Full text of "Patrologiae cursus completus sive biblioteca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt .."

See other formats

This  is  a  digital  copy  of  a  book  that  was  preserved  for  generations  on  library  shelves  before  it  was  carefully  scanned  by  Google  as  part  of  a  project 
to  make  the  world's  books  discoverable  online. 

It  has  survived  long  enough  for  the  copyright  to  expire  and  the  book  to  enter  the  public  domain.  A  public  domain  book  is  one  that  was  never  subject 
to  copyright  or  whose  legal  copyright  term  has  expired.  Whether  a  book  is  in  the  public  domain  may  vary  country  to  country.  Public  domain  books 
are  our  gateways  to  the  past,  representing  a  wealth  of  history,  culture  and  knowledge  that's  often  difficult  to  discover. 

Marks,  notations  and  other  marginalia  present  in  the  original  volume  will  appear  in  this  file  -  a  reminder  of  this  book's  long  journey  from  the 
publisher  to  a  library  and  finally  to  you. 

Usage  guidelines 

Google  is  proud  to  partner  with  libraries  to  digitize  public  domain  materials  and  make  them  widely  accessible.  Public  domain  books  belong  to  the 
public  and  we  are  merely  their  custodians.  Nevertheless,  this  work  is  expensive,  so  in  order  to  keep  providing  this  resource,  we  have  taken  steps  to 
prevent  abuse  by  commercial  parties,  including  placing  technical  restrictions  on  automated  querying. 

We  also  ask  that  you: 

+  Make  non-commercial  use  ofthefiles  We  designed  Google  Book  Search  for  use  by  individuals,  and  we  request  that  you  use  these  files  for 
personal,  non-commercial  purposes. 

+  Refrainfrom  automated  querying  Do  not  send  automated  queries  of  any  sort  to  Google's  system:  If  you  are  conducting  research  on  machine 
translation,  optical  character  recognition  or  other  areas  where  access  to  a  large  amount  of  text  is  helpful,  please  contact  us.  We  encourage  the 
use  of  public  domain  materials  for  these  purposes  and  may  be  able  to  help. 

+  Maintain  attribution  The  Google  "watermark"  you  see  on  each  file  is  essential  for  informing  people  about  this  project  and  helping  them  find 
additional  materials  through  Google  Book  Search.  Please  do  not  remove  it. 

+  Keep  it  legal  Whatever  your  use,  remember  that  you  are  responsible  for  ensuring  that  what  you  are  doing  is  legal.  Do  not  assume  that  just 
because  we  believe  a  book  is  in  the  public  domain  for  users  in  the  United  States,  that  the  work  is  also  in  the  public  domain  for  users  in  other 
countries.  Whether  a  book  is  still  in  copyright  varies  from  country  to  country,  and  we  can't  offer  guidance  on  whether  any  specific  use  of 
any  specific  book  is  allowed.  Please  do  not  assume  that  a  book's  appearance  in  Google  Book  Search  means  it  can  be  used  in  any  manner 
anywhere  in  the  world.  Copyright  infringement  liability  can  be  quite  severe. 

About  Google  Book  Search 

Google's  mission  is  to  organize  the  world's  information  and  to  make  it  universally  accessible  and  useful.  Google  Book  Search  helps  readers 
discover  the  world's  books  while  helping  authors  and  publishers  reach  new  audiences.  You  can  search  through  the  full  text  of  this  book  on  the  web 


at|http  :  //books  .  qooqle  .  com/ 


«4^ 


t 


«  ■ 


c^vrow-* 


>6^^^(^^^  /m^. 


PATR0L0GI3E 

CURSUS  COMPLETUS 

SITB 

BIRLIOTIIBCA  DNIVERSALIS,  INTEGRA,  USIFORMIS,  COMMODA,  (KECONOMIGA, 

OMNIUM  SS.  PATRUM,  DOCTORUM  SCRIPTORUMQUE  ECCLESIASTICOBUM 

QUl 

AB  /EVO  APOSTOLTCO  AD  INNOCENTIl  III  TEMPORA 

florlgrunt; 
IIECCSIO  CIIROIVOLOGICA 

OMMVJM  UU4<:  £XSTIT£IIE  M0NUMENT0R13M  CATIIOLIC^  TRADITIONIS  PER  DUODECIM  PiUOttA 

ECCLESIiE  SJECIILA, 

SV%th    KMTIO^irS   ACCIRATIS81MA8,  INTER   SK  COMQUS   NOPiNULLlS  C<»DIC1BU8  MANUSCRIPTIS  C0LLATA8. 

PSCKQUAU   DILir.ENTCR   CASTICATA; 

RI»SKRT\TinNIDO.^,  COUVRNTAIUIS  LKCTIONIDUSQVE  VARIANTIDUS  CONTiFIBNTBD  ILLIISTRATA  ; 

UHrciHUS  l)|»KRlti|}S    FOaT   AMI*L18SIMA8    EDITIONKS  QU.C    TRIBU8  N0V188IM18  8iBCULI8    DERENTUR   Ai(8<>LUTA8 

1>ETECTIS»  AICTA; 
IM.ICIBUS   PARTICULARIBUS  ANALTTICiS,  81NGUL0S  SlVB  TOMOS,   8IVR  AUCT0RE8  AL1CUJU8  MOMENTI 

BUBSEQUENTinrS,   DOMATA  ; 

CA?tTUL<S  IRTRA  IPSCM  TRXTUU  RITB  DI8P08ITIS,  NRCNON  ET  TITULIS  6I.XGULARUM  PAGIMARUM  MAR6INEM  8UPF.RmRBM 

UIST1NGUKNTIBU8  SUUECTAXQUB  MATERIAM   SIGHFICANTIBUS,    ADORNATA ; 

•PERIDU8  CUM  DUBIIS  TUM  APOCRYPIIIS,  ALIQUA  VERO  AUCTORITATB  IM  ORDINE  AD  TRADITIONBM 

ECGLESIASTICAM    POI.LKNTIRUS,   AUrLIFICATA; 

fcM0l:r8   INDICIBU8  CENERAI.IIiUS  LOCUPI.ETATA  :  ALTKRO  SCILICKT   RERUM,  QUO  CONSULTO,  QUII*QUIR 

l;NiI8QUISQUR   PATRUM  IN  QUODLIDBT  TIIRMA  .«ClurSl  RIT  UNO  INTUITU  CONSPICUTUR  ;  ALTEttO 

SCUIPTUH.4!;  I$ACKi£,  ex  quo  itctori  comperiae  sit  obvihm  qiiimam  patrkr 

£T  IN  QU1DU8  OPRRUM  SUOKIiM   LOCiS  SINGULOA  8INGUL0RUH   LlBRORUM 

SCRlPTURiB  TEXTU8  COMNKNTATI   8INT. 

SriTlO   ACCURATI8SIMA,  CICTRRISQUE  OMNIDU8  FACILf.  ANTl  PONENHA,  61   PERPENDANTUR  '.  CHARACTBRUM  MlTH>ITA8| 

CIIART4S   QIALITAS,   INTBr.RtTAS    TEXTU8 ,   PEllKECTlO    COItllECTIONIB,   OPERUM   RECU80RUM    TUM   VARIETA8 

TUM  NUHEBl'S,  FORMA  VOLUMINUM  PERQUAM  COMMODA  8IRIQUR  IN  TOTO  OPKRtS  DKCURSU  COMSTAMTER 

8IHILIS,  PRRTII  Ef  ir.UIT.\8,  PRiCSERTlMQUE  ISTA  COLLBCTIO,  UNA,  MBTIlODlCA  ET  CURONOLOCICA, 

88XCENT0RUM     FRAGMKNTORUM     OPUSCULORUMQUB     HACTEMU8    HIC     ILLIG    8PARS0RUM  , 

PRIMUM   AUTEM    121    N08TRA    BIULIOTBECA ,    EX    0PBR1BU8    AD    0MNB8    iBTATEB . 

LOCOS,   LIMGUAS  FORMASQUB  PERT1NBNTIBU8 ,  COADUNATCRUM. 

SERIES  SECUNDA, 

ni  CVA  PRODEUNT  PATBES,  DOCTORES  SCRIPTORESOUE  EGCLESliB  LATlNiB 
A  GUEGOHIO  UAGNO  AD  USNOCENTIUM  IIL 

ACCURANTE  J.-P.  MIGNE, 

BXBUOTBSC  JB  O&BBX  BBXVBBMf 

SIVM 

etmRCtJM  COIirLBTOROM   IM   flNGULOS  SCIENTIB    BCCLESIASTICB  RAlfOi   EMTORB. 


rATROLOr.lA  BINA  EDmONRTYPIS  MANDATA  EST,  ALIA  NEMPELATINA,AI.IA  GR^CO-LATIMA.— VENKOWT 
IIILLE  BT  TRKCENTIS  FRA^CISSEXAOINTA  ET  DtCKNTA  VOLtMINA  KOITIONIS  LATIN^;  OCTINGENTIS 
BTUILLK  TRKCK.NTA  «R JiCO-LATIN/E.  —  MEHE  LATINA  UNIVERSOS  AliCTORES  TUM  OCCIDENTALER, 
KM  OHIE.NTALB9  &\jUIDKM  AMPLECTITLR  ;  lil   AliTEM,  IN  BA,  SOLA  VEliSIONB  LATINA   DOMANTUR. 


PATROLOGIJ;  TOMUS  CLXXXVIL 

GRATIANCS. 


EXGUDEBATUn  ET  VENIT  APUD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM, 
IR  m  OJCTi  li'AMliOlSE,  PKOPE  POUTAM  LUTETIjE  PARISIOUUM  VULGO  £)*£iVf' f/} NOMINATAX, 

•BU    PKTIT-U0.NTH006B. 


185& 


9\oji^i\  v\  d.nuo3  zdsijoino  snoA  snoA  )aop 
^aiij;)0i1iLq  noisvnsjod  9un  i{  zoououaj  t  spuoD 
-ds  xnosip  Qf  'Qv\iyd  ^j^iuiaad  q\  vjas  eo 
:  snon  opsod  pudid^p  ou  s^oons  uos  taiuivs 
8(0jod  V(  dp  j9igoad  ep  eqo^duio  suoa  ihb 
1d  ^tuamapuoj  suos  uoisvnsjdd  eun^p  snoA 
-se}iv?j^p  :  sjdiuidJd  nv  sip  ef  'jq  *sjne|ive 
Ke[  iuaoieAipeoa  seuiinos  ne  snou  enb  jes 
-uod  ap  lue^qojas  luoj  sajtne  sa(  Moj  auuoq 
ep  luasuad  sun  se[  *dJ$)Simni  ejiou  ep  9ii[ 
-i)nuij  tuanqune  snou  jnb  xnea  luuej  ' 

•uiassep  uoui 
iuo)  sinp^j  ef  Tonb  ^  ouop  toioa  :  ejpuoj 
-uoo  snoA  i^^nb'  i/jiAJas  eu  essefqiej  ojiou  ep 
Tpjej  araub  naAej  la  SsnoAej]'uoo  eAuaja 
eiiaAnou  eun  eui^ui  eauesninsui  ejiou  ep 
isjdJit  af  'sduiei  eui^iu  Ud'si6ui'iejinej  ep 
ejioi^  efjnad  enb  lejaijed  au  et  ^sun  sep 
e9i»iueAej  ^  ejip  ua'ij  subs  ia  ieji^isTUTra  np 
\ti\Qd  odAU  sa.iisTUini  sap  eSoi^.i  tuiodsuojp 
-nojHOo  au  snou  Msuqo-sns^f  apxiojo  »i 
suep  anb  jaguo[9  snou  eu  i^  (nv^  )uies  jea 
sijnJtsui  :sjnd]ipne  sjaqo  sain  'uok[  ^iejis^p 
suHi  eu  i;  sodoj  ejiou  ep  (nes  t^j^tuu  te  ^ejp 
-Ujvje  ^  puajdde  snou  a(t8ueA3j  enbeniiisd 
aun  jaujep^j  ^uoTteogitsiir  ajiou  ap  saJiirsd( 
YnoiC  soA  XI  iiiesTn|)Ojd  ua  ^e  ta^qdoJt  uiva 
un  jdSu^  snou  ^aT^iuinq.s  inb  neid  u^,p 
ejientoiies  e[  suep '  er-sueu  ;a9o|'^  ojieu 
loi'  dJiej  ef-suaiA  louop  lonO  'eJiQU  e[  sed 
iiou  ia  ^adejAno  eJtOA  tsb  e|qejoid^p  ^tpea 
-g;eui  attao  ^aaeagjeui  isa  t9(ot$od9  ojtoii  is 
1suai'i9jqo<aJipe(dpsedsuiejeeuaf;tuauias 
-si|qi*»jj»j  jetnduii  tnej  ue  (i^nb  *iefqoj  luos 
ua  iiib  xnao  e  eo-tsa  'tnadJaxej  inb  i^neo 
ij  eo-tsj  isiiou  ^,nbsnf  iu»uaA  *ua  i|qiej 
-je  (i-tsa^s  no  :  saSipojd  iio  puoa^jjs  siojajt 
-xie  aj^tsiuiui  euifui  ao  sn(d  ouop  ao-tsd,^* 

•se|(e^p  juotne 
'inotJed  ei(diiinui  es  mb  'aiwAf  j  ep  sjaAwi 
utt  (i-t-aJtuous  as  sa^untJOj  sa^^it  ep  ejci 
-tuou  titad  un  auiad  i?  ta  *a(eJ9u^9  suioui  seil 
isa  ua,u  9ltfTJ9is  »(  iqv  691"»P«oc|b  sn(d 
e[|e-isa  ua  atiod^a  i?[  siooi  iassa(qii?j  jne[ 
Jdiiqno  dJivj  jna[  ^^nbsnf  lueAUOs  va  e($z 
Q\\ e((TniPj  ep  ej^j  np  duieqo  e(  jeaueinasue 
jnod  luatues^jd  es  se(qi9j  sn|d  se(  snieui 
se[  t  senbq^SusA^  saeuAno.p  voin]  «sieuivf 

'snoisst^d  sep  ie  epuotu 
tip  eSlrSuei  nv.nb  luajAno^s  eu  sjuqoo  seo 

*  euiJtoop  etutes  ei  ^  seuue j  •sansoo  soa  ep 
puoj  nv.nbsnfsed  eiJoa  se{  eu  (i  |  se^^q  sien 
•|n|es  np  se^ewo  sei  senieao  soa  ^  etJod  tnb 
tn(  tse.o  t  suditejqo  *snoA  ep  nat(nn  ne  suo5 
-jaie  snou  etio  ej^isiuim  eui^in  eo  ise.^ 

'sjes^o  sei  ^gipluvs  ^soejiCt  sei  ^nuv 
-s?p  tsuoissBd  sep  ^tnpoi^Iil  siuinos  ^seqd 
-oso(Tqd  sap  (lenSjoj'  npuojuoo  "•juejjej  ep 
ouQJtei  9des  *e'tJt¥(opij  ap  S(atn«  saf  ^sjaAuej 

*  uointsjedns  «[  ep  eu8^  e(  iiaitpp  •ajeq 
-jeffai  taoejo  ©l  in«9J  'sjeAiunj  ^Jieio^ 
M  i£  •stejga  sas  stiBp  luessind  aj^tsiuiw 

•auuojnoD  (i.nb  te  esuiouoa  naiti 
anb  saiiao  •a?uaoae  apuoiu  ai  anb  sniJeA  sap 
nai|  ni?  t  jna>o  a(  tuauuojpj  ta  tuaS?«»qo  inh 
safiao  *i"dsaj  tuassinaquia  inb  seouBSsieu 
-uoo  sap  nai(  ni?  Sjiiujat^j  ap  e|(ao  suoiJod 
-d»  snoA  snoii  Sduiai  np  aoueios  e(  ep  nai^ 


sas  ie  ejjeuuoi  uos  suisai  seui^uj  sei 
*  etjos  enbietib  ue  *  suotjod  snou  t  se 
-ueA  ses  ta  sepjoou^siiu  sas  suo5iiouuii 
iisioqoe  (i.nb  a[d'ned'np  s^jdne  seueS. 
seniinos  snou  i  eioAue  snou  inb  etu^ai 
}SQjj  'djntvu  vs'  suvp  eisnlSne  ej^isii 

*saiue(o$u 
-satuojd  sep  jed  jeSejnoouej  ep  no  *sd 
-€s  seovuaui  sap  Jed  jeXejjjaj  ep  *seiu 
ses  ^  jasoddo.s  ep  *$ai|0A9J  sas  jaqn 
in[  ap  *satsa|9J  s9tuo(OA  sap  (aojsi  ^ 
-sui^p  lueaidAisseoons  sp^jvqo  ^sejii) 
^eJtxa  safuujoq  sap  jsd  ^ojaia  atinsue 
e(OQis  enbeqo  •uoit»|si89(  v\  ep  ^tiJOt 
lan  'tiet9  (i  ^etuies  uoiteu  e[  ap  jiiaiv 
tip  auuosjad  sf  suvd  •d|OJed  b[  ap  ej;«i! 
eujcnoo  aab  suojppisuoo  e;  au  snou  y 
-9U1  aijSuvASj  enb  ueioue  sn(d  ej^ts['i 
•anbi(^i^ui^A^  e. 
-iiu  np  suojtouoj  sei  suwp  luaposse.s  1 
xnao  jed  ie'  'seuiitir^i  sjnatseiJ  sai  jed 
-lesua  tsa  snou  eija.nb  enei  'tn|tfs  np 
-oop  i?(  jetnoo^  'enSo^eaAg  i?|  ep  stniiji 
suo5oidniej  inb  snou  jnod  ^sueit^jqo 
Jiiod  tse^o  ^set^iidojd  se|ta  asipK  jatni 

*'oiri)   -soin  iimipnc  *  sinatiilojd  la  nasXoii  111, 
'a.iCkn-^OKrA'^  aHaxsiKiiv  ai  u.is 

'9W^UVJ   9p 
9tnDW9S   9WdlXn9p  VJ  9p  tpu^f  9J  UHO 

lA  N0KH3S 

*I 

isuiy  •esnejnequaiq  ^iiujai^j  simp  ei[a 
jau'!^9j  essej  snou'e([e.nb  eo  ^.nbsni  * 
jns  JduS^j  ajivj  6[  ap  d|(ao  anb  aj'iO] 
t  sassaujojd  sas  ua  eou&jadsej  su^p 
uo|tV[Osuoo  ap  i  xiOA  6i  \i  eouvssi^qoj 
onb  apntite^q  ap  i  saj^ioin^  sas  suup 
sejq^u^t  sou  ^  sap^uiajap  tuias  uos 
enb  svq-ioi  sodej  ep  suoqojaqo  au  *tn< 
t  entteqiuoo  lueaieiiesJBAiun  sn(d  'tuai 
-oiA  sn(<I  tse  e(|e.nb  ejnsem  i{  'auiA}p  u 
-a'j  dtiao  ^asnaio^jd  ia  ej^qo  euuaiAtip 
eiia.nb  i  saisBisode  satuva^iQj^^p  te  s^ 
op  tuGt  ep  uojSiiej  ei  e!^uaA  te  e(osuoo  9 
-g  ejtou  anb':  ajiQU  e(  ap  ni^aqui6|j  a[  9 
-lUBJ  ^atuivs  loj  etiao  ap  sjnen(  saj^i 
ia  se^qiej  sai  ajpuiet^  ^  tnoijed  laajic 
iiosiej  81  ep  seujoq  sap  i^iep  n»  jau'u( 
ep  eiueui  v\  ie  'duutaop  ep  aouej^daie 
^aSJeiifijaqii  ^|  •uoiti?juat'?oj  enb  sipu»i 
•suait^^jqoap  saj^oiiqo  sap  ^pjvujag  ; 
ap  uoissajdiaj  jOiCoiduia  jnod  *ta  ^st 
-uuiissuieA  e(i  ^sjnsoai  sou  jed  suotu^ 
iB\  siiou  pui?nb  ^jnot  aj)ou  ^  snou-saui 
anb  *saj9d  sou  ep  aous^jo  d\  ejooua  suc 
-«00  inb  snou  'suaii<>iqo  'snou  'afnp^j 
•ap  e(qi?tupA  ti9J)Jod  a|  tsa  (at  is  ^siis 
{'Zl  'A\  "dDs)  'u 
'Ou  tuvjja  9S89  tunsnj  junMuvmjs^  :  f 
01  jed  tiuij  te  jnatne  uos  e  tduof  op  ji 
jed  eouauiujoa  inb  tau^os  ef  jns  tuauieip 
anb  tiejffd  au  ihb  *sJnof  sanb|anb  ap  { 
-uosjad  un  'oji^^qi  ap  jnatoi?  un^nb  *ei 
-in|  aiuuioqj  t^uviueuioui  nof  un^nb  *o 


ny  lafqo  uos  sucp  (ajnteujns  ej^tsiuiw 

oiii  adOnaoNVAa  aH3isis:iK  ai  \ifis  •ia  kokhjs 


PATROLOGLE 

CURSUS  COMPLETUS, 

SEnBIBUOTHEGA  UN1VEBSAU9,  INTEGRA,  UNIFORMIS^COHMODA,  OECONOHICA, 

OlNHl  SS.  PATRll.  DOCTORll  SCRlPTORHQUfi  ECCLESIASTlCORlf; 

SIVB  LATINORUM9  81YB  GRiECORUM, 

QUl  AB  MYO  APOSTOUCO  AD  TEMPOUA  CONCUll  TRIDENTINI  {ANNO  18W)  PRO  LATINIS 
.  BT  CONCILU  FLORENTINI  (ANN.  1439)  FRO  GRMCIS  FLORUERVNT  : 

RECUSIO    CHRONOLOGICA 

OMNIUM  QUiE  EXSTITERE  MONUMENTORUM  CATHOLlCiE  TUADlTlOiNIS  PER  QUINDECIM  PRIMA 

ECeLES!i£  SiECULA  ET  AMPLIUS, 

iVXTk  RMTIOmiS  ACCURATIS81M4S,  mTER  8R  CUMQOR  N0NNDLL16  C0DIC1BU8  HANU8CR1PTI8  COLLATAS,  PRRQUAH  RTLIGEN- 

TBR  CASTIGATA  ;  DI88RRTATI0NIBUft,  f.OHHRNTARIIB  TARIISQUE  LEGTIONIBU&CONTmNTRR  ILLflSTRATA  ;  0HN1RU8 

OI*KRiBU8  P08T  AHI*Ll«8IHA8  EDITIONES  QUA  TRIDU6  N0VIS6IHIS  8iECULl8  DBBBNTUR  ABSOLUTAS  DETBCTI8, 

AUCTA.;  INDICIBUS  PARTICULARIRU8  ANALYTIC18,  S1N6UL08  SIVE  TOMOS,  SIVB  AUCT0RB8  ALICUJUS  MOHKNTI 

SUBSEQUENTIBUS,  DONATA;  CAPITULIS  INTRA  IPSUH  TKITUM  RITE  DISPOSITIS,  NECNON  ET  TITULIS  SIN6U- 

LARUH  PA6INARUH   HAR6INBM    SUPRRIORRH  DISTIN6UENTIBU8  SUDJBCTAMQUB  HATBRIaU  81GNIFICAN- 

TUU8»   ADORNATA;    OPBRIBUS    CUH    DUBI18,    TUH    AP0CRVP1IIS,     ALIQUA    TRRQ  AUCTORITATE  IN 

ORblNB  AD   TRADITIONEM  ECCLESIASIICAH  P0LLENTIBU8,  AHPLIPICATA  ; 

^tXENTlSET  AUPLIU8  LOCUPLETATA  INDICIBUS  AUCTORUH  8ICUT  ET  OPERUM,  ALPBABETICIS,  C1IR0N0L0CIC1S,  STA11« 

STICI8,  8TNTHET1CIS,  ANALTTICIS,  ANALOGICIS,  IN  QUODQUE  REL1610NIS  PUNCTUH  D06HATICUU,  MoRAl.E,  LITUR- 

GICUHy  CAN0N1CUU,  DISCIPLINARE,  HI6T0B1CUH,  ET  CUNCTA  ALIA   SINE  ULLA  EXCEPTIONE;  6ED   PRiESERTIM 

PU0RU8  INDIGIBUS  IHUBNSIS  ET  6ENERAL1BUS,  ALTERO  SCILICET  RERUM,  QUO  CONSULTO,  QUIDQUID 

NON  SOLUH  TXLIS  TALISVE  PATER,  VERUM  ETIaH  UNUSQUISQUE  PATRUH,  NE  UNO  QUIDEH  OHISSO, 

IN  QUODLtBET   TIIEHA   8CR1PSER1T,   UNO   INTUITU  CONSPICIATUR;   ALTERO   SCRlPTURifi 

SACRiK  ,  EX  QUO   LBCTORJ  COHPBRIRB  SIT    ODVIUH   QUINAU   PATRB8  ET  IN  QUIBU8 

OPERUH   SUORUM  L0CI8  SINGULOS  8IN6UL0RUH   LIBRORUH  SGRIPTURA  VBRSU8,   A 

PRIHO   CENESEOS   USQUB  AD  NOVISSIHUH  APOCALTPSIS,  COHUENTATI  8INT. 

BPITIO  AGCURATIS8IHA,  CJCTERISQUE  0HN1BU8  FAC1LB  ANTEPONENDa,  81    PERPBNDANTUR    CHARaCTERUH  NITIDITAB» 

GMARTA    QUALITA8,    INTB6RITAS  TEXTU8,    PBRFBCTIO  C0RRECTI0MI8,   OPBRUM   RBCU80RUH    TUH    VARIBTA8 

TUM  NUHERU8,  FORMA  VOLUMINUU  PERQUAH  COHMODA  SIBIQUB  IN  TOTO  PATRQLOGIiE  DECUR8U  CONSTANTER 

SIMILIS,  PRRTIl.  EXI6UITA8,  PRASBRTIHQUE  I8TA  COLLECTIO  UNA,  HBTIIODICA  ET  CIIR0N0L06ICA, 

8BXCENT0RUH     FRA6HENT0RUH     OPUSCULORUHQUB    HACTBNUS     IIIC     ILLIC    8PAR80UUH, 

PRIHUM  AUTBH   IN   NOSTRA   BIBLIOTnEGA,   BX   0PBR1BU8  BT    M8S.    AD    0HNB8 

JSTATES,   LOCOS,  L1N6UAS  F0RMA8QUB  PERTINENTIBU8 ,  GOADUNATOBUH. 

SEBIES  LATINA   PRIOR, 

»  QUA  PRODEUNT  PATRES,  DOCTORES  SCBTPTORRSOIIE  ECCLESLE  LATIN/B 
A  TERTULLIANO  AD  INNOCENTiUM  IIL 

ACCURANTE  J.-P.   MIGNE, 
Blbllottaecae  elerl  anlTeR^sar, 

SITE  CURSUUM  COMPLETORUM  IN  SINGULOS  SCIEKTIiB  ECCLESUSTIC^  RAM08  EDITORE. 


PATROL06IA,  AD  INSTilR  IPSIU8  ECCLB8I4*  1M  D0A8  FARTB8  DITIDITUR,  ALIA  NRHPE  LATINA,  ALIA  GRACO-LATtNA. 
LATINA,  JAH  PEN1TU8  BXARATA,  QUOAD  PRIHAM  SERIEH  VI6INTI-QUINQUB  ET  DUCENTIS  VOLUUINIBUS  MOLE  SUA 
8TAT,  MOXVE  POST  PERACTOS  1NDICES  STABIT}  AC  QU1NQUE-V161NTI-CENTUM  ET  MILLB  FRANC18  VENIT.  GRiECA 
DUPtlCI  BDIT10NB  TTPIS  MAN^ATA  BST.  PR10R  GRjBCUH  TBXTUU  UNA  CUU.VBRS16NE  LAT1NA  LATBRALIS  AMPLB* 
CTITUR,  ET  AD  NOVEM  ET  CENTUM  VOLLHINA  PERVENIT,  SED  SINB  INDICIBUS  ;  POSTBRIOR  AUTEH  HANC  VER810NBH 
TAMTUH  EXHIBET,  IDEOQUB  INTRA  QUINQUE  ET  QU1NQUA6INTA  VOLUHINA  RETINETUR.  UTRAQUB  V1GE81HA  QUARTA 
PIE  DECEMBR1S  1860  OMNINO  APPARUBRAT.  UNUMQUODQUB  VOLUHEN  CKiECO-LATlNUH  OCTO,  UNUHQUODQUB  HERB 
LATINUH  QUlNQUB  FRANCIS  SOLUMHODO  BHITUR  :  UTROBIQUB  VBRO,  UT  PRBTll  UUJUS  BENEFICIO  FRUaTUR  BH- 
PTOR,  COLLECTIONEH  INTBGRAM,  SIVB  6RiECAM  SIVB  LATINAH,  326  VOLUHINIBUS  PBO  AMPLIORI  EDITIONB  ET  272 
PRO  M1N0R1  ABSQUB  INDlClBUS  C0N8TANTEM,  COMPARBT  NECESSB  BRlt;  SBCUS  ENIM  CUJUSQUE  VOLUMINIS  AMPLI- 
TURINRH  NECNON  ET  DIFFICULTATES  VARIA  PRBTIA  AQUABUNT.  ATTAMEN,  81  QUIS  EMAT  INTEGRB  ET  SEORSIM 
COLLECT4ONEM  GRiECO-LATINAM,  VBL  EAM&EM  BX  GRiECO  LATINB  VERSAM,  TUM  QUODQUB  VOLUHEN  PRO  NOVEM  VEL 
PRO  8E1  FRANCIS  OBTINEBIT.  ISTiB  CONDITIONES  SERIBBUS  PATROLOGliE  NONDUM  BXGUSIS  APPLIGAMTUR. 


PATROLOGIM  LATINJE  lOMUS  CLXXXVIL 
I   GRATIANUS.  1 


EXCUDEBATDR  ET  VENIT  APDD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM, 

IN  VI  \  D1CTA  irAUROISK,  OLIM  PROPR  PORTAM  LUTETIiE  PARISIORUM  VULGO  D^KNFEU 

MOMINATAM,  SEU  PETIT-MOJSTROUGE,  NUNC  VERO  INTRA  MCENIA  PARISINA. 

1861 


■r  CL>    ^ 


/ 


C>S-5"0.  i 


,v,    {■ 


¥ 


NOTITIA  IN  GRATIANUM. 

(Famuc.  KbUmheca  muiiof  et  infimm  LaiinUatk,   t.    lU»  f.  81.) 


Grallanuft  de  Cluftio  (1),  Tttidad  ciTlute,  «lona* 
dius  S.  FelicU  Bononiensia,  ordinis  S.  Benedlcti, 
A.  C.  II5I,  «ampore  fkigenii  ill  papse  in  illo  nona* 
Blerio  atMMlvit  opus.  Jaoi  ab  anno  llf7cQqKiiai,qiiod 
Innocentlus  111  Corput  DecTeiorum  Tocat ,  auctor 
ipse  Concordantiam  ditcordantium  eanonum  Inscri* 
psit.  DWiditur  ilUid  in  IHMtinaionee  101»  quaram 
ainifiila  suis  iteram  distinguunUir  capituliSyel  Cau»a$ 
^  quae  suis  iterum  gtM»liont6iif »  quaesiiones  capi* 
tulis  subdividunlur,  et  tractationem  i><  eoneeeratio^ 
»#,  quiiique  distinctionlbua  absolulam.  In  causa 
XXXIil  ainplius  De  pettikenUa  iraelatiis  oceurrit/ 
septem  absolulus  distinctlonibus.  Prlvatis  ausptclis 
hoc  opus  est  Gompositum  a  Gratiano,  Burchardi,  An« 
selmi  atque  Ivonis  eollectiooUMis  airenue  uso,  quo* 
rum  omnium.  lumtnibus  ^truiit ,  atque  «t  aoHat 
Pandrolius,  tantte  postea  aueioritatie  fuit^  ulwulgo 
Magistw  vocatue^  vMmmum  in  d^eidsndie  eaum 
pondue  kabuerilf  etti  vafiHpnvaii  Aomiiiss  e;HS  dkta 
vim  legii  non  &btinent,  Confer  qu»  in  ejus  hudem  et 
apologiam  Joao.  GhiHetius  De  Juris  utriusque  arclii- 
tectis,  cap.  qutnto,  Aat.  IC$1,  4*,  el  tom.  1.  Tbe- 
saurl  Juris  Everh.  Otbonls»  pag.  186  sq.  Quam  aie* 
pios  errasse  Gralianum  multi  jaro  notarunty  veldum 
Burdiardl  et  aiionim  «ifOfes  sequitur,  vd  dum  ipse 
uoonccttrale  leeu  exeerpit»  ird  dum  laterpfSlibus 
errantibus  pnebet  aurem ,  ipse  ne  summos  quidem 
Graecae  linguaapices  cailens,  ut  moniiit  Bduaiuaad 
Anton.  Aogustinum  Be  emendaiione  Graliaoi,  p.  59§. 

HttieGratlaniCoUectiooiCoiia  Pafea,  c|u8diad* 
pulus,  didtur  aiiqttoi  addldisse  capiu,  q«a  In  antl- 
quioribus  MSS.  non  leguntur.  Hls  PaUee  nomenest 
ascripium,  quod  alii  potant  esse  vakmb»  pro  Teleri 
Interprete,  aUi  pdeam,  vdut  levioris  rem  momenti, 
minus  bene  utrique. 

Prima  Graliani  edttio  Argentinends,  charUmaxi* 
ma,  an.  1471,  foi.,  per  Henricom  Eggesidn,  memo» 
ratur  Joanni  CaiUio  in  Hisloria  typographi»,  Galilce 
ediu  Paris,  lf89,  i%  pag»  19«  atqoe  iode  Michadi 
Maimlfeiii  Annallbos  fypograph.,  u  1,  p.  99,  qui 
pag.  94  etlam  alTert  auctoriutes  Decretonmi  p«T 
ioanttem  Caldrioi,  ok  editioiie  Gdoniend  an.  1471 
fol.,  apttd  Petram  de  Olpe. 

<l)Clrca  idem  tempos  Petros  Lombardiis  Nova- 
nensis,  Peiras  Ciomestor  Gallus  Trecensis  :  «t  Cd- 
luntur  qtti  firatres  eos  germauos  ftilsse  aiunt.  Vida 


Baludas  pro  prima  iiabuit  Mognnlinam ,  in  cojus 
calce  leguntur  haec  TOilm  :  Anito  /itrarnatronis  Do* 
mimca  1473,  Jdibue  AuguHiif  Sam:tlulmo  iu  Ckri* 
ffo  Pfffff  ac  Domino  Sixto  papa  qoarto  Ponii/ice 
Haxtmo,  Iltuetrisslmo  Nobiliesimm  domus  Austrim 
Friderico  Romanorum  Rege  Gloriosissimo  rerum  Do^ 
minis :  Nobili  nee  non  generoso  Adolpho  de  Masaau 
Jrc/iifptfcopaUm  gerente  Moguniinensem^  in  nobili 
urbe  Moguncia ,  ^iiar  nostros  apud  majores  Aurea 
diclat  quamdivitia  etiam  ctementia  dono  gratuito  prm 
cwteris  terrarum  nationibus  arte  preuoria  dignata 
est  Uktsirare^  koe  prossens  Oratiani  Deereium  sula 
eum  rubrids^  non  alramenlati  penna  effnmiaf,  ffd  arta 
quadam  ingeniosa  imprimendi  ^  cunciipotente  adspi- 
rattte  Deo^  Petrus  Sckoifer  de  Cemserkegm  suie 
eonmfntmdo  scuiie  feUciler  emtemnmarit.  Scutum 
sive  insigne  sequitur  dupleXf  !n  quorum  altero  ci*ux 
S,  Andreas  cum  quatuor  fastigiis  aosatis  cuspidalia» 
que,  in  altero  figura  Gnseum  lambda  nnduseuluni 
referens  inier  tres  steHas. 

Hanc  insecutas  sunt  VeneUe  1474  et  1479,  fol., 
cttm  pnelhtione  Petri  Albignant  Treeii,  et  1480,  4*, 
per  Adamum^de  Botil.  et  cum  glossa,  Yenet.  I47S 
et  1486,  fol.,  et  1495,  Ibl.,  Badl.  1478,  fol.  gubi 
glosds.  ^Paris.  1500,  4*  ;  1508,  1517  .  8*  ;  1892 , 
1528,  4s 

Graiiani  Decretum  emeodatum^et  notis  auctum  a 
Paulo  Constabiii  ord.  Prmd.  Jussu  Gregorii  Xtll. 
Yenet.,  1584, 8*,  etc.  [Quaa  srnic  in  Gratiano  Patea^ 
Td  potlus  quid  kidicet  nomen  lllud  canonilius  qui- 
bttsdam  prmftxom  definit  Fabricitts,  auetorem  iUo« 
ram  canomim  Cottam  Paleam^  qui  hfec  addenda 
GraUaid  Deoreio  censiierii,  designari  arbiiratus.  Id 
vero  ui  admitum  TCUt  aucloritas  Tctustioram  ma- 
ouscriptoram,  io  quUws  Palea  ista  iu  absunt,  ut 
«otten  Paifo  nunquam,  eanones  Tcro  inUrdum  le- 
gantw.  Mon  attol  ergo  Palea  Cott»  addluinentuni ; 
alioquin  in  Tetnstis  hlsce  eodlcibos  et  nomen ,  ei 
caoDnesdesiderareotur.  lu  o.  g.  in  veiustis  oodicibus 
legitur :  Pedem  canonis  Jfa^vs  fpiscopicf  Dist.  Ll  V, 
et  Palea  cap^  De  urvorum  ordinatione  Ibid.  can.  0. 

MiNSI.] 


Pagium  ad  A.  C.  1164,  n.  19,  et  dc  Gratiano  adJo 
aUA.  lUl,  0.  10. 


'X 


,\^ 


6Vj 


-b^ 


SJBCDLUM  III.  ANNUS  1152. 


DEGRETURI 


GRATIANI 


EIHSMDATUM  ET  TARUS  LECTIONIBUS  SIMUL  ET  IfOTATIONlBUS  ILLUSTRATUX, 


GREGORII  XIII  PONT.  MAX. 


JUSSU  EDITUM; 


POST 


JUSTI  HENNmGII  BOEHMERI 

CURAS 

DENUO  RECOGSOVIT  ET  EDIDIT  J.-P.  MIGNE, 
BIBLIOTHECiS   CLBRI   IJllIlirERBiB, 

ftlTB 
CURSUUM  COXPLBTORUII  Bl  SfNOULOS  SGISIITUS  BOCUISiASIIGii  RAMOS   EMTOIl. 


iiiB>tei'iwi 
TOMUS   UNICUS. 

— — 89BBBI      !■ 


VENIT  8  FRANCIS  GALLlCiS. 


EXCUDEBATUR  ET  VENIT  APUD  J.-P.  MIGNE  EDITOREM. 

IN  m  niCTA  DAMBOISE,  OLIM  PROPE  PORTAM   LUTETI/E  PAUISIOUUM  VULGO  D^E.SFER 

NOMINATAM,  SEU  PETiT-MONTROUGE,  NUNG  VEHO  INTRA  MCENIA  PAKISINA. 

1861 


LIBRI 

QuoM  in  adnolationibus  laudavimus^  ti  qitqrum  m  pfflfatiimt  mentiafacia  est,  hi  sunt : 

ifti. :  Collectio  Anselmi  Laoensis 

Baller, :  Opp.  Leonis  M.  ed.  BaUeriniomm. 

Burch. :  Burchardi  Wormatiensis  magnum  decretorum  Tolumen. 

Boehm. :  Gorporis  juris  canonici  editio  a  Boelimero  adomata.  Ual»  llil. 

CapU.  :  Capitalaria  Regum  Francorum. 

Cap.  Mart.  Brac. :  Capitula  Martini  Bracarensis,  qu»  prostant  apud  Gonzaleiiuiiik 

Cap.  Theodori. :  Capitula  Tlieodori  Cantuariensis,  ed.  Petit ,  Paris  1676,  4. 

CoU.  tf.  p. :  CQllectia  trium  parlium. 

CoU.  Bisp.  :  Collectio  Uispana  GonzaleziL 

Cap.  Mart.  Brae. :  Capitula  Martini  Bracarensis. 

CoaMlant :  Epistola;  Rom.  Pont  ex  ed.  Coustant. 

J>es»d. :  Colleclit^rdinalis  Deusdedit  a  Correctoribns  laudat& 

Bd.  Ant. :  Ed.  Antwerpiensis  ContiL 

Ed.  Arg. :  Ed.  Argentina  A.  147i. 

Bd.  Bas. :  Ed.  Basileensis  A.  1481. 

Ed,  Lugd.  I :  Ed.  Lugdunensis  A  151S. 

Bd.  lugd.  II :  £d.  Lugdunensis  A.  1548. 

Bd.  Lugd.  m  :  Ed.  Lugdunensis  A.  1564 

Ed.  Nor. :  Ed.  Neriipberg.  A.  1495. 

Xd.  Par.  :  £d.  Parisina  A.  1506. 

Bd.  Ven.  I :  Ed.  YeneU  A.  1483. 

Bd.  Ven.  II :  Ed.  VeneU  A.  1490. 

Interpr.  Dionys. :  Gr»corum  canonum  LatSna  iuterpreUtlo,  a  Dionysio  Exiguo  iaclx. 

Jv.  Pan. :  lYonis  Panormia. 

Ji;.  Decr. :  Ivonis  Decretum. 

latd.  Merl. :  Collectio  conciliorum  Heriini 

Bd.  Maur. :  EdiUo  operum  Greg.  M.  studio  monach.  ei  congreg.  S..  Hauri 

Pim.  Rom. :  Poenitentiale  Romanum. 

Mann  :  Mansi  Maxima  et  amplissima  conciliorum  collectio. 

Polyc. :  Collectio  canonum  Gregorii  presbyleri,  quaa  Pulycarpus  vocalur 

Bab.  paen.  :  Rabani  Mauri  poenitentiaie. 

Beg. :  Reginonis  de  discipl.  eccL  libri  II. 

StatsOL  eccl.  anL :  SUtuU  ecclesi»  anUque,  qu«  Conc.  CarUi.  IV  noroine  laudari  noleot 


Sciat  lector,  cum  folia  21,  22,  23,  24,  25,  26,  27  et  28,  hujus  prim»  placul»  deesse  anim- 
adverterit,  nihil  tamen  ad  Jibri  integriistem  desiderari;  qu®  enim  in  foTiis  istis  exscril)e- 
bantur  ad  aliam  editionem  spectant  et  nostra  non  sunt. 


Parisiis.  ^  Ex  typis  }.-?.  MiGME. 


GREGORIUS  PAPA  XIII 

UM¥EKS1S  CimiSTi  FIDELIBUS  PRiESENTES  LITERAS  INSPECTURIS  SALUTEM  fiT  APOSTOLl* 

CAM  BENEMGTIOMEM. 

Eoiendationem  decretorum  locoramque  a  Gratiano  collectorum  (erat  enim  is  liber  men* 
dis  et  testimoniorum  depravalionibus  plenissimus),  a  nonnullis  Romanis  Pontificibus  pr®- 
der«ssoribus  nostris  optimo  consilio  susceptam,  selectisque  ad  id  negocium  sanct»  Ro* 
man»  EccIesiflB  cardinalibus  et  aliis  eruditissimis  viris  adhibitis  commissam,  multis  autem 
variisque  impedimentis  hactenus  retardatam,  nunc  tandem,  vetustissimis  codicibus  ubique 
conquisitis,  auctoribusqiie  ipsis  quorum  testimohiis  usus  erat  Gratianus  perleptis,  quaeque 
perperam  posita  erant  suis  locis  restilutis,  magna  cum  diligentia  absoiutam  atque  perfe- 
clam  edi  mandavimus.  In  quo  magna  ratio  habita  est  operis  ipsius  dignitatis  et  public®, 
eonim  prissertim»  qui  in  boc  studio  vcrsantur,  ulilitatis.  Jubemus  igitur  ut  qu«  emendata 
el  reposila  sunt,  omnia  quam  diligentissime  retineantur,  ila  ut  nihil  addatur,  mutetur  aut 
imminuatur.  ' 

Datuni  Rom®  apud  sanctum  Petrum  sub  annulo  Piscatoris,  die  secunda  Junii> 
If.  D,  LXXXII.  Pontiftcatus  nostri  anno  undecimu. 

Ant.  BuGCAPADCLias. 


GREGORIUS  PAPA  Xlll 

AD  FUTURAM  REI  MEMORIAM. 

Qttoin  pro  munere  paslorali  bamerls  nosiris  injuncio  id  prxcipue  nobis  proposiittm  haLieamns,  ul  onmi 
siudio  diligenliaque  onmes  Cbristi  fideles  his  praeseriim  lam  gravibus  cahmilosisque  lemporibus,  iti  recla 
ei  cailiolica  tiAe  conlinere  curemus,  ac  propierea  id  in  priows  nobis  iigendum  et  providendum  sii  ui 
omnero  omnibus  aberrandi  ab  ea  occasionem  sulHrahamus :  dudum  ob  htijus  rei  exsecutionem ,  adhibilis 
nonnullis  ex  rratribus  iioslris  sanclae  Romanae  Ecclesiae  Cardinalibus,  adjuiiclo  etiam  aliquorum  docirina 
et  pieiate  insigiiium  virorum  studio ,  Decrelum  Graliant  nuncupatuin  absque  glossis»  nec  iion  idcin  Gra- 
iiani  Ilecreium  cum  Decretalibus  Gregorii  Pnpae  IX  pra;decessoris  nosiri ,  Sexlo  »  Cleuieniinis  et 
ExtraTaganlibus,  non  modo  ciim  veteribus  glossarum  auctoribus,  (quibus,  quuin  viri  piiei  catholici  fuerint, 
tj;noseendnm  videlur,  si  quid  vel  ob  errorem  in  iliis»  vel  quia  nondum  pleraqiie  a  sacris  conciliis  diflU 
niia  fueranl,  liberius  locuti  sunt,)  verum  etiam  cum  his,  qua:  ab  impiis  scriptoribus,  lani  exlra  iii  mar- 
^uibus  qHam  eliam  inlra  aspersa  rueraiil  catholicse  vcritali  coiitraria ,  revidendi,  corrigendi  el  expur<- 
gandi  curain  demandavimus.  Quum  aulem  ipsum  Decretum  absque  glossis  a  prxfatis  a  nobis  depu* 
latis  jam  totnm  emendatum  et  correctum  ac  noniiullis  annotationibus  illustralum  exsisial,  ipsiusqiie  major 
pars  a  dUecio  filio  Paulo  CoiislablU,  lunc  sacri  noslri  Palatii  Apostolici  Alagisiro,  una  cum  diciis  De- 
cretalibus  fellcis  recordatioiiis  Gregorii  IX  praedecessoris  nosiri  jam  impressis,  recogiiita  el  approbala 
sil,  reliqnum  vero  ejusdem  Decreti  una  cum  anuotationibus  praedictis,  tam  nbsqiie  glossis  quain  ipsum 
lotumcum  glossis,  Sexluinque  ei  Clementiuas  simul  el  Extravaganles  a  dilecto  filio  6ixlo  Fabri,  ejiisilem 
Palaiii  nostri  Apostolici  Magislro,  recognoscenda  omnia  el  approhanda  in  oflBcina  populi  Romaiii,  quae 
ad  boc  |iolissimum,  ul  lihri  sacrl  in  ea  fideliter  el  incormple  impriiiianiur,  erecta  fuHi  imprlini  et  im- 
pressa  divulgari  jusserimus,  ac  ul  ad  majorein  Chrisii  fideliiim  ubique  tain  iulra  quain  extra  Italiam» 
ciira  el  ullra  Monles  commoranlium  comniodiialem  hoc  juris  Canonici  Corpus  fideliler  ei  iiicorrupte 
Juxta  exemplar  liic  Romae  impressum  a  calhoiicis  lypographis,  a  Romano  populo,  sive  ab  eo  deputaiis 
▼ei  pro  lempore  depulandis  eleclis,  imprimi  possil :  Nos  opporiune  providere  volenles,  iil  hoc  4us  Ca- 
uonicnin  sic  expurgatum  ad  oinnes  ubique  Cbrisii  fideles  sartum  lectum  perveniai,  ac  ne  cuiqiiam  liceal 
eideibOperi  quicquam  addere,  vel  immulare,  aul  invertere,  nullave  interprelanienta  adjungere,  seil,  proul 
Pathol.  CLXXXVII.  1 


d  GRATIANl  DECHETLM.  11 

ki  Imc  noslra  Uibe  Roma  nuoc  impressum  ruii*  semper  et  perpetuo  integrum  «t  iocnrriipUNn  conaen^- 
tur :  Hotu  proprio  ei  ex  certa  nosira  scieiitia,  ac  de  Apostoiicae  potestatia  plenitudiiie  omnibus  el  sin* 
gulis  in  nostro  et  sanctx  Konian.x  Ecclesi«  dominio  nobis  et  eidem  Romaiue  Ecclesi»  mediate  Tel 
imroediate  subjccto  commorantibus,  vel  ad  illud  quovis  praelexto  adveiiientibuSy  ac  etiam  extra  dictum 
dominium  ubiiibet  exsistentibus  typograpbis  et  liCrorum  inipressoribus  ;ic  bibliopolis,  et  quibuscunque  aliis 
personis  utrisque  sexus,  cujuscuiique  dignitalis,  statiis,  gradiis,  ordinis  vel  conditionis  existant,   in 
Viruite  sanctae  obedientic  ac  sub  excommunicationis  majoris  ialie  seoteiiti»,  ct  quoad   nonc  ot  pro 
teinpore  in  dicto  nostro  et  Romanx  EccJesi»  doroinio  mediate  vel  inimediate  subjecto  commorantes, 
eliani  ultra  praemissa  sub  amissionuni  librorumt  ac  mille  ducntonim  anri  de  Camera,  pro  una  videli« 
cet  nfficio  Inquisitionis  baereticae  pravitatis«  et  pro  aiia  accusatori,  et  pro  reliqua  tertlis  pariibiis  jiidici 
exsecutori  irreinissibiiiter  applicandorum ,  alii&que  arbitrii  nostri  pcenis  eo  ipso  si  et  quoties  contra- 
factitm  fuerit,  et  per  quemlibet  contravenienlem  incurrcndls,  Apostolica  auctorilate  teiiore  praesenliuin 
inlubcmus  ct  iiiierdicimus,  ne  ipsitis  Gratiani  Decretum  cum  annotalionibus,  et  idem  cuin  glossis,  De- 
creulibus  Gregorii  IX  praedecessoris  nostri,    Sexto,  Clementinis   et  Extravagantibus,    ut  pra^fertiir , 
ile  cetero  per  decenuium  a  data   praesentium  sub  quovis  titulo  alibi  quam  in  Urbe  nostra,  et  in  eadem 
officina  impressoria  dicti  populi  Roinani,  et  iis,  quibus  ab  eodem  populo  Romano  et  ab  eo  ad  lioc  pro 
Ipso  populo  deputatis,  tam  in  Italia  quain  exlra  Italiam  ubilibet  Taculus  et  licentia  per  dictuin  temput 
dcsiiper  concessa  fuerit,  prout  nos  eidem  populo  Romano  el  eisdein  ab  eo  depulatis,  ut  bujnsmodl  li« 
rentiam  el  facullalem  tam  in  Italia  quam  exira  Italiam  ubilibet  cuicunqiie  ei  quibuscunque  ipsi  populo 
lloiiiaiio  seu  ejus  pro  eo  deputatis  pro  tenipore  vldebitur  et  placebit,  ac  pro  lempore  etdem  popuio  et 
ejiis  deputntis  visum  ftierit,  significaia  priiis  iiobis  et  approbata  persona,  concedere,   illauique  sic  eoii* 
cessaui,  proiit  et  quando  sibi  placuerit,  revocare  libere  et  licite  valeant,  Indulgeinus,  impreasum  et 
iinprimeiidum  tenere,  vendere»  dare,  donare,  veialias  quomodolibet  babere  vel  transferre;  neque  etian 
ipsi  absqiie  expressa  eiiam  in  scriptis  licentia  ejusdero  populi  Romani  et  ab  eo  deputatorum  dictum  Gra- 
tiani  D\screium  cum  ipsis  annotationibus,  et  idem   cum  glossia»  Gregorii  IX  praedecessoris  noslri  De- 
xretaiibus,  Sexto,  Ciementinis  et  Exlravagantibus,  ul  dictum  est,  imprimere,  nec  pertiictum  deeennium 
abeis  vel  aliis,  pnclerquam  a  dicto  populo  Romano  el  ab  eo  depuiatis,  vel  de  eorum  licenUa,  ut 
pneferiur ,  impressum  et  imprlmendum  alias  liabere  seu  tenere,  aut  etiam  vendere  vel  donare ,  seu 
imprimi ,  teneri ,  vendi,  donari ,  aut  alias  transferri  facere  per  se  vel  aliiim  seu  alios  ,  pubiice  vel 
4H!culte,  direcle  seu  indirccte  quovis  qtiaesito  colorevel  ingenio  audeant  scu  praesumanl  :  ita  quod  etiam 
nuili  oinnino  bominum  um  in  Urbe  et  tota  Italia,  quain  extra  iibivis  lerrarum ,  regnorum,    regionum, 
el  proviiiciarum  totius  orbis  liceat  bujusmodi  libris  dicii  Juris  Canonici  sic,  ut  pncfertur,  de  manclato 
iiostro  recognitis ,  correctis  et  expurgatis  quidquam  addere ,  detrabcre  vel    immutare  aut  invertere , 
nuilave  inierpretamenta  adjungere,  sed  prout  opos  biijnsmodi  nunc  Romae  impressuin  fuii,  semper  et 
^perpetuo  integrum  et  iucorruptum  conservetiir,  statuimiis,  sancimuset  ordiiiatnus:  mandanies  iiniversrs 
«t  singulis  venerabilibus  fratrlbus  Palriarcbis,  Arcbiepiscopis  et  Episcopis  ceterisque  locorum  Ordina- 
Tiis  et  eorum  Vicariis  in  spiritualtbus  el  lemporalibus,  et  in  stalu  temporali  sancke  Roiname  Ecclesian 
.etiam  Legatis,  Vice-legatis  Sedis  Apostolicx,  ac  ipsius  status  Gubernaloribus,  Potestatibus  et  Locum- 
tenciitibus,  iit  quoties  pro  parte  dicii  populi  Romani  et  ab  eo  deputatoruui,  seu  licentiam  et  faculuiem 
ab  ipsis,  ut  praefertur,  pro  tempore  liabcntium  ,  fuerinl  requisiti,  vel  eorum  aiiquis  fuerit  requisilus, 
eisdein  popiilo  ei  dej^titatis,  ac  ab  ipsis  licentiam  et  facultatem  habeulibtis  cfflcacis  defenslonis  praeaidio 
«ssistenies,  praemissa   ad  oinneni  populi  Komaiii  et  ab  eo  deputatoruni  praHlictorum  liceniiam  seu  fa« 
euitatem  habentibus  requisilionem  cootra  inobedienles  ut  relielles,  etiam  per  c'ensuras  ecclesiastlcat, 
etiam  saepius  aggravandas  et  per  aiia  juris  remedia  aucloniate  Apostolica  exsequantur,  Invocato  etiam  ad 
hoc ,  si  opus  fuerit,  atixilio  bracbii  secularis. 

Et  iiisuper,  quia  dtfficile  admotlum  esset  praesentes  literas  ad  quaellbet  loca  deferri  :  Yolumus 
eleadem  Apostolica  auctoriiate  decernimus,  illarum  transsumptis  el  exemplis  roanu  Nolarii  publici  sub- 
scriptis,'et  sigillo  ciiriae  vel  personse  in  dignitate  ecclesiaslica  cotistitutae  munitis,  et  etiam  in  ipsis 
operibus  impressis  plenariam  et  eamdem  prorsus  fidem  ubique  lam  in  judicio  quam  exira  judicium 
liaberi ,  qtiae  prxsentibus  haberettir^  non  obslimiibus  conslilutionibus  et  ordinaliouibus  Apostolicis  ,  ac 
quorumcunque  locorum,  gymnaslorum  et  universitatum,  etiam  studiorum  generalium  jurainento,  ran* 
lirmatione  Aposlolica  vel  quamvis  firmitate  alia  roboratis  statutis  et  consuetudinibtis,  privilegiis  quoqiie 
indultis,  et  literis  Apostolicis  etiam  illis,  el  iUorum,  ac  quibusvis  aliis  personl»,  snb  quibuscunqtie  le- 
iimTbus  et  forinis,  eiiain  inotu,  scientia  el  potestatis  plenitudine  similibus,  ac  alias  in  contrahom  quo- 
roodolibet  concessis  et  approbatis,  ac  in  poslerum  concedendis  ei  approbandis.  Qtiibus  omnibus,  ellam  ai 
«ie  illis  specialis  mentio  habenda  esset,  eorum  tenores  praeseutibiis  pro  expressis  habentes,  illis  alias 
lii  suo  robore  permatisuris,  hac  vice  duntaxat  sf^ecialiler  et  expresse  derogainus,  contrariis  quibuscun* 
que.  Aul  si  allquibus  comniuniler  vcl  divisiin  ab  eadem  sil  sedc  indultum,  qiiod  inierdici ,  siispeiHli 
vet  excoromunicari  non  possint  pcr  litcras  Apostolicas  non  facientes  pleuain  et  exprcssam  ac  da  verlx» 


fS  PROLEGOMBNA.  U 

»4  ferlNtiii  de  iiKfiilto  hiijasiTHHl)  mentioiicm.   Datum  Roms  apud  S.  Petrum  sub  aonulo  Piicatoris»  die  1 
Jufii,  M.  D.  LXW.  Pontificalus  nostri  anno  nono. 

C.CS.  Clokieriits. 


Ea,  de  quibus  lectorem  principio  vi«um  est  admonere,  haBc  sunt  • 


In  Ecclesia  Romann,  omninm  Eccfesiarum  ma- 
ctslra,  solitos  essc  asservari  conciliornm  canones  et 
Pontificum  Jecrela,  ac  ceteris  Ecolesiis  communi* 
cari  plane  comperlum  est. 

Alqiie  in  usu  praecipue  \idelur  fiiisse  collectio 
illa,  ;qnam  Nicolaus  Pupa  in  c,  si  Homancrum^ 
disl.  19.  Coilicem  canonuin  nominat,  in  quo  con- 
tinebantiir  canones  et  regulae  ilte.  quae  recen- 
Sfnlur  a  Leone  iV«  cap.  De  /tM/is,  di»t.  20.  Hiijus 
codicis  tria  nianuscripta  exemplarin  Romae  liaben- 
lArin  Vaticaiia  Bibliotbeca.  Exstat  etiam  impressus 
Ifamljx  anno  salutis  M.  D.  XXV.  Repertiis  est 
atiiem  in  mHifiiLissimo  Cardinalis  Vercellensis  codice 
Cresconii  ad  E|^iifiopum  Liberinnm  quidain  quasi 
notiiocsnon,  in  quo,  qnwid.pinrihin  causanim  titults 
firopositis  exponatiir  deindi^  cyiibus  synodorum  ac 
tieci^ulitim  epistolaruni  locis  CMca^ilhe  tractenliir, 
rapiia  capitibiis  Blaguntint  codicis  H  nuineri  nu- 
ineris  opilme  rcspondent.  Qu:e  quidem  a  Cresconlo 


^  auctorem  Pannormiae  (nam  is  recentior  rorlasseest) 
Graiianui,  monachiis  Beiiedictinus,  non  taniiiin  de* 
cretis  colligendis  (quod  soperiores  fecerani)  opcram 
dedit,  sed  Ivonis  fortasse  praL-ratione  excitaius  eo 
polissimitm  inciiJjuit,  ul  certis  quiteslionibus  propo- 
sitis,  qnid  in  utramque  partem  ex  cnnoDibiis,  qiii 
iiiter  se  nonnunqiiain  pugnure  videbaniur  dici 
posset,  ipse  et  afferrei  el  explicaret  ,  omninoqiie 
eoriim  variemtem,  qitae  speciem  dissensionis  babe- 
bai,  ad  coitcordiatn  revocjiret.  Ceierum  in  ioiigo  ac 
perdifficili  opere  multa  a  pariim  asquis  lioininibus 
exagiiabantur,  iionnulla  pii  etiani  ei  verecuudi  iii- 
terduni  desiderabant. 

Qiiamobreni  ne  biijiisce  iitilissimi  et  gravissiini 
codicis  vncillaret  aiictoritas,  placuit  priinuui  Pio 
iV,  ac  diibinde  Pio  V  e:  Gregorio  XIII  (apnd.quem 
etiam  hujus  perfecii  Operis,  quemadii.oduin  et 
alianim  niaximanim  reruin  laus  fuit)  ut  illi  corri* 
geiido  somina  opera  daretur,  menda  librariorum 


adbibiia    diligentia   saiis  indicat  rreqiientisstiuum  B  tollerentur,  si  qua  etiam  in  re  Gratianus  ut  bomo 


fuisse  linjus  collecliotiis  usum  :  et  haec  ea  est,  qitap 
in  nolationibiis  qux  nunc  eduiilur,  absolute  Cudex 
canonum  vocatiir. 

Ceterum  inier  privatos  colleciores.qui  mnlto  pfura 
congerere  studuerunt  ,  peranliquiis  est  hido- 
rui,  ciijus  collectio  protendilur  a  canonibus  apo- 
stoloniin  usque  ad  conciliuin  Hispalense  secundum, 
babelurque  in  duobus  codicibus  Valican»  biblio- 
ibecs,  et  uno  monasterii  Dominicani  Sanclae  Marix 
supra  Minervam;  exstat  autein  impressa  in  cditio- 
nii^us  roncilioruni»  in  anliquioribus  quidem  puriur, 
in  recenlioribus  autein  multis.aliisconciliis  scriptis- 
que  ailmista.   Isidoriim  buiic  Igmarus  arcbiepisco- 

Eus  Remensis  in  libro  De  synodis  celeberriinuiu  illnm 
lispaleiiseni  fuisse  alfirinai,  a  quo  testaliir  eiiam 
Triteinius  libriiin  decreiorum  esse  coiiscriptum;  ac 
mie  niulta  verba,  quse  in  praeratione  hiijus  colle- 
cuonis  lcgunlur,  suiit  in  libro  quinto  Eiyinologia- 
nini.  bi  codice  autein  Dotninicanai  bibliothec»  Iniito  r 
pnrraiionis  ila  legitur  :  hidorus  mercator  tervut 
Cbriititectori  eonservo  iuo,  elc.  nec  inulto  secus  in 
V;iiicanis,f|uo  loco  in  impressis  esl :  hidorus  pecca" 
tor  KTvus  Umsti^  etc. 

Secnius  deiiide  esl/ul  de  lis  primum,  quorum 
opera  typis  excusa  sunt,  loquamur)  burcbardus, 
Worinacieiitis  episcopus,  Olbonis  III  et  Henrici  II 
Bavari  iiiiperatorutn  aHate,  qui  non  drdinein  lein- 
poruiii  et  provincianim,  ut  Isidorus,  sed  reriitn  el 
lau&ariiin  sibi  sequendum  putavit. 

liMJem  vesiigiis  iiisiiiii  non  ita  niullo  post  Ivo, 
rNiriioictisis  episcopus ,  sed  exorta  iiileriin  Be- 
teiigarii  li.T.resi  inulta  ad  illam  coiirtitnnciam  peni- 
lieiiiia  addidit,  ac  uiulla  etiam  prailerea  ex  Paiide- 
tih  el  codice,  dum  de  iaicoruin  qitoque  olliciis  sibi 
agenduiu  puiat,jquod  Burchardo  ininus  necessarium 
Tisum  ruerat. 

Kkstant  aulem  diio  Yoluinina ,    Ivohis  nomine 


miiiiis  viflisset,  modeste  notaretiir,  tpsaque  oiuuiiio 
capita  suis  aucloribus  qiiani  diligentissiine  resiilue- 
rentur.  Ilaque  et  Roma;  Vaticana  Bibliotheca  et  mo* 
nasterii  Dominicaiii  supra  Miuervain  ali»(|ue  iioii 
paucae  excussde  sunt,  et  ex  aliis  urbibus  atque  re* 
gionibus  invitati  doctissiini  homines ,  qui  idein 
lacereut ,  et  si  qulil  inveiiissent,  quod  ad  banc  rero 
pertiiieret ,  pro  sua  pietate  libenier  cotnmuiiicarenl 
aiqiie  ad  pontillcem  initterent.  Qua  diligentia  illud 
factum  esi,  ut  qiium  jani  magnain  partero  sotim 
unii^uique  iributum  sit,  ac  propterea  intelligi  ple* 
rumqiie  possit,  quae  synodorum  generaiium,  quas 
suiniiioruiti  ponttlicum,  qiise  provtncialium  coiiCiiio<- 
rum,  qiiae  Patnim  decreta  ac  sententiae,  atqueiiiler 
haec,  qirae  sanctie  Romanas  sedi  probaia  siot,  qii« 
niinime,  vix  qnisquam  errare,  atqoe  incerta  pro 
certis  sequi,  certa  vero  pro  incertis  snspecta  babero 
posthac  qiieat. 

De  eitationibui.  —  Quod  ad  cilationes  aiietoium 
|>ertinet,  ubi  error  evideiis  erat,  aut  nonnuila  Gra« 
tiani  exemplaria  cum  veriore  atqiie  ab  aliis  coIie<:to- 
ribus  allata  cibitione  coiisemiebant,  sublatis  falsis 
inscriptionibus  ver»  sunt  restitiit» ;  nbi  vero,  quain- 
vis  caput  apiid  alium  aiictorem  esset  inventuiu,ilerl 
tamen  poterat,  nt  iUiusquoqueessetquemGraiianus 
citarei  (siint  enim  baud  raro  (iecrela  traiatiiia  ei 
sentenliae  similes  in  bonis  aucioribus),  reienta  Gra- 
tiani  ciiatioiie.  satis  visum  est  locuin  ubi  bodie  ha- 
bealur  indicare.  Et  quoniam  interdum  autcapitis  ali- 
qua  qiiideiu  pars  illius  aucuiris  est  qui  citalur,  ai«qiia 
vero  inininie,  aiit  verba  valde  suut  niulala,  id  qiior 
que  est  iudieatttm  ascriptirinqiie  pr^ierea  iu  margi-  . 
ne,  qiio  loc4)  idem  cupiit  in  glossa  Biblioriim  orditia- 
ria,  in  libris  Seiitenliarum  et  apud  ceteros  colie- 
clores  habealiir,  eospraesertim,  qui  iii  bujns  Operis 
emendatioitemagnousui  fuerunt.  Aniuiadversum  vero 
Cst  niiilla  oliin  iiiisse  (quorum  noiinulla  hodieeiiaio 


inicnptaeamdemquehabentiaprxfalionem,  quorum  |v  habentur)  homiJiaruiu   ex  variis  aiictonb<is  colle- 

_  .-j    «■ •_     ^i.^-:...    i  -.•...^1...^      cianini  volumina,  quibus  bouiiliis  r.oinen  aiicloris 

aut  non  esset  praepoSiitum  aut  etiatu  mutatum,  qUiHi 
decreiorom  collecioribns,  qui  fontes  adire  in  iiU 
librorum  penuria  plerutnqiie  noD  poteraat,  errandi 
Inierdum  dederit  oecasionem.  Sape  eiiam  Gratia- 
nus  multas  Pairuni  sentenii:is  siinul  colbgil  atqiiein 
unum  Ciipul  coucludii^quainvis  in  vulgatis  codicibus 
pleruinque  in  diversa  capita  sint  liistractre,  seil 
fere  sine  rubrica),  idqiie,  qiium  lacit,  non  ipsa  proi- 


quod  Pannormia^  alierius,  quod  absolute 
Ikcreium  iuscrtbitiir,  quasi  epitotne  qitaedam  est.  Ve- 
ruin  in  boc  eodein  caiiipo  alii  etiain  gravissiuii  viri 
(<|itoniui  libri  partiiii  iti  publicis,  pariim  iii  privatls 
bibiioihecis  uianiiscripti  habentur)  Cre$coniUip  An- 
uimut^  Deuhdedit  Cardittali$^  Gregorius  Presbyter^ 
qui  vuluuien  suuin  Polycarpui  inscripsil  aliique  iton- 
iiHlh  pi-aecl:ire  se  e&erciienint  snanM|iie  operain  pro- 
iMvcruut.    huvissiinus    isioruin  onitiium,   pnctcr 


-1 


fS 


CaATlAS»  OGCRETCM. 


ttis  snietorom  terba  ftfrert,se(larbiinilii  siio  iniit»i, 
addit ,  immiiiuil,  stimmalim  compiecUiur,  quod 
eiiaiii  BurcliarduM  ei  Ivo  r^ciunl,  quiiMi  cliaiit  lioc 
modo  :  ex  dicti$  Attgustini,  ex  dieiu  Hieronymi. 

De  emendaiionibui,  —  In  emendaiido  lexlii  primiim 
-iirKla  cnpiliiiu  ob  iisitaias  docloiuiii  cilaliones  non 
«iiiil  mutat:i,  sed  uhi  ab  originali  discrepabanl,  iii 
margine  aul  in  noiatioiie  esi  indieala  germana  leclio* 
Deinde  lixc  glossae  ipsius  baliila  ralio  est,  ul*iiiliii  iii 
lexlu  sit  miiUiltim,  ubi  muialio  ipsa  impedilura  erai« 
i|iio  miims  quid  sibi  aiiclor  glossae  voluisset  animad- 
verli  |)ossei;  sed  eodem  modo  aui  iii  inargiiie,  aul 
in  notuione  meudum  cst  iudicalum.  Ubi  vero  hasc 
noii  obstabanl,  haec  lere  servata  corrigeudi  ralio 
esl,ut,  si  viderelur  volnisse  Graliauiis  auaorum 
<|uos  cilarei  ipsa  prorsus  verba  referre,  ea  es  ipso 
originali  emendarenlur,  et  interdum  etiam,  non  levi 
^roposiia  utililale,  aliqua  adderenlur;  nisi  siciibi 
vulgaia  lectio  visa  est  melior  :  iiam  lune  illa  re« 
teiila  nolaium  esl  quomodo  originale  ipsuin  baheai. 
Btn  auiem  Graiiantis  non  eadeni  prorsiis  verba  afferre 
Toluerat,  sed  aui  in  suminam  quaiiiilam  ipse  redigere, 
aiil  ab  altis  redacu,  ul  ab  auclore  glossas  ordliiariaet 
ab  Ivone  ei  aliis  eollecioribtis  relerre,  lunc  nihil 
Tere  emendalum  vei  additum  est,  uisi  forte  Patris 
illius ,  unde  collector  acceperai ,  restitula  leciio 
inagnam  afferre  visa  esset  utiliiaiem,  multisqiie  lo- 
cis  id  noiaium  est,  ei  verba  ipsius  originalis  allala, 
nt  lector  identidem  in  memoriam  Imijiis  adbibli^e 
enutionis  revocarelur,et  iabore  ad  origiiialia  adeuiidt 
levareiur.  (juo4l  si  idem  caput  ex  pluribus  vicinis 
alicujus  Pairis  loeis  confecium  esl  (iiam  qu»  niitU 
luin  distabanl,  saiis  plerumque  fuii  in  uftargiue  in- 
dicare),  adj^ct»  snnl  in  lexlu  pariicul»  iibe  ei  Mi|ira 
et  infru,  scilicet  ubi  seriem  ei  iiexum  collectionis  im  • 
peiliturae  non  erant;  ubi  vero  Graiianus  ipse  ioquilur, 
ex  manuscripiis  hujus  libri  exemplaribus  pura  ger- 
Hiaiiaque  leciio  est  resiiluu. 

I>€  vermnidiif.— In  Codice  canonum  capiU»  ouae 
«X  Graecis  syuodis  reciuntur,  suui  a  Dionysio  kxi* 
giio  in  llnguam  Lalinam  conversa,  cujus  praefatio 
Bianuscriptis  ipsius  codicis  exemphirilms  prseposiu 
ieglMr.  Isidonis  auiem  partim  hac  ipsa  Dioiiysii 
versionev  quanquam  raro»  pariim  foriasse  prisca 
4Ua«  eujus  mentionem  in  prasfatiooe  sua  Dioiiysius 
tacil,  U8US  est  auiinlegriSy  aiil  aliquaniuliim  immu- 
laiis;  partim  etiam  ahis,  qu»  iuiic,  ut  ipsemel  Isi- 
durus  tesUlur,  exsubant,  hodie  pnKlerquam  apud 
isUM  decrelonim  coileciores  iioti  exsuni.  Uuocii  ca 
mirandom  maguopere  iion  est,  si  ceieri  colieclores 
«tomnium  ferepoetremusGraiiaiius,qui  etcodicem 
iiliim  caimnum  et  Isidori  coUeclionem  ei  alias  eiiam 
lisibebaiii,  euudeiii  canouem  non  semper  ex  eadeni 
versioiie  recitenl.  Qua  de  re  saepe  in  nouiionibus 
kctor  est  admoniius,  el  ubi  uecessarium  visum  est, 
Gneca  canonis  verba  cum  versione  iiova  suut  ailaia, 
ideniqne  iii  celeris  Pairum  graeconim  seiiienliis 
facium  esl. 

De  petieii.  —  De  noinine  Paiem  sunt  variae  do- 
clurum  hominum  seuietitiae.  Mulli  eacapiu,  in  qui- 
bus  res  inaiies  ac  leves  conliuereutur,  lioc  iiomine 
«ppellari  ceiisuei:uni;  alii  quasi  ra  vtdjna^  Id  esi 
aniiqiia ;  alii  quasi  additiones  quasdam,  derivau  aut 
poiius  depravau  voce  ab  adverbio  ir«Xty,  id  est  rur- 
8um  quo  scriplores  eiiam  laiini  lempore  Graiiani 
utereniur.  Verum  Joannes  Andreue  in  addiliuiiibus  ad 
Speculatorem,  titulti  de  Dispuutioiiiiws  et  aliegalio« 
iiibus  prope  tiuem  (quem  Imola  iu  rubrica  de  verbo- 
rum  obligaiioiiibus,  Alexaudrinus  iu  proasinio  de- 
creUUnmt  lason  iu  rubrica  tiiuli  De  aciionibus,  et 
nliisuntseciili)  putai,  quenilam  Protupaleam,  quem 
lasoH  addil  CarUinalem  luissey  colletiioiii  Graiiaiii 
capitJi  h»c adjunxisse.  Aique,  ut  in  re  lam  iuceiia 

*  el.  C7«ito;  al.  Ciiua. 


A  aliquiil  elicl  conjeciura  possil,  exponetar  quid  in 
collatis  exemplaribiis  observaiiim  fiierii  In  tribiiii, 

Suse  siint  niitiqnissima  ct  videntnr  scrlpta  paiilo  posl 
raiiani  aeiatem,  psiicissima  ex  hujiismodi  capilibus 
haboniiir.  in  unu  vatde  emendalo  sunl  ap|iosila  iu 
inargine  sine  nlta  nota,  sed  non  omnia,  qn»  in  im- 
pressis,  qnanivis  vicissim  in  iilo  addiliones  aliqiias 
siiii,  qiiu)  in  his  non  liabentar.  In  alio,  lileris  ptr 
aiiiiqnis  descriplo,  Paleae  ipsae  ri'f*entiori  scripttiia 
toii  VDluniiiii  pneponitiilur.  In  ceieris  habentur  aut 
oniiies,  aui  pleroRque,  et  partiin  qiiidem  cum  Pa- 
leu:  iiomine,  pariiiii  veio  Miiie  ullo  a  ceieris  capi- 
libus  discriniine.  Ex  qiia  observaiioiie  itliid  vldetiir 
possc  colligi,h:isPaleas  esse  additiones.  non  eoilein 
lempore  (aclas  ,  ad  priiti.ini  colleciiouem  Gra* 
liaiii  in  margine  priinnm  adscriptas ,  ac  iionnullas 
foriasse  ab  ipsoniet  Graliano  ut  fit  inter  com()0- 
ncndoin  aul  relegeadiiin,  qiias  deiiide  librariurtim 
quidam  omiserinl,  quidani  in  coiiiextu  posiierint,  iit- 
0  lerdum  conjuucte  cuiii  prioribus  capitibus,  interdutn 
cnm  aliqiio  diserimine.  Falsani  vero  esse  iliorum 
iipinioiiem,  qui  eas  coiitenifiendas  putant,  ex  eo 
constat  quod  ninllae  et  iii  Docreulibiis,  et  apud  vetu- 
siiores  Gratiani  coiieciores  habentnr,  quod  suis  iocia 
indicabitur. 

De  tiiulo.  —  In  plerisqne  vetustis  httjns  coliectio* 
nis  exemplaribns  lixc  tanquam  inscriplio  rttbris  U- 
leris  posila  esl :  Concordanlia  diicordantinm  cano^ 
lium,$addila  in  quibusdam  diciione,  Incipit,  sine  ulla 
Gratianimenlioiie.  Yerum  iii  Vaticano  illo  vetustis- 
simo,  cui  voluminis  Ipsins  initio  recenliuri  scr-ptiira 
Paleas  esse  prxposiias  dictuin  est,  aiite  ipsas  Palens 
est  hic  titiilus  :  Decretum  Gratiani  Monaehi  Sancii 
telicii  Bononieniii^  ordinii  iancti  Benedicti^  compt^ 
latum  in  dicio  monanerio  Anno  Domini  miUeiimo 
eenteiimo  ^uinquageiimo  primo,  tempore  Eugenii  Pa» 
p«  lertii;  in  aliis  vero  duobus  codicibns  in  exlrenio 
esl ;  Explicil  Decretum  compilatum  a  Gratiano  Mo^ 
p  nacho  monoiterii  iancti  Feiicii  de  Bononia.  Iii  Cbro» 
^  iiico,  quod  inscribitiir  Pomcerium  Eccletias  Ravennm'- 
liif  qui  llber  in  Bibliotheca  Valicana  servatnr,  hxc 
de  Graiiauo  leguiiiur  :  Anno  Chriiti  miUeeimo  cenie-' 
iimo  quinquageiimo  primo  Graiianui  monachui^  de 
Claaa  *  civUate  Tuicia  nams ,  Decreium  eompoiuii 
apud  Bonomam  in  monasterioiancii  Peiicii,  Ideiii  ie* 
suiur  Huguiio,  vetusiissimushiyuscodicis  inlerpres» 
secunda,  quaestione  sexta,  cap.  poa appeUalionem; -^ 
et  Vinceuiius  in  libro  Historiarum  bis,  semel  libro 
vigesimo  tertio.  capit.  trigesimo  priino,  ioqitens  de 
Isidoro,  ei  iterum  libra  vigesimo  quiiito,  cap  octua'- 
gesiino  qtuirio,  agens  delvone,  ei  aliis  decreturom 
collectoribus;  —  el  sanctus  Aiitoninus  part.  tertia 
hisi.  lit.  decinio  ocUvo,  cap.  sexlo.  Trithemius  vero 
io  libro  de  Scriptorib.  ecclesiasticis  Graiianum  agiio* 
scil  hiijus  culleciioiiis  auciorem,  itemqnc  in  libro 
secundo  de  Virisillustribusordiiiis  saiicii  Beneilicti  : 
quo  Utneu  loco  addit  (ipsiin  lurtasse  O^ris  iiice* 

Btionem  spectans)  fnisae  ab  eo  coniposilum  aiiiio 
omini  millesinio  coiiiesimo  vigesimo  sepiiiiio«ll*aiic 
collectionem  liiiiocentius  terlius  in  epistola  ad  Ar* 
cliiepiscopum  Cumposiellanuin  vocat  corpiiS  decreio- 
rum.  Ob  lias  igitur  aucioriuies  ei  recepiatii  apud 
omnes  opinioneni  in  priiiia  bujus  volttiiiinis  pagiiia 
prxpositus  esl  tilulus  noniine  Graiiani. 

De  notationibui  in  Gloaa.  —  Quod  ad  glossas 
pertinel,  qiia!  pios  et  cathuticus  auctores  htbueruiii, 
quae  iu  iUis  errata  paulb  iifajoris  ponderis  pro  liu- 
inaiti  ingenii  inlirmiiaie  obrepserunt,  ea  iu  luarg^iie 
sunt  noiata,  elquid  catbolice  seniiendum  sit  o^ieii-. 
suin  esi.  Hx  auiem  iiotae,  quibns  asieriscus  alUxu3 
est,  iiecessario  posthac  iu  ouiiiibus  impreftsioiisl 
appouendae  eruui. 


17 


HtOLEGOMfiNA. 


INDEX 


UBRORUll,  QUi  VARUS  EX  LOas  SUNT  UABITl. 


AiMOsn  Sermeiies  aUgiiot,  qol  adiiiic  doii  exMant  Im» 
pKflri,  ex  blbHotheds  VaUcaiia  et  monaslerii  Mediola* 
Denils  S.  AjnbTosiL 

AKWJa  CoUecUo  canonom,  ex  VaUcana  et  Hieronymi 
ParlaetU. 

Alsxahsbi  n  Epi9tol«  alinpot,  partlm  miaa»  ab  Anto- 
■lo  Angustino  Arcniepiscopo  Tarraoonensi.  parUm  ex  bi- 
bttotheeb  ITaticana,  Nicolai  OrmanetU  Episcopi  PaUvini, 
Miduells  Tbomasli  Episcopi  Uerd^nsis. 

AnACTAsn  Blbliolhecarii  Chronicon  et  versio  sepUro» 
iirnodi,  et  oeUve  sub  Hadriano,  ex  VaUcana  et  Cardinalis 
SirleU. 

B 

BoniFACT  Papn  Condliam,  ex  Hispania,  ex  vetosto  cq 
dke  fflonnsterii  PopaleU. 

BoKiPACii  Hartyris  EpistoU,  ex  bibliotbeca  monastertt 
B.  Mariae  sopra  Minervara. 


GRnM>w>ni  Epfstola,  ex  blblwtheca  aonasterfl  sopm 
Minervam. 

Gblasii  ScripU  qa«dam  et  aliorum  Pontiflcom  epislo)»» 
ex  Vaticjma. 

Gklasu  EptstoU,  ab  Antonl»  AngusUoe  Ardiiepiscop* 
Tarraconensl 

GsEooftii  I  Epistols  manoscnpt»,  ex  Vaticana  et  Epi- 
scopi  Ilerdensis. 

Grbgami  VI r  Regestom,  ex  VaUcana  et  mnUis  privatls. 

Gbbgorii  IV  Epistola  ad  oniversos  Episcopos  per  Ga^ 
llam,  etc.,  ex  bibiidtheca  monasterii  sopia  Minervam. 

Gbbgoui  X  Epistola  ad  Regem  Armeniorom,  ex  bibll»- 
Uieea  Cardioalis  SirleU. 

Grecorum  Patrom  Coramenlarli  in  S.  Scriptoram,  all»- 
que  eorundem  scrioU  et  concilia  ex  Vadcana. 

H 

HDMBBm  )egaU  teonis  IX  ad  libelUun  fticeta  contsn 
Latinos  responsio,  ex  monaslerio  S.  Hari«  Kov». 


CaBsco:«u  Nomocanon,  ex  bibliotheca  Cardinalis  Vercel- 
leosa. 

Capitnla  aliqoot  Pontificum,  ex  eodem  codice  monaste'* 
lii  PopalttU. 

Omitalariam  Liber  VII  et  Capitularia  adjecU,  roissa  a 
Jaeobo  Amioto  Episcopo  AnUsstodoreosi,  ex  bibUotheca 
enrlesUs  Belvacensis. 

CoUectio  decrelorum  Roraanorom  Ponlifleam,  ab  Au- 
gosUno  Arcbiepiscopo  Tarracooenpi. 

Codex  canonom,  qui  apud  veleres  Ponlifices  in  osu  ftilt, 
ex  VaUcnna,  Dominicana  et  Cardinalis  SirieU. 

Collectio  canoiiam  incerii  auctoris,  ex  Vaticana. 

CollecUo  canonam,  ex  bibllotheca  ecclesie  Mutinen- 
«b 

CoUectio  canonuro  poenitenUalium  iocerU  auctoris,  ex 
bibUotheca  Miehaelis  thomasil  Episcopi  Ilerdensis 

Condliorum  Hiitpaiiiensium  el  Cartbaginensium  varfe- 
tales  lecUonil;  ex  bibliotbeca  Regis  Catholid  Locensi,  et 
Soriensl  a  CardioaU  Ouiroga. 

Cbhc»  Cambraiiii  l.ibevdeforraisjoramentorom,  ex  bi- 
blioUieca  Achillis  Stalhii. 

CondlH  alicujus  flragmeaU  quedam  post  Anselmi  coUe- 
ctionem,  in  codice  Hieron^ini  Parisetti. 

CwBUTn  operum  exemplaria,  ex  Vatlcana  et  monasterio 
S.  Salvatoris  Bononiensi. 


Decretl  hojos  onderiginU  exemplarU  manoscripta,  par- 
tim  sine  giossis,  pariim  cum  gloasli,  duodecim  quidem  ex 
Va'Ucuuu  reliqaa  vero  ex  biblioibeca  Marcelli  Pape  II, 
CardlnaUum  Vercellensis  ei  Sirleti.  Michaeiis  ThomasU 
llerdensU,  AdiiUis  SUihii. 

Decretorum  excerpU,  ex  bibliotheca  S.  Trudonis,  ab 
Alberto  Leonino  nomine  universiutis  Lovaniensis. 

Dbosdbdit  cardinalis  Collectio  canonum  et  iibri  IV  de 
rebns  eodesiasUds,  ex  VaUcana. 

E 

EocBim  n  ConciUum,  ex  VaUcana,  et  lU  ex  VaUeaua  et 
ex  GallU. 
Emeritense  ConciUiim,  a  CardioaU  Qoiroga. 
Ephesinl  CondUl  1  anUqua  versio,  ex  VaUcana. 


PiUBBTi  Episoopi  EpistoU,  ex  vetosto  codice  ecclesial 
Belmensb^  a  iacobo  Amioto  Cpiscopo  Aatissiodoreflsi. 


IsiDOBi  Hispaiensts  operum  codex,  ex  monasterio  Near 
poliUno  S.  AugusUni  in  Carbonaria. 

IsiDORi  Coliectio  canonum,  ex  VaUcana  et  Dominlcana 
supra  Hinervam. 

IsiDORi  Colleciionis  canonom  prsfailo  alU  a  vulgaU» 
missa  ab  Arcbiepiscopo  Tarraconensi  et  Alvaro  Gomez  ex 
biblioUieca  ecclesis  Toleun«. 

IsiDOHi  Epinlola  ad  Lanrredum,  ex  blbUotheca  supra  M> 
nervain. 

IprKOCBKTii  n  Concilium,  ex  VaUcana. 

bmoBi  Hispalensis  Regula  monachonun,  ex  Hispania. 


JoAifMis  vni  Eplstol»,  ex  Vaticana. 
L 

Lboxis  rV  Epistole  due,  una  ex  blbliotheca  M.  Antonit 
MureU,  altera  ex  bibUolheca  Fraiicisd  Torriani. 

Lbonis  II  Epislole,  a  Cardinall  Quiroga,  ex  Tetusln  eiH 
dice  Regie  bibliothec». 

Leoicis  IV  ConcUium,  ex  VaUcana. 

N 

Nkolai  I  plures  eplstol»,  ex  blbUotheca  supra  Mfaier- 
ram. 

NicoLAi  Condlium  adversas  Joanoem  Ravenne  Archi- 
episcopum,  ex  biblioiheca  ecclesie  MuUnensis. 

NicoLAUs  ad  consulu  Bulgaronim,  ex  Vaticana. 


PontUlcalU  manoscripU,  ex  Vaticana  et  CafdiDaUs  Sir- 
leU. 

PoLYCABPCis,  1.  e.  Coiiectio  caaonum  Gregoril  Presby- 
teri,  ex  Vaticana. 

Pbtri  Damiam  Oratlo  de  privilegio  sedis  apostoUc»,  et 
discepUtio  inter  Regium  advocatum  et  Roman»  ecclesia 
defensorero,  ex  biblioUieca  Cardinalis  Sirieti. 

Paschalis  I  Epistoi»  et  decreU,  ex  bti)Iiotheea  Orron- 
netU  Episcopi  PaUvini,  et  fragmentnm  eonciiU  apud 
GuardasUllom,  ex  VaUcana. 

R 

Reniense  ConciUum  inpago  Troslejano  habitom,mfttuffl 
ab  Kpiscopo  AAUssiodorensl. 


CIIATUNI  DECRETUM. 


SGriptom  de  moiibas,  vlta  et  morte  Agapiti,  ex  Yati- 


Stbphari  y  EpistoU  in  collectione  canonum  incerti  an- 
etoris,  ex  Vaticana. 

Sanclorum  viUB,  ex  bibliotheca  S.  Mari»  Msjoris. 

SnPBANi  IV  Concilium  in  collectione  Deusdedit  Cardi- 
Balis,  ex  Vaticana. 

Synodus  VHI  ex  bibliotheca  Cardinalis  Sirletl  et.VaU- 
cana. 


Ticinense  Condlium,  a  Jacobo  Amioto  Episcopo  Antb- 
ilodorensi. 

Thbodolpu  Capitula,  ex  bibliotheca  M.  Antonii  Mu- 
reti. 

Theopbanis  Chronicon,  ex  Yaltcana. 

Toleun»  ecclesie  privilegiorum  liber  ex  ffffispanla. 


Toletana  ConcUia  ZIT,  XY,  XVI,  XVII  a  CanHDalt  Qni' 
roga,  et  XVI  etiam  a  Petro  PonUo  Episcopo  Placentino. 

U 

UnAfn  n  Concilium  PlacenUpnm  et  fragmenlum  alte^ 
rius  ooncilii,  et  epistola  L  Pneposito  S.  Iventil,  ex  VaU- 
«"^na;  Synodus  apud  Melphiam,  ex  VaUcaBa,  et  a  Jacobo 
^ammelio  Caoonico  Brugensi;  et  coiicilii  Clanpmontensis 
apud  Alveraiam  surom»  capitum,  a  Francisco  Riccardotto 
Epfecopo  Atrebatensi  ex  vetusto  codice  LairberU  Episcopi 
Atrebatensis,  ejusdemqae  ooncilii  fragmentum,  a  Jacobo 
Pammelio. 


Zosiin  et  Episcoporum  Africanorum  ad  ipsum  epistol», 
ex  Vaticana. 

Zacbahijb  Decreta,  ex  bibiiotheca  OrmanetU  Episcopl 
Patavini;  Synodus  Romana,  ex  Valicana;  Francica,  ex 
DominicaDa  supra  Minervam. 


HiBc  sunt,  quorum  nunc  memoria  suppetit.  CfiBterum  et  alia  habita»  et  omnium  fere 
libroriim»  (luorum  in  hoc  opere  mentio  Qt,  editiones  cum  manuscriptis  codicubus  Vati- 
caniBet.aliarum  bibiiothecarum  diligenter  coliat»  sunt^ 


NOMINA  CORRECTORUM 

•1  prsfaliooe  Josti  F.ontanhii  praemissa  operi  Joannis  a  Turrecremata  :  Gratiani  Decretorum  libri  T, 
Gregorianos  decreUlium  libros  Utulosque  disUncU.  Rom»  MDCCXXVII. 

VIRI 
•  ffm^fkUm  MaximU  Pio  W  ety.ei  Gregorio  XIIL  emendationi  Gratiani  prwfecti. 


5.  S.  E.  Cardinales. 

I.  <—  M.  Antonius  Columna,  Romanus.  

II.  —  Hogo  Boncampagnus  (postea  Gregorlos  Xm. 

III.  "^  Alexander  Sfortia,  Romanus. 

IV.  —  GuiHelmus  Sirletus,  Calaber. 

V.  —  Franciscus  Aiciatus,  MediolanensisL 

Additi  a  Pio  V. 

YI.  —  Guido  Ferrerius,  Vercellensis. 

VII.  ^  Antonius  CjuaSk^  Neapolilanus. 

Dodores. 

VIII.  —  Franciscus  Montaltus»  Geu.  0.  S.  Franc,  dela 
Card.  etpostea  Sixtus  V.  P.  M. 

IX. -— ChriBlophorus  Patavinus,  Gen.  0.  S.  Aogustinl 
Erem. 

X.  —  Thomas  Manncus  Hispanos>  0.  S.  Domhi.,  Mag. 
8.  Pal. 

XI  —  Enstachius  LucateUus,  Bononiensis,poslea  Regii 
Lepidi  Ep. 

XII.  — -  Josephos  Pampbilos,  Veronensis,  postea  Sa- 
crista  Palalii  et  Ep.  Siffninus  in  LaUo. 

XIU.  ^  Frandscos  Torrianos,  MtHwnas,  postea  Soc. 
es. 

XIV.  —  Mariamift  Vietorivs,  ReaUnos,  postea  Ep.  Ame- 


XV.  —  Michael  Thomasius,  Ma^oricensis,  posteaEp. 
Ilerdensis. 

XVI.  —  Hieronymus  Parisettus  Regiensis. 

XVII.  —  Antoninus  Cuccus.  Medioianensis. 

XVIII.  —  Joannes  Harsa,  Hispanus. 

XIX.  —  Franciscus  L^o,  Hlspanus,  postea  Soc  Jes 

Additi, 

XX.  —  Melcbior  Comelius,  Lusitanus. 

XXI.  *~  LaUnus  LaUnius,  Viterbiensis. 

XXII.  —  Amaldus  PodUcus,  Gailus,  postca  Ep.  Vasa- 
tensis. 

XXIIL  —  Petrus  Ciaconius,  Hispanus. 

XXIV.  —  Franciscus  Pegna,  Hispanus. 

XXV.  —  Fiaminius  Nobilis,  Luceusis,  adnotaUonum  cii- 
rator. 

XXVI.  —  Joannes  Marsa. 

XXVII.  —  Joannes  Bapt.  FonUna  de  Comitibus,  Medkn 
lanensis. 

XXVIH  —  Petnis  Morinus  Gallus,  Card. 

XXIX.  —  Gabriel  Palaeotus,  Bonouiensls,  Card. 

XXX.  —  Carolus  Borromeus,  Mediolanensis,  Card. 

XXXI.  —  Philippus  Boncampagnus,  fiononiensis,  Card 
XXXH.  —  Paulus  ConsUbUis,  Ferrariensis,  Mag.  S.  P 

post  Manricum. 

XXXIII.  —  Joannes  Rodericns,  Hlspanos. 

XXXIV.  —  Joannes  Moluueos,  Gandavensis. 

XXXV.  —  Simon  Maiolus  Astensis,  £p.  Vultararieiiflii 

XXXVI.  —  Achilles  SuUiius,  LttsiUnos. 


msm. 


CONCORDIA 

DISCORDANTIUM  CANONUM, 

AC  PRIMliM  • 

m  im  DiTiNJE  ET  mm  constitdtionis. 

DISTINCTIO  PRIMA. 


GRATIANUS.  A     Unde  in  eodem  t\h.  Etymotog,  c.  5.  Iftidoras  alt : 

Bumanum  geuus  duobut  Tegitur,  naturali  videlicet  C.  II.  Ju$  genu$,  lex  aulem  $pee\et  ett. 

iure  ei  monbue.  Ju$  naiurale  e$t  qnod  in  lege  et  Jus  generale  nomen  esl ;  lex  amem  jnrfs  est  spe* 

Efangelio  eontinetur^  quo  quitque  jubetur  alii  facere  cies.  Jns  anlem  est  dictum,  quia  jusium  est.  Omao 
quod  «tH  ftt/l  fieri,  et  prohibeiur  alii  inferre  quodeibi     auiem  jns  legibus  et  moribus  const:«l. 

nolit  fieri.   Vnde    Ckri$tu$  in  Evangelio  ^  i  Omnia  C.  111.  Quid  «1  tex. 

quaecanqiie  Yullis  ut  faciant  vohis  homines,  et  vos  [Isidor.  eod.  cap.  S.] 

eadem  facite  illift.  llxc  esi  enlm  lex  et  prophetae.  Lex  esl  consiitutio  scripta. 

Binc  Isidorus  in  tibro  Y  Etymologiarum^  c.  2,  ait :  C.  IV.  Quid  $it  mo$. 

C.  I.  IHvinm  teges  nalura^  hnmana!  moribue  con-  [Isidor.  eod.  cap.  3,  et  lib.  II,  c.  19.] 

«'<""•  Mos  ^  est  longa  consueiudo,  de  moribus  taoluro* 

Omnes  leges  ant  divina*.  sunt,  nnl  humana;.  Divi*  modo  *  tracta. 

n»  natura,  liumanae  moribus  constant,  ideoque  \vj$  G.  V.  Quid  $it  eoneuetudo. 

discrepant,    quoniam   alix  allis  geniibus  placent.  [Isitlor.  ^  eod.  cap.  3»  et  llb.  II,  c.  10  ] 

1 1.  Fas  lex  divina  est :  jus  lex  huniana.  Traiisire  Consueludo  aulem  est  jus  quoddam  iiioribus  liistf- 

peragrum  *aiienum,  fas  est,  jus  non  esl.  B  tutuni,quod  pro  lege  susciptiur,  com  dencil   lex. 

Gratianus.  Ex  verbie  huju$  auctoriiati$  etidenter  j  |.  Nec  diflerl,  an  scriplura,  an  ratione  cousistal, 

iatur  intettigi^  inquo  differant  inter  $e  lex  divina  et  quando  'et  legem  ratio  commendal.  {  S.  Porro  si 

Aaaiaiie,  ciim  omne  quod  fa$  e$t^  nomine  divina:  vet  mione  lex  constat,  lex  erit  omne  jam,  quod  ralione 

nalurati$  tegi$  aceipiatwr,  nomine  vero  tetji$  humanoi  constilerlt,  duntaxat  quod  religloBi  conveniat  quod 

moreojure   con$eriptiet  tradiliintetligantur.il.  E$t  dlsciplinae  congruat ,  quo;l   saluti    proflciat.   |  3. 

autemjus  generate  nomen^  muttae  $ub  $e    continen$  Vocalur  autem  consuetudo  ,  quia  in  communi  esl 

swcics.  usu. 

NOTATIOMCS  CORRECTORUM. 

»  Ae  primum :  Hoc  loco  in  mannscriptis  codicibus  7,  8,  i5,  el  li,  q.  ly.e.  Si  quw  cau$m  huiic  lotum 

magna  eet  varielas.  Nam,  partiin  nulla  est  hoc  loco  locum  indicans  scribit :  Require  in  principio,  ubi  dif- 

inscriptio,  pariini  vero  legitnr  :  De  jure  ecripto  et  ferentia  $ignatur  inler  ju$  naturale  et  ju$  con^iituiio- 

uon  tcrifHo^  et  quod  cui  pra^ponatur^  el  tegum  aucto-  itif.Verumlamen  in  hac  tanta  varletate,  qnsR,  ut  aiias 

ribus  el  ttuorum  matorum  electione^  $ive  di$pen$alione.  conjectnne  mitlantnr,  argumento  esse  potesl  iiuUani 

Aot:  Ae  primum de  iure  con$titutioni$  naiurtB divinm  C  hic  a  Graliano  ipso  iiositani  *esso   rubiicam,  salig 

el  kumaiuB  *.  Aut :  De  jure  naturof  et  humance  coneti-  vlsiim  est  retenta  volgata   lectioue  Cieieras  iiioi- 

tutioni$^  quam  Dominicus  de  Geiuiniaiio  agnoscit,  et  care. 

exstat  in  nonnullisantiquioribiis  editionibus.  Aut :  Dist.  1.  C.  IV.  >>  Jtfos  e$t  :  Apud  IsidoriMn  hxc 

De  fure  naturee  et   con$iitutioui$^  qiia*  inscriplio  anlecedunt :  Jlos  «<l  vemslale  pro6a<acoiiSMi;lttdo,ittv 

naxinie  viiletur  convenire  iraclationi  GFatiani,  qui  tex  non  ecripta.  Non  lex  a  tegendo  vocata  e$t  quia  tcri' 

s»pe  ad  b»c  capila  revertitur,  ui  iniiio  distinct.  5,  pta  e$t.  Uo$  autem  tonga  eon$uelutio  e$t  etc. 

*  •*~ 

DisT.  I.  *  Cd.  Bas.  — -  de  jure  eonait.  nat.  et  hum. :  Edd.  Ven.  I.  II.  Nor.  —  de  jure  eon$t.  nat.  hum. : 
Ed.  Arg.  'Matth.  c.  7.  v.  it.  r; C I.  *  fraitstr«  per  atienum  :  Isidor.  =  C.  IV.  * lantundem :  Isidor. 
s=  C.  V.  ^  SeGiindnm  Fr.  33.  D.  de  tegibut  ei  Tertullianum  in  libr.  de  corona  miIitis.>-4Y0  Pan.  1. 1^  c.  Hl 
l>ecr.  p.  2.  c.  200    '  quoniam  :  Bobm.  =  C.  VI. 


9i  DGCAETl  FARS  PBIMA 

GnOtaiMM.  Qn«m  iUt^iHe  dlciiur:  non  differtt  utriiin  \ 
consnetudo  scripliira,  vel  r»t'oiie  consistal,  apparet, 
quod  €OH$ueiudo  ehl  pariim  redacla  in  seriptittpariim 
morihu  tMnlum  uleinium  eU  reurvaia.  Ques  m  $cri' 
P'it  redacta  «jl,  eofietiiutio  iiteju»  vocalur^qum  vero 
in  tcriptig  redaela  non  e»i^  generali  nominCt  eonsue- 
tudo  tideiicei^  nppeUatur. 

§  i.  £si  auUm  et  aiia  dieiiio  /iirii,  ut  in  eodem 
likro  V»  c.  4,  leetatur  istdorus  ita  dicent : 
C.  VI.  Qute  iint  $peeie$  juri$, 
[Isidor.  eod.  c.  4.  ] 
Jus  *  aulem  aut  natnraie  est,  aut  civile,  aut  gen- 


€•  VII.  Quid$itju$  naturale. 
[Isidor.  eod«  c.  4.] 


DIST.  II.  Sf 

C.  IX.  Quid  $it  JutgentluwL 
[Isidor.  eod.  c.  H.] 
Jus  gentiiim  est  sedluin  occopatlo,  sdiftcatiot  mt* 
niiiOt.  bella,  capiivitates,  servitutes ,  postlimini», 
roedera,  paccs,  "  inducix,  Ipgaioruiu  non  violandop 
runi  religio,  connubia  inter  alienigenas  probibila. 
S  i.  Iloe  iiide  "  jiis  geiiliuin  appellatur,  quta  eo  jure 
omiies  fere  gentes  umntur. 

C.  X.  Quid  $it  ju$  mitHare 
[lsi«lor.  eod.  c.  7.] 
Ins  miliiare  esi  belli  inferendi  solennitas,  rcederis 
racieiidi  neius,  signo  dato  egressio  in  bostem  vel 
piigfi^e  commissio ;  item  sigiK)  dato  receptio ;  iteiii 
flagiiii  niiliuris  discipliua,  si  locos  deseratur;  itein 
siipendioruni  inodus,  dignitatuin  gradus,  prsmiorum 


JvsBaturale  estcoinmune  oiniiiuiu  nationnm,  eo  B  bonor,.veiiiti  quum  corona  vei  lorques  doiiantur ; 


quod  ubiqiie  iiistinctu  naturap,  iiou  '^onstitutione 
aliqua  babetur ,  ut  viri  et  feminae  conjunctio,  libe- 
romm  soccessio  «  ^  et  educatio,  communis  omnium 
possessio  el  omniuin  una  libertas,  acqiiisiiio  eornin, 
qiUDCielo,  term  mariqiie  capiunlur;  ilem  deposiiae 
rei  vel  commendai»  *  pecutiiae  restituiio ,  violenti.is 
per  Yim  repulsio.  §  i.  Nain  !ioc,  aut  li  qiiid  buic 
simile  esl,  nunquam  injiislum,sed  naturale  apquum- 
qiie  babelur. 

C.  VIII.  Quid  $it  jut  eiviu. 
[Isidor.  eod.  c.  5.] 
Jiis  *  rivile,  quod  quisque  populus  vel  quaeqne 
civiias  sibi  propriom  divina  bumaiiaqiie  **  causa 
constltuii. 


il«m  praedaB  dccisio,  et  pro  porsonaruin  qualilatibus 
et  laboribus  jiisia  divtsio,  acprincipis  portio. 
C.  XI.  Quid  $it  ju$  publieum. 
[Isidor.  eod.  c.  8.] 
Jns  "  piiblicum  est  iii  sacris  et  in  sacerdotibus  «1 
iu  iiiagislralibus. 

C.  Xll.  Quid$itju$  Quiriium. 
[tsidor.  eod.  c.  9.] 
Jtts  Qiitritum  est  proprie  Ronianortini,  quod  nuUi 
leDent,:nisi  Qnirites,  id  est  Romani.  {  I.  Iii  qoo  agi* 
Uirdelegiiiniis  liefedhatilms,  de  cretionibus  ^,  do 
lutelis,  de  iisiicapionibos»  qtiae  Jura  apad  nuilum 
alium  popiiluin  reperiontur,  sed  propria  supt  Roiiia- 
noruiii,  et  in  Vistlem  solos  coRSlituta» 


DISTINCTIO  II. 


GRATIANUS. 
1.  Pars.  Contlat  auiem  ju$  Quiritum  ex  legibut  et 
plebiuitie  el  $enatu$eott$ullit  et  con$litutionibu$  prtn- 
eipum^  et  edicti$  '  me  re$poMit  prudentum. 
C.  I.  Quid  $it  Ux. . 
[Isidor.  Etym.  iib.  V,  c.  iO  et  1.  II,  c.  10.] 
Les  esi  consiitutio  popiili,  qua  iiiajures  iiatu  si- 
mul  cum  pleliilms  aliquid  sanxerunl. 
C.  II.  Quid  tit  plebi$cilum. 
[Isidor.  cod.  c.  il.] 
IHebisc.lla  *  siitit,  qnae  plebes  lantum  consiituiint 


C.  III.  Quid  $ft  $ettalu$eimtnlittm* 
[Uidor,  eod.  e.  i4.] 
SenaiU!(Consiilliim  est,  quod  tantum  senatores  po- 
pulis  consulendo  decern^t. 

C.  IV.  Quid$it  dmiltutio  rel  edtclum. 
[Istdor.  eod.  c.  i5.| 
Constitutio  vel  edicinni  est,  quod  rex  *  vel  iin|»e- 
rator  conslituit  vel  erlicil  *. 

C.  V.  Quai  $int  re$pou$a  prudentum, 
[Isidor.eod.  c.  14.] 
Responsa  pnideiituin  sitiit,  qiiae  jiirisconsulii  re 


•t  vocantur  '  plebiscila,  quod  ea  plebs  soiatt  vel  ^  spoodere  dicuntur  consulenlibus  :  undeet  responsa 
quofi  sciscitalur  ei  rogat,  ui  liani  S  Pauli  dicta.  Fueruiii  eiiim  quidain  prudentes  et  arbi'> 

NOTATIONES  CORRECTOKU.M 


G.  VII.  •  Succet$io:  In  iribus  cotlicibus  manuscri- 
pils  Isidori  ei  aliqifol  Gnili:mi  legilur :  liberorum 
mteeepiio  et  educatio^  qu«  lectio  convenii  cum  I.  i. 
D.  deiiinlil.  eijurt^  v<Tsic.  hinc  de»cendit. 

;.  XII.  ^  Lretiuttibu$ :  Aniea  legeliatur  :  vei  eura- 


tionibue^  vel  de  contractibue,  Enieiidatiiin  esl  ei  eo- 
dicibos  Isidori  tam  impressiB  qnain  maiiuseriplis* 
Qiiid  auteni  sil  cretio,  decbrat  Ulpiaiius  111"  suis 
tliulis  c.i2.  et  Ipsemei  Isidorus  eoil.  lib.  V  Eiymoi. 
cap.  ii 


aul  naturale  :  Isidor.  r=  C.  Vll.    *  Suueptio :  Isidor.  Edd.  Grial.   Madrit. 
97.  —  Bobm.    '  Commodat :  Isidor.  Edd.   cili.  —  Bolim.  =  C.    VIII.      •  cf. 


DiST.  I.  C.  VIII.    •  Ju$ 
1591,  ei  Areval.  Ronu  i797. 

Fr.  9  0.  de  ju$t,  el  jure    **  d.  h.  itispecta  cau^  :  Bliom.  C.  IX.    '*  fcedera  paci$ :  £dd.  ani.  coll.  omn.    " 
at  inde  t.  g.  «.,  ^tiia  ;  Isidoi,  =  C.  XI.    "  ex  Fr.  i,  2.  D.  deju$L  eijure. 

OiST.  II.  *  edicti$  $enttlorum  :  Edd.  airie  corn^ciioneiii  decrcti  editae  excepta  ed.  Basil.  =:  C.  II.  *  Seita 
stfMi  ;  Isidor.  '  vocata  $riia  :  ib.  *rW  7110;/  $ci$cit,  uii  rogaia  fuil :  ib.  =5  C.  IV.  *quod  tanlum  re%: 
Eiki.  Romanac  prioirs  pncier  Basii.  —  Bobm.    •  anie  currectionem  legebatur  s  tdidtt.  =  C,  V. 


U  PKCRETi  FAHS 

tri  aeqoiuitU,  qtii  .'nsijtiitioneft  *  civilis  juris  compo- 
sitas  edHlerunt,  quibus  dJss^Jeiiilum  !!'.es  •conteutio* 
ne^fue  sopirenU 

C.  VI.  Qiuc  sini  tribunicite  vei  comulutei  iegei» 
[Isidor.  eod.  c.  15.] 

II.  Pars.  QuaedaiD  etiam  leges  cliciintur  ab  ils,  qui 
conditleruiit,  ut  consulares,  iribunicia;,  Julia»,  Cor- 
iieli».  Naiii  et  sub  Octavinno  Caesare  suffecti  consu« 
les  Pa|»ius  •  et  Poppaeiis  legein  liilertinl,  qusc  a  no* 
iniiiibus  eoriim  appellatur  Papia  Poppgea,  conlineni 
pairum  praemia  pro  suscipiendis  liberis.  Sub  eodem 
qiMique  iiiiperatore  Falcidius  Iribunus  plebis  legein 
fecii,  ne  qaks  plus  extraneis  ^  *  in  tesUineiito  lega- 


PRIIIA.  DESTJT.  H 

A  ret,  quam  ut  quarta  part  snperesset  beredlbiif,  tx 
ciijus  noinine  lev  Falcidia  nuncupata  esl. 
C.  VII.  Quo!  tit  iex  sulira. 
[Isldor.  eod.  c.  16.] 
Sniira  c  vero  irx  est,  qiiae  de  pluribu»  simul  rebM 
loquitur  %  dicta  a  copi»  reruro  et  qiiasi  a  saiuriia* 
te  :  unde  el  ssilirain  scrihere  est  poemata  varia  con« 
dere,  ut  Horatii,  Jnvenalis  et  Persii. 

C.  VHI.  Qua  iint  Rltodhe  iegei. 
flsittor.  eod.  c.  47.] 
Rhndi.i:  leges  navalium  commercionim  suiit.ab  iiH 
sula  Kliodo  cognoininai»,  in  qua  aniiquitiis  nieret* 
toruui  nsus  fult. 


DISTINCTIO  III. 
GRATIANUS.  B  tropolilanorum  ejuidem  provinciw.  Ucec  quidem   4$ 

I.  Para.  Omiiei  A/ir  $pecie$  tmful^^num  iegumparte$      generalibut  regulis  inleHigenda  nunt. 


iunt,  Sed  guia  CQnstitutio  aiia  e$t  L^riiii^  aiia  eccle* 
iiaitica  :  civiiii  vero  foreme  vei  civiie  jm  appeiiatur, 
quo  nomine  eccieiiaitica  comtiiutio  appeiietur^  vi- 
deamuB.  §  i.  Eceleiiaitica  comiitutio  canonii  nomine 
cemeiur.  Quid  autem  §it  canon  Isidorus  '  in  iib  YI 
Etgm.  c.  16  dectarat  dicem  : 

.  C.  1.  Qiiid  iit  canon, 

Caoon  graece,  latinc  regula  nuncupatnr. 
C.  II.  Unde  dicatur  teguia, 
[Isidor.  ■  eoil.  c.  i6.]  ^ 

KeguU  dicta  est  eo  quod  recte  ducii,  nec  aliquan* 
do  *  aliorsum   trahit.  Alii  vero  dixeruni  regulam 
dictam ,  vel  quod   regal,  vel  quod  iiorniaiii  recte 
vivendi  praebeai,  vcl  quod  dislortum  pravuinqiie  ^  C  cem : 
corrigat. 

II.  Pars.  Gratian.  Parro  canonum  aiH  eunt  decreta 
Poutilkum,  aiii  ttatuta  eonciiiorMm*  Conciiiorum  vera 
olin  iunt  univenalia^  aiia  provinciaiia,  Provinciaiium 
alia  ceiebrantur  aucloritate  Pontificii  Romanif  prae^ 
uute  tideiieel  itgato  ianeta  Romame  eccieiia ;  aiia 
vero  auctoritate  patriarciiarumt  vei  primatum,  vei  me- 


§  1.  Sunt  auiem  quoidam  privatw  iegei^  tameeeie' 
$iaitic<e  quam  uecularei^  quie  pHviiegia  appetiantur» 
De  quibuiln  /t6.  V  ttym.^  cap.  18  Isidnrus  ait: 
C.  III.  Quid  iit  priviiegium. 

Privilegia  sunt  leges  privatoruni,  quasi  privalae 
leges.  Naiii  privilegiuni  iiide  •  tiictuin  est»  qiiod  in 
privato  fcralur. 

Hl.  Pars.  Gratianus.  Officium  vero  Mrrtf/arittm, 
itee  eccieiiaiiicarum  iegum  ei/,  prceciijere  auod  m- 
ee$$e  ett  /ieri  \  aut  proiiibere  quod  maium  at  fieri  ; 
vei  permittere  iicita ,  iil  prtemium  petere^  vei  etiam 
queedam  iiiicila,  ut  dare  iibeiium  repudii^  ne  fiani 
graviora,  Dnde  in  eod.  lib.  e.  19  Isidorus  icn^if  di- 


C.  IV.  Qiiod  $it  oficium  legii. 
Omnis  antem  lex  aul  pennittit  aliquid,  ut :  vir 
rortis  petat  pnrmium ;  aut  vetai»  ut :  sacrarum  vir- 
ginum  nuptias  nu)li  petere  liceat;  autpunit,  ut:qai 
ciedeni  fecerit,  capite  plectatur ;  ejus  eniin  prasmitf 
aiit  poeiia  viia  inoderatur  bnmaiui;  divina  «  autem 
praeclpil ',  ul :  Diligu  DonHnum  Deum  tuum. 


NOTATIONES  CORRECTOIiUM^ 


DiST.  II.  C.  Vl.«  Pnpliii :  Anle  legebatur :  Papiuv 
et  Pomifeiui  et  patilo  post :  Papia  et  Pompeia.  Einen* 
ilaiuui  est  ex  manuscriptis  exeinplaribus  Isidori. 
Nani  in  iinpressis  nolaverat  erroreni  Alciatus  )ib. 
III,  (lispunct.  c.  5.  Iii  tabulis  aulein  Capitolinis  anno 
urbis  DCCLIi.  ex  Calend.  Jul.  siiffecli  consuies  uu« 
iDeRiniiir  M.  Papius  et  Q.  Popaeus. 

^  Kxtraneii :  llaec  dictio  noii  est  in  Clironico  Eo- 
lebii  %  D.  Uieronyroo  latinitate  «louiilo  ac  locuple- 
lalo  (uiide  liarc  videtur  sumpsisse  Uidorus)  neque 
iu  leg.  1. 1  i.  ad  leff.  Falc.  ubi  rereruntur  propria 
verlui  i|MSitts  legis.  bst  laiiien  apnd  Isidorum  etiam 
in  eodicibus  inanuscriptis. 

C.  VII.  «  Satira  :  lii  aiiqtiotGratiani  mannscrlptia 
coiticibus  et  niio  Uidori  legilur :  Sa/rira,  de  qua 
iu  Festus  :  Satura  eu  cibi  genm  ex  variis  rebm  con- 
iitum  ;  el  eetlex  multi$  aiiii  conferta  iegibu$.  Itaque 


in  $anctione  legnm  adicribitur :  neve  per  iatmram  alr 
rogato  aut  derogato^  et  alia  «|Uttd«in  in  bauc  sett* 
tentiam. 

DiST.  III.  C.  III. «"  Pnviiegium  :  Cicero  I.  3  de  l^ 
gtb.  bax  liabel :  Majorn  nonri  in  privaloi  hominea 
iegei  ferri  noiuerunt^  id  at  enim  prieitegium.  Veniiii 
non  seinper  eadem  natione  baiie  vocem  u8ur|iari 
solitam  luiase,  Budeus  et  alii  noiarunl. 

>>  Ftert :  Quae  seqtiuntiir,  in  aliqnot  vetiistls  codi- 
D  cibus  sic  babentiir :  Prohibere  quod  walwn  e$i  peri; 
permittere  vei  /tcifa,  iii  /iriniitiim  pelere^  vei  etiam 
quasdam^  elc. 

C.  IV.  c  Divina :  Hinc  iis(|ue  ad  flnem  nen  simt 
in  coiiicibiis  Isidori,  iieque  iii  aliqiioi  eNempkiribii» 
Valicanis  Gnitiani.  Iii  aliis  veni,  cmiissmi  vocti  divina^ 
legitur :  aut  pracipit  ut:  diiigei  Uominum  Deum  tuum^ 


DiST.  II.  C.  V.  '  eomtitutionei  :  Ed.  Bas.  Bohm.  —  volgJiLim  servat  ipse  Isldorus.  =  C.  \  V.  •  Dictte 
mroHeiM  abest  ab  Isidor.  cd.  Areval.  —  in  extremo  teitamenlo  :  £d.  Ven.  I.  =  C.  VU.  •  eloauitur:  isid* 
ttbUBas.  ^    ,  . 

bisT.  Ili.  C.  1.  *  Anselm.  In  proam.  =  C.  II.  '  Ansolm.  ib.  •  aliqnfm  :  Eild.  Ltig  I  I.  11.  Parlv 
Aati^erp.    »  pravumque  auid  :  Isid.  —  p.  quidquid  :  Aiiselin.  =  C»  IV.    •  Deiiterou.  c.  6.  Y.  < 


» 


DECREtl  l>AftS  rRIMA.  DIST.  rf. 
DISTINCTIO  IV. 


U 


GRATIANUS. 


L  Pars.  Cau$a  vero  comtiiuii^nh  legum  e$t  Antita- 

irmn  coereere  amtaciam  ei  nocendi  faeulinfem  refre" 

nare,  eicui  m  eod.  tik.  V,  c.  iO  Isidorns  ^  ieeiaiur 

dieene  i 

C.  I.  Quare  leget  factm  $UU» 

Facix  Biiui  aiilcm  leges,  iii  eariim  nieUi  hiimana 
coercealiir  audacia ,  luiaque  sil  inler  improbos  iii- 
uoceulia,  el  iii  ipsis  improbis  formidalo  supplicio 
rerreiielur  not^emli  *  fuculus. 

II.  Pars.  Graliatins.  Pngierea  in  ip$a  eon$tiiutione 
iegum  maxime  quatita$  con$lituenJarum  e$t  oh$erm 
vauda^  ut  conlineaHl  in  $e  hone$latem,  ju$titiam,  po$» 
$ibililatem^  convenientiam^  cclera^  qua:  in  eod^  lib, 
Isidorus  [c.  Si]  enumerat,  dicens  : 

C.  II.  QuaU$  debeat  e$$e  lex. 


X  C.  IV.  Septem  hebdomadibu$  a  carne  ei  delicii$  ania 
pa$cha  eierici  ab$tineant» 

Telespborus  '  nrbi$  Homaf  Epi*copu$  omnibu$  epi- 
$copi$,  epf$i*  «fi. 

Ststnimus,  tit  septem  *  Itebdomadas  plenas  ante 
saiiclum  p:isclia  omnes  cler.ci  in  sorieni  Domiiii 
Tocati  a  carne  Jejunenl :  quta  sicul  discreia  deltet 
esse  Tlia  clerieonim  a  laicorum  conversatione,  Ita 
el  injejunio  debt*tesse  discretio.  Et  infra  :  Has  er^ro 
seplem  iMlidomadas  omnes  clerici  a  came  et  delicila 
j^iinent,  ct  bymiits  el  Ttdiiite  atifue  oratioiiibus  *Do- 
mino*  inlisrcre  die  noctnque  atttdaaAL 
C.  V.  Sepiimam  heddomadam  Telepfkomt  ^mdra'- 
ge$imw  addil. 

Item  Ambrosius  tit  libro  urmonum  c 
Quadragesima  sex  sepiimanas  babet,  cul  addidit 
Telespborus  Poiilirex   septlniaro  liebdomadam ,  ei 


Etit  auiem  lex  bouesta,  justa,  possibilis,  secun*  B  vocatum  esl  bocleinpus  quiiiquagesima. 


duiu  naiuram,  secundiim  patriae  consiieiiidinem.  loco 
tcmpori<|ue  conveniens,  iiecessaria,  milist  manifesla 
quoque,  ne  aliquid  per  obscuritalem  iii  captionem 
•  *  coiitineat,  nullo  privato  cominodo,  sed  pro  coui* 
iHuni  civium  utiliiate  conscripta. 

Hl.  Pars.  Gratian.  Ideo  autem  in  ip$a  constliutlone 
i$ta  consideranda  $unt^  quia  cum  lege$  imtitnite  fue- 
ri)fl,  non  erit  liberum  judicnre  de  ipsis,  $ed  oporiebit 
judicare  eecundum  ip$a$,Cnde  Auj^uslmisait  inlibro 
de  vera  religionet  c.  31  ^  : 

IIL  De  iegibue  tunc  e$t  judicandum ,  quum  in$ti- 

tuuntur^  non  quum  inslitutie  $unt. 
Ib  isiis  temporalibus  legibus,  quamquain  de  hls 
homines  judicent,  qiium  eas  iustiluuiit,  tameii  quum 


Gratian.  Quod  $imiliter  de  eo  capitulo  e$t  inidli- 
gendum,  guod  B.  Gregorius  [I.]  '  Augu$tino  Anglo^ 
rum  Eptuopo  $cribit  dicene : 

C.  VI.  A  quinquage$ima  jejunandi  propo$itum  $umani^ 
quo$  eccle$ia$tici  gradu$  dignita$  exornat» 
Denique  sacerdotes  et  diaconi  ct  reliqui  omiiesy 
quos  dignitas  ecclesiastici  gradus  exoriiat,  a  quiu- 
quagesima  proposilum  jejunandi  suscipiant,  quo  el 
aliquid  ad  pensum  sancix  instilulionis  acj|jic!ant,  et 
eoruro,  qul  in  laicali  ordine  consistunt ,  observan- 
tiam  sicul  loco,  ila  religione  pnBcellant.  §  1.  De  ipsa 
Tcro  die  domiiiica  baesiiamiis,  qiiidnaro  dicenduiii 
sit,  quum  omnes  laici  et  sxculares  illa  die  plus  sor 
lilo  ceteris  diebus  accuratius  cibos  camium  appe- 


ruerint  Institutai  et  firmatx,  non  liceblt  judici  de  C  (am^  ^i  ^\^^  ^^y^  quadam  avidliate  usque  ad  medias 


ipsis  judicare,  sed  secundum  ipsas. 

Gratiauus.  Lege$  in$tituuntur^  quum  promulganlur; 
firmanlur ,  quum  moribu$  utentium  approbanttir,  Stc« 
ui  enim  moribue  utentium  in  contrarium  nonnuUce 
lege$  hodie  abrogatm  eunt^  ita  moribu$  utentium  ip$m 
lege$  confirmantur,  Unde  illud  Tetesphori  Papas  (qui 
decrevitf  ui  generatiter  cterici  a  quinquagesima  ^  a 
9urmbu$  ei  delicii$  jejunent)  quia  moribue  utentium 
a^obaium  non  «il»  aliter  ageniee  transgreuionit 
reoe  non  arguii* 


noctes  se  ingurgitent,  non  aliter  se  biijus  sacri  tem* 
poris  obscrvalionem  siiscipere  putant;  quod  utique 
non  rationi,  sed  voliiptaii,  iino  cuidam  meniis  c»- 
citati  adscribendum  esl,  iinde  nec  a  tali  consuetu- 
dine  averii  possunt ;  et  ideo  cuin  venla  suo  ingenio 
relinquendi  snnt,  ne  forie  pejores  existant,  si  a  tali 
consuetudine  profiibeantur.  Ut  enim  ait  Salomon  *  : 
Qui  muttitm  emungit^  elicit  $anguinem,  —  Ei  po$i 
paura :  §  2.  Par  autem  est,  ut  qnibus  dtebus  a  cariia 
animalium  absiineinus,  ab  omibus  qiioque,  qux  se* 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 
DisT.  IV.  C.  II.  •  /n  capiionem  :  Ante  ea  legeba-  D  $u$ciperent  ei  a  carnibue  ei  deticii$  ab$iinerent;  sed 


tur :  in  cautum  eapiione,  Restitula  est  vera  lectio  ex 
codicibus  Isidori  maiiuscriptis  lib.  5,  cap.  21  et  ex 
impressis  etiam  lib.  i,  c.  lu  ubi  eadeiii  scribuiilur, 
partiiiiquo  ex  antiqHis  Gratiani  exemplaribus,  a  qiii- 
biis  abesl  dietio,  caiuam.  Simili  veru  locutioue  uliiur 
Paulus  i.  5  seiileiiL  tit.  ^.  c  2.  iVc  quie^  inqutty 
tn  capiionem  terborum  in  cavendo  incidal, 

C.  III.  ^  Quinquagesima :  Post  boc  verbum  in  co- 
dtcibus  iin^ressis  sequebatur  ijejunandi  propoeiium 


otniies  fere  mamiscripii  babeiit  eo  modo,  quo  resti- 
tHtum  est. 

C.  V.  c  Sermonum  :  Inventi  sunt  Roroae  in  bi-> 
bliotbcca  Vaticana  et  Mediolani  in  biblioltieca  mona 
sterii  S.  Anibrosii  sermones  aliquoi  manuscripti, 
Ambrosii  nomen  praeferentes,  iuler  quos  est  sermo 
dn  Sexagesima,  ciijus  initiiim  esl :  Ade$i  lempu$f 
uude  hoc  caput  sumptum  est. 


DiST.  IV  C.l.  MvoPan.  I.  2.  c.  U2.  Decr,  p.  4,  c.  1G8.  audacia  et  nocendi  facultae  :  ex  Twrrrctemala  Ed. 
Fontanini,  Bobm.  =  C.  II.  *in  capiione  :  Ed.  Bas.—  in  cautione  :  Ivo  D.  I.  I.  =  C.  III.  "  Ivo  Pan.  I.  i, 
c.  145.  IKcr,  p.  4,  c.  169.=  C.  IV.  •  Episl.  Pseu-  doisidor.  —  Aiiselm.  I.  7,  c.  183.  Ivo  Pan.  I  «.  c.  174. 
D*:cr.  p.  4,  c.  25.  *  ex  Iil)r.  Pont.  =  C.  V.  •  Abjudic;ini  hunc  caii.  ab  Ambros.  Opp.  bujus  Edd.  Wi\ 
Dtiicdiniiii  ex  congr.  S.  Maori.  Paris  1686.  —  Anselm.  I.  7,  c.  184.  =  C.  VI.  '  S.  Gregorium  hi^a 
canouis  auctorem  nou  esse  contendunt  Fraires  ex  coiigr.  S.  Mauri.  £d.  Paris  17o5.— Ivu  Decr.  p.  4,  c.  tV. 
•  Proverb.  c.  50.  v.  53. 


17 


DECRfiTl  MM  raHNA.  HmT,  J.  M 

eatmit  tnihnni  orlginem,  Jejimeintis,  a  A     IV-  ^^i^-  OniliaBM^  /lior,  etdhgthuB  tontiUnH 


lacte  Tidellcet,  casi^o  et  ovis.  fJl  po<l  pauca :  |  5. 
C9*ienim  pisciom  esns  ita  Christisno  relinquitiir,  nt 
boc  ei  infiniiitatis  solatiiim,  nan  liixuriae  pariat  in* 
cendtnm.  Deniqne  qni  a  carne  abstinet,  neqnaqnam 
snHi|iinosioni  niarlnarnm  belluarum  confivia  prae* 
paret.  {  i.  Vinnni  quo<{iic  ita  bibere  permittitnr  \ 
ulelirieutem  oiiiniiio  Aigiamus ;  alioqui  restat,  itt 
emnia,  qax  cor|>nn  libent^  simtliter  raciamos. 


«Mftl,  tamen  qnia^  eommMni  uou  approkatamon  onnt^oo 
non  obtervantei  tran§gre$tioniM  reo$  non  arguum; 
alioquin  '*  ki»  non  obedienleo  proprio  prhfarentm  ho^ 
norot  quum  t7/i\  qui  eacrie  neecinni  okedire  eanonibme^ 
penitu$  officio  jubeanlur  carere  euuepto;  ni$i  forte  qui$ 
dicaly  hfpc  non  deeemendo  e$u  $tatuta^  $ed  exhor^ 
tando  coneeripta,  Deeretum  tero  nece$$itntem  fadip 
exltortatio  autem  liberam  tpoluntatem  excitat. 


GRATIANUS. 

I.  Pars.  Hae^  qum  de  prieileqiii  et  eeterie  infra 

posj/is  $criptm  $unt,  tam  $weularibu$  quam  eccle$ia$ti- 

ci$  leqibu$  conteniunt.  Nunc  •  ad  differenliam  natU" 

rttli$JHri$  et  ceterorum  revertamur.  §  1.  Naluraleju$ 


DISTINCTIO  V. 

tnr ;  voliipias  etenim  cariiis,  iion  dolor  In  ciilpa  esl. 
In  carnis  aiitem  comuiixiione  voliiptas  esl,  in  ^  pro- 
lis  vero  pnrln  dolor  et  gemiliis.  Umte  ipsi  prima^ 
matri  omniuin  dicitur  ^:  /m  doloribu$  pariee.  Si  ita« 
qiie  enixam  niulierem  prnbiLenius  inir.tre  eccle&iam. 


fftfer  omnia  primatum  obtinet  lempore  et  dignitate.  0  jpsam  ei  poenam  suam  in  culpam  depulamns  *• 


Oepil  enim  ab  exordio  raiionalie  crealurWf  nec  va*- 
ritttur  tempore^  $ed  immutabiie  permanet.  §  2.  Sed 
quum  naturaie  ju$  in  lege  et  Evangelio  $upra  dicatur 
esu  compreheneum^  quwdam  autem  contraria  Aii» 
qux  in  iege  etatuta  <«»!,  nttirc  inveniantur  concee^a^ 
uon  ndetur  ju$  naturate  immutabiie  permauere.  In 
Itge^namque  pracipiebatur  ut  mulier,  si  masculnm 
pareret,  qiiadraginla,  si  vero  feminain,  octuagiota 
diebiis  a  teiiipli  cessnrel  ingressu ;  nunc  autem  $ta'- 
lim  po$t  partum  eccteeiam  ingredi  non  prohibetur. 
Item  *  mutier^  quiB  men$truu  pathurf  ex  lege  immunda 
esu  reputabatur;  nunc  autem  nec  $latim  intrare  ec- 
cletiam^  nee  $acrm  commnnioni$  my$teria  pereipere^ 
$icut  nec  illa^  qum  parit,  vcl  iltud^  quod  gignitur,  ^tU" 
tim  pott  partum  baptizari  prohibetur.  G 

Vnde  eidem  Augu$iino  Anglorum  Epi$copo  Grego- 
rius  [I.]  '  ecribil ,  dicen$ : 

C.  I.  PALEA  K 

iQuum  enixa  fuerit  mnlicr,  posl  quot  dies  intrare 
ecclesiam  dubeat,  Tcstainenti  Yeteris  praeccptione 
didicisli  :  quia  pro  masciilo  XXXIII,  pro  /emina 
tero  LXVl  diebiis  >  dehet  abstinere;  quod  tamen 
scieiidum,  quia  in  mysterio  accipitur.  > 

C  U.  Ifiiifer  enixa  gratia$  aclura  eceleeiam  intrare 
hora  eadem  non  prohibetur, 
[Gregorius  ibidem  conlinentcr.  '  ] 
Si  niulier  eadem  bora,  qua  genuerit,  aciura  gra* 


C.  lli.  Mulierem  enixam,  velquod  ab  ea  genilum  fuC' 

rit,  eadem  hora  nihil  prohibet  baiuizarL 

Idem  ad  eundem,  ** 

Bnptizari  auteni  vel  enixain  mntleretn,  vel  hoc, 
quod  genuerit,  si  periculo  mortlf  urgetor,  vel  ipsa 
bora  eadem,  qua  gignit,  vcl  hbc,  qnod  gignilnr,  ea- 
dem,  qua  natom  est,  nnllo  modo  proliibetnr  :  *qnia,  « 
sicut  sancti  inysterii  gratla  vivenlibns  alque  discer- 
nentibiis  cnm  magna  dlscretioiie  providenda  est,  ita 
qntbus  mors  iuiininel,  sine  ulla  dilaiione  oflerenda 
esi,  ne,  ditm  adliuc  tempus  ad  pr»bendum  redem- 
tionis  inysteriuui  quaeritur,  inlerveniente  paululum 
mora,  iiiveniri  non  valeat,  qui  reilimatur. 
C.  IV.  Anl^Mnm  puer  ablactetur^  vel  mater  purificen. 
lur,  ad  eju$  cnncubitum  vir  non  accedat, 
Item.  t  IGrcgor.  ibid.  continent^r.] 

Ad  ^us  vero  concubiium  vir  siius  accedere  non 
debet,  quousque  qui  gignitur  ablactetur. 
[PALEA.J 

c  Prava  aiitein  in  conjugatornm  moribus  consoe* 
tndo  surrexit,  ul  mulieres  lllios  qiios  gignunt,  nii- 
trire  conlemnant,  eosque  aliis  mulieribiisad  nutrien- 
dum  tradant;  qtiod  videlicet  ez  sola  caiisa'  iiicoii- 
tiiientiae  videtur  inventum,  qnia  duni  se  continere 
nolunt,  despleiunt  lactare  qiios  gignnnt.  > 

I1:e  iiaqne,  qiiae  fllios  siios  ex  pniva  consuetudine 
aliis  ad  nuirienduin  tradunt,   nisi  purgalloitis  lero- 


tias  intrat  ecclesiam,  nullo  |M>ndere  peccaii  grava-  p  pus  priiis  transierii,  virissuis  non  debent  admiscorit 

KOTATIONES  CORRECTORUM. 


DiST.  V.  L  Pars.  •  Nunc  ad  differentiam  :  In  vul- 
gatis  legebalnr :  Nune  autem  ad  docirinam,  Enienda- 
tum  est  ex  veiiistis  eoilicibus  et  ex  principio  dist.  15 
ttbi  boc  reperitur. 

C.  I.  ^  Palea  :  Dc  Paleis  nniverae  in  prxfatione 
dictuin  est.  Usec  vero,  cui  primuni  pnBponiliir  no* 
nieu  Palea?,  habetur  eiiam  in  inanuscriptis  exem- 


ptaribus  (exceplis  duobus  Vaticanis)  et  in  qn:)tuor 
conjunctiim  est  cum  seqnenli  capite  :  Si  mutier^  jid* 
dila  ad  illius  iiiitium  voce  :  iV(im,  queiiiadmodum 
est  apud  Gregorium. 

C.  lil.  ^  Quia  tieuL :  Hine  iisquc  ad  vcrba :  iVa. 
dumf  addila  siiut  ex  B.  Gregorio. 


•  nermiitimur :  Ivo.  =  IV.Pars  Grat.  «•  verba  S.  Gregorii  infr.  C.  2o.  q. !.  c.l5. 

'*         llisl 


*  pe 
*  I 


DisT.lV.  C.VL      „ ^       ^^ 

DisT.  V.  L  Pars.    ^  Lcvil.  e.  1«.  v.  5.    •  ibid.  c.  15.  y.  20^         . 
inierrog.  Auffiistiiii  tO.)  Ed.  Paris  i705.  Epistola,  admodiim  dubi^lidet,  tntegra  bahetiiir  apu.l  B<fd:mi  Hisl. 
Aiigl.  i:  t,  c!  24.  =C.  II.  •  Nicobus  P.  ad  consulta  Bulpaiorum  (Coll.  coiir.  Maiisi  T.  XV.)  c.  6o.  Beda 
il».  Grali:inu8  umen  suinsit  can.  exColl.  tr,  p.  p.  i,  l.  56,  c.  70.    ♦  nam  in  p:oli$  proiatione  9emnu$- 
CiHld.  Gregor.  coiifeiitienle  Beda.    •Genes.  c.5.  v.  6.      •vertimu$:  Ldd.  piioies  oiiines.  =  L.  i» 
Coll.  tr.  p.  p.  I.  t.  55,  c.  7i.  Buich.  I,  4,  c.  52.  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  62.  =  C.  IV.  +    Ricolai 
L  I.— CoU.  tr.  p,  p.  i,  t.  55,  c.  72.  Ivo  Dtrer.  p.  g,  e.  88.    ^  carni$  incontinentia  ;  Edd.  «oll 


Mcolaus  P.  I.  ..  Beda 


n  DBOIBII  MKS  niMA.  UST.  Yl.  40 

^ippe  qitam  et  «iiie  fftrtiit  ca«M,  ^miin  io  «onMie-  a  P^tHur»  ^  noii  lieeAl  Domhii  oedeaiam  inMre^  Ei 

lic  mensiniis  deiinenlitr»  virie  suis  mi«c«ri  pn»lii«>  iafr:  Si  igitiir  bene  praeftttmsit,  qnm  TOBiimf ninm 

betNHir,  ite  vt  morie  iex  *  saera  reriut,  8i  quis  vir  Bomini  in  lang uore  posita  tetigii,  qood  uni  pomoiia 

ed  iiMmftlnMiem  moiierem  accedat.'S  I.  Qn»  Umen  inflrmanti  conceditur»  cnr  non  concedalor  cunctla 

HMflier,  duin  tx  eoiisueMidine  nienatrua  patitur,  pro-  muliertbuSt  qn»  natiira  suae  viiio  inflrmantur?  {  2. 

Iiiiieri  ecclesiain  Intrare  non  debet,  qiiia  ei  natnne  Sancl»  antem  commuiiionis  mysterium  in  eisilem 

superfliiitas  in  culpaui  iion  vaiel  impuuirit  el  per  diebns  percipere  non  debet  proiiiberi.  Si  autem  ex 

bcic,qiio<liiiviu  patitiir,  jiisinm  nonest,  utefciesiae  veneratione  iiiagna  percipere  non  pranMmit«  lau 

iiigressu  privetnr.  Movioiiis  *  namqne,  quod  mnlier»  danda  est;  sed  si  percipiat,  non  jiidicaoda.  ikiiiarum 

qu:e  saiigiiiiiis  fluxum  patiebalur,  posl  tergiim  Do-  quippe  iiienliiim  est,  ibi  etiam  'aliquo  modo*  cnlpaa 

iiiifii  veiiieiis  '*  vesiiiiienli  ejus  flmbriam  teiigii,  al-  suas  agnoscere,  ubi  culpa  non  est;  qula  sxpe  sine 

que.  sutini  ab  ea  sua  infirmiias  recessil.  Si  ergo  in  culpa  ngitur,  qiiod  venit  ex  culpa.  Uiide  etiam  quum 

fluxu  sangttinis  posita  laudablliier  poiiiii  Doniini  ve«  esiirlnHis,  slne  colpa  coniediiims,  quibus  ex  eulpa 

siimenluni  laogere,  cur«  quse  meoslruum  sanguiiila  prlmi  bominis  raoium  esl,  ut  esuriremua  ^^ 

DISTINCTIO  VI. 

GRATIANUS.  3  ^^^  superfluitate  vet  infirmitate  eveneril,  omnimodo 

^  .  .       .  «...  ...  bi!c  illusio  non  est  timenda,  qula  hanc  anlnius  ne^ 

QMia  vero  de  naturie  stw4rfluHai$  sermo  cetptl  ha-  .,  >    .  .     ?  -  V 

.    .  n    '  '  snens  perlulisse  magis  dolendus  est»  quam  fec  sse. 

bertt  quarnur  an  pou  'Muttonem.  quoi  per  somntum  -  -    /v  ,;  ,  .  . 

.         'j  ,  n     •  •       ri,  .      '  5  3-  Q""»"  ^«ro  "'l"**  modum  appctitus  guhe  in  sii- 

eolei  accidere^  tel  corpus  Domtnt  qutltbel  acctpere  va-  '      ..      ,,       ..         ....        ,^  ,     e   «  "•  »11 

,.,...,  .       ,  .  niendis  alimeutis  rapitur,  atque  idcirco  homoruni 

ieat^  tel  u  sacerdos  sil,  Mcro  mysterta  celebrare.  ,  .      ^  u  .     .  ^ 

^  recepiacula  gravantur,  habet  exinde  anlmns  ailquem 

Jhkis  iia  scribii  B.  Cregoriiis  [1]  At^gnsiino  Am»  reatum,  non  Umen  nsque  ad  prohibiiloncra  perci- 

ifhrum  eptscopo,  resp.  11.  p.^^^.  ^^^  ^^^^^j.^  ^^,  missarum  soleimia  cele- 

C.  I.  Damttilfp/lei^a^raU/Hsioiits.  brandl,  qnum  rortasse  aut  restus  dies  exigit,  aiit 

Testamenium  veteris  lcgis  bunc  poHulum  Domino  exliibere  ^  niysleriom  pro  eo,  quod  sacerdos  aliua 

dicit,  et  tiisi  lotum  aqua,  etiam  usque  ad  vesperam  in  loco  deest,  ipsa  necesslus  compellii.  Naiii,  si  ad* 

intrare  ecclesiam  non  concedit.  Quod  *  tanien  aliter  «nni  alli,  qui  implere  mystcrium  valeanl  llluslo  per 

inielligens  popolus  spiritualis  qiiasi  per  soinnium  crapulam  racia  a  perceptione  sacri  niysterit  prohi- 

eum  illiidl  repnlat,  qui  leniatus  immundiiia  verls  *  bere  non  debet,  sed  ab  immolatione  sacri  mysierii 

Imaglnibus  *  in  cogiuiione  iiiqninalur.  Sed  lavandua  absUnere  ',  ut  arbitror,  humiliier  debet,  si  ^  umen 

esl  aqua,  ui  culpam  cogiuiionis  lacrymis  ablual,  el  C  dormientemtnrpiimaginatione  illnaiononconcuaserit. 

nisi  prius   Ignis  tentationis    recesserit,  reum  ae  Nain  suiit,  quibusita  plerunique  illiisio  nascitur»  oc 

qiiasi  usque  ad  vesperam  cognoscai.  {  1.  Sed  est  in  eoruui  animns  etiam  in  somno  corpoiis  posiius  non 

eadein  illusione  valde  necessaria  discreilo,  qua  sub-  roedetur  turpibns  Imaginationibns.  Qua  in  re  onum 

tilller  pensari  debet,  ex  qua  re  accidat  menti  dor-  ibl  o|lenditur,  qudd  ipsa  mens  rea  non  sii  tunc  «, 

mientis.  Miquando  '  eniin  cx   crapula,  aliquando  aed  soo  ]ndicio  peniius  libera  %  qunm  se,  etsi  dor- 

ex  naiur»  superfliiltate  vel  infiriniute,  aliquando  ex  niienti  corpore*  nihil  memln^i  vidisse,  umen  in 

cogiiatione  contingii.  {  91.  Ct  quidem  quum  ex  na-  vigiliis  corporis  meminii  in  ingluvif*m  cecidisse.  {  4. 

NOTATIONES  CORRECTORUIf. 

DiST.  VI.  C.  1.  «  Veris  :  In  plerlsqne  codicibus  B.  D  eliam  lectio  Panonniae  ;   nam  Burcbardus  el  Ivo 

Gregorii  el  apiid  Bedam  et  in  collectioiie  coiiciliorum  parum  ab  originali  discrepant. 

Colonise  I53II  impressa  legiiiir  :  vaitts,  in   aliqnilms  «  Non  eit  ranr,  ud  suo  :  Omnia  Tere  Graitani  ma« 

vero  B.  Gregorii   codicibus  :  varif<;  sed  ob  glossam  nuscripia  exeniplaria  habeiit  :  vel  suo  \  Celrniin 

non  esi  muiaiuin.  niagiia  hoc  loco  esi   inler  ceteros  colleclores  et 

b  Si  iumen :  In  codicibns  B.  Gregorii  el  apad  Bedam  et  B.  Gregorii  codices  varieias.   In  colle- 

Bedum  esi  :  si  tamen  dormientis  mentem  turpis  tmo-  clionel6idori]eiiaiii  iiiannscripia  esi :  qua  in  n  nnum 

ffinatio  non  concusserii.  iii  collHriione  vero  Isidori  f6i  ostendiiur,  ipsa  mens  non  rea^  nec  tamen  suoiudi- 

eiiani  nianuscripia  :  si  tamen  auimum  dormieniis  tur-  cio  libera,  Verum  ob  codicuiu  varieUtem  iiibll  eai 

pei  imaginatioites  eoncusserunt ;  quem  sensum  reiiiiei  in  coniextu  mnuiuni 

DiST.  ¥  Paics.  *  Levii.  c.  15.  *Mailb.  c.  9«  **  kumiliter,  veniens  :  Gregor.— Edd.  Ar^.  Tenel.  L  •* 
asvriamus :  B51im. 

DisT.  VI.  C.  I.  •  ad  interroff.  Angustini  11.  (Ao.  601.)— Beda  Hist.  Angl.  f.  I,  c.  «7.— Coll.  Ir.p.  p.  i, 
t.  35.  c.  76.  Biirch.  I.  5,  c.  43.  Ivo  Pan.  I.  i,  c.  160.  Decr.,  p.  2,  c.  52  Polycarp.  I.  3.  t.  i6.  *  In  his,  qme 
a  Gregorio  paululnni  recediint,  magis  videntur  cotleci.  tr.  p.  aucior  eiposl  illum  Graiianus  Bedam  secuii. 
'  lectionem  veris  in  plerisque  Gregorii  el  fiedae  cod.  mss.  baberi,  aibseiiiienies  a  Corr.  Rom.  assenini 
euitores  Gregorii  Ifr.  Haurini.  '  Ivo  Decr.  p.  9,  c.  ili.  ^  exkiberi  :  Gregor.  '  absiineri  :  Gregor.  * 
cstendilur  ipsa  mens  reo,  non  tunc  vel  suo  judicio  libera  :  Ed.  Greg.  Maur.  sec.  Bedam.  *  Nihilo  Umeii 
minus  In  £dd.  aniiquioribos  collaiia  oiimibos  legiior  sed  sno.    *  alM^i  a  Boehm. 


II 


DECRETIPARS  tRlMA.  DIST.  VI. 


45 


Siveroex  lurpi  cogitalione  vigihuiiis  oritur  Hliisio  A  meinbris  esl,  repugnabat;  sj  auiem  repugiu»b;ii 

'  ^^--.r^-.:^  « -: v:.i,.*      capiivus  noH  eral.  Ecce  itaqae  homo  est  (ul  iia' 

dlxerim)  caplivus,  ei  liber  :  liber  ex  jusiiiia  quara 
diiigit,  capiivus  ex  delectaiione  quani  poriat  invi- 
tus.  > 

(^\}}^'  Quottdo  $it  peccalmn  nocturmt  imaginibut 
xtludu  Item  Isidorus  libro  111  Sententiarum  dt 
summo  bono^  cap,  ti '.  *  * 

Non  esl  peccalum,  quando  nolenles  imagiiiibiis 
nocturnis   iliudiraur;  sed  lunc  est  peccalum,   si, 
antequam  illudamur,  cogiialionis  affeclibus  praeve- 
nimur.  Luxuriae  quippe  iuiagines,  qiias  in  veriiaie 
gessimus,  Sc-epe  dormientibiis  \n  animo   apparent, 
ciaiione,  conseiisu:suggestioquippentperdiaboIum,      sed  innoxiae,  si  uon  concupiscendo  occurrunl.  5  l! 
dcleciaiio  por  cariiem,  consensus  per  spirilum ;  quia      Qui    iioclurna  itlusione   polluitur,  quamvis   extra 
ei » primo  culpara  serpens  suggesslt,  Eva  velui  caro  B  memoriam   liirpium   cogiiaiionum  sese  persentiat 
"  '  *  '  "      '  '  *     ^  ■       inqulnaium,  tamen  hoc,  ut  leniarelur,  culpa  sune 

tribuai,  suainque  iinmundiiiam  siatim  Qeiibus  lergat. 
Gralian.  /i/«  itaque  respoudelur.  Jn  lege  et  m 
evangelio  nalurale  ju$  cominetur;  non  tamen  qucecuu^ 
que  in  lege  et  euangelio  inveniuntur,  naturali  juri 
coharere  probantur.  Sunt  enim  in  lege  qumdam  mo- 


in  uienie  dormienlis.  patet  animosuus  realus.  Videt 

enlm,  a  qua  radice  inquinatio  illa  processeiit,  quia  * 

qiiod  cogiiavit  sciens,  Iioc  periulit  nesciens;  et^^ 

propter  talem  pollutionera  a  sacro  mysierio  ea  die 

abslinere  oportet. 

PALEA  •  *. 

C.  11.  Peccatum  uon  dicitur  perpetratnm  cogitatione 
so/tfifi,  $ed  delectatione  et  consentu. 

f  Sed  pensandiim  est,  ipsa  cogitatio  utrum  in 
siiggesiione,  an  delectaiione,  vel  (quod  majus  est) 
pcccjti  consensu  acciderit.  Tribus  enim  modis  im- 
pleiur  omiie  peccatum,  videlicet  siiggestione ,  dele- 


dekctaia  est,  Adam  velut  spiritus  consensit.  §  { 
El  iiecessaria  est  magna  discrelio,  ut  iiiter  sugge- 
siio«ieni  '  *•,  deleciaiionem  el  cousensum  jisdex  sui 
aiiiiniis  pi-aisideat.  Quuin  eniin  malignus  spiritus 
peccaium  suggeril  in  meiite,  si  nulla  peccali  dele- 
ciatio  seqiiatur,  peocatum  omnimodo  perpetratuni 


peccaluin  incipit  nasci ;  si  aulem  eliam  ad  couseu- 
sioiieiu  ex  delibcraiione  desceiulil,  luuc  peccatum 
cogiioscitur  perfici.  In  suggcstione  igilur  peccati 
seiiiKii  csl,  in  delectatioue  llt  nutriiuenlum,  iii  con- 
seiisu  perfeaio.  §  2.  Et  saepe  coulingit  ut  boc,  quod 
iiialiguus  spiritus  seminat  in  cogitatione,  caro  in 
(ieleciaiionein  trahat,  nec  ianien  aniinus  eidem  de 


noii  esi;  quum  vero  caro  delectari  coeperll,  lunc    ^^fl/w  prxcepta,  ut :  non  uccides^  qumdam  my$iiea 

'"^'^"  '"^''^'  "'  ''  '  ^jP^/^  iacrificiorum  pracepta,  ut  de  agno,  et  alia 

similia  hi$,  Moralia  mandata  ad  naturalejus  spectam, 
atque  ideo  nullam  muiabiliiaiem  recepisse  mon$trani 
tur.  Mystica  vero,  quantum  ad  superficiem,  a  naiu- 
rali  jure  probantur  aliena^  quantum  ad  moralem  in- 
telligentiam,  inveniuntur  sibi  annexa;  acper  hoc^  et 
si  secundum  superficiem  videantur  esse  mutata,  tamen 

leciationiconbenliai.Etquumcaiosine  anima  dQi^i- ^  secundum  moralem  intelligentiam  muiabiliiatem 

ctari  iiequeai,  ipse  tamen  animus  carnis  voluptaiilms 

teluclaas  in  delectalionecarnalialiquo  moJoiigatur 

iiiviiiis,  ut  ei  ex  ralione  coniradicat,  nec  coiisenliat, 

ci  iaitien  ileleclalioue  ligalus  sii,  sed  iigatuin  se 

veheinenier  ingemiscai.  Undc  el  ille  coelesiis  exer- 

iiuis  pra^cipuus  iiiilos  gemebai  dici^ns  ^^  :  Video 

Qfiam  legeni  in  membris  meis  repugnantem  legi  menlis 

niiiB ,  et  captivum  nie  ducentem  in  lege  ^*  peccaii , 

quK  ett  in  membris  meis.  Si  aulem  ^  captivus  eral, 

niiiiiuie  repiignabat  :  quapropler  ei  capiiviis  cral,  ei 

repiignabat  ^'.  Igiiur  legi  mentis  eius  lex,  qii:e  in 


scire  probanlur.^  i.  Naturale  ergo  jus  ab  exordio  ra- 
tionalis  creaturiv  incipiens,  ut  supra  dictum  est,  manet 
immobile.  Jus  vero  consuetudinis  post  naturaiem 
legem  exordium  habuit,  ex  quo  homines  convenimes 
in  unum  cceperunt  simul  habitare;  quod  ex  eo  tempore 
factum  creditur,  ex  quo  Cain  «*  civitatem  cedificai^se 
legitur,  quod  quum  diluvio  "  propter  hominum  rarita* 
tem  fere  videatnr  exstinctum,  postea  a  tempore  Nem- 
roth  reparatum  sive  potius  immutatum  existimatur^ 
quum  ipse  simul  cum  aliis  alios  coepit  opprimere;  alii 
sua  imbecillihate  ejus  ditioni  coeperunt  esne  subjecti 
NOTATIONES  CORUECTORIM. 

*  Et  propter:  n«c  usqiiead  finem  neque  in  codi-  d  lectationem,  et  intcr  delectalionem  alque  consennum  ; 

I...C  n    12..^«^..::     ..«.-..o  ....»a  iioj«.«    «^«..^   :..      judicem  sui  facint   animim  priesidem.  BiirchardMS 

judicem  sui  pra^sidere  animum.  Reiiqna  lere  ui  Gra- 
tiaiiiis.  ApudRedam  vero  :  et  inter  suggeuionem  atque 
deiectationem,  inter  delectationem  et  consensum  judex 
sui  animus  prtesideat,  In  collectioiie  Isidori :  et  ne- 
cessarium  est  magna  diicretione  inter  suggestionem 
et  delectationem  atque  consensum  judicem  sui  prodere 
animum. 

s  Si  autem :  Magna  eliam  hoc  loco  codicum  va- 
rietas  est.  Brevissima  et  satis  integra  leciio  est  in 
codiceepislolarum  U.  Gregorii  oiim  Liueiiui  itnpresso: 
Si  autemcaptivuserat,  minimepugnabal,  sedpugnabat^ 
quapropter  eaptivus  non  erai.  Ecce  ilaque,  etc. 


ciliiis  B.  Gregorii,  iieque  apud  Bedam,  neque  iii 
iribus  vetusiis  Cratiani  exemplaribus  habeniur. 
Smit  tameii  apud  Burchardum  et  Ivouem  ei  Panor- 
iniam  et  Poiycarpum. 

C.  II.  «  Paiea  :  Abcst  hsec  Palea  non  solum  a 
prtino  et  deciino  Vaiicaiiis,  verum  et  ab  aliis,  qux 
ali({uol  Paleas  habcnt.  Rubrica  auiem  abesi  ab  om« 
nibus.  In  quibusenim  capui  hoc  reperiiur,  conjuncie 
poniiur  cuiii  superiore,  queinadmodum  eliam  apud 
burcharduni  et  Ivotiem. 

<  Suggestiotiem  :  Sic  emendalum  est  ex  originali, 
a  quo  paruin  discrepat  Ivu;  anlea  legebatur :  et  ne* 
cessmia  est  magna  discretio  inler  $ugge$lionem  et  de^ 


Djst.  \L  C,  I.   •<7ifi,  ^ttod  :  Gregor.  =  C.  IL    *  Greg.    ib.  Beda  L  L  Burch.  L  5,  c.  43.   Ivo  Dec^. 
p.  2,  C.J2.    '     '        '  -     -  .  .  ... 

*ervai 
Corr. 

Oecr.  1.  9,  c-  112.  '  *♦  Geues.  c.  i',  v.  if.    "  Geoes.  c.  7. 
Patrol.  CLXXXVII. 


T.  VI.  V  "•.  "^w*.  ^oa  :  uregor.  =  ij.  n.    '  Greg.    ib.  Beda  L  L  Burch.  L  o,  c.  43.    Ivo  Dec^. 

c.  12.    '^ttifl  primam  :  Gregor.  qui  quumprimam  :  Ivo.    *Mectionem  a  Corr.  ex  Beda  laudalam 

i  Ed.  Opp.  Greg.  Maur.     "  Rom.  c.  7,  v.  23.     »»  in  legem  :  Edd.  Arg.  Venet.  1.     »»  leciiouem  a 

indicaiain  sequiiur  Edd.  Opp.  Greg.  Maur.  —  in  Cliiffletiana  esl  ut  apud  Gratianum.  =r  C.  HL    *  Ivo 


43 

undi  in  Cene$i  **  legitur  de  eo 

robusius  veiialor  essc  coram  Demino,  id  e$l  ^  /lomt- 


DECRETI  PARS  PRIMA.  D1ST.  TIll.  14 

Coppil  Nemrolh  A  "«m  oppressor  et  exsiinetor;  qnoM  etiam  ad  turrim 
wdificandam  allexit. 


DISTINCTIO  VIL 


GRATUNCJS. 


I  Pars.  Ju»  autem  constitutioni$  eapit  a  justi/ica- 
iionibu$ ,  qua$  Dominus  tradidit  Mou$i  '  dicen$ : 
Si  eineris  serrum  Hebni^um,  eic. 

Vnde  Isidorustn  libro  V  Etym,  e.  I  ait : 
C.  I.  De  condiloribu$  legum. 
Moyscs  genli  Ilebrscx  primus  omnium  dlvinas 
leges  sacris  liieris  explicavit.  Phoroneus  rex  GrsRcis 
primus  lege3  judiciaque  consliluit.  Hercnrius  Tris- 
jnegislus  primus  leges  iEgypliis  tradidit.  Solon 
primus  leges  Atheniensibus  dedit.  Lycurgus  priiniis 
Lacedaemoniis  jura  ex  Apollinisauctoritate  confinxitk 
Nunui  Pompilius,  qui  Romulo  successit  in  regno, 
primus  leges  Romanas  edidit.  Deinde  quum  populus 
seditiosos  *  magislratus  ferre  non  posset»  decemvi- 
ros  kgibus  scribendis  creavit,  qui  leges  ex  libris 
Solonis  in  Latinum  se  monem  translaias  XII  ubulis 
exDOsuerunt. 


G,  II.  JVomtna  eorum^  qui  tege$  XII  tabulanm  expo^ 
$uerunt. 
[Isidor  ibidem  cuniineuier.] 
Fuerunl  autem  hi  App.  Claudius,  T.  Gcniicius, 
P.  Sextius,  Sp.  Vetitrius,  C.  Julius,  A.  Manlins, 
Ser.  Sulpicius,  P.  Curiaiius,  T.  Romllius«  Sp.  Posi- 
bumius.  Ili  decemviri  legum  conscribendaruiii  electi 
sunt.  Leges  autcm  redigere  in  libris  primus  consul 
Ponipeius  instiiuere  volutt,  sed  non  persevcravit 
H  obtrectaiorum  metu.  Dcinde  Cxsar  coepit  id  racero, 
sed  ante  interfeclus  est.  Paulatim  auiem  auiiqiirt) 
leges  vetiistate  atque  incuria  obsolevcrunt ',  quaririi 
elsi  nullus  jam  usus  esl,  nolilia  tamen  necessaria 
vidctur.  Novae  lcges  a  Conslanlino  Caisare  coepenint 
et  reliquis  succedentibus,  erantque  permiiix  et 
inordinalae.  Postea  ^  Theodosius  minor  Augusius  a:l 
simililudinem  Gregorianl  et  Hermogeniani  codicrm 
factum  corstiiutionum  a  Constaniini  temporibus  suU 
proprio  cujusque  imperatoris  tilulo  disposuii,  quein 
a  sao  nomine  Theodosianum  vocavlt. 


GRATIANDS. 

I  Pars.  Dilfert  autem  ju$  naturale  *  a  con$uetU' 

dine  et  eon$titutione.  Nam  jure  naturali  omnia  $uni 

communia  omnibu^^  quod  non  $olum  inter  eo$  $er* 

iiatum  ereditur ,  de  quibu$  legitur  *  :  &lulliludinis 


DISTINCTIO  VIII. 

jure  vero  eon$tittUiom$  hoc  meumt  illud  atteriue 


Quo  jure  defendis  Tillas  ecclesi»  *  *,  divino,  an 
huinano  ?  Divinum  jus  In  scrlpturis  habemus,  huina- 
num  jus  in  legibus  regum.  Unde  quisque  possidei. 


aulem  credeniium  eral  cor  unum  etanima  una,  etc,  ^  quod  possidet  ?  Nonne  jure  hiimano  ?  Nam  jure  di- 


terum  eliam  prffcedenti  tempore  a  philosophi$  tradi^ 

tum  invenitur,  Vnde  apud  Platonem  iUa  civila$  ju$ti$' 

$ime  ordinata  traditur,  in  qua  qui$que  proprio$  ne$cit 

alfectu$,  Jure  vero  con$uetudini$  vel  con$titutioni$  hoe 

meum  e$ty  illud  alteriu$» 

Unde  Augustinus*  ait  tract.    VI  ad  c,   i  ^\  25. 
Joanni$ : 

C.  I.  Jure  divtno  omnia  $unt  communia  omnibu$: 


ymo  Domini  ^  e$t' terra  et  plenitudo  eju$,  Pauperes 
et  divites  Deus  de  '  uno  limo  fecit,  et  pauperes  et 
diviies  una  terra  supportat.  Jure  tamen  humano 
dicitur :  h»c  villa  roea  est.  haec  domus  mca,  liic  scr- 
Tusmeus  est.  Jura*  autem  humana  jura  iinperatoruui 
sunt  :  quare?  Quia  ipsa  jura  humana  per  impera- 
lores  et  reges  saeculi  Deus  distribuit  geiieri  humatio. 
Iiem  ibtdem  panlo  inferiue,  §  1.  Tulle  i>  jura  iinpe- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  III.  ^  Id  e$t :  Glossa  ordinaria  ad  istum  locura  dareniur,  aui  adderentur.  quaecunque  addenda  yide- 
tx  Alcuino  ita  habet  :  id  e$t  hominum  oppre$$or  et  banlur,  placuit  integriiiu  apponere  locitiii  B.  Aiigu- 
4X$tinctor;  quo$  aUexit^  ut  turrim  contra  Deum  con-  stini.  Apud  ipsum  igitur  pust  verb.  humano^  aiiiece- 
$truerent.  dentis  paragraphi,  h%c  seqiiuniiir:  VuUis  leg.mn$ 

DiST.  VIII.  C.  I.  •  Eule$i(B  :  Hxc  diclio  non  est  f)  lege$  jurisperitorum  %  et  tecundum  ipsas  agamus  de 
apud  B.  Augustinum.  Nam  ibi  agit  conira  Donatistas,      ti//fs  ?  Si  jure  humano  vuUis  pos$idere^  recitemus  leye$ 


•  qui  tegihus  imperatorum  villas  sibi  ademptas  et  eccle- 
siae  catlioiicaB  allributas  esse  querebantur.  Quare, 
quuin  Donatislae  dicerent  :  vUia$  no$tra$  tulerum^ 
fundos  no$tro$  tulerunt;  ut  eos  inse  convincat,  nul- 
lom  jus  in  illis  habulsse,  aut  nabere,  qaibusdam 
pneposllis,  addit  Ista  :  Quo  jure  defendi$  viUas?  di- 
€inOt  etc.  Et  infra  II.  q.  I.  c  Si  quae  eausas^  ubi 
Gralianus  citat  initium  hujus  capitis,  ista  dictio, 
^ccleM^  non  habelur.  Est  tamen  apud  Anselmum, 
ivuiioni  et  in  Panormla  locis  indicatis. 
b  ToUe:  Quoniam  glossa  obstitit,  ne  omoia  emen- 


imperatorum ;  videamus^  si  aliquid  volueriui  ab  hivre" 
ticit  po$$ideri.  Sedquid  mihie$t  imperalor  ?  Secundum 
ju$  ip$iu$  po$$ide$  terram.  Aut  toUejura  imperatorum, 
et  qui$  audet  dicere:  mea  e$t  iUa  vitta^  aut  meus  est 
iUeservus^  aut  domus hmemea  e$t  ?  Si  autem  ui  tenenn* 
tur  i$ta  ab  hominibus^  jura  acceperunt  regum^  vuUi$ 
recitemu$  lege$^  ut  gaudeatis^  qma  vel  unum  hontm 
habeaii$9  et  non  impuMi$.  nisi  mansuetudini  cotumbtB^ 
quia  vet  ibi  vobi$  permittitu  permanere?  Leguutur 
enim.  lege$  manife$tWfUbi  rprmce^erunt  imoeraio- 
re$,  etc. 


DisT.  VI.  C.  III.  "  Genes.  c.  10,  t.  9. 

DisT.  VII.  Pars.  L  *  Exod.  c.  24,  t.  I.=C.  L  *  iu  legitur  etiam  apod  Aurel.  Victorem  de  viris  illiistr. 
^uem  Isidorus  est  seciitus.  =  C.  IL  •  exoleterunt :  Isidor.  *  Ivo  Pan,  l.  2,  c.  144.  Decr.  p.  4,  c.  170. 
•  DiST.  Vlli.  Pars  I.  *  ju$  naluroi :  Ed.  Bas.  •  Acl.  c.  4,  t.  32.  =  C.  I.  *  Ansclm.  1. 12,  c.  62.  (56).  Ivo 
JPan.  1.  2,  c.  63.  Decr.  p.  3,  c.  194.  *  tox  :  eccle$i(e,  auaro  apud  Anselinuro  proslare  asserunt  correclorev, 
iii  codice  Ans.  coll.  cerie  non  cst  invenu  *  Psaliu.  25,  v.  1.  *  Genes.  c.  2.  *  jure  ergo  humanOf  juro 
vnieratOYum,  quare  ?  Auguslin.  Anselnu 


43 

niorann  ei  q«is  Midet  dicere 
aut  meus  est  iite  semis»  aut  domus  iixc  niea  esi  ? 
Si  auiem,  ut  teneanlur  isu  ab  bominibus,  regum 
jiira  feceront,  vuiiis  nt  reticeamus  ^  leges,  Lt  gau~ 
dealis  ?  etc.  Item  ibidem  pauci$  interjectis,  $  2.  Le- 
ganiur  *  i^es ',  ubi  manifesle  pneceperunt  impera- 
lores,  eos,  qui  praeter  ecclesiae  catlioiic»  comniu- 
niouem  usurpant  sibi  nomen  Gbrislianum,  nec  yo- 
iunl  in  pace  colere  pacis  aucloreni,  niliii  noinine 
ecciesiae  audeant  possidere.  §  3.  Sed  quid  nobis  et 
imperaiori  7  Sed  jam  diii,  de  jure  humano  agiiur. 
El  tameo  Apostoius  "  voiuit  serviri  regibus»  voiuit 
lionorari  reges»  et  dixit :  Regem  reveremini.  Nolite 
dicere,  quid  mihi  et  regi  ?  Quid  tibi  ei^o  et  posses- 
sioni?  Per  jura  regum  possidentur  possessiones. 
Dixisti,  quid  mihi  et  regi  ?  Noii  dicere  possessiones  ^ 
luas,  quia  ipsa  ^^  jura  bumana  renunciasii,  quibus 
possidentur  possessiones. 

II  Pars.  Gratianus.  Dignitale  vero  ju$  natnrale 
simpliciter  prwvatel  contuetudini  et  constitulioni.  QucB" 
cunque  enim  vel  moribus  recepla  sunt^  vel  rescriplis 
comprehensa,  $t  naturali  Juri  fuerint  adversa^  vana 
it  irrita  habenda  sunt. 

(Jnde  Augustiuus  f  ait,  lib.  III  Confesstonum^  c,  8 : 
C.  11«  Adversus  naturale  jus  nutli  quicquam  agere  ticet, 

Qttx  contra  mores  bominum  sunt  ilagitia,  pro 
morum  diversitate  vitanda  sunt,  ut  pactum  Inier  se 
civitatis  aut  gentis  consueludine,  vei  iege  flrmatum, 
nulla  civis  aut  peregrini  libidine  violetur.  Turpis 
enim  omnis  pars  esi  suo  universo  noii  congruens.  ^ 
$  1.  Quuro  autem  Deus  aliquid  conira  morem  aut 
pacluui  quorunilibet  jubet,  etsi  nunquam  ibi  factum 
est,  faciendum  est;  et  si  omissum,  instaurandum 
esi;  et  si  instituium  non  eral>  instituendum  est.  §  2. 
Si  enim  regi  iicet  in  civitate,  cui  regnat,  juiiere 
aliquid,  quod  neque  ante  illum  quisquam,  nec  ipse 
unquain  jusseral,  et  non  contra  societatein  civitatis 
ejus  obtemperatur,  imo  contra  soJtetatem  non  ob 
tcmperatur  (generale  quippe  pactum  est  societatis 
liumanae,  obedirc  regibus  suis),  quanto  magis  Deo 


DECRCTI  PARS  PRIMA.  DIST.  VJI.  H 

mea  est  ilia  villa,  A  ril,  sine  diibitatione  serviendum  est?  Sicut  enim  in 


polestatibiis  societatis  human;e  major  potestas  mi- 
no(i  ad  ol)ediendum  prxponitur,  ita  Deus  omnibus. 

C.  111.  Itadicitus  est  evellenda  perniciosa  consueiudo. 

Item  Nicolaus  «  "  Papa  Hincmaro  Remensi  Archy- 
episcopo,  , 

Mala  consucludo,  quae  non  minns  quam  perniciosa 

corriipteia  vitanda  **  esl,  nisi  citins  radicitus  evel- 

latur,  in  privilegiorum  jus  ab  iiiiprobis  ^*  assiimitur, 

et  incipiuiit  prxvaricationes  et  varise  pnesumliones, 

celerrime  non  compressae,  pro  legibus  vcnerari  et 

privilegiorum  more  perpetuo  celebrari. 

G.  IV.  Veritatietrationiconsuetudoest  postponenda, 

Item  Augustinus  ***  tib.  III  de  Baplismo,  contra  Do^ 
natislas^  c.  (?. 

c  Veritate  manifestata  cedat  consnetucio  ven- 
tati  *^  >  :  plane  respondeo,  qois  dubitet  veritati  ma» 
nifesiatae  dei)ere  consoetudinem  cedere?  Item  c  Ne- 
ino  consuetudinem  rationi  et  veritaii  prxponat, 
quia  consuetudinem  ratio  et  vcritas  semper  exchw 
dit ".  I 

C.  V.  Quoilibet  contueludo  veritali  est  postponenda. 
Item  Gregorius^  *•  Wimundo  Aversano  Episeope, 

Si  consuctudiiicm  fortassis  opponas,  adverten- 
dum  est,  quod  Dominus  dicit  ^^ :  c  Rgo  sum  veritas 
et  vita.  Non  dixit :  Ego  sum  consuetudo,  scd  veri- 
ta^^^.f  S  i.  Et  certe»  ut  B.  Gypriani  *'  utamur  seii- 
tentia,  quxiiliet  consueiudo,  quantumvis  veiusta, 
quantunivis  vulgata,  veritali  oinniuo  est  poslpo* 
nenda,  et  usus,  qui  veritali  est  conirarius,  abo- 
iendus. 

G«  VI.  Veritaie  revelata^  consuetndinem  sibi  cedere 
oportet. 

Item  Aogostinus  lib.  II l  de  Bapiismo^  contra  Do* 
natistaSf  cap,  5. 

Qui*^contepmtaveritate  prxsumit  consuetudinem 
'seqoi,  aut  circa  fratres  invidus  cstet  malignus, 
quibus  veritas  revelatur,  aut  circa  Dcum  ingratua 
est,  cujos  inspiratione  ecclesia  ejus  instruitur  ei 


regnatori  universae  creatunc  sux,  ad  ea,  quae  jusse-  D  infra.  In  evangelio  *^  Dominus  :  Ego  sum,  iiiquit» 

NOTATIONES  GORRECTORUM. 


C.  III.  c  Gaput  hbc  est  ex  epistola  Nicolai,  qu% 
incipii :  Epistolam  Beatitudinis  tuce;  exstalque  una 
cum  aliis  ejusdeni  et  aliorum  PontiQcum  epislolis 
manuscriplis  Komae  in  bibliotheca  mouasterii  Domi- 
uicanoruiu,  ex  qua  hoc  caput  emendatum  est. 


G.  V.  d  Guitmundo :  In  alimiot  manuscripiis,  et 
apud  Ivonera  est :  Gregorius  VIL  In  hiijus  poii- 
tificatu  Guitmundiis  Aversanus  episcopus  scripsit 
de  corpore  et  sanguine  Domini  coiitra  Berengarium, 
qui  liber  exsut. 


DtST.  VIII.  G.  I.  ^  r^dremuf  :  Augustin.  Ivo.  '  reUganlur:  edd.  ant.  cotlatx  omnes.  *  Theod.  Cod.  I. 
46,  t.  5,  const.  45,  51,  54.  -^  Just.  God.  1.  i,  I.  5,  const.  4.  **  I.  Petr.  c.  2,  v.  it.  **  ad  ipsa  :  August. 
Ivo.  *  imperatorum  :  August.  Anselm.  Boehm.  =:  P.  U.  f  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  i78.  =  C.  ili.  '*  Dat.  A. 
868,  inter  acta  synodi  Suessionensis.  Mansi  Goll.  Conc.  Tom.  i5,  p.  752.  —  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  i65.  Decr*  p. 
4,  c.  203.  "  abjicienda  et  vitanda  ;'£dd.  Venett.  I.  II.  Paris.  Lugd.  I.  II.  '*  impiis  :  Edd.  ant.  coll.  omnes. 
—  Ivo.=:G.  IV.***  Ivo  Pan.  i.  2.  c  i65.  Decr.  p.  4,  c.  208.  —  inl.  ead.  c.  6,  »*  verba  Libosi  a  Vagis 
inCotic.  Garih.  Gypriani  c.  50.  A.  296.  ^*  verba  Felicis  a  Buslaceni,  ib.  c.  63.  =:G.  V.  **  canon.  in- 
ccrti  plane  lemporis.— Ivo  Pan.  i,  2,  c.  i66.  Decr.  p.  4»  c.  213.— Gref^or.  VII  Wimundo  Av.  E, :  Ivo.  — 
Greg.  VII,  Guitlimundo  Av,  E, :  Ed  Basil.  — *  Greg,  Guillimundo  Av»  E, :  Edd.  ant.  coll.  omnes  cum 
Paiiorm.  Ed.  Basil.  -^  Gregor,  VII,  Gilmundo  adversario  Ep,  :  Durand  in  praef.,  lib.  2,  de  modo  gen. 
coiic.  celebr.  —  Gregorium  /  V  in  vet.  cod.  Pan.  laudari  monuit  Baluz.  ad  Ant.  August.  de  einend.  GraL 
*'  Joann.  c.  i4,  v.  6.  ''  verba  Libosi  a  Vagis  in  Conc.  Garih.,  c.  30.  '*  in  Gonc.  Garth.  modo  laU» 
dato.    C.  VI.  **  ivo  Decr.,  p.  4,  c.  234,  ab  inii.  suni  vcrbj  Custi  a  Sicca  L  I,  c.  28,    "  cf.  supr.  not.  15.  19.' 


47  BECRETI  PARS  PIUMA.  DIST.  IX.  M 

rerfioi  :  non  dixit :  ego  suiii  consuehido.   Iiaque  A  ris  esi :  propler  quod  reticlo  errore  scquanuir  ?eri- 


TcriUte  manirestata  ccdat  consuctudo  veriiaii,  et 
infra*  Revelaiione  **  fjicia  verltatis  cedat  consue- 
tudo  •  veritati,  quia  el  Pelrus  *\  qiii  prius  cir- 
cnincidebat ,  eesslt  Paulo  verilatcm  praedicanti , 
€<  m{ra.  Quuin  Cliristus  '^  veritos  sit,  magis  verita* 
tem,  quam  consuotudinem  sequl  debemus  ,  quia  < 
consuciudincm  ratio  et  veritas  seinper  exdudit  **• 

C.  \ll.  Consueiudo  rationi  fruilra  opponitttr. 

Mem  in  Ub.  7  V  .f  (/#  Baptismo,  eontra  Donatlstai, 

cap.  5. 

c  Fruslra  **,  >  inquil,  c  qnidain,  qui  ratloiie  viii- 

cuntur,  consuetudinem   iioliis  objiciunt,  quasi  con* 

auetudo  major  sit  verilate,  aut  non  id  sit  in  spiri- 

lualibus  scquendum,  quod  in  melids  Tuerit  a  Spi- 

ritu  sancto  revelatiiin.»  Hoc  *^  plane  veruro  esl,  quia  R 

ratio  et  verltas  consuetudini  praeponenda  est.  Sed 

quum  consuetudini  veritas  suffragatur»  nihil  oportet 

ftnuins  retineri. 

C.  VHI.  liationem  consueludOt  impedire  non  debet, 

Iiem  Cyprianiis  m  epistola**  ad  Pompelum\  eontra 
epistolam  Stephani. 

Consuetudo,  qux  apud  quosdam  obrepserat,  im- 

pedire  non  debet,  quo  minus  veritas  praevaleut  ct 

viticat.  Nam  consuetudo  sine  veritate  vetustas  erro- 


tatem,   scientes,  quia  ct  apiid   Esdram  **    «crit.is 

vicit,  sicut  scriptuiii  est :  Veritas  mane  ei  invit'e$eit 

in  aternumf  et  vivit  et  obiinet  in  stecula  sa^culorum. 

Idein  in  epislofa  **  ad  Jubaiamtni ,  circa  med, 

Iffnosci  *  potest  siinpliciler  errnnli,  sicut  de  seipso 

dicit  aposloliis  Paulus  *^ :  Qui  primo,    Inquit ,   fui 

biasphemuSf  et  persecutor  et  injuriosus;  sed  mmrt* 

cordiam  meruif  quia  ignorans  feci.  Post  Inspiralio- 

nem  vero  et  revelationeni  raciam,  qul  in  eo,  quoil 

erruverat,  perseverat,  prudens  et  sciens  sine  venu 

ignorantiae  peccat :  praesumptione  enlni  atque  obsti«- 

natione  quadain  nililur,  qiiuin  ratione  superetur. 

C.  IX.  Dei  veritatem^  non  hominum  consuetudinem 

se^ui  oportet. 

«  Idem  lib.  II,  ep.  5,  ad  CtecUxum  **• 

Si  soliis  Chrisius  audiendus  est,  non  debemus 
attendere,  quid  aliquis  ante  iios  raciendum  putave* 
ril,  sed  quid,  qui  ante  omnes  est ,  Christus  prior 
fecerii.  Neque  enim  hominis  consuetudinem  sequi 
oportet ,  sed  Dei  veritatem ,  quum  per  Esaiam  ** 
propheiam  Deus  loqualuret  dicat:Sfii«  causaauiem 
colunt  me,  mandata  et  doctrinas  hominum  docentes» 
Gralianus.  Liquido  igitur  apparet^  quod  consue^ 
tudo  nnturalijuri  postponitur. 


DISTINCTIO  IX. 


GKATIANGS. 
1  Pars.  Quod  autem  et  constitutio  naturali  juri 
czdat,  muUipiiei  auctoritate  probatur. 
Ait  enim  Auguslinus  ad  Bonifacium  Comitem, 
epist^  L.: 

C.  I.  Heges  principum  naturali  juri  prcvatere  non 
debent, 

PALEA  •. 

f  Imperatores,  quando  pro  Llsitate  conlra  veri- 
laiem  constituunt  malas  leges,  probantur  benc  cre- 
dentes  et  coronantur  perseverantes;  quando  auiem 


C  pro  veriiaie  contra  falsitatem  constituunt  bonas 
legcs,  tcrrentur  sscvientes  et  corrigunlur  intclli- 
genles.  > 

§  1.  Quicunqiie  ^  '  ergo  Icgibus  imperatoruni, 
quae  pro  Dei  veritate  feruntur,  obteniperare  noii 
vult,  acquirit  grande  suppliciuin.  Quicunque  vero 
legibus  imperaloruin,  qiiae  contra  veritateni  Dei  te* 
runtur,  obtemperare  non  vult,  acquirit  grande  prx'- 
mium. 

c  §  2.  Nam  et  tcmporibus  prophetarum  omnes  re- 


NOTATIONES.  CORRECTORUM. 


C.  VI.  *  Cedat  consuetudo :  Apud  B.  Aiigusiinum 
et  Ivonein  et  in  Panormia  legitur  :  cedat  error.  Sed 
vere  B.  Angustinus  ex  ipsiusmet  Zosimi  verbis  col- 
llgit,  quod  ille  errorein  appellabui,  fuisse  consue- 
ludincin.  Ita  eniin  responuet :  NoUit  quidem  iste 
diccre  consuetudinem ,  sed  errorem,  Yerumlamen, 
cum  dicit :  quia  et  Petrus,  qui  prius  circumcidehat, 
cessit  Paulo  veritateni  praedicanti,  satis  indicat^ 
quod  aliud  etiam  de  baptismo  Heri  solebat, 

t  Quia  consuetudinem  :  Verba  haec  usque  ac^flnem 
apud  Ivonem  et  Gratianum  satis  commode  bic  ad- 
necluntiir,  repetita  ex  verbis  Felicis,  quae  referun- 
tur  supra,  c.  verilate, 

C.  vJII.  s  Ignosci :  Apud  B.  Cyprianum  legitur  : 


^  ignosei  enim  potett,  ct  his  aiitccedunl  ea,  qiiae  le- 
giiniur  supra  c,  frustra,  usque  ad  verb.  revelatum. 
DiST.  IX.  C.  1.  «  Palea  :  In  exemplarjbus  anii- 
quis  Gratiani,  in  qnibus  aut  nullae,  aui  paucae  sunt 
Paleae,  hoe  loco  habetnr  tantum  a  versic.  Quicun-' 
que,  usque  ad  vers.  Nnm  et  temporibus.  Iii  aliis 
aulem,  in  qiiibus  suiit,  habelur  integruiii  lioc  captit 
et  siiie  noia  Paleae.  £st  autem  lotum  in  eodcm  B. 
Augustini  loco. 

^  Quicunque  :  Coininiitalns  eiiam  apud  Ivoiipiii 
et  in  Panormia  est  ordo  verboruin  B.  AiigUbtJii , 
apud  qiiem,  qni  mereiur  pra*iniuin  ,  pnorc»  qui 
iupplicium,  poste^^iore  loco  ponitur. 


DiST  Vm.  C.  VI.  ••  verba  Zosiml  a  Tharassa  1. 1.  "G21I.  c.  2,  v.  7.  *^  verba  Honorati  a  Tucca  I.  I. 
c.  77.  **  sup.  ead.,  c.  4r.  ==  C.  VII.  +  Ivo  Decr.,  p.  2,  c.  94  cf^  p.  4,  c.  235.  >*  Verba  Cypriani  in  Ep. 
ad  inbaianuui.  *^  verha  ipsius  Augustini.  =:  G.  Vlll.  *'  £p.  74.  (sc.  c.  A.  25(>)  in  £d.  Opp.  Oxoii.  **  3 
Esdr.,  c.  4,  V.  38.  ••  Ep.  73,  ibid.  •'  I  Tim.,  c.  I,  v.  13.  =:C.  IX.  **  £p.  (>3  (A.  253)£d.Ox. 
—  Ansel.  i.  9,  c.  8  (o).    '*  Esa.,  c.  29»  v.  13. 

DisT.  IX.  P.  1.  «  Ep.  183  (scr.  c.  A.  417)  in  Ed.  Maurin.  sC.  I.  •  ho  Pan.  1.  2,  c.  148.  Dter^ 
p.  4»  c.  148. 


19 


BECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  IX. 


8» 


ges,  qul  fn  popu.o  Dei  non  probibuerunl.  nec  e»er-  A  pellanlur,  didici  bonc  trmorem  bonoremqae  deferre. 


leruiily  qu»  coiitra  Dei  praecepia  rueranl  insiiiula, 
ciiipaniur,  et  qui  praliibuerunt  ci  everierunl,  super 
aiiorum  merila  iaudantur.  £t  rex  *  Niibucliodonosor, 
qnum  servus  esset  idolorom,  conslituil  sacrilcgaui 
icgem,  ut  simulacrum  adoraretur;  sed  ejus  impi» 
fonsiitutioni  qiii  obedire  noluerunl^  pie  fidditerque 
feceruuL  Idem  tamen  rex,  divino  correclus  mira- 
ctilo,  pi:im  el  laiidabilem  legem  pro  veritate  coiisii- 
tiiit,  ui  quicunque  dieeret  bla«pbemiam  in  Deam  ^ 
Siarac,  Missac  et  Abdenago»  cum  domo  sua  peiii- 
tus  interiret.  > 

PALEA. 
C  II.  Prineipeg  tenenlur  et  ipti  vivere  legibue  J«f j. 
Item  ex  verbh  Isidori  tib.  111  Senientianm ,  de 
$ummo  bono,  c.  53  «*.  B 

I  Jn.<ti]in  est,  princtpein  legibus  obtemperare 
•uis.  Tnnc  enim  jura  sua  ab  omnibus  cuslodieiida 
cxisiiinet,  qiiando  et  ipse  iHis  reTerentiam  prsebei. 
Principes  legibus  teiieri  suis,  nec  in  seconvenit», 
posse  dauinare  jura,  qnx  in  subjectis  cofistituunt.. 
Justa  est  eiHin  vocis  eorum  aucloritas,  si  qnod 
populis  prohibent,  sibi  licere  non  patiantur.  i 
€.    III.    Scripiuris    canowcit    tractatorum    Uterce 

deterniunt. 
ttm  Aut^ustinus  t  in  Prologo   libri  lU  de  Tn* 
nitate. 

II  Pars.  Noli  meis  litensquasi  eanonicis  scrlplih 
ris  deservire.   Sed  in  illis  et  quod  non  credebas 
qiiuin  inveueris ,  incnnctanter  crede :  in  istis  au* 
lem,  qnod  cerCuin  ^  non  habebas,  nisi  certuni  intel-  C 
lexeris,  noli  (irmum  '  tenere. 

C.  iV.  /r  traciaiorum  opHtculit  muUa  eorrigenda 

inveniuntur. 
kiein  ad  Vineentium  Victoremt  ^if>^  IV  d$  antma  et 
ejtu  origine^  cap,  i  **. 
Negare  non  possum»  nec  debeo»  sicut  in  ipsis 
majoribiis ',  ila  roulta  esse  in  tam  muliis  opusculis 
nieis,  quae  poftsunfr  justo  judicia  et  nulla  temeriute 
(lainnsri. 

C.  Y.  In  tcriptie  eanonicit  mendacia  non  admit" 
tuniuf. 

IJem  ad  Bieronymum  epitt.  XIX  *. 


Ego  solis  eis  scripioruin  ^V  qui  jam  caiiouici  ap-  f)  veritate  deyiatum  est? 


ut  nullum  eorum  "  scribendo  errasse  audeain  cre- 
deie,  ac  si  aUquId  in  eis  offendero,  quod  videatur 
conirarium  ver^cati,  nihil  allud  quam  vel  mendo- 
sum  esse  cocricem,  vel  interpretem  non  assecuiiin» 
esse,  quod  dictum  est,  vei  me  minime  iniellexisse^ 
non  ambigam.  Alios  autem  ita  lego,  ut  quanlalibet 
sanctitate  doctrinaque  polleant^*,  non  ideo  verum 
puieni,  quia  ipsi  ita  senserunt,  sed  quia  mihi<i  per 
alios  anctores,  vel  caoonicas  vel  probabiles  ratio- 
nes,  quod  a  vero  non  abhorreat ,  persuadere  po* 
tueruiii. 

C.  VI.  Libris  veterum  Hebraa  vo/umtna,  novtJ  Grtsca 

aucloriiaiem  impendunt, 

Idem  <• 

Ut  veicrum  librorum  fldes  de  bebraeis  voiumini* 
bus  examinanda  est,  ila  novorum  graeci  sermonis 
nonnam  desiderau 

C.  VII,  NiliH  auctoritatis  canonicit  remanebit  terim 
pturity  ti  ad  eat  mendacia  fuerint  admista^ 

Item  Auguslinus  ad  Bieronymum^  episl,  IX  ••. 

Si  ad  scripturas  sanctas  admissa  fuerint  vel  ■* 
olEciosa  mendacia,  quid  in  eis  remanebit  auciorl- 
lalis?  Quae  tandein  de  scripiuris  illis  seiiteiilia  pro- 
ferelur,  cujus  pondere  contenliosae  faisitaiis  obie- 
ratur'^  improbitas? 

G.  YIII.  Literit  omnium  epiteoporum  taera  pra*po^ 
nitur  tcriptura. 

Item  *  de  Baptitmo  contra  Donatistas^  Ub  II,  r.  Si. 
Quts  nesciat  sanctain  scripturam  canoiiicam,  taro 
veteris  quain  novt  testamentt,  certis  suis  tenninis 
coniineri ,  eamque  omnibus  posteriocibus  episcopo- 
rum  iiteris  ila  pRcponi,  ut  de  iila  omnino  dubitari 
et  disceptari  non  possit,  utruia  verum  vel  iitruiii 
rectum  sit,  quicquid  in  ea  scriptiim  esse  constite- 
rit?  Episcoporum  aiUem  liieras,  quas  post  conrirnia- 
tum  canonem  vel  scriptie  sunl  vcl  scribnntiir,  ei 
per  sermonem  forte  sapieniiorem  cujuslibet  in  ea 
re  perilioris,  et  per  aliorum  episcoporum  gravio- 
rem  auctoritatem  dootioremqne  prndeniiam,  et  per 
coiicjlia  licere  reprehendi,  si  quid  in.eisforiea 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C  n.  «  In  aliqnot  vetiisiis  exemplaribus  caput 
bnc  iion  habetiir  :  in  hliis  vero  conjunctum  est  sn- 
periori,  ei  non  lialiet  rubricain. 

C.  V.  ^  Mihi  per  aUos :  Sic  eliam  in  manuscri- 
ptis,  ei  in  glossa.  Apud  B.  Augnslinuin  est :  mihi 
*^  per  iitos  auctores  canonicos ,  vel  probabiU  ra- 


tione:  nec  mnlio  secus  apud  Ivonem.  Alias  vero 
nonnullas  varieiales  saiis~visum  est  iamargine  i^- 
dicare. 

C.  VI.  •  Idem :  Yerba  hnjus  capitis  sunt  D.  IIio« 
ronymi  ad  Lucinium  B;eticum  epist.  28,  sed  miilalt 
iion  est  inscriptio  ob  glossatn  iu  vers.  Grasci. 


DiST.  IX.  C.  n.  •  Dan.,  c.5,  f.  5.  ^  Deum  verum  •  Angustin.  '  Biirch.  I.  45,  c.  i2.  Ivo  Decr.,  p.  16, 
r.i3  Cll.  *  convenit  frustrarijura:\M.  Ed.Areval.,  textum  Gratiani  servat  Isidori  Ed.  BreuIiana.=xG.  III 
t  Ivo  Paii.  1. 4,  c.  120.  Decr.,  p.  i,  c.  71.  •  certum  habebat :  Edd.  Arg.  Bas.  Venet.  L  ^  firmiter  reti- 
nere:  Augustin.  /irme  tenere,  Ed.  B.is.  Ivo.=rC.  IV.  **  Ivo  Decr.,  p.  4,  c.  73.  •  moribus  Anguslin.  Ivo. 
=  C.  V.  •  Ep.  «2,  §  5.  (scr.  A.  405.)  Ed.  Maurin.  —  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  119.  Decr.,  p.  i,  c.  74.  »•  Scri- 
purarum  iibris  :  Aiigiistin.  Ivo  Pan.  ^*'  eorum  auctorem  in  scribendo  aUquid  errasse^  firnmsime  credam: 
m.  ^*  praspoUeant :  AiiRUslin.  =  G.  VII.  •»  Ep.  40,  c.  5  (scr.  c.  A.  397.)  Ed.  Maur.— Ivo  Decr.,  p.  4^ 
r.  2|5.  *^  vclut  oficiosa  :  August.  — fueritu  offieiota  :  Ed.  Liigd.  I.  ^*  obseretnr :  Edd.  Arg.  Yeuett.  I» 
U.  iNorimb.  Ludg.  I,  IL  =G.  VIIL    *  Ivo  Decr.,  p.  4^  c.  227.  Polyc.  L  3,  L  21- 


n  DECRETI  PARS 

C.  IX.  Ex  dicH$  quorumtibel  eptscoporum  conlra  X 
divina  mandata  calumnicB  non  coUigantur. 

Idero  ad  Vincentium  episl.  XLVIII  ^*  eonlra  Dona- 

tiitai, 

No]i  frater  contra  divina  tam  rouUa,  tam  ciara, 

am  indtibiiata  (esiimonia  coDigere  velle  calumnias 

ex  episcoporum  scriptis»  sive  nostrorum,  sicat  Hi- 

larii.  sive  '  "  (antequam  pars  Donati  separaretur), 

ipsius  uniUlis,  sicut  Cypriani  et  Agrippini ;  primo, 

qnia  hoc  genus  iilerarum  ab  auctoritate  ^^  canonis 

distinguendum  e$t :  non  enim  sic  leguntur,  tanquam 

iia  ex  eis  testimonium  proferatur,  ut  contra  seniire 

non  liceat,  sicubi  forte  aliter  ^apuerint,  quam  veri- 

tas  poitulat,  (n  eo  quippe  numero  sumus,  ut  non 

dedignemnr  etiam  nobis  dictum  ab  Apostoio  acci- 


pere^*  :  Et  ti  quid  aliter  iapitii,  id  quoque  J)eus 

vobis  revelavit  «  ". 

C.  X.  Non  debelur  par  auetorttai  canonlcU  tcriptU" 
ris  et  expositionibus  earum, 

Jiem  ad  Fortunatianumf  epist.  lll  *^ 
Neque  quorumlibet  disputationes,  qu^mvia  ca- 
tholicorum  et  laudalorum  l^ominum,  velut  scriptu- 
ras  canonicas  habere  debemus,  ut  nobis  non  liceat 
salva  honorificentia ,  quse  illis  debetur  bominibus, 
aliquid  io  eorum  scriptis  improbare  atque  respuere, 


PRIMA.  DIST.  X.  a 

si  forte  Invenerimus,  quod  aliter  senserint  quam 
verilas  habet,  divino  adjutorio  vel  ab  aliis  intellecu 
vel  a  nobis.  Talis  ego  sum  in  scriptis  aliorum»  qua- 
les  **  volo  esse  intelleciores  meorum. 

C.  XI.  Exemplis  ratio  tand  prtefertur. 

Idem  ad  Marcellinum  de  civitate  Dei^  lib,  7,  c.  25** 

lc.  ?2,  5  2]. 

Sana  qulppe  ratio  etiani  ex<^mpli8  anteponenda. 
esl :  cui  quidem  et  exempla  concordant,  sed  illa, 
quae  tanto  digniora  sunt  imilaiione,  quanto  excei* 
lentiora  pielaie. 

Gratianus.  Quumergo  In  naturalijure  nihilaliud 
prcgcipiatur,  quam  quod  Deus  vuU  fieri,  mhilque  te- 
tetur  quam  quod  Deus  prohibet  fieri;  deniqueauum 
in  canonica  scriptura  nihii  aliud^  quam  in  divinis 
legibus  inveniatur^  divinte  vero  teges  naiura  consi- 
stant :  palet^  quod  quacunque  divince  voluntati^  seu 
canonictB  scriptura:  contraria  probantur^  eadem  et 
naturali  juri  inveniuntur  adversa*  Unde  quceeunque 
divinas  voluntatif  seu  canonica  scriptune  seu  divinis 
legibus  postponenda  ccnsentur^  eisdem  naturale  jus 
prceferri  oportet.  Constitutiones  ergo  vel  eeclesiasticm 
vel  saculares^  «t  naturali  juri  contrarifs  probantur^ 
penitus  sunt  excludendce^ 


GRATIAN13S. 


DISTINCTIO  X. 

C  obvlare^.  Item  * :  Lex  imperalorum  non  est  supra 


Constilutiones  vero  principum  ecclesiasticit  consti- 
{utionibus  non  prceeminent,  sed  obsequuntur» 

Vnde  Nicolans  Papa  seribit  episcopis  tn  ConcUio 

apud  convicinum  congregatis  *  : 
C.  I.  Lex  imperatorum  ecctesiastica  jura  disMhere 
non  potest. 

Lege«  imperatorum  non  omnibus  ecclesiasticis 
controversiis  utendum  est,  praesertim  quum  inve- 
niautur  evangelicae  ac  caooDicx  sanctioni  ^llquoties 

NOTATIONES 
C.  IX.  '  Sive  antequam :  Antea  legebatur :  tive 
Cypriani  et  Agrippini,  antequam  part  Donati  separe^ 
tur,  Restituta  est  vera  lectio  ex  B.  Augusiino  et 
aliciuot  exemplartbus  Graliani  etlvone.  Cyprianus 
eniin  et  Agrippinus  multo  anie  Donati  scbisma  in 
ecciesix  uQiUte  decesserant  :  qua  in  re  erravit 
9uctor  gioss». 

9  Revetavit :  Iia  enim  originale  et  Ivo  et  aliquot 
editlones  novi  tesumenti.  Sed  idem  B.  Augusiiiius 
iu  Joaunem  tract.  5,  iS,  53  et  98,  et  ahbi  fere 
sempcr  legit :  revelabit ,  et  explanat.  Graece  est 

DisT.  A.  C.  I.  «  Lege :C^pni  hoc  sQmpium  est  ex 
epistola  Nicolai  quae  exstat  in  codice  bibUotbec» 
Domiuicanse,  de  quo  dictum  est  supra  distinct.  8,  c. 
fttaia.  Titulus  aulem  epistolae  hic  est :  Nicotaus 


legem  Dei,  sed  subtus.  imperiali  judicio  non  possunt 
ecclesiastica  jura  dissolvi  §1.  Ad  quodosteodendum, 
duorum  horum  ',  scilicet  Innocentii  et  Gregorii, 
satis  sufflciuut  testimonia.  Sanctus  ^  quidem  Inno- 
centius  in  decretali  epistola  sua  ad  Alexandrum 
Antiochenum  episcopum  ait :  <  Nam  qiiod  scisciu- 
ris,  utrum  divisis  imperiali  judicio  provinciis,  ut 
du»  melropoles  flant,  sic  duomelropolilani  episcopi 
debeant  nominari :  non  visum  *  est  ad  mobiliiateui 

CORRECTORUM. 

D  urvus  servorum  Dei  Reverendissimis  ac  sanctissimit 
confratribus  nostris  Metropotitanis,  Episcopis  ei  ee- 
teris  diversarum  provinciarum  ac  urbium  Prcesutibus^ 
ifui  in  Convicinum  villam  publicam  secus  civitalem 
Siivanectis  convenistis,  Eadein  epistola  nuper  ini- 
pressa  est  iu  appendice  Bibliothecae  saiictorum  Pa- 
irum. 

i>  Obviare  :  Apud  Nicolaum  sequitur  contmenler : 
ad  quod  ostendendvm^  eic.  Quaeautein  apiid  Gnitia- 
num  sunt  iiiterjecta,  nonsuiit  hoc  loco  iii  episiuia, 
neque  in  Polvcarpo ,  neque  apud  Anselmum;  se<i 
verba  illa  :  Lex  imperatorum  non  est  supra  tegem 
I>ei,  leii  <tt6<us,  a  Burchardo  et  Ivone  citantur  ex 
di^cretis  Pii  Papx  c,  3,  habenlur  aulem  in  capitula- 
ribus  adjcctis  c.  17,  reliqua  autem  habentur  iiifra  iu 
hoc  eodem  capite.  S  Ecce  quemadmodum: 


DiST.  IX.  G.  IX.  "  Epist.  93,  c.  10  (A.  408).  —  Ajiselm.,  I.  i,  c.  56(59).  Deusdedit,  p.  2.  Ivo 
Decr. ,  p.  i,  c.  238.  "  apud  Anselmum  legitur  ut  restitulum  est  a  Corr.  R.  ^*  a  cananicit  aucto- 
ritate:  Codd.  Aogust.  "  Phifipp.,  c.  5,  v.  15.  ••  revetabit :  Ed.  Arg.  Bas.  =  C.  X.  •'  Ep.  148,  §  13. 
(scr.  ante  A.  4i5.)  Ivo  Decr.,  p.  4,  c  237.  **  talet:  Augustio.  =  C.  XI.  *'  Coii  tr.  p.  p.  2,.t.  5u, 
c.  27.  Polyc.,1.  4,  t.  26. 

Dist.  X.  C.  L  >  Ep.  32.  6cr.  A.  863.— Anselm.  1.  42.  c.  54.  Ivo  Pan.  1.  2.  c  138.  Decr.  p.  4.  c.  80.  Polyc. 
I.  I,  t.  27.  *idem  :  Ed.  Bas.  *  heroum  :  orig.et  Anselin.  —  hominum  :  Ed.  Bas.  ^  Innoc.  Ep.  24. 
iscr.  c.  a.  415).  Ed.  Coustanl.  —  Burch.  1.  15,  c  10.  Ivo  Pan,  I.  2,  c  159.  Decr.  p.  16,  c  11.  •  n^n 
este  e  re  vitum  \  Innoc 


53 


DEGRBTI  PARS  RRIMa:  DIST.  X. 


M 


neccssititiiin  mundanarum  Dei  ecclesiani  commu' A  0.  Vf .  Bonh  moribtts  et  decretis  nomanorum  pottiifi* 


l:iri.  bonoresque  aul  divisiones  perpeli,  quas  pro 
suis  causis  faciendas  duxerii  impcralor.  >  Beatus  * 
aiilem  Gregorius  scribens  ad  Tbeoclistam  palriciam 
inter  caetera  :  c  Si,  inquit,  religionis  causa  con- 
jiigia  debere  dissolvi  dicanlur,  sciendnm  est  quia, 
oisi  iioc  lex  bumana  concessit ,  lex  tameo  divina 
prohibuit.  »  Ecce  '  qucinadmoduin  iinperiali  judicio 
nou  possuntecclesiasiica  juradissolvi.  Eccequaliter, 
qiioil  lex  liumana  concessit,  divina  lex  probil)uit 
§^.  Non  qiiod  iiuperalorum  leges  (quibus.sa^pe  cc- 
(Ic^iia  ulilur  coiilra  b.xTeticos,  ssepe  conira  tyrannos 
atfpe  coulra  pravos  quosque  defendilnr)  dicamiis 
lieniiiis  reniieiidas,  scd  qiiod  eas  evangelicis,  apo- 
sioiicis  atqiie  canonicisdecretis  (quibus  postponendae 
uiui)  nuUum  posse  Inferro  prariudicium  asse- 
nnius. 

€•  11.  iViAi/  quod  evangelicis  reguiis  obviel,  impera- 
lori  agere  licet. 

7/m  Sjmroacbiis  Papa  tii  sexta  Synodo^  Romana, 
lempore  Theoderici  regis, 

Non  licet  imperalori,  ye\  cuiquam  pietatem  cu- 
siodienli  aliquid  contra  divina  roandata  praesumere» 
iiec  quicquam,  quod  evangelicis,  propbelicis  aut 
apostolicis  regulis  obviet»  agere. 

C. 


eum  conslUuliones  conlraire  uon  oossunu 

Jlem  "• 

^  Constitutiones  contra  canones  et  docreta  prxsu* 

lum  RomaDorum^  vel  bonos  mores,  iiuliius  sunc 

momenti. 

C.  V.  Quce  saeerdotum  sum,  reaibus  usurpare  non 
licel. 

Ilem  Nicolaus  Papa  I  in  episloia  ^^adMichaeUm  impe^ 
ratorem^  cujus  inilium  esl  :  «  Proposueraiiius.  > 

Imperium  veslrum  suis   publicu:  rei  quolidi:iiii& 

adininislralionibus  debet  esse  contenluin  non  usur- 

pare  qusc  sacerdotibus  Domini  solum  conveiiiunt. 

C.  YI.  Tribunalia  regum  sacerdolali  sunt  poteslati^ 
subjecla. 

-.  Ilem  Gregorius  Naziaiizeiius  in  oratione   ad  cives 
"      Nazianzenos  angoris  plenus   el  maaistratum  ira^ 
lum^K 

Suscipitisne  libertalem  verbi?  Libenter  accipitis, 
qtiod  lex  Christi  sacerdoiali  vos  siibjicit  potestaii 
atque  istis  tribunalibus  subdit?  Dedil  enim  et  nobift 
poiestalcm;  dedit  el  priucipatummultoiierrectioreni 
princjpatibusvestris.  Aut  numquid  juslum  vobia  vi- 
detur,  si  cedal  spiritus  carni,  si  a  terrenis  ccelestia 
superentur,  si  divinis  prsefernntur  humana  ? 

II  Pars.  Gratianus.  Ecce  quod  eonstitutiones  prin- 
cipum  ecelesiasticis  tegibus  poHponendtB  sunt.  (Jbi 
autem  evangeticis  alque  canonicis  decretis  non  o^ 
viaverintf  omni  reverentia  dignce  habeantur. 


.111.  Jn  ecchsiasticis  causis  regia  voluntas  saeer' 
dotibus  est  postponenda. 

Item  Felix»  [III]  Papa. 

Certum  est,  Iioc  rebus  vestris  esse  salutare,  ut  ^ 
qiium  de  causis  Dei  agilur,  juxla  ipsius  constitutio-  ^  ^*  ^"-  ^9^^  imperatorttmin  adjutorium  ecclesiw  • 
iiem  regtam  voluntatem  sacerdotibns  Christi  studea* 


Vude  Angustinus  aitin  Dialogo^  idest  lib.ll  contra 
litteras  Peliliani^  c,  58*. 


tis  subdere,  non  prxferre,  et  sacrosancta  per  eorum 
pnrsules  potius  discere,  qiiam  docere ;  ecclesiasti- 
cam  forinam  sequi,  non  biiic  bumanitus  sequeiida 
jnra  praefigere,  neque  ejus  sancllonibus  velle  domi- 
iiari,cujus  clciiientix  Deusvoluit  tiiae  piae  devoiionis 
colla  snbiniltere,  ne,  diiin  mensura  coelestis  dtspo- 
Miionis  **  exceJitur,  eatur  in  coniumeliam  dispo- 
nentis. 


iicet  assumere. 
Si  in  adjutorium  vesirum  eiiam  terreni  impcrii 
leges  assumendas  pulatis,  non  rcprclieiidimus.  Fecit 
hoc  Paulus  *^,  quum  adversiis  injuriosos  civem 
Romanuni  se  esse  lestatus  est. 
C.  YIII.  Reges  ponlilicibus  pro  wternts ,  et  pontifices 
regibus  pro  temporalibus  indigentm 

Item^  NicoIausPapa  I  in  epist.  YIl^*  ad  Michaetem 
Imperatorem, 


Quoniam  idem  mediator  Dei  et  hominum,  liomo 
KOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  YII  «.  Eretesi(e  :  Auctor  hiijus  rnbrica:  capiit  In  manuscriptis  omnibus,  excepto  undecimo  Vati- 
hoc  ita  accepit,  qiiasi  hic  agatur  de  legibus  impera-  cano,  abest  dictio  :  Imperatori;  quemadmodum  eC 
toruin  in  fsivorcm  ccci«sia*  lalis,  qiiuni  ibiB.  Aiigu-  apud  Ivonem.  Nonum  autem  babei :  Juliano  Epi» 
siinns  Petiliano  et  Donatistis  hxreucis  conccdat,  scopo.  Aliud  pervetustum  :  Jubiano.  Celeruni  iiile- 
le{;ibus  iiiiperatonim  ipsos  in  adjuloriiim  suum  uti  j.  griiin  hoc  caput  est  in  epistola  Nicolai  ad  Michacieiu 
|H)si$e,  motlo  id  rallaciler  non  facerent,  quod  eos  ^  imperatorem,  qiix  incipit :  c  Proposueramus;  i  ex 
'  '  '     ''  •  quo  rcfertur  infra  distiiict.   96,  c.  quum  ad  verum^ 

uiia  cnm  aliis  verbis  ejusdem  epistolae,  ex  quilius 
lisec  pendent.  Et  sumptum  est  ex  Gelasio  in  tomo  de 
anaibematis  viACulo. 


lecisse  conviiicit. 

C.  VIII  ^  Hiiic  capiii  in  codicibus  impressis  erat 
pra^positus  tiic  tituliis  :  Cyprianus  Juliano  impera" 
lijn;  qiiod  est  contra  omnem  temporum  rationem. 


DiST.  X.  C.  I.  •  Fp.  44r  I.  1,  i  cf.  infr.  C.  27,  q.  2.  c.  t.  '  Ivo  P.  an.  1.  %  c.  UO  Decr.  p.  4, 
c.  187.  :;=C.  II.  *  Syiiodiis,  quain  A.  .^02,  habitain  esse  vnlgo  feriint,  supposititia  est.  Ipsa  canonis  verba 
legtinlurin  £pp.  Pseiidoisidd.  Caiixt.  1,  etMarcellin.il.— l!)x  capitulis  Uadrianl  citantur  apudBurcli,  1.15, 
c.  8,  Anselm.  in  flne  1.  3,  Deusdedii  p.  1,  c.  3,  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  141.  Decr.  p.  4,  c.  251,  p.  16,  c.  9.  =x 
C  IH.  •  £x  Ep.  ad  Zenonem  Aug.  scr.  A.  484.  Anselm.  I.  4,c.  11,  Polyc.  1.  1,  t.  48.  '*  dispensationis: 
Anselin.  =  C,  IV.  "  idem  :  Edd.  coll.  o.  Desumtus  canOn  est  ex  Capit.  Hadriani  c.  39,  atque  baec  citanl 
Aiiselm.  ad  fin.  I.  3,  cum  Deusdedit  p.  1,  c.  3,  Ivone  Decr.  p,  5,  c.  38,  Polyc,  1. 1,  c.  fin.  — Burchardus 
conlra  L  15,  c.  9,  laudat  Concilii  Triburiensis  cap.  1,  et  in  boe  Ivonem  p.  16,  c.  II,  nactus  est  imitato- 
rein.  Ceterura  ipsa  verba  habebis  I.  7,  c.  346.  Capitul.  Ed.  Balur..  =  C.V.  "  £p.  VIII.  ;tp.  Mans.  scr. 
A.  865.  —  Coll.  ir.  p.  p.  1,  l.  62,  c.  70.  =  C.  VI.  »  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  14,  c.  %,Greg.  Na%,  Impp.  Con- 
uantinopp.  :  Edd.  Coll.  o.=  C.  VII.  *  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  153.  Decr.  p.  4,  c.  153.  "  Act.  c.  22.  =  C.  VIU. 
**  Ep.  scr.  A.  865,  infr.  D.  96,  c.  6.  —  Ivo  Decr.  p.  4,  c,  188.  —  Juliano  Episc.  capul  tribuUur  :  t^ddh 
Arg.  Veih  1.  («or.  -^Juliuno  bnp.  :  Ycuct.lU  Lugdd,  I.  II.  Antv^-.  —  Jutiano  :  Ed.  Bas.  " 


M  DECRETI  PARS 

C.  IX.  Ex  dictit  quorumiibet  epitcoporHtn  conira  A 

divina  mandata  calumnicB  non  colligantur. 

Idcm  ad  Vincenlium  epitt.  XLYIII  ^*  contra  Dona- 

tittas, 

Noli  frater  contra  divina  lam  rouUa,  lam  clara, 
am  indnbitata  tesiimonia  coliigere  velle  calumnias 
ex  episcoporum  scriplis,  sive  nostrorum,  sicat  Hi- 
larii.  sive  '  ^'  (antequam  pars  Donati  separarelur), 
ipsius  unitaiis,  sicut  Cypriani  et  Agrippini ;  primo, 
qnia  hoc  genus  literarum  ab  auctoritale  **  canonis 
disiinguendum  est :  non  enim  sic  leguntur,  tanquam 
jla  ex  eis  testimonium  proferatur,  ut  conua  seniire 
non  liceat,  sicubi  forie  aliter  §apuerinl,  quam  veri- 
tas  poiiulat..  (n  eo  qnippe  uumero  sumus,  ut  non 
dedignemnr  etiam  nobis  dictum  ab  Aposioio  acci- 
pere^*  :  Et  si  quid  aliter  sapitis^  id  quoque  I>^*,^ 
vobis  revelavit  •  ". 

C.  X.  Non  debetur  par  auctorttas  canonicis  scriptU" 

ris  et  expositionibus  earum, 

Jtem  ad  Fortunatianum,  epist,  tll  *^ 

Neque  quorumiibet  disputationes,  quamvia  ca- 
tholicorum  et  laudalorum  l^ominum,  veiut  scriptu- 
ras  canonicas  habere  debemus,  ut  nobis  non  liceat 
salva  honorincentia ,  quae  illis  debetur  hominibus, 
allquid  in  eorum  scriptis  improbare  atque  respuere. 


PRIMA.  DIST.  X.  5i 

si  forle  invenerimus,  quod  aliier  senserint  quam 
veriias  habet,  divino  adjutorio  vei  ab  aliis  intellecta 
vel  a  nobis.  Talis  ego  sum  in  scriplis  aliorum,  q«ia. 
les  **  volo  esse  inielleciores  meoruni. 

C.  XI.  Exemplis  ratio  sana  praefertur. 

Idem  ad  Marcellinum  de  civitate  Dei,  lib.  /,  c.  23" 

lc.  ?2,  S  2]. 

Sana  qulppe  ratio  etiam  ex^mplis  anteponenda. 
est :  cui  qnidem  et  exenipla  concordant,  sed  ill.i, 
quae  tanio  digniora  sunt  iniiiaiione»  quanlo  exceU 
lentiora  pielaie. 

Cralianus.  Quum  ergo  In  naturali  jure  nihil  aliud 
prcecipiatur,  quam  quod  Deus  vull  fieri,  mbilque  re- 
tetur  quam  quod  Deus  prohibet  fieri;  deniqueauum 
in  canonica  scriptura  niiiil  fl/iwrf,  quam  in  divinis 
^  legibus  invenialur,  divina  tero  leges  naiura  consi- 
stant :  patel,  quod  qucecunque  divinm  voluntati^  seu 
canonica  scripturas  contraria  probantur^  eadem  et 
naturaii  juri  inveniuntur  adversa.  Unde  qucecunque 
divinm  xoluntati,  se»  canonicus  seriplung  seu  divinis 
legibus  postponenda  ccnsentur,  eisdem  natnrale  jus 
praeferri  aportet.  Conslitutiones  ergo  vel  eccletiastica 
vel  saiculares,  si  naturali  juri  contraxioe  probantHTt 
penitus  sunl  excludenda^n 


PISTINCTIO  X. 
GRATIANUS.  C  obviare^.  Item  • :  Lex  imperatorum  non  est  supra 

Constitutiones  vero  principum  ecclesiastidt  consti' 
{utionibus  non  praeminent,  sed  obuquuntur» 


Vnde  Nicolans  ^Papa  seribit  episcopis  in  Coneilio 

apud  convicinum  congregalis  '  : 
C.  1.  Lex  imperatorum  eccksiastica  jura  dissokere 
f|on  potesU 

Lege<^  imperatorum  non  omnibus  ecclesiasiicis 
controversiis  utendum  est,  praesertim  quuro  inve- 
niantur  evangelicae  ac  canonicje  sanctioni  ^iquoties 


legem  Dei,  sed  subtus.  Iroperiali  judicio  non  possunt 
ecclesiastica  jura  dissolvi  §1.  Ad  quodostendendum, 
duorum  horum  •,  scilicet  Innoceniii  et  Gregorii, 
satis  sufflciunt  testimonm.  Sanctus  "  quidem  Inno- 
centius  in  decretali  epistola  sua  ad  Alexandrum 
Anliochenom  episcopum  ait :  i  Nam  quod  sciscila- 
ris,  ulrum  divisis  imperiaii  judicio  provlnciis,  ut 
duae  melropoles  flant,sic  duomelropolitani  episcopi 
debeant  nominari :  non  visum  •  est  ad  mobiliiateui 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  IX.  '  Sive  antequam  :■  Aniea  legebatur :  sive  D  servus  servorum  Dei  Reverendistimis  ae  sanciissimis 
Cypriani  et  Agrippini,,  antequam  pars  Donati  separe- 


tur.  Restitula  est  vera  lectio  ex  B.  Augustino  et 
aliquot  exemplaribus  Graliani  etivone.  Cyprianus 
enim  et  Agrippinus  multo  ante  Donati  schisma  in 
ecciesix  uniute  decesserant  :  qua  in  re  erravit 
9UCtor  glossae. 

9  Revelavit :  Ita  enim  originale  et  Ivo  et  aliquot 
editiones  novi  ustamenti.  Sed  idem  B.  Au^usiinus 
in  Joaunem  tract.  5,  iS,  53  et  98,  et  ahbi  fere 
sempcr  legit :  revelabit ,  et  explanat.  Graece  est 

DisT.  X.  C.  1.  •  Lege:C2ipul  hoc  SQmpium  est  ex 
episiola  Nlcolai  qu£  exstat  in  codice  hibUothec» 
Dominicanae,  de  quo  dictum  est  supra  distinci.  8,  c. 
niala.  Titulus  aulem  epislolie  hic  est :  Nicolaus 


confratribus  nottris  Metropolitanit,  Epitcopit  et  ce- 
terit  divertarum  provinciarum  ac  urbium  Proitulibus^ 
qui  in  Convicinum  villam  publicam  tecut  civitatem 
Silvaneciit  convenittit.  Eadem  episiola  nuper  ini- 
pressa  est  iu  appendice  Bibliothecae  sanctorum  Pa- 
irum. 

^  Obviare  :  Apud  Nicolaum  sequitur  continenler  : 
ad  quod  ottendendnmy  eic.  Quaeautem  apud  Gralia- 
num  sunt  interjecta,  nonsunt  hoc  loco  in  epistola, 
neque  in  Polvcarpo,  neque  apud  Anselmum;  sed 
verba  illa  :  Ux  imperatorum  non  ett  tupra  legetn 
I^ei,  <6(tf  stt^ius,  a  Burchardo  et  Ivone  citantur  ex 
di^cretis  Pii  Papac  c.  3,  habenlur  aulem  in  capitul^- 
ribus  adjectisc.  i7,  reliqua  autem  habentur  infra  iu 
hoc  eodem  capite.  §  Ecce  quemadmodum: 


DiST.  IX.  C.  IX.    "  Epist.  95,  c.  40  (A.  408).  —  Anselm.,  l.  4,  c.   56(59).  Deusdedit,   p-  2.  Ivo 

ritate :  Codd. 
(scr.  ante  A. 
c.  27.  Polyc.L  1,'t.  46.  ^      .....  ^  .       ««  «  , 

Dist.  X:  C.  I. '  Ep.  5«.  8cr.  A.  863.-Anselm.  1.  42.  c.  54.  Ivo  Pan.  1.  2.  c.  138.  Decr.  p.  4.  c.  86.  Polyc. 
I.  I,  t.  27.  « idem  :  Ed.  Bas.  »  heroum  :  orig.  et  Anselm.  —  hominum  :  Ed.  Bas.  *  Innoc.  Ep.  14. 
iscT.  c.  a.  415).  Ed.  Couslanl.  —  Burch.  1.  15,  c.  10.  Ivo  Pan.  1.  2,  c.  139.  Decr.  p.  16,  c.  11.  wt^ 
0tse  e  re  visum ':  Innoc. 


C.  IX.    "  Epist.  95,  c.  10  (A.  408).  —  Anselm.,  i.  4,  c.   se  (&»}.  ueusaeaii,   p.  z.  ivo 
4,  c.  256.    "  apud  Anselmum  legitur  ut  resUtulum  est  a  Corr.  R.    "  a  canamcts  aucto^ 

d.  Angust.    *•  Philipp.,  c.  5,  v.  15.    ••  revelabit :  Ed.  Arg.  Bas.  ==  C.  X.    •'  Ep.  l^,  §  15. 

i.  413.)  Ivo  Decr.,  p.  4,  c  257.    ••  tales:  Auguslin.  =  C.  Xi.    •»  CoU  tr.  p.  p.  2,,t.  5a, 


53 


DECRETI  PARS  PRIMA:  DIST.  X. 


Si 


neccssitatnm  mundanarum  De.i  ecclesiani  commu- A  C.  IV.  Bomm  worifrtt»  etdeeretit  Romanorum  poMifi^ 


lari,  bonoresque  aut  divisiones  perpeli,  quas  pro 
suis  causis  faciendas  duxerii  imperalor.  i  Bealus  ' 
aiitemGregoriusscribensad  Theoctisiam  patriciam 
iiiter  caetera  :  c  Si,  inquit,  religionis  causa  con- 
jugia  del)ere  dissolvi  dicanlur,  sciendnm  est  quia, 
eisi  lioc  lex  luimana  concessit ,  lex  tamen  divini 
prohibuit.  »  Ecce  '^  qucniadmodum  imperiali  jndicio 
noii  possunt  ecclesiastica  jura  dissolvi.  Ecce qualiter , 
qiioil  lex  humana  concessit,  divina  lex  prohihuit 
§i.  Mon  quod  iiuperaloruiu  leges  (quihus.ssRpe  ec- 
ilcsia  ulitur  coiilra  ha^relicos,  sacpe  conlra  tyrannos 
at(|'ie  coulra  pravos  quosqne  defenditur)  dicamus 
peniitis  renueiidas,  scd  quod  eas  evangelicis,  apo- 
fiiolicis  aique  canonicisdecreiis  (quihiis  postponeudas 
£uiit)  nuUum  posse  inferre  prxiudicium  asse- 
»1)1  us. 

C.  11.  Nihil  quod  evangelicig  regulis  obviel,  impera- 
iori  agere  lictu 

//em  Sjmroachus   Papa  tn  sexta  Synodo*  Romana^ 
tempore  Theoderici  regis, 

^on  licet  imperatori ,  vel  cuiquam  pielatem  cu- 
stodienti  aliquid  contra  divinu  mandala  praesumere, 
uec  quicquam,  quod  evangelicis,  propbeticis  aut 
aposiolicis  regulis  obviel»  agere. 

C.  Ul.  In  eccksiasticis  causis  regia  voluntas  saeer- 
dotibus  est  postponenda, 

Jtem  Felix*  [111]  Papa. 

Certum  est,  hoc  rehus  vestris  esse  salulare,  ut 


cum  consttluttones  conlraire  non  vossunt, 

Itetn  ". 

^  Gonstitutlones  contra  canones  et  docreta  prxsu^ 

lum  RomaDorumj  vel  honos  mores,  huUius  sunt 

momenti. 

G.  V.  QuiB  saeerdotum  sunt,  reaibus  usurpare  non 
licet. 

Jlem  Nicolaus  Papa  1  in  epislola  ^^adMichnelem  impe^ 

ralorem,  cujus  inilium  esl  :  i  Proposiieraiiius.  • 

Imperium  veslrum  suis   puhlicoi  rei  quolidianis. 

adininielrationihnsdebet  esse  conienlum  non  usur- 

pare  qux  sucerdotihus  Domini  soiuin  conveniuiit. 

G.  VI.  Tribunalia  regum  sacerdolali  sunt  potestati 
subjecta. 

ad  cives 
maaistratum  ira^ 

tum^K 

Suscipitisne  libertatem  vcrbi?  Libeiit^r  aocipitis, 
quod  lex  Ghristi  sacerdotalt  vos  siihjicit  potesiaii 
aique  istis  tribunalihus  subdil?  Dedit  enim  et  nohi& 
polestalein;  dedit  et  priucipatummuUoperfectioreni 
prindpatibus  vestris.  Aut  numquid  justum  vobis  vi- 
detur,  si  cedat  spiritus  carni,  si  a  terrenis  ccelcstia 
superentur,  si  divinis  prsefernntur  humana  ? 

II  Para.  Gratianus.  Ecce  quod  constituliones  prin- 
cipum  ecclesiasticis  iegibus  poifponendte  sunt»  IJbi 
auttm  evangelicis  atque  cauonicis  decrelis  tiou  ob^ 
viaverint^  omni  reverentia  digms  habeantur» 


P  Item  Gregorius  Nazianzeiiiis  in  oratione 
^      Nazianzenos  angoris  plenos   et  maaistra 


Uttde  Angustinus  aitin  Dialogo^  id  est  libAl  contra 
titteras  Petiliani,  c.  58*. 

q.iuiii  de  causis  Dei  agitur.  juxta  ipsius  constitulio-  ^  ^'  ^"-  ^9^  imperatorum  in  adjutonum  ecctesiw  • 
•  "^  4icei  assumere. 


iieui  regiam  voluntatem  sacerdotibus  Ghristi  studea- 
lis  suhdere,  non  praeferre,  et  sacrosancla  per  eorum 
piirsules  potius  discere,  quam  docere ;  ecclesiasii- 
cam  formam  sequi,  non  huic  humanitus  sequenda 
jiira  pnefigere,  neque  ejus  sancilonibus  velle  domi- 
iiari.cujus  cleinentix  Deusvoluit  tuae  piae  devotionis 
rolla  siibmiitere,  ne,  diiin  mensura  coelestis  dispo- 
Miionis  ^^  exceditur,  eaiur  in  conlumeliam  dispo- 
nentis* 


Si  in  adjutorium  vestrum  eliam  terreni  imperii 
leges  assumendas  putalis,  non  rcprchendimus.  Fecit 
boc  Paulus  ^^,  quum  adversiis  injuriosos  civem 
Romanuni  se  esse  tesiaius  est. 
G.  \UU  Reges  pontificibus  pro  wtertttt^  etpontifices 
regibus  pro  temporalibus  indigent. 

Item^  NicolausPapa  I  in  epist.  VIP^  ad  Michaeietn 
Jmperatorem. 


Quoniam  idem  medialor  Del  et  hominum,  homo 
NOTATIONES  GORREGTORUM. 

C.  VII  «.  Erclesios  :  Auctor  hujus  rnhricas  caput  In  manuscripiis  omnibus,  excepto  «ndecimo  Vaii- 
lioc  ita  accepit,  qiiasi  hic  againr  de  legihus  impera-  cano,  ahest  dictio  :  Imperatori;  queinadmodum  et 
torora  iu  favorem  cccksia:  latis,  quuiii  ibiB.  Angu-  apud  Ivonein.  Nouuin  auiem  habel :  Juliano  Epi^ 
siiniis  Petiliano  ei  Donalistis  haereiicis  concedat,  scopo.  Aliud  perveliistum  :  Jubiano.  Geteruni  inie- 
tej;ihusiinperatonim  ipsos  in  adjuloriiim  suum  uli  |.  grum  hoccaput  est  in  epistola  Nicolai  ad  Michacleni 
posse,  niodo  id  fullaciter  non  facerent,  quod  eos  ^  imperatorem,  qiisc  incipit :  f  Proposueramus ;  •  ex 
fecisse  conviiicit.  •  quo  rcfertur  infra  distinct.   96,  c.  quum  ad  vertim, 

C.  VIII  ^  lliiic  capiti  in  codicibus  impressis  erat  uiia  cum  aiiis  verbis  ejusdem  episiolae,  ex  quihus 
pra'positus  iiic  titiiliis  :  Cyprianus  Juliano  impera-  haec  pendent.  Et  sumptum  est  ex  Geiasio  in  tomo  d« 
<on;  qnod  esi  coiitra  oiniiem  lemporum  ratlonein.      anatheinatis  vinculo. 


DisT.  X.  C.  I.  '  Fp.  44,-  I.  i,  1  cf.  infr.  C.  27,  q.  2.  c.  !.  '  Ivo  P.  an.  1.  2,  c.  140  Decr.  p.  4. 
c.  187.  :;=€.  II.  *  Syiiodus,  quam  A.  .502,  hahilain  esse  viilgo  ferunt,  8up|H)sititia  est.  Ipsa  canonis  veiha 
leguntur  in  £pp.  Pseudoisidd.  Galixt.  1,  ei  Marcellin.lL— Ex  capitiilis  Hadriani  cilantiir  apud  Burch,  1. 15, 
c.  8,  Anselm.  in  iine  I.  3,  Deusdedit  p.  1,  c.  3,  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  141.  Decr.  p.  4,  c.  231,  p.  16,  c.  9.  =x 
C  m.  *  £x  Ep.  ad  Zenonem  Aug.  scr.  A.  484.  Anselm.  1. 4,c.  11,  Polyc.  1.  1,  t.  18.  ^^  dispensationis: 
Anselin.  =  G«  IV.  '^  idem  :  Edd.  coll.  o.  Desumtus  canOn  est  ex  Gapit.  Hadriani  c.  39,  atque  haec  citant 
Aiiselm.  ad  fin.  1.  3,  cum  Deusdedit  p.  1,  c.  3,  Ivone  Decr.  p,  5,  c.  38»  Polyc,  1. 1,  c.  fin.  — Burchardus 
roiitra  I.  15,  c.  9,  laudat  Goncilii  Triburiensis  cap.  1,  et  in  hoe  Ivonem  p.  16,  c.  11,  nacttis  esl  imitato- 
rein.  Geierum  ipsa  verba  habebis  1.  7,  c.  346.  Gapitul.  Ed.  Balu?..  =  G.V.  ^*  £p.  VIII.  fip.  Mans.  scr. 
L 865.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  62,  c.  70.  ==  G.  VI.  »»  Goll.  tr.  p.  p.  2, l.  14,  c.  %,Greg.  Naz.  Jmpp.  Con- 
^ianiinopp.  :  Edd.  Goll.  o.=  C.  VII.  *  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  153.  Decr.  p.  4,  c.  153.  "  Act.  c.  22.  =  G.  VIIJU 
"  Ep.  scr.  A.  863,  infr.  D.  96.  c.  6.  —  Ivo  Oecr.  p.  4,  c,  188.  —  Juliano  Episc.  capui  iribuUur  ;  Ed4i 
Arg.  Veu.  1.  fjor.  -^Juliutio  litip.  ;.  Ycucl..lU  Lnijdd.  I.  II.  Anlv^'.  —  Jutiauo ;  Ed.  Bas.  * 


n  DECRETl  PARS  PRIHA.  DIST.  1.  56 

ChrisUis  Jesiis,  sic  arlibos  propriis  ei  digniialibiis  A  C  XI.  Legeivrincipum.  aut  reguUi  patrum  eontcmm 
dislinctis  offlcia  potcskatis  utriiisqne  discrevit  pro- 
pria  •,  volens  medicinali  hutnililatc  liominnm  corda 
snrsum  efTerri  '•,  non  Inimana  snperbia  rursns  in 


non  liceL 

Item  Gelasius  Rufino  ct  Aprili  epigcopis  ". 

Qiiis  anlcm  *'  leges  prineipum,  aut  regulas  pa- 

tnim,  aut  admonitioiies  paternas  *^  dicat  debere 

conlemni,  nisi  qui  impunitum  sibi  tantum  aesiimet 

iransire  commidsum? 


mrprna  denicigi  :  nt  el  Cbristiani   infperaiores  pro 
Klerna  viia  pontificibus  indigerent,  ct  pontifices  pro 
rursu  tem|K)raIiiim  tan!nmmodo  rerum  imperialibus 
If^gibus  nierenliir,  qualenus  spiritualis  actio  a  car- 
nalibus  dislarcl  incursibus,  et  idco  *^  i  mitilans  Deo 
minime  se  ncgoiiis  sccularibus  implicarct  ";  i  ac 
vicissim  non  "  iile   rebos  divinis  prsesidere  videre- 
tur,  qui  esset  negotiis  ssecularibus  iinplicalos. 
r,  iX.  Legei  imperatorum  custodiri  oportet. 
Item  Leo  IV  Lothario  Augusto  '*. 
Decapitulis  vcl  pncceptis  imperialibiis  vestris  ve- 
•trorumque  *  poniificuin  pra^deccssoruin  irrefra^^-  R  velle  servari 
bililer  custodieinHs  et  conscrvandis,  qnantum  va- 
Itiimus  ct  valemiiri  Christo  propitio  et  nunc  et  in 
xvum  nos  conservatum  inodisomnibos  proAiemnr. 
Et  si  rortasse  quilibel  aliter  vobis  dixerilvel  dicturus 
fuerit,  scialis  eiim  pro  certo  mendaccm. 
C.   X.  Legis    auctoritate    dissotvitur    quod    contrm 
eam  fit. 
item  Joannes  VIII  '*  Ludovico  Jmperatorf, 
Vides,  fili  carissime,  quia  quod  conlra  leges  ac- 
cipilury  per  leges  dissolvi  m«%retur. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

•  Propria :  in  originali  est :  propriam  volens  me-  ita  constituissc  tradiuir  :  Piacuit  nMs ,  nt  cnpitula. 
dicinali  humUitale  sursum  efferri,  \\o  habel  ut  Gra-  qum  excerpsimus  de  capitulari  bon.  mem.  gloriosis- 
tianus  hic  in  pterisqtie  codicibiis.  Iiinonnullis  tamen  q  simi  Domini  nostri  Caroli ,  et  genitoris  nostri  Ludo-' 
__..  .  ._f-.-   „.-j.--.. ._!..   !......-•  i.-_ vici^imperat.  ittvictistimif  kis  omnibus^  et  fidelibus 


C.  XII.  Leges  Romanorum  principum  servniida*  sunt 
ab  omnibus,.^ 

Item  Theodorico  regi  ".  • 

Cerlnmest  magnificentiam  vestnun  IcgesUoma- 

noruni  principum,  quas  iu  negoiiishoniinnmciisto- 

diemias  esseprxccpit,mullomaj;iscii'ca  revoreniiam 

beati  Peiri  aposloli  pro  sii»  rolicilaiis  augmcnto 


C.  Xill.    Romana   Ux  nuUius  temeritate  debet  eor^ 
rumpi. 

Item  Leo  IV  Lothario  Augnsto  *\ 
Testram  ^  flagitamus  clenientiain,  uisiciil  h.icie- 
nus  Romana  lex  viguit  absqne  univcrsis  proccjlis, 
et  pro  nullius  persona  hominis  reniiMisriinr  o»se 
corrupta,  ila  nuncsuuin  roburpropniiinqiie  vigoreni 
obtineat. 


est'  :  propria  vofens  medicinali  humilitate  sursum 
ifferri :  quemadniodum  ctiam  infra,dist.  96,  c.  quum 
fld  verum.  Apud  Gelasium  loco  indicato  legitur  :  sic 
acdenibus  propriis  dignitatibusqne  distinctiSf  oficia 
poiettaiis  utriusque  discrevit ,  fiio«  volens  medicinali 
humilitate  salvari,  non  humana  superbia  rursus  inter' 
cipi^  ul  et  Christianif  etc. 

C.  IX.  r  Yestrorumque :  Epistola  lixc  non  est  In- 
venta  :  el  in  istis  verbis  videtur  subesse  niendum, 
ex  qiio  auctor  glossx  errandi  occasionem  sumserit, 
qiii  Chrislianis  iniperaioribus,  cujusmodi  fuerant 
pnedecessores  Lotharii»  attribuat  illuj,  quod  Isido- 
rus  dc  ethiiicis  dicit  :  nimirum  imperaiores  solitos 
fuisse  appellari  pontifices  :  de  qua  re  optime  Gela- 
sius  in  loinodeanaihemalisvinculo,etinrra  distinct. 
^l,  c.  cleros.  Apud  Ivonem  legitur :  vestris^nosiro' 
fumque  etiam  pontificem  prmdtcessorum ;  in  Paiior- 
mia  :  nostris  nostrorumque  pontificum  et  prcedeces- 
sorum.  Sed  fortasse  cetera  qoidem  recte  apnd  Gra- 
tianum  habent :  tantummodo  ante  dictioiicm  :  prce-  ^ 
deceswumj  est  addenda  conjnnctio  e/,  quemadino- 
doin  est  in  Panormia.  Nam  hoc  significabitiir, 
imperatores  illos  solitos  fuisse  edere  capitula,  adbi- 
bitis  inconsiliumpontillcibos  regni.quod  verissiimim 
est.  Omnino  haec,  qoae  a  Leonescribunlur»  spectare 
videiiiur  ad  capitula  Caroli  et  Ludovici,  quac  Loiha- 
rius  in  universa  Italia  servari  niandavfral.  Nani  in 
icgibus   Longobardicis,^  lib.   111 ,  tit.  55  Lothaiius 


nostris,  el  sanctaa  ecclesia:  in  reguo  Italiw  comisten» 
tibus,  per  tegem  teneantur  et  serventur :  et  quicvnque 
horum  capitutorum  contemtor  exstiterit^  sexaginta 
sotidis  componatur.  Id  populo  Romano,  qui  jure  aii- 
tiqiio  Romaiiornm  iili  prohibereliir,  vaiilo  displiciiil, 
sicnt  ex  c.  fiii.  infra  ead.  dist.  colligi  potesi,  dissc- 
minatn^que.etiam  rtimor  futt,  eamifem  esse  Ponti- 
ficis  ac  populi  senleiitiam.  De  qua  re  Leo  hac  se 
epislota  videtur  purgare  voluissi!;  et  taiiien  pohtea, 
pro  conservando  jiiir  civili  Roncnionini,  ciinicodein 
Lothario  iterum  diligentius  egit,  quod  :ipparet  vx 
dicto  c.  finali. 

C.  XIII.  <  Vestram  :  Videlur  Loihariiis  populo 
Romano»  quod  hic  Leo  petiit,  <;oiic(\ssissc.  Nain  in 
legibus  Longobardicis  lib.  II,  lii.  57,  sic  habetur  : 
ut  interrogetnr  populus  Romanus,  Qua  tege  vutt  vivere^ 
et  seouilur  consiitutio  * : 

Lothurius  Inipcralor. 

Volumus  mcunctuspopulns  Koiiianus  inicrrogeinr 
qua  lege  vull  viverc  :  ul  lali  Ie;;e  ,  quali  vivere  pro- 
fessi  sunt,vivant.  Iliisque  deiiuncielur,  itl  lioc  uniis- 
quisque,  lam  jiidiies  quain  duces,  vcl  reliquiis po- 
pulus  sciat.  Quod  si  ollensionem  coiitr.a  eamdeni 
legem  feceriiit,  cideni  logi,  <|ua  proriieutur  vivcre 
per  dispensaiioiieiii  {at.  dispositioneiu],  Ponlificis 
ei  nostrani,  subjaceimnt. 


DiST.  \.  C.  VIII.  "  humHiialesursum  efferri :  Ed.  Arg.  *^  et  Deo  mitiians :  Ed.  coll.  o.  «•  2  Tim.  c.  «, 
¥.  4.  *•  ne  .  Ed.  coll.  o.  —  Ivo.  =  C.  IX.  *•  Fragm.  cpislol.  depcrdiia,  scr.  c.  A.  847.  —  Ivo  Paii.  I.  2, 
is.  149.  Decr.  p.  4,  c.  176.  =  C.  X.  »*  Joannes  VII ;  Ed.  coll.  o.  prajier  Bas.  —  capnt  iiKorli  temporis. 
— Ivo  Decr.  p.  4,  c.  250,  cf.  p.  6,  c.  H5.=C.  XI.  »"  Fragin.  Episi.  scr.  exeunte  sac.  V.  infr.  D.  54,c.H. 
—  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  150.  Decr.  p.  4,  c.  170.  "  quis  aut  :  Ivo.  **  modernas  :  Ivo.  =  C.  XII.  ■•  Fragm? 
epistolx  incerti  lemporis.  —  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  180.  =  C.  XIII.  ••  Fragin.  cpislola;  depenliLT,  qiiam  c. 
A.847,  scriptamessc  sospicanlur  VV.  DD.— Ivo  Pan.  I.  2,  c.  151.  Decr.  p.  4,c.  181.  •C:ipiiularecujus  hi« 
Tet^eiisio  Langobard.  rererlur  (exsUt  enim  Roniana  ctiam,  edita  ex  Coll.  Card.  Deubdedlt  :i  Ilolstenio. 
Coll.  Roro.  monum.  Rom.  1062)  anie  Leonis  tempora  (A.  824)  scriptum  esse,  dudum  obscrvavit  Uaiuzius. 
€apit.  prcf.  §  24. 


ST 


DECRETI  PARSPRIMA.  DIST.  XI. 
DISTINCTIO  XI. 


68 


GRATIANUS. 


I  Pnrs.  Qttod  vero  legibus  consuefudo  cedal,  Istdo- 
riis  feslalury  dicens  in  Synonymis,  lib.  11  [c.  i6,]*  : 
C.  I.  Pravus  usits  ratione  superalur  et  lege. 

Ususauclorilali  cedai;  pravum  iisum  lex  elrallo 
vinca:. 

C,  II.  NonpoUtt  statuiis  pontifiium  consuetucfo  cn- 
jttsquam  refragari. 

Item  Nicolaus  Papa  I  Michaeli  Imperatori  <. 
Conseqnens  est,  ul  qiiod  ab  hujns  sedis  rectoribus 
piena  ancloriiaie  sanciturf  nuUius  consneludinis 
prxpediente  occasione ,  proprias  inntiim  sequendo 
ToliiDtaies  removealur,  sed  rirmileratque  inconcusse 
lenealur. 

C  III.  A  consuelndine  Roman(e  ecclesiai  membris 
dissentire  non  ticet. 

Item  Jnliiis  Paoa  I  ad  Epiuopos    orienlales,  epi" 
stola  /  •.  * 

Noliie  crraro,rratros  inei  carissimi,  docirinis  •  va- 
riis  pi  cxtraneis  ^  noliic  abdiici.  En  inslitnta  apo- 
filoloruni  et  aposlolicoruiu  viroriiin  canonesqiie  ba- 
lieiis  :  bis  fruiinini,  *  bis  circnindamini  *  ,  bis  dcie- 
clainini,  his  armamini,  '  ut  iiis  rrcli,  *  circunidati. 


A  delectati,  armali,  *  contra  cuncla  inimicoruui  Jarnlg 
persistcre  valeatis.  Satis' enim  indignn:n  est,  quetn- 
quam  vel  pontificum  vel  ordinnm  snbsofpieniiiiin 
bancregulam  refutare,  quam  beati  Peiri  seiKim  ct 
sequi  videai,  etdocere.  Mulium  eiiiin  convcnil,  ul 
lotum  corpus  ccclesix  in  hac  sibimet  observalione 
concordet,  qux  inde  auctoriiatem  babel,  ubi  Domi- 
nus  ecclesi.ne  totitis  posuit  principalum. 

C.  IV.  Non  potest  usus  et  consuetudo  legem  et  ra^ 
lionem  vincere, 

Itetn  Imp.  Conslantinns  A.  ad  Proculum  lib.  YIU 
Cod.  lit.  Quae  sil  longa  consneiudo  [l.  53, 
coiist.  2]  **. 

Consuetndinis  ususqiie  longapvi  non  vilis  suclori- 
j^  tas  est  :  Ycrum  non   usqiie   adeo  siii   valilura   mo- 
menlo,  nt  aut  rationem  vincat,  aut  legem. 

II  Pars.  Gratianus.  Quum  vero  nec  sacris  canom^ 
bus,  nec  humauis  legibus  consuetttdoobviaremonstra" 
turf  inconcussa  servanda  esl. 

Lnde  ex  dictis  ^  Basilii  f : 

C.  V.  InviolabiUs  est  consuetudo,  qu«  nec  hamani» 
legibtts  nec  sacris  canonibus  obviare  monstratur, 

Kcclcsiaslicarnm  inslitutionum  quaadam  scriptu- 


NOTATIONES  CORRECTORDM 


D:5T.  KI.  C.  III.  •  His  eircumdabimini  :  Locu- 
pictatus  esl  hic  lociis  ex  originali  et  Anselmo.  f 

€.  V.  ^  Ex  dictis  :  Hoc  caput  antea  citabalur  ex 
Ai^ttstino  in  lib.  ex  d'>ctis  Basilii.  In  codice  VerceU 
leusl  est  :  unde  Augustinus  ait^  vel  ex  dictis  BasHii : 
eirelenta  esl  posterior  pars  hujiis  disjuncti,quoniam 
ilaciiant  Burchardus  et  anclor  Panormiae.  tvo  autem 
ci4al  ex  Itb.  Basilii  de  Spiriiu  saiicto,  c.  27  quomodo 
in  margine  esl  indicaloin.  Celerum,  quoniain  mullis 
liicis  giossa  obstilil,  ne  eniendaretur,  necessarium 
visum  esl  integriim  B.  Basilii  lociini  et  gncce  et 
l.^^line  afferre  :  Twv  «v  Vtq  'ExyJnffioc  irsfviayp^vwv 
«oyuaTuv  xui  xr^^y^arMV,  xa  ptiv  ix  rn*  iyyp«fOM  $t' 
cxntdius  iyr^ajjLtv^  -ra  jg  |x  rnc  twv  aTroo-ToXcjv  leupot^ 
cwtuc  iiaMiifTa,  ifitv  iv  fivtrxnpi^a  Tra^s^iSa/xtOa,  untp 
ffu^orcpa  TTQV  «vTriv  ia'X^'»  ?X**  ^P^^  ^^  fvffgSiiav, 
rad  TovTOtc  ovSg/f  avTf/9cc,  offTtff  ys  xav  xora  utxpov 
70V»  619.U&V  cxxXijo-cao-TexfiJv  TrsTrciparae.  Eeyap  iTrexce- 
047acuey  Toe  aypava  twv  iQwv  «r  ou  ^iyakirv  i^ovca  Tiiv 
ouvftfMv  irapaeTScc^ac ,  leSotfjitv  av  lec  eruTa  Ta  xacpca 
tQfceoOvTcc  t6  cuoyys^eov,  fjia)Aov  ^k  tii  ovoua  ^e).6v 
irtpiCTwvTfy   t6    xijpvyua.    Ocov,    cv«  toO  frp^ou  xae 

ZOtVOTaTOl»  TrpciiTOV  piV13ff6&>  TW   TUTTpJ  TOU    tFTaVpOV   TOVf 

cif  t6  ovoixa  ToO  kvpiov  iquojv  •I^soroO  Xp»<TT0w  :QA7re-?6Tac 
xaT!coT}uatvio^ae,  Tt;  6  ^ia  vpau/xaTOf  Stda;ac;  t6  Trooff 
ivaro)*^  TCTpaT^Sac  xaTct  t>jv  Trpooiy^^irv,  ffocov  i^coa- 
Eev  ijuac  ypa\iaa ;  Ta  ttq^  i7rex>>;ffco*f  p:QfxaTa  fffc  Tp 
avao£c£fc  toO  apTov  Tijj  fupraptoreaf  xat  tou  fcozvpioy 
^»;  fuXoytac  tc;  t6v  ayiSxv  iyypatpfac  «iucv  xaTa^s^ocTrf v; 
«w  yap  d^  TOtiTOtf  apxou,us6^a,  wv  0  aTrocToXof  :?  t6 
cuoTyeAcoy  iniiJLynv^,  a/^a  Bi  TrpoXt^opicv  xac  fTrcXiyo- 


fACv  CTcpa,  oi>f  yityotktrit  tx,wra  ^po^  to  piuoTQpeov  tiJv 
io;^Ov ,  in  rrif  aypafo-j  ^e^ao-xaXcaf  7rapa).c'66vTfc. 
EO^o^ovfisv  Si  t6  udcjp  ToO  ^aiTTurpiaTOc  xae  to  sTacoi^ 
fns  XP^^^^^*  xae  fT/oofffTr  aOfov  t6v  |9a7rTC^6fxsvov,.a7r6 
TroiMV  iT^payuv/oux  a7r6  Tiii  ffiwntauiyvic  xae  fiuo-Tcxnv 
TrapaSoocoi»; ;  tc  8c  auTijv  tou  s).acou  Tnv  y^pivvj   TCf  X6- 

Q  yof  ycypaujuevo;  i5t5a5c ;  to  5c  Tpec  ^aTrxiit<TB7.t  Tov  av- 
6pei)7rov  tto&cv;  a>^a$f  oo-a  ^rcpcTO  Pamtvfia,  iTroTao-- 
attrBai  r&  o-aTOva  xat  toc?  ayyiXot^  auToO  ix  Trocar  ioTi 
vpa^n;;  ovx  tx  tov  a^ijuoo^cfuTOu  TauTi?;  xai  aTioppiiTOu 
ocdao-xa^viac  ijv  iv  «TroivTrpaypiOvjJTW  y.ai  arctpit pyavxu 
ercT^  oc  iraxipt{  loyL&v  i^u).a^av ;  xa^w;  ixtevoc  ^tht- 
^ayiuvot  T&>v  fAUffTqpiuv  Ta  (HyLita  o-coJTr^  ^eao^^^foOae. 
Id  est  :  Dogmatum  et  institniorum^  qttm  in  ecclesia 
servata  sunty  aiia'  quidem  habemus  ex  doctrina^  qu<e 
litteris  consignata  est,  alia  vero  ex  apostolorum  ira- 
ditione  ad  nos  transmissa  in  mtjslerio  recepimus.  Quoi 
utraque  eamdem  vim  ad  pietalem  habent^  aique  his 
nemo  sune  eontradixeritf  qui  vet  exigua  legum  eccle^ 
siasticarum  peritia  sit  prtcditus.  Nam  si  aggrediamur 
efl,  quo!  non  scripto^  sed  tantum  consneiudinc  con^ 
stant,  [tanquam  non  magnam  habenlia  vim]  rqmdiare^ 
imprudentes  evangelio.  et  quidem  in  projcipuis  ipsius 
partibtts^  officiemuSy  vet  potius  ipsamet  instituta  nd 
inane  quoddam  nomen    redigemus.  Exempli  cauKa 

|x  (u/,  quod  primim  maximeque  commune  esl,  primo 
ioco  commemorcm)  eos,  qui  in  Domini  nosiri  Jesu 
ijhrisii  nomine  spem  posueruntj  figura  crucis  signari 
ecquis  scripto  docuit?  Dum  oramus,  ad  orientem 
solem  converii  ccquK  nos  litterce  docuerunt?  Verba 
invocaiionis,  quum  panis  euchariitifg  ei  calix  benedi- 


l)iST.  XI.  C.I.  *  Ivo  Pan.  I.  2,  e.  163.  Decr.  p.  4,  c.  207.  =  C.  11.  *  Vcrba  c^^piiis  exslant  in  ep.  Mi- 
Cdlai  ladPhoiiumscr,  A.  8(«2.  Maiisi  T.  15,  p.  175.  —  Ivo  Dicr.  p.  4,  c.  2M.  Col!.  ir.  p.  p.  I,  c.6!i,  c. 
14.  ^  C.  lit.  *  Ep.  Pseudoisidoriana.  Anselni.  1.  4,  c.  8.  Polyc.  I.  i,  t,  17.  '  lltbr.  c.  1.^,  t.  9.  ^  pere^ 
grinis  :  \nlg.  f  aiiHnien  verba  asieriscis  inchisa  desuiil  in  Cod.  AnEcltn.  coll.  "  Verba  Gclasii  in  £p.  ad 
Epp.  Liicaiiiae  c.  9.  —  Poiyc.  l.  8,  c.  3.  =  C.  IV.  **  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  105.  Decr.  p.  -4,  c.  20«,  G.  V.  f/iU- 
gi:io  iii  App.  I,  c.  55.  Burch.  1.  3,  c.  127.  Ivo  Pan.  1.  2,  c.  159.  Decr.  p.  4,  c.  69. 


»  DEGRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XI.  60 

ris  *,  qoasdam  Tero  apostolica  tratliiione  per  secces-  A  lege  tenenda  siini.  El  sicai  ^  praeyaricatores  divina* 

nim  lcgum»  iia  conieinpiores  eccleslasticarum  cou* 
suelQdinum  coerceudi  sunt. 

G.  VIIL  Auctorilate  et  tradiiione  generali  vel  speda^ 
ecclesiaregilur, 

Idem  in  libro  de  fide  chrisliana  •. 

Catholica  efcclesia,  per  ort)em  terrarum  diflTusa» 

tribusmodisprobalurexsislere.Quidqiiid  enim  in  ea 

tenetur,  aut  aUcloritas  est  scriplurarum,  aut  iradiiio 

universalis,  aut  cerie  propria  et  parlicularis  insii- 

lulio.  Sed  ailCtoritate  tota  conslringitur,  universali 

traditione  mnjorum  nikilominus  tota;  privalis  vero 

Gonstituiionlbus  et  propriis  informationibus  unaquae- 

que  pro  locorum  varietate,  prout  cuique  visum  esl, 

subsisiit  et  regitur. 

dicimus,  sed  et  aiia  plura  adjicimus,  magnam  quasi  9  o.  IX.  Valet  ad  fidem  catholicce  aucloritat  ecdesia:* 


aiones  *  in  ministerio  confirmatas  accepimus;  quas- 
«lam  yero  consuetudine  roboratas  approbavU  usus» 
quibus  par  riius  et  idem  utrisque  pietatis  debeiur 
affectus ;  unde  quis  vel  aliquantulum  sacrarum  ex- 
pertus  scripturarum  hxsiiaverit?  Si  eniro  aitentave- 
rimus '  coiisuetudines  ecclesiae  non  per  scripturas  a 
Palribus  Iraditas  nihil  xsliinare,  quantum  religio 
detrimenti  sit  latura,  inlente  '  inspicientibus  liquido 
constabiu  §  i.  Quae  enim  (ut  inde  ordiamur)  scri- 
ptnra  salutiferae  crucis  signaculo  tldeles  docuit  insi- 
gniri?  vel  quae  trifariam  digesta  super  panem  et 
calicem  prolixae  orationis  vel  consecrationis  verba 
c6mmendavii?  Nam  non  modo,  quod  in  evangelio 
coniinelur  vel  ab  Apostolo  *®  insertum  est,  in  secrelis 


vim  commendanlia  ^'  mysleriis.  Quae  orieniem  vcr- 
sus  nosorarelitlerarum  forma  docuil?  Benedicimus 
foniem  bapiismatis  oleo  "  unctionis.  Huc  accedil, 
quod  ler  oleo  inungimus  ^'  quos  baplizamus,  verbis 
abrenunciare  salanae  et  angelis  ejus  iuforinamus. 
Unde  bxc  et  alia  in  hunc  modtmi  non  pauca,  nisi 
quia  lacila  et  mystica  traditioiie  a  Patribus  ccclesia- 
stlco  more  reverentiori  diligentia  suntin  mysieriis  ^^ 
observaia  silentio,  quam  publicata  scripto? 

C.  Yl.  Laudabilit  est  consuetudo,  qum  nihil  fidei  con- 

trarium  u$urpat» 

Jtem  Pius  Papa  I.  «  in  deeretis,  decreto  VII  '•• 

Consueludinem  laudamus,  quae  tamen  contra  fidem 

catbolicam  nihil  usurpare  dignoscitur. 


Idem  in  tibro  contra  Uanichasoe  '  *^ 
Palam  est,  quod  in  re  dubia  ad  fidem  valeat  au- 
cteriias  ecclesiae  catholicae,  quae  ab  Ipsis  rundaiis- 
simis  sedibus  apostolorum  usque  ad  hodiernum  diem 
succedeniium  sibimet  episcoporum  serie  et  tol  popu- 
lorum  consensione  firmalur. 
G.  X.  Ab  apoetolicii  institutis  non  lieet  recedcre. 

Item  Leo  Papa  ad  episcopos  per  Siciliam  constitutos^ 
epist.  iV.  c.  6  » 

Hoc  vestrae  indicimus  caritati,  ut  ab  apostolicis 
instilutis  nullo  ulterius  recedatur  excessu,  quia  inul- 
tum  posi  hoc  esse  iion  poterlt,  si  quisquam  aposto- 
licas  regulas  in  aliquo  crediderit  ncgligendas. 
C.  XI.  Ab  omnibus  servari  debety  quod  Romana  servai 
Eeclesia* 


C.  VII.  Ubi  auctoritas  deficit^  mos  populi  et  majorum  C 

instituta  pro  lege  servantur.  //ent  Innocentius  I  ad  Decentium  Episcopum  Eugu- 

Item  B.  Augiistinus  ad  Casutanum,  epist.  LXXX  VI  ••.  binum,  epist.  I  »». 

In  his  rebus,  de  quibus  nihil  cerli  statuit  dlvina         Quis  nesciat  aul  non  advcrtat,  id  quod  a  principo 
scriptura,  mos  popuii  Dei  ei  iostiiuta  majorum  pro     apostolorum  Pelro  Aomanae  ecclesiae  traditum  est, 

NOTATIONES  CORREGTORUM. 

C.  VI.  «  Yerba  hujus  capilis,  quod  anlea  tribue- 
batur  B.  Augiistino,  leguntur  in  edilione  concilid* 
rum  Golonieiisi  tribus  lomis  inler  decreta  Pii  i  dc- 
creto  septimo,  et  in  epistola  ejusdcm  Pii  ex  codice 


ctioms  offertur^  quis  ex  sanctis  Patribus  scripta  nobis 
reliquit  ?  Non  enim  iis  contenti  sumus^  quorum  Apo- 
stolus  et  evangelium  meniionem  lecerunt ;  sed  alia 
qnoque  cum  antea^  tumpost^  dicimuSj  utpote  quas 
magnum  momentum  ad  ipsum  mysterium  habeant, 
doctrina  non  scripta,  sed  tradita  eruditi.  Benedicimus 
aqaam  baptismatis  et  oleum  unctionis,  atque  itlum 
iptum  pranerea^  qui  baptixatur,  ex  aua  scripturaf 
nonne  ex  occulta  et  myttica  traditionei  Quid?  ipsam 
oiei  unctionem  qnis  sermo  scriptu$  docuit  ?  Quod  homo 
ter  mcrgendus  sit,  unde  accepxmus?  Abrenunciare 
sataiia:  atque  angelis  ejus^  et  reliqua  omnia^  qutscun-' 


sexdecim  librorum,  lib.  3,  c.  19»  quam  ctiain  citanl 
Burchardus,  Ivo  et  auctor  Panormiae  :  cujus  lamcn 
epistolae  omnia  fere  verba  babentur  (ib.  1,  regist. 
B.  Gregorii  (qui  citalur  in  Polycarpo)  episl.  75,  et 
ea,  quae  ad  hoc  caput  periineut,  rereruniur  infra 
dist.  i2  c.  nos  consuetudinem. 

G.  VII.  d  Et  sicut :  Hinc  usque  ad  finem  non  sunt 
in  epistQla  iudicala,  sed  a  Burctiardo  eiiam  et  ivune 


qne  in  baptnmo  observamus,  qum  scriptura  jussit  ?  I^  et  iu  Panormia  *  referuntur, 
Annon  ha:c  ipsa  minime  vnlgata,  sed  secreta  doctrina,  C  VIII.  o  liodie  inier  opera  B.  Augastini  nullum  cx- 
quam  quieto  minimeque  curioso  sileniio  patres  nostri  ftal  boc  lilulo.  In  epistoU  vero  ad  Sannarium,  quae  e{»l 
cuttodieruni  ?  probe  quidem  illi  inteiligentes^  mysie-  118,  c.  i  et  2,  haec  eadem  sententia  copiose  cxponiiiir. 
riurum  mnjettatem  taciturnitaU  servari.  G.  iX.  t  Apud  B.  Augusiiuum  lib.ii,  contra  Fau- 

OiST.  XI.  C.  V.  •  in  scriptis  :  Edd.  ant.  coll.  omnes.  ^  successores  :  aedem.  —  Bohm.  •  attenderimus  : 
Eltl.  cod.  o.  •  deesl  ap.  Ivonem.  —  intentivum  :  Ed.  Bas.  intentive  :  Edd.  coll.  rel.  *•  Ap.  quoiibet  : 
VA\\,  Arg.  Veiiet.  I.  Noriinb. —  Ap.  quod  :  Edd.  rel.  "  consummandis  aceommodanlta  :  Burch.  "  oteum  : 
Idcm.    *»  ter  immerqimus  q.  6.,  oleo  ungimus  :  id.    *•  in  ministeriis  (Ivo)  observata  magis  :  id.  —  Edd.  col'. 

0.  —  Bohm.  =  C.  Vl.  "fcanouis  Pio  male  adscripli  verba  desumta  sunl  ex  ep.  Grcg.  M.  ad  Epp.  Nunii- 
diicscr.  iiidict.  IX.  (Ep.  77.  1. 1,  Ed.  Mauriu.)  Edd.  ant.  coll.  auctorem  landaiit  Anguslinumad  Gasulanum 
Pie^b.  -rBurch.  I.  3,  c.  ii4.  Anselm.  l.  4,  c.  42.  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  i57.  Decr.  p.  4.  c.  615.  Polyc.  1.  3.  l.  27. 
=  C.  Vn.  "  Ep.  .56  (scr.  A.  39G).  Etl.  Maurin.  —  Ansijlui.  I.  4,  c.  43.  Burch.  1.  3,  c,  i26.  Ivo  Pan.  1. 2,c. 
1fi8.  DiMT.  p.  4,  c.  68.  Polyc.  I.  3,  t.  23,  c,  fin.  *  i.eguiiliir  ea  verba  etiaiii  apud  Ausclin.  I.  c.  —  C, 
\\>    "  coiiira  Faiistum  Mauich.l.  i1.  c.  i=C.  X.     *•  En.  10,  c.  6.  (scr.  A.  447.)  Ed.  Baller.  —  Anselm. 

1.  I.c.  4;;.  Polyc.  I.  i,  1. 17.  =  G.XI.  »•  ICp.  ^iS.  (hcr.  A.  416)  5i|»  Cuu^uul.— Burcb.  l.  3,  c.  125.  4nselin* 
I.  I,c.  4l.iYoDecr.p.4,  c.  67.  Polyc.  I.  i,i.  i7.  1.5.  l.  ii. 


61  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XIL  ^ 

ac  nuiic  usi^ue  custodikur,  ab  omnibus  debere  ser-  A  venisse  ad  nobiscum  in  ecclesia  conTCnisse,  et  qnem 


vari?  nec  superinduci  aut  introduci  aliquid,  quod 
aoi  auctoritatem  '^  non  hal)eat,  aul  aliunde  accipere 
Yideaturexemplum?pr8esertim  qnum  sitmanifestum, 
inomnem  Ualiani,  Gallias^Uispanias.Arricam  atque 
Siciliam  insulasque  Interjacenles  nulluni  instiluisse 
ecclesias,  nisi  eos,  quos  venerabilis  apostoius  Pe- 
iPuS  aut  ejus  successores  constituerunt  sacerdotes; 
aot  legant,  si  in  istis  provinciis  alius  apostolorum  *^ 
invenitor,  aut  iegiiur  docuisse.  Quod  si  non  legunt, 
quia  nusquam  invenitur,  oporteteos  hoc  sequi,  quod 
ecclesia  Romana  cusiodit,  a  qua  eos  principium 
aecepisse  non  dubiuiii  est :  ne  dum  peregrinis  ser- 
monibus  **  student,  caput  institutionum  videaniur 
omiltere  **•     1 .  Sxpe  dilectionem  tuam  ad  Urbem 


morcm  vel  in  considerandis  mysleriis,  vel  in  ceieris 
agendis  arcanis  teneat,  cognovisse  ^  *^.  Qnod  sufScere 
arbilraremnr  *'  ad  informalionem  ecclesise  tiiae  vei 
reformalionem,  si  praedecessores  lui  miiiiis  nliqiiid 
aut  aliter  tenuerint,  et  saiis  certum  habercn)us  '*, 
nisi  de  aliquibus  consulcndos  nos  esse  duxisset  "; 
quibus  idcirco  respondemus,  non  qiiod  te  *  aliqua* 
ignorare  credamus,  sed  ut  majori  aucloriiale  tuos  '* 
instiiiias,  vel  si  qui  a  Romanae  ecclcsiae  insliiutio- 
nibus  errant,  aut  comiponeas,  aul  nobis  *'  indicare 
non  difieras,  ut  scire  valeamus,  qui  sini,  qui  aut 
novitates  inducunl,  aut  allerius  ccclesiae  quam  Ro- 
manae  existimanl  consuedinein  esse  servandam. 


DISTINCHO  XII. 

GRATIANUS.  ^  C.  II.  ApostoUci»  yrmrepih  nulltis  superbe  resisial^ 


I  Pars.  Quod  absque  discrelione  juslitice  nuUiagere 
licei, 

Vnde  Calixtus  P.ipa  I  omnibns  Episcopis  ait  in  Epi" 

siola  I  '  ad  Benedictum  Episcopum  : 
C.  I.  Nulli  agere  lieet  sine  discretione  justUicB  contra 
discipUnam  Romanas  ecclesice, 
Nou  *  decei '  a  capite  membra  discedere  ,  sed 
joxia  sucrae  scripturae  testimonium  omnia  membra 
capnt  sequantur.  Nulli  vero  dubium  esi,  quod  apo- 
biolica  ecclesia  esi  mater  omnium  ecclesiarumy  a 
cujiis  vos  regulis  nuUateQus  convenit  deviare.  Et 
sicut  Dei  filius  venii  facere  voluntatem  patris,  sic  et 
vos  Toluntatem  vestrae  impleaiis  matris,  quae  est 
ecclesia,  ciijiis  caput,  ut  praedictum  est,  Romana 
exsisiit'  ecclesia.  Quidquid  *  ergo[sine  discreiione 


Jtem  Gregorius  a  Papa  lY  \ 
Praeoeptis  aposlolicis  non  dura  superbia  resistatur, 
sed  per  obedientiam,  quse  a  sancta  Roinana  eccle-* 
sia  *  et  aposlolica  auctoritate  jussa  sunt,  salulifefa 
impleaniur,  si  ejusdem  sanctx  Dei  ecclesise,  qox  est 
capui  vestrum,  communionem  habere  desideratig. 
Et  post  multa  ;  §  1.  Non  novum  aliquid  praesenti 
juftsione  praeclpimus,  sed  illa,  qiiae  olim  videntur 
indulia,  iirmamus  :  quum  nulli  dubium  sit,  quod 
non  soluin  pontificalis  causatio,  sed  oninis  sanctae  ^ 
religionis  relatio  *  ad  sedem  apostolicam  qunsi  ad 
caput  ecclesiarum  debeat  referri,  ei  iiide  norinain 
sumere  ^*,  unde  sumpsit  exordium,necaput  institii- 

__. ^_.  ^„.„^„.«     w.^^j^ ^-^      tionis  videatur  omillere  ".  Cujus  auctorltalis  snn- 

jusiiiiaeconirabuiusdisciplinamactuuifuerit,ratum      clionem  omnes  ieneant  sacerdoles,  qui  nolunt  ab 
baberi  raiio  nulla  permiiiii.  aposlolicae  pelrae,  super  quam  Cbristus  universalem 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


stum  Manichsum  c.  2,  legitiir  :  Et  vides  in  hac  re 
(defide  exemplariumIoquiiur)9ut<<  ecclesiw  catlwUcte 
taleai  auctoritasj  quce  ab  ipsxs^  etc.  Hanc  vero  epi- 
scnporuro  successionem  potissimum  in  sede  Peirt, 
et  in  lihro  conira  episiolani  Fundamenti,  et  in 
episi.  165,  de  schismale  Dnnatisiarum,  merilo  cer? 
tissimuni  pntavii  ecclesiae  catiiolic»  indicium. 

C.  XI.  <  Cognovisse  :  Locus  hic  in  originali  conci- 
liis  qualuor  lomorum  inserto  sic  habei  :  cognovisse 
non  dubium  est.  Quod  suficere  ad  informationem  ec- 
ctesia  tuce  vel  reformaiionem  {si  prcedecessores  tui 
minus  aliquid ,  aut  aliter  tenuerunt) ,  salis  certum 
haberem ,   nt«t  de   aliquibus   consulendos  nos  esse 


duxisses,  Sed  ob  giossam,  praecipue  in  ver.  morem, 
uon  est  mutatum. 

DiST.  XII.  C.  II.  •  Gregoritts :  Integrum  hoc  capiit 
inveuitur  in  epistola  Gregorii  quarii  :  c  Universis 
Episcopis  per  Galliam,  Germaniam,  Europain  et 
universas  provincias  coiisiitutis,  »  quse  esi  in  codice 
supra  citato  bibriothecae  monasierii  Dominicanorum. 
Iniiium  vero  esi  etiam  in  episiola  Anasiasii  11  ad 
Anasiasium  Augustum,  c.  6. 

b  Sancta  religionis  :  Sic  emendatum  esi  ex  ipsa 
epislola  el  aliqiiol  luanuscripiis  Graiiriiii  codicibus; 
induciis  his  vocibus  :  spei  liomanai  ecclesice. 


DiST.  XI.  C.  XI.  *n  auctorttatem  generatem  debeat  aUunae  accipere  ve.  exemplum  ?  Edd.  coll.  omnes.  Bas. 
oiuissa  voce :  generalem,  Apud  Ivonein  legiiur,  ut  a  Correci.  ex  ipso  liiuoceiilio  esl  reslitiituni.  apostO' 
/m  :  Edd.  coll.  einii.  "  assertiombus :  Coll.  Dionys.  et  Hisp.  —  Ivo.  »»  amitiere  :  Edd.  anl.  omnes. 
•*  agnovisse  :  eaedem.  «»  arbiirarer :  Coll.  Hisp.  —  Ivo.  —  Bobm.  *•  haberem  :  Coll.  Hisp.  —  Ivo.  —  L<l. 
Bas.  "  duxisses  :  ibid.  —  Ivo.  —  Edd.  Arg.  Bas.  Yen.  1.  II.  "  vel  tuos  :  CoU.  Dionys.  et  Hisp.  —  Ivo. 
—  Bohm.    "  deest  in  Coll.  Dionys.  el  llisp.  et  apud  Ivonem. 

DisT.  XII.  P.  I.  ;»  Episi.  Pseudoisidoriana.=C.  I.  »  Anselm.  I.  l,c.  «  (13).  Polyc.  I,  4, 1. 17  ^Ueet: 
Edd.  Lugdd.  II.  III.  *  in  his  ei  sequenlibus  auctor  canouis  iinitatus  esiLeonem  M.  Ep.  U,  c.  6  el  16,  c.  1. 
Ed.  Baller.  »  consistit :  Edd.  coll.  omn.  pr«ler  Bas.  •  cl.  Cap.  Hadriani  (apud  Harzhem.  Coll.  Conc. 
Gerra.  \,  1),  c.  3.  =  C.  II.  '  Epistola  non  inoffensaj  fidci  iniegra  leg.  apud  Mabillon.  Vet.  Aiial.  p.  2J>8. 
ailjecla  subscr.  :  Dat.  VUI.  Id.  Jut.  Ind.  XI.  A.  852.  —  Anselm.  I.  1,  c.  20  (21).  Polyc.  1. 1,  i.  1].  • 
nbest  ab  origiiiali.  •  leclionem  a  Corr.  indicatam  servant  :  Etld.  Yeneit.  l.  II.  Noriinb.  Lugdd.L  H.  -— 
S.  n.  E.  ei  reUgionis  :  Edd.  Arg.  Lugd.  IIL ;  iii  sola  Basil.  legiiiir  iil  cst  reslUutum.  *•  assumen  eipauio 
pGst  :  as^umsii :  Edd.  coli.  o.  exc.  Bas.      ^^  omitU  :  £dd.  coll.  o. 


€S 


DEGRETI  PARS  PRIMA   DIST.  XII. 


€L 


funilavU  eecresJam,  ftorKlUale  (livelli  >".  Si  quis  hsc  A  G.  YII.  Quidquid  contra  fongam  eonsuetudinem  fit» 


aposlolicT  scdis  pneceptsi  non  obsorvaverik,  percepli 
honorls  essc  liosiis  non  dubiietur. 


con- 


revoenrt  oponet, 
Item  Cod.  lih.  VJII,  iH,  [53.]  quce  sii  lonqa  i 
iuetudo,  L  I  *\ 

Consuetudo  prxcedens  et  raiio,  quae  consuctii- 
dinem  suasit,  tenenda  est.  Et  quidquid  •  contra 
longam  consuetudinem  fiet,  ad  sollicitudinem  suam 
revocabit  pr»ses  provinciae. 
€•  YIII.  Immota  permaneat  eonsuetudo,  qua  eontra 
fidem  cathoiieam  nihil  usurpare  dignoscitur. 

Item  Gregorius  universis  Episcopis  Numldia^  lib.  /» 
epist,  LXXV  »•. 

Nos  consuetudiiiem,  quac  *  tamen  *  contra  fidem 
eatholicam  nihil  usurpare    dlgiioscilur,  imniotani 
permanei^e  concedimus,  sive  de  primalibus  consti- 
tuendis,  sive  de  ceteris  capiliilis,  excepiis  iis,  qui 
Jlcm  Illeronymus  ad  Lucinium,  epist.  XXX  VJII  f.  B  cx  Donalislis  ad  episcopatuin  perveniunt,  qiios  pro- 
Illiid  breviier  te  admoiiendum  puio,  traditiones      vchi  ad  primaius  dignilatem  (etlam  quum  ordo  cle- 


C.  II L  Noit  esi  resi$tendnm  consuetudini,  eui  cano» 

uicn  non  obstat  aucioritas. 
Item  Lco  IX  «  Michaeli  Episcopo  *»  Constantinopoli' 

tuno,  epist.  /,  c.  ^9^etNicotaus  1  evist.  II  ad  Pho^ 

tium, 

Scit  sancta  Romana  ecclesia,  quod  nihit  obsnnt 
saliiti  credeniiiim  diversae  pro  loco  et  tempore  con* 
sueiudines,  si  illis  canonica  non  obsistat  auctoritas» 
pro  ijua  eis  obviare  debeamus;  unde  ail  judieamus 
eis  (iebere  vel  posse  resistere  **. 

C.  IV.  Consuetudines,  quos  fidei  non  officiunt,  ut  a 
majoribus  iraditce  sunt,  observentur. 


ecclesiasiioas ,  praeserlim  qiiaj  fidei  non  oflBciunt, 
ila  observamlas,  ut  a  niajoribus  Iraditse  sunl,  nec 
aliorum  consueludinem  aiiorum  conlrario  more  suIh 
vcrli. 

C.  V.  Traditiones  a  palribus  institutw,  non  sunt  in- 

frigendce. 

liem  Nicolans)  Hincmaro  '  Archifpiscopo  ^. 

Ridicutnm   est,    et   satis  abominabile   dedecus, 

«it  *  temporibus  nostris  vei  Talso  insimulari  sanctam 

Dei  eccleslaiapermlttamus,  veleas*  tradiiiones,  quas 

antiquiins  a  patribus  suscepimus,  pro  libitu  senper 

errantiiim  infringi  patiamur. 


ricorum  '  eos  ad  locum  eundem  deferat)  modis  om- 
nibus  prohibemus.  SuflTiciat  autem  illis  comniissji 
sibi  plebis  curam  gerere,  iion  autem  *  eiiam  *  illo& 
antistites,  quos  catholica  fides  in  ecclesiae  sinu  et 
edocnit,  et  genuit,  ad  obtinendum  culmen  primatus 
anleire. 

C.  IX.  Non  negantur  quce  ccnsuetuedinis  sunt. 

Item  Gregorius  od  Maximum  Salonitanum  Evisco^ 
pum,  Hb.  VII  Regest,^  epist.  81  ". 

Quemadmodum  lliiclta  perpetrari  non  patimur» 

sic  quae  sunt  cousuetudinis  non  negamus. 

C.   X.  Non  loeus  consuetudinem ,  sed  consuetudo 
locum  commendat. 


C.  Yl.  Diuturni  mores  pro  iege  sunt  habendi. 
Item  Juslinianus  Institutionum  lib.  /,  tit.^[de  jureC  Item  Gregorius  ad  Auaustinun  Anqlorum  Episcopo- 
nat.  §  0.]  \  cum^  resp,  [ad  intericg,\  3  *•. 

Dmturni  mores  conseBSii  utentium  approbati  le-         ?iovit  rraternitas  tua  Romanae  ecclesise  consuctu- 
gem  ImitaBtur.  dinem,  in  qua  se  meminit  enutritam   Sed  mihi  pla- 

cet,  ut  sive  in  Roniana,  sive  in  Gallicorum  *%  siv6> 
iii  qualibet  ecclesiaaliquid  invenisti,quod  plusomni- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  flf  «  Caput  Iioe  confectum  est  ex  duobus  longe 
diversis  locls.  Nam  usqiie  ad  verb.  :  si  itlis,  sum- 
tiiin  est  ex  prima  epistola  seu  libello  Leonis  IX,  ad- 
versus  iiiaiidiias  praesunitiones  Micbaelis  Constanti- 
iiopolitani  et  Leonis  Acridani  episcoporum,  cap.  29, 
wbi  lo<|uens  de  Roniaiia  ecclesia  aii  :  Scit  namque^ 
quia  nihil  obsint  saluti  credentium  diverstt.  pro  loco 
etiempore  consuetudines ;  quando  una  fides  per  diie^ 
ctionem  operans  bona,  quaspotest^  uni  t)eo  eommendat 
otnnes  :  et  ha-c  fere  ab  Ivoiie  el  In  Panormia  refe- 
runiur.  Ahera  vero  pars  accepta  cst  ex  cplstola 
seciinda  Nicolai  ad  Phoiiuin,  qiiae  incipit :  Poslquam 
betito  Petro,  Ibi  enim  haheniur  hajc  :  De  consuetu^ 
diuibus^  quus  nobis  opponere  visi  esiis^  srribentes,  per 
diversas  ecclesias  diversas  este  consuetudines,  ei  iltis 
ctttiouica  uon  obsistnl  auctoriia»,  pro  qua  obviare  de^ 
beattius^  nihil  judicnmus  vel  ei^  resistimus. 

C.  V.  d  llabeiur  in  eoislola  scnpia  Hincmaro  et 


caeteris  arcbiepisropis  et  episcopis  in  regno  Caroli 
ccclesias  regeniibus,  quae  exstat  in  codice  jain  me- 
inorato  bibliotbecae  Dominicanorum,  ei  ex  ea  caput 
hoc  iocupleiatum  est.  Nam  aniea  brevius  erai,  ut 
etiam  apud  Ivonem  et  in  Panormia. 

C.  YII.  •  Quidquid  :  In  originali  est :  etnequtu 
contra  longam  eonsuetudinem  (iat ;  sed  qaoiiiani  rii- 
brica  videtur  magis  convenire  leciioni  Gratiani, 
qiia:  est  etiam  apud  Ivonein  et  iii  Panormia,  non 
esl  muiatum. 

C.  YIII.  '  Ordo  clericorum  :  SIc  eiiam  •egitur  in 
D  aliquot  veiuslis  Gratiani  et  in  aliqiiihus  R.  Gregorii 
codicibiis  ;  sed  auctor  gloss»  non  videtur  habuissc 
verbum  :  clericorum,  queinadmodum  neque  Ivo. 
neque  pleraque  Gratiaiii  inanuscripta  exemplaria, 
neque  aliquae  eiiam  B.  Gregorii  operum  edi- 
liones. 


DisT.  XII.  C.  1..  •  eonvelU  :  caedem,  prstcr  Bas.  =  C.  III.  «»  Michaeli  Jmperaiori :  EJil.  coll.  c 
cmn  Ivone.  —  Lp.  2  in  Coll.  Conc.  Mans.  (A.  8C2.)  —  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  155.  Decr.  p.  4,  c.  223,  et 
p.  6,  c.  Ai,  »*  rcsisti.  Edd.  coll.  o.  =  C.  IV:  f  Anselni.  I.  4,  c.  44.  —  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  15t».  Decr. 
p.  4,  c.  212.  =  C.  Y.  "  Ep.  7u,  scr.  A.  867.  =  C.  Yl.  *  Coll.  can.  Ans.  dcd.  I.  7,  2.  |vo  P;»n.  I.  2,  c. 
m.  Becr.  p,  4,  c.  194.  =  C.  Yll  -  Coll.  Ans.  ded.  I.  7,  68.  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  162.  Decr.  p.  4,  c.  2MI.  = 
<:.  YIII.  «•  I.  1,  cp.  77,  (scr.  A.  591.)  Ed.  Maur.  cf.  aiipr.  D.  11,  c.  6,  —  Ivo  Decr.  p.  4.  c.  204  =  C.  IX.. 
"  Kp.  81,  I.  9,  (scr.  A,  599.)  Ed,  Maur.  =  C.  X.  *•  Ep.  64, 1.  14,  (S<rr.  A,  601,  cf.  ad  Disi.  5,  c.  1.)  Ed^ 
Mjur.     *»  Gatliarum  :  Greg.  Caliicana  :  Ivo. 


t$  DEGRETI  PAflS  PRIMA.  DIST.  XH.  C6 

|iolcnti  Dco  possil  placere,  sollicite  eligas,  et  in  An-  A     U  Pars.  Graitanus.  Moe  autem  de  consueiuedine 


|larain  ecclesia,  c|uae  adluic  i!i  flde  nova  est  iiisii- 
iHtioue  prjecipna.  quse  de  muUis  ecclesiis  colligere 
poieris  '®,  iiirundas.  Non  enim  pro  locis  res,  sed 
pre  rebiis  **  loca  amanda  suni.  Ex  singutis  ergo 
^aibusqiie  ecclesiis  quae  pia,  qusB  religiosa,  quse 
recta  suni,  elige,  et  baecquasi  in  fasciculum  coillccia 
apud  Anglorum  menies  in  consneiudinem  de- 
pooe. 

C.  XI.  Qttod  neque  confra  pdem^  neqtte  cottlra  bonoi 
morez  ei$e  continciiur,  in4ifferenter  e$l  habendum. 
Jtem  Angustiniis  ad  Januarium  ,  epi$l,  CXVJIi 
cap,  i  [el  2J  ". 

nia  auiem,  qiiae  non  scripta,  sed  tradita  custodi- 
nnis,  qu:e  qiiidem  toto  terrarnni  orbe  observantur, 


Hhi  intelligendum  tsty  qua  vel  unhersalts  ecclesm 
tiMi,  vei  temporis  proxilitate  robdratur,  Civterum, 
$i  pro  tarietate  temporum  vel  animorum  vel  toco^ 
rum  varioB  con$uetudine$  introducamur,  inventa  op- 
portunitate^  re$ecandcs  sunl  potius,  quam  obser- 
vandiB. 

Unde  Augustiniis  scribit  ad   inqutsiiiones    Januarii 
epiit,  CXlX.c,  iy". 

G.  XII.  Eeseeanda  sunt,  quw  neque  auctoritate^  ne- 
que  moribus  universiiaiis  comprobanlur^ 

Omnia  talia,  quae  neque  sanclarum  &Griptoraruin 
auclorilatibus  couiineniur,  nec  in  conciliis  episco- 
porum  statuta  inveniunlur,  necconsueludiiie  uni- 
versalis."  ecclesi;»  roboraia  sunL,  sed  diversorum 


daliir  inieliigi  vel  ab  ipsis  aposlolis,  vel  plcnariis  B  locorum  diversismoribusinnnmerabilitor  varianlur. 


fonciliis  (q«orum  est  in  ecclesia  saluberrima  aiicto- 
riias),  coniincndata  aique  statuta  retinere  :  siculi 
qaod  Domini  passio  et  resurrectio  et  ascensio  in 
c<Blum  et  adveiitus  *  de  coelo  *  Spiritus  sancti  an- 
nifcrsaria  solemnitate  celebrantur  :  et  si  quid  aliud 
tale  occurrerit,  quod  sei  vatur  ab  universa,  quactiii- 
quesediiriindit,  ecclcsia.  §  1.  Alia  vero,  quaeper  loca 
terraruiu  regionesque  variantur,  sicuti  est  quod  alii 
jfjuiiant  sabbato,  alii  vero  non  :  alii  quotidie  coni* 
inumcant  corpori  el  sangnini  dominico,  alii  certis 
diebus  accipiunl :  *  alibi  nullus  dies  intermittltur, 
qiio  nonofferatur,aIibi  sabbato  tantum  etdominico,  * 
et  si  quid  aliud  bujusirodi  aniinadverti  potest,  to* 
tiim  genus  rerum  liberas  babet  observationes;  *nec 
di^ciplina  ulla  est  in  bis  nielior  gravi  pnidentique  q 
Cbristiano,  quam  ut  eo  niodo  agat,  quo  agere  vide- 
rit  ecclesiam,  ad  qtiamcunque  forte  devenerit.* 
QuodCDim  neque  contra  fldem,  nequeconlra  bonos 
iiiores  iiijiingitur  '*,  indifferenter  cst  babendum,  et 
pro  eopjm,  ioter  quos  vivitur,  societate  servandum 
est.  Uater  mea  >  Mediolanum  me  consecuta  '*  inve- 
nii  ecciesiam  sabbalo  non  jejunantein;  coeperat 
fluctuare  quid  ageret.  Tunc  ego  consului  de  bac  re 
beatissi.nae  memoria;  virum  Ambrosium ;  at  ille  ail : 
quuro  Romam  vctiio,  jejuno  sabbato,  quum  Medio- 
lani  sum,  iion  jejuno.  Sic  eliam  tu,  ad  quam  forte 
ecclesiam  veiieiis,  ejus  niorem  serva,  si  cuiquain 
uon  vis  esse  scandalo ,  nec  quemquam  tibi.  Iloc 
quum  mairi  renuntiassem,  libenter  anipiexa  esl. 


ita  ut  vix,  aut  omnino  nunqiiam  inveniri  possint 
causac,  qnas  in  eis  instituendis  boinines  seculi  siiiii, 
ubi  facultas  tribuitur,  sine  ulia  dubitaiione  resecunda 
existinio.  Quamvis  enim  neqiie  boc  inveniii  possit» 
quomodo  contra  ttdem  sint,  ipsam  taineii  religio- 
nem,  quam  paucissimis  et  manifestissimis  cclebru- 
tiouuin  saccamciitis  misericordia  Dei  essc  liberani 
Toluit,  servilibus  onerlbus  premunt  *^  ut  tolerabilior 
8it  conditio  Judaeoruitt  qui,  etiam  si  tempus  libertatis 
Bon  agnoverint,  legalibus  tamen  sactamentis  *',  non 
bumanis  praesumiionibus  subjiciuiitur. 
C-  XIII.  Omnes    provincice  *•  eundem    n  psatlcndo 

modum  teneanl^  quem  metropolitanam  sedem  ha-^ 

bere  cognoverint, 

Item  ex  Goncilio  Toletano  XI  ",  r.  3. 
III  Pars.  De  iis,  qui  contra  Aposloli  '*  voliinla* 
tein  circumferunlur  omni  vento  doctrinae,  placuic 
*liuic*  sancto  concilio ,  ul  inetropolilanap.  scdis 
aucLoritatecoacti  uniuscujusque  provincix^  cives,re- 
ctoresque  ecclesiaruin  unum  eundemque  iii  psallendo 
teneant  modum,  qiiem  in  **  metropoiitanu  sede  co- 
gnoverint  institutum,  nec  aliqna  diversilale  ciijus- 
que  ordinls  vel  ollicii  a  melropolituna  se  patiuntur 
sededisjungi.  Sic  enim  justuni  esl  ut  inde  iinusqnis- 
que  sumat  regulas  magisterii,  unde  honoriscoiise- 
cratiouem  accipit  '*,  ut  juxta  majoriiin  decreta  seilis 
quaeunicuiquesacerdotalisdignitaiis  est  nialer,  sit 
eccleslasticae  ^  magistra  ralionis.  Abbuiibiis  sane 
D  indultis  officiis,  qua?  juxta  voluntateni  sui  episcopi 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 


C.  XI.  B  Mater  mea  :  in  boc  capile,  quemadmo' 
dum  ei  iii  sequenti,  inulta  sunl  emendatu  ex  B.  Au- 
gustino,  ac  noiinnlla  etiain  addita.  Ab  boc  tamen 
loco  us(|tie  in  liiiein,  quoniam  verba  B.  Augustini 
apie  eraiit  iu  epitoiiieu  redacta ,  nihil  additniu 
esi. 

P.   ill.  ^   Provinciie  dve$  :  In  codice  Lncensi 


pervetusto  bibliolbecje  Regis  Gatliolici  et  in  conciiii? 
iinpressis  in  margine  legilur  :  provincia:  pontifices  : 
qu«diciio,  in  iine  bujus  capitis  repetita,  oslendit 
banc  esse  veram  leclioneni.  Ycrum  iii  oninibiis 
conciliorutn  editionibus  iu  textu,  et  duubus  codici- 
bus  Vaticanis  legiiiir  cives 


DisT.  XIL  C.  X.  '*  foiuisH  :  Greg.  *^  rebu$  nobi$  :  id.  =  G.  XI.  '*  Lib.  I,ad  inquis.  Januarii, 8. 
Ep.  54  (scr.  c.  A,  400.),  Ed.  Haur.  **  e$se  convincitur  :  Edd.  coll.  o.  et  Aug.  Ed.  M.iur  **  aiile  cor- 
reciionem  legebalur  :  $ecttta.  =  P.  11.  *'  Ep.  55  (scr.  proxime  ineunte  sa*c.  T.)  Ed.  Maur.  ■—  Ivo  Patt. 
I.  i,  c.  i«S.  Decr.  p.  4,  c. i06.  C.  XII.  «•  ttniver$af:  Ivo.  G.  XII,  *'  premunt  adeo  :  Edd.  coJi.  o  *»  sarcini$: 
Augiist.  =z  G.  XUl.  **  provtneiales  :  Edd.  coll.  6.  **  hab.  A.  675.  —  Goll.  tr.  p.  p.  i,  t.  41,  c.  i. 
*'  (c^pbes.  c.  4,  V.  14  — aposio/f<:am:  Edd.  ant.  coll.  onin.  pr.  Bus.  **  a  ;  eaed.  cxc.  b-j^h  ^^  aicepit : 
Cotl.  Ilispp.  —  pracierito  etiam  Edd.  coll.  ant.  omues  utuniur  *^  mL  dij^nilutis  vel  ral.  mag*  ;  ^dd« 
<oIL  p.  praeter  vts. 


67  DECRETI  PARS 

regulariler  illis  implenda  soiit,  cetera  olllcta  pu- 
blica»  id  est  vesperas,  matutinom ,  sive  missam, 
aliier  quam  in  principali  ecclesia  ceJebrare  non 
liceat.  §  1.  Quisqois  autem  horum  decretorum  vio- 
lalor  exstiterit,  sex  mensibos  conimunione  privatos 
apud  metropolitanum  sub  poenitenti»  censura  per- 
maueat  corrigendus :  quatenus  apud  illum  et  pneter- 
itae  transgressionis  culpam  lacrimis  diluat,  et  ne- 
cessariam  oHiciorum  docirinam  |  studiose  addi- 
scat  §  i.  Sub  ista  ergo  regula  disciplinae  non  solum 
melropolilanus  totius  suae  provinciae  pontiflces  vei 


PRIHA.  DIST.  XUl.  68 

A  sacerdoles  adstringat,  sed  eiiani  ceterl  episcopi 

siibjecios  sibi  ecciesiarnm  rectores  obieniperare 

bis  "  inslitutionibus  coganl. 

C.  XIV.  Ordo  servetur  in  matulinii  et  veiperiims 
oficiii  unus  ei  idem, 
Itemex  Concilio  Bracarensi  1 '%  eap.  1. 
Placuit "  omnibus  communi  consensu,  ut  unus 
atque  idem  psallendi  ordo  in  matutinis  vel  vesper- 
tinib  officiis  leneatur,  et  non  diversa  ac  privaiae  »«, 
neque '  monasteriorumconsueludinescumecclesia- 
stica  regula  sint  permixlae« 


GRATIANUS. 

I.  Pars.  Item  adversus  naturale  jui  nulla  diipen» 
iaiio  admiititur;  niti  forte  duo  mala  ita  urgeant^ 
«1  alterum  eorum  neceae  iit  eligx. 

Vnde  in  Concilio  Tolelano  VIII  S  e.  2  legttur. 
C.  I.  Mxnui  malum  de  duobui  eligendum  eit, 

Duo  •  mala,  licet  sint  omnino  cautissime  praeca- 
vcnda,  tauieii  si  periculi  necessitas  ex  lils  unum 
perpeirare  *  compulerit,  id  debemus  resolvere, 
quoil  miiiori  nexu  noscitur  obligare '.  Quid  autem 
ex  his  levius,  quidve  sic  gravius,  pur»  ^  raiionis 
acuniine  investigemus.  Etenim  duni  pejerare  com- 
pelliinur,  creaiorem  quidein  oflendimus,  sed  uos 
taniuinroodo  maculamus.  Quum  vero  noxia  pro- 
missa  complemus  et  Dei  jussa  *  superbe*  conteni- 
niinus,  el  proxiinis  impia  crudelilale  nocemus,  et 
nos  ipsos  crudeliori  gladio  '  trucidamus.  illic  * 
eiiini  diiplici  culparum  telo  perimiinur  ',  hic  tripli- 
citer  jugulamur. 

C.  II.  De  eodem, 

Jtem  Gregorius   in  Moralibui  ,    in  c.   40  Job  /. 
IXXll.c.  17,18, 19  £{  20. 

Nervi  lesiicuiorum  Leviaihan  '  perplexi  sunt, 
quia  suggestionum  illius  argumenla  implicatis  in- 
vcntis  *  iUigaiiiur  '*,  ut  plerosque  ita  peccare  fa- 
ciant,  quatenus  si  fortasse  fugere  peccaium  appe- 
taiit,  hoc  sine  aliquo  **  peccaii  laqueo  non  evadant, 
el  culpam  raciant,dum  vitant  ",  ac  nequaquam  se 
abuna  valeant  solvere  ",  nisi  iu  aliaconsentiantse 


DISTINCTIO  XIII. 

ligari.  Quod  melius  ostendinus,  si  qua  ex  conversa- 
tione  hominum  illigationis  hujus  exempla  profera- 
mus  *\  Et  nonnullii  interjectii  ;  §  1.  Ecce  quidam, 
dum  mundi  hujus  amicilias  appetil,  cuilibet  alterl 
similem  sibi  vitam  ducenii,  quod  secreta  '*  illius 

^  omni  silentio  contegat,  se  jurejurando  constringit. 
Sed  18,  cui  juratumest,  adulterium  perpelrare  cogno- 
scilur,  ita  ut  etiain  maritum  adullera;  occidcre  co- 
netur,  Is  autem,  qui  jusjuranduin  prsbuit,  ad  inen- 
tem  reverlilur  et  diversis  binc  inde  cogitationibus 
impugnatur,  atque  hoc  silere  formidat,  ne  silentio  '* 
adulterii  simul  et  homicidii  particeps  fiat,  et  pro^ 
dere  trepidat,  ne  reatu  se  perjurit  obstringaL  Per- 
plexis  ergo  testiculorum  nervis  ligatus  est,  quia  in 
quamlibet  partem  dedinet,  meluit,  ne  a  transgres- 
sionis  coniagione  liber  non  sit.  §  2.  Alius  cuncla, 
qu»  mundi  sunt,  deserens,  atque  per  oninia  fran- 
gere  proprias  voluntates  quaerens,  alieno  se  sub- 
dere  regimini  appetit,  sed  eum,  qui  sibi  apud  *' 

P  Deum  prxesse  debeat,  minus  cauta  inquisiiione 
discernit  :  cui  fortasse  is,  qui  sine  judicio  eligitur, 
quum  praeesse  jam  coeperit,  agere  *'  qu«  Dei  sunt 
probibet,  quae  mundi  sunt  jubet.  Pensans  itaque 
subditus,  vel  quae  sit  culpa  Inooedientiae ,  vel 
quod  contagium  saecularis  vitse ,  et  obedire  tre- 
pidat,  et  non  obedire  formidat,  ne  aut  obedicns 
Deum  in  suis  prxceptis  deserat,  aut  rursus  noa 
obediens  Deum  in  electo  priore  contemnat.  Et 
infra  :  §  5.  Alius  pensare  pondus  bonoris  '*  ec- 
clesiastici  negligens  ad  locum   regiminis  praimiis 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XIV.  I  Neque  Monasterium  :  In  concilio  ipso,  D  iint  permixt(Bs 
postruino  Coloniae  excuso,  abest  vox  :  neque.  In  ce-  Dist.  Xlli.  C.  I.  <^  In  ipso  concilii  capitc  multa 

teris  aiitem  editionibus  sic  legitur  :  privata  mona-      antecedunt  et  sequunlur,  quae  periegenda  sunt. 
iteriorum  coniuetudinei  contra  eccleiiaiticai  regulai 

DiST.  XII.  C  Xni.  »  deest  in  Ed.  Bas.—  iuii  :  Edd.  coll.  o.  z=i  C.  XIV.  *<  Conc.  Brac.  I,  (II,  ap.  Mansi 
T.  9.  p.  77i.)    hab.  A.   561    «'  cf.  Conc.  Tolet.  4,  c.  2.    »•  dirmc  ac  private  :  Coll.  Hisp. 

DisT.  XIII.  P.  I.  *Conc.  Tol.  Vlil.  hab.  A.  «53.  Burch.  1. 12,  c.  29,  et  b4.  —  Ivo  Pan.  1. 8,  c.  119*  Decr. 
p.  12,  c.  16.  C.  I.    *  remeare  :  in  Conc.   ap.    Mansi.  —  temerare  :  Coll.   Hisp.  —  temperare  :  Ivo  Dccr. 

^  obligari  :  Edd.  ant.  coll.  omn.  cum  Panorm.    ^  pio :  Coll.   Hisp.  —  pro;  in  Conc.  ap.  Mansi. 

'  mortii  gladio  :  Coll.  Hisp.  —  Conc.  ap.  Mansi.  —  Ivo.  —  Edd.  anu  coll.  omn.  *  iUinc  :  Edd.  coll. 
•mn.  exc  Bas.  ^  pereulimur  :  Coll.  Hisp.  -^  iu  Gonc.  ap.  Mausi.  ^  perimui  hinc  :  Edd.  coll.  omn. 
exc.  Bas.  =  C.  II.  ■  Et  in  c.  40.  Job.  et  ap.  Greg.  haec  de  Behemoth  praedicantur.  *  inventionibui  : 
Creg. :  —  »•  alligantur,  et  paulo  post :  alUgationii  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Lugd.  li,  HI.  Antw.  "  o/»o  ; 
Cfej;.  —  Edd.  coll.  omn.  prsier  Bas.  —  »  c,  etiam  f.  d.  aliqua  vitant  :  Edd.  Coll.  o.  pr.  Bas.  II,  III. 
Antw.  "  abtolvere  :  Edd.  Arg.  Ven.  ](.  Paris.  Lugd.  I.  *^  eonferamui  :  Greg.  ^"  tecreta  teelera  : 
Etld.  coll.    omn.     »•  tilendo  :  Edd.  Lngdd.  II,    III,  Anlw.     "   ad   Deum  :  Edd.  orones    prait.    cilL 

'•  agi :  Greg.    »*  onerit  :  Ed.  Bas. 


•licendit. 


DECRETI  PAUS  PRIMA.  niST.   XIV. 


70 


Sed  qiiia  omne,  qnod  hic  emlnet,  pliis  A  inter  miiiora  et  maxima  peccata  constringitur,  ^l 


mfleruribus  affieitur  quani  lionofibus  gaudet,  dum 
cor  tribiibiiouibus  '**  premilur ,  ad  memoriani 
culpa  *^  reYocaiur,  dolelque  se  ad  laborem  cum 
cidpa  pervenisse,  et  quam  sit  iniqunm,  qiiod  admi« 
serii^  ex  ipsa  fractus  **  difficuJtate  cognoscit.  Reuin 
ij^ilnr  se  cum  impensis  prxmiis  agnosccns,  vult 
atlepus  sublimiutis  locum  desererc,  sed  timet,  ne 
gtavius  delictum  sit  suscepli  gregis  cuslodian  reii- 
quisse;  vuli  suscepU  gregis  curain  gerere,  sed  ror<- 
niidat,  ne  delerior  culpa  sit,  regimina  pasloralis 
gralix  "  empu  possidere  **.  Per  bonoris  ergo  ambi- 
lum  ligatum  cnlpa  binc  inde  se  conspicit.  Esse 
quippe  sinc  reatu  criminis  neutrum  yidet,  si  aut 
sttsceptus  semelgrex  relinquatur,  autrursum  sacra 


omnino  nuliub  sine  peccalo  '  eyadeiidi  *  aditus  pa- 
tet,  minora  seinper  eligantiir;  quia  eiqiii  muronim 
undiqiie  ambitu,ne  fiigiaf,  cluuditur,  ibi  se  in  rugaiii 
praecipilal,  ubi  brevtor  muriis  inveniiur  **.  iiinc 
Paulus  ",  qtium  quosdam  iii  ecclesia  incontineiiies 
adspiceret,  concessit  minima,  utmnjora  declinureni, 
dicens  :  Propler  fornicalionem  auiem  unusquisque 
uxorem  9uam  habeat,  El  qiiia  luiic  solum  coiijiiges 
in  admixlione  sine  culpa  sunt,  quuin  non  pro  ex- 
plenda  libidine,  sed  pro  suscipienda  prole  ntiscen- 
tur,  ut  hoc  etiam,  quod  concesserat,  sine  culpa 
(quamvis  minima)  non  esse  monstrarel,  illico  ad- 
junxil :  lloc^*  auiem  dico  secundum  iudulgeniiam  **, 
non  tecundum  imperium,  Noii  enim  esl  sine  vilio. 


aciio  sa*culariter  empta  teneatur.  Uudique  meluilet  "  quod  ignoscilur,  non  pracipllur.  Pcccalum  proleclo 


suspectus  latus  omne  pertimescit,  ne  aut  stans  in 
eiiipio  reginiine  non  digne,  lugeat  quod  noii  etiarn 
descrens  emendat  \  aui  certe  regimen  deserens, 
dum  aliud  flere  nititur,  rursiis  aliud  de  ipsa  grcgis 
destitutioiie  committat.  Et  infra  : 

II  Pars.  §  4.  Esi  Umen,  quod  ad  deslruendas 
BehemoUi  versutiag  subtiliter*'iiat,  ut,  dumroeiis 


vidil,  qiiod  posse'^  indulgeri  praividiu  Sed  qiiuni  in 
dubiis  conslringimur,  uiililer  mininiis  subdiiiiur,  nc 
in  magiiis  sine  venia  peccemus.  §  5.  Ilaque  pie- 
runique  nervorurn  Behentolb  isiius  pcrplexiias  soU 
vilur,  dum  ad  virluies  maximas  per  coinmissa  ini- 
nora  transitur. 


IDISTINCTIO  XIV. 


GRATIANUS. 
I  Pars.  Verum  hoe  in  una  eademque  persona  tn- 
uHigiiur,  Ceterum  an  in  diversis  eadem  dispensaiio 
loeum  habeat,  videtifet,  ut  commitlamus  minora^  ne 
alii  gravioribus  implicentur,  merito  quasritur. 

De  hii  ita  scribit  Aiigustinns  in  lib,  QutBsl.  super 
Cenes,^  cap.  42*. 

C.  L  Non  snnt  a  nobis  aliqua  committenda  delictaf 
ne  alii  graviora  committant, 

Quod  ait  Sodomitis  Lot '  :  Sunt  mihi  duo!  (iUee^ 
quee  nondum  noverunt  viros;  producam  illas  ad  vos^ 
«ifmtfii  t//is,  quomodo  placuerii  vobis  :  tantum  in  vi- 
rot  istos  ne  faeiatis  iniquum  :  qooniam  prostituere 
volebat  filias  suas  hac  compensatione,  ut  viri  hospi- 
tes  ejus  nihii  a  Sodomiiis  lale  paterentur,  utrum 
admittenda  sit  compensatio  flagitiorum  vel  quorum- 
cunque  peccatorum,  ut  nos  faciamus  mali  aliquid, 
ne  alius  gravius  malum  faciat;  an  polius  periurba- 
tioni  Loty  non  consilio  tribuendam  sit,  quia  1k>c 


dixerlt,  roerito  quxritur.  Et  nimirum  periculosissime 
admittilur  hjec  coropensatio.  Si  autem  perturbaiiom 
P  bumanae  tribuiiur  et  menti   tanto  inalo  permolae» 
nullo  modo  imilanda  est. 

li  Pars.  Graiianus.  Consuetudinis  autem  vel  consti^ 
tuiionis  rigor  nonnunquam  relaxalur. 

Unde  Leo  Papa  ait  ad  Rustknm  Narbonenum  Episc. 
epist,  XC  anie  cap.  1  *• 

[  C.  JI.  Qua  constituiiones  valeani  temperarif  vel 
qme  non, 

Sicut  quaedam  sunt,  quae  nulla  possunt  raiione 
convelli,  ita  multa  su.it,  qua:  aul  pro  necessiiaie 
temporum ',  aut  pro  consideratione  aeialum  opor- 
teat  temperari;  llla  consideralionc  ^  semper  ser- 
vala,  ut  in  iis,  quae  vel  dubia  iucrint  aut  obscura, 
id  noverimus  sequcndum,  quod  ncc  praeceptis  evan- 
gclicis  contrarium,  nec  decrelis  sanctorum  Patrum 
inveniatur  adversum. 


C.  IL  ^  Enundat 
Gratlano. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
Hoc  I«)co  in  originali  videtur  constructio  verborum  pertnrbau  et  restituenda  ex 


DiST.  XIIL  C.  11.  **  tribulatione  :  Edd.  coll.  omn.  praeter  Lngnd.  11, 111.  Antw.  **  eufpte :  Edd.  TenelL 
1. 11.  Nov.  Paris.  Lugd.  I.  '*  f,  sine  dubio  diff. :  Ed.  Bas  "  gregis  :  Edd.  coli.  omnes.  '^  dimittere^  quam 
emttt  poss. :  Edd.  coll.  omn.  praeter  Bas.  P.  11.  "  utiliter :  Greg.  **  ingeritur  :  Edd.  coM.  omn.  exc.  Lugdd 
11,  lU.  Anlw.  'M  Coc.  7,  v.  2.  *<ib.  v*  S.  "  intelligentiam  :  Ed.  Bas.  *^  possit  :  Lugd.  li,  ilL 
Bus.    posset  :  Edd.  coll.  rel. 

DiST.  XIV.  C.  L  •  Ivo  Decr.  p.  9,  c.  H7.    *  Genes,  c.  19,  v.  7.  =  C.  II.    •  Ep.  i67  (scr.  A 
459).  £d  ball.    Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  45,  c.  46.  Anselm.  I.  i,  c.  75.  Ivo  in  prol.  c.  i2.    * 
Ans.   ^cottdiiione :  Leo. 


458,  vel 
r^runi ;  Leo* 


CRATIAINUS. 


DECREtl  PARS  PRIHA.  DlSt*  X?.  7t 

DISTINGTIO  XV. 

A  Tlieodosio  Anguslo  edita  est,  quae  Neslorinm,  doas 


personns  in  Cliristo  assereniem,  juslo  aiiatheni:  te 
condeinnavit,  ostendens  manere^  induabus  natnris 
unam  Domiiii  nosiri  Jesu  Clirisii  personam.  §  5. 
Quarta  synodus  ClialcedonensisDCXXX  sacerdotum 
sub  Marciano  priiicipe  liabila  est,  in  qua  Eutycliem 
Constantinopolitaniiiii  abbaiem  Terbi  Dei  el  cariiis 
unam  naturam  pronunciantem,  et  ejus  derensorem 
Dioscorum»  quondam  Alexandrinum  episcopum,  ct 
ipsum  rursus  Nestorium  cum  reliquis  baereticis,  una 
Patnim  sententia  damnavit ;  praedicans  eadem  sy* 
nodus  Christum  Dominum  de  Virgine  sic  natum,  ut 
in  eo  subslantiam  diviiiae  et  human»  confileaiuur 
natur».  $  6.  Hse  sunt  quatuor  synodi  principales, 
fidei  doctrinani  plenissime  praedicanies.  Sed  et  sl 
sancti  Palres  spiritu  Dei 
pleni  sanxerunt,  post  istorum  quatuor  auctorilalem 
omni  manenl  slabilita  vigore  :  quorum  gesta  in  boc 
operecondila  continentur*« 

S  7.  Synodus  auiem  ex  Grxco  interpretatur  co- 
mitatus  vel  ccetus.  Concilii  ^  vero  nomea^lractum 
est  ex  more  Roniano.  Tenipore  enim,  quo  causae 
agebantur,  con>eniebant  onines  iii  unum,  coinmu* 
nique  intentione  tractabant.  Uude  coiiciiiuin  a  coni- 
muni  intentione  dictum  quasi  consitium  ;  consiliuni 
quasi  considium,  d  in  /  iiteram  transeoiite :  velcon- 
cilium  dlctum  est  a  coinmuni  intentione,  eo  quod  in 
umim  dirigant  omnem  mentis  obtulum  :  cilia^  enim 
oculorum  sunt;  unck  qui  sibimet  disseniiunl,  noo 
p  agunl  concilium,  quia  non  consentiunt  in  unum. 
Coetus  vero  couventus  est  vel  congregatio,  a  coeun- 
do,  id  est  a  conveniendo  in  unum.  Uinc  etiam  con- 
ventus  est  nuncupatus,  eo  quod  ibi  homines  conve- 
niunt  in  unum ;  sicut  a  conventu  coetus  dicitur,  sic 
et  concilium  a  societate  multorum  in  unum'. 
De  quatuor  vero  concilih  $cribit  B.  Gregorius,  ila 
dicentf  lib,  t  Rege$ti,  Epi$t,  24'  : 
C.  II.  De  auetoritate  quatuor  conciliorum, 

Sicutsaiicti  evangelii  quaiuor  libros,  sic  quaiuor 


I  Pars.  Quoniam  dejure  naturali  et  con$litutione  vet 
con$ueludine  hactenu$  di$$eruimu$^  differentiam^  qum 
invicem  di^cernuntur^  a$$ignante$  :  nunc  ad  eccle$ia' 
$tica$  eonttitutione$  $tylum  vertamu$f  earum  origi-- 
nem  et  auctoritaiem^^rout  ex  libri$  $anctorum  Pa» 
trum  coUigere  po$$umu$f  breviter  a$$ignante$, 

G.  I.  Qtio  tempore  aBperint  canone$  generalium  con- 
cHiorum. 

C:inoiics  t  generalium  conciliorum  {ut  I$idoru$ 
aii  lib,  6  EtymoLi  c.  16  •)  a  temporibus  Constantini 
coeperiinl.  In  praRcedentibus  namque  annis  persecu- 
tioiie  fervente  docendarum  plebium  minime  dabatur 
facultas.    Iiide  Christianitas  in  diversas    haereses 

scissa  est,  quia  non  erat  licentia  episcopis  in  unum  B  0^38  gunt  concilia,  quae 
conveniendi ',  nisi  tempore  supradicti  imperatoris.  pieni  sanxerunt,  post  istoi 
Ipse  enim  dedit  facultatem  Christianis  libere  con- 
gregari.  Sub  iioc  etiam  sancli  Patres  in  concilio  Ni- 
casiio  de  oinni  orbe  terrarum  convenientes  juxta 
fidem  evangelicam  et  apostolicam  secundum  post 
apostolos  syuibolum  iradiderunt.  §  i«  Inier  cetera 
autein  concilia  quatuor  esse  sciinus  venerabiles  syn- 
odos  ',  qiiae  totam  principaliter  fidem  complectun- 
tur,  qiiasi  quatuor  evangelia,  vei  totidem  paradisi 
flumiiia.  §  2.  Harum  prima  '  ?(icaena  synodus 
CCCXVlll  episcoporum  Gonstaniino  Augusto  impe* 
rante  peracta  est ;  in  qua  Arianae  perfidiee  condem- 
natu  blaspliemia.  quam  de  inaequalitate  sanctae  Tri- 
Bitaiis,  idem  Ariiis  assercbat,  consubsiantialem  Deo 
Pairi  Deuiii  ^  Filiiiin  eadein  sancta  synodus  per 
symlH)luin  definivit.  §  5.  Secunda  synodus  CL.  Pa- 
truni  siib  Theodosio  seniore  Constanlinnpoli  congre- 
gnla  est,  qiue  Macedonium,  Spiritum  satictnm  Deum 
csse  ueganlem,  condemnans,  consubstantiaicm  Pa- 
tii  et  Fiiio  Spirilum  sanctum  demonstravit,  dans 
syinholi  forinam,  quain  tota  Graecorum  et  Latino- 
rum  confcssio  in  ecclesiis  prsdicat.  §  4.  Tertia  sy- 
nodus  Ephesiiia  prima  CC.  episcoporuro  sub  juniore 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

uisT.  XV.  C.  I.  •  Caput  hoc  nabetur  eliam  in  ejusdem  Isidori,  editioni  Parisiensi  conciliornm 
concilionim  collectione  Isidori  ante  ipsius  pruifatio-  nrapposila.  quae  cum  aliquot  veiustis  codicibus  col- 
ncm.non  autem  in  codice  bibliolhec»  Dominicanae  :  Lia  est,  slc  legitur:  Concilii  vero  nomen  tractum  ex 
iu  qiio  taiiicii  usque  ad  versiculum,  inter  ceiera,  po-  commuui  intemione^  eo  quod  in  unum  dirigant  omnes 
iiiiui;  eliam  (quemadinodum  etin  aliis)  ante  initium,  menti$  obtutum.  Cilia  enim  oculorum  $unt :  unde  et 
concilii  Nicaeiii.  qui$ibimet  di$seniiunt,  non  agunt  concHium^  quia  non 

»>  Hauere :  In  plerisque  antiquis  Graliani  exeni-  D  $entiunt  unum,  Coau$  vero  conventu$  e$i  vel  congre- 
plaribiis  et  Isidori  codice  iinpresso  legitur  ul  esi      gatiOf  a  coeundo,  id  e$i   conveniendo  in  unum  :  um!e 


eiiiendatum.  Sed  in  aliis  eorundcm  manuscriplis  et 
iiiiprcssis  Gratiani  legitur  :  manere  in  Chri$to  dua$ 
naturaSf  et  unam  Domini  no$lri  Jesu  Chii$ii  per«o- 
nam\ 

«  Concilii  vero :  Xpu^  Isidorum  in  lib.  Eiymoi. 
locus  hic  mendose  legitur.  Veruin    in  praefationo 


et  conventus  est  uuhctipatue,  quod  ibi  hominen  conve^ 
niant.  Sicut  conventus^coetusvel  concilium  a  societaie 
dieiiur  multorum  in  unum,  In  Gratiani  codicibiis 
siint  niulue  varieiutos»  ex  quibus  ea  lectio  reteiita 
est,  quse  visa  est  mclior,  quamvis  adhuc  aliquid 
fortasse  desid^reiur. 


DisT.  XY.  C.  I.  t  Ansefm.  fn  pr.  fvoPan.  f,  2,  cap.  104.  Apud  Boehm.  confra  codd.  et  edd.  fidem 
legitur  inscriptio  :  Leo  Papa.  *■  convenire  :  Isid.  *  quatuor  $unt  venerabile$  $ynodi :  £dd.  aiit.  coll.  oiiiii. 
^prior  :  exdem  ciim  Ans.  ^Dei :  Edd.  coil.  omn.  '  in  Bas.  tamen  legitur.ni  a  r^orr.  ex  Isid.  est  reaiiiu- 
'tum.  '  $i  qua  $unt  alia  :  Edd.  coll.  omn.  Bohm.  *  verba  ;  quorum,  etc,  desuinpta  ex  pr«:f.  Isid.  iii  coll. 
can.,  absnnt  ab  Anselmo.  ^  supercitia  :  Edd.  coil.  omn.  exc.  Litgdd.  il,  iil.  Anlw.  ^  $icut  conventu$  in  untni 
dieitur  c(£tu$,  $ic  et  concilium, — appeltatur :  Bas.  $icut  conv.  vel  c€etu$  dtct/tir,  $ic  et  apellatur :  Arg.  Veiiett. 
I,  II.  Norimb.  Paris.  Lugd.  I.— in  Liigdd.  IL  IIL  ct  Antw.  legitnr  ul  in  textu.— «ictil  conventue  ctBtu$,  etc. 
Ahs.     *L  I,  ep.  25.  ^scr.  ad  Joannem  £p.  Coiist.  et  cetl.  Patr.  A.  591.)  £d.  Maur.  —  prior  caoonij 


75 


DEORETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XV. 


eoncilia  snscipere  cl  Tcncrari  mc  fateor.  NicnBnnm  A  nopolitnnam,  medianlc  Tlicojlosio  .senlore  Angiisio, 


scilicel,  in  qtio  pcrversnm  Arii  dogma  deslruilur  : 
Conslanltnopontaniim  quoque,  in  qno  Eunomii  et 
Macedonii  error  conTinciliir  :  Ephesinum  eliam  pri- 
mum,  in  quo  Neslorii  impietas  judicalur  :  Ch;ilce- 
donense  vero,  in  quo  Eiiiychis  Dioscorique  praviias 
reproliatnr,  tola  davotione  complector,  iiilegerrima 
approbaiione  custodio,  quia  in  his  velut  iii  quadralo 
lapide  sanctae  fidei  struciura  consurgii,  et  ciijusli- 
bet  *  TilaB  *•  alque  actioiiis  norma  consisiil.  §  !• 
Qointnm  qaoque  conciiium  •pariler*  veneror,  in  qoo 
vpisiola,  qiise  Ibas"  dicitur,  erroris  plena  reproba- 
tur;  in  qno  Tbeodorus  personam  mediaioris  Dei  et 
bominiim  in  duabus  substantlis  separans,  ad  Impie- 
utis  perlidiarocecidisseconvincitur,  el  in  quoscri- 
pu  quoque  Tlieodoriti,  per  qiiae  beati  Cyrilli  fldes  B 
reprehendilur,  aosu  denientiae  prolata,  refntantur. 
CuBctas  vero  quas  prxfata  veneranda  concilia  pcr- 
sonas  respuunt,  respuo;  quas  venerantur,  ample- 
ctor  :  quia  dum  universali  siint  consensn  conslitula, 
seei  non  illa  destruit,  quisquis  prxsuiiiit  aut  soU 
verc"  quos    religant  ",  aut   ligare"  quos    sol- 

VOIil  *». 

De  iUdem  etiam  Gelasiu^  **  in  concilio  hnbiio  Romce 

cum  LXX  epiMCopis  $cribit  dicen$  : 

C  UI.  Qurn  coneiiia  sancta  Romana  eccle$ia  susci- 

piat. 

Sancla  Romana  ecclesiapost  illas  veteris  tesu- 

loenli  et  novi  scripiuras,  qoas  regulariter  suscipi- 

mus,  etiani    has  suscipi   iion  probibet  :  Sanetam 


in  qtin  &facedoniiis  hxreiiciis  debiiam  damii:aion*ei:i 
excepit;  sanctam  synodum  Ephesinam*',  in  qua 
Nesiorius  damnatus  est  consensu  hcaiissimi  Pnpr. 
Cacleslini,  mediante  Cyrillo  Alexandrinoe  sedis  nn- 
tisiile,  et  Arcadio  episcopo  ab  llalia  desliniito  ; 
sanrtam  synoduin  Chalcedonensein,  medianle  Mar- 
ciano  Aiigusio  et  Analolio  Conslaiilinopolilano  cpi- 
scopo,  iii  qtia  Nestoriana  et  Eutychiana  h;ci-ese« 
simul  ciim  Dioscoro  ejusquc  complicibus  damiiaue 
snnt;  sed  et  si  qua  sunt  concilia  a  sanctis  Palriljns 
bactcnus  inslitula,  post  islorum  quntuor  aiiclorila  • 
tein  ct]  cuslodienda,  et  recipienda  decerninnis  ct 
mandamus  «. 

§  1.  Jam  nunc  subjiriendiiin  est  de  opusculis  san- 
ctornm  Palrum,  qu»  in  ecciesia  calhoiica  reripiuu- 
tur.  §2.  Opuscula  B.  Cypriani  marlyris  ct  Carilia- 
ginensis  episcopi.  §  3.  llem  opuscuja  B.  Aihanasii 
Alexandrini  episcopi.  §  4.  Iiera  oposcuia  B.  Gregoiii 
Nazianzeui  episcopi.  §  5.  Item  opiiscula  B.  Basilii 
GappadociaR  episcopi.  §  6.  Item  opuscula  B.  Joannii 
Gonstantinopolitani  episcopi.  *  §  7.  Ilem  opnsiula 
Tbcophili  Alexandrini  episcopi.  §  8.  Iteni  opuscula 
B.  Cyrilli  Alexandrini  episcopi.  *  J  9.  Itetn  opuscuia 
B.  Hilarii  Pictaviensis  episcopi.  §  10.  Item  opuscula 
B.  Ambrosii  Mediolanensisepiscopi.  J  ii.  Item  opu* 
scula  B.  Augiistlni  Hippoiieiisis  episcopi*  §  12.  Item 
opusciila  B.  Ilieronymi  presbyteri.  §  13.  Itetn  opu- 
scula  Prosperi  viri  religio&issimi.  §  U.  Item  episto* 


synodum   NycaKnam  CCCXVIII  Patrum,   mediante  C  ^^nt  B,  Leonis  Papaead  Flavianum  Goiisiantinopoli 

Gonsuntino  Maximo  Augusto,  in  qua  Arius  baereti-     taniim  episcopum  destinatain,  cujus  textum  ^*  quis- 

cus  condemnatus  esl;  sanctain  synodum  Gonslanii-  -  piaui,  si  usqoe  ad  unum  iota  dispuiaverit/et  non 

NOTATIONES  GORRECTORUM. 


G.  11.  d  Cujutlibet :  Apud  B.  Gregorium  legiiur  : 
Et  cuju$libet  vitw  atque  actioni$  ex$iitat,  qui$qui$ 
eorum  $olidilatem  non  tenet,  etianmi  lapi$  e$$e  cerni- 
lur^tamen  exira  «dificium  jacei.  Quintnm,  etc,  et 
in  sequentibus  signilicaniur  iria  illa  capilnla,  qiio- 
rum  Oi-casioiie  nonnulli  quinlam  synodum  iion  reci* 
piebatit. 

C.  III.  •  Mandamu$  :  Post  hoc  verbum  in  decreto 
Gelasii  seqiii tiir  coniiiieuter:  i/em  opusctt/a  B.  C^ 
iriani^  eic.  i>ed  Burcbardus  et  Ivo  et  Panormia  ba- 


bent  nt  Gratianus.  Ac  certe  in  lolo  hoc  capiie  tot 
inodis  dispepant  collectioiies  ah  originali,  ut  sniis 
certo  statui  iion  possii,  qiix  vera  el  pura  sil  Geinsii 
lectio :  nec  magnopere  sit  iniranduin,  s!  iionnuiia 
sint,  quae  diflicultatem  faciunt.  Quaraobrem,  qu:6 
auxilio  codicum  tuto  emendari  poterani,  ea  suiit 
emendala  t  reteris  locis  partim  indicatnc  varieiaies, 
pnrtiin,  quoniam  omnes  indicare  inlinitmn  fuisset, 
labor  hic  ad  libros  adeundi  accurato  ieciori  est  re- 
lictus. 


DisT.  XV.  G.  II 
II,  llt,  Antw.  '> 
runt :    £:fd.   roll. 


Edd.  coll.   omn.  exc.  Bas.    "  ibi  :  eaedem  exc.    Luijdd.  I, 
o.    *• /i^flnl  :  eaed.    **  rWi jfflr^  :   eaed.  pr.  Bas.     "  ab$ol' 


*•  vitas  eommunii  : 
ab$olvere  :  Edd.   coll.  ^  ^  . 

p.  =  G.   III.    "  lloc  decrelum,   quol   Gelasio  pnesidenli  Conc.  Rom.  (A.  494,  vel 


4D(i  )  viilgo  inbuunt(non  desuntenim,  qui  apocryphom  tolum  puleiil)  legitur  ap.  Burch.  I.  3,  c.  2:20.  seq. 
Ivojjem  Pan.  I,  2,  c.'94  et  123.  Deer.  p.  4,  c.  64  seq[.,  in  rapiiul.  Allonis  Vercell.  ap.  DWcherium,  c.  luO 
ei  IX  parte  (§  15—18.)  apiid  Anselm.  1.  2,  c.  195  (m).  In  coll.  ilisp.  Gouzalttzii  (ad  tin.  loin.  2)  ha^c 
inscriptio  esi  :  Decretale  in  urbe  Roma  ab  Hormhda  P.  ediium  de  $cripturi$  divini$,  quid  universatiier  ca- 
tholica  recif:iat  eccle$ia,  vel  po$th(BC  quid  vitare  debeat,  atqiie  haec  cerle,  quae  apud  Gralianum  proiilal,  re« 
ceiisio,  sane  Hormisdae  esse  videtur.  (Cf.  Balier.  Ed.  Opp.  Leoii.  M.  t.  3,  p.  GLI.)  Tres  recensiones  legun- 
tur  in  Goll.  conc.  Maiisiana,  quaruin  ultima,  prolata  ex  God.  Jun;nsi  Cliiinetii,  cinu  cotliid.  Ilispaua  fere 
(oiicordat,  nisiquod  in  hac  nonnulla  suiit  einendata,  quod  iiifr.i  notabilur.  —  lu  Cdd.  eoll.  noniiuliis  (Ve- 
iieit.  1,11.  Bas.  Nor.)  ita  profertur,  ut  poit  vers.  $ubdenda  (qui  esi  linis  cap.  ap.  Ivoncm)  sequaiur  :  Qni- 
dam  in  $eptuage$ima  decreto  de  libris  apocryphis  novo  prooeinio  praemisso  ;  [item)  Qua:  vero  opmcuta  vel  qui 
iibri  $int  inter  apocrypho$  comuuiandi,  idem  Cela$iu$  oitendit  dicen$,  Eodein  plane  inodo  (mulata  tamen 
voce  :  subdenda  in  :  damnanda)  habelnr  in  Goil.  Lips.  A.  --  In  Cil.  Arg.  eoJeni  prooeuiio  servato,  verba  : 
e  quibus  pauca  cet,  ad  calcem  totius  decreti  sunt  rejeci»,  et  scquiiur  vers.  :  Quinquagetijna.  —  In  God. 
Lips.  C.  non  leguntur  ea  verba,  reienluin  taiiien  esl  proipniiuui;  in  cod.  deniqiie  acqiie  Lips.  B.  omnia 
<.i'Miiii  inile  a  $  17.  "  Eph.  primam  :  Cdd.  coll.  o.  *•  cujus  textum  aut  unum  iota  $i  qui$  idiota  :  cj;d. 
exc.  Bas. 

Patrol.  CLXXXVH.  3 


DECREtl  PAR8  PRIMA.  DlSt.  X?.  7« 

DISTINCTIO  XV. 
GRATIAMJS.  A  Theodosio  Angusio  edlta  est,  quae  Nestorinm,  duas 

personns  in  Cliristo  asserentem, .  juslo  aiiaiheini  te 
condcinnavit,  oslendens  manere^  induabus  iiaiuris 
unam  Domiiil  nostri  Jesu  Chrisii  personam.  §  5. 
Quarta  synodus  Chalcedonensis  DCXXX  sncerdotum 
sub  Marciano  priticipe  habila  est,  In  qiia  Eutycheni 
Constaniinopolitanum  abbalem  verbi  Dei  et  carnis 
unam  naturam  pronunciantem,  et  ejus  derensorem 
Dioscorum,  quondam  Alexandrinum  episcopuin,  ei 
ipsum  rursus  Nestorium  cum  reliquis  hxreticis,  una 
Patnim  senientia  damnavit ;  praedicans  eadem  sy- 
nodus  Christum  Dominum  de  Virgine  sic  naium,  ut 
in  eo  substaiitiam  divinas  et  humanse  coiinteaniur 
nalurae.  $  6.  Hae  suiit  quatuor  synodi  principales, 
fidei  docinnam  plenissime  pracdicanies.  Sed  et  &i 
scissa  est,  qiiia  non  eral  llcentia  episcopis  in  unum  B  quai  guni  concilia,  quae  sancii  Palres  spiritu  Dei 


1  Pars.  QuoniamdejurenatttraU  et  constitutione  vel 
consuetudine  ttactenu$  di»$eruimu$f  differentiani^  qum 
invicem  diecernunlur^  a$$ignante$  :  nunc  ad  eccle$ia' 
$tica$  conttitutiene$  $tylum  vertamu$,  earum  origi" 
nem  et  auctoritatem^^rout  ex  libri$  $anctorum  Pa^ 
trum  coUigere  po$$umu$,  breviter  a$$ignante$, 

C.  I.  Quo  tempore  cceperint  canonee  generalium  con- 
ciliorum, 

C.inoiics  f  generalium  conciliorum  {ut  I$idoru$ 
ait  lib.  ^Etymol.f  c.  16  •)  a  temporibus  Constantini 
coeperiini.  In  pra^cedentibus  namque  annis  persecu- 
tioiie  fervente  docendarum  plebium  minime  dabatur 
facultas.    liide  Christianiias  in  diversas    haereses 


conveiiiendi  S  nisi  tempore  supradicti  imperatoris. 
Ipse  eniin  dedit  facultatem  Christianis  libere  con- 
gregari.  Sub  hoc  etiam  sancii  Patres  in  concilio  Ni- 
CMuo  de  omni  orbe  terrarum  convenientes  juxla 
fidein  evangelicam  et  aposiolicam  secuiidum  post 
apostolos  syiiibolum  iradideruiit.  §  1.  Inter  cetera 
atiiem  concilia  quatuor  esse  sciinus  venerabiles  syn* 
odos  ',  qiiae  totam  principaliter  fideni  complectun- 
tur,  qiiasi  quatuor  evangelia,  vel  tolidem  paradisi 
flumina.  §  S.  Haruro  prima  '  Nicaena  synodns 
CCCXVill  episcoporum  Consianiino  Auguslo  inipe* 
rante  peracta  est ;  iii  qua  Arianae  perfidiee  condem- 
nata  blaspheinia.  quam  de  inxqualitate  sanctae  Tri- 


pleni  sanxerunl,  post  istorum  quatuor  aucioriiateiu 
omni  manenl  slabiliu  vigore :  quorum  gesta  iu  boc 
operecondita  coniinentur*. 

S  7.  Syiiodus  auiem  ex  Graeco  interpretatur  co- 
mitatus  vei  ccetus.  Concilii «  vero  nomea.lractum 
est  ex  more  Romano.  Teinpore  enim,  quo  causas 
agebantur.  conveiiiebant  onines  iii  unum,  comniu- 
nique  inteniione  tractabanL  Uude  concilium  a  coni- 
niuni  intentione  dictum  quasi  consilium ;  consiliuni 
qiiasi  considium,  d  \n  l  literam  iranseniite :  vel  con* 
ciiium  dicturo  est  a  coinmuni  inientione,  eo  quod  in 
unum  dirigant  omnem  mentis  obtulum  :  cilia'  enim 
oculorum  sunt;  unck  qui  sibimet  dissenliunt,  noa 


Biiatis,  idem  Arius  asserebat,  consubsianlialem  Deo     aguni  concilium,  quia  non  consentiunt  in  unum 

D..Ib>I        f^Ai.i..     K    ITilIiint         An<l.'%m       «A.iAflk         fW.tr\<fi«e         rVAM    ^*     m.  .1  ..!._ 


Pairi  DeuiH  ^  Firmni  eadein  saiicta  synodus  per 
syinboluin  definivit.  §  5.  Secunda  synodus  CL.  Pa- 
truiu  siib  Theodosio  seniore  Constantinopoli  congre- 
g:ua  est,  qtiae  Macedonium,  Spiritum  saiictnm  Deum 
ciise  uegantein,  condemnans,  consubstantialem  Pa- 
tii  et  Filio  Spiritum  sanctum  demonslravit,  dans 
symboli  forinam,  quain  lota  Graecorum  et  Lalino- 
rum  confessio  in  ecclesiis  praedicat.  §  4.  Tertia  sy- 
nodus  Ephesina  prima  CC.  episcoporum  sub  juniore 


Coetus  vero  conventus  est  vel  congregaiio,  a  coeun- 

do,  id  est  a  conveniendo  in  unuro.  Hinc  etiam  con- 

ventus  e.sl  nuncupalus,  eo  quod  ibi  bomines  conve- 

niuni  in  unum ;  sicut  a  conventu  coetus  dicilur,  sic 

et  concilium  a  societate  multorum  in  unum'. 

De  quatuor  vero  concilii$  $cribit  B.  Gregorius,  ila 

diccM,  lib\  i  Rege$ti,  Epi$t.  24*  : 

C.  11.  De  auctoritate  quatuor  conciliorum. 

Sicutsaiicti  evangelii  quaiuor  libros,  sic  quaiuor 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


uisT.  XV.  C.  I.  *  Caput  hoc  nabetur  eti.im  in 
coiiciliorum  collectione  Isidori  ante  ipsius  prxfatio- 
ncni.iion  autein  in  codice  bibliothec»  Dominicaua: : 
iu  qiio  taiiien  usque  ad  versiculum,  inter  cetera,  po- 
niiur  eiiam  (quemadmodum  etin  aliis)  ante  initiuin» 
conciiii  Nicaeni. 


ejusdem  Isidori,  ediltonl  Parisfensi  conciliornm 
nrapposita.  quae  cum  aliqiiot  vetustis  codicibus  coU 
lala  est,  sic  legitur:  Concilii  vero  nomen  tractum  ex 
commum  inteniionet  eo  quod  in  unum  dirigant  omnes 
menti$  obtutum,  Citia  enim  oculorum  $unt :  unde  ei 
qni  sibimet  di$sentiunt,  non  agunt  coneilium,  quia  non 


b  Manere :  In  plerisque  antiquis  Gratiani  exeni-  D  $entiunt  unum.  Cmu$  vero  conventu$  e$t  vel  congre- 


plaribiis  et  Isidori  codice  iinpresso  legiiur  ut  est 
etnendatum.  Sed  in  aliis  eorundem  manuscriplis  et 
iinpressis  Gratiani  legitur  :  manere  in  Ctiri$to  duas 
naturaSf  et  unam  Domini  nostri  Jesu  Cfiristi  persO' 
nam\ 

«  ConcUii  yero  :Apud  Isidorum  in  lib.  Eiymol. 
locus  bic  ineiidose  legitur.  Veruin   in  praefaiionc 


gatio,  a  coeundo,  id  est  conveniendo  in  unum  :  uncle 
et  convenlus  est  nuhcupatus^  quod  ibi  fiomines  conve^ 
niant,  Sicut  conventus^cmtus  vel  concilium  a  societaie 
diciiur  multorum  in  unum,  In  Graiiani  codicibus 
sunt  inult%  variciuies,  cx  quibus  ea  lectio  reteiiia 
esl,  quse  visa  est  mclior^  quamvis  adbuc  aliquid 
foriasse  desid^retur. 


DisT.  XV.  C.  I.  t  Ansefm.  fn  pr.  fvo  Pan.  I,  2,  cap.  104.  Apud  Boehm.  conira  codd.  et  edd.  fidem 
legitur  inscriptio  :  Leo  Papa,  *  convenire  :  Isid.  '  quatuor  $unt  venerabile$  $ynodi :  Edd.  ant.  coll.  oiiin. 
*  prtor  ;  eaedem  cum  Ans.  ^Dei :  Edd.  coll.  onm.  *  in  Bas.  tamen  legitur,  nt  a  Corr.  ex  Isid.  esl  reaiiu- 
'tnm.  '  $i  qua  $unt  alia  :  Edd.  coll.  omn.  Bohm.  *  verba  ;  qucrum,  elc,  desuinpu  ex  pnt^f.  Isid.  in  cull. 
can.,  absnnt  ab  Anselmo.  ^  supercHia :  Edd.  coll.  omn.  exc.  Litgdd.U,  lii.  Antw.  "  sicut  convenius  in  un^m 
dieitur  ccetus,  $ic  et  eoneitium,'—appeUatnr :  Bas.  eicut  conv.  vel  c€etu$  dicitur^  $ic  et  apellatur  :  Arg.  Veiiett. 
1,  11.  Norimb.  Paris.  Lugd.  I.— in  Lugdd.  IL  IIL  cl  Aniw.  legitiir  ut  in  lexiu.— «trti(  conventue  catu$,  etc. 
Ans.     *i.  I,  ep.  25.  ^scr.  ad  Joaunen)  £p.  Coiist.  et  cett.  Patr.  A.  591.)  £d.  Maar.  —  prior  caooai» 


75 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XV. 


eoncilia  snscipere  cl  vencrari  me  faleor.  NiciennTn  A  nopolilanain,  medianlc  Tlicodosio  seniore  Augnsio, 


tciliceU  in  quo  perversiim  Arii  dogma  deslniliur 
Conslantinopolitanum  quoque,  in  qno  Eunomii  et 
Hacedonil  crror  conTinciliir  :  Epliesinum  eliam  pri- 
mum,  in  qoo  Nestorii  impietas  judicalur  :  Chalce- 
donense  vero,  in  quo  Eniycliis  Dioscorique  pravlias 
reprohatur,  tota  davotione  complector,  inlegerrlma 
approbatione  custotlio,  quia  in  his  velut  in  quadralo 
lapide  sanctae  fidei  structura  consurgil,  et  ciijusli- 
bet<i  ▼itae '*  atque  actionis  norma  consislit.  §  i. 
QtttntniD  quoqne  concilium  *pariter*  veneror,  in  quo 
epistola,  qnse  Ih»*^  dicitur,  erroris  plena  reproba- 
tar*;  in  qno  Tbeodorus  personam  mediatoris  Dei  et 
bominum  in  duabus  substantiis  separans,  ad  impie- 
Utis  perlidiam  cecidisseconvincitur,  et  in  quoscri- 
pu  quoqiie  Theodoriti,  per  qiiae  beati  Cyrilli  fldes  B 
reprehendilur,  ausu  demeiitiai  prolata,  reriitantur. 
CuBCtas  vero  quas  priefata  venernnda  concilia  per- 
sonas  respuunt,  respuo;  qtias  venerantnr,  ample- 
ctor  :  quia  dum  universali  siint  consensu  conslituta, 
seel  non  illa  destruit,  quisquis  pra^suniit  aul  soU 
verc»«  quos  religant  ",  aut  ligare**  quos  sol- 
vonl  ". 

De  iudem  etiam  Gelasins  **  in  concilio  hnbito  Romce 
cum  LXX  epiMCopis  scribit  dicens  : 

C.  III.  Qm  coneiiia  saneia  Romana  ecctesia  susch- 
piat, 

Sancia  Romana  ecclesia  posi  illas  veteris  tesu  * 

meoli  ei  novi  scripturas,  quas  regulariter  suscipi- 

mus,  ellam    has  suscipi   non  probibel  ;  Sanctam 


in  qiia  Macedonins  b»reticusdebilam  damniuioneiii 
excepit;  sanctam  synoiluin  Epbesinam*',  in  qua 
Nestorius  damnatus  est  consensu  honiissiini  Pnpu 
Coelestini,  medinnte  Cyrillo  Alexnndriiioe  sedis  :in- 
tisiite,  et  Arcadio  episcopo  ab  llalin  deslinato  ; 
sanotam  synoduin  Chalcedonensein,  niedi:uUc  Mar- 
cinno  Aiignsto  et  Analolio  Conslanlinopoiilano  cpi- 
scopo,  in  qna  Nesloriana  et  Eutychiana  luerese< 
sininl  ciim  Dioscoro  ejusquc  complicibiis  datnnake 
snnt;  scd  et  si  qua  sunt  concilia  a  sanctis  PairiijMs 
haclcnus  instiluia,  post  islorum  quntiior  aiiclorila  • 
tein  et[  custodienda,  et  recipienda  decerninHis  ct 
mandamus  «. 

§  i.  Jam  nunc  subjiriendiim  est  de  opusculis  sa:i- 
ctorum  Palrum,  quse  in  ecclesia  cnthoiica  reripiun- 
tur.  §2.  Opuscula  B.  Cypriani  mariyris  et  Carllin- 
ginensis  episcopi.  §  3.  Itein  opuscula  B.  Aihanasii 
Alexandrini  episcopi.  §  4.  liero  opuscula  B.  Gregoiii 
Naziaiizeiii  episcopi.  §  5.  Item  opuscula  B.  Busilii 
CappadocisR  episcopi.  §  6.  Item  opuscula  B.  Jonnnit 
Gonstantinopolitani  episcopi.  *  §  7.  Ilem  opnscula 
Thcophili  Alexandrtni  episcopi.  §  8.  lleni  opuscula 
B.  Cyrilli  Alexandrini  cpiscopi.  *  J  9.  Item  opuscula 
B.  Hilarii  Piclaviensis  episcopi.  §  10.  Item  opusciila 
B.  Arobrosii  Mediolanensisepiscopi.  §  li.  Item  opu« 
scula  B.  Augnstini  Hipponensis  episcopi.  §  i2.  Item 
opuscula  B.  llieronymi  presbyteri.  §  13.  Itein  opu- 
scula  Prosperi  viri  religio&issimi.  §  14.  Item  episio- 


synodum  Nycaenam  CCCXVIII  Patrum,  niediante  C  l^i"  B«  Leonis  Papae  ad  Flavianum  Constantinopoli- 
ConsUntino  Maximo  Augusto,  in  qua  Arius  basreii-  taniim  episcopuin  destinatam,  cujus  textum  ^*  quis- 
cus  condemnatus  esl;  sanclam  synodum  Constanlt-  -  piani,  si  usque  ad  unum  iota  dispuiaverit/ei  non 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  11.  <  Cujuslibet :  Aptid  B.  Gregoriuro  legilur  : 
Ei  eujuslibet  vita:  atque  actiouis  exsistat,  quisquis 
eorum  soliditatem  non  tenet,  etianni  lapis  esse  cerni- 
lur^tamen  eztra  «dificium  jacei.  Quintum,  elc,  et 
in  sequentibus  siguilicaniur  iria  illa  capitula,  qiio- 
runi  oicasioiie  nonnulli  quintain  synoduin  non  reci- 
piebant. 

C.  III.  •  Mandamus  ?  Post  hoc  verbum  in  decreto 
Gelasii  sequiinr  coiiliiietiter :  liem  opuscula  B,  Cy* 
f. riAiii,  r/c.  Sed  Burchardus  et  Ivo  et  Panoniiia  ba- 


bent  ut  Gratianus.  Ac  cerle  in  toto  hoc  capiie  lot 
inodis  dispepanl  coilectiones  ah  originali,  nt  sniis 
certo  sutui  iion  possit,  qiix  vera  el  pura  silGelasii 
lectio :  nec  magnopere  sit  iniranduin,  sl  iionnulla 
sint,  qn£  diflicullatem  faciunt.  Quaniobrein,  qu;6 
anxilio  codicum  tuto  emendari  poteranl,  ea  suiit 
emendata  t  ceteris  locis  partim  indicate  varieiaies, 
pnriini,  quoniam  omnes  indicare  infinitinn  fuissel, 
labor  hic  ad  libros  adeundi  accuraio  ieciori  est  re- 
lictus. 


DisT.  XV.  C.  II.     **  vita^  communis 
II,    ill,  Antw.     *>   absoivere  :   Edd.  coll. 


Edd.  coll.   omn.  cxc.  Bas. 


'ibi 


ligant  :  ead.     "  religare  , 


:  eaedem  exc. 
exd.  pr.  Bas. 


Liij?dd.  I, 
"  absol' 


mni:  Eld.  roll.  p.  =  C.  III.  "  lloc  decrelum,  quol  Golasio  pnesidenli  Conc.  Rom.  (A.  494,  vel 
491)  )  vnlg»  (ribuiintfnon  desnnlenim,  qui  apocryphum  tolum  pulenl)  Icgitur  ap.  Bnrch.  I.  3,  c.  2i0.  seq. 
hoiseni  Pan.  1,  2,  r.'94  ct  125.  Decr.  p.  4,  c.  64  seq.,  in  rapiinl.  Auonis  Vercell.  ap.  DWcherinm,  c.  lOO 
ct  cx  parte  (§  15—18.)  apnd  Anselm.  I.  2,  c.  193  (208).  In  coll.  Ilisp.  GonzaI<^ii  (ad  iin.  loin.  2)  hxo 
iiiscriptlo  esi  :  Decretale  in  urbe  Roma  ab  Hormisda  P.  edilum  de  scripturis  divinis,  quid  universatiler  ca- 
ihoiica  recipiat  ecclesia,  vei  poslhcec  quid  rilare  dp-beat,  atqiic  hspc  cerle,  qnae  npiid  Graliamiin  proiitat,  re- 
ceiisio,  sane  HormisikB  esse  videtur.  (Cf.  Baller.  Ed.  Opp.  Leon.  M.  t.  3,  p.  CLl.)  Tres  recensiones  legun- 
tur  in  Coll.  conc.  Mansiana,  quarum  ullima,  proiata  ex  Cod.  Juren!>i  Cliiinetii,  cuni  collbct.  liispana  fere 
roiicordal,  nisi-quod  in  hac  nonnulla  suni  einendata,  quod  iiifra  nolabilur.  —  In  Edd.  coll.  nonnnllis  (Vc- 
iiett.  I,H.  Bas.  Nor.)  ita  profertur,  ut  post  vers.  subdenda  (qui  est  linis  cap.  ap.  Ivonem)  seqnaiur  :  Qui^ 
dnm  in  septuagesima  decreto  de  libris  apocrypliis  novo  prooetnio  praemisso  ;  {item)  Qua:  vero  optiscula  vel  qui 
libri  sint  inier  apocryphos  comuuiandi,  idem  Gelasius  ottendil  dicens.  Eodeni  plaiie  modo  (miKata  tamen 
voce  :  subdenda  in  :  damnanda)  hahetur  in  Cod.  Lips.  A.  --  In  Ed.  Arg.  eoJein  prooeinio  servato,  verba  : 
e  quibus  pauca  cet,  ad  calcem  totius  decreti  snnt  rejecia,  et  sequiiur  vers.  :  Quinquageiima.  —  In  Cod. 
Lips.  C.  non  leguntur  ea  verba,  reienluin  taiiien  est  proipininni;  in  cod.  deniqiie  scqne  Lips.  B.  oinnia 
•.i*>uiii  tnde  a  $  17.  "  Eph.  primam  :  Edd.  coll.  o.  *'  cujus  textum  aut  unum  iota  si  quis  idiota  :  ej:d. 
e\c.  Bas. 

Patrol.  CLXXXVH.  3 


75  DECRETl  PARS  FRIMA.  DIST.  IV.  7« 

tAin  Inomnibus  Tenerabiiiicr  receperii,  anathema  A  S  ^^*  Item  RuBnus  vir  religiesus  plurimos  eccle- 


8iu  S  45.  liem  opuscula  aique  iraciatus  omnium 
Palnim  orlhodoxorum,  qui  in  nullo  a  sanctae  Ro- 
inanae  ecclesi»  consortio  deviavenml»  nec  ab  ejos 
fldeli**  prsedicatione  sejuncti  snnl,  sed  communionis 
ipsiutgratia  Dei  usque  ad  uUimum  diem  vitx  suae 
pariicipes  fuerunt,  legenda '^  decernimus.  §f6.1tem 
(iecretales  epistolae,  quas  beatissiml  Papae  diversis 
temporibusab  urbe  Romana  pro  diversorum  Palrum 
consulatione  dederunl,  venerabiliier  suscipienda*. 
«unt.  S  n.  Ilem  gesta  '  sanctorum  marlynim,  qui 
niuliiplicibus  tormentorum  cruciatibus  el  roirabili- 
bus  confessionum  triumpbis  irradianl.  Qnis  ila  " 
esse  catholicorum  dubiiet,  et  majora  eos  in  atgonibus 
fuisse  perpessos,  nec  suis  viribus,  sed  gratia  Dei  et 


siasiici  operis  ediditlibros,  nonuuiias  etiam  scriptu- 
ras  interpretatos  est;  sed  qnoniam  B.  Ilieroiiymiis 
jn  aliquibus  eum  de  arbitrii  liberiate  nolavit,  illa 
sentimus »  qu^  praedictum  D.  Hieronymum  sentire 
Gognoscimus  :  et  non  solum  de  Ruflno ,  sed  etiani 
de  universis«  quos  vir  saepiift  memoratus  zelo  Dei 
ei  fidei  religione  reprehendit.  §  22.  Item  Origeois 
nonnulla  opuscula,  quae  vir  beatissimus  Uieronymus 
non  repudial,  legenda  suscipimus,  reliqua  autem 
oinuia  cum  auciore  suo  dicimus  esse  renuenda. 
§  23.  iiein  chronicon  Eusebii  Caesariensis  atque 
ejusdeni  hisioriae  ecdesiasticae  libros,  quamvis  in 
primo  narrationis  suae  libro  lepuerit,  et  postea**  in 
laudibus    atque  excusalione  Origenis  scbismalici 


adjutorio  universa  lolerasse?  Sed  ideo  lecundum  »  unum  conscripserit  librum  :  propter  rerum  tamen 


antiquam  consuetodinem  '*  singulari  cautela  in 
sancta  Romana  ecclesia  non  legnniur,  quia  et 
eonim,  qui  conscrlpsere,  nomina  penitus  ignoran- 
tor,  et  ab  infideiibug  aut  idiotis"  superflua,  aot 
ininos  apta,  quam  rei  ordo  fiierit,  scripta  esse  i»o- 
tantur  :  sicut  cujusdam  Uoiiici  et  Julitae*^,  sicut 
<^regorii  *'  alioroinque  hujusmodi  passiones,  qu» 
ab  liaereticis  perbibentur  "  conscriptae.  Proptcr 
qood,  ul  dietum  esC,  na  vel  levis"  subsannandl 
oriretor  occasio,  in  sancta  Romana  ecclesia 
non  leguiitur.  Noa  tamen  cum  praedicta  ecclesia 
omnes  martyres  et  eorum  gloriosos  agones,  qui 
Deo  inagis  quam  hominibus  notl  sunt,  omni 
devoiione  yeneramur.    J  18.  liem  vllas  Palruro, 


notitiam  singularem  ,  quae  ad  inslructionem  perti- 
nent,  usquequaque  non  dicimus  renuendos.  §  24. 
Iiein  Orosium  virum  eruditissimum  collaudamus, 
quia  valde  nobis  necessariam"  adversus  paganoruni 
calumnias  ordinavit*  historiam,*  miraque  brevitate 
contexuit.  §  25.  Item  venerabilis  viri  Sedulii  pa- 
schale  opus,  quod  heroicis**  descripsit  versibus, 
insigni  laude  proferimus'\  S  ^6.  Item  Juvenci  * 
nihilominos  laboriosum  opus  iion  spernimus ,  sed 
miramur".  S  27.  ileterum**,  quae  ab  haTeticis, 
sive  schismaticis  conscripta  vel  praedicaia  sunt, 
nullatenus  recipit  caiholica  et  apostolica  ecclesia 
Romana*  E  quibus  pauca ,  quae  ad  memoriam  vene- 
runt ,  et  a  catholicis  vitanda  sunt,  credimns'^  esse 


Pauli ,  Aiitonii,  Hilarionis  et  omnium  eremitarum,  G  subdenda.  S^B.  Impritiiis**  Arimiiiensem  synodum. 


qoas  tanien  vir  beaiissimus  scripsit  Hieronymus, 
cum  omnl  honoro  suscipimiis.  |  19.  Item  actus  B. 
Siivestri ,  apostolicat  sedis  praesulis,  licet  ejus ,  qui 
conscripsit ,  noinen  ignoremus ,  a  multis  tamen  in 
nrbe  Roma  catholicis  legl  cognovimus,  et  pro  aiiti- 
quo  usu  muliae  hoc  Imitantur  ccclesiae.  S  ^O.  item 
scripta  de  inventione  S.  crocis  doiuinicae ,  et  alia 
itcripta  de  inventione  capitis  B.  Joannis  Baplisiae, 
novellae  quidem  revelaliones  '*  sunt ,  ei  nonnulli  eas 
catholici  legiinl ,  sed  quuin  haec  ad  catholiconim 
nianos  pervenerint**,  B.  Pauli**  apostoii  sententia 
praecedat  :  Omnia  probalt ,  quod  bonum  e$t  tenete. 


a  Constantio  Caesare  Consiantini  filio  cotigrefatain 
niedianie  Taurn  pra^fecto,  ex  tunc  et  *nunc  et  us- 
que*  in  aeternum  confitemur  esse  damuaiam.  S  29. 
Item  iiinerarium  nomine  Petri  apostoii,  quod  ap- 
pellatur  soiictt  Clementis  lib.  Vllt  ** ,  apocryphuin. 
S  50.  Aclus  nomine  Andre»  aposioli,  apocryphi. 
S  51.  Aclus  nouiine  Philippi  apostoli,  apocryphi. 
S  32.  Actus  noinine  Petri  aposloli,  apocryphi.  §  53. 
Acius  nomineThomae  aposloli ,  apoctyphi  ^*.  S  34* 
Evaiigelium  nomine  Thaddaei ,  apocryphum.  S  35. 
Evangelium  nomine  Thoinae  apostoli ,  quo  utuntur 
Manichaei ,  apocryphum.  S  36.  Evangelium  nomine 


NOTATIONES  CORRECTOROM. 


<  Jtem  gesta :  Hinc  usque  ad  finem  capitis  omnia 
absunt  a  plerisque  vetusiis  Cratiani  codicibus : 
quod  etiam  Archidiaconus  adnotavit.  Sunt  tainen 
ojusdem  Celasii  usque  ad  vers.  Celerum  qui  libri,  et 
apud  Burchardum  et  l\tnem  referuntur  proxime 
))ost  superiora. 


>  Hvenci :  Antea  legebntiir  :  liem  Vincentii : 
rcslituta  est  vera  lectio  ex  Celasio,  Buichardoet 
Ivone.  De  quo  Juvenco  meminit  B.  Hieronyinus  in 
catalogo. 


DisT.  XV.  C.  Ili.  **/ide  vel :  Coll.  Hisp.  —  Bnrch.  **  eligenda :  Ed.  Lugd,  HI.  ««la/fl  :  Ans.  *•  aucto- 
ritatm  et  cons.  :  Edd.  coll.  o.  »*  dictie :  easd.  cum  Ans.  el  Iv.  **  Julit<e,  matris  ejns  :  Edd.  Veneti.  I. 
H,  Ili.  Anlw.  ^iieorgii:  Edd.  coll.  o.  prret.  Antw.  ^^probantur:  Edd.  Par.  Lngdd.  I,  II,  IH,  Aiilw. 
'^  lenus  :  Edd.  coil.  o.  '*•  relationes  :  Coil.  Hisp.  ••advenerinl :  Coll.  Ilisp.  —  Ed.  Bas.  »*  1  Thess.,  c.  5. 
•*deest  ih  Ven.  I,  li;  Lugdd.  f ,  II,  Ut  Par.  Antw.  '^necestaria  :  Edd.  coll.  o.  **hcBrcticis  :  Vetielt.  I, 
H.  ^^pra^fetimus  :  orig.  ^^imitamur  :  VM.  coll.  o.  ^*cetera  :  Coll.  Hisp.  "^antea  legebatur  :  decrevi- 
mus -^  decernimns  :  Ed.  Bas.  *•  Burch..  I.  3,  c.  121,  Ivo  Pau.,  I.  2,  c.  ii3;  Dccr.,  p.  i,  c.  05. 
*^novem  :  Coll.  Hisp.  **ln  coll.  Hisp.  add.  :  Ev.  nom,  Mathiff^  ap.,  Ku,  nom.  Barnibfjs^  ap.,  Ev.  uoia. 
Jacobi  minorisy  ap.  (et  cuin  Bas.)  :  Ev.  nom.  Pe/rt ,  ap. 


77  DECRETI  PARS  PlilMA.  DIST.  XY.  78 

Barnab»,  apocryphai».  {  37.  Evangeiium  nomine  j^  Lusanae**,  apocrypbus.  §  64.  Liber  canonum  Apo- 

BarlboloniaBt  apostoli ,  apocryphum.  §  58.  Evange-  siolorum  ,    apocryphus.  §  65.  Liber  Pbysiologus , 

bom  nomine  Andreae  apostoii,  apocryphum.  §  59.  ^qui*  ab  baereticis  conscriptus^esl*  et  B.  Ambrosii 

Evangelia,  quae  falsavit  Lucianus,  apocrypba.  §  40.  nomine    prxsignatus,    apocrypbus.  §  66.  Hisloria 

Evangelia,  quae  falsaTit  Hyrcius^^  apocrypha.  §  4t.  Eusebii  Pamphili,  apocryplia.  §  67.  Opnscqla  Ter- 

Liber  de  infantia  Salvaioris ,  apoeryphus.  §  42.  Li-  tulliani'^  sive  Africani,  apocrypba.  §  68.  Opuscula 

berde  nativitate  Salvatoris ,  et  deS.^Maria,  ei^*  Posiumiani'*  et  Gaiii,  apocrypba.  §  69.  OpiiscuU 

de  obsletrice  Salvatoris,  apocrypbus.  §  45.  Liber,  Montani  ^  Pfcis:  iilse  et  Maximillae,  apocrypha.  §  70. 

qui  appellatur  Pastoris,  a|)ocryphus.  §  44.   Libri  Opuscula  omnia    Fausti    Manicbaei,  apocrypha'*. 

omnes,  quos  fecil  Lenticius ^',  discipulus  dtaboli,  §  7i.  Opusciila  .'^lteriusClemeniis  Aiexandrini,  apo« 

apocrypbi.  {  45.  Liber,  qiti  appellatur  Fundamen-  crypba.  §  72.  dpuscula  Cassiani  presbyleri  GaHla- 

tum,  apocryphus.  §  46.  Liber,  qui  appellatur  Tbe-  rum ,  apocrypha.  §  75.  Opuscula  Viciorini'^  Picia- 

saurus,  apocrypbus.  §  47.  Liber,  qui  appellalitr  de  viensis,  apocrypha.  §  74.  Opusciila  Fausti  Regien* 

filiabus  Adae,  vel^  Geneseos,  apocrypbus.  §  48.  sis  Galliarum,    apocrypba.  §  75.  Opiiscula    Fru- 

Ceiitiroetrum  ^' de  Chrislo  Virgilianls  compaginatum  mentii",  apocrypba.  §  76.  Epistola  Jesu  ad  Agba- 

versibos,  apocryphum.  §  49.  Liber,  qui  appellalur  B  ruin'*  *  regem,*  apocrypha".   §  77.  Passio  Geor- 

ActusTheclae  et  Pauli  apostoli,  apocrypbus.  {  50.  gii",  apoci^pha.  {  78.  Passio  Cyrici  el  Juliiae**, 

Liber,  qni  appellatur  Nepotis^S  apocryphus.  {  51.  apocrypba.  {  79.  Scripiura,  qiiae  appellatur  Con- 

Liber  Proverbiorum,  qui  ab  baereticis  conscriptus^^  tradictio**  Salomonis,  apocrypha.   {   80.  Phyla- 

et  S.  Xisii  nomioe  signatus  est,  apocryphus.  {  52.  cteria  omnia  ,  qnae  non  &nge1orum'%  utconfinguni, 

Revelaiio,  qiiae  appellatur  Pauli  apostoli ,  apocry-  sed  daemor.um  magis  arte  conscripta  sOnt,  apocry* 

pba.  {  55.  Revelatio,  qiiae  appellatur  Thoma:  apo-  pha.  {  81.  Haec  et'oronia*hi8siroilia^  qnaeSimoii 

iioli,  apocrypba.  {  54.  Revelatio,  quae  appellaiur  Magus,  Nicolaus,  Cerintbus",  Marcion»  Basilides, 

Slepbani ,  apocrypha.  {  55.  Liber,  qiii  appellatur  Ebion ,  Paulus  eiiam  Samosaienus»  'Pbotinus*  et 

Transitus^  S.  Mariae,  apocryphus.  |  56.  Ltber,  qui  Bonosus  et  qui  siinili  errore  defecerunl^  Montanus 

appellatur    Poeniientia    Adae ,    apocrypbtis.   {  57.  quoque  cum  suls  obscoemssimis  sequacibus ,  Apol'- 

Liber  Ogiae^*  nomine  Gigantis,  qui  ab  bxreiicis  cum  linaris**,  Valentinus  sive   Manichxus,  Faiistus''. 

dracone  post  diluvium  pugnasse  perhibetur,  apocry-  Sabellius ,  Arius ,  Maccdoulus,  Eunomius,  Nov;itiis, 

phus.  {  58.  Liber,    qni   appellatur    Testamentum  Sabbalius,  Coelesiius**,  Donattis»  Eustatbius,  Jo- 

Jacob*^,  apocrypbus.  {  59.  Liber,  qui  appellaiur  ^  vinianus ,  Pelagius ,  Julianas  et**  Latiensis,  Coelo- 

Poenitentia  Origenis,  apocryphus.  {  60*  Liber,  qui  slinus,  Maximiiius,  Priscianus^^ab  Hispania,  Lain- 

*appellatur'  Poenitentia  *  S.*  Cypriani,  apocryphiis.  pedius,  Dioscorus,  Euiyches,  Petrus,  et  alius  Pe- 

{  61.  Liber»  qui  appellalur  Pcenitentia  iamnis"  et  Irus,  e  quibus  unus  Alexandriaro,  alius  Antiochiam 

Mambrae,  apocrypbus.  {  62.  Liber,  qni  appellalur  maculavit,  Acacius  Constantinopolitanus,  cumcon* 

Sortes"  apostolorum,  apocrypbiis.   {   65.   Liber  sortibus  suis,  iiec  non  et  omnes  haereses^S  quas 

NOTATIONES  CORRECTOBUM. 

^  De  S.  Maria  :  \n  collectione  Isiilori  legilur  :  et      Maria,  vel  obtteniee.  k[i\iA  Ivonein  vero  :  et  d4  S» 
de  Maria  et  obttelrice.  Apiid  Burcbardum  :  et  de      Maria ,  vel  de  obsletiice  Salvaloris. 

DisT.  XV.  C.  in.  "  Hestfchius  :  CoII.  Hisp.  —  Y$iciui  :  Burch.  — -  Ysius  :  Ivo.  —  Ytius  et 
postea  {  ppr  orrorcm  repetila  :  lUiicius  :  B:is.  Iricius  :  Arg.  *■»<»/  ;  Coll.  Hisp.—  Edd.  coll.  o.  pr.Tler 
Liigdd.  —  ^*Leucius  :  Coll.  Hisp.  Biirch.  Ivo.  —  Lucius  :  Mansi.  —  Euticiut :  Ed.  Bas.  ^  lepiogmem  : 
Ibinsi.  — adjectut  genesi  :  Coll.  Hisp.  —  Ad(e  genesis  :  Biircli.  —  vel  genesis  :  Edd.  coll.  o.  *•  Cenio  : 
Coll.  H.  —  Pentametrum:  Ed.  C(»ll.  o.  *  *•  anlea  legebalur  :  Lepotius.  —  Setipous  :  Bas.  *^  trans- 
eriptus:  Edd.  Coll.  o.  ^Transiius:  i.  e.  asswntiol  Coll.  Hisp.  —  Etl.  Aniw.  *'  Ugi(e  :  Col.  H.  — 
Eild.  ani.  ei  Burch.  Diogenis  nonien  landant.  —  Diogice  :  Bas.  —  Diogenife  :  Ivo.  *^Job  :  Coll.  H.  — 
Barcli.  Ivo.  — Edd.  coll.  o.  Par.  Anlw.  add.  ex  glossa  :  alins  est  Jacob.  ^^Jamnce  :  Edd.  coll.  o.  — 
^^$ors\  eseil.  ** Laus  apostolorum  :  Mansi.  —  Lusa  ap,  :  Burcb.  —Jus  apostolorum  :  Coll.  Hisp.  it:i  ut 
de  constitulionibus  apostolonnn,  aprocryphis  ei  ipsis,  canonis  auciores  seiisisse  vi<ieantur.  '^Opp.  Tir^ 
tnltiani  apocrupha,  Opp,  Laeianiii  sive  Alricani  apocryptta,  Coll.  Hisp.  ''^Geminiani :  E'd.  Arg.  — Joviuiaui  : 
£d.  rell.  pr.  Bas.  '*in  CoU.  Hisp.  add.  :  Op.  Comotiani  apocrtfpha;  et  post  {  71  opuscuta  Tasc.  Cypriani^ 
Amovi  et  Ticonii  apocrypha,  '^  anlea  lcgebaiur  Victoris^  el  poste:i  ^IA  :  taustini  Reginensis,  AUam('ti 
de  ¥ictoriiio  Pictaviensi  non  satis  consiat,  et  videlur  legeiidum  essc  :  Pitabiensis  (fi,  Petabionensis)  qiw.i 
Mansio  etiain  placuit.  £t  iia  legitur  eiiam  in  aucta  illa  Dionys.  collect.,  ap.  Amort.  Elem.,  tom.  2.  Peui- 
viom  vero  ad  Draviurn  flumen  iii  Moravia  situin  est.  "Frume/i/t  c(gci  :  Coll.  Hisp. —  Frumentici  :  EtKl. 
coll.  o.,  pr.  fias.  '*Abagarum  :  Edd.  coll.  o.  —  vox  regem  deest  eiiam  in  Hisp.,  est  lamen  ap.  Ivoiicin 
01  Bnrch.  ••in  Hisp.  sequ.  :  Ep.  Abgari  ad  Jesum  apocr,  *^Gregorii  :  Ed.  Par.  "  Viticlce  :  Ed.  Bas. 
**interdiclio  :  Coll.  Hisp.  ^*ab  angeto^  ut  ilti  conf^  sed  a  dasmone,  Ed.  coll.  o.  **Cherindus  :  Ed.  Bas.-** 
Thervidus  :  Edd.  rel.  Nomen  PAo/mt ,  qiiod  ab  Edd.  coll.  o.  aliest,  prosiat  apiid  Burch.  **  Apottinaris 
Vateniinus  :  CoU.  Hisp.  ^^' Faustus  Africanus  :  ead.  *^Caltixius  :  ead.  —  Edd.  coll.  o.  in  quibus  paiicis 
post  :  Eustachius  et  Jubianus  I  audantur.  **Jutianus  Edaneusis  :  Burcb.  —  Cetanensis':  Coll.  HtKp. 
^**  Priseiilianus  :  ead.  et  Edd.  coll.  o.  in  qtiibus  paulo  post  lcg.  :  Lnpedius,  —  in  iUa  scquilur  :  Nestorius 
ConstttHtinopotitanus  f  Maximns  Cynicus],  etc.    ^^  hffresiarchie  :  Coll.  Hisp. 


73 


bi::t.R£TI  PARS  PRIMA.  DIST.  XV. 


SO 


ipgi  eonimqiie  discipiiti ,  siveschismaiici  docaerunt  A  ftt'«>'0''U'n  bonorum.  Seciinda  leclio*^  :  Vbi  enhn 


vel  conscripseriinl,  qiiorum  nomina  minime  reiiiien- 
tiir^*,  non  soliim  repudiaia,  verum  etiam  ab  omni 
Romana  et  aposiolica  ecclesia  eliminata,  atque 
cum  suis  auctoribus  anctorumque  sequacibiK  sub 
anaihematis  indissolubili  vinculo ,  in  seternum  con- 
filemur  esse  damnata. 

§  82.  Ceterum  i ,  qui  libri  in  ecclesia$tici$  officii» 
per  anni  ^*  circulum  a  nonnuUi»  legantur  {quod  ritum 
iilum  apostoUca  uon  reprobat ,  sed  sequitur  eccUsia) 
pro  fidelium  adificatione  adnotandum  censuimus* 

Quidam'\  qtiod  in  seouiagesima  ponunt  penla- 
teuchum^  usque  io  XV  ^'  diem  anie  Pascha ,  XV 
die  ponunt  Ilieremiam  usque  in  cocnam  Domini.  In 
ccena  Domini  legunt  tres  lectiones  de  laiDeiitatione 


Testamentum  eht.  Tertia**  :  Umbram  enim  hw 
bens  lex  futurorum  bonorum.  In  pascha  Domini 
bomilias  ad  ipsum  diem  pertinentes ,  Infra  liebdo- 
madam  homilias.  In  ociavis»  paschae  ponunt  actiis 
apostolorum  et  epistolas  canonicas  et  apocalypsin , 
us'iiie  in  octavas  pentecostes.  1n  octavis  pentecostes 
ponunt  libros  regom  et  paralipomenon  usqne  in 
caiendas  augusti.  In  dominica  prima  niensis  augtisti 
[>onnnt  Salomonem  usqiie  in  calendas  septembris. 
In  dominica  prima  septeml)ris  ponunt  Job,  To- 
biam^*,  Hester,  Esdram  usquein  calendas  octobris. 
In  dominica  prima  mensis  octobris  ponunt  librum** 
Bf:ichaba!onim  usque  in  calendas  novembris.  In  do- 
minica  prima  mensis  novembris  ponont  Ezechielein 


Iliereinise^* :  Quomodo  sedet  sola  civilas^  etc,  et  ^  et  Danielem  et  minores  prophetas  usque  in  ealeiidas 


tres  de  traclatu  S.  Augustini  in 'psalm.  LIY  : 
Exaudi  Deus  orationem  meam  ^'  et  ne  despexeris ,  et 
ires  de  Apostolo,  ubi  ait  in  epislola  ad  Corinthios'*: 
Convenientibus  vobis  in  umm,  Secunda  lectio  sic 
incipif  :  Similiter  *et  caticem*  postquam  oBnavit^ 
clc.  Tertia^*::  De  spirituatibus  autem  nolwnus^^  vos 
ignorare  fratres,  In  parasceve  tres  lectiones  de  la- 
iiicniatione  Hieremi;e ,  el  ires  de  iraciarn  S.  Aiigit- 
slini  in  psalinum  LXIII  :  Exaudi  Deus  orationem** 
meam ,  quum  deprecor^  et  tres  de  Apostolo ,  ubi  alt 
in  epistola  ad  Uebrseos**  :  Festinemm  ingredi  in 
illam  requiem^  etc.  Secunda  lectio"^  :  Omnis  namque 
pontifex.  Tertia^' :  De  quo  grandis  nobis  sermo,  In 
sahbato  sancto  tres  lectiones  de  himentatione  Hiere- 


decembris.  In  dominica  priina  mensis  decembris 
ponuiit  Esaiam  prophetam  usque  ad  nalivituleni 
Domini.  In  nataii »  Domini  legunt  primum  de  Esaia 
tres  lecliones.  Prima  iectio*^  :  Primo  tempore  alie^ 
viata  est  terra  Zabulon ,  etc.  Seeunda  ** :  Consola- 
mtfit,  consolamini,  Tertia**:  Consurge  ^  consurge^*, 
Deinde  legitntur  sermones  vel  bomiliae  ad  ipsutii 
diem  pertinentes.  In  nauli  S.  Stepliani  boroilia  do 
ipso  die«  In  natali  S.  ioannis  simililer.  In  paiali 
innocentium  simiiiier*  In  natali  S.  Silvestri  simili- 
ter.  In  octava  naialis  Domini  bomilia  de  ipso  die. 
In  dominica  prima  post  nalivitatem  Dotnini  ponunt 
epistolas  Pauli  usque  in  septuagesimam.  In  epipha- 
nia  lecliones  tres  de  Esaia.  Prima  lectio  incipit : 


iiiiae  propheiae,  et  tres  de  tractatu   S.  Auguslini  in  G  Omnes^'  sitientes.    Secunda**  :  Surge^  iltuminar^ 

cumdein  psalmiim  LXIII  :  Exaudi  Deus  orationem      Hierusalem.  Tertia  *^ :  Gaudeus  gaudebo  in  Domino. 

meam,  quumdeprecor^ciires  de  Aposiolo,  ubi  ait     Dcinde  leguntur  sermones  vel  bomili»  ad  ipsum 

in  epislola  ad  Hebraeos** :  Christus  assistens  ponitfex     diem  pertinentes. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

i  Jn  Psalmum  LIV  :  Sic  eiiam  apud  Ivonem.  In 
Ordine  Romano ,  cap.  de  officiis  divinis  a  ccsna  Do- 


t  Ceterum  :  Hinc  usque  ad  finem  neque  in  cplle- 
rtione  Isidori,  iieque  in  ullo  veleri  couice  Graiiani 
eonini ,  qiue  rollata  sunt  inveiiiuntur.  A  verbo  ta- 
iiien  :  in  Septuagesima  ponunt  j  releruntiir  a  Bur- 
chardo  etlvone  sineaiicloris  iiomitie,  in  Panormia 
ex  Gelasio  ipso  cum  LXX  Episcopis.  Fere  auiem 
oinuia  baljeiitur  sparsim  in  libro ,  qut  Ordo  Roiua- 
nus  iiiincupatiir. 

^  Peniateuchum :  Apud  Ivoneni  lef>iiiir  :  Hepta- 
teuchunij  ut  ultra  quinque  librus  coinprehendat  li- 
briini  Josuae  et  Judicum ,  qun  voce  ac  librorum  con- 
junctioiie  B.  Hieronymus  ad  Luciiiium  scribens  uii- 
4ur.  Alii  vero  lleptaticum  appeliant,  utS.  Gregorius 
libro  7,  indict.  i,  epist.  48  el  iib.  10,  epist.  22,  et 
alibi,  et  Rabanus  in  pracfatione  in  Uicremiam,  et 
Ordo  Romanus  cap.  de  sepiuagesima. 


mint  usque  in  octavas  pentecostes  ^  et  apud  Burchar- 
dum  legititr  :  in  psalmum  63,  id  est :  Exaudi  Deu$ 
orationem  meam  j  quum  deprecor,  Iteinque  in  cap. 
de  ordine  in  nocte  parasceves :  tres  de  tractatu  S.  Au- 
gusiiii!  de  psalroo  63. 

>n  Jn  Oclavis :  Ipsam  diem  octavam  solilam  fuisse 
proferri  nomine  multitudinis,  id  est,  octavas,  no- 
tabitiir  infra  de  consecratione^  dist,  3,  c  pronun- 
ciandum,  * 

^  Jn  nataU  Domini :  BurcbarUus  et  Ivo  habeiit  : 
invigilia  nalalis  Dotnini ,  et  ita  in  Ordine  Roinaiio, 
cap.  qiiod  inscribiiur  :  Jn  Chri$ti  nominej  incipii 
ordo  enlholicorum  librorum  ,  qui  in  eccluia  Romana 
vonuntur.  Panormia  autein  babet  ut  Gratianus. 


DisT.  XV.  C.  III.  "  reiinuimu$  :  Coll.  Hisp.  —  reveremur  :  Arg.  —  rettnemu$  :  Edd.  coll.  rel.  *»  loia 
§  82  ahest,  ut  a  Burchardo  et  Ivone,  ila  ab  Edd.  Arg.  Veneu.  I,  II  Nor.  et  codd.  Lips.  A,  B.  C. 
—  De  aiictore  hujus  canonis  parliculae  non  conslat,  licct  Ant.  Augustinus  eain  iii  libro  Aiiii- 
larii  se  invenisse  testatos  sit.  Leguntur  lainen  simiiia  in  Micrologo  de  otTicio  missae,  quem  nia- 
iiuscriplum  servat  bibl.  Paul.  Lips.  (n.  608),  et  tractatus  quidani,  invenius  ad  calcein  codicis  decrelt 
ablnev.  Ivonis  :  Ordo legendorum  per  circutum  in  matutinaU  officio ,  et  cau$i$  eorum  (bibl.  Paul.  955)  ex- 
eepptus  cx  niicrolojjo,  ui  viiieiur,  a  Gratiani  verbis  proxinie  abesl.  '^Burch.  I.  5 ,  c.  222;  Ivo  Pan.  I.  2, 
c.  90;  Dt*cr.,  p.  4,  c.  63.  '»-¥  :  Bas.  — Xi  :  Edd.  coll.  rel.  ^•Threii.,  c.  1.  ^^ deprecationem  :  Edd. 
coll.  o.  (ir.  Bas.  Liigd.  L  '•Corinlb,,  c.  11,  v.  10.  '•Luc,  c.  22,  v.  20.  "lCor.,  c.  12,  v.  I. 
•»no/o  :  Edd.  coll.  o.  cum  Vulg.  —  pr.  Bas.  " deprecationem  :  Edd.  coll.  o.  •Mlebr.,  c.  4»  v.  II» 
•Mlebr.,  c.  5,  v.  i,  ••iii.,  v,  11.  »•  ib.,  c.  9,  v.  11.  •Mb.,  v.  16.  ••ib.,  c.  10.  v.  1.  ••ad  Judiih  i 
Ivo.  ^Uibroe  :  id.  •»Es.,  c.  9,  v.  1.  ••ib.,  c.  40,  v.  1.  »»ib..  c.  52,  v.  I.  "^  add.  Hieru$alem:  Vciu 
I  Par.  Lugdd.  I,  H,  fll,  Aniw.    »»£8.,  c.  55,  v.  1.    ••ib.,  c.  60,  v.  1.    •Mb.,  c.  61,  v.  10. 


Sl 


DECRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  XYI. 


Sl 


DISTINCTIO  XVI. 
GRAT1ANUS.  A  (er  apocrjpha,  jexceplis  qinnquagiiua  capilulis,  qua» 

Apo$iolorum  vero  canone»^  qui  per  Cle- 


l  Pars. 

metitem  Pontificem  Romanum^  $\cut  quidam  asierunt^ 
dicuntur  ei$e  tranilati^^  $unt  quinquaginta. 
Ho$  non  recipiendo$ »  $ed  inter  apocrypha  deputato$ , 
\s\d0Tus  \$cribit  diceni : 

C.  I.  Apo$tolorum  canone$  apo$tolica  rejiciunturl 

auctoritate. 
Canones^,  qni  dicuniur  aposlolorum ,  seu  quia 
cosdein  nec  sedes  aposiolica  reccpit,  nec  sancli 
Palres  iliis  assensum  '  prxbuerunt ,  pro  co  qudd  ab 
baereiicis  sab  noniine  apostolorum  compositi  digno* 
scunlur,  quamTis  in  eis  utiiia  invenianlur,  tainen 
ab^  aactorilate  canonica  alque  apostolica  eorum 
gesta  consiat  esse  remota  atque  intcr  apocrypha 
depitt.tla*. 

Zepbyrinus  autem  contra  $cribit  Episcopi$  per 
Sieitiam  eon$tituti$,  epi$t,  /*. 

G.  II.  Apo$tolorum  canone$  $unt  recipiendi, 
Sesaginla«    sententias  apostoli  praescripserunt' 
runi  aliis'  plurimis  episcopis.  et  servandas  ceu- 
sucrunt. 

C.  III.  Exceptig  quinquaginta  eapituli$  canones  apo- 
Uotorum  inter  apocrypka  deputantur. 

Item  Leo  ^  papa  IX  eontra  epi$totam  NieetiB  ab^ 
bati$  *. 

Clementis  librum ,  id  esl  Petri   apostoli  iiinera- 

num,  et  apostolorum  canoues  numerant  Paires  in- 


decreverunt  ortbodox»  '  (idei  ^^  adjungeuda. 
C.  IV.  Item  VI.  Synodus  ",  cap.  2. 

Placuit  buic  sanciae  synodo,  ut  amodo  confirmata 
et  rata  sint  canonum  apostolorum  LXXXV  capi- 
tula. 

Epi$tola  •  hidori  in  capite  canonum  ". 

Isidorus  ^  serrus  Cbrisii  Icciori  suo  conseryo  ^*, 
§  1.  Propier  eorum  auctoriiatem  ceteris  conciliis 
praeponimus  canones,  qui  dicuntur  apostolorum,  licet 
a  quibusdam  apocrypbi  dicantur,  quoniam  plures^^ 
eos  recipiunt  *',  el  sancii  Patres  eorum  sententias 
synodali  auctoritate  roboraverunt  et  inter  canonicis 
posuerunt  constitutiones.  Item  infra  §  2.  Primo  ** 
quidem  ordo,  ut  pnedictum  est,  de  celebrando  con- 
^  cilio  insertus  babetur,  et  postmodum  canonum  apo- 
stolorum,  ac  primorum  ^'  apostolicorura  (id  est  a 
S.  Clemenie  usque  ad  S.  Sylvestrum)  decretorum 
aique  diversorum  conciliorum  breviarium  interpola- 
tur  *',  sequens  urdinem  suum. 

Gralianus.  liem  quum  iiadrianu$  papa  $extam  iy^ 
nodum  recipiat  cum  ommbu$  canonibus  $ui$,  cum 
etiam  $ancta  octo  univer$alia  concilia  profe$$ione 
Romani  Pontificit  $itu  roboraia ,  in  $exta  "  autem 
synodo^  $ive  in  $eptimo  concilio,  apo$fohrum  canone$ 
$int  recepti  et  approbaii  :  palet,  quod  non  $int  inter 
apocrypha  deputandi* 


INOTATIONES  CORRECTORUM. 


Dmt.  XVI.  I  Par».  •  Tran$tati  :  \n  titulo  qui  C 
pra*ponitur  canonibus  Apostolonim  in  collectione 
Isidori  et  in  conciiio  Stepliani  Papue  IV  (cujus 
magnam  partem  Deusdedii  Cardinalis  in  sua  caiio- 
uoiii  collectioiie  rererl)  pro  voce  :  tran$lati ,  babe- 
tur  pro/a/i.  Dionysius  cerie  Esigjus  liultam  bujus 
versionis  mentionem  facit,  et  aliqui  scriptores  so- 
lent  epistolas  Clementis  boc  iiiodo  cilare  :  Ex  dictis 
Pttri  Apostoli  per  Clementem  protaii$,  iil  auctor  Po- 
l>carpi  et  atii. 

C.  1.  b  Capiit  hoc  est  in  pnefatione  Isidori  ad 
cotlectionein  conciliorum,  quje  ei  bibliotheca  ec- 
«rlesiae  Tolelaiije  descripia  Ruinam  missa  est.  Nam 
in  illa  ,  quae  vutgatae  Isidori  collectioni ,  de  qua  ini- 
tio  dictuui  est,  praepouiiur,  contrarium  potius  vidc- 
lur  dici  ei  i-efcriur  infra,  c.  Placuit,  hac  ead.  disu, 
si  niodo  idem  esl  Isidorus. 

C.  II.  c  Sexaginia :  Ivo  etiam  ei  aucior  Panormiae 
liabenl  :  Sexaginta.  Itemqiie  originale  iii  inargine. 
Sed  iii  textu  :  Septuaginta.   Pulycarpus  ;   Quinqua-  ^ 
ginta,  *^ 

C  111.  ^  Item  Leo :  Hoc  caput  suinlum  est  ex 
responsione  *' ilamberti,  Legaii  Ljonis  IX,  ad   li- 


bellum  Nicetaijpresbyteri  et  monacbi  contra  Lalinos 
edilum,  quae  Romos  iu  iiioiiasterio  sanctai  Mariae 
iiov;»  cl  iii  mullis  privalis  bibliotbecis  exslai  nia- 
imscripta.  Merilo  autem  poluit  citari  Leo  IX,  qiiod 
ejus  aucioritate  et  jiissione  Humbertus  iegatus  secli^» 
aposiolicae  ea  scripserit. 

C.  IV.  «  Epistota  :  Haec  epistola  ab  Ivone  vocatiir 
pra^fatio  in  opus  cuiioiiuui,  et  est  ea,  quae  Isidori 
iioinine  esl  pra^posila  tomis  eoiicilioriiui,  litct  iii 
velusliore  editioiie,  iu  qua  prior  est  Isidori  collc- 
ctio,  nonnulla  verba  desiderenlur.  Elsl  auiem  coii- 
lectutn  hoc  caput  ex  duobus  locis  illius  praefationis, 
Nain  verba  illa  :  Propter  eorum  auctoritatem  ^  etc, 
ns(iiie  ad  verb.  con$titutione$,  non  longe  absuiit  ab 
inilio;  reliqua  veru  sunt  iri  exlremo. 

^  lsidoru$  $ervu$  :  Iii  Paiioruiia  est  eodem  modo 
atque  apud  Gratiaiium.  Apud  Ivoiiem  el  in  inanii- 
scriplis  colleciionis  illius  codicibus  est  :  I$idoru$ 
Mercator  $ervu$  Chri$ti  conservo  $uo  ei  parenti  fidei 
[al.,  fideli]  in  Domino  $alulem.  Iii  vulgatis  aulem 
concitioruin  cditioiiibus  :  Isidoru$  peccator,  ^er^^ 
VMs,  etc. 


DiST.  XVI.  Pars  L    'Eadem  leguntur  in  prooemio Coll.  Anselm.— similia  ctiam  habebis  iii  BertholdiConc 


Ivo.  **  add.  traciore$  :  Ed.  Liigdd.  1;  traciatoree  :  II,  Hl/=  C.  IV.  **  es  can.  2  synod.  Quinisext.  hab.  A. 
ii9t  (mutata  lamen  in  nonnutlis  senlcnlia).  —  (cf.  infr.  ead.  c.  7.)  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  125.  Decr.  p.  4,  c. 
lu<).  **  ex  prxfaiioiie  colle<  t.  Pseudoisidori,  cujiis  verba  auctor  ex  praefationibiis  et  Dionysii  et  Isidori 
ILsp.  mutatus  esi.—  Ivo  Pan.  I.  2,  c  125.  Decr.  p.  4,  c.  107.  **  con$ortio  :  Ivo  Pan.  '*  populare$  :  Ivo. 
**  receperunt :  Ed.  ijas.  ^*  Ilem.  Primu^  :  E  td.  coll.  o.  cum  Ivone.  "  deest  in  EJd.  o.  pr.  Ba».  *•  $$t 
iiiterpolatum  :  Edd.  coll.  o.  —  li)bm.     **  $epi.  synodo  $ive  in  $exto  conc.  :  Ed.  Arg. 


S5                                               DECaETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XYI.  H 

Vnd€  icribit  Hadrianiis  papa  Tharatio  Patriar- A     11  Pars,§  2.  Elsoluta  synodus  est  ConsianiinlXIV 

^^^     '  anuo.  Post  quatuor  vero  aut  quinque  annos  iidem 

•C.  V.  Sexta  iyttodu$  auetoritatt  Hadriani  corro-  ^^^^^^  pg^res  congregali  sunl  sub  Jusliniano.  filio 

boratur,  ^            .  .           *  ,r                               . 

e    .      .         j             .           .  .                  ..  Constanlini ,  el  praedicios  canones  promulgaTerunt, 

Sextam  s  synodum  sanclam  recipio  cum  omnibus  .       ,.         „,,...   r.  ■      .        •.  ^     .    .. 

:                               '^  de  quibus  nullus  dubilel.  Qui  enim  sub  Constantino 

canonibus  suis.  •          j    r         .  ••  i      ...       .     ■  ■    ..  • 

^     .          o  ^  ^  ..          .  in  synodo  luerunt,  iidein  ipsi episcopi  sub  Jusliniano 

Gratiaiius.  Sed  dubttatur  de  ea,  an  eanonei  con-  i^,.    ^«.^     .,          .      .           ;  /»      .  u  . 

.    *            ^  ..         _,.  istis  canontbus  subscripserunt.  Oportebal  enim,  ut 

icrtpserii,  quod  ex  quarta  acttone  $exta  ^*^  $ynodt  ^.^,                  ,.                       ,...                 i 

f    I     L    I  •  synodus  universaiis  caiioncs  ecclesiaslicos  promul- 

"'  M  «Jm  Peln,.  •  epi»copu»  •«  Wicomerfte  :         *  «"7'-/"'"  ^  '•  «  ^"  S*".<^"  "'"  7"°^"  Tr'" 

^  ...   „              ^               .  mulgatam  ab  ea  difDniiionem  contra  Monotlielitas, 

C.  YI.  Sexta  $unodu$  canone$  con$crtp$it.  n      .     ..       . 

„..,.,        '       .      .                  '^  Constantmo  imperatore,  qui  eani  cotigregaverat  • 

Habeo  t  hbrum   coniinenlem    canones    sanct»  .           ...             .  .    ..  .         .       /.,. 

..    n     .     ,     ...      •  .   ^  . .  non  multo  post  defuncio,  et  Justiuiano  ejus  filio 

sext»  synodi.  Palnarcba  dixit :  $  1.  Quidam  scan-  '^       •  .   »  ^                        >     ^.  .  . 

.  ,.      /            .            .                        ..       ,  .  regtianie  pro  eo,  1 4.  Eadein  sancta  synodus  divini- 

dalizantur  per .  ignorantiam    pro  canonibus   isl»,  .....            ^^      .    ..        ,. 

...         L        '^       .            j                     r    .  I  (us  inspirata  iierum  Constantinopoli   quarto    aut 

dicentes  :  Nunquid  sexta  synodus  canones  fecit?  .       *^                                                         r..t.M 

e^.    .      ^          .            .           .          .      u /^  quintoannocongregataest,  et  canonesnumcroCIP' 

Sciant  ergo,  quoniam  sancta  synodus  sexta  sub  Coa-  B    .  ,    .              .      . 

.,  ^,.                           .        ;                .  j.    u    *  at^  correclionem  ecclesiae  promulgaviL 

stantino  congregata  est  contra  eos,  qui  dtcebant  "^         * 

unam  operationem  et  unam  voluntatem  esse  in  Gratian.  Ex  hi$  ergo  colligitttr^  qtiod  $exta  $ynodu^ 

Christo,  in  qua  sancti  Patres  illos  ut  baereticos  **  bi$  congregala  e$t :  primo  $ub  Con$tantino  et  nuUo$ 

aiiathemati^averunt^  et  orlhodoxam  fidem  explana-  eanone$  con$tituit;  $ecundo  $ub  Ju$liniano  fiiio  eju$, 

verunt.  et  prw(ato$  canone$  promulgavit. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  T.  *  Sextam :  lloc  babetur  in  secunda  actione  ptem  aunosa  Ane  sext»  synodi  teinpore  Agathonis 

sepiiinse  synodi  in  epistola  Hadri*jni  ad  Tharasiiim.  liabitae  usque  ad  banc  Iiujusniodi  decretorum  edi- 

Sed  eo  iii  toco  Hadrianus  refert  verba  synodicae  tionein  asserunt  intercessi«^e.  Episcopos  vero,  qui 

epistol;e  a  Tburasio  ad  se  missx.  Et  hic  Gratianus  hos  edideruni  noluisse  ipsos  edere  tanqiiam  cauones 

itoii  refert  prupria  eius  epistolae  verba,  in  versione  sextx  synodi,  sed  volitisse  supplere,  quod  videbatiir 

eiiiin  Anastasii  Bibliothecarii  sic  legitur  :  /iivetttmiii  in  V  ac  VI  synodo  deesse,  ipsamet  illoriim  ad  impe- 

autetn  in  pr^dicia  $ynodica  epi$tola  $anctitati$  ve$trc$  ratoreiii  allocutio  testatuf.  Jiaque  nova  dicenda  esl 

pv$t  plenitudinem  fidei et  confe$$ionem  $acri  $ymboli,  h£C  episcoporum  coitio  :  ideoque  Graeci  illain,  ui 

€t  otnnium  $anctarum  $ex  $ynodorutti,  et  de  $acri$  et  scribit  BaUamon,irc)^'JjcTigy,  id  est  quintam  sexiaiii 

venerabHibu$  charaeteribu$miraculum  laude  ac  ve»  syiioduin  appellant.  Ceteruiii  non  fuisse  oinnes  illos 
neratione  digni$$imum  cotitituri.  Quare  et  ea$dem  C  caiiones  a  Uomana  ecclesia  receptos,  duo  viri  reruiii 

$ancla$  $€x  $ynodo$  $u$cipio  cum  omttibu$  reguii$^  ecclesiasticaruin  peritissimi,  Anastasius  Bibliothe- 

J}U€B  jure  ac  divinilu$  ab  ip$r$  promnigatcB  $unt.  £t  carius  et  Uumberius  Leonis  IX  legaius  aperte  te- 

laeoquidem  postrema  verba  sunt  etiam  in  ilia  ipsa  siantur.  iluiiibertus  quidem  iiis  verbis:  Non  autem 

Tharasii  epistola,  quod  ex  concilio  graeco  et  nova  miror,  $i  Agathoni  Papa  et  $ancii$  Patribu$  VI    sy- 

Interpretatioiie  clare  apparet.  nodi  ve$tra  impuieli$  deliramentd,  et  quee  aut  cor- 

k  Sexto!  :  In  secundo  et  tertio  Vaticanis  est :  «l»/'"^"  «»'  /^«.*"(w  capitula,  qttumet  ip$i  Domino 

eextof,  alia$  $eptima:.  El  vei^  sepiima  csl,  sed  ob  ''^.*«  «'  apo$totu  pu$  tmputett$  tigmettta.  Unde  not 

clossam  nibil  est  mutatum.  $ctente$  VI  $ynodum  ad  de$truendatn  h(sre$tn  graco- 

rum  Monothelilarum,  non  autem  ad  tradendum  Ro^ 

C.  Yl.  1  Habeo  iibrum  :  Verba  sunt  Petri  episcopi  m/iiti«  nova$  con$titutione$  conqregatam ,  capituia , 

Micomediae,  ac  Tharasii  patriarchse  Coiistiintinopo-  qtiat  nobi$  *ub  eju$  auctoritaie  apponiti$,  omnino 

litaiii,  actione  quarla  Vll  'synodi :  quod  quidem  ipsi  refutamue,  quia  prima  et  apo$toiica  $ede$  nec  aii' 

de  centum  ac  duobus  canonibus  dixerunt ,  qui  in  quando  ea  acupity  nec  ob$€rvat  hactenu$»  Anastasiiis 

Truilo  tempore  Justiniani  Hhinotmeti  secundo  anno  vero  in  praefalione  in  septiniam  syiioduin  ad  Joan- 

iuiae  revocallonis  ad  imperium  editi  sunt.  Verum  ex  iiem  Vlll  liomanum  Pontificein  ita  scripsit  :  Ergo 

liis  ipsis  verbis  Tbarasii  apparet,  eos  canones  non  reguia$^  qua$  Grceci  in  VI  $ynodo  perhibent  editat^ 

esse  proprios  sexlae  synodi,  quia  fatetur,  post  annos  ita  in  hac  Vll  $yttodo  principaii$  $ed€$  admittity  ut 

quatuor  aut  quinque,  auam  ea  synodus  fuerat  al>-  nutiatenu^  ex  hi$  iiicf  recipianturf  qu(v  prioribu$  cu^ 

soluta  ,  canones  iilos  iuisse  editos  :  quo  teinpore  nonibu$^  vei  decreiie  $ftnctorum  $edi$  liuju$  pontifi- 
certissinium  est,  neque  eumdem  Romanum  Ponlifi-  ^  cum^  aut  certe  boni$  moribu$  inveniuntur  adver$te ; 

cem,  neque  eosdem  episcopos  fuisse.  Quapquam  quaittvi$  omtue  hact€ttu$  ex  toto  maneant  apud  La- 

in  hac  raiione  temporis  potius  credendum  est  dili-  tino$  incognitaj  quia  nec  interpretaice.  Sed  nec  in 

gentissimis  chronologis,  Theophani  (cujus    etiam  cmerarum  patriarchaiit{m  udium^  iicet  grceca  uianiur 

irerba,  quae  ad  bunc  locum  pertineut ,  ex  originali  iingtia ,  reperiuntur  archivi$  :  nimirutn  quia  nuita 

grapco,  quod.  in  iiibliotheca  Vaticana  exslat,  salis  earum,  quumederenlur^aut  promulgan$t  aut  con^en- 

iideiiter  translata  leguntur  apud  Franciscum  Tur-  tien$^  aut  eaitem  pra:$en$  inventa  e$t\  quaitquam  eo^ 

rianum  lib.  de  VI,  VU  et  Vlil  synodo),  el  Anastasio,  dem  Patre$  iiia$  Grceci  promuiga$$e  perhibeant,  qui 

ct  Georgio  Cedreno,  quam  Tharasio.  illi  eniin  noii  in  VI  $ynodo  $unt  inventi;  $ed  nuUi$  certe  probure 

quatuor  aut  quinque,  ut  Tharasius,  sed  viginli  se-  po$$unt  indicii$. 


DiST.  XVI,  C.  V.  **  Ep.  Tharasii«  ex  qua  canon  desumlus  est,  et  Hadriani,  in  qua  ipsacanonis  verba 
laudantur,  prosunt  act.  3  conc.^^Nic.  H  hab.  A.  787.  —  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  122.  *'  Ed.  Bas.  add.  ex 
glossa  :  aiia$  €$t  $€ptimcB.  =C.  Yl.  *  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  121.  *'  Edd.  ant.  coll.  (exc.  Bas.) :  €pi$copo^^ 
^^  IHtvqie  :  Edd.  coll.  o.  —  Boehin.     *^  Ex  act.  6  conc.  rSic.  II.    *'  CCU  Edd.  col.  o. 


15 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  lYI. 


m 


(Jndi  $aneti  Patre»  in  endem  iynodo  iecundo  eon-  A  C.  VIII.  Auctorilate  Bomani  PontifUiM  taneta  octo 

coneUia  roborantuT, 


gregati  dixerunt : 

C.  Vli.  CoMtitutiones  eynodi  sextce  **. 

Qtmniam  ^  saiicue  ftt  universales  *^  synodi,  quinla 
sub  JusUniano  Angusto,  sexla  sub  Conslaniino  patro 
liio  *"  Augusto,  de  mysterio  ^  fldei  plenissime  dis- 
putantes,  canones  non  fecerunt,  sicut  ceterae  qua- 
luor  universales  synodi :  propterea  nos  convenientes 
in  hanc  iniperiatein  urbem  sacros  canones  conscri- 
psimns.  Iiem**:  §  1.  Placuit  liuic  sanctae  synodo, 
ul  amodo  confirmata  et  nita  sint  canonum  apostolo- 
rum  LXXXV  capiiula.  Jiem  :  §  2.  Confirmamus"  •• 
el  celeros  sanctorum  canoncs  et  synodos,  id  est, 
Nicxnam  '^,  Ancyranam ,  Ncoc.i;sariensem ,  Gan- 
grensem,  Anlioclienam,  Laodiceusem,  Conslautino- 
politanam,  Ephesinam  primam,  Chafcedonensem,  n 
Sardicensero  el  Carihaginensem  °,  et  opuscuRi  Theo- 
pliili  Alexandrini  episcopi',  el  Dionysii  ^  Alexan* 
drini  episcopi  '*,  *et  Peiri  Alexandrini  episcopi  et 
martyris,  *  Gregorii  Thaumaiurgi  "  Neocaesariensis 
episcopi,  Athanasii  episcopi  Alexandrini,  Basilii 
CTsareae  Cappadocix  episcopi,  GreKorii  Nyseni  "^ 
episcopi,  Gregorii  Tlieologi,  Amphilochii  lconiensis 
episcopi,  Timoihei  Alexandrini  episcopi,  Gennadii  " 
Constantinopolitani  episoopi,  Cyrilli  Alexandrlni 
episcopi,  Cypriani  Carthaginensis  episcopi  ct  svno- 
dumPsuam. 


liem  ex  Diumo  <i  '*  Lf6ro   professio  Romani  Pon  - 
tificis. 

Sancta  octo  universalia  "  concilia,  id  est  primum 
Nicxnum,  secundum  Constantinopolitanum,  tertium 
Ephesinum,  quartum  Chalcedonense,  item  quintum 
Constautinopolitanum  et  sextum;  iicm  NicaeDum 
septimum;  octavuni  quoaue  Constantinopolitanum 
usque  ad  unum  apicem  immutilata  servare,  et  pari 
honore  et  veneratione  digna  liabere,  et  qu:e  prasdi- 
CQverunt  ct  statuerunt  uiodis  "  omnibus  sequi  et 
prjcdicare,  quaeque  condemnaverunt  ore  et  corde 
condemuare  proQteor. 

Qho  auiem  tempore  sexta  synodus  et  prima,  secunda^ 
tertia,  quarta  et  quinta  congregatce  sunt^  Beda  in 
libro  De  temporibus,  c.  65  '*,  scripsit^  dicens  : 

C.  IX.  De  temporibus  conciUorum. 
Sexta  synodus  universalis  Constantinopoli  Gele« 
brata  esl,  et  graeco  scrmone  cottscripta,  temporibus 
Papae  Agathonis,  exsequente  *ac  residente*  piissimo 
principe  Constantino  intra  palatium  suum,  siinul- 
que  legaiis  apostolic^  sedis,  et  episcopis  CL  resi* 
dentibus.  §  1.  Prima  enim  universalis  ^  synodus  in 
Nicaea  congregata  est  contra  Arium  CCCXVill  Pa« 
triiro,  temporibus  Julii  ^^  '  Papsp,  sub  Constantino 
principe.  |  9.  Secunda  in  Constantinopoli  CL  Pa- 
rum,  contra  Mac^doniuro  et  Eudoxium,  temporibuA 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C  Vli.  ^  Quctttam :  Emendata  sunt  inulta  in  hoc      Nectario  timperialis  hujus  civitatis  prceside^  el  Theo^ 
eapite  ex  canone  SLXundo  eoruin,  qui  sexta;  synodo      philo,  qui  Alexandrioi  fuit  archiepiscopus. 
iribuuntnr,  iii  quo  indicanlur  coiicilia  et  auclores  ^  ^'<  Dionysii :  lii  canoiie  grxco  vulgato  fere  esl» 

canoiium,quibusGr<jpci  uiebanlur.Sunt  auteni  verba  ^  queinadmodum  anleu  apud  Gratianum  :  Dionysii 
iiliiiscanonis  apud  Gratianum  et  ivonem  insuminam  ^  A/exam/rim  6p;sco;n  «/  mariyris.  Sed  apud  Balsa- 
redacia.  moneni  et  ivoneni  legitiir,  quemadmodum  resiilu- 

i  De  mysterio  :  Grsce  est  :  t5  mpi  w  icUnt^      ^"l"  ^^,^  •  ^/%'i'f'?-  ''^'Mepi^^opi  Alexandrinorum  me- 

•ir-«f«i^  5.«^«« J.^«*«,  »«**^«.««  iilV.«ii  '  fiApi  mtil      gaiopohs,  et  Peln  Alexandno!  archteptscopt  et  mar- 

rX«%«ter/rrarr'''"'  "  '*'  •  '""•  •"*      ?jr«  ReUquas  varielnles  per  se  accuralu.  lecior 

....  .       .^  .  r.     ^  uolabil. 

™  tonfirmamus  :  Ivo  habet  :  Confirmamus  san- 


ctorum  Pairum  canones  et  synodos,  elc.  Grxce  est : 
^ti:i7fpayt^0fi.tv  5e  xae  Touf  ^otTroUfc  '  Travrac  ItPoxtc 
xovova;  TOVff  vro  Twv  aytcuv  y.oii  fucxapf(uv  TraTtpuv 
liuwv  ixTfGtvrac,  tout'  Io-tjv  twv  £v  Nexaea  o"vvx6poi* 
ffvfvTwv,  etc,  id  esl :  obtiynando  aulem  confirmnmus 
et  ceteros  omnes  sacros  canones^  qui  t^  sanciis  et 
heniis  Patribus  nosir.s  sunl  ediii,  id  est  ab  iis  qui 
SxccRiB  convenerunt,  etc. 

B  Carihaginensem  :  Anud  Ivonem  sequihir  :  Con- 
siminopoliiatiam  sub  Nectario,  el  opuscula  Tlieodo- 
tii  (al.,  Theophili)^  etc.  Gracct*  auteni  esl  :  Kae  taov 

iCv€lC  tVTOUTl]  Xn  OiOfU^XT^  x«c  dMiki^t  TToTce  O^UViX- 
Ooirrwv  eire  NcxTaoeou  toO  rris  pao"eAe3o?  TauTijf  noUtag  D 
vpOiipWt  T»u   6co^eXou    toO  ^cvofxcvou   ^AXs^av^jOeeac 
afyccTreaxotrvu.  id  est :  et  eorum^  qui  rursus  in  hac 
a  T)to  custodita  et  imperiali   urbe  convenerunt  sub 


P  Et  synodum  :  !n  isto  canonis  loco  est  error, 
quia  illa  syiiodus  Cypriani  probatur,  in  qua  ipse 
cum  inultis  aliis  AfVic<e  episcopis  putavit,  baptizatos 
ab  h;£relicis  veruni  bnptisuia  iton  recopisse  :  cunt 
tumen  U.  Augusiiuiis  asseiai,  aliam  exstilisse  tra- 
ditioneiu  aposloloruui,  et  ipsain  Cypriaiii  seulen- 
tiam  plcnario  toiius  orbis  coiicilio  exclusain  iuisse 
lesletiir. 

C.  VIII.  4  Item  ex  diurno  :  lutegram  professiOf 
neni  (idei,  qiiaudo  quis  iii  llouiaiium  Ponlillcem 
proniovebatur,  refert  Deusdedit  Cardiua*lis  iu  colle- 
clioiie  cauonum,  qu£  servatur  in  ^bibliotheca  Ya- 
ticuiia. 

C.  iX.  r  Julii  :  Ccrtum  est,  synodum  Nicaenam 
priniam  celebraiam  esse  lempore  Silveslri.  Sed  iu 
illa  teuiporiim  obscuritate  mirandum  non  ei(t, 
Bcdaui  et  alios  errasse. 


biST.  XIV.  C.  Vn.  "  cx  conc.  Triiil.  hab.  A.  692 .  et  prior  quidom  pars  :  Quoniam , 
etc. ,  ex  oralione  episc.  in  Trullo  congregalorum  ad  Jusiinianum.  ( Ivo  Decr.  p.  4  ,  c.  123  :  ea 
epitt.  Yll  syn.  ad  Justinian.  Conslant,  fit.  ) .  '^  verisimiles  :  Edd.  Lugd.  II ,  lil.  *>  itio  :  Edd. 
coll. ,  Ed;  Kom.  et  posieriores  omues.  Sed  in  Rom.  iii  indice  erratorum  ex  Ivone  est  eiiiouda- 
lum.  «  cf.  supr.  eod.  c.  4.  »•  Ivo  Pan.  1.  2,  c.  117.  Decr.  p.  4,  c.  134.  »»  Niccen.l :  Edd.  coll. 
0.  "  add. :  et  martyris  :  ead.  •  »*  Trismegisti :  exd.  •*  Nica:tn  :  Ed.  Bas.  Misceni  :  Lugd.  I.  Miseni : 
Edd.  colL  rel.  "  Germani :  Edd.  coll.  o.  —  ivo.=:C.  VIIL  »*  canon  ipse  legitur  tiL  9  iuibri  diurni, 
confecii  haud  multo  post  A.  714.  ^  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  103.  Decr.  p.  4,  c.  152.  —  iu  Kdd.  coll.  o.  (pr.  Bas.) 
ipsa  concUia  sic  enumerantur  :  Chaiced.lV  et  V.  Item  Constantinop.  VI.  Item  Nicieu.  Vll,  VIII.  "  veri- 
iimilia.  Edd.  Lugdd.  II.  III.  »•  omnimodis  :  Ivo.  =  C.  IX.  «•  imo  libro  de  sex  mundi  a^tatibus  ad  A.  4639. 
-ivo  Pan.  1.  2,  c.  113.  Dwcr.  p.  4|.  c.  125.    *•  i'eri«bfii/fs  :  Edd.  Lugild.  1 ,  11.    *»  SHverii :  £d,  Biis. 


n  .  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XYL  88 

Damasi  Papac  el  Gralinni  principis,  qiiando  Ncc(a>  A  aliani  personam  carnls,  aliain  faeerel  DeiUills,  icm- 

poribus  Theoiiosii  principis  "  junioris,  Ccelesiini 


rius  eideni  urbi  **  est  ordinalus  episcopus.  §  3.  Ter 
lia  ^*  in  Ephcso  CC  Patnim,  conira  Nesloriuin  au- 
giiste  urbis  episcopum,  sub  Theodosio  magno  prin- 
cipe  el  Papa  Ccelcstino.  §  4.  Qtiaru  in  Chalcedone 
DCXXX  Palrum,  sub  Leone  Papa,  lemporibus  Mar- 
riani  principis,  conlra  Eulychem  neAindissimorum 
praesuiom  nionachorum.  §  5.  Quinla  **  •item*  Con- 
.«tanlinopoli  *•  temporibus  Vigilii  ^  Papas,  sub  Jus- 
tiniano  principe,  contra  Tbeodorom  et  omnes  ba&- 
reiicos* 

C.  X  *^ 
Prinia  •  autem   synodus  in  Nicaea,  CCCXVUI.  Pa- 
iruin,  contra  Arium  Alexandrinuin  presbyierum  ^, 
()iji  (res  gradus  ^*  in   trinilale  asserebat,  Pairem 


PapnB  Roiiiaiu,  Juvcnalis  Consiantlnopolitani  epi- 
scopi,  Cyrilli  episcopi  Alexandrini  $  qui  XII  '*  ca^ 
pitula  contra  Nestorii  biasphemiarum  toiidein  capi- 
tula,  auclore  eodem  sancio  Cyriilo,  anaihematizando 
conscripserunt.  §  3.  Quarta  in  Chaicedone  DCXXX 
Patrum,  conlra  Eulychdm  Conslanlinopolitanum  ab- 
batem,  qui  asserebat,  Christum  post  huroanam  as- 
sumtionem  non  ex  duabus  naturis  exsistere,  se^l 
solam  in  eo  divinam  nalurain  permanere,  temporibus 
llarciani  prlncipis,  Leonis  Pap»  Romani,  Juvenalis 
Hierosolymitani,  Anatolii  Constaniinopolitani,  qui 
condemnata  praescripta  haeresi  statuerunt  canones 
XXVIf  *',   quorum  auclor  maxime  idein  sanctus 


f^ciiicel  niajorem,  Filium   roinorenu  Spiritum  san-     Anatolius  Conslanlinopolitanus  episcopus  fuit.  §  4. 

ctiini   creaiuiam  »•,  teinporibus  Constantini  princi* 

pis  et  Silvestri  PapaeRoniani,  Macarii  Ilierosolymi- 

lani,  Alexandri  ^  Alexandrioi,  qui  conderonata  ea« 

dero  baeresi  statuerunt  canones  XX,  quorum  auctor 

niaximepneratus  **  Alexander  episcopus  fuit.  1 1. 

Sequnda  in  Conslaniinopoii  **,  contra  Maeedoniuin 

Coiistantinopolitanuiu  episcopuro,  qul  negabat  Spi-r 

ritom  sancturo  Deum  esse,  temporibus  Graiiani  et 

TheoJGsii  principum,  Damasi  Papae  Romani,  Cyrilll 

lliero»oJymitani,  Nectarii  »  »•  Conslantinopolitani, 

qui  condeinnata  praefata  ^^  haeresi  statuerunt  cano- 

nes  III,  quoruin  niaxime  auctor  Neciarius  Conslan- 

linopoiitaniis  •»  fuit.  |  2.  Tertia  in  Epheso  CC    ••. 


Quinta  tn  Coustantinopoli,  contra  Theodorum  Mo- 
psuestenum  ••  et  omnes  haereticos,  qui  Theodorua 
dicebat  aliud  esse  Dei  verbum,  et  aliud  Christum,' 
et  sacram  Virginem  Mariam  negabat  Dei  genilricent 
fiiisse,  temporibus  Jusiiuiani  principis ,  Vigilii  •' 
Papae  Roinani,  Domnini  Antiocheni,  Eutychii  Con- 
stanlinopolitaui ;  qui  XiV  ••  capilula  aiiatheinati- 
xando  scripserunt  contra  Theodori  et  socioruni  ejus 
blasphemias.  §  5.  Sext:i  in  Constantioopoli  CL  Pa- 
irum,  conira  Macarium  Aniiocheniim  episcopuin  et 
socios  ejus,  qui  unam  voJuniatcin  et  operalioneni  iu 
Cbristo  falsa  suspicione  asserebant  ••,  teniporibus 
Constantini  principis^AgathonisPapaeRomani,  Geor- 


Patruin  ,  conlra  Ncslorium  Constantinopolitanum  gii  Constanlinopolitani  ;  qui  condeinnata  hxresi 
episcopum,  qui  dicebat,  bealain  Virginem  Mariani  praef;ita  analhemail/ando  scripserunt  novein  ▼  ca- 
iion  Dei,  scd  hoininis   tanlumiiiodo  genitricem,  ut 


praefii 

piuila  inferius^ 


annexa. 


notatione;s  courectorum. 


C.  X.  "  Prima  :  Caput  hoc  invenittir  et  in  recen- 
itoribiis  cdiiionibus  ronciliorum,  ei  in  vetustiore 
Coloiiiensi,  anno  MDXXX,  et  in  manuscripia  colle- 
riione,  quam  diclum  est  asservari  in  bibliotheca  Ya*^ 
ticina  ;  sed  non  in  coliectione,  quae  est  in  blblio- 
theca  inonaslerii  Domiiiicanoruni.  Ponitur  atiteni 
ante  praefationem,  quae  nomen  Isidori  mercaioHs 
qiiiitem  iii  inanuscriptis,  peccatoris  auiein  in  im- 
press:s  praefert^  Et  saiie  in  ilki  pRcfaiione  tanlum 
quaiuor  generalitim  synodorum  roentio  Ht,  sexu 
vero  post  isjdori  Hispalensis  aetatem  est  habiia. 

^  Alexandri :  Apud  Anselmuro  est,  ut  apud  Gra- 
tianuni.  In  originuli :  Alexandri  Conslantinopolilani. 
Sed  iulegra  videtur  lectio',  si  utraqiie  conjungatur. 
Naro  et  episcopii^s  Coiistantinopolis,  et  episcopus 


Alexandriae  tempore  illius  synodi  Alexaiidri  nomine 
vocabantur. 

*^  yectarn :  Antea  legebatur  queinadniodum  etlam 
apud  Anselinuin  :  Nectarii  Alexandrini,  Eniendaluiii 
esi  ex  originali.  Sed  fortasse  et  hoc  loco  integr^ 
lcctio  haec  est :  Nectarii  Constantinopolitani  et  Ti- 
mothei  Alexandrini, 

▼  Novem :  In  loco  citato  ex  coliectione  Isidori  le- 
gitur  :  scripserunt  octo  capUula^  el  verba  illa  :  in- 
ferius  annexa,  ibi  non  babeolur.  In  conciliis  deinde 
Coloniae  impressis  post  actionein  sexl:e  syiiodi  ex 
vetusto  codice  moiiasterii  S.  Bavonis  referuntur 
novein  capitula»  et  ante  priinum  capiliiluni  sunt  liaec 
D  \9rba  :  scripurunt  novem  capituln  inferius  annexn^ 
quae  apud  Anselmum  quoque  habeniur. 


DiST.  XVI.  C.  IX .  ^*ejttsdem urbis:  Edd.  coll.  0.  ^*  in  Ed.  Bas.  tola  §  haec  est :  Tertia  in  Epheso  contta  Nesto- 
riutn,  ^^  Pan.  1.2,  c.  lli.  ^  in  Conslantinopolitana :  Ed.  Arg.— tnCofuC.  civiiale  :  Edd.  coll.  rel.  ••  Jif/tt : 
Edd.  coll.  0.  —  Panorni.  =  C.  X.  ^^  iluic  capiti  in  Merliiii  coll.  eonc,  qu»  aiicta  Pseu«loisidoii  collect. 
recensio  est,  sic  inscribitur  :  1  De  synodis  principalibus,  quibus  in  locla»  quibus  pro  causis,  quibiis  ten;- 
poribus,  quibus^auctoribus  cclebrata:  siiit.  —  In  proceinio  Aiiselnii  legitur  post  verba  :  i  Apostolorum^  eic^ 
(qiiae  Graiiani  nomine  prostant  iii  hujus  dist.  fronte),  pneposito  tiiuto :  Jtem  ratio  de  canonibus  app*  ei 
de  Yl  synodis  princ.  **  episcopum  :  Edd.  Bas.  Arg.  *»  in  Edd.  coll.  o.  (pr.  Bas.)  add  !  inaauales.  »•  add  : 
vel  servum  :  e:ed.  pr.  Bas.  •^  in  coll.  conc.  Merliii.  add  :  Sanctus.  ••  ib.  et  in  Edd.  coll.  0.  add  :  LL 
patrum-  ••  Nec.  Alexandrini :  Edd.  coll.  o.  —  Anselm.  •*  deesl  tn  orig.  ■•  add.  episeopus :  Edd.  coll.  o. 
••  CCC  :  eaed.  •'  Magni  principis:  Orig.  *•  XV  :  Edd.  coll.  0.  ••  XXVI :  Ed.  Nor.  XXYlll.  Edd.coll, 
rel.  ^Mosophenum  :  Ed.  Bas.  Mesochenum  :  Edd.  coll.  rel.  •^  Vi</t/fi,  et  paucis  pobt  cuni  orig :  Domini  ; 
Edd.  coll.  0.  «•  XXIV  :  Ed.  Nor.  XXVil.  Edd.  Lugdd.  I,  II,  XXVI  :  Lugd.  III.  ••  adstruebunt  :  K^. 
Uas,    ••  interius  :  Edd.  coll.  0. 


M  DCCRETIPARSPR1MA,DIST.X¥L  30 

C  XI.  ^.  Aqua  Paires  XXIX  "  slaluerunt  canones  XXV  qiio- 

Pnina  ^  adnotaiio  Ancyranae  synodi,  quse  anle  runi  auclor  niaxinieEusebius  Palxsiinensisepisco- 
Nicxnam  fertor  fuisse,  sed  propter  iaucioriuieoi  pus  exsiiiii.  §  5.  Sexia  Laodicensis,  in  qua  Patres 
Diajorem  postponitor  ;  in  qoa  Palres  XVIII  statu**  XXXll  '*  slaiuerunt  canones  LIX  ^^,  quorum  auctor 
rant  canones  XXIV  '*  quorum  auctor  maxime  Vi-  maxime  Tlieodosius  episcopus  exsiiiit.  §  6.  Se- 
ulis  Antiocbenus  episcopus  exstitii.  §  1.  Secunda  piima  «  Canhaginensis,  in  qua  Palres  CGXVII  sta- 
Neocaesariensis,  quae  post  Ancyranam,  et  anie  Ni-  luerunt  canones  XXXIII,  quorum  auctor  maxime 
caenam  *  legitur  fuisse ;  in  aua  Patres  XVI  "  sia*  Aurelius  Carthaginensis  episcopus  exslitit.  Eiiani  S. 
tuenint  canones  XIV  quorum  auclor  niaxiine  Vi(a«  Augustinns  Hipponensis  episcopus  in  eadero  synodo 
lis  episcopus  Salaminius  **  exstilit.  §  2.  Teriia  Gan-  legilur  fnisse,  temporibus  llonorii  Augusti.  §  7. 
grensis,  quae  post  Nicaenaro  legitur  fuisse,  in  qua  OctaTa  ATricana  snb  Theodosio  niinore  Angusio,  iii 
IMres  XVi  statoeront  canones  XX  propter  quasdara  qua  Patres  CCXVil  *"  reciiaverunt  et  rirmavenint 
necessitates  eeclesiasticas,  maxime  conira  Eusla-  canones  CV,  qui  per  diversa  concilia  Africanae  pro- 
tbium  **,  qni  dicebat,  quod  nullus  in  conjugali  or-  Tincix  temporibus  Aurelil  Carthaginensis  episcopi 
dine  positus,  nec  ollos  Adelis,  qoi  non  omnibus  legunlur  esse  conscripti.  §  8.  Nona  Arelaiensis,  in 
renuuciaret  qoae  possideret,  spem'*  apud  Dominum  ^  qua  Patres  CC  '*  slaiuerunt  canones  IV,  quorum 
baberel,  et  miilta  alia  venenosa,  quae  enumerare  auctores  niaxime  Silvesier  urbis  Romu;  epibcopus, 
longom  esl.  $  3.  Quarla  Sardicensis,  in  qua  Palres  et  S.  Harinus  ^^  Arelatensis  episcopus  exsllterunt, 
LXj  '*  statueruntcanonesXXIqtiorum  auclor  ma-  temporibus  Consianiini  Augusii,  sicui  quidam  as- 
x^me  Osius  Cordubeiisis  episcopos,  et  Vincentius  serunt.  §  9.  Decima  iiem  Arelaiensis,  in  qua  Pa- 
Capoanus  episcopns,  et  Januarius  *  Renevenianus,  tres  XIX  slaluerunt  canones,  quonim  anctor  ma- 
elCalepodius  Neapolitanus  sanctae  Roman»  eccte-  ximeS.  Cx^sarius  Arelalensis  episcopus  exsiilil  '\ 
Bue  legati  exstiterunt  t  §  4.  Quinla  Antiocbena,  in      |    10.  L^ndeciina  ilem  Arolalensis,  in  qua  Patres 

NOTATIONES  CORRCCTORUM. 

G.  XI  ▼  Prima  :  Major  pars  bojus  capitis,  id  est         y  Sexaginta  i  In  codice  canonum  LX  episcopi  re* 

usque  ad  (Inero  vers.  Nonadeeima,  habetur  in  colla-  periunlur   subscripsisse  :   sed   poslea  additur  :  et 

ctione   Isidori   inipressa,  ante   prjefationem  ipsius  eeteri,  et  subscripserunt  omnes  episcopi  diversarum 

Isidori  ;  in  Vaticana  aulem  usqiie  ad  finein  vers.  :  proi/inciarum  rel  civitatum,  num,  CXH.  Socrates 

Vigesima  prima,   Deusdedit  et  Anselinus  integrum  lib,  2,  cap.  16  in  eo  concilio  ex  occidentis  parti.bus 

anie  soas  coilecliones  babent.  Neque  Yero  sum-  episcopos  circiter  CCC  convenisse  dicit,  ex  orieiitij» 

roula  haecejusdein  Isidori  esse  potest :  nam  neque  C  TeroLXXVI,  qui  eiiain  secessionem  feceruni.  Idem 

pnerationi  ipsius,  neque  collectioni  respondet,  in  Niccpliorus  lib.  9  cap.  12  et  Trif^ertita.  Theodore- 

qoa,  ut,  ceterae  initiantur  Tarietates  ,   niulta    re-  tus  autem  lib.  S  cap.  7  docei  ex  antiquis  narraiio- 

reruniur    conciiia  ilispaniae ,    qoorum  bic    nulia  oibus,  episcopos  CCL  convenisse.  Omnino  et  in  hia 

nientio.  et  Patrum,  el  canonum  numeris  inulia   sunt  emeiw 

z  Ante  Nicasnam :  Sicest  emendatum  ex  Anselmo  d:ila.  Sed  in  muliis  elinm  satis  vtsum  est  indic:ire 

et  Deiisdedit  el  Vaticana  colleclione.  Nam  ante  le-  vnrietates ;  nonnulla  autem  lectoris  diligentiie  sunt 

f eliatur :  Amiochenam.  In  coliecliono  autem  Isidori  reservaia. 

uupressa  legitur  quidem  :  Nicienamt  sed  deast  tox  :  >  Et  Januarius  :  Anselmus  babet,  ut  Gratiaiiiis. 

anie.  Sic  autein  legendum  esse,  quemadmodom  est  In  coUeclione  indicata  est :    Vincendus  Capuanus 

euiendatum,  ostendunt  verba,  qoae  ipsum  Neocaesa-  episeopus^  et  S.  R*  E.  lepatuM  exstiteruut.  in  conci- 

riense  concilium  ajilecedunt  :   OiTtvic  3tuTipoc  fu»  lio  ipso  cnp.  18  nominatur  Januarius  eplscopos.  In 

siffi  Tfiiy  h  ^Ayxvoa,  tmv  94  h  Vixtcia  rr/iovtvfVTfpei,  subscriptioiie  vero  in  codice  canonum  iion  nomiiia- 

id  est :  qui  canones  posteriores  quidem  AncyraniSf  Uir,  sed  tantum  Vincentius  Capuanus  S.  R.  E.  le- 

anieriores   autem  Nicmnis    sunt^  quo  loco  in  colie-  gatus,  et  Calipodius  Depolitanus  legatus  S*  R.  E. 
ctione  Isidori  iropressa  mendose  est :   Ei  M  quidem         «  Septima  :  |Iic  numeratnr  tantummodo  unica 

eanonessecuttdisunteorumfquiinAncyraetCcBsarea  synodos  Cartbaginensis  ,  qu»   iiabetur  in  codice 

expositi  tunt.  Redondat  enim  iilud  §t   Ceesarea  ,  canonum,  de  qua  inrerius  XX  disl.  c«  de  tibeUis 

quare    in    recentioribus    editionibus   conciliorom  0  dicetur. 
oinissum  est.  Similis  error  cst  io  codlce  caoooum 
Moguntino* 

DisT.  XVI.  C.  XI.'  w  Apud  Anselmiim  U  c  capilis  bujus  litulusest :  Item  annotatio  de  reliquis  synodis.—\n 
collea.  Pseudoisidori  ex  ed.  Merlini  XIX  tantuni  concilia  exhibentur  ;  in  ejusd.  codd.  niatius<T.  iionnul- 
lis.  coliatis  a  V.  C.  Camus  (cf.  Notices  et  extrails,  etc.  Paris.  an  iX.  t.  VI),  toia  series  conc. 
Maiic.  11.  non  excedit,  quod  corr.  Rom.  dudnm  observaverunt.  — *  Ceteruin  integrum  prostat  in 
collectione  ed.  a,  Petit.  (Par.  A.  1677)  et  apud  D*Acheriuin,  Spicil.  T.  1.  p.  .  587,  et  pluriina  id  genus 
excerpta,  c  ex  Isidori  CoHectario  de  canonibus  i  leguntur  in  Rerihold.  Gonsianl.  opusc.  de  auctorttaie  ea^ 
RORum  supra  citato.  —  In  numeris  canonum  et  putrum  in  iiiipressis  inagna  varieias  est,  oria  plenimque  ex 
operaruni  vitiis.  **  in  graeco  vulg.  et  apud  Ralsamonem  sunt  XXVI.  ciijus  numeri  varielas  exinde  venit, 
quod  in  DYonis.  Cx.  collectione  ex  4  et  5  canone  onos  factus  esl.  —  Propter  eandem  Dionys*  compiitaudi 
rationem  Neocaes.  concilii  apud  Latinos  XiV,  apud  Graccos  XV  canones  numeranlur.  "'XIIl  :  D*Acb. 
-^XYIII :  Rerl.  •*  Salonitanus  :  Edd.  col.  o.  ••  Euslachium  :  Merliii.  —  Edd.  coll.  o.  —  Eustasium  ; 
D'Ach.  Derlb.  ^^  spem  ullam  ad  Deum  :  Edd.  coll.  o.  ^^  JL:Merlin.  •f.Januarii  el  Calepodii  iiominH 
apud  Nerlinuni  non  leguntur  ;  apud  D'Acheriiim  et  Rertli.  unius  Ostt  nienlio  (it.  '*  XXX  :  Merl., 
DWcb.  Berth.  »»  XX  :  ib.  »•  LVIII :  D'Ach.  XLIX  :  Mcrl.  LX  :  Bohm.  »  CCXIV  :  D' Acli.  Merl. 
'*  ulerque  numerus  abesl  ab  Isidoro  Merljui*  '"''  Maurinvs  :  Edd.  coll.  o.  »  add.  :  temp.  Constant^ 
AuQn :  ib. 


M  DECRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  XYI.  W 

lVP»8talncrunlcanoncs.  §l!.DuodeclmailemAre- A  sialuerunt  canones,  quorum  auclor  maxime  Phi- 
lalensis  in  Vico  fIorlensii",in  qua  Patres  XI  slalue-  lippus  Viennensis  "  episcopws  exsiilii.  |  45.  Vige- 
ruiil  canones,  quorum  maxime  aiiclor  S.  Coesarius  »ima  quarla  item  LugUunensis,  in  qua  Paire»  XX. 
Are'aiensis  episcopiisexslilii.  §  i2.Terliadecima  iiem      consliluerunl  canones,  quoram  aucior  maxime  idem 


Areiatensis,  in  qiia  Paires  XIX  staluerunt  canones, 
quoruin  auctor  maxime  Sarpidius  "^  Arelatensis 
episcopus  exslilit.  §  15.  Qiinriadecima  Arausicensis, 
in  qua  Patres  XVI."  siatucriini  canones,  qiiorum 
auctor  maxime  Hiianus  episcopus  exstilil.  §  14. 


Priscus  Lugdunensis  episcopus  exslilii. 

Sedquod  Nicma  tynodui  XXeanone$8uprastatuii$0 
dicVur^  conirarium  vidflur  ei,  quod  in  ejntlola 
Athanaiii  invenitur.  Sciibit  enim  Ailiaiiasius  »* 
Mexandiinui  epiicopui  Marco  Papas  ^  ita  di- 
cem : 

Ouiniadeciina  Epauneiisis  ^  •»,  in  qua  Paires  XXVI      (^  xil.  Epiitola  Athanaiii  poitulantii  eapitula  Nt- 
^^  slatiierunt  canoncs  XXXIX,  quorum  auctor  ma-  caini  concilii. 

xime  Cxsarius  Episcopus  cxstiiit.  Septuaginla  ^  Nica^ni  conciiii   capitula,  quae  do 

^  15.  Sexladecima  Agatliensis,  in  qua  Pafres  prxfala  synodo,  jubenie  doroino  meo  Alexandro, 
XXIX  w  statuerunl  canbiies,  quoruin  auclor  ma-  decreio  •'  omnium  episcoporum  attuli,  quasunt 
xime  Caesarius  '*cpiscopus  exsiiiit.  §  16.  Septima-  tgiie  combusta,  optamus,  ut  a  veslne  sanctasedis 
decima  c  Aurelianensis,  in  qua  Patres  LXXIl  sta-  ^  aucioriiate  percipere  per  praesentes  legatos  merea- 
tueruntcanones,  quorum  auclor  maxime  Aurelius     mur.  Item  :  §1.  Pnesentibus  nobis  ocioginta  '* 


•^  Arelalensis  episcopus  exstilil, '  temporihus  Clo- 
dovei  re{](is.  *  §  17.  Ociavadecima  item  Aurelianen- 
818,  in  qiia  Paires  XXXI  statuenint  canones,  quo- 
rum  aucior  maxiine  Melanius  ••  Redonensis  episco- 
pus  exstiiii.  §  18.  Nonadecima  iiem  Aurelianensis, 
in  qua  Patres  XXX  •*  statuerunt  canones,  quorum 
auctor  maxime  S.  Alblnus  Andegavensis  episcopus 
exslitit.  §  19.  Yigesima  Arvernensis,  in  qua  Patres 
XY  stalueriint  canones,  quorum  auctor  maxime 
UoQoratus  Breutensis  ••  episcopus  exstitit.  §  20.  Yi- 
gesima  prima  Maticensis,  in  qua  Patres  XXI  sla- 
tuerunl  canones,  quorum   auctor  maxime  Priscus 


capitula  memorata  synodo  tractata  sunt.:  quadra- 
ginta  a  Graicis,  graeca  edila  lingua ;  et  quadraginta 
a  Laiinis,  similiter  latina  edlta  iingua*  Sed  visum 
estCCCXVIllepiscopis  •' Spirila  sancto  repletiS;  et 
maxime  jam  dicto  Alexandro,  et  apostollc»  sedis 
apocrisiariis,  ut  decem  capilula  adunarentur,  atiis. 
atque  *•  congruls  locis  insererentur,  et  ad  formam 
LXX  discipulonim,  vel  totius  orbis  lerrae  lingua- 
rum,  septiiaginia  lanii  et  lam  excelleniis  concilii 
fierent  capitula,  quae  omnem  Cbristianorum  infor- 
marent  orbem. 
Graiian.  Quomodo  ergo  viginti  tantum  eapitula  in 


Lugdunensis  episoopus  exslilit.  §  21.  Yigesima  se- ^  Nica^tta  iynodo  itatuta  dicuntur^  quum  ieptuaginla 
cunda  iiem  Maticensis,  in  qua  Patres  LXXXVI  *^      capitula  {ut  Athanaiim  icribit)  in  ea  itatuta  mon- 


staiuerunt  canones,  quorum  aucior  maxime  idem 
Priscus  Lugdunensis  episcopus,  exslilit.  §  22.  Yige- 
8ima  tertia  Lugdunensis»  iii  qua  Palres  XVUI  ** 


itrentur  ?  Hii  ita  reipondetur  :  Capitulorum  Nicaiut 
iynodi  qucedam  in  deiuetudinem  abierunt  :  titiinti 
tantum  in  Romana  eccleiia  habenlur. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


^  Epaunemii  :  Ita  emendalum  est  ex  aliquol  ma- 
iHiscripiis  et  collcctioiie  Isidori  Yaticana.  Nain  anlea 
legebalur  :  Empanemii.  Yerumiaiuen  in  concilio 
Epaunensi  impresso  niilliis  Caesartus  nominatur, 
sed  Aviti  primum  est  mentio. 

c  Sepiimadecima  :  Hic  numeranlur  Iria  concilia 
Aurelianensia,  qiioruni  lixc  in  conciliis  impressis 
indicia  inveniuHlur.  In  quiiiio  Aurelianensi  sub- 
scribit  prin.o  loco  Aureiius  Arelatensis.  In  priino 
inler  Jalios  legitiir  nomeii  Melanii  Redonensis.  In 
lertio  subscribil  quarto  loco  Albinus  Episcopus 
Andegavensis. 

C.  XII.  ^  Septuaginia :  Ex  bis  Alhanasii  verbis 
consial,  iion  omm^s  Nicaeiiae  sytiodi  caiiones  aut 
grsece,  aut  latiiie  nuuc  babtMi.  Et  Jiilius  Papa  ad 
orienlales,  et  Innoceiiiius  Viclricio,  et  alii  multos 
ex  iila  canones  citaiit,  qiii  iiou  siinl  in  bis  viginli, 
qui  iii  mauibus  omtiium  versaulur.  De  qua  le  scribit 


Isidorus  in  prapraiione  conciliorum  toinis  inserta. 
Ei  ex  epistola  quailam  Gregorii  Xad  regem  Ar- 
meniorum,  qiium  concilium  Lugdunense  indixissei». 
fquam  manuscriplam  babet  Cardinulis  Sirletus) 
intelligitur  inlegrum  Nicasiuim  conciliuin  in  lingua 
Armeniorum  eo  lempore  cxsiilisse.  Sic  enim  scri- 
bit :  Qttia  vero  multipliciter  expedit^  ul  in  ejutdem 
celebratione  eoncilii  antiquorum  concHiorum  copiam 
habeamui^  celiitudinem  regiam  rogamui  el  hortamur 
attente,  quatenm  integrum  Nicivnum  concilium  ei 
alia  concilia,qua!  habere  dicerii^  in  Armenica  lilera^ 
0  eum  aliquibui  peritii  inlerpretibui^  nobii  cum  ea  quu 
poterii  celeritate  trammittai,  Tuueti  qiioqtie  et  Aie- 
xandrix  invenii  siint  octoginla  caiioiies  Arabicc 
scrinii,  sub  nomine  biijus  concilii,  qui  Rom»  it» 
Arabica  et  Armenica  lingua  scripii  penes  eumdeiti^ 
Cardinalein  Sirletuiu  sunt ;  et  nuper  etiam  in  lati- 
nain  liiiguam  eouversi  sunt  ei  impressi. 


DiST.XVLC.  I.  "J:V///;D'Ach.  ^^  Hortemico  :  E6.  Bas.  Hortemio  :  Edd.  coll.  rcl.  •*  Sapar^ 
dui  :  Merl.  D'Ach.  Larpediui:  Ed.  Arg.  —  Lapidiui :  E6,  Nor.  ^*XV1I:  Berlh.  •»  Hyponemii  : 
Ed.  Bas.  Empanemii  :  Edd.  rel.  —  tota  §  abest  a  Mcrlino.  «^  XX  VII.  ei  poslca  LX  :  D*Ach.  ^"  XXXI  V  : 
Merl.  D'Ach.  XXIV  :  Berlh.  »•  Arelatemii  :  Edd.  coll.  o.  —  Gozaiiui  :  Borlh.  "  Aurehanui : 
Eild.  coll.  o.  — Ed.  Arg. :  Melaniui-Ronen.^  al.  Aurel.  Arel.  »•  Melinnub  :  eaed.  ■» -YJCV  :  D'Acli. 
••  Bri'»i7«ii«i« :  D'Ach.  —  Brelitemii  .  Edd.  coil.  pr.  Par.  •' LXIV:  D'Ach.  »»X/V:  ib.  •»  i/*- 
nemiil:  Edd.  Arg.  Par.  =  C.  XII.  ^^  Ep.  Pseiidoisidoriana  Anaslasii  et  Episc.  iDgypii  ad  Marcum  P. 
-  Ivo  Paii.  I.  2  c.  106.  Decr.  p.  4  c.  108.  Ans.  I.  1  c.  59,  60.  Polyc.  K  5,  l.  20.  ^•Decreta  :  Edd.  coll.  o, 
"^^ieptuuginta,  et  pyucis  posl,  Iriginta  :  cad.     »^  Patribvi  :  o:ig'.      •  add  ;  atiii  :  Edd.  col.  o.  pr.  Das.  —  €„ 


DECRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  XVII.  M 

Ende  Stepbaous  Papa  $enbiiy  dieens  Luyihobio  Efn'  A  C.  XIV.  Auctoritaie  apostolica  SarMeense  coneiiium 

recipiiur. 

Quod  dicilis,  neqiie  Sardicense  concilium,  neque 

decrela  '**  alia  vos  habere  sanciorum  Poniificum  ^**, 

non  facile  nobis  facullas  credendi  Iribuilur»  maxime 

quum  Sardicense  conctlium,  quod  penes  vos  iiv 

veslris  regionibus  actum  est,  et  omnis  ecclesia  re* 

cipil,  qua  ratione  convenerit  **^,   ut  hoc    saiicta 

(«onslanlinopoliiana  ecclesia  abjiceret  et  ut  dignum 

esi  non  retinerel  ^^*  ? 


teopo  Mogunlino  ** . 

C.  Xlll.  Nieani  coneilii  viginii  tantum  capitula  ha* 
bentur, 

Tiginti  •  tanium  capilula  Nicaense  synodi  in  san- 
cta  Aoniana  ecclesia  habenlur ;  sed  quo  negleciu 
alia  defecerint,  ambiguum  est.  Plurimi  arbitrantur 
ea  Antiocheno  concilio  esse  inserta  ^^. 
Sardicense  quoque  eoncilium  auctoritaie  Nicolai  Papm 

recipitur.  Unde  idem  scribit  clero  •••  Constantino» 

poiiiano : 


DISTINCTIO   XVII 

GRATIANUS. 

I.  Pars.  Generatia  concHia  quorum  tempore  cete» 
brata  sint^  vel  quorum  auctoritas  ceteris  praemineai 
^anctorum  auctoritatibus ,  supra  momtratum  est. 
Auctoritas  vero  congregandorum  conciliorum  penes 
apostoHcam  sedem  est, 

Unde  Marcellus  papa  scribit  Maxentio  •  •  : 

C.  L  Absque  Romani  Pontificis   auctoritate  synodus 

congregari  non  debei. 

Sjnodiim  episcoporuin  absque  hujus  sanctx  sedis 
aactoritaie   (quanquain  qiiosdam  episcopos  possitis 
congregare)  non  poiestis  rAgulariler  facere. 
[PALEA.] 

€  ?leqae>>  ulluni  episcopum,  qui  hanc  appellaverit 
apostolicam  sedem,  damnare,  anlequam  hinc  sen- 
leniia  definiliva  procedat.  Nam  si  safcularcs  tn 
publicis  judiciis  *  libellis  uluntur  appellaloriis, 
quanio  niagis  sacerdolibus  haec  eadem  agere  licet, 
qui  super  illos  sunt  ?  de  quibus  dictum  est  :  Ego 
disi  *,  Dii  eslis  ?  > 


C.  II.  Pion  est  ratum  concilium^  quod  auctoritale 
RomancB  ecclesia  fultum  non  fuerit, 

Item  Julius  Papa  I  in  rescripto  contra  orientales  pro 
Athanasio,  C.  XXIX  ^. 

Regula  vestra  nullas  habet  vires,  nec  habere  po- 
lerit,  quoniam  nec  ab  orihodoxis  episcopis  hoc  coii- 
^  cilium  actum  est,  nec  Romanae  ecclesi»  legatus  * 
interfuit ;  canonibus  prxcipieuiibus,  siiie  ejus  au- 
ctoritale  concilia  fieri  non  debere.  Neeulluro^ra- 
tuin  est,  aut  erit  unquam  conciliuin,  quod  non  fuU 
lum  fuerit  ejus  auctoritate. 
C.  IIL  Nullus  usurpet  concessa  RomauiB  ecctesia. 
Item  Damasus  Papa  I  ad  Stephanum  epist.  IV  ^. 

Uuic  soli '  sedi  coucessa  nullus  usurpare  sine  ejiis 
consultu  praesumat,  qui  non  vult  honore  ecclesia- 
siico  indignus  ui  '  contemptorijudicari. 
C.  IV.  Absque  apostolicm  sedis  auctoritate synodum  * 

particularem   contra  universalem  *  aliqtubus  con^ 

gregare  non  licet, 

Item  Gregorius  «  ", 
Nec  licuit  alicui  aliquaudo,  nec  licebit  particula- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XIII.  •  Apud  Ivonem  p.  4  cap.  232  habetur  ma- 
gis  iniegriim  noc  capnt :  Capitula  ^ica^ni  concilii, 
lesiimonio  AthonasH  septuaginia,  in  figuram  sepiua' 
ginia  discipulorum  scripia  non  dubitamus^  e  quibus 
tigiuti  tantum  in  ecclesia  sancta  Romana,  et  quae 
seqnonlur. 

DisT.  XVIL  C.  L  •  Maxentio  :  Antca  lcgebalur, 
Maxentio  Episcopo  :  in  toinis  auiem  conciliorum  in 
epislolx  inscriplione  est :  ad  Maxentium  tyrannum, 
sed  in  principio  epislolse  ipsius  est  :  Marceltus 
Maxentio,  quae  lectio  visa  est  reliuenda. 

^  Neque  :  Hinc  usque  ad  finem  iion  habentur  in 


C  aliquot  manuscripiis  Grntiani  exemplaribas 

C.  IV.  «  Cregorius  :  Hoc  procuidiibio  est  Pebigii» 
sicut  ab  Anselmo  et  Ivone  citatur.  Sunt  autein  apiid 
Graiianiim  niiilta  capiia  ex  Pelagio  hujus  argumeiili» 
ad  aposlolicas  sedes  reciirrenduiii  esse,  quum  infe- 
riores  episcopi,  aut  quivis  alii  cognoscere  deside* 
r:int,  quid  in  aliqua  universali  svnodo  essct  coiisti- 
tutum,  et  valde  itlos  condemnaiidos»  qui  aposiollcis 
sedibus  non  conimunicant,  ut  C.  25,  q.  5,  c.  non 
vos,  et  cap.  de  Liguribus,  Ex  hoc  autem  capite  :  nee 
lieuit^  el  capite,  istud,  C.  41  q.  L  habetur  iiitegra 
epjstola  Pelagii,  queniadmodum  ab  Anseliiio  releriur. 


DuT.  XVL  C.  XL  ••  Auctor  capiiis  (qnod  froslra  cuni  Bohm.  Inier  acta  conc.  Rom.  A.  765.  qusesiveris), 
Siephanus  V  esse  videlur ;  ejus  lempore  eniiu  Luitbertus  Mog.  (sic  eniin  pro  Uumberti  iiomiiie,  quod  in 
fodd.  esl,  videiur  legendiim  esse)  prajluii  Conc.  Mog.  A.  888.  —  Ivo  Pan.  l.  2,  c.  107.  Decr.  p.  4  c.  232.— 
«••  inceria  :  Liigd.  L  —  C.  XIV.  »•»  Iino  Photio  Constant.  (A.  862)  queai  recie  landat  Ivo  Pan.  I.  2  c. 
i\l.  Decr.  p.|4c.  15.5.  ^*^  decretalia  :  Ivo.  *••  SS.  Patrum  vet  rtffiperc  :  Edd.  coll.  o.  —  Pon/t/fciim 
sacerdotum  vel  rec.  :  Pan.  —  Pontif.  sacrorum  vel  ree. :  Decr.  »•*  conveniat  :  Edd.  coll.  o.  *•■  dictum  : 
Edd.  eoll.  o.,  cnin  Panonn.    *••  reciperet  :  Edd.  coll.  o. 

DiST.  XVII.  C.  1.  *  Ep.  Pscudoisidoriaiia  (II)  ad  Blaxentium  tvrannum,  ciijus  fons  hoc  quidem  capile 
est  Hisioria  iripart.  1.  4,  c.  9;  L  5,  c.  34.  —  cf.  Conc.  Sardii.  *c.  5.  —  Ans.  I.  2.  c.  60.  Ivo  Decr.  p.  4. 
«.  240.  Polyc.  I.  1.  t.  13.  •  deest  iii  Edd.  Arg.  et  Bas.  •  Psalin.  81.  =C.  11.  *  Ep.  Pseudoisidoriana. 
cL  Eiiiioiniep.  20.  I.  I.  Hislor.  Irip.  I.  10,  c.  17;  I.  4,  c,  9  ct  19.  —  Ans.  I.  2.  c.  47  (46).  Polyc.  L  1. 
1.13.  •  iegatio  :  orig.  — Ans.  —  Ed.  Bas.  Ullum  :  Ed.  Nor.  =  C.  ill.  '  Ep.  supposililb,  confecla 
lamen  anle  tempore  Pseudoisidori.  —  Aiis.  l.  1,  c.  55.  Polyc.  I.  1,  l.  17.  •  decsi  in  coll.  Anselm.  et  Edd. 
Arg.  Bas.  •aiii  :  Edd.  colL  o.,  exc.  Bas.  =C.  IV.  >•  Inio  Pelagius  1  Ep.  ad  Narsen;  eadeni  haheiilur 
in  fragm.  ep.  Pebgii  ad  Vaierianum  Patricium,  (ex  collecl.  ilolsvjiiii  etl.  apud  Mansi  T.  IX,  p.  752),  alquc 
haec  lapiiis  inscriptio  apud  Ivonein  est.  Decr.  p.  4,c.  259.  — Ap.  Aiis.  I.  12,  c.  43.  laudaliir  /•e/aptJ, 
?p,  Polyc.  ponira  L  1 ,  i.  14.  Cregorii   noineii.  -  lii  Ed.  Bas.   legiiiir  :  Cregorius  P.  tonstantmopoltm. 


•8 


DEGRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XYU. 


W 


remgynoduai' con|;regare;  sed  qiiolics  aliqiia  deAnisdecreia  per  provincjas,  quia  praesentiam  Pap» 


universali  synodo  aliqutbus  dubiiatio  nascimr»  ad 
reciplendam  de  eo,  quod  non  inielliguni,  rationem, 
aut  sponte  ii,  qui  salutem  animae  susb  desiderant,  ad 
apostolicam  "  sedem  pro  reclpienda  ratlone  conve- 
nlant,  aut  si  forte  (sicut  de  tallbus  scriptum  est : 
Peceator  *•  ^imm  venerii  in  profundum  malorum^ 
eonlemnit,  ita  obstinati  et  contumaces  exsliierint, 
nt  dooeri  non  velint,  eos  ab  eisdem  apostolicis  sedi- 
Ixis  nut  atirahi  ad  salutem  quoquomodo  necesse  est, 
aul  (ne  aliorum  perditio  esse  possint)  lecundum  ea- 
nones  per  saeculares  comprimi  "  potesiates. 
C.l,  I^on  eit  concilium,  $ed  conventicutum ,  quod 
$ine  $edi$  apo$tolica:  auctoritate  ceiebraiur. 


non  habent,  valetudinem  perdidenmt ««  Legistis  *^ 
insanissimi,  aliquando  in  lllis  praeter  apostolict 
apicis  sanctionem  aliquid  constitutnm,  et  non  de 
niajorlbus  ncgotiis  ad  consullallonem  ",  si  quid 
occurrerit,  praeratae  sedis  arbitrio  fuisse  serva- 
tum? 

II  Pars.  Gratlanus.  Binc  "  etiam  quum  auclorita$ 
Theodorici  regi$  ex  diver$i$  provincii$  ad  urbem  Ro' 
mam  $acerdote$  convenire  pr(ecepi$$ei,  ut  $anctum 
concilium  judicaret  de  ii$,  quas  venerabili  Papa  Sym^ 
macho^  pr{B$uU  apo$tolica!  $edi$y  ab  adver$arii$  ip$iu$ 
dicebantur  impingi^  Ligurias  et  jEmiUof,  $eu  Vene* 
iiarum  episcopi$ugge$$eruntf  ip^um^  qui  dicebatur* 


tani,  epi$t.  /,  cap.  i  **. 


Muliis  ^*  denuo  apostolicis  et  canonlcis  atque  ee- 
cleslasticis  Instruimur  regulis,  non  (debere  absque 
sentenlia  Roiiiani  Pontlficis  concilia  celebrari  ••. 
§  1.  Quapropter,  ui  jam  dicium  est,  recle  non  con- 
cilium,8ed  vestruin  conventicuUim  vel  conciliabulura 
cassatur  ",  et  quidquid  in  eo  aclum  est,  irrilum 
liabelur  et  vacuura.  Vos  quoque  deinceps  videte,  ut 
nullius  horiaiu  talia  praesumalis,  sl  apostolica  sedis 
communione  carere  non  vultis.  Et  infra  *• :  §  2.  Si 
▼eroin  quaiibet  provincia  orla»  fuerini  quasiiones, 
ei  inier  ipsius  provinciae  episcopos  discrepare  coepe- 
rirraiio,  aiqute  inter  ipsos  dissidentes  non  eonve- 
nlat,  ad  majorem  tunc  sedem  referantur.  Et  si  illic 


eju$  $edi  primum  Petri  aposloli  merilum^  deinde 
$eeuta  iu$$ione  *'  Domini  conciliorum  venerandorum 
Mctorita$  $ingularem  in  eccte$ii$  tradidit  pote$latem^ 
nec  antedicto!  udi$  anti$titem  minorum  $ubjacui$$e 
judicio*  Et  infra  :  %{,  Ad  liwc  $erenis$imu$  rex  Deo 
ad$pirttnte  re$pondit :  Synodaii$  e$se  arbitrii  in  tanto 
negotio  eequenda  prasscribere,  nec  aiiquid  ad  $e  prce- 
ter  reverentiam  de  ecetesiasiicis  negotiis  pertinere^ 
C0mmitten$  etiam  potestati  pontificum^  utsive  propo- 
siium  velient  audire  negotiumy  $ire  noltent,  quod  ma^ 
gi$  putarent  utile,  deliberarentt  dummodo  venerandi 
provi$ione  concilii  pax  in  civitate  Romana  '*  dareiur, 
Epi$covi  vero  in  eynodo  residentee  congregaia  aucto^ 
ritate  eju$dem  Symmachi  dixerunt  :  i  Symmachu$ 


facileet  juste  noii  discernunlur,  ubi  fuerit  synodus  C  Papa  $edi$  apo$totica:  prce^ul  ab  kuju$modi  oppohi- 
regularller  congregala,  canoniceetjiislejudicenlur. 
Majores  vero  et  difiiciliores  quxstiones  (ui  sancta 
synodiis   statuit,  et  beata  consueiudo  exigii),  ad 
scdem  apostolicam  semper  referantur. 
C.  VI.  Provincialia  concitia  $ine  Romani  Pontifici$ 
vr<s$entia  pondere  carent  ". 
Item  Symmachus  Papa  **. 
Concilia  sacerdolum  ecclesiaslicis  leglbus  quotan- 


tionibue  *'  impetitu$  quantum  ad  homines  respit  it^ 
$it  immuni$  et  liber,  cuju$  eau$am  tolam  Dei  judicio 
re$ervamu$,  t  El  infra  :  §  2.  c  !>«  clerici$  vero  me- 
morati  Papa^  qui  ab  epi$copo  $uo  ante  tempu$  eontra 
reguta$  di$ce$serunt,  et  schisma  fecerunt,  hoc  fieri 
decernimus,  ut  *^  iili  saiisfacienies  episcoposuo  mise- 
ricordiam  eonsequantur  et  ogiciie  eccle$ia$tici$  $e 
gaudeant  reslitui,  i  Ibidem  Infra  :  §  5.   c  Lauren-- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


eplst.  53  ei  alibi  saepe),  et  pariicularem  synodiini' 
iiniversal»,  acsedium  aposlolicanimaiiciorilati  pnc- 
ferebaiit.  Itaque  hoc  capile  non  prohibei  Pclagius, 
sive  Grf^gorius,  ne  episcopi  possiui  diOBcesauas,  et 
metropolit^  provinciales  synodos  convocare,  sed  ne 


Verum  in  Polycarpo  citatiir  ex  Gregorio,  et  in  mar- 
^ine  est  addiium  :  ad  Epi$eopo$  Mauriianim.  Atque 
111  suminarlis  capitum  dictatus  ipsius  Papae,  qui  ha- 
betur  lib.  8  Reg.  Gregorii  septimi.  inter  cetera  hoc 
^i  :  quod  nutta  $ynodu$  ab$que  pracepto  summi 
Pontificie  debet^eneratie  vocari,  ipsas  ad  judioandum  universalem  synodum  coiigre* 

d  Synodum  :  Apud  Anselmum,  Ivonem  el  in  Po-  *^  gcnt;  atqiieila  esi  iu  rubrica  emendsitum. 
lycarpo  addunlur  haec  :  ad  judicandum  univer$atem  C.  VI.  •  Perdiderunt  :  Hic  tn  libello  Ennodii  in 
syuodum,  Hoc  eniin  esl,  quod  prohibeiur  hic  a  Pe-  reccnlioribiis  edilionibus  esl  uota  inlerro},'aiionis. 
lagio.  MuUi  eiiim  eo  lempore  aut  igiioranlia,  aut  Sunleniinverba  inimicorumSynimachi.hoc  lanqunni 
siniini  perversitate  adducli,  iiolebani  quinlum  conci-  ahsurduui  quidpiam  objicieniiiiin.  Quibiis  Eniiodius 
liuiii  recipere    (qua   de  re  B.  Gregorius,   lib.  7,      io  sequeniibus  verbis  respondei  :  Legite,  ctc. 


DiST.  XVII.  C.  IV.  »»  aposlolicas  $ede$  :  Ivo.  -—  Hoislen.  "  Prov.  c.  1«.  v.  2.  »  opprimi  :  Ans.  — 
opprimt  oportet :  Edd.  coll.  o.  =C.  V.    »^  Ep.  Pseudoisidoriana.  —  Ans.  I.  2,  c.  36.  Polyc.  I.   I,  I.  14. 

add.  modis  :  Ed.  Bas.  '*eadeni  vcrba  legiinliir  in  decrcii»  Julii,  c.  9,  C.  3,  q.  6,  atque  secuiiis  iti  iis 
auclor  videiur  quae  in  Hislor.  iriparl.  I.  4.  c.  9.  19,  «x  Socralis  Gr»co  trauslata  leguntiir.  "  cassabilnr  : 
^*,  I  '  ^'^P-  ^-  *^^*  <^<>"C-  Anliocb.  c.  14,  Chalc.  c.  9  et  17.  —  et  lnnoc.  I  ep.  2.  =  C.  VI.  »  carebmu  ; 
iLdd.  roll.  0.  ••  ImoexEnnodii  iibello  apolog.  pro  Synod.  Roni.  IV  hab.  A.  501.  — Ans.  I.  2,  c.  56(55).— 
Ivo  Decr.p.  4,  c.  242.  Polyc.  1.  1,1.  7.     "  tegiie  :  orig.  -  Ivo.  ^  Ed.  Bas.  —  tegitis  :  Edd.  Ven.  l/  II. 

cotlaiionem  :  orig.     "  Hac  quae  iulrr  acta  Synodi  Rom.  /  V  exhibel  Isidorus  Merllni  (syn.    111  esi,  iiab 
A.  501)  inlegra  leguntur  in   coll.  Aiiselm.  I.  £,  c.  105.     ^^  jtidicnbaiur  :  Merlin.     "  ;M««icm«n  :  orig.  ap 
Maiisi.    ■•  add.  :   Chrisiianis  omnibus   ap.  Merl   cl  Maiis.     *'  vtopoMoiiibus  :  iid.    "  co$  saliefflciente*^ 
«.  f.  mi$ericordia  consequatur:  lid. 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DfST.  IVni. 


98 


iflu  tCM$t<B  Mediotanenstt  episeopu$   huie  staiuto  A  C.  VII.  Aii  entm  Gregorius  I,  lib,   VU  reg.  epist. 


noifro,  tn  quo  totam  eausam  Dei  judieio  commiti^ 
mus,  subscripn  ••.  •  Petrus  Eeclesite  Ravennatis 
Epiuapu*  $ub  eisdem  verbis  sttbscripsit^  et  post  eum 
LXSY^  episcopi.  lUud  de  ciericis  pro  pace  in  Urbe 
reformanda  misericorditer  et  dispensative  factum 
dignoscitur»  §  4.  Hoe  quoque  nolandum  est,  quod  in 
hoc  concilio  et  in  alia  synodo  Symmachi  Papce  ante 
Ravennatem  episcopum  Mediolanensis  subscripsisse 
el  respondi$$e  legilur  :  ex  quo  et  sedis  prwrogati- 
tam  ante  eum  habere  eoUigilur. 


i12.  **  Syagrio  Episeopo  Augusiodunensi : 
Episcopos  secundiim  ordinationis  suse  lempus  sive 
ad  considendom  in  concilio,  sive  ad  subscribcn- 
4lttm,  vel  in  qualibei  alia  re,  sua  atlendere  loca  de^ 
cernirous,  et  suonim  sibi  praerogaiiTam  ordinam 
vindicare. 

Gratianus.  Vertim  tempus  ordinationie  non  ad  ee^ 
clesias,  sed  ad  per$onas  refertur^  sicut  ex  consuetU" 
dine  Cardinalium  $anctas  Romancs  ecclesi(p,  et  epU 
scoporum  uniu$cujusque  provinciaf  evidenter  apparel. 


DISTINCTIO  XVIII. 
GRATIANUS.  u  (quod  absil)  peccaiis  causa  nascatur,  qux  provin* 


I  Pars.  Episcoporum  igitur  concilia,  ut  ex  preB- 
mi$sis  apparet,  sunl  invatida  ad  definiendum  et  con- 
uituendum^  non  autem  ad  corrigendum.  Sunt  enim 
aeee$$mria  epi$coporum  concitia  ad  exhortationem  et 
eorrectionemt  quce  el$i  non  habent  vim  con$titutioniSf 
kabeni  lamen  auctoritatem  imponendi  et  indicendi^ 
quod  alia$  $tatuium  e$t  et  generaliter  $eu  epecialitar 
ob$erfari  prmeeptum, 

C.  I.        PALEA  «. 
Ex  Cabiloiiensi  Concilio,  cap,  6  ^ 
c  Placuii,  ui  conservato  metropolitani    priniatu 
ceteri  episeopi,  secundoro  siiae  ordinatlonis  lempus, 
alius  alii  deferat  *  locnm.  i 
Vttde  Leo  I,  epist,  LXXXII^  c.  7,*  Ana$ta$io  The$' 

$atonicensi  Episcopo  * :  G 

C.  II.  Bini  coitventus  per  singuios  amos  ab  epi$eopo 
celebrentur» 

De  conciliis  autem  episcopallbus  non  aliud  indi- 
ciinus,  quam  sancti  Palres  salubriler  ordinarunt : 
ut  scilicet  binl  conventus  per  anuos  singulos  ba- 
lieaotor,  in  quibus  de  omnibus  querelis,  quae  inter 
diTersos  ecclesiae  ordines  nasci  assolent,  judicetur. 
At  ^  81  forte  inier  ipsos»  qui  praesunt,  de  majoribus 


ciali  nequeal  examine  deOniri,  fraternilatem  tuam 

de  totius  negotii  qualilate  metropoliianus  curabit 

instruere,  et   si  coram  positis  partibus  nec  tuo* 

fuerit  res  sopita  judicio,  ad  nostram  cogiiitionein, 

quidquid  illud  esl,  transferatur. 

C.  111.  Quo  tempore  concilia  eiiscoporum  sint  cele» 
branda. 

Item  ei  Nicaeno  Concilio  \  cap,  5 
Habcatur  semcl  concilkjm  ante  dies  qundrage- 
simae,  ut  omnibtis,  si  quae  suiil,  simultaiibus  ampiK- 
taiis,  luundum  ^  jejnnium  et  solenne  Deo  possit 
offerri;  secundom  vero  agatur  circa  tempora  i»]« 
lumni. 

C.  IV.  Ad  morum  correctionem  et   eoniroversiarum 
dissolutionem  bis  in  anno  episcopate  concilium  fiai. 

Item  ex  Anllocheno  Concilio  7,  cap.  20. 
Proptcr  ecclcsiasticas  causas  et  quae  exsislunt 
contrbversias  dissolvendas,  suiUcere  visum  est,  bis 
in  anno  per  singuias  provincias  episcoporum  conci- 
lium  fieri :  seinel  quidem  post  leriiam  bebdoma- 
dam  pascbalis  festivitaiis  *,  Ha  ul  in  quaru  hebdo- 
mada,  quae  consequitur,  id  esl  media  ^  pentecosle, 
conciliuni  compleatur  <^.  Admoneantaulem  compro- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


DiST.  XVIII.  C.  I.  •  In  penretQSto  Gratiani  codice 
Palea  haec  est  in  extremo  praecedentis  distinctionis, 
i*onvenilque  cum  ullimo  illius  capite  :  Episcopos, 
Ei  Cabilonensi  autein  citant  etiam  ceteri  colleclores; 
exslal  vero  in  Bracarensi  1,  c.  24,  et  concordatcum 
cap.  15  conciiii  Milevitani ,  ei  cap.  53  concilii 
Africani. 


C.  IV.  e  Id  est  media  :  Antea  legebatnr  :  et  in  me" 
dio  temporis  inter  pascha  et  pentecosien  *,  nec  mullo 
aliier  afMid  Ivonein  :  id  est,  medio  lemporis,  etc,  Sed 
reposiia  est  bxc  leclio  ex  picrisque  Gratiaiii  exeiu- 
plaribus  et  collcciione  Isidori,  lu  qua  est  hxc  eadeui 
versio.  Nam  ceteri  coUcclores  secuii  potius  vident>ir 
Tersionein   Dionysii,  quae  est  in  codice  canonum  : 


C.  III.  ^  Mundum  :  Caputhoc  est  ex  versione,  qua  «^  qiiainvisetRurciiarduset  Panoriniaboclocobabeaiil: 

nsus  est  Isidorus.  In  ea  tamen  hoc  loco  est :  muii-  idest,  inediopentecostes,yci:inmedio  pentecoste,  iibi 

dum  sotemne  Deo  munus,  queinadmodum  et  iu  Poly-  in  version^  Dionysii  est:  iia  ut  quarta  septimanapen- 

carpo,  et  aliquibos  Gratiaiii  codicibus  est :  mundum  tecostes,  verbnni  plane  c  verbo.  Grcceeiiim  esV:*a(7Ti 

et   soiemne  Deo  munus.  Grticce   est  :    'iva   nicns  rp  xtxapTn  e63ofi«9(  rnc  Trcvrncoo-Tiic- 

fitxpfrfmx^^   «vatpovfttvuff  t6    Swjoov  jcoOa/sov  Tr/soff-  '  ^  (Joiiip/^amr  :Voceni  EircTiXccffdai  Dionysius  vertit: 

fifmai  tw  Otw,   id  est ,   ul  omni  subtata  animi  an^  conveniai, 
gusiia  munus  purum  Deo  offeratur. 

DisT.  XVII.  — C.  VI.  " jMfrwnp«it:Bobm. j=C.VII.Ep.l08,1.9(scr.A.5d9)Ed.Maur.— Anselm.1.6,  c. 
m.(l3l). 

DiST.  XVIII.  C.  I.  *^  Imo  ex  coiic.  Bracar,  I,  (A.  661)  c.  6.  —  Burch.  1.  «,  c.  55.  ho  Pan.  I.  4,  c.  «0. 
Decr.  p.  5,  c.  ICS.  ■  add.  sedendi  :  Coll.  Hlsp.  —  Ivo.  —  sedenii :  Ed.  Bas.,  iii  qua,  quod  recllus  essc 
Tidciur,  lioccaput  in  fine  prxccdcniis  dist.  posiium  est.  =  C.  II.     '  Ep.   14,  c.  7  (scr.  A.  416.)  Ed.  Baller. 

—  Burch.  I.  1,  c.  43.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  13.   Decr.  p.  4,  c  2H.  Polyc.  I.  3,  t.  in.    *  ac  :  Coll.  Misp.  —  Ivo. 

—  Edd.  coll.  0.  •  tua  el  haud  uiulio  pdit  :  agnilionem  :  Ed.  Bas.  =  C.  III.  •  hab.  A.  345.  —  Polyc. 
I.  5,  t.  49.  =C  IV.  '  bab.  A.  532,  (vnig.  541).  —  Burcli.  l.  1.  c.  44.  —  Ivo  (ex  vers.  Dioiiys.)  Pan.  1. 
4,  c.  15.  Decr.  p.  5,c.  154.  —  Polyc.  I.  3,  t.  19.  •  solennnatis  :  EdJ.  coil.  o.  '  iii  Ed.  Bas.  tamen  legi- 
tor,  ai  ebi  restiiuium. 


ni,  <|m  M  jinpiiA^^Jvn^,  t<(  eu  ui  A  ^  n^*.^H  ".tvtn  jnnf,  ^«erc  tm  fralens cariuiU 

ofMlliraea»  !iTpCTtM«l»  •  MMIS  4<!/4»fM  •  «ve-  *«''*'-  •«•^  »*  *^-*  *eu.7rjr*  ««ii.-  m^Agii. 

luum  iu  PH&  ^uUM  cMdhui  ei  priHito^Uiyii»  -tt  «U^  '  "^  ^  5^4^uiio  Syaaiio.  «;^.  S  "•. 

cfi«uei  7r»»tfs  «lie  «pnrtel,  ei  «w*^  ^wn^iwiC  »  ^'^*  •/imii-i«  ^.i^  r^i^a   «sl,  qoac  dit?l 

»  :»»  -EsumMt,  ei  s^DmtieMi  «.ip^Ufe  i«i^  ^*  *  «»"'»  ^  *^T»'-»*  pot..i^  •porure  ficri 

tefiu».  .Vc  ucett  2iii|iiaw  jpstf  icsMt^pM  ^^  ^  «n^-au«  ^.«inMirwi.  K^m  iD^.oisiiHHies 

aiiaane  attmo.muiiiim  cpi«np«-i«i  ^^u»^  *    ^''HW»  Cau^t-iifia.  -  d  U  «fportime  ^  ha- 

liA  •  lacenL  imbas  .Jemaibas  cmsis  emwut  pe»-  b«jiioir  a.t  Ucr  ase»tiiai  ki,  ir»:  aefr^Ddi  soot, 

T-Timw  jbfie  fipi^Tf»  «tedauMBC  MXtt  sf  Wi  siscti  Paues,  Moi  exco- 

iac«ine  namLK  «iDn.^is  mad.s  9tmA  m  anoo  fieri, 

C  ▼.  SoMOpMB  «crvmf:.  «n  wacati  mL  wgmdmm  ct  4cpr»'va(a  eorr^  Bsac  cri9  caii<)fi  ct  oos  re* 

jsemr^  ^stmemamo,  UinmnBk^  et  Si  ^-if  ia«  pr.Bceps  ioTesUa  foerit 

//OB  <Et  Omcinii  LMiiieew  «,  «;i,  *»,  *^'  pmoiiient,  emaiiai«Me  pnTctor.  Si  qois  Tcro 

Jnii  (iporcei  vocatas  cpfVnpQS  ait  fToeiiani  «n».  E  •onipmiiaoecm  M  ■cffieserit  ascre  absque  ne- 

Moeie  »    9e>(  a.fire  «  rfefacn^  et  M  Aicm%  aot  «»»'*-  i«i  fi,  se.  ai  i«  nii*3«abui  occsione. 

.ioceri,  rp»  snt  a,i  ettle.iat  ceiemmnkiiie  c*im6-  o»~<»  p«s  «laceac.  toa  acea  ^fMKlgs  agi- 

cUttoem  ttLiia;  qnmi  si  cocileMserot,  se  ipsos  Taie»-  ■"'  •^P*'  caoooie»  a  e*aac^ts  Mfociis,  oporlcl 

mr  aceiisore,  «i:»  (or.e  *  pro  in&rmiutc^  m^  mtm  ^m^^^Me^mafm  m  ■eiitaLooe- ct  sotttdia. 


nosaiau  ^^  ^"^  cijrsicTiiiooi  «i&TioonM  et  TiTificonifli 


hnmi^mamkiiikrwmt.  EifmmptMt»:  1 1. 
C  TL  Cfrnpiotfar  «wjvi*  ^  orf  €maGmm  wtetti     ^j^^aj  sKinpouiaoasi  u^cnLafli  «  ha^  qve  dclerl 

/:mes  Gniciu. O^^d^  •».  r«.  SS.  «^«^  ««-•  «^*  i^-«nt«  sire  aiia.  -  spc 

caesi  espetaiiii.  Qooil  "  si  hsc  cpade  coanctos  luc- 

^^iuadsosinsa»es,q«>JioproTiKiis<sii-  rit,  ssi^at  fsainourm. 

siitota^cpucoporo»CMCilia»iiaiMreic£,fCui>r.  t  ^  5s.  «,.*«' pr«*i/m  srf  ssr»o  ««iiis 

Bue  '  es  co  probaior,  qmd  omIic,  qa  corrcctiMe  c&^f^fMs  s^^rTc. 

opOB  babcoc,  ecdeOaslicae  res  oc^gaotor.  SiatuC  itgm  Im  IT  md  Emaew^  Bn.mwam  «  ".  c.  S. 

crgo  toe  saKU  ^mIos,  sccssJoa  rc{oIis  Pjtm  De  co^ofiss  arf  sacia  csacUia  ^eliercodis  oibil  ioTe- 
bis  io  mmm  m  MoaB  coiraaire  pcr  siofoias  provio-  Q  bmos  a  wck'^9nhmi  lermaaOB» :  9t4  sicot  «oicoiqae 

■bi  siofob  «,  qve  cacfserial,  csrTi-  pmbTiero  ptacoent.  !laai  si  cossuuuiM  foeril, 

1 1.  Qoi  Tcro  Mioeriat  cosTCMre  epBcoft  iLe  »  ia  leapore  beMiiktioMS  aferri,  Ibrsiun 

i  m  »  ciTitsubM,  ct  boc  onxiBe,  qoM  imms  libeo&er  mi  srm^kmi  occorrcBi,  et  m^  re- 
9H  corpAris  saniiale  coosislcoies  ■*  ctisB  ab  oeBai-      min  obtrBrtabaoC  Obc,  ot  arbiiror,  mhi  sooI  ra* 

b«B  aiiis  snciibM  ormsiniihofi  "  ct  ioexcBsaUb-  litfsabJEier  qafCBtfte,  occ  oltro  4elats 

50TATI05ES  CCftRECIMn. 

•  Deehmu»  :  Prmos  es  Grxco.  Dioarsies  acti-o^  ic«I^  n-vcBf^cTr»  ?m  iaALmK  <»amo  ^zl^. 

^Bcm  BorcbjrJos  ct  Ifo  so^auaiar,  kit>ct  :  /.rri*  nvroM xaorTtxarw»  :  M  C!4,  cf  frwpUrem  mm^Ue  ex 

eeiahm,  td  eu^  qmimKtdedmo   eic  mmts  €<^Mris,  Mms€^'iua»uu»n*^  ^  cjeree^Mu  €f€ml,  megiigum' 

^■«■i  ky9*^^€r€iMmm  Crtrei  c^^wjmimmmi.  lo  t^ix^c^  imr^ 

aoii^u»  2po»i«>f>niflB  37  (e^:iar,  sccuu«.^id  anoi  >tdo-  «  l  ki  snpt:* :  ln  Im  ov:'^.i-w  Is:«K>n  "  ci  :!|»«i!l 

•utfls   ccte»  taoaasi  csse  ^gn^fer^j  <Awn,  A  Iiomb    rt  Afceuis^.    Grccc  csi :  *E^  •»  o  t4; 

csi   :  ^MoecrM  4ie  kffeT^eT€».*i.  \m  cODVCteire  ^«-s^xs^^tfK  izjtm^^  »sB3«=r^  w  ^Mmc&M  hmffxm 

ao.CflB  oouiioo  LaUn«>nifli  bchscs  cmm  Grjnrorafli,  n  ^n^xrm.  ^-  Je  lKv.«  f  >.«>  >ic  icrUl :  Umo  ■«. 

sabs  coo^Ul.  Soidas  quiiirflfl  scriirtt,  ap«d  JLacci^  irj7«wi£^ra«  «x:z^ifs  ft^^Stent^  <f  ^srrip^c  sifl^B/c, 
oas  bTpcrbercties»  cHm«icfD  csse,  qoi  ocu>^r,  Ga-  D  «  ^  f^rt*sas  emerjerim. 

k»as  auicfli  Pcrianu  CDOHkM,  qoi  scpteoiber.  C  \iL  »  £i   ai    tf.^r.oM  :  Grxce  csl :  aeu  t* 

C  ^l.  '  Hoc  cx  ro  :   lo  coliccii  »00  isidori,   nbi  m-MC  «zt»  vzms  i^kmcm^   td  esA:  ti  ^od   floa 

ai.o*|ti:D  eaJcfli  rijruir  esse  fcrsio.  Kesiuir  :  es  k^  ke^  smrAti  *am  «4  Her  /icvfciaM. 

prtk0uar^^mmd  ■■«/«  \  cic  kcoiqve  apoJ  hoDCOi,  C  VUL  >  H^ior   bfc  cpi^iuia  Ruflue  maiiu- 

a^.iu  uotcfl  p^nicuia,  cf.  Giaece  cst :  Kjb  a  xovtow  scr.pu,  ol  id  iD«L<e  aiciuiu  e&t. 

[HST.  I¥1IL  C.  IT.  •  bppcricrid:  EJ.  fbs. ,  kwr^Thmri  :  Tco. ,  H,  D.  bfprr*rrifi  :  Nor. 
■•  »*id,  :  flf  rcsscfln  .-  Ld*L  coiL  o.  pr.  Ris.  —  boam.  =  C  T.  "  Cooc  Laod.  bab.  ioler 
ann.  ^7,  et  381.  —  Borcb.  L  I,  c.  47.  Ito  Dccr.  pc  ^,  c.  157,  cx  tcts.  DicnTs.  "  aAL  :  imir^: 
L;d-  coll.  o.  pr.  Bas.  "  obtrc:  CoU.  Hts|>.  ==  C  TL  »*  CoiK.  Csiic.  b*;».  A.  4il.  —  Aosrim.  L  6,  c. 
yy^  Ito  Decr.  p.  4,  c  243.  **  slcisu  :  Cotl  His^  *  b«>c  hi^h^o  $ja<  ktc.uir  ia  L^  :ora  Meriini ;  iii  C«>11. 
li.sp.  Umcfl  cst :  cdcbrcfliar,  €f  faW.  -  Collcct.  UIh^  a^  *cr.^a  I*  v-rsi  la  b:s  pro\  roc aci^iiL  *•  aii- 
M.umM:  OM.  Hisp.  —  roBStsteflfcs  tim  :  Edd.  cuiL  o.  «'  Ali«t  a  C%».'  U^^,  l>.a.  Mcr i.,  el  l«onc  =  C. 
VIL  "•  Coflc  Nic  H,  ibsb.  A.  787.)  —  Tersio  AoasusAi  Bial.  cst.—  Ito  IWvr.  p.  5,  c  373.  »•  i  f. 
9«pr.caed.c4,iDfr.cl3.  *  foftfoiiofles :  Edd.  coiL  «k  «*  *.*«o4«:cje%f.  «»0«i:  El  Bas.  =  C.  Vlll. 
■■  Lp-  scr.  r.  A.  ^.  —  CoQ.  ir.  p.  p.  I,  l.  €9,  c.  S.  •^  K.i  <,-^mfi  m  irtt^.  lcsM/fti.nis  mferre  :  EJJ. 
cuti-  o.  pr.  Bas. 


101  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XYill.  m 

C.  IX.  Sine  gravi  neeetsitate  efntcopui  ad  tynodum  A  C.  XIL  A  commumone  tit  alienut,  qui  tynodo  adet$$ 
ire  non  tardet,  contemterit. 

Item  ex  Concilio  Canliaginensi  IV  ",  c.  21.  u^  ex  Concilio  Arelalensi,  c.  19  »•. 

Episcopus  ad  synodum  ire  non  lardel ",  nisi  saiis  Si  qiiis  aulem  synodo »»  adcsse  neglcxerit,  vel  cci- 

gravi  necessiiaie  inliibealur  :  sic  lamen,  ui  in  per-  i„|„  frairum,  anlequam  dissolvalur  conciliura,  cre- 

soiia  sua  legaium  iniilat.  suscepiurus  salva  fidei  diderii  deserendum,  alicnum  »•  se  a  fratruin  com- 

veritale  quidquid  synodus  stalueril  k.  munione  cognoscal;  nec  eum  recipi  liceal,  nisiin 

C  X.  FMutatoriat  literat  dirigant,  qui  gravati  ad  sequenli  syiiodo  fueril  absolulus. 
tynodum  ire  non  postunt. 

Item  ex  Concilio  Carlhaginensi  V  •»,  c.  10.  ^-  ^'''-  ^*7««  ^<i  proximam  tynodum  a  communiono 

Ph.c«i..  «i  quoUescunque  co«gre«a„d.un  esl  con-  Si^J^^S^^rS^IS^l:*  "*""  '"'' 

cilium,  episcopi,  qui  neque  xlale  »»,  neque  asgritu-  , 

dine.  neque  aiia  graviori  nrccssilate  impediuntur,  ^^;^"*  ex  Concilio  Agaihensi  »•,  cap.  35. 

compeleDter  occurrant.  Et  infra  :  §  1.  Quod  si  non  Si  episcopns  melropolitanus  ad  comprovlnciales 

potuerini  occurrere,  excusationes  suas  literatorie  ^  episcopos  epistolas  direxerit,  in  quibus  eos  aut  ad 

conscribant ;  nisi  autem  ™  rationem  impedimenti  g  ordinatloncm  summi  ponlificis,  ut  ad  synodum  invi- 

sui  apod  primatem  suum  reddiderint,  ecclesiae  suae  let,  postposiiis  omnibus  (excepla  gravi  infirmiiate 

commuoione  debent  esse  contenti.  corporis,  aut  prsceptione  regia)  ad  constitutum  diem 

C.  XL                PALEA  J^.  adesse  non  dilTerant.  Qnod  si  defuerint  (sicut  prisca 

Iiem  ex  Concilio  Turonensi  »•,  cap.  2.       •  canonum  prxcepit  auctoritas)  '^  usque  ad  proximam 

c  Episcoptts  non  debet  abbatem  cogere  ad  syno-  synodum  a  caritate  frairum  et  ecclesiae  communione 

dum  ire,  nisi  aliqua  rationabilis  causa  exsisiat.  >  privenlur.              , 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IX.  ^  Similem  sentenUam,"^!  psene  eadein  tata  ett,  ab  omnibut  eccletHt^  eorum  communw  prte» 

reilia  refenmt  Burch.  I.  i,  c.  51,  et  Polyc.  I.  2,  tit.  cidetur,  In  concione  quoque  secunda  in  Psalro.  36, 

16,  exFelice.  eadeni  vox  quaier  invenllur:   et  epislola  Syricii, 

C.  X.  1  Literatorie :  In  concillis  impressis  legitur:  qii»  recitatur,  in  concilio  Teieptensi»   ibi  vocaiur 

tn  tractatoria  *.  Dubitatnin  fiiii,  an  legendum  essel :  tractatoria.  Ciijus  mentionem  facieus  lunocentius  in 

ffn  tractoria.  Nam  epistola;,  quibus  imperatores  vel  ^  epistolaad  Exsu^^eriuin  Tolosanum,  cap.  1,  ait :  De 

reges  suos  prxsides  vocabant,  vel  eveclionem  ali-  ^  hit  et  beatce  recordationit  viri  Syricii  epitcopi  monitfL 

quAm   concedebant,   tractoriae  dicebantur.  Sic  in  mt/^mja  comm^arttm ;  quibus  verbis  videturindicare, 

codice  Theodosiano  lib.  8,  titulus  6,  est :  de  tracto-  non  ad  solos  Africae  episcopos,-  sed  ad  omnes  pro- 

riit  it  ttaiivit,  et  sic  videtur  emendandum  in  lib.  vincias '  missam  fuisse  iilam  Syricii  tractaioriam. 

Cod.  12,  quamvis  in  inipressis  legalur  :  de  traciato-  lla  Leo  Papa  II,  posiquaro  sextum  universale  con- 

riit^  quara  vocem,  tracioriam,  eadem  significatione  cilium  flnein  haboerat,  brevem  ejus  concilii  suro* 

Carolus  Hagnus  in  suis  capitularibus  usurpavit,  lib.  niain  ad  Hispaniae  episcopos,  ut  ei  subscriberent» 

i,  c.  30  et  09,  et  eadem  notione  est  in  concilio  Mcl-  misil,  quam  tractatoriam  vocat,  quae  Leonis  II  epi- ' 

densi,  cap.  71.  Sanctus  quoque  Augustinus  in  libro  slolae  manuscripUe  ex  Hispqnia  Romam  sunt  missae. 

post  collationem  conlra  Donatistas  c.  2i,  tracloriam  **  Niti  auiem  :  In  origiiiali  est :  vei  tipott  ndven- 

proepislolavocatoria  usurpal,  his  verbis:  Sicatifem  tumtractatoriw  aliquas  necettitaiet  repente  fortitan 

a  primate  tuo  per  tractoriam  fueruni  evocali.  Atquc  ortas  fuerint^  niti  rationem  impedimenti  tui  apud  tuum 

in  lioc  canone,  ubi  de  vocandis  episcopis  ad  conci-  primatem  reddiderint,  ab  eccletioB  communione  debere 

lium  agitur,  vox  isla  esset  aplissiina.  Nam  in  con-  ette  coniemiot  *\  In  Africaiio  c.  43,  reliqua  eodein 

cilio  Africano,  Inserto  in  codioe  caiionum  c.  43,  ubi  modo.  Sed  iu  extremo  est  fere  ut  apud  Gralianum  : 

liOG  idem  reperilur,  et  c.  57,  §  Lucianus,  el  §  Aiy-  Eccletia:  tucelcommunione  debere  ette  contentot,  Uem« 

pins  in  vetusiis  codicibus  semper  legilur  :  tractorta^  que  in  Cartliagiiiensi  grxco  :  'Oiftiksvtt  roxtc  toio-j- 

iibi  iii  iinpressis  esl :  iraciaioria,  et  in  Cariliaginensi  Toyff  tjj  xotvwvta  xii:  iUtis  &iiTwv  a/)x£i(x0ai  exxXijcrtaf. 

gnccoc.  91,  est :  19  tvvo^ixiq.  Verum  idem  B.  Augu-  Siinilis  quaedain  poeiia  imponitur  in  eodem  concilio 

slinus  uiitur  dictiune  :  tractatoria,  iii  eani  qiix  nunc  D  infra  dist.  58,  c.  lin. 

subjicietnr  senlentiam.  Loquens  enim  de  episcopis,  C.  XI.  ^  Usqc  Palea  abest  ab  illls  tanlum  exero« 

st  vocaii  noluissent  veniread  coiicilium  et  ibi  objecta  piaribus«  in  quibus  paucissima^  reperiuntur,  et  re- 

criinina  piirgare,  epist.  162,  ait :  Quod  ti  non  fece-  fertur  ihfra  18,  quaest.  2,  post  can.  fin.  a  Gratiano 

rtnr,  ibi  etiam  eorum  pravitat  et  pervertilat  innoiescet:  ex  eodem  Turouico  :  quemadinodum  et  a  Burcbardo 

mittaque  tractatoria  tuper  eorum  nomine  per  lotum  et  Ivoue. 
orbem  terrarum,  quacunque  jam  Chritii  eccletia  dila- 

DiST.  XVin.  G.  IX»  *^  Canones,  qui  Conc.  Carth.  lV,hab.  A.39S,iiomine  Isidori  collectione  conlinenlur, 
hnicconc.iiuUomodoadscribi  posse,imonihilesse,nisicanonum  antiqu.  summas  quasdani,  inonuenini  Balle- 
rinii.  Inier  siatnta  eccl.  antiqoa,  ab  his  edita,  caput  nostrum  legitur  niim.  9.— Oil.  ir.  p.  p.  2, 1. 18,  c.  70.  Ans. 
I.7,c  170*  **  verba:  non  tardel,  niti  absunt  a  Coll.  Hisp.  et  Statuit.  eccl.  ant.  —  in  Isid.  Merlin.  legitiir: 
ire  noH  tine  taiit^  etc.  =C.  X.  "  Conc.  Carth.  V.  hab.  A.  401.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  19,  c.  10.  Ans.  I.  7, 
c.  188.  *"  nequewiate :  desunt  in  Coll.  Hisp.,  leguniur  tainen  iii  Isid.  Merl.  *  iii  Coll.  Hisp.  tamen  iracioria 
est  in  varietaie  leclionis.  **  conlentot :  CoII.  H.  =  C.  XI.  "  Biircb.  i.  8,  c.  73.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  91.  Iiitcr 
coQciliorum  Turon.  canones  hoc  caput  non  exstat,  et  videiur  Burch.,  cujus  hic  nios  esl,  ex  Poenitentiali 
Theodori  c.  2  illud  esse  mutuaiiis.  =  C«  XII.  *®  hab.  non  serius  A.  460,  nisi  sit  privata  quaidam  ant. 
canonum  collectio,  quud  Ballerinii  coniendunt.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  l.  47,  c.  1,  2.  Burcli.  I.  1,  c.  50.  Ivo 
Decr.  p.  5,  c.  160  (ex  conc,  Hispal.  c.  10).  Polyc.  I.  2,  t.  15.  '*  abestab  orig.  et  Ed.  Bas.  »■  aliena' 
Vum  :  orig.  —  Eil.  Bas.  z=  C.  Xlll.  »•  hab.  A.  506.  —  Burch.  I.  1,  c.  49.  Ivo  Pan.  L  4,  c.  17.  Decr.  p.  5, 
c.  139.    *^  cf.  can.  13,  ead. 


^^  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XVIII  iOo 

viDciales  episeopos  ii,  qui  in  amplioribiis,  id  esi  in  A  bus  negoiiis  libcri  suni,  liccre  cos  fralernscaritatis 
metn.poliiani8  civiiaiibus  degunt;  §  I.  Secundum      admoniiionibus  corripi. 

vero  cbncilium   Ibid.  octobris  habeatur,  qui  dics     C.  VH.  CanonicU  tubjaceat  pc^nii  metropolUarius,  nut 
apudOraecos  byperberetdei » mensis  decimus  «  inve-         *<'''^w  $emel  in  anno  celebrare  €oncilium  negligit! 
nitur.  lu  ipsis  aulem  conciliis  et  presbyieros  ei  di)-  ^'^»»  ex  Septima  Synodo,  cap.  6  *•. 

conos  praesentes  esse  oporlei,  et  omnes,  quotquot  "  Pars.  Quoniam  quidem  regula  est,  qux  diclt 
se  laesos  existimanl,  et  synodicam  exspectare  -sen-  ^^'8  »"  anno  per  singulas  provincias  oporiere  lleri 
lentiam.  Nec  liceat  allquibus  apud  semetipsos  con-  P«»*  conventum  episcoporum  regulares  inquisltiones 
cilia  sine  metropolitanorum  episcoporum  conscien-  **.  propter  fatigationem  "  et  ut  opporlune  ^  ha- 
iia  *•  facere,  quibus  deomnibus  causis  constai  per-  beanlur  ad  iler  agendum  bi,  qui  congregandi  suni, 
missum  esse  judicium.  deflnierunt  sexiae  synodl  sancti  Patres,  omni  excii' 

r  V   ^«^i.v..^,  .  .  «atione  remota,  omnlbus  modis  seme!  in  anno  fieri. 

C.  y.  ^''P-'^'^c^;!^'2'i,ZuT''  •"  *»"'"'"•»     "  *'*•»"-•-  --«'•  ""--8«>  -no„e.„  etnos": 

nowmus,  ei  si  quisquani  princeps  inventus  fuerit 
item  ex  Concilio  Laodiceao ««,  cap.  40.  hoc  proiiibere,  cominnnione  priTelur.  Si  quis  vero 

Non  oportet  vocatos  episcopos  ad  synodum  con-  B  meiropolilanoram  boc  neglexerit  agere  absque  ne- 
ttronere  »,  sed  adire  "  debere,  et  aut  docere,  aut  cessilale,  vel  vi,  seu  aliqua  rationabili  occasione, 
docerl,  qu»  sunt  ad  ecclesiae  ceierorumque  corre-  canonicis  pcenis  subjaceat.  Dum  auiem  synodus  agi- 
ciioneiii  uiilia;  quod  si  contemserint,  se  ipsos  viden-  ««"•  «"Pcr  canonici»  ei  evanKelicis  negoiiis.  oportet 
tur  accusare,  nisi  foric  *  pro  inflrmiutc  *  ire  non  «ongrcgatos  episcopos  in  mediiatione- et  soilicitu- 
**""""'  dine  fic»  coslodiendorBro  diTinoruro  et  vivilicorun 

C.  VI.  CorripiantuT  epheopi,  qui  ad  coneUium  voeali  '^™'"'  ""'"<'^'"""»'-  ^'  P«»'  P««««  •  !  <•  Porro  iioa 

vemre  eoniemnuni.                    '  habcat  meiropoliianus  liceiitiaro  ex  his,  qu»  defert 

Iiem  ex  Concilio  Cbalcedonensi  '*,  eap.  19.  episcopus  secum,  sive  jumenioro  sive  aliam  "  spe- 

Pervenit  ad  nostras  aures,  quod  in  provinciis  con-  "^'^  expeieiidi.  Quod  ••  si  hoc  egisse  convictus  fue- 

Blituta  ••  episcoporum  concilia  miiiime  celcbreniur.  ''••»«'*«' 1"»««rnplnra. 

Hoc  '  ex  eo  probatur.  quod  mult»,  qua:  correciioiM  eoganlur  preibyieri  ad  eaera  eontUim 

opus  faabent,  ecclesiasticaj  res  necIiEaniur  Somit  r.     ,       .«     '"i"'^''*  '"''*''"' 

crgo  h«c  sancta  syaodus,  ^l^^^^i^^Z  Z  \^-  'Y  ^"'•"""k  *""""""  '  "  "  ^* 

bis  in  anuo  i„  u„«m  co„v*„ire  per  si„5l   p^r  r  „1!»:!»"    k^^T  """''""  ''''^"«"'*'^  ""»'  '^*- 

m.  episcopos.  abi  singula  «.  qu«  eroers^r  ..  Zi-  ^  Zh  .       '?""'  ^™'"*'"'" '  ""^ "'''  ""''"'""^ 

g.ntur.  S  ..  Qui  vero  nolu^rJit  coolTre Xpi  T'    1^ «1""'^  7  r'  ~"^'i'"-/"-'' 

eonstituti  i„  suis  civiutibus  ei  hor  m.Ti™-   .  .             tempore  benediciiones  afferri,  ibrsiun 

.«i  corpori,  «nLu  co    il"  eTiaro  ai  oTn;!  "!'""' '»»"'7  >"  «y-"-  —1,  et  magi.  v.. 

b«.  alii.  urgenUbu.  necessiU  iS.  "      LcrbX     ZS  r"'""'  ?'*'  "'  """""•  """  ^""'  "" 

«  loexcusaoili-     twnabiliter  qusreodx,  nec  ultro  delat»  respueiHis. 

KOTATIOMES  CORRECTORUM. 

•  D«ctmii(  .-  Prorsus  ex  Grxco.  Dionvsius  auti>m  « • 

quem  Burchardus  etlvo  sequ.iniur,  hibet :  Idibiil  l^  T«W«X«rT«  riv  8.0^6«»,«^  i,opA^  i.,,y^ 

oelobrn.  ,d  etl,  quiutodeeimo  aie  mensie  oclobrh  «t!IS«S2;{!f  "*-'  "'  *"'  ?'»'.'■•?"««  «•"<«  « 

quem  hyperberetteum  Crwci  cognominanl.  In  oi.iione  lur     "'^'**""""*'  1'^  correeltonit  egent,  negligun- 
auiein  aposiolon.m  37  lcfiiiur  seciiiidain  ann  !.„«  .".•,.    . 

duro   cei:;^^;ra„dam  esse  ^t^e ^.'^^lTS  Ivoiie^in' '^a '"■,''""  *!?i''^"""« '*'•"»""  «'='1""' 

esi  :  duoiecimo  die  hgperbireUi.  Non  cSi  e  i»«!^L     ^',««'""""1  Gr*ce  esi :  'e^»  &,  4^.- 

auiem  oraiiino  Laiinorum  menses  cum  Graicorum  J'«7»"''«"f  iirtaxoirof  aox./M<<rp,  wi  «..^60^,  £x*ar« 

satis  conslat.  Suldas  quidem  scribit,  apud  Maced^  i,^»o//Zir!."',  '',"*  '*'"")'«".'»  «'<>  ven.i :  Quo  me- 
iias  hypcrbereUium  eumdem  esse.  qui  ociober;  ct-  J)  TauaTr^Lu      "  "''?*'«""'.  "  'o^rigere  eingula. 

lenus  aj.te...  Pergami  eun.dem.  qui  sJjpterober.  *  '  2;    /a    **  tf T"""'- .         . 

C.  yi.  f  Uocex  eo:  In  colleclio.ie  Isidori.  nbi  iJlLf!:.        -    "i   opporiune:  Grasce  est :  x«J  »i 

alioqiiin  eadem  videtur  esse  versio.  leciiur  •  ix  hoc  w    ^,"  ^^  «^.»"«/»5«,  id  esl :  Ki  quod  non 

pr«»,,,ur,,«orf  mu//«%eic.lle.ii5Leap^^^  *«««''«"'•««'«  «'«•'«r/acienrfam.  ' 

adUua  u.iic„  particula.  et.  Gr^ce^esl :  L  i,  xrr^  scripj.  tt  in  tSice  dicll^S.  cT""  ^"'^  "'^""- 

DiST.  XVlll.   C.  IV. 


101  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XVIH.  102 

C.  13L.  ^ne  gravi  neeessitate  episcopui  ad  eynodum  A  C.  IIL  A  commumone  $H  alienui^  qui  synodo  ade$$$ 
ire  non  iardet.  contemteril. 

lum  ex  Concilio  Cariliaginensi  IV  ".  e.  21.  jtem  ex  Concilio  Arelalensi,  c.  19  ". 

Episcopus  ad  synodum  ire  non  tardei ",  nisi  saiis         Si  quis  aulem  synodo  "  adesse  neglexerit,  vcl  c<»- 

gravi  necessilale  iniiibealur  :  sic  lamen,  ul  in  per-  mm  frairum»  antequain  dissolvalur  concilium,  cre- 

soiia  sua  legaium  inillat.  susceplurus  saiva  fidei  dideril  deserendum,  alienum  »  se  a  fralruin  com- 

veritale  quidquid  synodus  slalueril  K  munlone  coguoscal ;  nec  eum  recipi  liceal,  nisi  in 

C  X.  Excu$aioria$  litera$  dirigant^  qui  gravati  ad  beqoenli  synodo  fueril  absolulus. 
synodum  ire  non  possunt. 

Uem  ex  Concilio  Carthaginensi  V  •»,  c.  10.  ^-  X'"-  ^*7««  «^  proximam  synodum  a  communiono 

n,      ..     .        ..                                   .          .  abstineat,  qui  a  meiropolitano  vocatus  absaue  gravi 

«>h.cun.  u(  quoliescunque  coiigregandnin  est  con-  neeeailale  tynodo  adeue  neglexerit.         '     ' 

ciliuoi,  episcopi,  qui  neque  aelate  ",  neque  aigrilu-  ,            „.,...... 

dine,  ueque  alia  graviori  m-cessitaie  impediuntur,  ^'^"»  ei  Concilio  Agaihens,  »,  cap.  35. 

compeleDter  oecurrant.  Et  infra  ;  §  1.  Quod  si  non  Si  episcopiis  nietropolitanus  ad  comprovinciales 

pottierinl  occorrere»  excusaliones  suas  literalorie  ^  episcopos  epislolas  direxeril,  in  quibus  eos  aut  ad 

conscribant ;  nisi  autem  »  rationem  impedimenti  g  ordinalionem  summi  poniificis,  ut  ad  synodum  invi- 

sui  apad  primatem  suum  reddiderint,  ecclesiae  suae  ^et,  posipositis  omnibus  (excepta  gravi  infirmiiate 

coinmuDione  debent  esse  contenti*  corporis,  aut  prxcepiione  regia)  ad  constitutum  dlem 

0.  XI.               PALEA  <^.  adesse  non  difierant.  Quod  si  defuerint  (sicut  prisca 

Jiem  ex  Concilio  Taronensi  '*,  cap,  2.       •  canonum  prxcepit  auctoritas)  *^  usque  ad  proximain 

c  Episcopus  non  debet  abbatem  cogere  ad  syno*  synodum  a  caritaie  frairum  et  ecclesiae  communione 

dum  ire»  nisi  aliqua  ratlonabilis  caosa  exsistat.  •  privenlur.              , 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IX.  ^  Similein  sentenliam,*^!  psne  eadein  tata  est,  ab  omnibus  eccte$ii$,  eorum  communw  prie^ 

reriia  refermtt  Burch.  1. 1,  c.  51,  et  Polyc.  I.  2»  tit.  cidetur.  In  concione  quoqiie  secunda  in  Psalm.  36, 

16,  ex  Felice.  eadeni  vox  qiiaier  invcnitur:   et  epistola  Syricii, 

C.  X.  1  Lrferalone  .*  In  conciliis  impressis  legitur:  qii»  reciiatur,  in  concilio  Telepiensi,   ibi  vocatur 

in  iractaioria*.  Dubitatuin  fiiii,  an  legcndum  esset:  iractatoria.  Ctijus  menlionem  faciens  Innocentius  in 

fn  iracioria,  Nam  epislolae,  quibus  imperatores  vel  ^  episiolaad  Exsuperium  Tolosanum,  cap.  1,  ait :  De 

reges  suos  praesides  vocabant,  vel  evectionem  ali-  ^  hi$  et  beatce  recordationis  viri  Syririi  episcopi  momtft 

quam   concedebant,    tractoriae  dlcebantur.  Sic  in  ei*i(/«mtacomm«arttn(:quibus  verbls  videturindicare, 

codice  Tbeodosiano  lib.  8,  tilulus  6,  est :  de  tracio-  non  ad  solos  Africae  episcopos,  sed  ad  oinnes  pro- 

nf«  H  eiativis,  et  sic  videtur  emendandum  in  lib.  vincias '  missam  fuisse  illam  Syricii  tractaioriam. 

Cod.  12,  quamvis  in  impressis  legalur  :  de  iractato-  Ita  Leo  Papa  II,  posiquam  sextum  universale  con- 

riis^  quaro  vocem,  tractoriam,  eadem  significatione  cilium  finem  balnierat,  brevem  ejus  concilii  suro* 

Carolus  Magnus  in  suis  capitularibus  usurpavit,  lib.  main  ad  Hispaniae  episcopos,  ut  ei  subscriberent» 

i,  c.  30  et  69,  et  eadem  notione  esl  in  concilio  Blel-  misil,  quam  tractaloriam  vocat,  quae  Leonis  II  epi- ' 

densi,  cap.  71.  Sanctus  quoque  Augustinus  in  libro  siolae  manuscripUe  ex  Hispanla  Romam  sunt  missae. 

postcollationem  contra  Donatistas  c.  2i,  tracloriam  **  Nisi  autem  :  In  originall  est :  vel  sipost  adven^ 

pro  epistola  vocatoria  usurpal,  his  verbis  :  Sic  aurm  tumjraciatorice  atiqwe  necessitates  repente  forsitan 

a  primate  suo  per  tractoriam  fuerunt  ecocati.  Atquc  ortas  fuerint^  nisi  rationem  impedimenii  $ui  apud  suum 

in  lioc  canone,  ubi  de  vocandis  episcopis  ad  conci-  primatem  reddiderinl^  ab  ecclesias  communione  debere 

lium  agilur,  vox  ista  esset  aptissima.  Nam  in  con-  esse  contemtos  *'.  iu  Africaiio  c.  43,  reliqiia  eodein 

cilio  Africano,  inserto  in  codice  canonum  c.  43,  ubi  modo.  Sed  iu  extrcmo  est  fere  ut  apud  Gratianum  : 

lioc  idem  reperilur,  et  c.  57,  §  Lticianus,  el  §  Aly*  Ecclesiw  sucelcommunione  debere  esse  contentos.  llem- 

piiis  in  vetusiis  codicibus  semper  legilur  :  tractoria,  que  in  Carlliaginensi  graeco  :  'OfitXicv  rws  toio-j- 

iibi  in  iinpressis  est :  iractaioria,  el  in  Cartliaginensi  rouf  x^  xotvovia  xag  i^Uc  auTwv  apwZiTBou  cxxXqo-iotf. 

gnccoc.  91,  esl :  19  ovvo^txq.  Veruin  ideni  B.  Augu-  Siinilis  quaedam  pueiia  imponliur  in  eodem  concilio 

slinus  ulitur  dictioiie  :  tractatoria^  in  eam  qiiae  nunc  D  infra  dist.  58,  c.  fin. 

siibjicieiur  sentenliam.  Loqiiens  enim  de  episcopis,  C.  XI.  &  Uxc  Palea  abest  ab  illis  tantum  exem- 

si  vocaii  noluissenl  veniread  concilium  et  ibi  objecta  piaribus*  in  quibus  paucissimas  reperiuntur,  et  re- 

•  criniina  purgsire,  epist.  162,  ait :  Quod  si  non  fece-  fertur  ihfra  18,  quaest.  2,  post  can.  fin.  a  Gratiano 

rtiir,  ibi  etiam  eorum  pravitas  et  perversilas  innotescet:  ex  eodem  Turouico  :  qoemadmodum  et  a  Burcbardo 

missaque  traciatoria  super  eorum  nomine  per  totum  et  Ivoue. 
orbem  terrarum,  quacunque  jam  Christi  ecclesia  dila- 

Di8T«  XVlll.  C.  IX«  *^  Canones,  qui  Conc.  Carth.  IV,hab.  A.39S,nomiiie  Isidori  collectione  continenlur, 
hnicconc.nullomodoadscribi  posse,imonihilesse,nisicanonum  antiqu.  snminas  quasdani,  monueruni  Balle- 
rinii.  Inter  siatuta  eccl.  antiqua,  ab  his  edita,  caput  nostrum  legitur  num.  9.— Coil.  tr.  p.  p.  2, 1. 18,  c.  70.  Ans. 
I.7,c  170.  '*  verba:  non  tardet,  nisi  absunt  a  Coll.  Hisp.  et  Slatuit.  eccl.  ant.  —  iii  tsid.  Meiiin.  legitur: 
ire  non  $ine  satis^  etc.  =C.  X.  "  Conc.  Carih.  V.  hab.  A.  401.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  19,  c  10.  Ans.  i.  7, 
c.  1S8.  "  nequewtate :  desunt  in  CoII.  Ilisp.,  leguniur  tamen  in  Isid.  Merl.  *  iii  Coll.  Hisp.  lameii  irac\oria 
est  in  varielate  leciionis.  **  conienios :  Coil.  11.  =  C.  XI.  >*  Burch.  I.  8,  c.  73.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  91.  Iiitcr 
conciliorum  Turon.  canones  hoc  caput  non  exstat,  et  videiur  Burch.,  cujus  hic  nios  esl,  ex  Paenitentiali 
Theodorl  c  2  illud  esse  mutuaius.  =  C.  XH.  '^  hab.  non  serius  A.  460,  nisi  sit  privaia  qua^dam  anu 
canonum  collectio,  quod  Ballerinii  contendunt.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  l.  47,  c.  1,  2.  Burch.  I.  1,  c.  50.  Ivo 
Decr.  p.  5,  c.  160  (ex  conc  Hispal.  c.  10).  Polyc.  I.  2.  t.  15.  »*  abcstab  orig.  et  Ed.  Bas.  "  aliena- 
ium :  orig.  —  Etl.  Bas.  =  C.  XIII.  "  hab.  A.  50G.  —  Bnrch,  1.  1,  c.  49.  Ivo  Pan.  l.  4,  c.  17.  Decr.  p.  5, 
c.  159.    *^  cf.  can.  12,  ead. 


m  DECRETI  PARS  PRIMA.  D1ST.  111.  104 

C.  XIV.  A  communione  privetur  epucopu$,  qui  a  A  l>ceal  proprfa   apiid  semciipsum   concilia  faccre, 

prxier  eos,  quibus  metropoles  suni  crcditae. 
C.  XVh  PALEA^. 

{Uem  ex  Concilio  Bylon  *'. 
i{Annis  singulis  episcopus  in  sua  diiecesl  syno- 
dum  faciat  de  suls  clericis,  nec  non  abbalibus,  et 
discutiat  alteros  clericos  ct  monacbos.  > 

Gralian*  Sitigtdi  vero  epitcoporum  $m$  eccle&iii 
notificare  Hudeant^  qucs  in  conciliii  $ialuuntur. 
Vnde  in  Concilto  Toleiano  XVI,  cap.  6  *•. 
C.  XVII.  (2u(C  in  concilii»  ttaluuntur,  tinguli  episco- 
porum  tuis  eccletiis  noiificenu 

Decernimus  ut,  dum  in  qualibet  provincia  coiici- 
lium  agitatur  ^^  unusquisqiie  episcoporum  admoni* 
tioiiibus  suis  iiitra  sex  inensium  spatia  oinnes  ab- 


meiropoliiuno   vocatut  ad   tynodum    venire  con^' 
temnit* 

Item  cx  Concilio  Tarraconeiisi  '*,  cap,  6. 

Si  quis  episcoporum  commonitus  a  meiropolitano 
ad  synodum,  nulla  gravi  intercedenle  necessitate 
forporali,  venire  contemserit,  sicul  statuta  Patrum 
sanxerunt,  usque  ad  futurum  concilium  cunctonim 
episcoponim  caritatis  oommunione  privetur. 

C.  XV.  Pretbyteri  et  diaconi,  et  cuncti,  qui  te  lastot 
exittimant^  ad  melropolitanam  tynodum  conve- 
niant* 

Item  ex  Concilio  Mariini  •  Papae  '*. 

Propter  ccclesiasiicas  causas  et  altercaiionum 


soluiiones  bene  placuit  per  singulas  provincias  bis  g  bales,  preshyteros,  diaconos   atque  clericos,    seu 


in  anno  concilium  fieri,  convocante  melropolilano 
episcopo  omnes  provinciales  episcopos,  ita  ul  ad 
concilium  veniant "  omiies  preshyleri  et  diaconi, 
vel  bi  P  *',  qul  se  Ixsos  existimant,  ut  in  eoncilio 
causx  examinatae  adjustum  judicium  perducantur. 
Et  si  qui  manireste  episcopi,  vel  presbyteri,  aut  dia- 
coni  inventi  fuerint  in  offensa,  secundum  rationem 
cxcommunicenlur,  qiiamdiu  communi  consensu  de 
bis  placuerit  dare  senleutiam.  Nulii  autem  episcopo 


ctiam  omnem  conveiitum  civitatis  ipsius,  ubi  pne- 
esse  dignoscitor,  nec  non  et  cunctam  dioMiesis  siiae 
plebem  aggregare  nequaquam  moretur  :  qualeniis ' 
Ibram  eis  pleriissime  omnia  reseret  **,  quae  eodeiii 
aono  in  concilio  acta  vel  definita  esse  noscunlur.  Et 
infra:  $  i.  Quod  si  quispiam  liaec  parvipendenda 
credtderit,  sententia  excommunicationis  duorura 
mcnsium  currlcolo  persistat  usqnequaque  roui- 
eutus. 


GRATIANUS. 


DISTINCTIO  XIX. 

C  flcax  babeatur  :  quanto  potius,  quae  ipsa   pro  ca- 


'  I  Pars.  De  epittolit  vero  decretanout  quarttur^  an 
fnm  auctoritatit  obtineantf  quum  tn  corpore  eanonum 
npn  inveniantur» 

De  hit  ita  tcribii  Nicolaus  Papa  arehtepiteoptt  et  epx» 
tcopit  per  Galliat  conttitutit '. 

C.  I.  Decretalet  epidolce  vim  auctoritatit  habent, 

Si   Romanorum  Pontificum   decreto  celerorum 

opuscula  tractatorum  approbantur  vel  reprobantur, 

iia  ui,  quod  sedes  apostolica  '  probavit,  hodie  te- 

neaiur  acceptum,  et  quod  illa  repulit,  hacienus  inef* 


tbolica  fide,  pro  sanis  dogmatibus,  pro  variis  et 
muUifariis  ecclesise  necessitatibus  et  fidelium  mori- 
bus  diverso  tempore  scripsit,  oinni  debeiii  honore 
praeferri,  et  ab  omnibus  prorsus  in  quibuslibei  op- 
poriunitatibiis  discretioiie  vel  disponsatione  magisira 
reverenter  assumi?  Quanquam  quidam  vestrum 
scripserint,  baud  illa  decreialia  priscorum  Pontifi* 
eum  in  toto  canonum  codicis  corpore  conlineri  de- 
scripta  *,  quom  •  ipsi,  ubi  baec  suae  inteniioni  siif- 
fiagari  conspiciunt »  illis  indifltirenter  utauiur,  et 


KOTATIONES  COHRECTORUM, 


C.  XV.  *  Martini :  Gratianus  boc  primum  citat 
nomlne  Martmi  Papx,  deinceps  eodero  nomine  mulia 
citatunis,  quae  omnia  sumta  sunt  ex  libro  capitul<«- 
rum  gnecariini  syiiod.orum  Mariini  episcopi  Braca- 
reiists.  (Aiiliquituseiiiiii  episcopi  Pnpx  dicebantur.) 
Hic  eniin  quum  esset  Grjecus,  ad  utiiiialem  eccle 


C.  XVI.  «  Palea :  In  nullo  collatorum  ezempU- 
rlum  liabetur,  sed  versiculus,  tinauU^  conjunctus  est 
praecedenti  capiti:  Piopter  eccietiatticat^  Sunlque 
verba  Gratiani. 

C.  XVII.  r  Quatenus:  In  diiobiis  exemplanbiis  * 
hiijus  decimi  sexli  coiicilii  Toletani  locus  bic  ila 


siarum  Hispanlae,   ubi  episcopaluni  oblincbat,    ea  ^  legitiir  :  quaienut  coram  eit  publice  omnia  reterata. 


capilula  lalinit  fecit,  et  iii  iioi:iiullis  quxdaui  addi 
dil,  iu  aliis  vero  aliqua  deiraxii,  queuiadiiioduiu  in 
hoc  capite,  quod  suinsit  ex  coiicilio  Atitiocheno, 
c.  20,  sup.  ead.  c.  propter,  Aliqua  etiain  ex  Toletanis 
coiicilils  in  eum  libeiluiu  reiulii. 

P  Yel  hi :  In  aliqiiot  conciliorum  editionibus  legi- 
tur  .  ut  eorum,  qui  te  iwiot  exitiimaut^  in  conetlio 
caut(B,  etc. 


de  hit,  ^u(e  eodem  anno  in  concilio  acla  vel  definita 
exsliterint^  plenittime  noiioret  efficianiur, 

DisT.  XIX.  C.  I.  A  Quum  ipti :  Locus  fuit  eroen- 
datus  ex  ipsa  epistola  Nicolai,  quae  Romac  manu- 
scripta  habetiir,  et  nuper  impressa  est  iii  appeiidice 
Bibliolhecae  SS.  Patrum.  ut  dictum  est  supra  dist. 
10  c.  ieget.  In  quaepistola  miilta  alja  habentur,  ad 
epistolas  decreiales  etiam  aniiquissimas  pertineutia. 


DisT.  XVIII.  C.  XIV.  »•  bab.. A.  516.  =C.  XV.  «•  Cap.  Martini  Brac.  c.  18  (ex  synod.  Anlioch.).  —  Polyc. 
I.  3, 1. 17.  '^  171  his  procedant :  Coll.  Hisp.  ^'^vel hi^qui  in  concilio  eorum cattsfff,etc.: mendose,  ul  videtur,Cull. 
Ilisp.  =  C.  XVI.  *'  Bylonense  conciiium  plane  non  exstat ;  imo  suspicalur  Berardus,  canonem  ad^Coiic. 
Hippoiiense  (hab.  A.  595),  pertinere,  ciijus  sumina  qiiaedam  legitur  iii  codice  canoiiuiu  Quesnelli  (Opp. 
Leon.  M.  ex  ed.  Baller.  t.  5).  —  Ceteruin  in  Ed.  Bas.  Iiaec  palea  non  est.  =  C.  XVII.  ^  c.  7  (Iiab.  A. 
091).    *»  flgt/fcr  :  Bolim.    **  r<r/>r«  ;  id.    *  et  Coll.  Hisp. 

DiST.  XIX.  C.  I.  *  £p.  baco  legiUir  inler  acla  Coiic.  Rom.  hab.  A.  865. —Ivo  Decr.  p.  H,  c.  53. 
*  add. :  vere\'  Edd.  coU.  o.  '  add.  :  et  ideo  inier  canonet  uon  esse  attumenda :  Edd.  coll.  o. ;  desunt  tanica 
iii  orig. 


105 


DECRCTI  PARS  PRIMA 


solmn  nunc  id  imminnliunem  sedis  aposlolics  pole-  A  do 


DIST,  XIX.  10« 

;  olhHtUm  decenorum  noUrorum,  nulluin  PoiiliQ- 


stalis^el  ad  suoruin  augmenluni  privilegiorum  miniis 
aecc|>U  esse  perhibeanU  Ilem  tnfra :  §  1.  Si  ideo 
non  e^se  decreiales  epistolas  priscorum  Pontificum 
homanorum  admiltendas  dicuiil,  quia  in  codice  ca^ 
uonumnon  habentur  adscripias,  ergo  nec  S.Gregorii» 
nec  ulilus  altierius,  qHi  ante  vci  post  ipsum  fiiit,  est 
aliquod  institnton  Tel  scriptum  recipiendnin,  eo 
quod  in  codice  canomim  non  habeaiur  adscripium; 
Ergo  doctrinam  eorum  et  sandioiies,  qua^  ab  omni 
lingua  veueraiitur,  qnia  in  codice  canoiiiiin  n(Mi  ha- 
bentur  adscripiae,  de  codicibud  suis  erndant.  Dt  qnid 
vel  membranas  occiipanl,  poslquam  non  habeiilur 
acceplaeTSed  quare  niullum  iminoramur,  quum  nec 
ipsas  divinas  6cripiuras  veleris  el  iiovi  testanieiili 


icum  Romanoruni,  qui  antc  st^  fuciuiit,  excepil,  cu- 
jus  ila  noii  praeceperit  decrelalia  consiiliila  ab  oin- 
nibus  cusiodiri,  ut  si  quis  in  illa  commistrit,  veniaih 
sibi  deincepft  noverit  deneg:iri.  Iiaque  nihil  rerert  **, 
uii*uni  sint  omnia  necne  dccrclalia  sedis  upbsiolicx 
conslitula  iniercanones  coiiciliorum  imnilxia,  quuni 
omnia  in  uno  corpore  coinpaginari  non  possinl,  et 
illa  eis  intersint,  qux  rirmilaleai  his  qli^  desunt; 
et  vigorem  suum  assigneni,  prajseriim  quiiiii  syno- 
daliagesia,  inter  quae  ipsi  canones  siaiuii  *'  .siint, 
in  codice  canonum  non  haLeanlur,  sed  a  iiobis  onini 
cullu  debito  venerenlur.  Consonal  aulein  huic  bea- 
tissiino  Papse  Leoni  sanciiis  el  racundissinius  iii  dc- 
crelis  suis  Papa  Geiasius  ",  ila  inqiiiciis  :  Decreta- 


jam   recipiemus ,  si   istos   duierimus   audiepdos  ?  °  les  epistolas^  quas  bealisiimi  Papa^  diversis  tempori' 


Etenim  neulnim  hOrum  in  codice  canonuni  eccle- 
siasticorum  habelur  insertum.  Sed  respOnsuri  suiit 
isti,  qui  non  ad  obediendum  potiiis,  quam  ad  resi- 
stendum  ^  semper  sunt  parali,  dicentes  ',  quod  inter 
canones  inVeniatur  capitulum.  S.  Papselnnoceniii*, 
teojus  auctoritate  doceatur,  a  nobis  utrunique  lesta- 
Beotum  esse  recipiendom^  quanquam  in  ipsis  pa^ 
lernis  canonibus  nullum  eoruin  ex  toto  contineatur 
insertam.  Quibus  ad  liaec  asserendum^  esi,  quoniam 
si  veius  noVumque  testamentum  recipienda  suiii , 
non  qood  codici  canonum  ex  tolo  habeanlur  annexai 
led  qood  de  his  recipiendis  S.  Papai  Innoceutii  pro- 
lata  videatur  esse  dentenlia,  restat  iiimirum,  quod 


bu8  ab  urbe  Roma  pro  diversorum  Patrum  consuUa- 
tione  dederuM^  venerabillter  suscipiendas  decernimus, 
In  quo  noiandum  es(,  quia  non  A\Ji\i :  Decretales 
epislolas,  quw  inter  canones  habenlur,  nec  taiitum  " : 
quas  moderni  Pontifices  ediderunt;  sed  :  quas  bealis' 
simi  Papne  diversis  lemporibns  ab  urbe  Itoma  dede- 
runti  Dictisautem  *^:  divers:s  temporibus  elium  iila 
tempora  vir  sanctiis  comprehendit,  qux  crebre- 
scenlibus  psiganorum  persecutionibus  ad  sedein  apo- 
stoiicam  deferri  causas  episcoporum  difficillimo 
permittebant.  Ilis  ita  divina  favenie  gralia  pruflibatis 
ostendimus,  nuUam  differentiam  esse  iiiter  ifla  de- 
creta  ,  quae  in  codice  canonum    habeniur,   sedis 


decretales   episioiae  Romanorum  Pontincum   suni  ^  apostolicae  praesulum,  et  ea,  quaeprae  inuliiiudine 


recipiendae,  etiamsi  iion  sint  codici  canonum  com 
p.iginalae ,  quoniam  inter  ipsos  canones  unum  B. 
Leonis  capiiulum  constat  esse  pennixtuin,  quo  ita 
omnia  decretalia  constituta  sedis  apostolicae  custo- 
diri  mandaniur,  ut  si  quis  in  illa  coiumiserit,  nove- 
rii  sibi  veniam  denegari. 

[PALEA  •.] 

•  Ait  eniin  c,  10  *  suaruin  decrelalium  :  t  Nt 
qmd  vero  sil  quod  pratermissum  a  nobis  forte  cre- 
dutur^  omnia  decreialia  eonstituta^  tam  beatcs  recor- 
datioms  Innocenlii^  quam  omnium  decetsorum  nostro^ 
Tum  ,  quw  de  ecclenastieis  ordimlfus  et  canonum 
pr4f]Hulgata  sunt  disciplinii,  ita  a  vestra  dilectione 
csutoHhi  mandamust  ut  si  quia  tit  Hla  commiserit,  ve^ 
niam  Mibi  deinceps  noverit  denegari,  i 

Dicendo  vero :  omnia  decrelalia  tonstituiat  niiUunt 
de  decrelalibus  constiiutis  pnctermisit,  quod  noii 
niandaverit  esse  Cusiodiendum.  £t  rursus  asseren- 

NOTATIONES  CORRECTORUM 
C  III.  ^  Capitulis  :  Sic  emendatum  esl  ex  aliquot 
mauuscriptis  ei  Ivone.  At  Naiiclerus  voL  2  gen.  28 
Biarral,  hoc  esse  unuui  ex  viginli  tribus  lcguiii  capi- 


vlx  per  singula  voluminnm  corpora  reperluntur; 
qiium  omnia  et  omiiium  decessorum  suoruni  decre- 
lalia  constituta  ^lquc  decrelales  epistolas ,  quaa 
beaiissimi  Papse  diversis  lemporibus  ab  urbe  Ronia 
dederunt»  venerabiiiter  forn  siiscipiendas  et  custo- 
dieiidas,  eximios  prxsules,  Leonem  scilinet  et  Gels»» 
siuni,  mandasse  probavimus. 

G.  II.  Omnes  sanctiohes  apostolitai  sedis  iirrefragabi^ 
liter  sunl  observandw. 

Item  Agatho  Papa  omnibus  Epi$copi»  '• 
Sic  omnes  aposiolicx  sedis  sanciiones  accipiendae 
aunt,  tanquain    ipsius  divini   Petri  voce  firinaue 
sinl. 

'^  G.  ill.  Tolerandum  est  jugum,  quod  a  sancta  sede 
imponitur,  licet  importabile  videalur. 

Item  ex  Gapitulis  ^  Garoli  Iniperatoris  ^^ 
In  memoriam  D.  Petri  aposioli  honoremus  i$an» 


tUlis,  quae  Carolul  M.^tgnud  ad  omnes  suas  provincias 
niisit.  Burchardus  auteiii  cilat  ex  coucilio  Triburi* 
censi  c.  50  ubi  etiam  exslai. 


DiST.  XIX.  L  P.  *  ad  resiit.  potius,  quanli  ad  obed.  :  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  •  asserente»  :  Ed.  Bas.  — 
agentes  :  Ivo.  'in  episl.  ad  Exsuper.  Tolos.  c.  ull.  "^  respondendum  :  Eitd.  coll.  o.  referendum  :  Ivo. 
•  abest  ab  Ed.  Bas.  •  qutnto  :  orig.— Ivo.  (sumios  hic  locus  est  ex  ep.  aJ  Epp.  Gampani.e  (secr.  A.  445 
ep.  4.  Ed.  Balier.)  *•  interest :  oritf.— Ivo,— Edd;  coll.  o.  "  constituti :  \\o.—instituii  :  Edd.  Bas.  "  t:f. 
«ipr.  dfSi.  45  c.  3.  *•  vel :  Edd.  coTl.  o.  **  diceris  a  :  Ed.  Arg.  — ■  dicens  :  E  Id.  lioi.  rel.  =  G.  11.  ••  Vi- 
deniar  bsec  excerpta  esse  ex  allocutoria  Agatlionisad  episc.  in  conc.  Uoinr.  A,  6^:0  coiigresaios.  —  DeiK- 
dedit  p.  3.  ivo  Decr.  p.  4  c,  238.  Polyc.  I  I  1. 17  =  G.  III  *•  cf.  Balur.  Gapil  Reg.  P  ranc.  ad  A.  8i}«.  T. 
I  p.  367)  ei  conc.  Tribur.  hab.  A.  805  c.  30.  —  Burch.  i.  i  c.  m  Ivo  p.  5  c  b\). 

Patrol.  CLXXXVll.  k 


Ib?  DECRLTt  PARS  PRIMA.  DIST.  XIX.  fdS 

Ciam  Romanain  ei  aposlolicam  ledem,  ui  quae  nobis  A  damnatus  si  sancia  ei  aposlolica  ccdesia  *ac  auci«>- 

sacerdotaiis  maier  estdignitatis,  cssedebeat  eccle-  ritaie*  sua  de  "  inobedientia  atque  pnesumptione  a 

siaslicaR  magistra  raliouis.  Quare  servanda  est  cum  quoquam  csse  non  dubiiatur :  quia  majoris  excoin- 

mansuetudine  bumilitas  ",  ut  ^*  licet  tix  fereudum  municationis  dejectione  est  abjiciendus  '*,  cui  san- 

ab  illa  sancu  scde  imponaturjugum,  tamen  reramus  ct»  ecciesis  commissa  fiierit  disclplina,  qui  '*  non 

ctpia  devoiioiie  toleremus.  §  1.  Si  vero  (quod  non  solum  praefat»  sanct»  ccclesis  jussionibus  parero 

tfecei)  quilibel,/ive  sit  presbyter  sive  diaconus  ali-  debuit»  sed  etiam  alils  ne  pr»ierircnt  insinaare. 

qiiam  perturbaiionem  macliinando  et  nostro  mini-  Sitque  alienu3  adiviniset  pontiflcalibus  olUciis»  qui 

sterio  insidiando  redarguatur  falsam  abapostolica  **  noluit  pracceptis  apostolicis  obtemperare  **. 

ftcde  deluiisse  epistolam,  vel  aliud  quid^  quod  inde  G.  Yl.  Inier  canonica»  teriptura$  decreiales  ephtola 

non  venerit  ••,  salva  fide  «  et  iniegra  circa  Aposto-  connumeraniur. 

llcum   bumiliiate    penes   episcopum  sit  polCHtas  ,  "^'»  Aiigustinus  de  doctrina  Chrimana.  lib.  II, 

„ir«m  cum  ...  carccren..  aut al.am  deliadat  coslo-  ,,^ ^^^^^.^^  ^^          ecclesiarura  catholicaru... 

diam.  u8q...equo  per  ep.stolam.  aul  per  .doneos  sua>  ,„    ,„ri„„„  ji,;,,,,^^  ,cripu,r,ram  solertissi- 

pa.us  legatos  aposiol.cam  ...terpellel  subl.m.laiem:  ,,,^^  .^^^           ,ucu,ritatem  sequatur.  Inter  quas 

ui  poi.ss.mum  sua  sancu  legal.one  d.gneiur  decer-  B  ^,,,^  j,,^  ^            ^      „,.^„  ^^  ^^^^  ^  ^  ^, 

nere.  quid  de  talibus  lusto  ordine  lex  Roroana  sta-  .....              \       .            ...      »  .  rr      u*.  i. 

\\\               .          .                       .         .  aln "  mcrucrunf  accipere  epistolas.  S  I.  Tenebit " 

tuat  definire,  ut  et  is  corrigatur,  et  ccierismodus  ...             .              ...           -  •   &•    . 

•                       6       ,  jg^^p  Ijyjj^  moduin  in  scrtpturis  canonicis  **,  ul  eas, 

iiiip  ii^  ur.  .......  qux  ab  omnibus  rccipiuniur  ecclesiis  •*,  pnepoiiat 

C.  IV.  Quidamd  Romana  ecclesia  »tatnU  vel  ordinat,  ^.  ^  *         .... 

ab  omnibus  obsereandum  est.  «"*•  <I"^«  quajdam  uon  accipiunt.  In  eis  vero,  qu® 

Jtcm  Stophaiius  Papa  *^  ^^^  accipiuntur  ab  omuibusp  praepoiiat  eas»  quas 

Eiiimvero,   qiiia  in  speculum  et  exemplum  sancta  P'"^»  gravioresquc  accipiunl,  eis,  quas  pauciores 

Homaiia  ecclesia,  cui  nos  Chrislus  prascsse  voluit,  niinorisque  aucioritaiis  ccclesiaB  leuent.  §  2.  Si  au- 

proposita  »■  est>  ab  omnibus,  quidquid  staiuit,  quid-  ^n»  «*»»»  invenerit  a  pluribus,  alias  a  gravioribua 

quid  ordinat,  pcrpetuo  ••  et  irrcfragablliter  obscr-  *>a'>e"  (quanquam  ••  hoc  *•  inveniri  vix  possil)  ac- 

v^ndum  est.  qualis  tamen  aucieritatis  eas  habeiidas  puto. 

C.  V.  A  pontificaiibus  sil  alienus  ogiciis,  qui  aposto-  C.  VII.  Ministerii  **  diwni  se  exsortem  inieliigat,  qui 
licis  non  vuU  obedire  prwcepiis.  u  soliditale  Petri  recedit, 

ilem  Gi*egoriu8  IV  ^  *K  Item  Leo  papa   I.  ad  Episcopos  \iennenses,  epist. 

Nulli  fas  est  vel  velle,  vel  possc  transgredi  aposto-  c  LXXX  VIL  •• 

licae  sedis  praecepia  nec  nostr»  dispositionis  mini>  Ita  Doininus  nosier  JesusChristushiimanigeneris 

Sterium,  quod  vestram  sequi  oporte»  caritatem.  salvator  insiituit ,  u(  veriias,  quas  antea  legis  et 

11.  Pars.  I  i.  Sit  ••  ergo  ruiiiae  suae  dolore  pro-  prophctarumpracconiocontincbaiur,peraposiolicain 

stratus,  quisquis  apostolicis  voluerit  contraire  de-  tubam  in  salutcm  universitatisexirei,  sicut  scriptum 

cretis,  nec  locum  deinceps  inter  sacerdbtes  babeat,  cst  •*  :  Jn  omnem  terram  exivii  sonus  eorum,  et  in 

sed  extorris  ••  a  sancto  ministerio  flat ;  nec  de  ejus  pnes  orbis  terrcB  verba  eorum.  Sed  hujus  muncris 

judicio  quisquam  posteacuram  habeat,  quonianijam  sacramcntum  ita  Doiuinuo  ad  oinuium  apostolurunA 

KOTATIONES  CORREtTORUM. 

C.  I!l.  «  Salvafide  :  Apuu  Burcbardum  est :  falsa  quw  ab   omnibus  accipiuntur  ecelesiis  [  catholicis  J. 

fde  ei.non  integra.  pra^ponat eis^  quas qucedam  non  accipiunt.  Jn  eis  vei c, 

C.  V.  ^  Caput  hoc  esl  In  eadcm  epistola  Gregorii  quat  non  dccipiuntur  ab  omnibusy  praponat  eas\  quat 

IV.  ex  quasumptum  cstc.  Decrefoiios/ro.  hifraSq.  plures  gratioreiqiie  accipiunt,    eis^  quas  pauciores 

6.  Esstat  auleni  in  codice  sacpe  merooralo  bibiio-  ])  minorisifue  aucioritaiis  ecctesiai  temnt.  Si  autem  atias 

tbecae  Doroinicanae^  invenerit  a  pluribus,  alias  a  gravioribus  haberi  {quan^ 

-C.  VI.  •  Caput  hoc  apud  B.  Augustinum  loco  indi-  ^tiain  hoc  [facile]  invenire  non  possit),  wqv.atis  tamen 

calo  sic  habet :  /n  canonicis  autem  scripturis  eccle-  auctoritatis  eas  habendas  puio.  Qiiae  quidem  B.  Au- 

siarum    ctiihoiicarum    quamplurimum  aucioritatem  gustiiii   seiitentia  non  ad  decreiales   Romanorura 

tequatur :  ituer  quas  sane  illa!  sunt^quae  apostoiitai  Poiitificuin,  scd  ad  caiionicas  et  sacras  scripturas 

sedes  habere  et  epistolas  accipere  meruerunt,  Tenebil  refcrciida  est. 
tgitur  hune  modum  in  scripiuris  canonicis,  ut  eiu, 

DiST.  XIX.  C.  IV.  '^  humanitas  :  Ivo  '•  et :  Edd.  toli.  o.  '*  ab  Aposfoiico : conc.  Trib.  •*  convenerit  :  \h 
etinCap.Baluz.=G.  IV.  '^ Leguntur  hxc in  fineep.  Stephani V ad  ept<c.  ort>ni.,quaeadcalcemcoiic.Con- 
stant.lV(gener.  XII)  a  Mnnsioediia  est  tom.  i^.  —  Siephanum  V  laudant  eiiam  Edd.  Arg.  Bas.  Ven.  I  Mor» 
••  posiia  e$t  omnibus :  Ed.  Bas.  —  prteposita  :  Edd.  Nor.  Ven.  L  II.  Par.  Lugd.  I  *•  add.  quidem  :  Edd. 
coll.  0.  pr.  Bas.  =G.  V.  •*  ex  ep.,  dat.  A.  852  (cf.  ad.  c.  2  dist.  12.)  Ans.  1  2  c.  21.  Ivo  p«  5c.  il  et  UiK 
Polyc.  I.  i  t.  17  ••  sic  :  Ed.  Bas.  ••  exsors  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  "  deest  in  Edd.  coU.  o.  ^  hac  cu- 
cioritate  suaque  ipro  sua  :  Ivo )  inobed. :  orig.  ••  exigendus  :  orig.  —  Aiis.  Ivo  •*  quia  ;  Eild.  oolL  o. 
tbedire :  Ans.  =  C.  VI  ^  Ans.  1  5  c.  uU.  (c  123.)  Polyc.  I  1  t.  25  ^^  ab  ea  atii  :  desunt  au.  Ans.  **  Ans. 
••  1 6  c.  212.  (c.  2(^9.)  Teneai  :  etc.  ••  add  indagator :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL  Antw.  •^  add.  canonicis  : 
Ans.  •"  ^titim :  Ed.  Arg.  ••  htee :  Edd.  Ven,  I,  II.  =  C.  VII.  •^  mytierii^  et  postea  :  exiorrem  :  Ed.  Bas. 
••  Ep.  10.  (Ed.  Ball.)  scr.  c.  A.  445.  —  ivo  Decr.  p.  5  c.  6    •*  Psalm.  18  v.  5 


m  DECRETI  PAAS  PRIMA.  DIST.  IIX.  \U 

officjnm  pertinere  voluit,  ut  in  beaiissiino  Petro  A  omnem  maoulam  humanae  pollutioiiis  exclusit,  qiia 


apostolorum  omnium  summo  principaliter  colloca- 
ret  ^t  tit  ab  ipso  quasi  quodam  capite  dona  sua 
velut  in  corpns  onme  diffunderet  ^S  ut  exsortem  ^*' 
se  mysterii  ^  intelligeret  esse  divini,  qui  ausus  fuis- 
sct  a  Petri  solidiiaie  recedere.  llunc  eiiim  in  con- 
sortiuin  iudividiiaB  uiiitalis  assuniptiim,  id  quod  ipse 
^^  crat»  voluit  nomiiiaH,  diceiido  :  Tu^  es  Peiru», 
ituuper  hanc  pelram  mdificabo  etcU$iam  meam  :  ut 
aetenii  aedificalio  templi  mirabili  munere  gratiae  Dei 
in  Petri  solidiiate  consisterei,  bac  ^'  ecclesiam 
auaro  flnniute  corroborans»  ut  illam  nec  humana 
lemeritss  possetappelere,  nec  pori»  contra  illam 
itiferipraevaierent.  Verum  hanc  petrae  istius  sacraiis- 
simam  firmitatem,  Domino,  ut  diximus,  aediOcante 


^*  declaratur  ac  dicitur  :  Hic  ett  "*,  qui  bnptizat  in 
Spiritui  $ancto  et  igne.  Naiii  si  visibilis  soiis  islius 
radii,  quum  per  ioca  foeiidissima  transeunt,  nulJa 
contacius  inquinalione  niacfilantur,  mullo  magis 
illius  qui  islum  visibilem  recii^  vinus  iiulla  mini- 
Stri  indigniUle  constringilur  '^  »Nain  et  Judas^ 
quum  fuerit  sacrilegus  atque  fur,  quidquid  egii  inter 
apostolos  pro  dignitale  commissa^  beneflcia  per  iii^ 
dignum  data  nulla  ex  boc  detriuienta  senseront » 
d(.*clarnnte  lioc  ipsum  Domino  manifeslissima  voce : 
Scriba  ^*,  inquit,  et  Phari$(si  $uper  cathediam  Moyei 
eedent;  qute  dicunt,  faeite :  qua  autem  faciunt,  facere 
nolite;  dicttt*i  enim  el  ndn  /aciunc.  §  2.  Qiiidquid 
ergo  ad  hominom  profectum  quilibet  in  ecclesia 


coDStnietam.nimisimpiavultpraesumptioneviolare,  B  "^'"'^^^^P^^^^^^  ^"^  videtur  "*  operari,  liocto- 


qulsquis  ejus  potestatem  tentat  infriogere,  favendo 
cuptditatibus  auiii,  ct  id»  quod  accepit  a  veteribus, 
non  sequendo. 

Gratian.  Hoc,  autem  intelligendum  e$t  de  itlie  $an- 
eiionikua  vel  decretalibue  eptflo/ta,  iit  quibu$  ntc 
prcgcedemtium  Patrum  decreli$t  nec  evangeiicie  prce' 
ceplis  aliquid  contrarium  invenitur,  Ana$ta$iu$  '  enim 
$ecundu$  favore  Ana$la$ii  imperatori$,  quoe  Acaciue 
f:o$t  eentemiam  in  $e  prolatam  $acerdoie$  vel  LevUae 
ordinaverai^  rite  fungi  accepiie  ofieiie  deberedecrevitf 
iia  inquiene  : 

C  VIU.   iVii//a  l<r$ioni$  portio  atlingit  eum^  qui  ab 

hmredcie  jam  damnatie  ordinatur, 

Anaslasias  11.  ad  Ana$ta$ium  Augu$tuni,  epi$i.  I  e.l 

ei  8  ^^ 

Secondum  ecclesiae  catbolic»  coosuetudinem  sa- 
cntissimum  serenitatis  tuae  pectus  agnoscat,  quod 
nullum  de  his,  quos  baptitavit  Acacius,  tel  qiios  sa- 
cerdotes  sive  Leviias  secundum  canones  ordiuavit , 
tilla  ex  no9>ine  Acacii  portio  laesionis  attlugal,  qiio 
r«rsitan  per  iniquum  iradila  sacramenti  gratia  mi« 
iius  finiia  videalur.  (  1.  Nam  et  baptisiiia  (quod 
procul  sit  **  ab  ecclesia)  sive  ab  adultero  vel  n  fure 
datuin  fueril,  ad  p^rcipieiitem  niuniis  pervenit  illi- 
batam,  quia  voi  itla,  quae  sonuii  per  cotumbaui. 


tum  conlineri  implente  divinitatis  eflcctiu  Ita  ille, 
per  querii  loquitur  Gbristus,  Paulus  affiriuat  *^ :  Ego 
fjlanlavi,  Apollo  rigavit :  $ed  Deu$  incrementum  dedii. 
Itaque  neque  qui  plantat  e$t  aliquid  neque  qui  rigai ; 
$ed  qui  incremenlum  dai^  Deu$.  §  3.  Adeo  **  autcm 
non  quxTitur,  quis,  vel  qualis  praedicct,  sed  quid  *' 
praedicct,  ut  invidos  etiam  beiic  Ghrisiuro  praedicare 
afrirmei  ";  quo  malo  ipse  diabolus  dejectus  **  csf, 
et  boc  ipse  praedicare  non  desinit.  Ideo  ergo.et  hie 
"*,  ciijus  iionien  dicimus  reiitendum  **,  male  bona 
ministrando  sibi  tantum  nocuil.  Nam  invioiabila 
sacramenturo^  quod  per  illuni  datuni  est  aliis  *\ 
perfectionem  siiae  virlutls  obiinuit.  {  4.  Quod  ** 
quidem  generaliter  veruin  est,  nisi  aliquorum  in 
G  untum  se  extenderet  **  curiosa  suspicio,  ut  imagi- 
nentur,  prolato  a  Felice  Papa  judlcio»  poslea  ineOi- 
caciier  in  sacramentis  quae  Acacius  usurpavit, 
egisse;  ac  proinde  eos  metuere,  qui  vel  in  consecra- 
tionibus,  vel  in  baplismaie  iuysieria  *^  iradiia  susce- 
peruni,  ne  irriia  beneficia  divina  **  videantur. 

Graliaii.  Quia  ergo  ilUcite  et  non  canonice,  $ed 
eontra  deereia  prmdece$$orum  et  $ucce$sorum  $uorum 
hac  re$cripta  dedii  (ut  probat  Felix  et  Gela$iu9,  qui 
Acacium  anie  AHa$ta$ium  e:icorhmuhicaverunt ,  et 
Hormieda^  qui  atri9$o  Ana$ia$io  ieriiue  sumdem  Aca- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  VII.  f  Ana$tti$iu$  :  Minime  verum  cst  soitsisse  f)  in  ea  epistola  ex  B.  Augufiiino  Anasiasius  accipit, 
Anaslasiom  ordinatos  ab  Acacid  post  lai:un  in  ip-  ver»  siitil.  Habelur  auiein  haec  eadem  Anasiafsii 
fcuni  sementiam,  rile  fungi  acceptis  olficiis  potn^sse.  Papae  II  epistoja  iii  corpore  canonum,  quod  Romafia 
H»cenimdiintaxat,inquit,incapitesequ'Miiii  flrniam  ecclesia  semper  approbavit,  ut  infra  distiiict  20ean. 
esse  sacrameuti  gratlain  ab  Acacio  ir.<dlla«n.  Quoii  i/e/t6W/ti,  est  adnotatum.  Itaqiic  sine  causat  repre^ 
verissimum  est^  sicnt  et  aiiae  omnes  Senteiltiie,  quas      henditur  boc  loco  Auastasius  a  Graiiano^ 

DisT.  Xll.  G.  Vll.  ^*  coHocavii  :  orig.  ^'  villei  incorp.  omne  manare  :  Goll.  Ilisp.  ^^  extorrem  :  Ed. 
Bas.  ^*  mini$terii :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  et  Nor.  ^  dominns  :  Cdd.  Bas.  Nor. — ip$e  iqniinue  -.Edd.  coll. 
rel.  *■  Matth.  c.  16,  v,  18 J  **  hanc  :  Ed.  Bas.—- Aanc  eliam  :  Edd.  coll.  rcl.zrC.  Vtli.  *»  Ep.  1,  gcr.  c.  A. 
497.— Goll.  tr.  p.p.  1  t.  47,  c.  1,2.  Aiis.  1 9,  c.  62, 1 13,  c.  31.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  ifil.  Polyc.  l  5,  1. 10  *• 
fU :  orig.  —  Edd.  coU.  o.  pr.  Yen.  II.  Lugdd.  II,  III.  ^*  quod  decl.  quum  diriiar :  Edd.  coU.  o.  **  Luc. 
C  5,  V  16  ■»  comin^iriir :  Coll.  Ilisp.  ■•  Malth.  c.  23,  v.  2  ^^videniur:  Edd.  coll.  o.  ■*  1  Gor.  c.  2, 
V.  6  •■  A  Deo  :  orig.  —  Edd.  Bas.  Ven.  II  —  cf.  Philip.  c.  1,  v.  15  ■*  qute :  Ed.  Bas.  *'  confirmei  : 
orig.  —  Edd.  coll.  o.  ■■  deceptue  e$i,  et  hoc  ip$o  prcedpitare  ;  Coll.  Hi^p.  ■*  Ed.  Bas.  add.  ex  glo>>sa  : 
•c.  Acaciue.  **  dieitur  rejiciendum  :  Ed.  Bas.  —  dicitur  retic:  Edd.  cpl.  rei.  *'  in  ai\i$  :  £dd.  coll*  o*» 
pr.  Bas.  et  Ven.  I.  —  iji  perfectionem :  £d.  Bas.  **  Quod  quum  ita  $it,  iiiiquorum  in  tantum  $e  exlendif,  eic: 
orig.  ap.  Mansi.  —  Quod  $\  e$t  aliquorum  in  lanium  $e  extenden$i  eie.:  Coll.  Hisp.  **  extendot :  £d.  Bas. 
^  mfeteria ;  orig.  —  ficT.  Bas.     *■  deest  in  Ed.  Bas; 


Ifl  DECRfiTI  tkM  P\mK.  mt.  Xt.  1IS 

riiim  poiiea  damnant)^  ideo  ab  ecclesia   Aomana  A  occuIlerevocareAciicium,  etnon  potiiit,  nutudivino 
fepudiatur^  et  a  Deo  percuuut  iegUur  fuisse  Hoc      perciissns  est. 


modo: 

€.  IX.  Ana$ta$iu$  a  Deo  reprobatui,  nulu  divino 
percu$$u$  e$t, 

Ansstasius  >  **  11.,  nsiione  Romanus,  Tuit  tem' 
poribus  Tlieodorici  regis.  Eodem  tempore  miilli 
rierici  ei  presbyteri  se  a  comiQunione  ipsius  abege- 
riint  '^,  eo  quod  communicasset  sine  concilio  epi- 
scoporum  vel  presbyierorum  et  cleri  **  cunctae 
ecclesi»  catbolicso  diacono  Tbessalonicensi,  nomine 
Photino,  qui  communicaverat  Acacio ;  et  quia  voluit 


Minc  etiam  de  Maximo  ^  Epi$copo  in  Conslaiiti- 
nopolilansi  Synodo  $tatutum  et/,  tub  Damato  Papa^ 
c.  6.  «• : 

C.  X.  QucB  circa  inditciplinatot  prtelaht,  vel  ab  ett 
geruntur^  in  irriium  retocentur. 

Propter  totius  indisciplinalionis  ejus  doctrinam, 
qu»  Gonstanlinopoii  orta  esi,  statum  est,  ne  llaxi- 
nitis  fiiisse  aut  esse  jam  putetur  episcopus,  neqiie 
bi,  qui  ab  eo  suni  ordinali,  quatemcunque  graduih 
clericatus  obtineant;  omnibiis  scilicel/  qaae  circi 
eum«  vel  ab  eo  gesta  sunt^  in  irritum  revocatis. 


GRATIA1SU9. 


DISTINCTIO  XX. 

^coRlorum 


in  altera  dan$  ei  $cientiam  di$cernendl 


I.  Pars.  Decretalee  itaque  ephtolce  caHonibue  con- 
eiliorum  pari  jure  exaquantur.  Nunc  autem  qucerituf 
deexpo$itionibu$^$acrag$criplurag,anexcequenturf  an 
etibjiciantur  ei$f  Quo  enim  qui$que  magi$  ralione 
nititur,  eo  majorie  auctoritatit  ejus  verba  esse  viden-- 
fur.  Plurimi  autem  iructalorum^  sicut  pleniori  gratia 
eancti  SptnV u«,  ita  ampHori  $nentia  atiie  prafcellente»^ 
ratiom  magis  adhce$i$$e  probantur.  Vnde  nofmullo'- 
rum  Pontificnm  eon$tituti$  Augu$tini,  Hieronymi 
atque  aliorum  iraetatorum  diela  videntur  es$e  prce- 
ferenda, 

II.  Pars.  §  I.  Sed  aliud  e$t  cau$i$  terminum  im* 
ponere^  aliud  sacras  $criptura$  diligenter  exponere, 
in  negotii$  definiendie  non  $olum  e$t  neceesaria 
sdentia^  $ed  etiam  poteetas.  (Jnde  Chri$tu$  dic(uru$  C 
Petro  ' :  Quodcunque  Ilgaveris  super  lerram ,  erit 
ligatum  et  in  coelis,  eic.y  priu$  dedit  $ikiclave$  regni 


inler  lepram  et  lepram^  in  ahera  dan$  $ibi  polestatem 
eficiendi  aliquos  ab  ecclesia,  i  et  recipiendi*  Quum 
ergo  qucelibet  negotia  finem  acnpiant  vel  in  absolU'- 
tione  innoeenlium,  vel  in  condemnalione  delinquen- 
:ium,  abeolutio  vero  vel  eondemnatio  non  eeientiam 
tantum^  $ed  etiam  poteeialem  pree$identium  deeide- 
ret ;  apparet^  quod  divinarum  tractatoree  ^criplura-^ 
nrm,  etsi  scieniia  Pontificibus  pra^mineant,  tameti, 
quia  dignilatie  eorum  apicem  non  *unt  adepli^  in  sii- 
erarum  quidem  $cripturarum  expo$ilionibu$  ei$  prfT'^ 
ponuniur^  in  cau$i$  vero  definiendie  $eeundum  po$t  eoe 
hcum  mereniur. 

Unde  Leo  Papa  IV.  $cribit  Epi9copi$  Briiaanias  ' : 

C.  I.  Aliorum  scripturie  Eomanorum  Pontificum 
decreiis  non  $unl  preeponendne. 

De  libellis  et  commentariis  aliorum  non  convenit 


NOTATIONCS  CORRECTORUM. 


G.  IX.  >  AiNi«asftts  ;  Caput  boc  babetur  qutdem 
<omo  secundo  conciliorum  in  vlta  Anastasii :  sed 
esse  omnino  conflctum,  cuinex  muUisaliis  argumeii- 
tis,-  tum  e%  hoe  manifeste  ostenditor,  quod  Acftcius 
(sicQt  Nicepborus  lib.  i6.  c.  i2.  et  Ev>grius  lib.  5. 
cap.  i8.  et  seaq.,  et  clarissime  Anastasius  Biblio- 
tbecaritis  in  Cbronologia  testantur)  tempore  Fcli- 
eis  Ul.  obiit,  cui  successli  Gelasius,  et  Gelasio  Ana* 
susitts,-  qiii  iniiio  epistolx  sus  et  c.  i.  ad  Anasta- 
sium  iniperatorem,  Acacium  inortuum  Jam  el  anie 
judicem  Cbristum  una  cuin  Felice  adslare  scripsit, 
ut  Gelasius  quoque  ante  ipsum  scripserat,  et  babe 


yrvgo^c,  Q  f Ivac,  fuoTt  touc  ifup*  «vtOu  /ccpdrovv^cvTa^ 
tv  oib)  ^QiroTt  |3tt6fAu  xX^pou,  irovTttv  xai  twv  irtpl  ovrov 
nai  t£v  irotj»*  a^o(  ^cvo/jiivMV  «ixupo6ivT««v,  Id  est :  D€ 
Maonmo  Cynico^  deque  ii$  rebue^  quee  nullo  ordine 
circa  ipsum  Conslantinopoli  gesias  sunH.  c  Neque 
Maximum  aut  fui$$e  aut  e$$e  episcopum^  neque  eot^ 
qui  ab  ipso  $uni  ordinaii,  in  ulio  cleri  gradu  ceneen* 
dos ;  ommbus,  quas  in  ipso  et  ab  ipso  facta  suitl,  f n/ir- 
maii$*  •  Ac  de  eodem  Maxiino,  quod  niinquam  rue» 
lii  episcoDus,  est  locupletissiinum  teslimonium  in 
epistola  Hadriani  Papae,  scripla  Basilio  imperatori^ 


tur  inrra  24.  q.  2.  c.  nec  quiequam,  Quomodo  ergo  0  qu»  babeturactione  prima  Vlll.  synodi  manuscripiae. 


poluit  Aiiastasiu»  de  eo  revocando  tractare,  qui  jaui 
obierat  ? 

^De  Maximo:  ex  verbis  biijus  caiionis,  prae- 
sertim  gnecis  et  interpreuiione  Baisamonis,  ac  vila 
Gregorii  'f beologi  per  Gregorium  Presbyterum  de- 
scripu,  el  aiiis  ex  locis  (lauictsi  Tbeodoretus  vide- 
tur  pariiin  dtligenler  hoc  traciasse)  apparei,  bunc 
Maximum  nunquani  fuisse  episcopum,  ac  propierea 
recte  suiui,  nuUuia  ab  eo  poiuisse  imprimi  ordinis 
cbaraciereni,  quod  non  erai  de  Acacio  asserenduin. 
Verba  graeca  biijus  canonis  bxc  suiit :  Utpi  MoStfAOv 
toO  xwtxoO  xac  rnr  xar  outov  ecTaScac  tvc  n  KuvcrTav- 


qu«  est  penes  Cardinalem  Sirlelum.  Citans  euiin 
Leonem  primum  ait :  Z*tctl  enim  aliieona  tuba^  $a^ 
etu$  videlicel  sedi$  apo$totic€s  Papa  Leo^  cujus  ten^ 
tentiam  quicquid  ubique  caikolicum  ett  velui  coBleeie 
miraculum  celebrat  et  veneratur  oraculum :  Quum 
$cepe  qua^ttio  de  male  acceplo  honore  natcatuTf  qui» 
ambigai  nequaquam  ittit  ette  tribuendum ,  quod  ttoit 
docetur  fuitte  coliatum  ?  Neque  enim  inter  Photium 
mcechum^  et  Muximum  Cynicum  a  tgnodo  II  dam- 
itafum,  vel  inier  ordinationee  huju$  ei  t7/tus,  di$lim~ 
ctionit  aliquid  e$M  convicimu$. 


DiST.  XIX.  C.  IX.  ••  Ex  PonliGcali  Romano  rectc  laudaiur  ab  Ivone  Decr.  p.  ii,  c.  40.  •*  ejeeerunt^ 
Ivo.  —  erexerunt :  orig.  ••  elericorum :  Edd.*coII.  o.  —  ap.  Ivoiiem  est :  me  eorum.  ••  Conc.  Gonsiaiit. 
k  bab.A.  38i.  —  in  Coll.  Uisp.  capitis  initiuro  boc  est :  De  Maximo  Cynico  philotophoet  totiut,  eic 

DiST.  XX.  Pars  1.  '  expo$itoHbu$  :  Ed.  Bas.Pars  II.  *  Malth.  c.  i6,  v.  i8.  (•  Ep.  II.  s.  6,  scr.  A.  850. 
—  Anselm.  i,  5,  c.  i23.  Ivo  Pan.  I.  i,  c.  ii8.  Decr.  p.  i,  c.  72.  Deusdedit  p.  2.  Polyc.  p.  5,  t.  20. 


145                                           DECRETI  PAR6  PRIMA.  DI6T.  XXI.  il^ 

aliqiiem  ^  indiCMre,  el  sancioruin  concilioruni  cano-  A  quatuor  evangelia  ulililer  el  ellicacitvr  ad  eflcclain 

nes  rdimjuere  vei  decretalium  regulas,  id  esi,  qux  suuin  reiinere  vel  credcre  pmbatnr. 

Iiabeatur  apud  nos  siinnl  cnm  canonibus  '.  Quihus  C.  II.  Corripiendi  $unt,  qut  decrela  Bomanorum 

•autem-  in  omnibus  ecclesiasiicis  «timur  juJiciis,  Pontifieum  non  liabent,  vet  non  obunant. 

*soni  canones-  •  •  apostolurum .  Mcasnorum.  Ancy<  ^'"»  "''»'""»  '•  ^**"""' '"  'P'*"""'  '"•'"•  ''"'"•"" 

ranorum ,  Neocassarienslum,  Gangrensium ,  'AnUo-  "'  •  '  Po"q"»">  B-  ?''»'« ^'  •  » 

chensium,  Laodicensium,  Consiantinopolitanorum.  .  »'  decreia  Romanoru...  Pontincum  non  habeiis. 

EpliesiDorum  ,  Ch.lcedon'ensium ,'  Sardicei.sium ,  ^\  "«'«•""'  »tquc  .ncur.a  csl.s  arguend..  S.  vero 

Africanensium,  CaribagiDensium  *  '.  et  cum  illis  '?^*'"^*'  ?""  <"'*«"'>"«•  ^«  •«"■"'"»'«  «-'*l'»  ««" 

retmte  pnesulum  Roma..on.m.  Silveslri,  Syricii.  '•'P'er'««.  el  .ncrepand.. 

IniioceDliu  Zosimi,  Coelcslini,  Leonis,  Gelasti,  Hilarii,  ^1^,^^^  auctorttas  non  occurrit. 

•Sjoimachi  /  Horinisiiae ,  •Siinplicii*  ei  Cregorii  •  ;^^„  Iiinocenlius  «  Papa  ". 

junioris.  Isti  oiiininu  sunt,  et  per  quos  judicani  epi^  ^g  ^„1,,«^  ^au,is  „„„3  s^,^endi  ligandique  ancio- 

scopi.  ci  per  quos  episcopi  simul  judicantur  •  et  Hlas  in  liliris  veleris  tesUmenti,  quatuor  CTange- 

derici.  Nam  si  Ule  einerserit  vel  conligeril  inusiu^  g  Horum  ciim  tolis  scripiis  apostoloruin  appareal.  ad 

tum  ncgotium,  quod  minime  possit  per  istos  definiri,  divina  recurre  '^  scripta  graeca.  Si  neque  in  illis, 

tunc  sijllorumqiiorum  meministis  dicta  Hieronymi,  canoiies  •  apostolicae  sedls  iiilucre.'  Si  nec  in  iliis* 

AugusUni,  Isidori  vel  ceterornro  similiter  sanciorum  aj  catholica;  ecclesia  liisiorias  catholicas,  a  doclo- 

ilocioruro  siroilium  reperta  fuerint.  magnanimiter  ribus  catholicis  scripias,  manum  mltte.  Si  nec  in 

suBt  retinenda  ac  preimilganda,  vel  ad  apostolicam  jHis,  sanclorum  exempla  perspicaciter  recordare. 

sedem  rererendum  >•  de  talibiis.  §  !.  Quam  ob  cau*  Quod  si  omnibus  his  inspeclis  bujus  qiiaesiionis  qua- 

sam  luculentius  et  magna  voce  pronunclare  non  ijtas  noti  lucide  investigatur,  seniores  provinci» 

timeo:  quia,  qui  illa,  quae  diximus  sanctorum  Pa*^  congrega  eteos  interroga.  Facillus  namque  iiiveni- 

iram  slatuta,   qitae  apud  nos  canonum  "  nomine  lur,  qiiod  a  pluribus  senioribus  quaeritur.  Veriia 

praetitulantur  (sive  sit  'ille*  episcopus,  sive  clericus,  enim  *•  repromissor  Dominus  ait  "  :  Si  duo  ex  tobk 

sive  laicas),  non  «  indifferenter  recipere  convinci-  vel  tres  eonveniunt  super  terram  in  nomine  meo,  de 

tur,  nec  eatboiicam  et  apostolicam  fidem,  nec  sancta  nmm  re  quamcunqHe  petierint,  fiei  t^/is  a  patre  meo. . 

PISTINCTIO  XXI. 

GRATIANUS.  C  $acrorum  canonum  et  decretorum  Pontificum  tunt 

I.  Para.  Decretie  ergo  Romanorum  Pontificum  el      summi  Pontificei  et  infia  prwtules  ac  reliqui  $acerdih 

tacrie  eanonibus  concHiorum  eecte$iaslica  negotia,  ut      tei^quorum  in$titulio  inveteri  te$tamento  e$l  inchoala, 

$upra  mon$(Tatum  e$t ,  terminantur.  Minietri   vero      etinnovc  pleniuB  con$ummata.l{.Summi  enim  Pon- 

NOTATIONES  CORRECTOKUM. 

•  DisT.  XX.  C.  I.  "  Sunt  canone$  :  Indicat  canones  af.cipial,  quod  suis  locis  iiidicabitur.  Et  de  hac.  iinica 

ct  regulas,  ex  qiiibusconstal  corpiis  vcl  codex  ca-  Garihaginensi  i^yiiodo  inielligenduin  est,  quod  ha- 

nonuin,  de  qiio  in  praBfiitione  dictum  est,  quo  Ro-  i)etur  siipra  disl.  46.  c,   priitia  adnotatio^   vera^ 

maiii  Poutifices  praeserlim  in  judiciis  ulebantur ;  in  seplima.  quod  hic  declaranduni  dilatnm  Tuit. 

qno  codice  sunt  canones   lanluni,   iion  synodalia  «  iVori  fni/i^erenf^r;  Anselmns,Deiisdedit  etGrego- 

gesta,  nt  shperius  Nicolaiis  in  c.  Romanorum,  19.  riiis  Presbyier  in  Polycaipo  liabent :  qui  eadem  in- 

disiinct.  scripsit.  differenter  non  recipit ,  ip$e  $e  convineit ,  minime 

^  Curthagineneium  :  In  codice  canonum  unicn  est  catholicam  et  apo$tolicam  fidem  nd   effectum   $ua 

synodiis  Carlhaginensis,  conlinens  canuiies  Iriginta  retinere  $aluti$. 

tres,  qui  ex  vaiiis  conciliis  Carthagini  habilis  col-  D      C.  111.  ^  /nnoc^nliMS. :  Capul  hoc  non  est   inier 

lcctl  fuerunt.  Eos  canones  sedes  aposioiica  videlur  epistolas  Innocenlii  primi,  qua;  nHilla;  exst»nt :  iie- 

probasse,  et  usa  eis  esse,  quando  in  codiceai  cano-  que  vero  Innocentii  secundi  esse  potest,  qunin  anto 

niiiu  referendos  curavit.  Eosdem  eli.nn  Grneci,quo  ipsnni  scripserijil  Burchardus  et  Ivo,  a  quibus  lioc 

ordine  apud  Lalinos  habeiitnr,  onin  aliis  proitereu  ipsum  cilatur. 

mutiis  Alricanarum  synodorum  conjuncios  in  liiiguam  •  Canonet :  Verba  haec,  qiiae  apud  Gratianum  dee- 

suam  verterunt :  et  hi  ipsi  sunt,  qiios  iisdem  nuine-  tant,  sunt  apud  Burchardiini  ct  Ivoiiein  el  Polycai- 

ris  Auselmus,  iiiircbardus  et  Ivo  cilant :  quamvis  puin,  iii  quo  Polyrarpo  habontur  hoc  ipso  loco,  in 

Gratianus  intentum  quidem  his  ubuur,  interduui  quiem  sunt  re&tiluta. 
vero  ex  siiigulis  Carthaginensibus  coiiciliis  canon<)  * 

DisT.  XX.  C.  f.  "ttliquoi  :  Edd.  coll.  0.  'cum  ihi$  in  canone  :  orig.  ap.  Mansi.  t.  U,  p.  884.  —  Ans. 
Ivo.  •  id  eht :  Edd.  coll.  o.,  cuin  Ivoiie  el  orig.  —  canonee,  qui  dicunlur,  app.:  Aiis.  '  Concilia  Con$tant.^ 
Eph.,  Chatc.j  Afr.  absunt  ab  Anselnio,  neque  pontificum  quae  sequntur  noniina  apud  illum  legunlur.  *  ab 
est  ab  orig.;  leguntur  tainen  de  Gregorii  decretulibus  epp.  iioiniulla  ead  episl.  c,  5  ex  quo  ipsum 
Bomen  huc  videtur  esse  translaiuin.  •  judicant  :  Dohm.  "  referatur  :  Ivo.  — Edd.  coll.  0.  "  ca" 
nonee  :  Ivo.  —  Ed.  Das.  =:  C.  11.  '*  scr.  A.  863.  In  Edd.  coll.  inscribitur  capiii :  Ctero  ComtantinopoL 
—  Coll.  ir.  p.  p.  1,  t.  62,  c.  i6.  =  C.  ni.  "  Fraginentuin  inccrli  auclorls  ei  lemporis.  —  Burch.  I.  3.  c. 
128.  Ivo  Dccr.  p.  *,  c.  70.  Polyc.  1, 7,  t.  5.  »*  recurratur  :  Ed.  Bas,  »•  etiam  :  Edd.  coll.  o.  "  Maiilu 
c.  18,  v.  19. 


IfS  DEGRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XXI.  110 

It/icei  et  minore$  $acerdotes  a  Deo  tunt  imtituti  per  A  Malihias  '  sorieeleclas  esi,  qttem  prfniiim  per  apo- 


Moysem  \  qui  ex  praeepto  Domini  Aaron  in  «utn- 
mum  pontifieem^  filios  vero  ejus  unxit  in  minores  sa- 
c^rdotes.  Postea  vero  David,  quum  minisleria  domus 
Domini  ampUaret^  janitores  et  canlores  instiluit. 
forro  Salomon  quemdam  modum  exorcizandi  invenltj 
quo  dwmones  a^jurati  ex  obsessis  rorporibus  pelle" 
bantur ;  huic  officio  mancipali  exorcistes  VQcati  ^unt, 
de  quibus  Dominvs  in  evangelio  * :  Si  ego  in  Ocel- 
zebub  ejicio  d:emonia,  filii  veslri  (videlicet  exor- 
cistte)  iii  qQO  ejiciunl  ?  Hojc  omnia  in  nopo  testamento 
ecciesia  imitata  habet  janitores  suos,  quos  oitiarios 
appeiiamus.  Pro  cantoribus  lectores  et  simul  canlores 
instituit,  flxorcista^  autem  nomine  antiqup  et  bffieij 
pfrmanente  recepit.  Pro  fiUis  vero  M^on  omnes  infra 


stolos  legimus  ordinalum.  Klnpo^  enim  graece,  sors 
laline  *  vel  herediias  diciliir.  Propierea  ergo  dicli 
sunk  clerici,  quia  de  sorle  Domini  sunt,  vel  qiiia 
Domint  *  parlem  habent.  Genenililer  aiilem  cleriei 
nnncupaniur  omnes,  qui  in  ecclesia  Christi  deser- 
viunt,  quoriiin  gradus  et  noiiiina  sunt  haee :  Ostia- 
rtns,  pfalmista,  lector,  exorcista,  acolythns,  sub- 
diaconus,  diaconiis,  presbyter,  episcopos.  §f.  Onlo 
episcopQnim  qiiadiipartitus  ^^  est,  id  est  in  patriar- 
chis,  archiepiscopis,  metropolitanis  atque  episcopis. 
§9.  Palriarcha  graeca  lingua  sumnius  Patrum  in- 
terpretalur  :  quia  primum,  id  est  apostolicum  • 
reiinel  locum»  et  ideo,  quia  summo  honore  rutigi- 
tiir,  lali  noniine  censelur,  sicul  Romaiius,  Anlio- 


SMmmiim  pontificem  sacerdotium  administrantes  sunt  B  cheniis    et    Alexandriiius.    §    3.     Archieptscopiis 


coHsecraii.  §  2.  Inter  eos  quaedam  diseretio  servata 
est^  ut  alii  appeilentur  simpliciter  sacerdotes,  alii 
archipresbyteri,  aiii  churepiscopi,  alii  episcopi,  alii 
aichiepiscopi  scu  mctropolitffi,  alii  primates,  alii 
patriarchx,  alii  sunimi  Pontifices.  §  3.  Horum 
discretio  a  gentilibus  maxime  introducta  esl,  ^iii  suos 
ftamines  aliossimpticiter  fiamines^  alios  archifiamines^ 
aiios  protofiamines  appeilabant,  Simpliciter  vero 
majorum  et  minorum  saferdotum  discredo  iit  novo 
iestamenta  ab  ipsp  Christo  sumpsit  es^rdiumf  qui  XIL 
apostolos  lanquam  majores  sacerdotes,  ei  l^XXiL 
disciputos  quasi  minores  sacerdotes  instituii,  Petrum 
vero  quasi  in  ««mmiim  sacerdotem  etegitj  dum  ei 
prai  omnibus  et  pro  omaibns  claves  regni'  coeiorum 


grasco  dicilur  ^^  vocabulo,  quod  sit  summus  episoa- 
porum,  teuet  eniro  vicem  apostolicaro,  et  praesidet 
iam  metropolitanis  qnam  celeris  eptscopis.  §  4. 
Helropolitani  auiein  a  men^ura  civilalum  vocantur, 
siugulisenim  provinciis  pra*emincnt,  quorum  ancto- 
ritaii  et  doctrinas  ceteri  sacerdoles  subjecti  suiit, 
slne  quibus  nihil  reliquos  agere  licet  episcopos; 
sollicinido  enim  tolius  provinci;»  ipsis  cororoissa  est. 
S  5.  Omiiesautem  superius  designatl  ordines  uno 
eodemque  vocabulo  episcopi  nominantur ;  sed  ideo 
privato  nomhie  quidam  utuntur,  propter  disiinctio- 
neni  potestutum ,  quam  singulariter  acceperunt. 
I  6.  Palriarcha  Patruin  priiiceps  :  *  Apx^v  '*  ^^^^ 
princeps :  inde  *'  archiepiscopus  princeps  episcopo- 


trtbuit,  et  a  $e  petra  Petri  sibi  nomen  imposuit,  atque  ^  nim,  *  sicut  *  metropolitanus  a  ineiisura  civitaium. 


pro  eius  fide  se  epeciatiter  rogasse  testatns  Ml,  et  ui 
ceterot  confirmaret  §ibi  tnjunxit  dicens  * :  Ego  rognvi 
pro  te,  Petre,  ut  non  deticiat  fldcs  tua,  ct  tu  ali- 
quaiido  conversus  coufirma  fratres  tuos.  Ilanc  eam* 
^em  formam  apostoli  seculi  in  nngulis  civitatibu^ 
episeopos  et  presbgieros  ordinaverunt*  Levitas  autem 
ab  aposlql\s  ordinatos  legimus^  quorum  maximus  fuil 
B.  Stephanus  ^;  subdiaconos  ei  acoUjthos  procedente 
tempore  eccl^sim  sibi  constituit. 

De  his  ita  scribii  B.  fsidorus  lib.  VII.  Etymol  *. 
cap,  12.  nomina  itiorum  et  nominum  causas  e.xpo^ 
nens^  ita  inquiens» 

G.  1.  Unde  nomina  ecclesiasticqrum  graduum  su- 
manlur, 

Cleros  '  et  clericos  hinc  appelatos  credimus,  quia 


S  7.  Epistopatus  auiem  vocabulum  inde  ductum  ^*» 
quod  ille,  qui  eflQcitiir  ^*  episcopus,  superiniendat  ^*, 
scilicet  curam  gerens  subditorum  :  «xoirciv  enim 
gncce,  latine  intendere  dicilur.  Episcopi  autem 
grxce,  laiiiie  speculatores  interpretantur ;  nam  spe- 
culator  est  pricpositus  in  ecclesia  diclu$,  eo  quod 
speculetur,  et  perspiciat  populorum  infra  se  posilo- 
rum  mores  ct  vitam.  {  8.  Ponlifex  princeps  saperdo- 
4iini  esi,  quasi  via  sequeniium.  Jpse  et  summus 
sacerdoSf  ipse  el  poniifex  niaximus  nuncupaiur.  |pse 
eniin  enicit  sacerdptes  aique  Leviias :  ipse  omiies 
ordiiies  ccclcsiasticos  disponit :  ipsc  qiiid  uniisqpis- 
que  facere  debeat  osiendit.  Anlea  autem  qui  reges 
X)  erant  "  ct  pontifices  erant.  Nam  ntajorum  >^  hsoc 
erat  cpnsuetudo,  ut  rex  esset  ciiain  sacerdos  et 


KOTATlOiNES  CORRECTOUJJM, 


DiST.  XXK  G.  I.  •  Appsiolicum :  Antea  legebalur  : 
post  apostqticum»  Resiituta  est  vera  lectio  non  inodo 
ex  Isidori  et  veierum  exemplariorum  Gratiani  fide, 
sed  ex  ipsa  ab  Isidoro  allata  ratione,  qui  Roiuaiiura, 
Aqtiocheiium  et  Alexandriiiuni  patriarchas  proplerea 
voc:it,  quia  apostolicum  locuui  lenent.  Hoc  idero 
it.  Gregoriits  Itb.  6,  epist.  37.  scribRns  Eulogio  Aie-< 
xandriiio   declarat  his  verbis :  Itaque  quutn  multi 


SU9U  apostoli,  pro  ipsa  tanien  principilatu  sola  apo* 
stolorum  principis  sedes  in  auctoritate  coUvaluit,  quee 
in  tribus  locis  unius  esi,  Ipseenim  $ubtimavitsedtns, 
in  qua  etiam  quiescere  et  pra'$enlem  viiam  finire 
dignalu$  e$t,  Ip$e  decoravit  $edem,  in  qua  evange* 
listam  di$cipulum  mi$il.  Ip$e  firmavit  udem^  in  qua 
$eptem  attni$,  quamvi$  dihce$$uru$^  $edit,  At^ ue  hoc 
idein  ait  Anaclelus,  c.  $acro$ancia.  Infra  d|st.  i:j. 


*  fxod.  c.  28,  f  Paral.  c.  25,  et  2,  c.  ?5.     «  Li:c.  c.  f f,  v.  f9.     »  Luc.  c.  22, 
'  ef.  Isid.  de  offic.  1.  2,  ^  G.  L  Raban.  de  insiii.  cler.  1.  f ,  c.  2.      ■  ex  Augti* 


DisT.  111.  Pars  L 

V  32.      *  Aci.  c.  cr.         . -   - 

stin.  in  Psalm.  67.  ^  Act.  c.  f .  "  abest  ab  Isid.  *  Dominum :  ib.  ^®  tripertitu$ :  Raban.  ^^  interpre 
tatur :  Edd.  coU.  o.  "  rpx«v  ^*^^  grwce,  iatine,  princep$  :  exd. '  "  abest  ab  Isid.  et  Ed.  Bas*  ^*  diciim . 
lEdd.  coll.  0.  '•  $uperelficitur  :  Isid.  *•  ex  August.  De  Civ.  Dci  f  9,  c  49.  '  "  pontifice$  et  rege$  erant , 
fidd.  coil.  0.     "  e  Serv.  ad  iEn.  f ,  3.  v.  Rex  Anius, 


117  DECRETI  PARS  PRIMA.  mi.  XXL  ¥» 

pontifex.  Unde  ei  Rotnani   impeialoros  poniiflccs  A  quidam  lectores  ita  miserabiliier  pronuncient ,  i>t 


quosdani  ad  lucium  lameniationeinqne  compellaiit. 
iidcm  etiain  cl  pronnnciatores  vocantur,  qiiod  porra'^ 
annuiicient.  Tanta  cnim  et  laiu  clara  erit  '*  eorum 
vox,  ut  (|uamvis  longe  positorum  aures  adimpleant. 
§  4G.  Caniorautem  vocaius*  quia  vocem  modulatur 
iii  caiil4i.  Iltijus  diio  gi^ncra  '*  dicunlur  in  arte  mu« 
sica,  siciii  oa  docii  liomines  latine  dicerc  potuerunl, 
pr.i'ee:itor  ct  siicccntor  :  pnucenlor  scilicet»  qui 
voccm  pncniiitii  in  caniu,  sucbcntor  aulero,  qui 
subscqueiKcr  caiicndo  rcsimndot.  Conccntor  autem 
dicitiir,  quia  consonat ;  qiii  aiitcin  non  consonat  nec 
coiiciiiit,  nec  camor  nec  coiicciitor  eril.  §  17.  Aco- 
lythi  *^  ^rxco,  latinc  ccrofercrii  dicuiitur  a  depor- 

^ _^ tandis  ccrcis,  quatido  "  legenduni  cst  evangeliuin, 

Uiide  a   (ilo,  quo  uiebantiir,  "  aut  sacrinciuin  oncrendum;  tuiic  Ciiiin  accendun- 
qtiasi  filainiiics.  Ycruni  fesiis      tur  luininaria  ab  cis,  et  deportanlur,  non  ad  cffugan- 

djs  lenebrjs,  diiiii  sol  codein  tcmpore  rutilet,  sed 
ad  signuni  lj!titia!  dcinoiistraiiduin ,  ut  sub  typo 
luminis  corpornlis  illa  lux  ostcndatur,  de  qua  iu 
Evancelio  ••  lc^iiur  "  :  Eral  tux  vera  qncp  Uluminat 
omnem  hominem  vehienlem  in  hunc  Mundum,  §  18. 
Eiorcisiae  cs  grxco  iii  laliiium  adjurantcs  sive  in* 
(rcpanics  vocaiitur,  invocant  cnini  super  catechu' 
iiieiios,  vcl  supcr  cos  qui  habent  spiritum  immuii*. 
duin,  nomen  Douiini  Jcsu,  acljuranics  per  eum  ut 
cgrcdiaiur  ab  cls.  §  19.  Ostiarii,  idcin  et  janilor.^s, 
qui  iti  Vctcri  Tcsiaincnto  elccti  sunt  ad  custodiani 
tcntpii,  ut  non  ingrcderctiir  in  illud   iinmundus  •* 


dicebantar.  §9.  Yatei  a  vi  mentis  appellatui  ^-'cst ; 
cujos  signilicalio  muiiiplex  est :  nam  inodo  sacerdo- 
lcm,  modo  prophetain  signiflcai,  modo  poetani. 
f  10.  Aniistes  sacerdos  dictus  est*^  quod  anicstat : 
prinius  esl  enitn  in  ordine  Ecclesiai ;  siipra  sc 
nutlum  hobet  *K  §  11.  Saccrdos  autem  nomcn  halict 
composilum  exgrxco  et  latiiio,  quasi  sacium  daiis; 
aicul  eiiiiu  rex  a  regendo,  ila  saccrdos  a  sacrifl- 
cando**vocatiis  est :  consecral  enim  et  sacriflcat*'. 
Sacerdotes  autem  gentiliuin  flamines  dicebantur.  lli 
iu  capiie  habebant  pilcuin,  in  quo  erat  brovis  vitga, 
desuper  habens  lanx  aliquid,  quod,  qtiuin  proplcr 
aestum  ferre  non  possent,  ^lo  **  lantuin  capita  rcli- 
gare  cceperunt;  nam  nudis  penitus  cos  capitibu.s 
incedere  nefas  erat. 
flamiues  dicti  sunt, 

diebus,  fllo^deposito,  pileuin  iinponebai.t  pro  sacci  - 
dotii  eminentia.  §  12.  Prcsbytcr  grscce,  laiiiic  setiior 
interpreiaiur;  non  niodo  pro  xvM  vcl  dccrcpira 
senectute,  scd  etiaui  propter  bonorem  ct  digniiaieni 
quaro  acceperunt,  preshylcri  noininantur  :  iiiide  *> 
^  et  apiid  vcteres  iidem  episcopi  ct  piesbyicri  lite* 
raot,  ijuia  iilud  nomen  (lignitatis  cst,  ct  iioii  ^  «tMa- 
tis.  Ideo  aulem  ei  prcsbyicri  sacerdotcs  vocaiiitir, 
quia  sacrum  dant,  sicut  et  episcopi ;  qui  lirct  sint 
sacerdotes  *•,  tameu  pontificatus  apiccin  iton  liabcnl, 
quia  iicc  christnalc  frontem  signant,  ncc  Paracietuin 
Spirttum  dant,  quod  solis  delieri  cpiscopis   lcvlio 


Actuum '^  aposlolorum  (lemonstrat.  $  13.  Lcvit!C  cx  q  m  oinni  rc.  Hicti  •*  autcni  ostiarii,  qiiod  pnpsint 

noRiine  auctoris  vocati.  De  Levi  eniin  Leviu-e  cxoni 

sunt,   a  quibus  in  templo  Dei  mystici  sacraincnti 

ministeria  cxplcbantiir.  Hi   gracce   diaconi,  latine 

minisirf  diciintur,  (|uia  sicul  *•  in  sacerdote  consc- 

cralio,  iu  in  diacono  ministerii  *•  dispensatio  Itabe- 

Uir.  S  14.  Hypodiacones  grxce,  quos  nos  sul)diaco- 

nos  dicimusy  qui  ideo  sic  appellaniur,  qiiia  subjncent 

pncceptis  et  olTiciis  leviiarum.  Oblationes  cniin  in 

tcmplo  Dei  a  fldeiibus  ipsi  suscipiont ,  ei  lcvitis 

superponendas  altaribus  defuerunt;  hiapud  Hebrxos 

Nathinasi   ••  vocantur.  §  15.  Leciores  a  legendo, 

psatmistae  a  psalmis  canendfs  tocali :  illi  enitu  prx- 

dicant  populis  quid  s^quanlur;  isti  canunt,  ut  cxci- 


ostiis  tcinpli.  ipsi  ^*  citim  tciieiUcs  clavein  oroaja 

tntiis  extrat|uc  custoJitint,  atquc  inlcr  bonos  el  ma- 

los  habciitcs  juJiciuin,  fldclcs  rccipiunt  ct  rcspumu 

itiiidclcs. 

C.  11.  Iiomana  Ecde$ia  a  Chrislo  primalum  accepiL 

liem  Anaclctus  ud  episcopot  liaiia:^  epist.  II  ^*. 

Jii  Novo  Tcstanicnio  post  Christum  Doniinum  a 
Pctro  sacerdotalis  coepii  ordo,  quia  ipsi  primo  pon- 
tiflcatus  in  E<  clcsia  Christi  dalus  cst,  Doinino  di^ 
ccnic  ad  eiim  *•  :  Tu  es  PeiruSf  ei  snper  hanc  peiram 
(edificabo  Ecclesiam  meanit  et  porta:  inferi  non  pra!' 
valebunt  adversus  eam  :  el  libi  dabo  claves  rcgni  ccelo* 
rum.  Hic  ergo   ligandi  atquc  solvendi  potestatcm 


teut  «d  compunctionem  aninios  audieniiiim  ;  licet  cl  D  pnmiisacccpit  a  Doinitio,  priinusquc  ad  fldeinpopu- 


NOTATlOiNES  COI\ltECTORUM. 


i>  Vnde  et  apud  :  Restituta  liaec  sunt  in  locum 
suum,  quo  loco  habentur  apud  Isidonim. 
•  Et  non  maiis.  In  originaii  est :  hoc  wtatis^  et  ita. 


npud  Hieronymum  in  cpisL  83  ad  Occanuin ;  sed  ob, 
gioss;iin  non  est  inutatum. 


DiST.  XXL  C.  L  **  dictus  :  Ed.  Bas..  *•  ab  eo  quod  :  Edd.  coll.  o.— Isid.  **  Ed.  Bas.  add.  ex  glossa  :  sive 
laiine saeer  dux,  **sanctificando :  Isid,  ^^sanctificnt :  id.  •^  filum  incapite :  Edd.  coll.  o.  *•  in  Edd.  coll.  o.  Iia^c 
in  line  j§  leguntur.  **e«  epist.  Iniioc.  I  ad  Decetitium,  c.5.  *'ib.c.  8.  **ex  Hieronymi  cpist.  ad  Rtisticum 
Narb.  cie  septein  grailibiis.  ••  musterii:  Isld.  ••  Anathanei :  Ed.  Das. — Nathanei  :  Edd.  rel.  ^^populo :  Edd. 
col.  0.  pr.  Arg.  Bas.,  Nor.  •*  abest  a  Uoehm.  ••  ex  Aug.  in  psalui.  87.  •^  Ivo  Decr.,  p.  6,  c.  8.  ••ex  Hie- 
nin.  ep.  adv.  Vigilantium  ••  add. :  CArfsft  :  Ed.  Bas.  '^  Joan.  c.  i,v.  9.  ••  add.  :  spiritus  :  Ed.  Bas. 
••add.  sunt  :  missa  voce  :  autem  :  Kdd.  coll.  o.  ^*  ex  dicta  ep.  Ijieron.  ad  Rustipnm.  =C.  H.  ^^  Ep. 
Pseudoisidori,  et  in  hoc  cap.  quidenv  auctor  polissimum  imitaius  csl  Isidonim  in  lib.  2de  oflic,  c.  5.  — 
Ans.  L  1,  c.  I  et  7.  Burcb.  1.  1,  c.  1.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  82  Decr.,  p.  S,  c.  1.    ^*  Maiih.,  c.  (C,  v.  18. 


H9  DECRETI  PARSi  pRIUA.  OIST.  XXI.  IM 

Uiii  vtriule  »ux  praedicaliopis  addifxil.  Geleri  \ero  A  Soia  ergo  '*  polior  inreriorera  convenienler  aiMoWit. 


nposioli  cuni  eodem  pari  couaoriio  honorem  et  pole- 
slateni  aecepenini,  ipsnmque  principem  eorum  esse 
volueranl,  qiii  etiam,  jubenie  Doroino,  in  lolo  orbe 
(1  a;)ersi  F.vangelinm  praedicaveriinl.  §1.  |psis  quoqiie 
decedenlibus  in  locum  eorum  8iicccsser;inl  epi^copi, 
qi:eriim  orJinaiio  pneiaxaio  ^'  (fcbel  fieri  ordine  et 
modo,  quos  qui  recipii  el  yerlia  eoriim,  Deuin  reci- 
pil :  qu|  auiem  spernii  ^^  eos,  eum,  a  quo  missi  ^unt 
elcujus  Iep[aiionefunguniur,  speriiif^et  ipseindubi- 
tanler  spei  ueiur  a  Doniino.  §  2.  Videnies  M  auiein 
ipsi  aposiuli  messem  esse  muliam  ei  operarios  pnu- 
^os,  rogavcrunt  dominum  measis,  ui  mitieretopera- 
rios  in  inessem  suam ;  inde  ab  eis  elecii  suni  LXXII  ^* 
discipuli,  quorum  typum  gerunt  presbyleri  aique  in 
eorum  locum  sunt  consiiiuii  in  «icclesia. 
(].  111«  Primatum  Romano!  Ecclesias  non  aliquc  «yn- 
odus^  sed  Chrislus  in$tUuiL 

^dem  Gelasius  urbis  Romae  episcopus  omnibui 
orthodoxii  *'. 

Quamyis  universa^  per  orbem  Caiholicae  Ecclesi» 
iinus  tlialamus  Christi  stnt,  san^ria  t^iuen  Romana, 
catliolica  et  aposiolica  Ecclesia  nuliis  synodicis 
conbtltu^s  ceicris  ecclesiis  praelata  esi,  sed  evan- 
g^lica  voce  Domini  el  salvaioris  nos^ri  prima- 
lum  obiinuii.  Tu  ^s  Pelrut  (inquiens)  et  super  hane 
p^tram  eedificabo  Ecclesiam  meam,  *  et  portcs  inferi 
non  prastalebunjL  adversus  eam.  Et  tibi  dabo  elaves 
rfgnt  calorum :  et  quodcunque  solveris  super  terram^ 
erii  solutum  ot  in  fcelis  \  Cui  data  est  eiiam  societ(^s 
)>caiissimi  Pauli,  vasis  electiouis,  qui  non  diverso 
(siciit  hsreiici  garriuni)  aed  uno  tempore,  vno  eo- 
deiiique  die,  gloriosa  morie  cum  Petro  in  urbe  Roma 
bub  &esare  Nerone  agonizans  coronaiusest,  et  parlter 
aupradletam  sanctam  Romanam  Ecc|esiam  ChrisiQ 
Domino  consecrarunt,  eamque  omnibus  urbibus  in 
universo  muiido  siia  pnesentia  atque  venerando 
Iriumplio  pneiuleruni.  Esi  ergo  pripia  P^iri  aposioli 
ieiles  Roroana  Ecclesia,  non  liabens  maculam  neque 
rugam,  nec  aliquid  hujusmodi. 

III  Pars.  Graiianus.  /n  his  omnibm,  quanto  gradus 
celsior^  tanto  major  muctoritas  inwenitur.  In  majoribus 
siquidem  est  regendi  H  jubendi  poiettas^  in  minoribus 
obsequendi  nuessitas. 

(jnde  Nioolaus  pnpa  1  ad  Michaelem  imperatorem,  o 
in  epistola  cujus  initium  est :  c  Proposuerainiis  '**,  > 

fi.  W.Jnferiorum  facta  superiorum  Bententiis  obnoxia 
sunt. 
IiiriTior  sedes  superiorem  ^*  absolverenon  potesi. 


Iliuc  liquido  providelur»  quia^quem  non  poiest  ub- 

solvere,  nec  poiest  judicio  inferior  potiorem  ligare. 

Et  in(ra  :  IJude  Propheta"<ait :  Nunquid  gloridbitur 

securis  contra  eum  qui  seeat  in  ea  f  aut  exaltabitmr 

^rra  contra  e»m  qM  ttahit  eamf  Uis  iia  ei  divioa 

Scripiura  *  et  probabitium  Pairuni  doctrina  *  com- 

iiieiuoratis ,  sple  clarius  exhibuimus,  non  posse 

qiiemquam,  qiii  miiioris  auctoritatis  estt  eiim  qui 

niajoris  potestatis  est,  judiciis   suis  addicere,  aul 

piopriis  deliuitionibtis  sulijugare. 

C,  V.  De  eodem. 

Idem  eadem  epistola  l^*. 

NQlite  nos  existimare  |acla  ci^uscunque  proxiroo- 

rum   iiostroruin»  quap.  sunt  digoa  reprehensionet 

^  velle  defendere,  sed  quod  Ita  veiimus  filioa  circa 

spiriiualem  patrein,  el  discipnlos  erga  niagislrum 

devoios  ac  sobrios  esse,  ul  nulla  penilus  lemeriiate 

ad  eoruni  viiam,  ut  non  dicain  M  dijudicandam,  sed 

nec  saltem  tenuiter  reprehf^deudam  pro^iliant. 

C.  V).  Inferiores  mojaribus  nec  benedicere,  nec  «uii^ 

dicere  possunt. 

Idem  Nicolaus  P9ipa  ea4em  epislola  *V 

Denique  si  in  episiola  legimus  ad  Oebraeos,  q^od 

minor  a  majore  bcn^dicitur,  resiat  prorecio,  ut  exi- 

geiite  raMone  etiam    malediiatur^  $iquidem  ha^c 

*utique*  praenoscenles  periculosa  lempora  illi  qai 

apie  nos  ruerunl,  providam  in  ecclesiis  consueiudi- 

oeni  iradideruni,  hodieque  in  Romana  Ecclesifi,  qvap 

ipagislra  est  omnium  ecclesiarum,  impraetermissa  ^ 

^  servatur,  iia  ui  nullus  sacerdos,  majore  siio  non 
innuente  consacerdote,  cuilibei  rei  benediciionero  ^' 
dare  niintur ;  sed  et  anierior  sians  ad  pronuncian- 
dam  aliqiiam  leciionem ,  benedictionem  quidero 
posiulal,  sed  ^i  quilibet  iprerior  non  audet  penitiis 
lienedicere.  Cur  hoc?  nunqiiid  benedicere  peccatum 
e^i  ?  absU.  Dc  maledicis  enim,  iion  de  beuedicis 
dicit  Apostolus  ",  quia  regnttm  Dei  n^n  possit^ebunt ; 
sed  per  hoc  iiinuiiur,  quanUe  c^nsurae  freno  inferio- 
res  qitique  a  "  suis  prxposliis  judicandis  ^*  coer- 
cendi  suiii,  si  his  nec  etiam  benedicendi  jus  ullum 
penilus  obiineani. 

C.  VII.  De  eodem. 
Idem.  eadem  cpistola  *^. 
Nunc  auiem  divina  inspiratione  non  uos  pigclit. 
nec  nobis  impossibile  erii  ostendere  vobis  (si  unien 
audire  velitis),  non  posse  qiiemquam  rite  ab  iis  qui 
inferioris  dignilalis  vel  ordinis  spnl,  judicialibiis 
submiili  definitionibus.  Siquidem  lempore  Diocle- 


DiST.  XXI.  C.  II.  "  prmacto  :  orig,  '^  respuerit  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  L«gdd-  U»  Ij*-  ,. 
Luc.  c.  10.  Mailh..  c.  9.  *•  LJ J  ;  lvo.=C.  III.  "  Pertiiiei  hoc  cap.  decr.  Gelasii  (m  Edd.  coll. 
laiidaiur  P««<wim«)  (dai.  A. -494  vel  496)  de  quo  supra  ad  c.  2,  disl.  15,  nonnulla  sunt  notala.  —  .An- 
selm.,  I.  1 ,  c.  69.  Burch.,  1. 3,  c.  220,  Ivo  Pan.,  I.  4.  c.  S.Polyc,  I.  f ,  l.  2.  Ceterum  verba  :  cui  dfl^a,  eic, 
in  leni  suam  vertit  Pseurioisidor.  —  infr.  D.  22,  c.  2  (Anaclet).  =  II  P.  "  dat.  A.  863.  —  In  Edd.  col.  o. 
inscribiiur ;  mcolaus  episcopo  Constant.  —  Coll.  ir.  p.  p.  i,  t.  62,  c.  68.  =  C.  IV\"  po/for«m  :  Edd.  coll. 
p,  »•  enim:  ead.  •»  Esa.,  c.  10.  =C.  V.  "  Coll.  Ir.  p.  p.  i,  t.  62  ,  c.  69.  •*  dicamus  :  Edd.  coll.  o, 
=  C.  VI.  •*  Ans.,  I.  7,  c.  454.  Ivo  Decr.,  p.  5,  c.  17,  p.  6,c.  555.  "  imprtetermiste,  orig.  —  Ans. 
vol.  Ed.  Bas.  ••  benedicere  :  orig.  —  Aus.  Ivo.  "  Gal.,  c.  5.  »•  ad  suos  judicandos  proeposUos  :  orig. 
—  Ans.  Ivo.  ■•  jiidicflwdl  coerceudique :  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  =  C.  VII.  "  Ans.,  I.  %,  c.  65.  —  .vo 
Pan.,  I.  4,  0.  «.  Decr.  p.  5,  c.  8.  Polyc,  I.  1, 1.20.  -^(In  Edd.  col.  o.  iiiini  deimnn  iiiscribiiur :  Mt- 
chaeii  imp*Y 


«?«                                                DEORETJ  PARS  PRIMA.  DIST.  XXII.  m 
liaiii  et  Maxtiniaiii  Angusloniin  Mnrcel(i|iiis  episco-  \  Alioquln  nceplialniu  liqnel  esse  concilinm,  ubi  cle 

piis  arbn  Romae,  qui  posiea  insignis  inariyr  effectus  tanta  persona  agitur,  el  in:ijornni  non  exspeclatnr. 

esl,  adeo  compulsus  est  a  paganis,  nl  in  templum  sententia,  qnuin  nec  in  causa  clericornm  inrerioris 

eonim  ingressus  grana  ihuris  super  prun^s  itnpone-  grudus  svlius   episcopi  sui  judiciuin  tantiHnniodo 

rel:  cujus  rei  gratia  cpllecto  numerosorpm  concilio  postuhindiim  **  sit. 

eplscopornm,ctinqnisiiionefactaliocidcmponiifex  q,   ix.  ^inorum  senlf^mia'   majorcs  dam»ar^  upn 

seegiase  confessus  est.  Fiullus  tamen  eoniin  proferre  valeni. 

sententiain  in  euin  ausns  esl,  duni  ei  saepissiine  Idem  Nicoiaus  eadem  epr^iola  M. 

omnes  perliiberent  *' :  Tno  ore  judica  catisam  /b«mi,  In  tqitluin  lianc  prxsunitionein  saiicii  pali-es  apud 

non  noiirn  judicio,   Et  iternin  :  Ncli,  ainpt,  audiri  Cbalcedonem  detestati  sunt,  ut  Dlo^conim  Alexan- 

in  noiiro  judidot  ied  eolUge  in  sinu  tuo  causam  tnam,  drinum  antistitem  inter  cetera  idcirco  potissimum 

£l  mrsus  :  Quoniam  ex  te,  inquiunt,  ju$li(icaberi%^  sinc  ^ila  restitntionc   damnaverioi,  quia  in  contti- 

nut  es  ore  luo  condem^^berii,  El  iterum  dlcnnl  :  macla  d  *  permanens  ^rga  primae  scdis  Romanae  prl-< 

Prima  $ede$  non  judieakitur  **  a  quoquapn.  Idcm  i|t  vjlegium,  resipiscere  a  suis  snperstitioiiibus,  ut  ser- 

eadem,  {  t.  Sed  et  qaum  quldam  tempore  quQdam  yaretur  a  prima  sed^  apostolica,  nolnii :  et  ponens  * 
contra  Xi^tiim  papan^  tentasseni  quaedani   maii  "  ^  in  coblo  os  sunm,  et  lingna  cjiis  traii8«'Uiite  super 

rumoris  objlcere,  ei  in  eonpilio,  cui  el  Yalen^inianiis  ^erramt  exconimunicationeui  in  S.  Leoncin  papiin) 

AiifQStus  inierenitt  dictqm  fuisset,  non  llcere  a(|ver«>  c|ictavit ;  ita  ut  in  senteniia  contra  ipsnm  prolaia  lioc 

sas  Pontl(|cem  dare  sentepliam,  snrreiit  ideni  pror  videantur  meinorare  pnccipuc,  diceiiies :  Qtioniaun 

tinos  imperator,  ei  in  arbilrio  prxfati  Pontlficis  tri-  $ecundii exceaibw''^  priorem  iniquilatem  vaide  tram- 

bttil  ju<licare  judiciMin  suiin|.  Etenim  nc|lliis  pontiQ-  eendit:pra!iumpiii  enim  et  excommunicationem  dieiart 

cum  ninorum  yel  inferiorum  iirbiuui  snbac|us  judir  advenui  $ancti$eimum  et  bealiisimum  archiepiicopum 

ciis  ^  iii?eni(ur.  tiKr^na;  '^  Ronf^ee  Leonem.  Nuro({uid  ibi  legitor  iii- 

C.  YIU^  Majoree  a  minoribui  judicari  noin  poiiun\.  quisitionetn  fqissc  factam,  utruin  josie  an  injuste 

Idem  Mcolaus  eadem  epiitola  **•  ipsam  ^*  Diosconis  eicomniunicationera  dictasset? 

Submiiiitur  Ignatiu^  mlnorum ,   inferiorum   e|  Non  plane ;  sed  absquc  omiii  controversia  boc  in  eo 

snbjcctorom  deliberationibus,  qiium  ss^cris  canonibus  ulli  sunt,  quiii  quuin  esset  inferior,  pottorem  qnibus* 

praecipientibus  ei  exemplis  sanclorum  Patrnmy  sem-  fibei  coiiatus  esi  lacessere  coiituniciiis,  tesie  Ana* 

per,  ubi  est  mfijor  auctoritsis,  sit  euiidum  '*,  et  in  tolio  Constaptinopolitano   pra^sule ,   qui  dicit  '*  ; 

omnibos    controverslis   ad    potiorls  sedis  jndicia  Propter  fidem    non   eel  damnatui  Diotcoru$ ,  $ed 
actio  *^  dirigitur.    Quod  non  sol^m  a  catliolicia«  ^  quia  excomm^nicationem  (ecit  domino  arMepiiCopo 

venim  ^iam  s|b  ipsis  constat  observatum  baereticis.  Lepni. 

PISTINCTIO  XXII, 

GRATIAN13&.  iropoleon  priinatus,  aut  episcopaliium  catliedras, 

I.  Pars.  Quia  ergo  major  a  minori  judicari  non      vel  ecclesiarum  cujiislibet  ordinis  dignitates  iDStituii 

debetfViden^nmeitfquwinterceteraieeeleiiaiprimum      Romana  ecclesia.  Itlam  vero  solus  ille  fiindavit,  ei 

iocum  ;  quce  eecundum ,  vel  textium  obtineat.  Romana      super  petram  lldei  mox  i\:^8centis  erexit  >  ((ui  beato  * 

eceUiia  {sicut  iupra  dictum  e$i)  primum  locum  inler     a^ternae  vilae  clavigero  terreni  siinnl  ct  coelestis  lm« 

celerai  obtinel ,  Aiesandrina  eecundum  ,  Anliockena  D  perii  jura  commislL  Non  ergo  quaelibet  terrena  sen- 

eecl^a  tertium  ab  ea  locum  accepit.  tentia ,  sed  illud  verbum  ,  per  quod '  conslructum 

Vnde  Nicolaos  Papa  11.  icribit  Medioiam^ibui  >^r      ^»1  ^«1«™  «^  ^erra,  per  quod  denique  oninia  condila 

Petrum  Damianum  iegatum  iuum*  ^  :  sunt  elenienta,  Romanam  fundavit  ecclesianu  IHios 

C.  I.  Romana  eccieiia  cetcrarum  primatum  tene{.  certe  privilegio  fupgilur,  illius  auctoritate  fulcitur, 

Qnines  siye  patriarcbii  <^ujuslibcl  ^pices,  si\e  in^-      Unde  pon  duliium,  qiila  ,  quisqnis  cuilibcl  ecclesi^ii 

PiOTATIONES^  C0RRECTUR13M. 
C.  IX.  ^  /a  roii/ii|ii(iqa.  Hinc  usque  ad  verbuili  ponens  a^dila  sunt  ex  origiiiali  *. 

DisT.  XXI.  C.  YH.  ••  dicereni  :  Efid.  coll.  o.  "  juitHicabitur  :  Edd.  Bas.  Nor.  •»  non  boni :  orig. 
Ans.  '''judicio:  Ed,  Bas.  =  C,  VIII.  ••  Coll.  ir.  p.,  p.  I,  t.  02,  c.  72.  J  ••  eundum  eae :  Edd. 
00 1.  0.  |.r.  Arg.  Par.  e  Antw.,  In  qnlbos  est :  enm/em.  «^  abest  ab  orig.,  pr.  Edd.  coll.  o,  pr.  Ar^. 
et  Lugdd.  II,  lil  Amw.  •*  prmtolandum  :  Ed.  Bas.rzC.  IX*  •*Ans.,  I.  i,  c.  65.  Ivo  Pan.,  I.  4, 
c,  6,  7.  Decr.  p.  5,  c.  8.  Polyc^  I.  I,  t.  20.  *  absunt  eliam  ab  Ans.  et  Ivone.—  Verba  :  ponem,  clc, 
siiropta  sunt  ex  psal.  72,  v.  9.  ^®  iecundui  exceaui  :  Ivo.  ^'  add.  :  eccieiim  :  Ed.  Bas.  '*  in  ip$um  ; 
6Bd.    ^*  aci.  Y  Conc  Cbalc. 

DisT.  XXII.  I.  P.  •  Haec,  quae  apud  Anselmnm  (I.  I ,  c  114.)  Nicoiai  jumorii  nomen  prap.  se  ferjint ,  ha- 
lientor  in  fpist.  Pelri  Damiaui  ad  Hildebrandum ,  quae  inter  acta  conveiitus  Medlolanensis  (b.  A.  iOSS*.  ) 
exsiat  ap.  Mansi  tom.  19.  :=:  C.  I.    *  add.:  Petro  :  Gdd.  coll.  o.    *  quo  :  Aus. 


«5 


DECRETl  PARS  PRIMA.  plST.  XXJL 


lii 


]iis  giium  deirnhit,  inJMSliliam  facil.  §  i.  Qui  autem  A  e&l  coelesti  beuelicio  Romanae  ecclesi»*,  quam  (ut 

Romanap  ecclesis  privilegium  ab  ipso  summo  otm- 

nium  ecclesianim  caplLe  tradilum  aurerre  couatur, 

bic  proculJubio  in  h;eresim  labilur;  el  quum  illo 

vocetur^  iujuslus,  hic  esl  *  procul  dubio  *  diceudtis 

bxreticus.  Fidem  qujppe  violai,  qui  adversus  illnm 

agii,  quae  maier  est  lldei  :  et  illi  coutumax  inveni- 

tur,  qui  eam  cunctisecclesiis  pi-a^tulisse  cognoscitur. 

Ht  infra  ;  §  2.  Unde  ei  ipse  S.  Aukbrosius  se  in  oui- 

iiihns  scqui  magislram  sanclam  Roroanam  profaelur 

coclesiiiin. 

C.  11.  Non  ab  npoilodi^  $ed  ab  ip$o  Domino  Romana 
eccle$ia  primalum  accejil. 

hem  Anncletus  Servu$  Chritli  Je$u  ad  omne$ 
epi$copo$^  epi$lota  IIL  c.  5  '. 

Sacrosaiicla  Honiaua  et  apostolica  ecclesia  non  ab  n 
aposlolis,  sed  ab  ipso  Domino  salvatore  nosiro  prt- 
maiutn  obtinuit,  *  et  eminentiam  potestalis  sup^r 
univcrsas  ccclesias  ac  totum  Christiani  populi  gre- 
gem  asscciita  est,*  sicut*ipse*  B.  Petro  apostoio 
dixit :  7»  e$  Pelru$,el  $uper  hanc  pelram  a^difteabo 
eecle$iam  meam^  ei  porim  inferi  non  pravaiebum  ad- 
ver$u$  eam ;  ei  tibi  dabo  ciave$  regni  calorum,  et  quod- 
cunqus  figa9eri$  $nper  terram,  erit  ligalum  el  in  cmii$; 
et  quodcunque  eoiverie  tuper  terram ,  erit  eolutum  et 
in  cceiie.  §  f .  Adhibita  *  est  etiam  societas  in  eadem 
Romaiia  urbe  beatissimi  apostoli  Pauli,  vasis  ele» 
ctioiiis,  qui  uno  die  iinoque  tem|)ore  gloriosa  mortc 
cuin  Petro  '  ftub  princlpe  Nerone  agonifans '  coro- 
natua  est ,  et  ambo  aanciam  ecclesiam  Rpmanam 
eonseenivenint,  aliisqueonmibusurbibusinuniverso  q 
miindo  sua  pr«sentia  atqiie  venerando  triumpho 
praetulerunl.  Et  licet  pro  omnibus  assidua  apud 
Deuinoroniuinsanctorumeffuhdaturoratio,  his  tanien 
verbis  Paulus  beatitsimus  apostolus  Romanis  proprio 
chirographo  polliceiur,  diceiis '  :  Te$ti$  enim  mihi 
e$t  Deu$,  cui  $ervio  $pirilu  meo  in  evangelio  Filii 
eju$f  guod  $ine  inlermi$$ione  memoriam  ve$tri  facip 
eemper  in  orationibu$  mei$^  §  2.  Priina  ^  ergo  sedes 


memoratum  est)  beatissimi  Petrua  et  Paulus  siio 
ms^rtyrio  cousecrarunt.  §  3.  Secunda  autem  sed«s 
apud  Alexandriam  B.  Petri  nomine  a  Ifarco,  ejus 
discipulo  atqiie  evangelista  ,  consecrata  est '  qoia  « 
et  ipse  in  iEgypto  primum  verbum  veritatis,  direciut 
a  Petro.,  praedicavit,  et  gloriosiim  susccpit  martyrium 
cui  venerabUis  si^ccessit  Abilius.*  §  4.  Teriia  vero 
sedes  apud  Antiochiam  ejusdein,  *  id  cst  *  B.  Peiri 
apostoli  nomine  liabelur  tioiiorabiUs  :  qiiia^-®  illic, 
priusquaro  Romam  veuiret,  habitavit,  et  Ignatiutti 
episcopuiu  coiisliuiit;  et  illic  prlmum  nouien  Chr:r 
siianorum  *  iiovella!  gciiiis  *  exortum  est.  Ei  poei 
pauca :  *^  §  5.  hiter  beaios  apostolos  qiuedam  fiiU 
(iiscretio  potestatis",  et  licet  oinnes  essent  apostoli » 
Petro  tainen  a  Domino  concessum  esl  (et  Ipsi  iiiler 
se  idipsum  voluerunt},  ut  reliquis  omnibus  pra^esset 
aposlolis,  et  Cephas  >>,  id  esl  caput  et  principium  te- 
ncret  apostolatus;  qui.et  camdem  foriiiam  suis  sncr 
cessorihus  et  reliquis  «  episcopis  lenendam  tradidet- 
ruiit.  Et  non  solum  hoc  in  novo  testamento  est  coii- 
stitutuni ,  sed  etiam  in  veieri  fiiit;  unde  scriptiim  " 
est  :  Moy$e$  et  Aaron  in  sacerdolibue  eju$ ,  id  esi 
primi  inter  eos  fuerunl.  Ei  po$t  pauea  :  §  6.  Ilxc  ^^ 
vero  apostolica  sedes  cardo  et  capul  (ul  prxfatum 
est)  *  omnium  *'  ecclesiarum  *  a  Doniino,  el  iioii  ab 
alio  cst  consliuita ;  et  sicut  cardiiie  ostiuui  regitur, 
sic  hujus  sancis  sedis  auctoritate  omiies  Ecclcisias 
(Domino  dispoiieiiie)  regunlur. 

Gratiaii.  Hac  aucteritate  Alexandrina  eccle$ia  $e» 
cundum  a  prima  iocum  habere  een$etur»  Sed  poeiea 
in  Con$tantinopolilana  eynodo  eecle$ia  Conetaniiaopol. 
$ecundum  a  $ede  apoetolica  tocum  accepit, 

Vttde  in  cadcm  Synodo  ,  [id  esl  Constantinop.  I.J  ** 
c.  5.  ila  con$tiiulum  e$t : 

C  111.  Secundnm  a  Romano  Poniifice  Conetanti» 
nopolitanii$  obtinet  locum. 

CenstantinopolitaQae  <}  civitatis  episcopum  habero 


NOTATIONES  COURECTORUM, 

DiST.  XXtl.  C.  II.  •  Quia  :  lliiic  usqiie  ad  verb.  oinni,  libro  3.  eodem  modo  qito  Anacletus  aecepit , 
Tertia  addita  sunt  ex  origiuati  :  quemadmodum  ct  his  utens  verhis  :  Igitur  negare  non  pote$  ,  <ctre  te 
alia  nonnulla.  D  in  urbe  Roma  Petro  primo  cathedram  epiecopalem 


i>  Cepha$  :  In  cvangelio  Joannis  c.  \ .  Cepbas  (quse 
wi  syriaca  est)  exponitur  irtT/»oc9  quod  grasce  pe- 
uam  sigiiifical :  idqoe  docet  ettain  B.  Hieroiiymus  in 
coinm.  epist.  ad  Galatas  cap.  2  ;  ne<|ue  credeiiduni 
estignorasse  Anacletum,sed  voluisseeam  diclionem 
ad  gr.Tcam  lin|cuam  eo  tempore  uotissimam  referre. 
Quod  fecit  Cyrillus  Hierosolyniilanus,  catechesi  10, 
in  nomine  /esus,  non  modo  bebraicam ,  sed  eliam 
gnecam  illi  etymologiam  iribuens.  Atqui  hoc  ipsuin 
iiomen  Cephas  Opuiuis  Afer,  anliquus  ct  probatus 
auctor,  quem  Uieronymus  et  Augustinus  inagni  fa- 


e$te  eoliatamy  in  qua  $ederit  omnium  apo$iolorum  ca- 
pul  Petru$  ;  unde  et  C»pha$  appellatu$  e$f,  Et  Isidoriis 
lib.  7.  Etym.  c^p.  9.  sic  de  Petro  loquitur  j  Cepha» 
dictu$t  eo  quod  in  capite  $it  con$titulu$  apo$totorum, 
KcfoXig  enim  grwce  caput  dicitur.  Verum  apud  Bur- 
Gliardiim  et  Ivonem  sic  habetur :  ut  reliqui$  amnibnt 
prae$$et  apo$toii$  Cepha$^  id  etl,  ut  Petrue  principa' 
tum  teneret  apo$tolaiu$, 

«  Et  reliqui$  :  lii  ori^^iiiali  e^t  :  et  reliqui$  apo$^o!i 
epi$copi$. 

C.  111.  ^  Canon  hic  ex  iis  cst,  quos  apostolica  Ro* 


DisT.  XXil.  C.  I.  *no/efttr  :  id.— Ed.  Bas,=C.  II.  ■  Ep.  Pseiidoisidoriana  —  Ans.  L  f,  c.  67.(apuoquem 
veibi  astrriscis  r.otatapariierdesiderantur).  Ivo  Pau.  1.  4,  c.2.(in  quainitiumetfiniscapitis  lcgiinlur).  Decr. 
p  5,  c  26.  ^ex  pra^faiione  Nicxni  coiic.  in  codice  Quesnelli).  Polyc.  I.  1,  t.  2.  *  ex  Oelasio  siipra  disL  *t\, 
e.  3.  'Roiii.  c.  4,  V.  9.  *  Pan.  U  I,  c.  5.  *  Romana  ecele$ia  :  Edd.  coll.  o.  **  quam^  et  paucis  (lost, 
kabttit  :  Edd.  coll.  0.  "  Ans.  I.  4,  c.  7.  Burch.  I.  !,  c.  159.  Ivo  Dehcr.  p.  5,  c.  26f>.  "  abest  ab  Ivonc. 
»»  Ps.ilm.  98,  V.  6.  '*  Ans.  I.  I,  c.  67.  Burch.  I.  4,  c.  178:  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  m  Polyc.  I.  1,  t.  1. 
^*  desunl  eiiam  in  decreto  Ivonis.  *' Rom.  Corr.  huiic  Conc.  Consi.  (h.  A.  58i.)  canoncro  ,  qui  Hisp* 
Inierpretaiioiiis  est,  ex  prisca  desumpiiim  csse  in  margiiie  asserunt.  In  illa  lamcn  lo-^o  cjus  lcgilur  cjhx,  28. 
Conc.  Chalced.,  de  qua  re  vid.  Baller  ad  c.  c.  iu  opp.  Leon.*.  3,  p.  555.— Pclyc.  I.  2,  i.  iJ. 


tiS  DECRETl  PARS  PAIMA.  DIS7.  XXll.  IM 

oponel  primatoA  lionorein  posl  Rornanum  episco- A  ei  **  Gon.sianiuiop<»rilan.'e  civiiaiis  episcopus,  qui**. 


pum,  propterea  '^  qqod  sii  nova  Ronia. 

G.  IV.  ApoUoUcte  sedi  ComtarainopolUanam  con$lat 
eue  iubjeclam. 

Item  Gregorius*  Joanni  episropo  $urdcu$ano .- 
m.  Yll  epiit,  63  », 

De  GonsUntiuopoUlatia  ecclesia  quod  dicunl ,  quis 

eam  dobiiet  sedi  aposlolicse  esse  snbjeciani?  *  qnod 

et  dominns  piissimus   jmpcraior,  e(  fraler  uostcr 

Eusebius  ^*  ejusdem  civitaiis  episcopus  assidue  pro- 

fiientDr.  *  Tamen  si  quid  boni  vel  ipsa  ,  vel  :i]:era' 

ecclesia  habet,  ego  ei  minores  meos,  quusah  illicilis 

prohibep»  in  bono  imiiuri  paralus  sum.  Slultus  est 

enim ,  qi|i  in  eo  se  primuni  ei^isiiniat »  ut  boua,  quse 

Titlerii,  discere  contemna^.  Idem  eidem  epi$t.  64.*^ : 

Naiu  qnod  primas  Pyzauzenus  se<ii  apostolicx  dicit  " 

se  snlijici ,  si  qua  colpa  in  episcopls  invenitur,  nescio 

quis*'  ei  subjectus  non  sit;  quum  vero  culpa  non 

exigii  '* ,  orones  secuniluui    rationem  bumilitiiiis 

a»|ujilcs  sumus. 

G.  Y.  Con$tantinopolitanu$  §piscopu$  aucloriiate 


Romani  Poniifiei^  deponilur, 

Jiem  Gelisitts  Pana  1.  ad  Fau$tum  magislrum  lega^ 
tioni$  •*. 

Qua  iradkione  majorum  apostolicam  sedeiii  in  jii* 

dicium  vocanl?  An  secundae  sedis  auiistites  et  ter- 

lic  ceteHqiie  bene  sibi  conscii  sacerdotes  depelli 

debueninl,  et  qui  religionis  ezstitit  inimicus,  depelit 

iion  delrait?  Yiderint*^  ergo,  si  alios  babent  canones, 

qiiibus  suas  ineplias  exsequantur.  Geterum  isti  t  qni      ,_  . 

sacri ,  qni  ecclessastici,  qui  legitimi  celebraniur,  se*  ^  tleinde  vero  Alezandriae,  ac  Antiochi»,  ao  lliero- 

deiB  apostollcam  ad  judicium  vocare  non  possunt »      solymorum. 

MOTATIONES;  GOilREGTORUM. 


utiqtie  per  canoues  iiiier  sedes  nidluiu  nomen  acce- 
pii,  in  coniinunioiicni  rccideiis  perfidorupi  iion  debuil 
submovcri? 

G.  VI.  Con$lanlinopoluana  ecclesia  $eeundum  a 

Romana  obiinet  locum. 

llem  ex  VI  Synodo  sub  Jusliniano  congregata , 

cap.  36  " 

Renovniiies '  sancii  Gonsiantinopolitani  decreia 
coiiciiii,  peiinius**,  utGonstantinopolitana  sedes  si* 
milia  privilegia*  qu«  siiperior'  Bom^  habet,  acci- 
piat,  nec  non^  in  ecclesiaslicis  rebus  maguificetur, 
ut  illa ;  sed  lixc'*  secunda  post  iliam  exsisiens,  priiis 
quam  Alexandrina  sedes  uumereiur;  deinde  Antio- 
cbena,  et  posi  eam  Hierosolymitaua. 

Grntian.  Hine  datur  inteiligi^  quod  Alexandrina 
eccle$ia  de  eecunda  facla  $il  terlia,  et  Anliochena  df 
terlia  $U  quarta  :  ni$i  forte  quis  duas  contendat  e$$0 
$ecuttda$,  ut  Conelantinopolitanam  et  Alex^ndrinam 
parem  $ua!  digmtati$  velH  locum  obtinere. 

Inde  iii  VIII.  Synodo,  habita  $ub  Badriano  Papa  /1, 
can.  21  ••. 

C.  VII.  Quof  patriarehalimm  sedium  primumjfol 
deinup$  teneat  loeum. 

Dlffinimtis  neminem  prorsus  mundi  potentuni 
quenqiiam  eorum ,  qui  palriarcbaiibus  pnesunt  setli- 
bus,  inhoiiorare,autmoverea  proprio  throiio  tenure; 
sed  omni  reverentia  el  bcnore  dignos  jiidicare;  prae* 
cipue  quidem  sanclissimum  Papain  senioris  llom», 
deinceps   auiein    GonstantiDopoleos  pairiarcham  , 


mina  sedes  a  principio  et  longo  post  fempore  non 
recepit ;  qiiod  ei  epistola  51.  alias  55.  Leonis  Pap» 
I.  ad  Anatoliuro  Gonsiantinopolitanum,  et  aliis  ejiis- 
(lero  epistolis  facile  est  euivis  cognoscere;  itemque 
^^(duaqiisepistolis  LeonislX.unaadvcrsuspraisuinp- 
tiones  Hicbaeliset  Leonis.cap.  iK,  aliera  adeumdem 
Micbaelem.  Sed  mnllQ  ciarius  ex  B.  Gregorii  epistola 
51.  lib.  II.  ad  Eulogium  Alexandrinum  et  Anastasium 
4utiochenum,|:)lqiieexepisto!a  Nioqlai  I.  ad  iUiehae- 
lem  liup. ,  qiise  incipit  :  i  Proposueramus.  >  Qtian- 
qiiam  Gonstantinopoliiani  episcopi  ,  imperatorum 
polciitia  rroti,  secundum  locum  palrvirclialiuni  ae- 
dioin  sibi  nsiirparunt,  idqqe  tandem  pacis  et  trau- 
quiilitatis  caosa  ifuit  ipsis  coucessum ,  sicutiu  cap. 
aniiqua  de  privUeg.  Iiinoceuiius  P.  III.  declaravit. 

G.  IV. «  Hoc  caput  sumptuui  est  ex  duabus  epistolis 
eidem  Joanni  episcopo  Syracusano  scriptis  :  sed  in 
epist.  63.,  e](  qua  accepia  est  prior  pars,  agitur  de 
Constaniinopolilana  ecclesia;  lu  sequenii  vero  64. 
agitur  primate  Byzazeno  proviiicioi  Africae ,  uou  au- 


leni  Go^slauliiiopoliiauo,qiiod  videuiur  ei  Gralianus  et 
Aiiseliuus,  apud  queiu  eodem  modo  legiiur,  voluisse, 
addiicii  fortasse  suinmula  tlla,  qiiae  praeposiia  est 
epistolae  Gre^orii.  Auclor  quideiu  glossae,  quod  Gra- 
tianum  putavil  sensl^se ,  aperie  exposiiit. 

C.  VI.  '  lienovantes  :  llic  agiiur  de  5.  illo  cauone 

D  I.  synodi  GonstanlinQpolitanap,  de  quo  supra  eod.  c. 

Gonslaiiitiiopo/tiiinai  dictum  fuli.  Et  qtiofl  aiiinet  ad 

oniues  hos  cnnones;  qni  synodo  VI.  iribuuniiir,  vi  • 

deiida  est  uotatio  ad  c.  sextam  supra  16.  dist. 

>  Superior  :  Ita  habetur  in  aliquot  vetusiis  eiem- 
plaribus  :  nam  in  vulgatis  erat  inferior.  Graece  est : 
T:Qf  9rptv6uTf/iac  Twui^c»  id  cst,  ajifigifton<  vel  s^ntoWi 
iiomw ,  ui  iufra  c.  proxiiiio.  Omuiiio  autein  caput 
hoc  longe  brevius  est  in  hac  versione,  quam  ingraeco 
exeinplari,  uno  laniiim  loco  copiosius,  quod  Antio- 
chenaiu  nuiiierat  sedeui,  ciijus  in  graeco  vulgato  nulla 
iiieniio. 

^  l<iee  non  :  Sic  emendatum  esl  ex  aliquot  manu** 
scriptis,  et  grasco ;  antea  euim  legebatur :  non  talnen. 


DiST.  IXII.  C.  ir.  "  propter :  Goll.  Hisp.  C.  IV.  >*  Ep.  ii ,  1. 9.  (scr.  A.  599.)  Ed.  Maur.— Atis.  1. 2,  c.  65. 
*Mu  hoc  nomitieerror  litiruiioriiin  esl;  Eiisebius  eniin  ttim  lemporis  Consl.  Ep.  non  erat;  qiiarenoinen  illud 
nliesi  arodd.  Gre^or.  melioribus  et  Aiiselmo.  '*  Ep.  59.  £d.  Maur.  scr.  A.  eod.  **  add.  :  epi$copu$  : 
oriff.  *•  exigitur  :  Ed.  Bas.  =:G.  V.  »•  srr.  A.  495.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  9.  •*  videant ;  Edd^  coll.  o. 
•■  Con$u  vero  :  eaed.  ■•  quce  :  Bohm.  =  C.  VI.  "ex  Syn.  quinisexla  hab.  A.  69«.— Goll.  tr.  p.  p.  2.1. 11, 
c.  47:  ••  iD  orig.  est :  opiCofitv  i.  e.  decernimus,  **  ul  :  Etl.  Bas.  =C.  VII.  '^  hab.  A.  869.  -^  Translatio 
canoois  Atiastasii  Bibl.  esi.— Aiiselin»  I.  %  c.  1%  (70).  Deusdcdit  p.  3. 


IW  DECBETI  PARS  PWMA.  DIST.  XXIU.  «28 

DISTINCTIO  XXUL 

CRATIANIJS.  A  perprniliuir,  st,  perspectis  diversonim  Palruin  r(H 

I.  Pnrs.  BrevUer  qua  inter  ecclctinstica  officia  ut     guijg   sive  ge^lis ,  etiam  illa  B.  Leonis  prxiJcces- 

difftrenlia  momiratimus.  Kunc  a  summo  incipiente»^    '  goris  nostri  senteiilia  rccolatiir.  i  NuHa  ^*,  inqnit« 

€tu$que  ad  uttimum  gradum  deneendenieB  *  qualiier 

quisque  $ornm  debeal  ordinari ,  sanctorum  auc^oriia* 


tibus  osiendamus. 
Unde  Nicolans  Papa  II  •  in  Concilio  Laieranensi  •. 
C.  I.  Decretum  Nicolui  Papm  de  eledione  hummi 
Poniificis, 

In  noiiiine  Doniini  noslri  et  satvatoris  Jcsu  Cliristi. 
Anno  ah  incarnatione  eiusdeni  IILIX.  mensc  Aprili, 
liidictione  XII  proposilis  sacrosanctis  evangeliii, 
prassidente  qiioque  revcrendissiino  ac  lieatissiino 
Nicolao  '  apostolico*  Papa ,  in  basilica  Latiiraneiisis 
patriarrhii,  qu»  cognoiniiiatur  Constantiniana ,  oon- 


^aiio  siniit  ui  inier  episeopos ,  habeanlur  ,  qui 
nec  a  clericis  suni  electi^  nee  a  plebibus  exptiiti^ 
nee  a  comprovinciaiibus  episcopis  cnm  meiropo- 
liiani  judicio  consecrati,  c  Quia  \ero*^  sedes  apo- 
siolica  cunciis  in  orbe  terrarum  pra^rcriiir  eccle- 
siis  atque  ideo  snper  se  metropoUtannni  habere 
non  polest,  cardinales  episcopl  p^oculdubio  me- 
tropoliiani  vice  fungnntur,  qni  videlicet  elccluni 
episcopum  ad  apostolici  culminis  apicem  pmve^ 
bant.  {  4.  Eligntur  autem  de  ipsius  ecclesix  gre- 
mio,  si  reperitnr  idoneiis;  vel  si  de  ipsa  non  in-^ 
venitur»  ex  alia  assumatur;  salvo  debito  honore 


sideiitibns  eiiam  rcvercndi&simis  eplscoplg,  abbati-  B  ^^  reverenlia   dilecli  filii   nostrl  Henrlci ,  qiii   iii 

bus,  pre>byieris:  diaconis,  idein  venerabilis  PontiPjx 

aiictorita-e  apostolica  decernens  dc  eleclione  suinml 

Ponlificis,  inquit :  §  f  •  Novit  beatitado  vcfttra ,  dilec- 

tissiini  Traires  et  coeplscopi ,  inferiora*  quoque 

membra  *Christi*  non  latuit»  deruncto  pis  incmcriae 

doiiiino  Slepbano  praRtlecessore  nostro  ha^c  apostolica 

aedes ,  cui  auciore  Deo  deservio,  qiiot  adversa  per- 

tulerit,  quod  deiiique  per  simoniacae  haresis  trape- 

zitas  repeiiiis  malleis  crebriBqiie  tunsionibus  *  sub* 

Jacuerit  \  adeo  nl  columna  Dei  viventis  jamiam  ' 

pene  videreiur  *  concussa*  nulare,  ei  sagena  aammi 

piscatoris  procellis   intuinesceiitibus  cogeretor   in 

uaufragii  profunda  submergi '.  Unde,  si  placel  fra- 

terniiaii  vestne ,  deliemus  auxilianie  Deo  fuiuris  ca- 


praesentiarnm  rex  habetur»  et  futurus  imperator 
beo  coiicedente  speralur,  sicul  jain  sibi  coiices- 
SMnus  et  siiccessoribus  illius,  qui  ab  hac  aposto-» 
lica  sede  iiersonaliter  hoc  jus  impetraverini.  |  5. 
Quod  si  pravomm  alqiie  iniqiiorum  hoiniiiuni  ita 
perversiias  invaluerit»  ut  pura »  nincera  a:que  gra 
liiila  fieri  in  Urbe  non  possit  eleciio ,  cardinalei 
episcopi  cum  religiosis  clericis  catholicisqiie  lai- 
cis.  liret  paiicis,  jus  poleslatis  obtineani,  eligere  ** 
apostolicae  sedis  PontiQcemy  ubi  congruere  videriBC 
<*•  {  6.  Plane,  poslqnam  electio  fiierit  facia,  si 
beKica  lempestas  vel  qualiseuiique  houiinuin  co- 
naiiis  nialignitatis  stodio  restiteril,  ut  is,  qui  ele* 
Otiis  est,  iu  aposlolica  sede  juxta  consuetudinen^ 


' »    -   -r J  

sibus  pnidenteroccurrer6,etecciesia8tic0  8tatui,ne^  inihronizari  "   non  valeat,  electiis  tamen,    sicut 


recidiva '  (quod  absit)  mala  pr:evaleant  *,  praecavere. 
{  2.  Quapropter  instrucii  prxdecessonnu  noslrorum 
aliorumqiie  sanctorum  Patrum  aucloritate,  decer- 
ninius  aiquc  staluiiiius,  ut»  obeunte  hiijus  Romana; 
vniversalis  ecciesia'  Poiitilice  ,  iroprirois  cardinales 
episcopi  diiigeiitissline  *  simtil  de  electione  traclan» 
tes,  niox  Christi  **  clericos  cardinales  adhibeant ; 
sicqiie  reli(|uus  clerus  ot  populas  ad  coBsensuiii 
no^O!  eieclionis  nccedai,  niiiiiruin  pnecaventes,  ne 
YenaUtatisinorbus  aliqua  occasione  subrepul.  Ei  ideo 
",  religiosissimi  v!ri  praeduces  sint  in  proinoveiida 
Poniificis  electione,  reliqui  auiem  sequaces.  {  3. 


veriis  Papa,  obtincat  auctoritatein  regendi  Roma* 
nain  ecclesiaiii ,  et  disponendi  omnes  facultaies 
ill.us.  quod  beaium  Gregorium  anie  suain  cotise"* 
crationcin  fecisse  cognovlintis.  {  7»  Qtiod  si  qtiis 
contra  buc  nostruin  decietuni  synodali  seiitentb 
proniolgatum  per  seditionem,  vel  praeauintionem, 
aut  quolihet  ingeoio  electus,  aut  etiain  ordiiiuius 
fcu  intrhouizains  fuerit,  aucloritate  divina  ct  sau- 
cioruin  apostoloruin  Petri  et  Pauliy  perpetuo  ^na- 
l|iemaie  ciim  suis  auctoribus,  fautoribus  et  sequa- 
cibus  a  liminibus  sapcis  Dei  ecclesiae  separaius 
abjicialur  sicut  anlichristiis,  invasor  cl  destructor 
Cf  rliis  vero  aique  legiiiintis  hic  "  clectionis  ordo  D  tuliiis    Christianitatis ;  «nec   aliqua  super  hoc   ei 


NOTATIOiNES  CORRECTORUM. 


DiST.  XXIII.  I.  P.  •  Nnjus  decreii  inlegruin  exein- 
t^uui  csl  in  vetusiissimo  libro  abbaiise  inonasierii 


Farfensis ,  literis  Longobardicis  ante  annos  peno 
quingentos  scripio ,  ct  alibi. 


DisT.  XXIIL  I.  P.  *  in  cnnc.  Rom.  h.  A.  ti>59.  Nec  lamen  desunt,  qui  lioc  decrftiim,  qiiale  apnd  Gra- 
lianiim  est,  rorruptuin  puiciit,  dequa  re  vid.  Raron.  ad  A.  1059. — Chronicon  Farfeiise,  In  quo  ilhid  de- 
prehendenint  Corr.  Roin.,  legiliir  in  Miiratorii  Rcr.  Ital.  T.  11,  p.  2.  p.  645.  C.  L  *  i^nteriora  •  Pan.  1.  3, 
€.1.  '  iondQmbus  :  K  d  Veii.  L  Lugd.  I.  ^  subjacuii  :  Edd.  coll.  o,  '  ;ain :  Edd.  coll.  o.,  et  Pan.,  in  ^ia 
Ot  ipsa  seqiiens  vox  concussa  deesl.  '  demergi  :  orig.  ap.  Maiisi.  ^  redivita  :  Chroii.  Farf.  '  add.  :  fH 
fosurum  :  ib.  '  dilig§nlis$ima  :  Ed.  fias.  **  ipsi :  orig,  "  abi^sl  ab  eod.  *'  desunl  in  £d.  Bas.  ^'  cf. 
inf.  D.  62.  c.  f*  *^  sedquia  :  EM  coll.  o.,  pr.  Bas.»  in  qua  noj)  leguntur.  *'  eligendi  :  Edd.  coll.  o. 
**  eongruenlius  fudicavenni :  Paii.  —  Chron.  Farf.—  cougruerii:  Edd.  coll.  o.,  pr*  Bas.  —  U«c,  liccl  aliis 
vcrbis,  le^iintur  in  Decreto  Ivonis  p.  5.c.  80.     *^  aifr/pn>art :  orig.  ap.  Mausi. 


129  DECRCTI  PAtiS  PRIMA.  DIST.  tWM  ftMT 

andieiuia  ^  resenreUir;  scd  ab  oiiini  ecclesia^iico  A  si  iii  doginnfibiis  ecclesiaslicis  exerciiatiis ;  el  anie 


gradu,  iii  quocuiiqiie  fucrai  prius,  sine  relracta- 
ttoiie  depoiiatur  :  ciii  quisquis  adboeseril,  vel  qnii* 
leiiiciinque  laiiquam  Pontifioi  revereniiam  eibibii- 
erit,  aui  in  aliqtio  eum  defcndere  praesurrserit,  pari 
sentenlli  ^*  sit  inaiicipatus.  §  8.  Qiiisquis  **  au- 
lem  hiijus  noslrae  *^  decretalis  sententi»  temeralor 
exsiiierit  ,  et  Ronianam  ecclesiain  sua  piaesuni- 
lione  conrnndere  et  contiirbare  conirn  hoc  statutum 
^'  tentaverit,  perpetiiO  analheniaie  at(|ue  exconw 
muniraiioiie  damiietur,  el  cum  impiii,  qdi  non  reiur- 
gent  injudieio  *',  reputetur,  otnnipolentis  irani  con* 
iRi  se  senllat  et  Siiiictonini  apostolohim  Petri  et 
PauH  (quorum  ecclesiam  prxsumit  conrundere) , 
iii   bac  vita  et  in  futura    furorein   sentiat,  fiat  *^ 


oinnia,  si  fidei  documenta  terbis  siinpficibns  asse- 
ra!,  id  est  Patrem  et  Filinm  et  Spiritum  snncluin 
unuin  Deum  esse  confirmans,  lotamqne  triniiatis  ** 
deiiatfm  coessentialem  et  consubstanlialcm  el  co®- 
ternalem  *'  et  coomnipotentem  praedicans;  si  sin» 
gulas  *^  qnasque  in  trinitaie  personos  plennm  Deum, 
ei  loias  ires  personas  ununi  Deum,  si  incarnatio* 
ncm  divliiam  "  non  in  Patrc,  neque  In  Spirita 
sancio  factam,  sed  in  Filio  ilntum  credat,  ut,  qui 
enit  in  diviititale  Dei  Patris  Filius,  *  ipse  fieret 
in  boniine  bominis  nialris  filiiis,  *  Deus  verns  ex 
Patre,  boino  vorus  ex  matre,  carnem  ex  roatris 
visceribiis  biibcfnfs,  et  aniinam  biiinanam  ratioualem, 
siroulque  in  eo  veritas  utriusque  **   nalurae,  idem 


habiiniio  eju*  deurta,  et  in  iabernaculii  eju$   non  ^  Deus  ei  bon.o,  nna  persona,  unus  Filins,  nniis  Cbri* 

itl  9111  inhabitet,    fiaM  **  filii  ejui  orphani  et  uxor 

ijus  rtcfica,  commotui  amoveatur  ipte  et  fiiii  ejui,  el 

mendieent^  et  tjiciantur  de  hnbitationibui  tuii^  icru* 

tetur  (oenerator  omnem  iubstaniinm  ejus,  et  diripiatit 

alieni  labores  ■•  ejus,  orbis  "  terrarum  pugnet  eonira 

eum^  et  cuncta  elementa  sint  ei  contraria^  et  omnium 

sanctorum  quiescentiuni  roerita  illnin  coiifundant, 

et  in  bac  vita  supcr  eum  apcriain  Tindiclam  osien- 

dant.  §  9.  Observalorcs  autem  biijiis  nostri  decrett 

omnipoteutis  Dei  gratia  protcgat,  et  anctorilsis  bea- 

loruni  anostolorum  Pclri  ci  Paulr  ab  oinnium  pec- 

tAtorum  vhiculis  absolvat. 

II.  Pars.  Graiian.  Episcopi  vero  et  ceteri  ordinet 

ittfra  constituli  qualiter  ordinari  debeant^  ex  auctori»  ^ 

tate  Carthaginensis  concilii  1 V ,  cap.  \ ,   rtii  trifer- 

fuii  Augusiinus  itmpore  Honorii  Augusti,  ostendamm^ 

ab  eorum  ejcamitiatione  iucipicntes, 

C.  II.  Quando  sii  examinanduSi  qui  in  episeopum 
eligitur. 

Qui  **  episcopus  ^  ordinandus  est,  aniea  exa- 

minetnr,   si  natura  sit  prudens,  si  docibilis  *',  si 

moribus   lemperatus,  si  vita  castus,-  si  sobrins,  si 

seinper  suis  negoliis  cavens  *•,  si  biimilis,  sl  afla- 

bilis,  si  niisericors ,  si  littcratus,  si  in  lege  Doniini 

fnsiracins,  si  in  scripturarum  sensibus  cauius  ^', 


sius,  unus  Dominiis  ",  ciealor  '*  oinniuiu  qiiae  sunt 
et  aucior,  Doininus  et  rector  cum  Patrc  ei  Spiriiu 
saneio  omuium  creaturariim;  qni  pnssfis  sit  vera 
cariiis  passione  ** ,  mortuus  vora  eorporis  sui 
niorie,  resurrexit  vera  rarnis  siae  resurreciione  ^ 
et  vera  aniina:  resuinplione,  in  qua  vci.iel  jticijare 
vivos  el  niorinos.  §  1  Qiiaerenduin  eiiani  ab  eo»  si 
novi  ei  vcteris  teslainenii,  id  est  legis  1 1  propbeta- 
^nin  el  .'ipostolorum  uniim  euindemque  credat  au- 
cioreni  et  Denin  ^\  si  diaboliis  non  pcr  coiidilojein, 
sed  per  arbltrium  ^*  factus  sii  malfts.  §  2.  Qiist-eii- 
dum  etiain  ab  eo,  si  credat  bujiis^',  quain  gesUiuius, 
et  non  alterlus  carnis  resurreciionein ,  si  credat 
judicium  ruturum,  et  recepturos  singolos  pro  bis^ 
quae  in  carne  gesserunt,  vel  poeitas,  vel  prxmia/\ 
81  nuptlas  non  probibeat  ^*,  si  secunda  matrimonia 
non  damnet,  st  carnium  perceptionem  non  cutpei» 
si  poenilentlbus  reconciliatis  comincnicei ,  si  iu 
baptismate  omnia  peccata,  id  est  tam  illud  origiaale 
contraclum  ^,  quain  illa,  quae  voluntarie  adiniisa 
sunt,  dimittautur,  si  extra  eccle^iaiu  catholicam 
nullus  saiveturi  §  3.  Quum  ^  rn  his  oniiiibus  exa- 
roioatua  fuerit  iuvenlus  plene  insiriicius,  tunc  cuia 
consensu  clericorum  et  lalcoruin  et  ^  conventu  10«, 
tiiis  provinei»  episcoporum,  inaximeque  inetropo- 


NOTATIONES  CORRECTORIJM. 

C.  11.  ^  Caput  hoc  inlegrnm  cxstat  in  Ordine  Ro-  O  quarto  concilio  esse  pr<rpoHilnm  iii  aliqnol  retustis 
mano,  additisad  iniiium  nx^  \oc\b\\s  :  Statuta  ecele-  codicibus,  tesiaiitur  illi/  qu?  tomos  concilioruin 
siasiica  :    cui  siiuilem   liluliitn  toli   Cartbaginensi      edideruiit. 


DisT.XXIII.  C.  1.  "  add  :  aliqutindo :  ib.— Pan.  et  £d.  Bas.  ** senteniiie :  E:!d/Bas.  Liigdd.  II.  lil.  Anlw. 
**  quod  si  quii  :  Edd.  coll.  o.,  pr.  Bas.  **  add.  :  sanctw  :  EiM.  coll.  o.,  exc.  Bas.  **  de* 
ctetum  i  Edd.  Bas.  Nor.  "  Psalm.  1.  v.  5.  "  Psalm.  68.  v.  2t).  "  Psalin.  108.  v.  9.  »•  mld. :  omnes: 
Ed«  Bas.  '^  Sap.  c.  5.  v.  21.  =  C.  II.  *'  cap.  i.  Slatutorum  eccl.  ant.  .ip.  Ballor.,  de  quibtis  vidt^  snpr. 
ad.  c  9.  D.  18.  —  Reginol.  i.  c.  448.  Burcli.  I.  1  c.  8.  Ivo  Decr,  p.  5.  c.  6t.  Polyc.  I.  2.  t.  9.  **  doeiiis : 
Ed.  Bas.  —  Ivo.  —  l'n  EiUI.  coll.  o.  add. :  si  pervigit.  *•  vacans:  Staliita  eccL  anl,  -^  si  sempefiuii  negotiii^ 
ii  hominibus  affabilis  :  Coll.  Ilisp.  '*  cautus  vel  acutus  :  Edd.  coH.  o.  '*  in  trinitate :  Ivo.' —  Baller.  — 
add.:  unitatem:  Edd.  coll.  o.  *'  coalernam :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  ^  singutamquamque  nen : 
Reg.  —  Ivo  secundum  Sialuta  eccl.  aiil.  el  Colf.  Hisp.  ^  divinitaiis:  Ed.  Bas.  **  ambte :  Baller.  "  Deus: 
Edd.  coll.  o.  *•  crealurarum  :  Coll.  Hisp.  —  Regiiio.  ••  pro  saiute  nosira  :  Edd.  Coll.  o.  *•  reaptione  : 
Edd.  col.  o.  ^^  In  Edil.  o.  pr.  B:is.  add.  :  ei  Deum  (demum :  Eild.  Lugtl.  II.  III.)  vivos  ac  mortuos  judicutU' 
rum.  ^*  add. :  suum :  Ivo.  ^  hujusmodi :  Edd.  ^^  gtoriam  :  Baller.  ^  improbei :  Regino,  lvoJ[apud  qiicini 
Ueestvox:  non),  Staluta  eccl.  atit.,  Coll.,  Uisp.  ^*  peccatum :  Ed.  Bas.  —  orig.  pecc,  ^'ontracium:  Edd^ 
cojl.  rel.    •'  Apud  Reg.^  Burcb.  el  ivoncin  bxc  §  in  epitoineii  cst  redacta.    ^*  ex  :  CoH.  Ilisp.  — 


^3(  DECRETI  PARS  PRIMA«  DIST.  llllh  m 

Uuiii  veJ  aiici.iijialc,  vel  pi-spseniia  onliiietiir  epi-  a  possini  digncopus  Dti  exercere,  qiiain  miilKM  ind. 


scopas.  Siiseeplo  in  noinine  Ghrisli  episcopaiti,  non 
Su»  deleclalioni,  iiec  sttis  nioill.us  ^^,  seJ  liis  [^alriiin 
iefiiiiiioiiil^is  ac«|uie^cat «. 

C  lU.  QtuUi$  e$u  debuii  cUricorum  cohversatio. 
lum  Isidorus  de  eccluiMicit  ofidis  Ub.  2.  c.  8  "*. 

111.  Pars.  flis  ■»  igiiur  lege  Puinim  cavelur,  ut 
a  vulgari  vita  aeclusi  a  niundi  voluptatitms  aeae 
absiineant ;  noti  speciaculis,  non  ponipis  intcrsiut ; 
oouvivia  pubtica  fugiani,  privaia  uon  tautuiu  pudi- 
ca,  sed  et  sobria  colant;  usnris  ncqiiaqnain  incuin- 
banl,  neque  turpium  occupaiiones  lucroiuni,  rruu- 
disque  "  cujusquam  siudium  appetani;  amorein 
pecuni»  quasi  inaieriani  cunctorum  criniiiaiiii  fu- 
giant,  et  secuiaria  officia  negoiiaque  alijiciuni  *^ ; 


liles,  qui  onds  grave  ordinatori  adducant. 

C.  V.  Si  electo  iH  episcopum  dliqua  objiciunlur,  qwtr 

que  vel  $eA  episcopi  ad  ejui  purgalionem  conve- 

niant. 

Item  ex  Goncilio  CarthagineMi  III.  c.  40  **. 
Illod  staiuendum  est,  ui,  qiiatido  ad  eligendum 
episcopum  convenerimns,  &i  qiia  cdutradictio  rucrit 
oborU  ^  (quia  saepe  talia  Tacia  sunl  apud  nos),]  nou 
|ir«aa«iaiil  ad  puigandum  eum,  qiii  ordinaudus  cst, 
Ires  lattluitt  *^i  sed  posiuleAiur  ad  numeirum  supra- 
dictorum  ^  duo  vel  tres,  ei  in  eadem  plebe,  ciii 
ordinandus  est^  discutiiintur  primo  person»  coiilra- 
diceulium,  posireoio  iila  etiain,  qus  ol>jiciuntiir4 
pertractentur,  ei  quiim  ptirgatus  fucrit  sub  coiispe- 


lionoris  gradus  per  ambitiones  non  subeant  «^  pio  ^  ^^^  PuWico,  ita  demum  ordineiur^  Si  boc  cum  ve- 

beiicficiis  inediciii»   Dei    uiunera  non    accipiant;       *  "'  *  "" 

dolos  ei  coii|uraiioiics  caveant ;  odiuin »  «muiaiio*> 

nein,  obirectalioncm  aiqiie  iiividiain  rugiant ;  non 

Vagis  '*  oculis^  non  clTrcni  lingua,  aul  pciulaiiti  *^ 

lluidoque  "  gestu  inccdani«  scd  piidoreiu  et  verc- 

ciindiam  meniis  siuiptici  babitu  inccssuqiie  osten- 

danl;  obscwiiitatem  eiiani  •«  verboruni,  siciit  ei 

operum,  penilus  exsecrcntur;  vlduanini  et  virginuni 

freqiicntationcm  ••  fugiaot;  contubernia  exlranca- 

ruin  reminarum  nullaienus,appetaiit;  casiimoniain 

quoque  inviolati  corporis  perpeiuo  conservat^e  slu- 

dcant,  auicerie  unius  inairinionii  vinculo  fosderen- 

iur ;  seiiioribiis  quoque  debiiaiu  obedientiain  pne- 

beant,  neque  ullo  jacUnlio*  siiidio  semetipsos  at- 

loilani;    postre.no  doctrin*  lectiouibus.        i„,|     C  ^»««>»  «radus  est  asceusurus 

Hymiiis,  caniicis,  cxcrcilio  jugitcr   «•  incumbant. 

Talcs  cniiii  dcbent  esse,  qui  diviiiis  cultibus  se  niaii- 

cipaodos  studcnt  *  exliibere, '  scilicei  ui,  duiii  scicii- 

iias  operain  danl,  doctritue  gratiain  popuiis  admi- 

iiistreiii. 


C  IV.  Qui  digne  Mcramenla  traclare  non  po$$HHt. 
ad  mtniitenum  non  eliganiur  dmnum, 

Jtem  Clenieiis  ad    Jncobtm  fratrem   Domitti 
epi$t.  II  «». 

Tales  ad  ministerium  eliganiur  c  erici,  qui  digne 
poissint  dominica  sacraiueiila  traclare.  &lelius  est 
«iiim  Doniini  sacerdoii  paucos  babere  rolnistros,  qoi  D  rint,  persolvenda  est. 

NOTATIOMES  CORRECTORUM 


strae  sanctiutis  anliiio  eoncordat,  roboreiur  vestraa 
digiiiiatis  respont&kme.  Ab  univcrrsis  episcopis  diciuiu 
esl :  Sati»  placet. 

C.  VI.  Vota  $um  promiuioni$  $pondeatit^  quo$  eccU^ 

$ia$tua  promotet  di$ciplina, 

Item  ex  Concilio  Tolelano  XI.  *«c.  10. 

Quanquani  oiniies,  qui  sacris  inaiicipaiilur  orli- 

nibus,  caiionicia  regulis  leiieaiiiur  adt>lricii,  expedi- 

bile  taiiien  esi ,  ut  proiuissionis  su»  voU  sub  eau- 

iione  spondeant,  quos  ad  promoiionis  gradus  eccle-< 

siastica  prubai  *^  disciplina.  Solet  eiiim  plus  limeri, 

quod  singulariier  polliceiur,  quain  quod  getierafi 

sponsione «"  concludiiur.  {  1.  £t  ideo  placuil  buic 

sanclo  coiicilio  **,  ui  unusquisque^  qui  ad  ecclesia'^ 

iioii  aiite  bonoris 
coiisecraiioiicm  accipiat,  quam  placitl  sui  adiioU^ 
itooe  '^  prOiiiiiiat,  itt  ftdem  calliolicam  sincera  cor- 
dis  devotione  custodiens  jusic  ei  pie  vivere  debeai, 
el  In  nullis  operibus  suis  canonicis  reguHs  cOntra  • 
dical,  aique  uljdebiium  per  oinnia  honorem  aique 
obsequii  reverentiain  praeeminenti  s.bi  unudquisque 
dependat^  juxu  illud  B.  Leonis  '*  Pap»  edictum  : 
c  Qui  $e  $cU  aliquibu$  e$$€  prwi.o$ituni^  non  moleste 
ferat  aliquem  $ibi  et$e  praUitum^  $ed  obedienliam^ 
quam  exigit^  eliam  ip$e  dependat.  >  Poeua  eiiaiii  ^' 
jitxia  ecclesiastlca  consiieiudinis  morem  ei  piaciiis 
ialium  inferenda  ^*^,  eiab  iis,  qui  transgressores  fue- 


«  Acquie$cat :  Posl  lioc  verbum  iam  in  concilio, 
quam  in  Ordine  scquiiur  * :  In  tuju$  ordinatione 


eliam  cBta$  requiraitir,  quam  sancti  Pdtre$  ih  pnteli^ 
geiidi$  epi$copi$  cdtistiiueruM. 


n  ^u'^'m}'  '  9  "•  *'  moribu$ :  Colh  Hisp*  —  Edd.  coH.  o.  *  exirinsecus  iamen  adjeciuin,  ul  videlur.= 
l..  m.  ••  cailein  Ie»uniiir  iii  conc.  Mogiini.  I.  c.  10.  —  iu  Edd.  coll.  o.  iltig  insi  ribilur ;  /sW.  de  viia  clerico- 
r«m.==mP.  "  tftc:Boebii.  •*  fraudibu$ :  h^iji,  ColU  o.  ••afrn  Mflw«;Edd.  Bas.Lugdd.l.  II.  III.  Anlw,  Par. 
'«tt*fVtiiiii:Edd.  coll.o.  "  rfl^:  easd.  '^pelutantia:  EiL^E^s.  " lumlddque gre$$u : ori^.  "aiJ»!.. ni«ia6.o- 
rum:  «ald.  coll.  o.  *•  risilationee  frequentiuiitia$  :  Eild.  coll.  o.  *^  jugi :  orig.  — Ed.  Bas.  ==  C.  IV.  •» 
iLpisi.  supposiiitia,  quaro  ei  ipsain  RuQnum  jnin  taiinilate  donasse  coiilenderuni  quide:ii,  nec  tainen  proba- 
verunt  Bailerinit.  —  Polyc.  l.  4.  l.  Sl.=  C.  V.    "  hab.  A.  597.  —  lu  Edd.  coll.  o.,  pr.  Arg.,  cilalur 


-,  .       ,    .        ^       . ™..  Jisp.     •■  $»  $ynodo:  Ed.  Bas.      ^*  acCes$urus:  Ib.  —  Cull.  Ilisiu 

"  tunodatione :  Coli.  Hfsp.    "  gp   ^j  Anasiisium  Tlicssal.    "  lamen  :  Edd.  coH.  o.    ^*  inserenda  :  Coll. 
Hisp. 


1S3 


DECtlETI  ^ARS  PtHMA.  MSt.  XXIlt. 


m 


Deh-ne  disponUnr^  qnaHier  ecelenastira  oficia  ordi-  A  tJnde  GregorUis  Are(iio  FpUcfipo  Francorum,  iib.  VII 


naniur^  in  Goticilio  Carlbagiii.  IV.  c.  i 
G.  VII.  QuaUler  ordinetur  epi9co}ms, 
Episcopas  quiim  ordiiiauir,  duo  episcopi  poiiaiil 
el  leiieanl  eTangelionim  codici^m  snper  capul  el 
cervicem  ejus,  et  uiio  supcr  eiiin  riindendo  **  lem^' 
dictionem,  reliqui  ornnes  episcopi,  qui  aitsitnl,  ma- 
nibus  suis  caput  ejiis  tatigant. 

C.  VUl.   Qualiter  ordineiur  preshjter.   [Ex  eo- 
dem  c.  5. »'] 

Presbyier  qnam  ordinatur,  episcopo  eum  bcne- 

dicente  ei  manum  super  capnt  ejiis  tenente,  eliam 

•iiiiiet  pt^byteri,  qiti  tpraesentes  sunl,  manns  snns 

Jiixla   manum  '*  episcopi   siiper   csipiit  illius   le- 

netnl. 


epist.  IH'^ 

C  X.  Absqne  apostoiica  liimftia  dahtmthiM  mt  ^pi^ 
scapU  nec  diaeowh  uii  iiM. 

eUmmtwiis  filins  Petriis  diaconus  nobis  innotnit, 
qtiod  fraternitas  vestra  tempore,  qno  hic  riiit,  po- 
poscerii,  u(  sibi  et  archidiacono  sno  nieiidi  d.iiina- 
ticis  liceniiain  pr.^ebereinus.  Sed  qiiia  *  i(a  '  hominnm 
snomm  inflrmitaie  compalsns  resiinanier  sibscest^it, 
iit  nec  ipse  mceror  inciimbeiis  diutins  (nt  dignnm 
eratetresdesideraiaposccbat)  s-nerei  perinanere  **» 
et  nos  in  multis  iinpiicitos  ecclesiasiicse  **  raiionis 
consideraiio  novum  lioc  inconsnlte  et  subilo  iion 
permitteret  indulgere,  idcirco  postulalie  rei  proloii- 
galus  effectus  est.  Nnnc  vero,  caritatis  \we  bona 


Sicut  "  autem  in  d'*e  »««  ordinationis  sncerdos  B  revocantcs  ad  aniinnm,  biijus  auctoritatis  nostrae 

serie  petita  *^  concediinus»  atqne  te  et  archidiaco- 
nnm  tnum  dalmaticamin  iisn  decorandos  esse  con- 
cessimus,  easdemqoe  dnlinaticas  dilectissiino  filio 
nostro  Cyriaco  abbate  deferente  transmisimus. 


arario  utroque  humero  ambilur^  ita  tempore  conse- 
tratioms  eodem  oraHo  debel  uti  instanter, 

Vnde  in  ConCilio  ftracarensi  III.  c.  5.  ••  leghur  : 

C.  IX.  Quod  qutsqne  accepit  lempore  consecrationis, 
ferat  tempore  oblalioms. 

Eccltisiastica  *  et  aniiqna  ^  iiistitulione  praefixum 
novimos.  ut  omnis  sacerdos,  quum  ordinatur,  ora- 
ri«  utroque  humero  ambintur:  sclllcet,  ut  qni  im- 
t>erturbatos  praecipitur  consisterc  inter  prospei^  et 
adversa  virtutum  semper  drnamento,  utroque  *^ 
rircomsepins  appareat  hnmero  '**  Qna  ergo  rallone 
telnpore  sacrilicii  non  assnmil,  quod  se  In  sacra- 
mento  accepisse  non  dubitat?  Proinde  modis  omiii- 
btos  convenit,  ut,  qiiod  qnisqne  percepit  iii  ccnise-  c 
cnlione  bonoris,  hoc  retineat  et  in  oblalione  vcl 
perceptione  suae  salntis :  scilicet,  u(,  qnum  sa(  erdos 
ad  solemnia  missarnin  accedit,  aut  per  se  Deo  sacri- 
ficlum  oblaiuras,  aut  sacramenlnm  corporis  e(  san< 
gvinis  Doniini  nbsiri  iesU  CliHsii  sninlurus,  iion 
aliier  *  accedat,  *  quam  onil*io  utroque  bninero  cir- 
eomseptns,  sicnl  et  tempore  ordinationis  siiaedi' 
gnoscitor  consecratus,  ita  ui  de  uno  eodemque  ora- 
rio  rervicem  pariter  et  utrnmqne  humeruni  pre* 
mens  signum  in  suo  pectore  prxparet  crucis.  §  I. 
Si  quis  autem  aliter  egerit,  excominunicaiioni  debi- 
t«  solijaceat  *'. 

V.  Pars.  Gratianns.  Dalmaticis  autem  nec  episco- 
pk,  nee  diaconis  absque  apostoiica  licentia  uti  per-  ^  ginae  ad  Decentium  Eugnbinum  cpiscopiim  iiii>saB  le 
mittitur,  alfatim  cduccbnnt. 


C.  XI.  Qnaiiter  ordinetur  diaconus    [Ex  Conc. 
Carlb.  IV.  c.  4]  ". 

Di:iconus  diiin  **  ordiiiatur,  soJus  episcopns,  qiii 
enni  benedicit,  manuin  siiper  cnput  illins  pon»!, 
qiii  non  ad  sacerdotiumi  sed  ad  ministerium  conse» 
ciatiir. 

Y.  Pars.  Gratianiis.  Qttiertlifr  auiem  an  posl  beue- 
dictionem  manus  presbyterorum  el  diaconornm  ciifi- 
smatis  liquore  debeant  perungi. 

De  his  ita  scribit  Nicolaus  Papa  [1.1   Uaduipho  Ar- 
cliiepiscopo  Bituricensi  '*  : 

Ci  XII.  Nec  presbyteris,  nec  diacon:$  in  consecratione 
chrismaie  manus  perungere  iicet. 

Praeterea  sciscilaris,  nlniin  solis  prcsbyteris,  an 
et  diaconis  debeaiit»  quuni  ordinanlnr,  manus  chri- 
smatis  liqdore  perilngi.  Quod  in  sancta  hac  Romana 
ecclesia,  cui  Deo  auctore  dcservimus,  neutris  **  agi- 
tur.  Sed  el  qnia  sit  a  novae  legis  ministris  «i€tum« 
nusquam  (nisi  nos  fallat  oblivio)  legiinus.  Ergo  ad 
B.  Innocentii  Papae  canonica  decreta  sanctitaiein 
tnam  Iransmittimns,  et  qti:e  tibl  sint  in  consecra- 
tionibus  et  ordinibus  **  obscrvanda,  principia  pn- 


DiST.XXUI.C.  VI.  ''Haec  et  seqq.tiitilo:  Becnpitolatioordinationisofficialintn  ecel.,  I-grtitur  inde  acr 
90.  inte  Statuta  eccl.  ant.,  dequibUs  vide  supr.  dist.  48  c.  9.  —  Pruslant  eti  nn  cx  parte  in  sacranieKlario. 
Geiasii  i.  1.  n.  95.  —  Ans.  I.  6,  c.  53.  Ivo  Pan.  1.  3,  c.  18*  Decr.  p.  5,  c.  124.  Polyr.  I.  2,  l.  9=^:.  VII. 
*'/ii"''^'<*  Coll.  Hisp.-^Statutaeccl.  ant.— Ans.  Ivo.  =±  C«  VIII.  ^^c.  91.  Staiuiornm  cccl.  ant.  — Ans.  1. 
■).  c.  53  (98).  Ivo  Pan.  I.  3.  c.  35.  Decr.  p.  6.  c.  42.  Polyc.  I.  2.  l.  32.  »•  manus:  Eild.  coll.  o*  —  Statula 
ecd.  aot.  '*  Haec  a  Statuiis  eccl.  anl.  et  Ans.  et  Ivone  absutit,  qnnre  videiiinr  Gratiani  verba  esse,  ciii 
lenientiae  Edd.  coll.  fere  omnes  suffragantur.  *^  hab.  A.  675.  —  Coll.  tr.  p.  p.  4.  l.  48.  c.  4.  r=  C.  IX. 
•*ttifo6i^iie  :  Coll.  Hisp.  ••  abesl  ab  ead.  ^^  subjacebit  :  Edd.  cdll.  o.  =:  IV.  P.  ■*  Ep.  407,  I.  9,  (scr. 
A.  599.)  Ed.  Maur.  -^  Ans.  1. 6,  c.  95.  r=:C.  X.  ••  imminere :  Ans.  "  ut  e.  r.|M(  c. :  Ans.  —  E:ld.  coP. ».  — 
Boliffi.  »'  rempeiitam:  Edd.  Bas.  =  C.  XI.  •»  c.  92.  Stainior.  ecc!.  anl.  —  Ans.  I.  7,  c.  52  (60^.  Ivo  Pan. 
1.3,  c.  54.  Decr.  p.  6,c.  45.  Polyc.  I.  2,  I.  32.  «•  quum:  Stat.  eccl.  a.  —  Coll.  Hisp.  --  Ed.  Bas.  = 
C.  XII.  ••  scr.  A.  864.  Coll.  Ir.  p.  p.  4,  t.  62.  c.  51.  Ivo  Decr.  p.6,  c.  121.  •'  de  neuiris  '  Edd.  coll.  o. 
^  on<jiia/fonf6iis  :  orig.  ap.  Mansi. 


M 


DFXREtl  PARS  PftillA.  DIST.  XXIII. 


iSG 


C.  XIII.  PALEA  *». 
[Cx  tionc.  HispaL  II.  c.  5.  *^]. 

c  £«  ^  efnuola  Simplieii  PaptB  Sevtro  et  Fioren- 
Uno  Epiieopii  dtrecta,  Ad  cogiiilioiiem  noslri  exsi- 
miDis  Gabreiieiisis  *'  dlalioni  relalu  pervenit  de  qui- 
bosdam  ipsius  ecclesi»  clericis,  quonim  qoiim  unus 
ad  presbyterium»  diio  ad  Leyitarum  ministerium 
consecrarentur  **,  episcopus  eorum,  oculorum  di»- 
lore  deieniQi,  fertur  manum  suain  super  eos  ttinturo 
posuisse,  et  presbyter  *^  quidaia  iliis  conlra  eccle* 
siasttcoui  ordinciii  benedictionein  dedisso;  qiii  pro- 
pter  tanlam  praisuniiionis  audaciam  poterat  accusa- 
tus  jiidicio  pr;es^nti  damiiari,  si  adbuc  iii  corpore 
]>Ositus,  non  fuisset  mortisvocatione  pneteiitus.  Sed 
qiiia  jain  ilie  examini  divino  relictus  huinano  judi- 
Cio  accusari  non  poiest,  ii,  qiii  Fiipersunt,  et  ab  eo  B 
hbn  consecralionis  tiluluin,  sed  ignoiuini^  polius 
Uogiutn  **  acceperunt,  ne  sibi  licentiam  talis  *  ul- 
ira  *  usurpaiio  faciat^  decrevimus,  ut  a  gnidu  sa- 
cerdotalis  vel  leviiici  ordinis,  quem  perversi  adepti 
sont^  depositi  aequo  judicio  abjiciantur  '*.  Tales 
fenitn  inerito  judicati  sunt  removendi,  quia  prave 
invenii  sunt  constituti. 

Gratian.  liem  qnafitur^  an  eorum  ordinatio  tU  raia 
habenda^  quibuu  epitcopus,  ocniorum  ianguore  deten- 
tu$,  manui  imponit,  et  preebyier  $uper  eo$  orationenl 
dicii. 

Ih  hi$  ita  $iatkiuin  e$i  \\\  Coneilto  Toletano  : 
C.  XIV.  Etordinaior,etorMnatmdamnationi$$ubeat 

panam,  quNm  epihcopue  manum  ifnponit,  et  atiu$ 

orationem  dicit. 

Quorundam  clericonim,  dum  uniis  ad  presbyte- 
rium »  duo  ad  leviiarum  ministerium  Sacrarentur, 
eplscopus,  ociilorum  dolore  detenius,  fertur  mununi 
siiani  super  eos  iinposuisse  '**  tanluin,  et  presby- 
ler  qoidam  illis  contra  ecclcsiasticum  ordinem  be- 
nedictionem  dedisse.  Si'd  quiu  j:iin  iile  examini  di- 
vhio  relictus  bumaiiO  jiidicio  acciisari  non  potest, 
ii,  qui  supersiint,  graduni  sacerdotii  vel  levitiei  or- 
diitisy  quero  ptTverse  adepti  sunt,  amittaiit. 


C.  XV.  Quaiiier  $ubdiacom$  ordineiur. 
Iiem  ex  Coiiciiio  Carthagin.  IV.  c.  5  ^*^ 
Vl.  Piirs.  Siibdiaconiis  quiim  drdinatur,  qnia 
inanus  impositioriem  non  acCipit,  (^atenam  de  manu 
efiiscopl  accipiat  vacuani  et  ealicdm  vacouin;  de 
mahu  \eto  a^chidia^oni  accipiat  urceolum  cuin 
aqna  ■**,  manile  ^^*  et  manulergium. 

C.  XVI.  Quaiiter  aeoiythu$  ordinetur. 
Item  ex  eodein  Concillo,  c.  6  **^ 
Acolytbus  quuiii   ordiiiatur,  ab  episcopo  quidcin 
dciceatur,  qualiter  in  ofljcio  stio  agere  delieat :  sed 
ab  nrcliidiacono  accipiat  ceroferarium  '**  cum  ce« 
reo  ^**,  utsciatse  ad  accendenda  eccldsix  lomiuaria 
mancipari ;  accipiat  et  urceolum  vacuuin  ad  sugge- 
renduiii  vinum  in  eucharistiam  sanguinis  Ctiristi. 
C.  XVII.  Qualiier  exorci$ia  ordinetur. 
Item  ex  eodein,  c.  7  **^ 
Exorcista  qiium  Ordinatur,  accipiat  de  inano  dpi- 
Fcopi  libelliim,  in  quo  scripti  suut  eiorcisiui,  di^ 
cente  sibi  episcopo  :  i  Accipe,  et  cominenda  memd- 
ri(ff  ^**.  et  liabeio  pottslatem  imponendi  manu$  $uper 
energumenum,  sive  baplixalum^  $ive  calechumenum.  i 
C.  XVIll.  QUaiiier  iectOr  ordinetur. 
liem  ex  eodein  Concilio,  c.  8  ***.         ^ 
Lector  quuui  ordinaiur,  faciat  de  illo  episco|)ui 
verbuni  ad  plebem,  indicansejus  ililein  ac  viiain 
atque  ingenium ;  post  h^c  **^  speclaiite  plebe  tradat 
ci  codiCem,  de  qiio  lcciurus  est,  diceiis  '  ad  eum  * : 
c  Accipe^  et  etto  reiaior  '*^  verbi  Dei^  Habiluru$,  $i 
r  pdeliler  et  utiiiter  impieveris  ollicium^^*,partem  cum 
ei$  qui  verbum  Dei  miiuetraverini  '^*.  » 

C.  XiX.  Quaiiler  o$iiariu$  ordinetur. 
Iiem  ex  eodem,  c.  9  "*. 
Ostiarius  qiium  ordlnaiiir,  postquam  ab  archidia- 
cono  instructus  fuerit,  qiialiter  m  domo  Dei  debeat 
conversari,  ad  siiggestioneiu  arcbidiaconi  tradat  ei 
episcopus  claves  ecclesiae  de  alurio  diceus  "'  : 
8ic  age^  qua$i  redditurue  Deo  rationem  pro  hU  r#^ 
bu$t  qua  hi$  ciavibus  reeluduntUr. 


NOTATIONBS  CORRECTOHUN 

C.  XSII.  «  Ex  epi$toia  t  IFaec  Palca  iii  niillo  manu-  D  test  hiic  esse  tfanslatiis  tiiulud.  C«itenim  captit  hoe 
scripto  exeniplari  est  iiivcnla.  Burchardus  et  Ivo  a  tiurchardo  citatur  ex  eoncilio  Bracar.  ab  Ivoiie 
anUB  boc  capiit,  quod  ihctpit :  Ad  eogniiionem^  refe-  in  5  qiiidem  part.  c  815  ex  Carthaginensi,  int^  ver0 
runt  aliud  qiioddam  capiii,  quod  incipit :  Reiatio,  ex  c.  102  ex  liispalensi  2  cap.  5  qiio  etiaiii  loro  ex- 
epistohi  Siinplicii  missa  Equitio  Floreiiliu  (sive  Flo-  stat ;  et  sequeus  canon  :  QuoruUfiam,  estquasi  biijus 
reutiho)  et  Sevcro  episCopis.  Quamobrem  inde  po-      Sumiiia. 


DisT.  XXIII.  C.  XIII.  ••aliest  haccPalea  abEd.Bas.  **  han.  A6ld.— Btirch.  1. 5, c 3.  Ivo  Decr.  p..S, 
c.  ii5,  et  C,  c.  102.  ^*  Egabren$i$ :  Coll.  Hisp.  **  eaerarentur  ib.  '^  preebyterum  quen- 
rf«r?!  ;j  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  **  euiogium  :  Edd  -coU.  o.  —eloquium  pereepernni  :  Coll.  Hisp^ 
**  admt/fanlar  ;  Edd.  Liigdd.  gradue  —  arbitraHtur  :  Edd.  rel.=  C.  XIV.  »•*  poiufiw  ;  Ed.  Bas. 
=  C.  XV.  *•*  c.  95.  Slatulor.  eccl.  aiil.  ap.  Baller.  —  Ans.  I.  7.  c.  59.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  3.  Decr. 
p.  6,  c.  14.  Polyc.  I,  4.  l.  52.  *•*  fl^iia  et  aqnamaniii :  Coll.  Hisp.  et^Sacramfntarium  Celasii.  »*»  maniii : 
Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.,  Lugdd.  r=C.  XVI.  '**  c.  94.  Sutulor,'  eccl.  ani.  —  Ans.  1,  iO,  c.  58.  IvoPan.  ib. 
Decr.  ib.  c.  15.  Polyc.  ib.  *••  cereoforalium  :  Statuta  eccl.  ant.  ***  cereie  :  CoH.  Hisp.  =  C.  XVII.  •*»  r. 
95.  Siaiulor.  eccl.  ant.  —  Ans.  I.  7,  c.  57.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  37.  Decr.  p.  6,  c.  16.  Polyc.  I.  2,  l.  5i.  '*• 
deesl  in  sacraui.  Celasii.  =  C.  XVill.  **•  c.  96.  SuUitor.  eccl.  aiit.  —  Ans.  ib.  c.  55.  Ivo  Pan.  tb.  c.  38; 
Decr.  ib.  c.  17.  —  Polyc.  ib.  ***  hoc  :  Edd.  coll.  o.  ***  iector  :  Ed.  Bas.  *"  add. :  tuum  :  Edd.  col.  o. 
***  add.  :  bene :  Ord.  Kom.  =  C.  XIX.  **^  c.  97.  Suitutor.  eccl.  aut.  —  Ans.  ib.  c.  ol.  Ivo  Pan  ib.  c.  59. 
Decr.  ib.  c.  18.  Polyc.  ib.     **'  add.  :  ita  .  £d.  Bas.,  ei  :  Edd   reh 


rt-3 


^I.  XX.  iHuttliUrpiiahiiUtn  ovdinetnr, 
item  ex  eodem  Concilio,  c.  fO  **^. 
PsalntisU,  id  est  cniUor,  poU^sl  silisque  tic<^iitiA 
<*|iiscopi,  sohi  jiissioiM^  presJ^yleri  ofltciinn  siisripore 
c^inlandi,  dicenie  gil»i  presbyleio  :  Vide  «/,  17/101! 
«rc  cntrt<i$,  corde  credm^  et  qupd  corde  credi$^  operi^ 
^Ks  comprobei. 

Graiian.  Cterid  comam  nntnre  pronibenlur^  qno^ 
Tum  cetput  dtsuper  ik  modHm  tplwres  ra»um  e$t€ 
debei. 

Cnde  Anicems  Papa  Ephcoph  Gnllm  "♦  : 

C  XXI.  Clericicomamnuirire-prokibtnlur, 

rroliil)eie  '**,  frnires,  per  iiniversas  regionimi 

-"istraruni  ecclesias,  nl  clerici^  jnxu  apostolum, 

roinntai  iion  ntilriant,  sed  desuper  cafNit  in  modvm 

spbserae  raiJant. 

C.XXII.  Deeod^m. 

Item  fxConcilio  A^alhensi,  C.  iO  ***. 

Clerici,  qni   comain  nulriunt,  ab  archiiliaoonio. 

elt:imsi   nolaennt,   invitl   detondeanUtr  •••,  V^i- 

ineiiia  etiaro  ^**  vel  calccSimenta  ets,  nisi  i|ii«  reli- 

|!Stieni  deceani,  oti  ant  habere  non  iiceat. 

C.  XXIII.  De  eodem. 
iiem  Gf^oriiis  II  in  CouciUo  Bomte  luibito .  iii  Bau- 
tieaS.Petri,eAT*K 
Si q«i&exclericis relaxaverit ***comain,  sit aiia- 
thema. 

C.  XXIV.  Qiif^M  ivestf^iis  monlalh  sii  iudMeuda^ 

^uum  con$ecralur. 

iiem  «xConciiio  Cartliagin.  IV,  c.  II  ''^ 

Sanclimonialis   virgo,  quiim  ad  consecrationcm 

suo  ***  episcopo . oflciUir,  in  uiibiis  vesiibus  appli- 

:etiir,   qualibus  scmper  usura  est,  professioiii  ct 

Mnciiiitoniae  aptjs* 

Gralian.  \a$aqmoqu€  sacraiael  veUitueuia  aUari$ 
mnlierts  Deo  dediceUm  coutingere^  ti  iucem$um  eirca 
aiiarim  deferte  prohikeniur, 

iJnde    Soter  Papa  omni6iii  Epiuopit  italieB^  epi^ 

$tola  li  '•«. 

C.  XXV,   Vettimenta  aitari$  ei  ta$a  $acrata  mu- 

liere$  langert  prokibintur» 

^ncraias  l>co  fem.iiias  vel  nionacbas  sacra  vasa 


TOCftfeTl  l>\hS  PttUIA,  DIST.  XXHf.  f*t 

iL  volsack*alaspallaspcnc<i  vo^ron:iii{*cro,et  incensilnl 
circa  altari-a  deferre.  perlatuin  est  nd  nposlolicam 
se<lem  ;  qnsR  omni:i  reprcliensioTie  plen:i  esse  ei  vf- 
liiperatiouo,  nulli  recte  sapienliiitn  diibium  cst« 
Qn.iinoiimn  biijus  sanclae  sedis  auctorilate  basc 
oiiiiiia  vobis  rcsecare  fundilus,  quando  ciiiiis  poteri* 
lis,  censenius.  £t  ne  pesiis  ba>c  ■*'  latius  divulge^ 
lur,  per  omnes  provincias  abslergi  cilissime  nian-# 
damus. 

C.  XXVI.  Sacrarium  sit^rf/woii/>  itigreifi  unn  ticet. 
item  e\  Concilio  Lnodicensi,  c.  21  ***• 
Non  oportel,  siibdiaconos  >*'  licenliam  habere  in 
sacranUm  sivc  secrelarium  (qiiod  («neci  diaconium 
appeilant)  ingredi,  ci  coniiiigere  vasn  doniiuica. 

B  C.  XXyil.  De  eodem. 

ilem  ex  eodeni^  c.  22  *". 
Blinisinim  non  oporlel  iiti  orariis,  nec  hosiias  < 
"'  derdinqiiere. 

C  XXVIII.  De  fodem. 
iiem  cx  oodein,  c.  23  *••. 
Non  oporlel  lectores  aiit  psalmislas  orariis  nti.  01 
sift  legere  aui  psalierc. ' 

C.  XXIX.  Mnlier  in  eonveniu  mro$  docete  no 
perminitut. 

iiam  ex  Concilio  Carifaagiiu  IV,  c.  99  «i  98  '". 

Molicr,  qunnivis  docta  ct  sanct»,  viros  iii  con-^ 
ventu  docere  non  prapsumat.  Laicus  nuiem  pnrsr*})«- 
libns  ckricis  (nisi  ipsis  rogantibus)  **^  docere  iioii 
andeal. 


'  C.  XXX.  iiini$iri$  non  $acrati$  va$a  dominica  con'^ 

iingere  non  Ucet, 

item  ex  Concilio  Agallicnsi«  c.  8(i  **'. 
Non  oportel  insacratos  ininistros  liccntiani  lii* 
bere  in  sacrariuui  (quod  GraH.'i  diaconium  apiiel-» 
laoi)  ingredi,  et  couiiiigere  vasa  doininica. 

C.  XXXl.  Cuilibei  ex  lectoribu$  va$a  $acra  «//«/if 
portare  non  ticet, 

item  ex  Concilio  Dracarensi  I,  c.  10  ^**. 

Non  lioeal  cnilibel  ex  lectoribus  sacra  altaris  v:isa 

ponare^  nec  aliis  ^*',  nist  iis  qui  ab  episcopo  sui»- 

diaconi  fuerintordinaii. 


NOTATlOxNES  CORRECTOIiUM. 

C.  XXVU.  ^  no$tia$  :  Vera  lectio,  qii»  habetur  eliam  in  aliqnoi  manuscriptis»  esi  oi/in,  sed  ob 
l^iiiss^iii  iioii  est  resliuita. 


DisT.  XXIII.  C.  XX.  "•  Ans.  I.  7.  c.  oS,  IvoPan.  I.  5.  c.  -iO.  Decr.  p.  6.  c.  «9.  Polyc.  ib.  i=C.  XXI. 
''^  Ep«  Pseudoisidoriana.  Ipsuiii  caput  derivaliim  esl  ex  libro  pontif.  —  ivo  Decr.  p.  6,  c.  46'.  ^^*  add. :  m  : 
Eil.  Bas.  ==  C.  XXII.  "•  hab.  A.  0O6.  —  Co«.  tr.  p.  p*  2,  t.  28,  c.  18.  **•  tondaniur  :  Ed.  Arg.  "»  ».  autcmt 
tel  eiiam  caic. :  Ed.  Bas.  z=:C.  XXIIl.  "•  hab.  A.  751.  ^  Ans.  I.  10.  c.  53.  — .  cf.  cump.  I.  Decr.  tit.  dJt 
tita  et  hon.  cler.  c.  3,  ct  X.  Ii.t.  c.  i.  Eadeni  fere  leguntur  in  conc.  Uom.  b^b.  A.  743,  c.  8.  '*'  laxaverit : 
VaL  Bas.  =  C.  XXiV.  "^  c.  99.  Slaiut.  eccl.  anl.  —  Bureh.  I.  8,  c.  23.  Ivo  p.  7.  c.  45.  Polyc*  1.  4,  t.  35. 
^^  tui :  Statut  eccl.  ant.  =zC.  XXV.  '••  Ep.  Pseudoisidortana,  ciijus  fons  boc  quidein  capite  liber 
poniif.  cst.  —  Ans.  I.  7,  c.  240.  Burcb.  I.  3,  c.  215.  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  72,  et  3,  c.  265.  Polyc.  I.  5.  t.  9.  ."' 
^vfmodi :  Ed  Bas.  =  C.  XXVI.  '••  bab.  inier  A.  347  et  581.  —  Ans.  1.  7,  c.  89.  (ex  Dionvs.  vei:s.).  fvo 
Det:r.  p.  3,  c.  105.  «•»  mini$tro$  :  Coll.  Hisp.  ==  C.  XXVII.  "•  Ans.  ib.  c.  88.  »"  o$tia  t  Cull.  Hisp.  — 
ouia$:  Edd.  Lugdd.  II.  111.  ^  C.  XXYIII.  '•*  Ans.  ibid.  crC.  XXIX.  '^  c.  36  el  37.  Slatt.  eccl.  anl.  -^ 
Burch.  1.  8.  c.  83.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  101  et  p.  8,  c.  324.  —  infr.  de  cons.  D.  4,  c.  20.  ^*^  ;iro6an/i6M£  < 
StatU  eccl.  a.  £3  C.  XXX.  *••  hoc  caput,  quod  saue  c.  25  et  26.  Slatuit.  eccl.  ani.  similljmum  est,  ad 
conc.  Agalh.  non  periinel,  et  pariier  additttium  cst  alqiieomiies  illiuscaiiones  postuuadrag.  seplimuin.  — 
Coll.  tr.  p.  p.  2,  U  28,  c.  04.  =  C.  XXXI.  «••  liab.  A.  561.  —  Goll.  tr.  0.  p.  2,  t.  4,S  c.  1.  *«  desuul  i« 
coel»  Uisp. 

Patbou  CLXXXVIU  » 


io9  DECRETI  PAR5  PRIMA.  DIST.  XXIV.  IM 

C.  XXXII.  De  eodem,  ut  clerici  comam  non  nutftanU  A  C.  XXXlll.  Qualiter  $pon$H$  ei  $pon$a  $inl  benedt. 

Item  ex  Concilio  Maniiii  Papx,  c.  41  *"•  cendi. 

Noii  liceal  cuilibet  ininisteria  langere,  nisi  subdia*  !tem  ex  Concilio  Carlhagin.  IV,  c.  13  ^K 

cono  aul  acotyllio,  in  secretario  ^**  vasa  dominica.  Sponsus  et  sponsa  quum  benedicendi  siinl  .1  sacrr 

S I.  Nec  '*•  oportet  clericos  comam   nulrire,  el  ***  doie,  a  parenlibus  suis  vel  a  paranympliis  offeran- 

iiiinistrare  :  sed  atlonso  capile,  palentibus  auribus,  tur,  qui»   quiim  benedictionem  accepcrint,  eadeni 

^  ct  sccundum  '^*  Aaron  talarem  vestem  liiduere,  tit  iiocte  pro  reverentia  ipsius  benediciionis  in  virgiiii- 

siui  iti  babitu  ornato.  tate  permaneant. 

DISTINCTIO  XXIV. 

GRATIANUS.  cisse,  atque  in  cjiis  locum  Julianam ,  diacoim.n 

I.  Pars.  Quatiter  ein$copu$  $it  exam\nandu$.  et  ipsius  ecclesia  «,  pro  c<aebritale  ipsius  loci  quait.o- 

qualiter  ip$e  $imul  cum  reliqui$  infra  ip$um  con$tHu.  «^»"»  ^^^^  ^«-dinarl.  Et  ideo,  frater  carissime.  si  d« 

ti$  $it  ordinandu$,  breviter  mon$tratum  e$t.  Sunc  au^  <^J"»  ^»'*  ^«»  'n»^»»"»  ^^^^  «»*  auod  conlra  caim. 

tem  tidendum  e$t  de  $acerdotibu$  et  reliqui$.  an  $ine  g  ""'«  ^^"»1  statiiia,  suprascriptum  •  presliyierii  lio- 

examinatione  $mt  promovendi.  De  hi$  ita  $cribit  Pau-  "«^«  dccorabis,  sciturus  eum  vlsilatoris  le  iiomine. 

lu$  ad  Timoiheum  *:  Manusnemini  cilo  hnposueris,  "^"  cardinalis  creasse  pontificis.  Pariter  eiiaiii  el 

et  nibil  sine  prajjiidiciolacias  In  alteram  parlein  de-  Felicissimum  diaconum  in  ejus  ecclesiae  miiiisierio, 

cli„a,„lo.  «>  conversaiio   ejus  patilur,  siibrogabis,   ut  locus 

C.  I.  De  eodem.  proccssiouis  ccjeberrimus  ad  mysteriorum  '•  coii- 

[PALEA.l  secralionem  nec  sacerdote  indigeai,  nec  miutstro. 

Ex  decreti$  Silvesiri  Papac  in  Synodo  Rom.  r.  9«.  C.   IV.   MetropvHtanorum  et  epi$coporum  examiue 

€  Ntillus  acolyihorum  vel  subdiaconorum  •  rem  i^romowMit/iir  epi$copi. 

consecralam  a  presbytero  aliis  *  [lorrigat   (  quia  Itemex  Concilio  Laodicensi  *^  c.  12. 

aliud   est  miiiister,  aliud   assistens),  nisi  tautum  Episcopi  judicio    metropolitanorum    et    eorum 

siipportet  qiiod  ei  sacerdos  imposiierit  suo  ore  be-  episcoporum,  qui  clrcuincirca  sunt,  provebantur  ad 

iicdictiiin.  I  ecclesiasticam  dignitalem,  ii  videlicet,  qui  plnrimo 

C.U'  Anteprobationem  uullu$  ordinetur  elericu$.  tenipore  probanlur  tam  verbo  lldel   quam    rects 

Uem  ex  Coucilio  Cartbagiu.  III  \  c.  22.  coiiversationis  exemplo. 
Niilius  ordinelnr  clericiis,  nisi  probaliis  fuerit  vel  C      II*  Pars.  Gralianus.  Qmm  itaque  $ine  examina- 

rpiscoporitiii  exainiiic,  vel  populi  *  lestimonio.  tione  nuUu$  $it  ordinandu$^  quemadmodum,  et  quo 

C.  in.  Ad  minhterium  alicuju$  eccle$i»clericieju$'  '«»P«"    Mcerdotum  et  ceterorum  infra  po$itorum 

dem  promoteanlur.  examinatio  debeat  (ieri^  con$ideratulum  e$t. 

.tem  Gelasius  Papa  €iBle$tino  epi$eopo  \  De  hi$  In  Concilio  Nanneteusi  ^%  c.  11  ita  legitur: 

Prcshyleri.  diacoiii  et  universi  clerlci  Stomensis  »  c.  V.  Qui  ordinandi  $unt,  fcria  quarta  ad  examma^ 

cNiialis  peiitorio  nobts  suggessere  porrecto,  in  ec-  tionem  conveniaiU. 

clesia  beati  inarlyris  Eleutbcrii  episcopi   (qiiae  in  Quando  episcopus  ordinationes  facere  dispoiiil, 

supradicts  civilalis  parochia  ^  probatur  esse  cun^  oiniics,quiad  sacruin  mitiisteriuroaccedcre  volutit» 

svrucia)  presbyierum,  qui  conslitutus  fuenit,  defe-  feriaquartaante  ipsain  ordinalioiiem  evocandi  suut 

NOTATIONES  CORUECTOKUM. 
DisT.  XXIV.  C.  I.  •   Vel  $ubdiaconorum  :  Yerl»a  C.  III.  >>  /^arocAta  :In  omnibiisanliquiscodiciUis, 

li.TC  uon  sunt  in  syiiodo  Romana  sub  Silvestro;  sed  tam  impressis  quam  nianuscripiis.siclegilur;  Ciiji:» 
liabeittur  apud  Rurcbardum  ei  Ivonem,  el  in  iis  Va-  vocis  loco  in  recens  impressiserat  positiiiii  pnrircia. 
tfcaiiis  Gratiani  exenipiaribiis,  in  quibiisest  lioc  Sed  visuni  est  anliquani  lectioneiu  esse  reliiieiiilaiu, 
eapiit.  Naiu  in  aiiliquio/ibus  noii  est,  sed  post  ver*  ^  praesertiui  quum  dictio  bxc  etiain  gnece  aplissituaiii 
siculuiii  :  ueciinantio,  sequitur  contiuenler  :  A'tt//iis  habeat  eiyinologiam. 
•rdinetur. 

DiST.  XXIH.  C.  XXXII.    ^^*  c.  41.  inter  capitula  Martini  Brac cf.  can.  31.  h.  D.  —  Ivo  Decr.  p.  (>, 

c.  377.  "•  iacrartttm  ;  Ed.  Bas.  '*•  c.  66,  Manini.  —  Ivo  p.  6,  c.  378.  —  cf.  c.  to  et  26.  Statiitt.  eccl. 
aut.,  s.  ConcCarth.  IV.  c.  44, 45.  '^*  add. :  sic :  Edd.  coll.  o.  >'•  Exod.  c.  41.=  C.  XXXIII.  *^*c.  101. 
Statutt.  ecd.  ant.  —  CelK  tr.  p.  p.  2,  1. 18,  c.  12.  Burch.  1.  9.^c.  5.  Ivo  Pan.  I.  6,  c.  20.  Decr.  p.  S.€.  6, 
et  143.  (et  hoc  locoqutdem  ex  coiic.  Valeuiiiio.) —  cf.  infr.  c.  5.  C.  30.  q.  5. 

DiST.  XXIV.  I  Pars.  '  Ep.  c.  5.  —  C.  I.*  '  cx  apocrypho  coiislltuto  Silvestri.  —  Ans.  1.  7,  c.  56.  Biirrh. 

I.  5,  c.  34.  ivo  Decr.  p.  2,  c.  43.  •  add.  :  jam  :  EU.  Bas.  =  C.  II.  ^  liab.  A.  397.  —  Coll.  tr.  p.p.  2.  1. 17. 
c.  14.  Ans.  I,  7,  c.  88*  •  populari  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.=C.  111.  •  De  auiio  biijusGelasii  epislol»  iion  ca.i* 
>t:)t.  Legiiur  ap.  Aiiselm.  I.  7.  g.92,  et,  licet  abbreviaia,  in  coll.  Deiisiledii.  I,  1.  c.  141,  ex  qua  edidit  llol 
aienius.  '  Stonien$i$ :  Ans.  —  Hi$iomen$i$  :  Deusd.  '  ba$ilic(e  :  Ans.  •  $upradictum  :  F«d.  Bas.  '*  iiit- 
nisieriorum  :  Edd.  coll.  0.=C.  IV,  *'  hab.  inter  A.  347  et  381.— Versio  Diouysiaiia  est.— Burch.  1. 1,  c.  9. 
Ivo  Decr.  p.  5,  c.  63.  =  P.  H.  *•  Epocha  liujus  concilii  (qiiod  in  £d.  Bas. :  Maneten$e,  in  reliqiiis  NutaleHie 
dicitur,  incerta  est;  vulgoquidem  A.  895»  teuipore  Foriuosi  Papa;  habitiun  esse  rernnt,  i|uuni  vcro  r.  oei 

II,  iu  tib.  7.  Capit.  leganiur,  antiqiiius  (sse  Benedicto  Levita  couti-iideiKiuui  ent.  Ncc  desMiit  inler  lns- 
toriographos,  qiii  decoiicilio  quodaui  Nanneleiisi,  hab.  c.  A.  660,  loqiiaiitur.  — -  R«gin.  I.  U  c.  4il»  Burcb. 
1.  2.  c.  I.  ivo  Pa».  1.3,  c.  21.  Decr.  p.  6,  c.  21.  Polyc.  I.  2,  t.  29, 


lil  DEChETl  PARS  PtllMA.  DIST.  XIV.  iil 

ad  cftHattiii,  ona  cum  arclilpresbjleris  **,  qiii  eos  A     Gratian.  Aiias  auiem ,  $tne  MTtcorm  videlieH 

rcprssanUre  debenl;  et  lunc  episcopus  a  latere  suo  concilio  et  pcpuli  ieitimomo^  nutium  ejin»eopu$  ordi" 

eltgere  '^  debet  sacerdotes  et  alios  prudentcs  viros,  tiare  prcetumat. 

ginros  divinae  le^is  et  eiercitalos  in  ecclesiasticis       Vndexn  Concilio  Carthagin.  IV,  c.  2^,  ie^lut^^ 

saiiciionibtis,  qui  ordinandornm  Tilam,  genusj  pa-  C.  VI.  Sine  dericorum  suorum   eoncilio  epi$eovu$ 
iriam,  xtaiem,  insltlDtionem,  locum,   ubi  educati  clericoe  non  ordinei. 

sant,  si  sint  bene  literati  *•.  si  instrocti  in  lege  Do-        Episcopus  sine  concilio  "  clericorum  suorum  cle- 

mini,  diligenler  inTesiigent;  ante  omuia  ,  si  fldem  ricos  non  ordinet,  ita   ut  civium  conniventiam  et 

cailiolicam   flrmiter  teneani  et  verbis  simplicibus  ^cstlmonium  quaerat. 

asserere  qoeant.  §  i.  Ipsi  aulem,  quibus  boc  com-         "'•  ^«»«-  Graiian.  QuTritur  quid  fien  debeat  de 

miiliinr,  cavere  debent,  ne  aut  favoris  gratla,  aut  **«  9««  *'"«  emminatione  provectl  $unt. 
ciijasciinque  mnneris  coptdiute  illocti  a   vero  de»  De  Am  ita  iegitur  in  Concilio  Marlini  pap»  '* : 

vieiit,  ut  indignum   et   minus  idoneum  ad  sacros  G.  Vll.  De  ii$ ,  qui  $ine  examinatione  ordinahtur,  H 
grados  SQScipiendos  eplscopi   manibos    appliceut.  po$tea  peccata  $ua  confitentur. 

Quod  si  fecerint,  et  ille,  qui  indigne  aceessit,  ab         Si  quis  presbyier  aut  diaconus  sine  aiiqua  examl* 
aliari  reniovebitur,  et  illi,  qui  donum  sancti  Spiritns  B  natione  ordinati  stint,  aut  certe,  qtium  discuteren* 

vtmlere  conati   suni,  coram  Deo  jam  cundemnati,  ^r,  criminosa  peccata  sua  confessi  **  sunt  s  aat 

,  ecclestasiica  dignitate  carebont.  §  «.  Igiiur  per  tres  V^^  ordlnailonem  ab  alils  deiecit  sunt,  abjiciantur 

coniinuosdiesdiligenter  examiitentiir,  et  sic  sabbato  ««  ^lero.  §  i.  Similitor  vero  et  de  universo  ordice 

qni  probaU   *  invenU  *  sunt  episcopo   rcpnesen-  clerlcorum  servetor;  nambocsibi,  quod  irrepre» 

lenior.  bensjbile  est,  sancta  catholica  defendit^^ecciesia. 

bistlNCTIO  XXV. 

GR\tlANl3S  ^^  consuiis,  ex  parte  qtia  valeo  expediam,  et  de 

l.  Pars.  Quod  nuiiui  $ine  examinaiione  ordinandue  «•»»»»>"»  ^^^^f^  gradjbus  quid  ad  quemque  pertt- 

«/.  hre^ter  aemonetratum  e$t.  Quid  auiem  ad  epi.  "^»^  ^>«^""- .  5  *•  ^  ?'*"""""  "'"'^"^  *!''".".' 

...  .  f   ,^ --..«.^,  claves  ecclesiae,  ut  claudat  ei  apenat  teniplum  Dci, 

tcopum.  quid  ad  unumquemque  tnfenorem  perttneaif  *       .  *^  ..      ^ . 

,.,        „.      ,  .  •./     ^r  ^:r^        ct  omnia    quae  sunt  inlus  exlnique   custodiat:  ri(ie« 

Isidunis  Bt$walen$t$  epiKOMCi  tn  epmoia  ad  Ludtfre-  r  .  .  .  .  « .  .  ;  .    . 

iam  •  '  ecribii  iia  dicem:  ^^  recipial,  excommunicaios  el  inrideles  exrjpiat». 

'  '  S   2.  Ad  exorcisum  pertinet  exorcismos  meinoriler 

C.  1.  Quad  epi$copi  et  ceterorum  $it  oglcium  iH  relinere»  mrtlusque  super  energumenosetcatecbu- 

eeeieeta.  menos  in  exorcizahdo  inipbnere.  §5.  Ad  acolyihum 
Perlectis  sanctitatis  tuae  liieris  gavisus  sutn,  quod  pertinet  praeparatio  luminariortim  in  sacrario;  ip.se 
opiaiam  saluiem  tiiam  earum  relatu  cognovi.  De  cereum  portiit,  ipse  suggesu  pro  eucbaristia,  cali- 
his  auiem,  qiiae  in  sequentibus  insiiiuare  eloquii  lui  ces  ^  subdiaconis  praeparat.  §  i.  Ad  psalmisiam 
sermostuduit,  graliasagoDeo\quodsoliciiudlnem  pertinet  oiricium  canendi,  dicere  benedictiones  • 
flOicii  pastoralis  impendis,  qualiterque  ecclesiastica  laudes,  saciificium  ',  responsoria,  et  quicquid  per- 
officia  ordinentur,.  perquiris;  et  iicet  omnia  pru-  tihet  adcanendi  peritiam.§5.  Ad  le(:torero  pertinet 
denilxtuaesinlcogniu,  lamen,  qiiia  aflbcto  fratemo      lectiones  pronunciapet  et  ea   qoae  prophetae  vati 

NOTATIONES  CORRECTORUH, 

C  VlL  ^   Confe$$i  $unt :  In  origtnali  est  confe$$i  D  dist.  81,  c.  sr  ^uti  stiie. 
non  lanf,  ei  po$t  ordinationem,  etc.  Veroin  in  conci-         Uist.  XXV,  I.  Pars.  •  Integra  haec  fpistola  ba- 
lio  Nicaenot  c.  9^  unde  boc  capul  Tidetur  sumptum»      bctur  in  codice  biblioihecae  nionasierii  Doniinica- 
iMbetur  sine  negatione,queuiadinoduin  hic,  et  infra      norum. 


DisT.  XXIV,  C.  V.  «"  pre$byteri$  :  Edd.  coll.  o.  »*  dirifere:  orig.  "  ipsa  verba  can.  2,  D.  «5.  =sC.  Vl. 
*'r.  iO.  Staiiitor.  eccl.  antiqu.  —  Coll.  ir.p.  p.ii,t.i8«c.  2l.''con<t/io  (Edd.  Bas.  Lngdd.  II,  III)  eom-^ 
presbjfUromm :  Baller.  =  C.  Vll.  ^*  npud  Mart.  Brac.  iiiter  capitola  c.  24.  —  c.  9,  conc.  iNic.  (nam  hnnc 
iraiistulit  MaVtlnus)  iegitor  infr.  D.  8i ,  c.  4»  et  ex  Dionys.  vers.  ap.  Anselm.  1. 8,  c.  i^.  ^*  ceiaverint :  CoU. 
Hisp.    ••  defendet :  Ib.^efendai  Edd.  coll.  o. 

DisT.  XXV.  Pars  I.  ^  Epistola  haec  ad  Lodifredum  (s.  Leofredum  s.  Leudefredum  s.  Laudefredum)  ab 
Isidoro  potissimom  ex  eo  adjtidicatiir,  qood  et  iii  codicibos  P$et$doi$idor.  plerumque  circumfertur  et 
neniplaria  admodiim  inter  se  differunt.  Sane  Leudefredus  (al.  sed  inale*  Let$defictu)  subscripsit  conc. 
TobH.  IV.  ^  Ipsa  ep.,  sed  nosteriori  inanu  addiu,  ut  videtur,  legitur  in  fine  lib.  7.  Anselni.  til.  i$id. 
Spai,  ad  LatuUfredum  F,p,  Cordub,  de  omnibue  eecL  gradibu$,  deinde  ap.  Burcbi  1.3,  c  50.  ivo  Pau.  i.  5» 
c*.  41.  Decr.  p.  6,  c.  20,  et  muiila  in  Gregorii  Polvcaroo.  =C.  I.  '  add.  t  meo  :  Ed.  Bas.  *  ttroiimui: 
Afii.  ^  ^ifcti  ;  Ans.  Ivo»  '  $aerificium  :  iid. 


'ii3 


decr::ti  paus rftniA.  dist.  \\\\ 


ii% 


imaniiit,  popnns  pmlkarc.  I  G.  Ad  sulKlmconutii  A  riim   p»ro€liiaMiiiN  gesla  liUrtatiHi  •ecMbmm 

periioet  caltccin  ei  pnleiiom  ad  allarcGlirisii  delerrfs 

ft     levitis  irailcre,  eisque  iniuislrare;   ui-ceolum 

f;noqiie  ei  *  aquam,  manile  et  manotergium  lenere, 

episcopoque  ei  presbytero  et  levitis  pro  laTamlis 

:iiiic  »itaro  manibus  aquam  proeliere.  §  7.  Ad  dia- 

ronum pertinet assisteiQp saceruotibus,  etministrare 

iii  omnibus  quie  agiintur  iu   siicramoiitis  Chrisii  : 

in  baptismo  scilicet,  iii  chrismaie  et  pateiia  et  ca- 

lice;  oblationes  quoqoe  inferre  et  disponere  iu 

allario;  componere  etiain  mensam  Domini  atque 

vesiire»  crucem  ferre,  et  prxdicare  evangelium  et 

Apostolum  ^.  Nam  sicut  lectoribus  vetus  testamen- 

tum,  ila  diaconis  novuin  praedicare  pracepturo  est. 

Ad  tpsum  quoque  pertiiiei  oflicium  precum  el  reci- 

laiio  noroinum;  ipse  prffiinoDet  *  aures  liaberi   ad  B  garum  aolennia  ceiebret  ei  collectas  dicai,  vel  cul 

Deum»  ipse  hortainrilaiiiare  >»,  ipse  donat  pacem 

et  ipse  annunciat '.  §  8.  Ad  presbyterum  periinet 

sacraiuenlum  corporiset  sanguinis  Domini  iii  aliario 

Dei  ccnficere^  orationes  dicere,'  et  benedicere  doiia 

Dei.  J  9»  M  eptscopum  pertinct  basilicarum  con* 

6ecratio,  unciio  aliariselconfcclio  chrisnialis.  Ipse 

praedicia  oflicia  et  ordiues  cci  lcdiablico^  diblriliuii, 

ipse  sacras  virgiiies  benedi<;il,  cl,  duin  pnvcessit  '* 

uiiusquisqueiii  singulis,  ipse  (auieu  est  pneordinalor 

iu  cunctis.  §  f  0.  IM  sunt  ordines  ei  miuisleria  cleri- 

coruin,  qux  tamen  aucioritale  pontilicali  in  archi- 

diacoui  cura  et  primicerii  ae  tbesaurarii  "  sollici- 

ludine  dividunlur.§il.Arehidiaconuseniin  iinperat 

subdiaconis  et  Levitls;  ad  qoem  isla  minisleria 

perlinent  :  ordinatio  vestiendi  altaris  a  Levitis,  cura  ' 

incensi  "  et  sacrificii  necessaria  soIlicitudOf  quis 

Levitariim  *Aposiolum  et*  cvangcliuui  legat,  quis 

preces  dicat,  scu  responsoria  "  iu  doniinicisdiebus 

a'it  solennilatibus  decantel.  Soliciludo  quoque  paro- 

cbiaruro  «  ^^  et  ordinatio  et  jiirgiaad  ejiis  perlinent 

curam,  pro   reparandis  dioecesanis  basilicis  ipse 

•uggerit  sacerdoti;    ipse    inquirit  parochias  cum 

)usbioue  episcopi  et  ornamenia  vel  *'  res  hasilica- 


episcopo  idein  refert,  colleotam  peconiam  de 
muiiionc  ipse  accipit  et  episcopo  defert,  et  clericis 
proprias  partes  idem  di&tribuit.  Ab  arcbiiliacono 
nunciaiitur  episonpo  excessos  diaconorum ,  ipse 
denunciat  sacerdoti  iii  saoraiio  jejunioium  dioA 
atque  solenniialnmt.et  ah  ipso  publice  iii  eccU^sia 
pr»>dic:ilur<^;  qnaiulo  voro  archidiacoitus  ahKeiis 
esl«  vicem  ejusdlacouus  seqitens-adiniplet.  §  ii.  Ar- 
cbipresbyter  •  vero.»eesse  sub  a»cbidiacono,ejtisqui; 
pr»ceptis«  sicul  episcopi  sui^  sciat  ^'  obedirc,  et 
(qood  specialiter  ad  ejus  minislerium  pertiiiei)  su- 
pra  oicnes  presbyteros  iii  ordine  posiios  curam 
agere,  et  assidue  in  ecclesla  stare»  et,  qoando 
episcopi  sui  absentia  contigerit»  ipse  vice  ejus  mis- 


ipse  *^  injunierit.  {  13.  Ad  primicerimn  pertiiient 
acolyihi,  etorcisls,  psalniisteatque  lectores ;  sigmim 
quoqiie  dandum  pro  ofiicio  clcricorum,  pro  vit» 
Imiiestate,  et  offlcii  meditandi  *■  et  peragendi  solli* 
cite,  lcciiones,  benediciiones ,  psalmum,  laitdeifc 
oflreriorium  **  et  respousoria  quis  clericorum  dicere 
dchcat.  Ordo  quoqoe  et  modus  psallendi  **  iu  choix» 
pro  solennilate  temporum  '',  ordinatio  qu%qiie  pro 
luminaribus  deportandis.  Si  quid  eiiam  necessariuui 
est  *•  pro  reparatione  basilicarum  quas  sunt  i» 
urhc,  Ipse  denuneiat  *'  sacerdotl;  epistolas  episcopi 
pro  diebus  jejunionim  parocbitanis  *^  per  osiiarios 
ipsedirigat;  clerices  'tqooe  delinquere  cognoscit« 
ipse  distringat,  quos  vero  i  emendare  nou  valet 
'  eoruin  eicessus  ad  agnitioncm  epis<opi  dtrer.ii ; 
basilicanos  "  tpse  conslitiiat,  et  inatritulam  *"  ipsc 
dispotiat.  ^Qiiando  autcn  primicerius  absensesi»  c;i 
qua;  prcdicla**)  sunt,  ipse  eiqiiirat  **),  qui«ei  aui 
lege  pi-oxiinus  est  aut  eruditione  *.  $  i4.  Ad  tbet»au- 
rarium  periinet  basiUcarum  et'*osUani  ordiuatio* 
incensi  praeparalio,  cura  chrismatis  eonficieimi^ 
cura  baptisterii  ordiuaudi,  prxparatio  luuuiiario- 
runi  iu  sacrario  et  iu  sacrincils  **. 


NOTATIONSS  CORIiecTORUM 

C.  1.  ^  Clamare  :  In  epistola  B.  isidori  et  apud  micerium  non  sunt  in  ipsa  epislola  Isidori,  neqne 
Iirouem  legitur  :  ipse,  horiaiur  orare^  ipu  damai  el  in  Panormia,  neque  apud  Burch.  *  et  \,  c;ip.  1 ,  Ue 
pacemip$e  annunciai.  ofic.  arehipresbyi,  citalur  «x  cuncilio  TuleUuio. 

«  Parochiarum  :  In  epislola  legitur  :  parochiiano-  '  Clericos  :  lii  priino  Vaticano  est :  ctericon  urbisi 

ram,  queina<bnodum  et  paulo  inferius  :  ei  vox  isu  D  et  posl  verbum  :  deferai,  addiinr  :  ceieri  emm,  ///« 
frequens  est  i»  aoliquis  exemplaribus  conciliorum  saiu  exira  urbem  ,  ad  arehidiaconi  euram  periinem^ 
Toletaiioruni.  quemadiiiodum   et   in  nonimllis  aliis  exeinpiari- 

'  Prmdicaiur  :  Sic  emendatiim  est  ex  manu-      bus  **• 
script.  Grat.  et  originaM.  Antea  legebatur  :  prwdi^  s  Erudiiione :  iii  originali  f  e&l  :  erudidoKe  hi$ 

eanlur.  expiendis  eerius. 

•  Arehipresbyter  :  Hinc  usque  ad  vers.  :  Ad  prt* 


DiST.  XXV.  C.  V.  *  Mcm  a^aa  :  ivo.  -«-vers.  seqn.  :  prmbyieris  :  Edd.  coll.  o.  '  add. :  ad  poputnm  : 
p:du.  coll.  0.  pr.  Bas.  *  ipse  ptmparai  aures  ad  Deum^  et  cet.  ut  ap.  Ivonem  (cf.  Corr.)  :  Ans.  — 
W«r«  :  Ed.  Roui.  operaruin  vilio.  *  fcsltvtltf/tfs  :  add.  Ed.  Bas.— anttttnnei:  Bdd.  Arg.  Veii.  L  **  ^iri^- 
eesserii:  Edd,  coll.  o.  ^^  T/ieiatiriMrti  ;  Ed  Bas.  **  Aiis.  add.  :  ef  iacriticii  deferendi  mi  aiiare;  eura 
subdieconorum  de  subinferendis  ad  aUare.  ^*  responsorium  et  postoa  :  sotenniiatem  :  Ivo.  '^  parochianorHm  : 
Aiis.  ^*  el :  Edd.  coll.  o.  *  neqiie  ap.  Anselin.  >*  add.  se  :  eaed.  '^  £d.  Bas.  :  tl/e.  ^  caniandi  :  Ivo.  —  Edii. 
coll.  0.  '*  vox  :  offeriorium  :  dae&t  iii  Edd.  o.  p.  Has.  In  Edd.  Veu.  1,  II.  Liigdd.  Pur.  legiliir  :  resp»  o/li^ 
darum.  **  canendi  :  Edd.  o.  exc.  Bas.  *^  ef  iempore  :  Aiis.  ivo.  — EJd.  coll.  o.  ^^fu^rii :  Edd.  cidj.  o.  pr.  Ba«. 
*'  denuitctel :  Ed.  Bas.  —  Ivo.  *^  parochianis :  Edd.  coll.  o.  **  ei  in  Ed.  Bas.  *'  iMsiticarios  :  Aiis.  lvo« 
—  Ed.  Bas.  **  mairiculas  :  Ivo.  —  Ed.  Bas.  "  dicice  :  Edd.  coll.  o.  **  ea^e^uarur  :  Ed.  Bas.  t  ^^  *P-  ^i^ 
^  ei ;  deest  in  Edd.  coil.  o.    **  prneparatio  saerificH  :  Ans. 


i45 


D£CR£T1  1>ARS  PmMA.  DIST.  XXV. 


H& 


II  Pars.   Grftiitifi.   Ex  kac  epithtla    liquil   quid  A  ^f^^'  peecaium  int^Ufgitur;  uniie  in  eadem  epistola 


ctfiiuque  ogicii  stt.  Esl  eliam  aUa  dieiinciio  epiBCopo- 
rMiu,  pretbyierorum  ^  diaconorum^  quam  fecil  Cie- 
iHcns  in  epistola  sua  III  '^}  iia.  dicens  : 

C.  II.  Qnidab  epiicopie,  quid  a  presbyteritf  quid  a 
diaconis.  audire  oporlet, 

Aiiclire  episeopum  allejiljus  oportei,  c4  »b  ip$o 
84iscipere  dociriuafn  (iUei ;  nionita  auieiu  ><ih«  a 
Itrcshyicris  tnqturere,  a  diacutiisr  vcno  ordiui^ni 
iiis(!i|»lina!. 

Cniii-u.  Sacerdosquoque  mrumqne  humerum  ora- 
riv  ambii ;  diacauus  vera  timsttum  tantum^.  ut  ad  mi- 
wueriiuu  eipeditiue  ditenrrat, 

Inde  iu  Cimcliio  ToJeiano  lY,  c.  40  •*. 

C.  ill.    Quare  Letita  unum  lanivm  humerum  orario 
ambil. 

Cuuiu  ornrittu)  oporiel  Levi^Mu  gestare  iu  siui- 
Mnt  liuuiL*ro,  propler  qiu>d  oial,  id  esl  prxdical ; 
drxlrrani  aiileui  pariein  opoiici  kalMsre  lii»eraui, 
ui  rspediiiiis  *^  ad  miiiiiiicrtiiui  bsicerdoiiile  dj$- 
kurnil. 

Ul.  Pars.  Graiiau.  Nune  auiefnt  p«rr  unquloT  gra- 
dus  ordine  recurrente»^  qui^  eat  quibus  ordi»  ibus^  in 
quem  gradum  eonscendere  poseini ;  qui  post  lapsum 
r*tleant  reparari^  vei  qui  nou ;  quihus  culins  a  proprio 
yradu  mereaniur  dejici;  quo  aecusante,  quibns  tesii' 
ficautibus  poestni  convinci ;  cujus  sententia  sint  ab^ 
9olveHJi  vel  condemnandi ,  breviier  consideremus. 
S  I .  iie  primum  a  poniifieaii  gtudu  inetpienies^  quu' 


Hieronymus  dicit :  Res  ^  conlra  n^luram  p?pne  esi^ 
ul  siiie  pcccaio  aliqnis  sil  :  sed  talis  eligalur,  ciijus 
comparalioue  celeri  grex  dicantur.  In  epistola  vero 
ad  Tiium*^  crimmvocalur  criminale  peecatum  ve/. 
criminolis  infamia :  unde  ibi  i  iegiiur  :  Crimen  est 
querelai  id  est  pecoaium  accusaiione  et  damnatiolte 
digiium.  §  3.  QuodauPem  sine  eriminatiime  ^*  jube^ 
tur  esse  qui  im  episeapum eUgiiur^  nonante bapiisma, 
sedpost  baptismuminteiligendwmest :  ul  a  tempore 
videiiceL  bapiismatis  nuUius  eriminis  eonsdentia  men" 
tem  ejusremordeat^.  §  4.  CrmiiiiM  autem  appeliafio 
ailas  tate  patet^  compiectent-  omne  peccatum^  qui>d  ex 
deliberaiione  procedit.  Unde  Beda  '  siiper  epietotam 
JiKobi :  Peccata^  qaae  ex  ignorantia  y«i  infirmiuiitf 
^  liuiiianacoinmillanlur,  dicil  et  pnvcipit  aUeruirum 
coiiftleri»  quia  facile  djmillantur  :  qutvcBmfue  vero  . 
iiuni  ex  deliberaltonot  nou  nist  per  pa^iiiteitihiin. 
Hittc  eiiam  Augustinus  ait :  Nulliiiu  poccalum  "^  ost. 
adee  veuiule,  quod  non  lial  crlminale,  thim  placet. 
Alidi  '  autem*  ea  demum  significat,  qum  semei  rom- 
mtssa  ad  damnationem  sufficiwU.  §  5.  kluita  enim  ez 
deliberatione  procedunt,  qua:  msP  s»pius  iterata  et 
in  consuetudinem  fueriut  deduela ,  quamvis  grn^ 
venir  posh  mortem  ^  iiois  tamen  aieruaiiier  per- 
dunt  :  quia  etsi  quadam  raiione  crimiuit  appeilentur^ 
tamenmortifjera^  ei  capitalia  non  suni»  IJnde  Avgu- 
stinus  inltomilia  ^'  de  ignepnrgatorio,  expanens  ter- 
ba  Aposteii :  Si  qitis  siiper  lioc  funilanu^uuiu  ndiii  - 


iem  oporteat  eum  esse^  qui  in  epteeopumeu  on/tnait-  ^  caTeril,  ligua,  (canum  et  siipulaiu»  eic,  aii  :  llulii 


dts^  diiigenler  invertigemus,  Apaaioii  regidam  se< 
rtt/i,  quam  ia  /iif JHsmoiii  re  TimaiJieo  ei  Tito  scribit 
uicens  :  Oporlel  '^episcoputu  iri^prelieiisibileuiesse: 
if/  ^  es!,  nou  obnoxium  reprehensioni.  Uoc  ad  TimO' 
ikemu,  Ad  Titum  **  auiem  :  Oporlcl  episcopiiin  sine 
criiuHie  Ciise  :  quod  {ut  Hieronymus  scribit  ad  Ocea- 
uum  ")  idem  eei,  §  ^.  Non^ne  autem  criminis  quod" 


simt,  qui  lcctioneiii  isiaiu  niale  ialelligenies  faltar 
securiuie  decipiuiHor,  dttin  credtmi;  qOod  si  supra 
fiiDdauienium  Cbrlsifc  capilaUa  crimina  aadificcui, 
peecata  Ipsa  per  iguem  iransrtoritim  possiut  purgari,^ 
et  ipsi  postea  ad  Yitaui  tierpeiiiaiu  perveiMre.  Ih- 
iellectus  islo,  fraires  carissinii ,  corrigeudiis  esi,, 
•ttia  ipsl  seaeduounl,  qui  laiilcr  ^^  sibi  bkuidiiintur* 


NOTATIONES  CORUECTORUM. 


P.  m.  ^  Bes  coft/ra  :  Sic  fere  iii  glossa  oniiiiarla 
ad  vooem  iilam  :  irrepreiiengibiiem ;  et  esi  epitome 
qiixdaui  verboruin  B.  Hterouyiui  iu  cpislolu  ad 
Oceanum,  explananlis  locnm  Aposloli  ad  Tiiiiolbeuiii 
ei  ad  T4ium. 

i  Uude  :  Id  esi  non  apud  B.  Paulum,  sed  in 
glossa  ordinaria  ad  locum  B.  Panii.  Suiiipia  nulcni 
kenleutia  esi  ex  B.  Aiignsiino,  ex  trnclalu  41,  ad 
c.  8  Joanois;  ejusqtie  verba  babenlur  et  npud  Be- 
ilaniad  eurodem  B.  Pauli  locuui  elinfra  D.  81,  c. 
Apostoius  i. 

^  Remordeat  :  Sequebatur  in   vu)g;ilis  :  Vnde 

.Ilieronymus  scribit  in  eadem  epistola  ad  Titum:  qnae 

^erba  suui  iiiducla,  quouiaiu  in  nullo  manuscriplo 

suMi  ioveiiia   :   habeniuf  auieiu  iufru   ead.  anie 

1,-ap.  I. 


*  Bnde  Bedu  :  lu  rommentarlis  ipsrus  aif  c.  5^ 
epjstolas  Jboobi,  ad  liia  verba  :  coufiiemins  aiteru- 
trum,  sic  legitur  :  In  liac  antem  sententia  iiia  debet 
esie  discreiro,  vt  qvolidiana  leviaque  peccata  alleru- 
trum  cocequatibus  confiieamur^  eornnique  quotidiana 
[)  eredamns  oraUone  saioari;  porro  gravioriM  iettne  im- 
mundiiiAm  juxia  legem  sacerdoii  pundamus^  aiqusjJ 
ejus  arbitrium,  quQliter  el  quanto  tem^^ore  jusieiii^ 
pu  rifica  ri  curemus, 

■■  Nuilum  peccatum  :  In  glossa  ordinaria  iii 
cap.  11.1.  r.orinih.  ad  ea  verba  :  r^tis  eni  ^^orpoyis 
el  sanQuiiiii  Doinini,  citniiirb;ec  senieinia  o\  B.  As) 
gusl.  boiniliii  ii,  in  Joannein,  in  hrc  vcrbA  :  Sul- 
Inm  pecctinm  veniale  est^  dum  plnet>t,  quaniunvtni' 
que  parvuiu  :  hicut  moriale^  si  vere  disiHii^t,  nuiiHtn 
judicutur. 


DisT.  XXY.  Parsll.  •*  Ep.  apocrypba;  (Aiis.  I.  7,c.  81.)  Capiiis  biijus  verba  ex  Recognilionibus  Cle- 
iwtlis,  ei  ipsis  supposilitiis,  deproiupia  suui.=  C.  lil.  "  hab.  A.  635.— Ans.  l.  7,  c.  86.  •'  expeditus  : 
ijoW.  Hisp.  —  An».  =  Pars  111.  **  1  Tim.  c.  5,  v.  S.  "  ox  gloss.  iulerlin.  nd  huuc  locum.  »*  cap.  I ^ 
^7.  »» al  iufr.  ead.  c.  6.  »■  el  iu  gloss.  ordiu.  ad  loc.  c.  episl.  ad  Tini.  "  crimine  '  Eild.  coll.  u.-^ 
iolim.  ^  Seriu.  41.  de  sanclis«&ive  deauim.  defuuciorum.    ^*   sic:  Edd.  coll.  o. 


Ml^  DECRLTI  PARS  PRIMA.  DIST.  XXY.  I48 

lllo  eniro  trandiiorio  igne,  cle  quo  didt  Apostolus  A  maledicimus,  qaum  scriptam  ^  sit:  Pieque  malediti 

regntim  />«  pouidebunt 

G.^1  V.   Quw  iunt   venalia  peecaia^  qua  pou  hanc 


^* :  /pte  autem  $alvu9  ertf,  sic  tamen  qMosi  perignem^ 
non  capiialia,  sed  ^*  niinuia  peccata  purgantur :  de 
quibus»  etsi  non  omnia,  vel  aliqua  commemoranda 
sunt,  ne  aliqiiis  se  inaniier  excusare  conetur,  et 
dicat  se  nescire  quae  iimt  minora  ^.  peccata,  vel 
quae  crimina  capiialia.  {  6.  £t  quamvis  Apostolus 
capiulia  plura  commemoraverit,  nos  umen  (ne  de- 
aperailonem  racerevideamur)  breviter  dic|mu8,  qua 
Funt  ilia':  sacrilegium,  homicidiam,  adulterium» 
rornicatio  ^',;falsum  testlmonium,  furlum,  rapina, 
superbia,  iDvidla,  avaritla;  et  si  longo  tempore 
teneatur,  iracundia,  et  ebrietas,  si  assidua  sit,  in 
eorum  numerum  computantur  ^.  Quicunque  enim 
aliquod  ^^  de  isfis  peccatis  in  s^  domioarl  cognove- 


vttam  purgantnr. 

Item  Gre«oi^ids  Dialog.  lib.  lY.  '*  c.  39. 

Qualis  liiuc  quisqne  egreditur,   talis   in  judiciv 

prsesentatur;  sed  tamen  de  quibusdam  levibus  cul- 

pis  esse  ante  judicium  purgatorius  ignis  credendns 

est,  pro  eo  quod  veritas  dicil  ■* :  Quia  si  quis  im 

Spiritum  sanetum  blasphemiam  **  dixerit,  neque  in 

hoe  steeuh  rendtletur  ei,  neque  in  futuro.  Ip  qua 

sententia  datur  mteiligi  quasdam  cuipas    in  lioe 

saeculo,  quasdam  *  vero  *  In  futuro  posse  laxafi. 

Qiiod  eniin  de  uiio  negatur,  consequens  intellecius 

patei,  quia  de  qi^ibusdam  conce«Uiur.  Sed  tanicB, 

rit,  nisi  dignese  eiuendaverit,  et  si  babuerit  spa-  ^  ut  prxdixi,  boc  de  parvisminiiuisqiie  peccatis  fieri 


tium,  longo  tempore  pcenitentiam  egerit,  et  largas 
eleemosynas  ^  erogaverit»'  et  a  peccatis  ipsis  absti- 
nuerit,  illo  transitorio  igne,  de  quo  ait  Apostolus, 
purgari  non  poterit,  sed  aeterna  illum  flamma  slne 
ullo  remedio  cruciabit  ^^  §  7.  Quae  autem  siot  roi- 
uula  peccaia,  lipet  omnibus  nota  sint,  umen  quia 
loogiim  est,  ut  Annia  replicentur,  opus  est,  ot  ex 
eis  vel  aliqna  nominemus.  Qnoiies  aliquis  In  cibo 
aut  H  poiu  plus  accipit,  quam  necesse  sit  '\  ad 
miuuu  peccata  noverit  pertinere;  quoties  plus 
loquitur,  quam  oportet,  aut  ^  plus  tacet,  quaro 
expedit;  quoties  pauperes  importune  petentes  *' 
exasperat;  quoties  quum  sii  sanus  corpore»  aliis 


posse  credendum  est,  sicut  est  assiduus  oiiosus 

sermo,  imrooderatus  risus,  vet  peccatum  curae  *'  fa« 

miliaris,  (qu»  vix  siiie  culpa  Tel  ab  ipsis  agiiur,  qni 

culpam  quaMter  declioare  debeant  sciunt,)  *  aui  iii 

non  gravibus  rebus  error  ignorantiae,  *  qus  *  cun  • 

cta  *  etiam  post  mortem  gravani,  si  '*  adhnc  in 

hac  Tita  pobitis  miniroe  *^  foerinl  relaxau. 

G.  V.  De  «odem.  PALKA. 

[Item  AuGUSTiMUS  *^  in  libro  de  vera  el  falsa  peenUen' 
tentiacAH.\ 

Qui  in  aliud  saeculum  distulit  frueium  couvei&io- 

nis ,  prius  purgabllur  *'  igne  purgaiionis.  Hic  auteni 

igiiis,  etoi  aelernus*non  sit,  miro  tameii  modo  gravis 


jejuiiantibus  prandere  voluerit,aut  somiio  deditosri  est.  Excellii  **enim  omiienipceiiam.quam  uuquani 

lAWfliMtt      n#l   AAAlA«SM.n      «*«M«Sa.    m..a.|£aa      AVA<in»A   Aa»1  .  nllAi.iA    nnefiiiA   AOt    in     ll«i»  VllO       VaI    llAlt    II  nfllAci    '1* 


iardius  adeeclesiain  9urgit;  quoties,  exceptodesi» 
derio  filiorum,  uxorem  suam  eognoverit ;  quoiies  in 
^rcere  *  clausos,  aui  in  Tinculis  *  positos  lardius 
requisierii;  qiioiies  ^  inllrmos  Urdius  visilaverit; 
•i  discordes  ad  conoordiam  revocare  neglexerit;  si 
plus  aut  proximum,  aui  uxorem,  aui  filium,  aoi 
lervom  exasperaverit,  quani  oportei;  si  amplitis 
fuerii  blanditus,  quam  expedit  *';  si  cuicunque  ma- 
jori  personse  aui  ex  voluntate,  aui  ex  necesaiiate 
adulari  voluerit ;  si  pauperibus^esurieniibus,  nimium 
^elicioia  vel  suqiptuosa  convivia  *  sibi  *  pnepar^Terii ; 
•I  ie  in  ecclesia  aut  extra  ecdesiam  fabuUs.otiosis 
(de  qoibus  in  die  judicii  ratio  reddenda  est)  occupa- 
Terii;  si  duin  incaute  juramus,  et  quuin  boc  per  ali- 


aliquis  passus  est  in  liac  viia,  vel  pati  »  poiest  *^- 

Graiian.  Alias  autem  ea  tanlum  delicta  significal^ 
quorum  est  perpel^a  infamia. 

Unde  UiERONTHUS  '*  scribit  in  eadem  eptstola  ad 
TitumtCap.i : 

C.  VI.  A  die  baptismi  sine  crimine  debet  tfivenirt,  qui 
in  episcopum  est  ordinandus. 
Primuro  itaque  sine  criiniue  jubetur  esse  eplsco* 
pus,  quod  puio  alio  verbo  ad  Timotheum  irrepre- 
bensibilem  nominatum :  nou  quod  eo  tantuin  tetnpor 
re,quoordinandu8  est,  sine  ullositcrimine,  ei  praete- 
ritas  maculas  nova  conversatione  **  dihierit,  aed 
quod  ex  eo  tempore,  quo  in  Chrisium  renatus  est, 
nulia  peccati  conscieniia  remordeatur  ^*.  Quomodo 


{|uam  necessitatein  **  implere  non  poleriious,  utique  D  ^Mtn  polest  praeses  ecclesiae  aiiferre  maluni  de  me- 
perjuramos,  et  cuin  omui  facilitate  vel  temeritate      dio  ejus»  qui  iu  dilecto  simili  ^^  corruerit  ?  aui  qiia 

NOTATIONES  CORREGTORUM. 

C.  y.  A  Yet  pati  potest :  Haec  verba  non  suni  io  ongiuali,  neque  infr^  de  poeii*  di&V.  7.  c.  uli.  S*  ^* 
ubi  hoc  idein  recitatur. 


DiST.  XXV.  P.  III.  *»  f  G<»r.  c.  3.  *»  add.  :  quasi:  Ed.  Bas.  **  miffirfa ;  Edd.  coll.  o.  "  abesi  ab 
orig.  '^" eomputabitur :  Ed.  Bas.— compiiffl/Kr  :  Kdd.  coll.  o.  orig.  *'  aliqua  :  orig.  "  add. :  non  :  colU  o. 
♦•  irucidabit :  Etl.  Bas.  ••  et :  Ed.  Bas.  "  est  :  Edd.  coll.  o.  ••  deesl.  ib.  ••  paiip.  peteniem  :  Ed.  Bas.  — 
Pohra.  •*  et :  Etld.  coll.  o.  ••  oportel :  eaed.  ••  pro  aliqu.  nec :  Bas.  •'  1  Cor.  c.  6.  v.  10.  =  C.  IV.  ••Opus 
noninoffensap  fldei.  —  Ans.  I.  41.  c.  159.  ••  Mailh.  c.  i2..v.  3i.  ••  blqsphemias:  Edd.  coll.  o.  " 
add.  :  rei :  Ed.  Bas.  —  Bohm.  ••  etsi :  Ed.  Arg.  •»  add.  :  in  morte  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  V, 
•*  Lihriim  de  vera  et  falsa  pcRn.  Angiistini  non  esse,  dudum  moiiueriinl  VV.  DD.  —  lii  E<l.  Bas.  hiijiis 
Palc«  nulla  inscriptlo  esl.  ••  purgandus  ett  :  Bohiii.  ••  superat  :  ead.  •'  abest  ah  Kil.  Bas.  =r  C.  M. 
••  iii  coiiiiiieni.  adT.  6.  c.  i,  Ep.  'Paiiii  ad  Tlluiti.  ••  conversone  '  Ed  Bas  '*  mordotitur  :  Edd.  coll.  ^ 
V  detiftum  simile:  Edd.  eoil.  o. 


i*»  DECUETl  PARS  PIUMA.  DIST,  XXVI.  fJJD 

UberUle  eorripere  peccaiileni  polest  qtiuro  laci-  A  non  9olum  tempore  $nm  ordinaiU>HiM.^  ud  etiam 
iu8  sibi  ipse  respondeat  eaJem  admisisse  qiiae  cor-  omni  tempore  po»t  baptisma  a  crimine  immunit  ate 
ripilf  debei. 

dratiao.  Ecee,  qm^  ordinandue  eet  in  epitcopum^ 

r 

DISTINCTIO  XXVI. 

GRATfANUS.  episcopus  unius  uxoris  vir,  signiflcaC  ex  omnibas 

I.  Pars.  Sequitur  in  utraque  epittola  [tinius  ^  uxo-  geiitibus  uuitatem  uni  viro  Christo  subditam. 

ris  finini]  po$t  baplisma  videlicet^  non  ante  bapli'  11.  Pars.  §  i.  Ilaque  sicut  duobus  doroinisservi- 

siirum.  re  *,  sic  ab  uno  Deo  apostalare,  et  in  alteriuii  siiper* 

Unde  lliERONYiius  &  tcribit  ad  Oceanum^  stilionem  ire  non  licet. 

epist.  85 :  C.  1|1.  Bigamut  c  probatur  qui  ante  baptismum  ha^ 

C.  I.  Patt  baptitmum  debet  eue  monogamut ,  ^tii  in  buerit  unam^  et  pott  bapiitmum  alteram. 

tpitcopum  e$t  ordinandut.  Uem.  Imnocentius   [l.J  Rufo  et  Eutebio,  et  ceterit 

Unius  uxorift  Tirum*  id   est  inonogamoro,  post  epitcopit  Macedomce^  epittoL  XKlLc.  2*. 
n.iptismum.  Si  enim  et  ante  conjugem  babuit,  qti»  |.     Deinde*^  ponitur,non  dici  oportere  bigamum  eiim 

oblerit»  iion  ei  impuiatur  ',  cui  prorsus  novo  bomi*  U*"  caiechumenus  babuerii  atque  aaiiseiit  uxorem 

lii^iiec  siupra,  nec  alia,  quae  anie  fuerunt,  jam  "»  si  posl  baptismum  fuerit  aliam  &onitus,  eainque 

obsuiit.  primam  videri,  quae  novo  boniini  copulala  sit,  quta 

C.  II.  Qul  mme  bapHtmum  kabuerit  unam.  et  pott  '""*^  conjugium  per"  baptisini  sacramentum  cum 

baptUmum  ff/tam,  ordinandut  non  est.  ceteris  criininibus  sit  ablutuin  ^*.  Qnod  quiiin  dc 

AwBSTiKus  vero  ^  eontra  tettatur,  uribent  in  epitlO'  ""*  "''^"^  *'^^^'"'*'  ^®'"^®»  ^*  ^''«^s  habueril  i:i  veierc 

lam  ad  Titum.  posiius  homine  uxores  ^^  erit  ei   qtiae  post  bapii- 

Acutlus  iiitellignnt,  qui  nec  eum,  qui  catecbumc-  smum  quarta  est»  sic  interpretnniibus  priina,  ct 

niis  vel  paganiis  '  habuit  alteram,  ordiiianduin  cen-  virgiiiis'^  xque  nomen  accipiet,  quae  qiiarlo  ducla 

sueruni,  quia  de  sacramenlo  agitur,    nou  de  pecca-  cst  loco.  Quis  (oro)  islud  non  videat  coiilra  aposio- 

10  >>.  *  Nain  iu  baptismo  peccala  omuia  dimittuntnr,  11  *' esse  praeceplum,   qui^ait,  iimi<s  uxoris  virnm 

et  qni  dixit :    Si  *  nupserit  virgo^  non  peccat,  salis  oporiere  fieri  saceriolem  ?  Sed  obiicilur,   quod    iii 

declaravil,    niiptias  non  esse  peccaluin*.  Propter  baptismo  totuin  *%  quicquidinveieri  bominegeslnin 

satictitatem  autem  s;icramenli  sicut  femiiia,  si  c.ae-  est,  sit  soliitum  ".  Dicile  mibi  (cum  **  pace  vcslr» 

iliiiinena  viiiata  est^non  potest  postbaptismum  iiiter  loqiior),  crimina  taniuin  dimilluiitur  in  baptisiim, 

i)ei  vii^ines  coiisecrari,  ila  iion  absurde  visuiu  est  jiit  c.t  illa,  qiiui  sccuiidiim   Doiiiini  **  pr.l'cepi'i  ac 

iiigaraum  non  peccasse,  sed  normain   sacranieuli  Dci  inslilula  conipleiitur?  Uxoreiu  ducere  criniC!! 

Muistsse  noii  ad  vilae  nierilum,  sed  ad  ordiualionis  est,  an  iion  est  criiiien  ?  Si.criineu  est,  ergo  **  (pr%- 

'ecclesiasticae*  signaculuifi  necessariain.   Ei  sicut  Tala  veuia  dixerim)  erit  auctor  in  culpa,  qiii,  ut 

plures  anliquorum  Palruin   iixores  signiric.iveiunt  crimina  commiiterenlur,  in*^  paradiso  prxcepii  «, 

fuluras  ex  oinnibus  gcniibus  ecclesias,  uni  virosub-  quum  ipse  eos  benedixit.  Si  vero  non  esl  criinen, 

tlilas,   Id  esl  Chrislo,  ita  noster  antistes,    id  est*  quia  qtiod  Deusinsliluii"  ncfas  sit"  criinen  nppci- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DisT.  XXVI.  C.  1.   •  Hierontjmut  :    Sententi»  G.  III.  «  Bigamut :  Rubrica  htijus  capiiis  ct  se- 

qttiJenihiijua  etsequentis  capitissunt  Patruin,  qui  qtientis,  qtia!  in   codicibtis  impressis  erant  trans- 

ciiauiur,  fd  est  Uieronyim  et  Aiigustini ;  verba  ta-  posita,  insuum|locuinex  aliquotiiiantiscripiis  siiiit 

meii  ipsa   potius  videiilur  stiinpia  ex  collpclaneis  restituia. 

Bcdo!,  et  es  glossa  ordinaria,  hujiis  qiiidcin  capilis  ^  iJomine  uxoret :  Sic  in  omnibus  niatiuscriptis 

in  priinam- ad  Tiinoih.  c.  5,  sequentis  vero  in  epi-  et  apud  Burchardtim  et  Ivonem  pnrt.   1,  c.  iDi. 

ftloiam  adTitum,  cap.  1.  quamvis  in  originali  et  apud  eundem  IvontMn  p;iti. 

C  II.  ^  Peccaio:  Sequebatur,  propter  tanctilatem  t^  8,  cap.  505,  paulo  aliler  et  obscurius  legaiiir. 

lAmiNenit,  «trtti»  f^iRjfm,  elc.  Restitutus  esltoius  ^  Pra^cepit:   In  orig.    et  apnd  ceieros  cotlcci. 

hic  locus  ex  glossa  ordinaria.  Nain  apiid  B.  Augii-  I^gittir  :  t/i  paradito  auum  ipse  eos  jumjeret,  bent* 

siiiium    et   reliquos    collectores    copiosior   eiiain  dixit, 
est. 

DwT.  XXVI.  Pars  I.  »  1  Tim.  c.  5.  v.  2,  et  Tit.  c.  t.  v.  6.  =  C.  I.  •  im»«/a6i/iir ;  Edd.  Bas. 
tnipii/eliii  .  Edd.coll.  rel.  '  abcst  a  glossa  ord.  ad  loc.  c.  Tiin.  et  ab  Ed.  Bas.  =  C.  II.  ^  ex  gloss.oriL 
adci.  Ep.  ad  Tilum,  snmpta  tanien  sententia  ex  Aug.  libro  de  bono  conjugali  c.  18.  —  Ans.  1.  9.  c.  59 
Ivo  Pau.  i.  6.  c.  66.  Decr.  p.  8.  c.  294.  Polyc.  1.  2.  t.  31  —  infr.  C.  28.  q.  5.  c.  2.  *  paganus  ante  ba- 
pitiiiiMm  kabuerat  unam^  et  pott  bapt.  alleram  :  Edd.  coll.  o.  *  i  Cor.  c.  7.  v.  32«  '  Sicut  episc. :  easd.  = 
P.  II.  ' Mattb.c.  6.  T.  24.  =  C.  III  •  scr.  A.  414.  Burch.  I.  4  c  98.  Ivo  Decr.  p.  i.  e.  292.  et  p.  8.  c.  505. 
P*>lyc.  i.  6.  l.*4.  ^*  opponiiur :  Edd.  coll.  o  *'  add. :  unafU ;  Ed.  Bas.  **  per:  Isid.  Merlini.  ^'  ablatum  : 
&ld.  eotl.  0.  ^^  vtr^ims^ue;  orig..  ap.  Coustant.  *' Tit.  c.  i.  v.  6.  **  aliest  a  coil.  Uisp.  ^^  iotum  : 
ib.  ellsid.  Merl.  **  ut  loquar  :  Edd.  coll.  o.  —  toquar:  Ivo  -^  ap  Bohin.  sequ. :  auy  quod  abest  ab 
•»rig.  «»  tept :  orig.  ap.  Coustant.  »•  add. :  ul  cum  :  Edd.  coii.  o.  **  Gt»n.  c.  1.  v.  28.  "  junxit :  oiig. 
•«^w/:Edd.coll.o. 


|t|  DKCnETf  rARS 

Kiri,  el  Sn.omon  *  adiTidit :  ttwim  a  Deo  preeparu' 
mr  9tro  icxor,  quombdo  creditur  iiiler  criiiklna  esse 
dimissiiin*',  qiiod  auciore  Deo  legiuir  consonuna- 
tuin!  Qiiid  de  lalinm  fitiis  pereenseiur?  Numquid  '* 
non  erunt  admiltendi  in  beredilaiis  consortio,  quia 
ex  e:i  suscepli  simt,  qiiae  nnle  bnplifvnmn  fiih  *^ 
•  nxar,  cruntqiie  appeliandi  yvl  Haturules  ve)  spiirii, 
qui»  11011  esl  legiiimum  inairinioniitiii,  iiisi  iifitd  (nl 
vohis  videtur),  quod  posi  ba|>irsnmiii  assiniiiuir? 
tpse  Doiuiiius,  quum  interrogarelnr  n  iudaiis,  si  K- 
terel  dimitien;  uxorem,  atqne  expoiieret  (^cri  non 
debere,  addidil  ** :  Quod  etgo  Dew  junxity  komo 
uon  separeL  Ac  **  ne  de  his  looutos  esse  creilatiir» 
qui '  *^posi  bapiismom  sbrtruntur,  nieiHiiierii  hoc  et 
a  Jtidaeis  iiitcrnigalum.  ei  iii('n^is  cs  e  resp4>usnnK 
{.  2.  QiiaerOt  el  sollicilus  quurro.  si  uira  c;jrdciiH|ue 
sit  uxor  ejus,  qni  aiite  catecliuiiieiius,  posiea  sil 
fidelis,  flliosqitc  e)iea,(|uuin  esscl  cutecbiiineuiis^ 
siiscepierit,  ^C  posiea  niios  ** »  quuni  Odelis :  iitruiii 
sint  appeliaudi  fralres,  an  non  babeant  postesi  de- 
rnncto  patre  erciscund-je  liaeredilatis  cousortinma 
f|uiljus  fiiioruni  n^inen  regeneraiio  spintiialis  credi-* 
tur  al)stulissc?Qu(>d  qiittm  ita  sentire  aique  jiMlicare 
absurdum  es\  qux  (*nialuni*)  ratio  est^  boe  defcn- 
(!i,  el  vacu^  lua^ii  opiiiioiie  iaclari,  qiiam  aiiqiNi 
auctoiit  tte  ruliorari,  qiimii  iioii  possil  inter  peecata 
deputari,  qwKt  It^x  piTeeefNlei  Oeiis  11111x11**?  §.  3». 
riuuiqui(isi^(luis(:atecUimieiiMsvLruiti!l)Hsstuduenl„ 
tiuiuiliiatem  secutus  fuerit,.  patietitiani  tenuerit, 
eleeinosyiias  fecerit,  iuorli  destinalos  qiialil>el  ra- 
lioue  eripuerit,  adulieria  exborruerii,  castitateiu 
leiiuerit ,  quu.ro,  si  liaec»  quniu  fuerit  factiis  fiikUs 
^ioiltit,  (|uia  per  baptismum  lotnm,  quod  vetus 
luiiio  g(*sserat,  pdlauiraufcrri?  Aspieianitis  genti- 
(eiu  liOB^inein  Coriieliuin**  oratiottibiisatqiie  eiee- 
mosynis  vaeaNtein,  angeium  audtenteai  per  reveia- 
(ioneui,  ipsuuKiiie^  Peinitu  videntem;  iiumquid  per 
))^isiniuu  hxt  iUi  ^  a^blata  siint»  propter  qn«  ei 


PRtXtA.  DIST.  XX Vr.  <5S 

\  bnptisintis  vidcliir  esse  conccssns  T  51  ita  creoitnr, 
inilii  crcdiie,  iion  inodlcuni  crraliH',  (fuia  quieqiiiil 
beiie  g/stttui  fuerit  et  sccDndnin  praeccpta  tegali.i 
ciistodituni,  uon  poiest  faeienlilMis  de|>erire.  J.  4. 
Nupiiaruin  ergo  copula,  quia  Dei  niaiidalo  pcrlici^ 
tur,  iion  p«>tesl  dici  peccatniii,  et  quod  peccatuiii 
uonest,  soWi  inler  peecata  credi"*  oninino  noii 
debei  *%  erilque,  integruin  a^siimareaboleri  **  non 
po&se  prioris  nomen  iixoris,  qiiuinnoii  dimissnni  sil 
propcccato,  qiiod**ex  Deisit  vohmtaie  comptetuui. 
C.  tV.  in  bfiptiimote  culpa  dimittiiur^  non  les  con- 
ju^ii  uboletur. 

Uem  Aosbrosiu»  lib.  I  de  oficihr  e.  mlt,  *»  [r .80}. 

Una  tantnm,  nee  repelita  nobis  eopiiia  perinttti- 
tur,  et  in  ipso  eonjugio  lex  csl,  non  iterare  coiiiii- 
^  gibni,  nee  secnndae  cotojdgis  sortifl  eonHinciioitein. 
Qnod  plerisqne  •mirntoi  vitletur,  cur  *•  eliam  aiiie 
loptismum  iterala^  ci>iijiigia  elecli^ni  *»  miuiti  is  ei 
prerogativai^  ordinationis  iuipcdimentn  gniiereni, 
qiiiim  etian  deticta  obesse  lion  soieMilt  st  bvacri 
leiiiissa  fuerint  sacraweni^  Sed  •nleliigere  debe- 
iniis,  quia  in  baptismo  eulp»  diAiiHi  poiesi,  tex  ^^ 
al>oleri  noii  potest.  in  eonjugia  noa  culp,  sed  lex 
csi.  Qjiod  €ulp;cesi  igitnr,  in  baplismo  retaxauir : 
quiwllcijis  esl,  iii  conjugio  uou  solvilur.  QuoiikmIo. 
auiem  poiesl  liortator  6sse  viiluiiatis,  qui  ipse  cun- 
Jiigia  frequentavcrit  ? 

Gratian.  Joamiei  eiium  l^aptiita,  dum  tterodem 
uy  iitee^u  proliiberit  dieeM :  Non  *»  licet  tU)i  haberc 
Q  Hxorem  fratris  toi,  imdentet  oUendit  inter  infideles 
conju$ta  es$e.  Vudt  datur  intetUgi  ^od  bigami 
dicuntur  non  solum  qui  poit  baplima  conjugiit  (re- ' 
quentant,  sed  etiam  qui  ante  baplumum  unam,ei 
post  baplitmnm  alterani  habuisse  probautur.  5. 1.  Bi- 
gmnuB  wf»  in  taeetdotem  ordinari  non  debet,  non 
^a  deliqnerit  seeundam  aceipiendo  uatorem^  seJ 
quia  pratrogatiea  exulm  esi  sacetdotjis. 


7«0TATI0IIES  COftR£CTORI}B|. 


f  Oui  post  baptimum  :  Apod  Qureb^rdimi  e^  Ivo- 
Mein  in  I.  |>pi'te  legiiur ;  ^mrpMtfcap/tswuM  sor- 
iiuntur.  Sed  iu  origiiiali  el  apud  tvonein  parl.  S,  ei 
(ii  Pauorinia,  el  infra  28,^  q.  i.  c.  Nimiqniif,  Kioe 
iiiodo  :  qui  post  baptismum  nxores  sortiuniur.  Vermu 
ob  glossain  nibii  est  muialunu 

*  Ipsumque  Petrum  :  Apud  IniMicenltum  iu  cod. 
(!aii.  et  Diircliardum  est:  at(fue  eleemostfnit  reve- 
itttionem  Petrumque  ipsum  vidisse.  Apud  ipsnm  tiH 
nocenttum  iii  |oini&  conciiiorniii  r  per  revelatiwem 


angelnm  Petrwmqne  ipsum  vidisse.  Aptid  Ivmcim  r 

Perrni»  ipsum  rerelatiotw  eidisu. 
C.  IV.  ^  Iterata:  Apud  B.  Anibrosiiim  loeus  liic 

varie  legitnr.  Mam  in  antiqnis  impressiotiibu;^  babe- 
-V  tur  :  ilerfl/ocwrfnjio;  in  recentioribvs  vcro:  iteroii 
*'  eonjugii.  Itemque  in  Panormia  et  apnd  IvoMcni.  tu 

liis  tamen»  qnae  seqnontur,  eoncordant,  sic  fegeudo  : 

nd  eieetiomm  wenneris^  et  prairogativam  ardiuutiouii 

impedimenta  generentnr. 


DiST.  XXYI.  C  Ili.  ^  Prov.  c.  «9.  ▼.  14.  » eomim$snm:Eit  Bte.  «  cf.  rrfra  C  2*.  q.  I.e.  f.  " 
fuent :  Edd.  ^^uerat :  Edd.  eoU.  rd.  *•  Mattli.  c.  10.  v.  6.  -  in  Edd.  ^l.  o^  csi  iquoscottjunxti. 
(iiissa  voce  ergo,  qnse  legilur  in  sola  Bas.  *•  A/  ;  Ed.  Bobin.— an  :  Edd.  Arg.  Ten.  L  Nor.  Ligdd.  Aiiiv. 
^  quw :  orig.  ap.  Cousl.— Edd.  Arg.  Par.-^Ed.  ^ais.  m  seqq.  add. :  njorem.  **  add. :  /ihos  ;  Edd.  coU.  «• 
"•^  qua:  ratio  eU  hoc  matum  defendi  flvo)  et  vacuam  opimonem  probari  :  ColL  llLsp.  »•  ado. :  etjes  J«^J'/ 
Isid  MerL— cujijttnjcil  ;  Ivo.— sn^iuwnl ;  Ed.  Bas.— «Iiir«rit :  EJd.  rcl— tirptoilr  ;  Bolim.      ftci  •  Kuiil. 


Edd. 


xiijd.    «  UattU.  c.  14.  V.  4. 


*^  DB(Hl£TJ  P4US  PIUMAv  DI6T.  XtXVII  U4 

Uii^«  Anibrosius  a<f  Vwtfi/BhfM,  uA.  X.epiit^  gl*'  A  iojp,.,u   saoeifxlMii   siisiMHMMirfi.  Qui  ainem  itcraverit 

^    „    -,  , .     *" '  coiijiigrum,  (:iil})»m  qiii^lmii  non  liabel  ooiuquiAdtl» 

ti.   V-  ^on  peccnt   bwamm^.sed  prccroaatha  sacer-      ^.i  ^«^-  i  .• 

doiuexuuur  "y""''"  *"*^*^'        seil  ))rxiog:tti\y  eibUiliir  sraceidotis; 

Qttl  g:i:e  criiiiine  est  unins  uxnrls  Wr,  tenetiir  nd 

DISTINCTIO  XXVII. 

GRATIANIJS.  cMii,  qni  l.ileg  divMiifil. 

I.  P:irs.  Quod  auiem  unius  uxoris  vir  episcopus  {\.  \\\,  iu  evden^ 

e$»e  jubetur,  quiBriiur  an  de  tempore  ordimitioHh  Iiem  Thcmloriis  m  l^enmrnMi  \ 

hoc  sU  nceipiendum,  nt  tempore  $ma  administration  i$  .    Si  vir  him^lct  b  »  xouim  v!rj,Mnii«iis  linliefis  ;«?iitfi- 

eju*  possii  eopula  fnngi^  quam  unicamet  virginenh  gttur  iiliori,  poKttra  nOii  diiiiiiisii  nxorwii,  Sedlribns 

ahi  deopoMUivit.  jrtinispuinHfrtu 

Hoc  Marlinus  Papa  prohibel  dicene  *  :  llif  ronynHis  ^  wo  ecmitra  saiMt  •  : 

C.  L  Non  ordinelur  diaconus^  ni$i  castilatem  fuerit  ^  C.  IV.  Dumnubiie  esi  rovfiNtitPus  vitgimtntem,  teile 

professus.  UHbehs. 

Diaconus  qui  eligilur,   si  coutestalus  fiieriipro  Voveniibus   virginitalem  iion  soiiNn  mtliere»  setl 

a:clpiendo  inatrimonio,  el  dixerii '  iioii    posso  iu  eiiain  velie  (lainiialiile  eiiL. 

c^slil,ile  pernianere,  hic  non  onliiielur.  Qiiod  si  in  C.  V.  DamnatiQuem  habebit,  $i  nupsefit^quiBvirgim^ 

ordinaiione  tacneril  ei  ordinatus  fnerit,  ei  posica  tmem  vovit. 

iiialriinonium  desideraverit,  aiieniis  sila  ministerio  l<'^ii>  conira  Jovinianum,  lib,  1  *. 

et  vacet  a  clero.  Si  nupserit   vir^o,    noii  peccat  *:  non  illa  vlr^o, 

Graiian.  Hac  auctoritate  datur  intelligi,  quod  t7/t,  <i"»'  senicl  *  Dei  *®  ciilliii  dcdicavil.  Harnin  enim  si 

^t  uxores  babent  vei  accipere  volunt^  nec  diaconi^  qn:i  niipseril,  habeliitdumnationein,  quia '*  priinai» 

nu  sacerdotes  fieri  possunt,  nisi  continentiam  profi'  (Ideiii  irrilaiii  fecil. 

iiantur  :fi\,'Si  vero  diaconus  a  ministerio  cessare  C.  VI.  Qua!  sanetimoMalem  $e  e$$e  finxeral^  nubdre 

voluerii^  et  contracto  matrimonio  licite  potesl  uti.  "'"'  vaUt,                                ^ 

Nam  eiei  in  ordinatione  $ua  ia$t}iat%s  votum  obtuterit,  ^'^"  Nicoiaiis  PaiKi  [n  adAlbinnmViennene.  Ecclesiir 

...  arcmepncopnin  ". 

iatnem  ianta  est  vts  m  $acramento  conjugu,  quod  nec  ^     t-  .            ••    i    r     •                     ....       •• 

....            .     .    .  j.      ...               .    '.  Q«iod  interrognsli  de  reiiiiiia,  quae  posiobilmn  »• 

exviolutwnevoii  potest  dtssotvttpsum  conjnaittm,  ,.         .  .      .                   ,                 •  i       i 

,.    ,      .         ..             .,.,.«'                .  .     .  0  in:iriiisni  sacrnni  velamen  snper  caputsiiunijinpo- 

Vude  Angnsliiius  «  m   hbroDe  bono  viduttalis  ud  ../...           ,1            .      .               .        • 

Junannm  viduam,  cap,  10  »  :  *'"^»  ^^  ""***  ^  ^""  codem  Yelamine  sanciiinoiiia- 

C.  II.  Nubentet  post  voinm  non  $unt  adinvicem  se\m^  *«'"  "  ^^*  "^^^^^  "^^^^  ^   »"P^«^s  ''®<*"^  •  ^omim 

randi.  mihi  "  videlur,  quia  per  hypocrisim  ecclesiasticain 

II.  Pai-s.  Quidam  nubentes  posl  voium  assernnt  regulam  conturbare  voluit,  et  non  legitiine  in  voio 
aUuiieros  esso.  Ego  auteiii  dieo,  qnod  graviler  pec*  suo  pennansit,  ul  poenitenltain  agal  de  itlasinue 

notationes  correctorum. 

Disr.  XXVil.  C.  it.  ^  AugHstinu$  :  Verba  propria  interiinearis. 
bnjnscapilis  nou  sunt  iiiveiita  apnd  B.  .\ngiisuiinin.  //ieroff2(mtt' *  Graiianiis  bic,  ct  Itifm   47.  q.  U 

Senienlia  taiiien  tiabeliir  in  lihcllo  de  hono  viduil.i-  c.    t*oren/f^tt5.    et  (Magistor  seiitentiarUin  lioc   tri-^ 

tis.  Oinnino   autciii  inlelligendnm  hoc  est  de  voio  bunnt  Hieronymo,  apud  qiiein  non  est  InveHtnin.  la 

siuiplici,    ul    Gratianus  in  line  hi^JS*dis(iiiclionis  glossaordinaiia  i.  Tim.  cap. 5.  adeaveiba  : /ia6«ii^ 

rxpoiiit.  u$  damnaiionem^  refertiir  ex  B.  .Angusiino  ,  cujns 

C.  111«  ^  Simplex :  Abest  vox  ista  :ib  oiniiibns  ina-  propria  verba  hubentur  infra  c.  fMi/>iif(nn>i.  il.q.  i. 

iiii.^tcriptis,  et  infra  !27.  q.  \,  c.  si  qnis  ro/fimeiiani  ab  m^  post  principlum. 
luiprcbbis.    In  uljquut  luincn  pervetusiis  esl  gtossa 

DisT.  XXVI.  C.  V.  ^  scf.  posl  otntum  ^imenii  Ep.  VerceH,;  A.  57i.  —  in  Edd.  col,  0.  111  inscr.  add. ; 
iuetnsiola,  —  Ivo  Pan.  1.  6.  c,  63.  Decr.  p.S.  c.  i90. 

DisT.  XXVH.  P.K  *  c.iO.  Conc  Anc.ex  vers.  Marlin.  Brac,  iniercap.  c.  3D.— cf.  D.  28,[c.  8.— IvoPan.  U 
3,  c.  97.  Decr.  p,  6,  c,  376.  =  C.  I.  •  add.  :  $e  :  Ivo.  s=  C.  II.  *  Non  desuni,  qui  lib.  de  Iwn.  vid.  ab 
Angnstino  abjudicent.  Ipsa  canonis  verba  in  eo  non  siint  reperia ;  legitiir  tanieii  siniile  arniuid,  qnod  relatuni 
est  infr.  C.  27,  q.  i^  c.  4i.  —  Augustini  nomine  canon  lcgilur  eiiam  in  Pmitentiali  Ant.  Aiig.  t.  8,  c. 
41.  =  C.  III.  *  cap.  32.  ap.  DWcherium.  —  Popuit.  Roni.  t.  &,  c.  1 1.  —  cf.  infr.  C.  27.  q  1.  c.  fin.  — 
Theodosius  :  £d.  BaS.  '  abcsl  a  Tlieodoro  et  Ed.  Dus.  zz  C.  IV.  *  ll:rc,  qu;e  in  P(£n.  Roin.  t.  8,  apnd 
Petrum  Lombardnm  Seiitcnt.  lib.  4.  D.  38..  el  infr.  C.  17.  q.  i,  c.  2.  Hieronviiti  nonien  rernnt,  niaiiis 
yideutur  ad  libri  de  hon.  vid,,  Angnsiino  vulgo  Iributi,*  c.  9.  perliitere.  =  C.  V.  ^  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  192. 
Uecr.  p.  7.  c.  i24.  —  Popn.  Roni.  t.  8,  c.  iO.  —  contra  Lucianum  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veu.  I.  "  peccavii :« 
orig,  —  Ivo.  •  $e  semel  ;  ib.  *•  divino  :  Edd.  cofl.  o.  **  i  Tiin,  c.  5,  v,  i2.  ;=  C.  VI.  **  In  hac  iiiscri.' 
ptione admodum  iuter  se  diOerunt  collectores.  Bnrcb.  1.  S,  c.  M,.^i  Ivo  Dccr.  p.  7,  c.  65.  iribnnnt  Nicol.iu 
MT.  Adulttino  Vienn.  Archiep.  ^  Pan.  :  Adalwino  Vivacensis  cccl.  Ep,  Conira  ap.  euindein  Ivoncin  p.  eaiU 
0.  i5^..  le^iuir  :  Alnmino  Junarieim  Ep.  —  In  Ed.  Bas.  esl :  Ei).  Alduinomothnsi.  Ciiin  Itcginone  lanuMi  ii\ 
app.  I,  c.  57.  legenduin  eril :  Adalwino  Juvaviettsi  (i.  e.  SalisUurgensi)  Aichiei\^i{m  iiacriuitcoiic.  C'jlon« 
b.  A.  S70.     **  ^iorfeni;  £d.  Bus.    *^  add  :  (eminam  :  Rcgino.     ^'  abest  ab  cod. 


465                                           DECRETI  PARS  PaiMA.  DIST.  IXVllf.  136 

neranda»  ei  roTerUlur  ad  id,  qiioi!  spopondil,  ei  in  A  G.  Ylll.  In  saeris  ordinibui  eomHmi,  non  aueani 

sacro  iniiiislerio  "  permaneal,  quod  Inclioayit.  '         "^^''^*  •  *'  **  duxerint,  tepareniur. 

C.  VII.  PALEA  ".  [Idem  ibid.]  ^^^^  Calixius  Papa  II  ". 

c  Mam  ^  8i  eonsenserimus,  quod  omnia  sacra-  Presbyleris  «,  diaconis,  suudiaconis  et  inonadiU 

nienti  ecclesia^tica  quisqtie  prout  vult  flngat  et  non  concubinas  babere,  seu  matrimoiiia  contrabere  pe* 

vere  faciat  **,  omnis  ordo  ecclesiasiicus  lurbabilur  nitus  iulerdicimus ;  contracta  quoque  inatriuiouia  ab 

^%  nec  caibolicae  fidei  jura  consistunt,  nec  canoties  bujusmodi   personis   dtsjiingi,  et  personas  ad  po^ni- 

sacri  rite  obserTaniiir.  Quid  eiiim  profuit  Simonl  teutiam  reiligi  dcberCt  juxta  sacroriim   canoiiuiu 

Mago  baptisroum  sacrum  (lcte  suscipere,  et  in  Cbri-  diflinitiones  judicaniiis. 

Blianitate  pcrmausurum  se  iiiixisse,  quiim  per  Apo-  Gratian.  Hic  distinguendnm  esi^  quod  voffentiun 

stolum,  fraude  **  ejus  detecta,  quod  slbi  futurum  a'<i  *^nt   ^mplieiier  vovenles,  de  quibus  Augustinue 

esset  proniinciatum  *^  ruit  ?  Ait  enim  **  :  Peeunia  ^  Theodorus  locuti  sunt^  aili  sunt,  quibus  post  wtum 

tua  tecum  sit  in  perdilionem  :  cor  enim  iuum  noa  est  benedictio  accedit  consecraiionis,  vel  propositum  relim 

rectum  coram  *'  Deo,  Posnitentiam  itaque  age  ab  hac  gionis^  de  quibus  Uieronymus  et  Piicalaus  et  Calixiu» 

nequitia  tua  *^,  et  roga  Deum,  si  forie  remittatur  **  scripserunt. 

libi  hmc  cogitatio  cordis  tui :  in  fetle  enim  amarttu-  ^  (Jnde  idein  Hicronynius  ••  contra  eumdem  Joviuianum 

dinis  et   obligatione  iniquitatis  video  te  esse.  Idco  lib.  i  scribens^  aii : 

;.Ies,  nisi  resipiscant,  spiriluali  gladlo  perculere  c.  IX.  Incestw  sunt  virgines,  qna>  post  con^cratio^ 

«-etiseinus.  Non  **  eniui  Tas  est  Spiritui  srincto  uieii-  nem  nubunt. 

>ri,  sirut  Anatiias  el  Sapbira  niciitiii  suiit,  ei  statiui  Virgiiies,  qiiaspost  coiisecratlonein  nupserunl,  non 

|.e.  ierunt.  i  tam  adlteruae  sunt,  quam  incestae. 

DISTINCTIO  XXVIIII. 

GRATIANUS.  ^^  supra  uxores  diixerint  aut  concubinas  Iiabiicriiit, 

I.   Pars.  Ecce  ostensum  est^  quod  nolentes  vovere  officio  alque  ecclesiastico  beneficio  careant.  Qiiiiui 

centineniiam.  nec  ad  subdiaconaium,  nec  ad  tnperiO'  «">""  »psi  lempluin,  vasa  Doniiiii  et  sacrarium  Spiri- 

res  possunt  gradns  conscendere,  Unde  ad  subdiacona^  ^"s  *ancl'»  debeant  esse  et  dici,  iiidigimm  est,  eo$ 

tum  accedeutes,  non  siue  volo   castilatis  jubentur  C  cubilibus  et  iinmundiliis  deservire. 

admitli/ auctoritate  B.  Grogorii,  f^iii  scribens  Petro  C.  111.  Caste  se  victuros  promittant  in  diaccnos  vel 

aubdiacono  [iib.  7,  epistola  i2  »  in  fine]  ail  :  presbyteros  ordinandi. 

C.  I.  Non  jiat  sutfdiaconus,  qni  se  caste  vicluruiu  non  ^'*'"  ®*  Concilio  Toleiano  IV  \  c.27 

promiserit.  II   Pars.  Quando  presbyteri  aut  '  diacoiii  pcr  pa«* 

NuUunt  racere  subdiacoiiiim  prrcsumnnl  episcopi,  rocbias  coiisiiluuniur,  oportet  eos*  priniiiin  '  *  |iro- 

nisi  qui  se  viclurum  casie  proniiserit :  {Et  nonnutlis  ressioiietn  episco[K)  suo   racere,   iil  caste  et  pure 

interjectis)  quia  nullns  a«l  ministerium  altarisacce-  vivnnt  sub  Dei   timoi^e,  iit,  dum  eos  talis  proressio 

dere  debct,  nisi  cujus  caslitas  anle  susceptuui  inini-  obligaverit  ^,  vitae  sancix  disciplinam  '  retineant. 

sleriiim  rueril  approbala.  C.  I V.  Qui  longam  corporis  sui  cont i nentiam  non  habet^ 

^  „    c  tj-               .                  .'.  .•  •        .'      .  «"  episcopum  eligi  non  debet. 

C.  II.  Snbdtaconus  el  supra  constitutt  mconttneiites.      ,       -,         .     ;   .  , 

uxorem  aut  concubinam  ducentes,  ecclesiastico  be-  -^'^»"  Gregorius    ctero  el     nobtltbus  cimbus  Aeapo^ 

neficio  et  oficio  careant.  '«'««"» ^'^-  ^^^^  «/"«'•  ^  '• 

Item  Itiiiocenfius  II  in  Concilio  liomano  *  c.  6.  111  Pars.  Priusquam  ad  nos  scripta  vestra  discor- 

fieceriiiiniis  ut  ii,  qiii  in  ordiiie  siibdiacoiKilus  '  D  rent,  Joannem  diaconuin,  qui  ab  aitera  parie  electus 

NOTATIONES  COIIRECTOUUM. 

C.  VI!.  ^  Caput  hoc  in  «mliis  Graiiani  codicibiis  cod.  Valic.  bibliolb.  in  rragmento  cujusdam  concilil 

(i.qii  busliabclursineiiouiinePjle»).estconjuiictum  ab  Urbano  II.  babitt,  c.  i.  Ex  eodem  vero  conrilio 

siipeiiori,  iiuemaduioduui  ei   apiul  Burcbardutn  et  sunt  caiiones,  Alienationes^  i±.  q.  2.  et  Paternarum^ 

IvoiK  m.  In  Panoriuia  autem  esi  sejuiicium.  24«  q.  5. 
Ct  Vlil*  ^  Pre$byteris  ;  Ilic  caiioii  iuventus  est  iu 


DisT.  XXVII,  C.  Vf,  "  minnterio  inchoavit :  Reg.  Ivo.  =C.  VII.  "  Burcb.  et  Ivo.  Decr.  ib.  Pan.  Ib. 
0.  206.  —  Paleae  iiotnen  abrstab  Ed,  Bas.  '*  jiat :  Bei^.  **  conturbalur  :  Reg. —  conlicrfra6i/ifr,  et  postea  : 
consisient — obSiervabuntur  :  Ivo.  **  fraus:Re%.  '*  prmnunciatum  esi :  Ivo.  "  Act.  Ap.  c.  8.  *'  aliMint  ab 
Ed.  Bas.  *^  ab  hac  imquitate  i^a  :  Edd.  o.  pr.  B:is.,  iii  qua  omissa  suiit.  *'  ttl.remlaanfur  cogitaius  :  Ett. 
Bas.  — -  cogitaliones  ;  Edd.  cnll.  rel.  **  Act.  Ap.  c.  5,  v.  3.  =  C.  VIII.  «f  ln  conc  Remeiis.  b.  A.  f  il9. 
c.  5.  el  Laiirau.  I.  h.  A.  iW,  c.  21,  C.  IX.    «•  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  193.  Decr.  p.  7,  c,  124, 

DisT.  XXVIH,  P,  i.  »  Ep,  44,  (scr,  A.  S91.)  I.  \.  Ed.  Maur.  —  cf.  inrr.  D.  31,  c.  i.  Coll.  tr.  p  p.  i.  i. 
IfS,  c.  60.  =  C.  II.  *  bab.  A.  1139.  Eadein  rere  babebis  in  Conc.  Reinnis.  b.  A.  1131.  c.  4.  — Ivo  Pan. 
t  S;  c.  142.  '  diaconatus  .  Ivo.  =  C.  III.  ^  bab.  A.  633.  —  Ans.  I.  7,  c.  143.  Biircb.  I.  2,  c.  153.  Ivo 
Pan.  I.  3,  c.  22.i)ecr.  p.  3,  c.  130.  p.  6,  c.  248.  '  et :  Edd.  coll.  o.  «abest  a  Coll.  Hisp.  et  Ivone.  *  aHi- 
gat :  Coll.  Hisp.  —  obligai  :  Edd.  coll.  o.  >  disciolina  retineat  :  Coll.  His-^,  =  C.  IV,  *  Ep.  G2«  scr.  A, 
'6000  1. 10,  Ed.  Maur.  -  Aus.  I.  6,  c.  13. 


W                                            DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XXVIIL  I5| 
^l,  panrQlam  habere  filiam,  •  ex  *  quonindam  rela-  A  aiifepre  non  possniniis.  ila  ut,  qiiiim  provecia?  «lailg 

lione  oo^ioviimis;    iiiule,  si   ralionein    voluissent  "  in  coiijugioposiri,  renuncialuros  se  pap  cousengn 

alleiidere,  nec  alii  "  eiiin  eligere,  nec  ipse  debueral  operibus  carnig  spoponderinl,  ad   sacros  ordiiie& 

roiisentire.  Nain  qua  prjesiiiiipiione  ad  episcopalum  adspireiU. 

audet  «^acceilere,  qiii  adi-.uc  longam  corporis  sui  C.  y\.  In  conjugia  constUutvs  ad  $acerdoliummnmi 

conruienliam,   (iiiola  •  leste,    coiivincilur  nou  ha-  '«"t  debei. 

bere  ?  Ilem  ex  Cpncilio  Areiaiensi  II  *>  c.  2. 

C.  V.  Ad  iubdiacontiium  acceuuri  continenttam  pro^  ^*  ^^'*^*  Assuini  aliqqem  ad  sacerdoiiuin  in  cou-i 

fiteaniur.  jugli  vinciilo  consiiluiuin  non  oporlel  **,  nisi  fuerit 

Uem  ex  Concilio  Tolelaao  II  c.  1  ^*.  proinissa  '^  conver^io. 

IV  Pars.  De  iis,  quos  volunlas  parentum  a  pnmig  C.  Yll.  Non  ordinentur  Diaconi,  qui  cuititatem  noi| 

infaiitiap    annis  clericatus  >  oQicio    mancipavtl  ",  profiieHiur. 

gtatqimus  observanduin,  ut  niox  detoiisi»  yel  inini«  ^^^"i  ^^  oodein  ||[  *^ 

gl«»rio  «  lectorom  **  tradiii  »•,  in  domo  ecclesia  sub  Praeleread  placuil,  uideinceps  iiou  onliiieiitiirdia-. 

episcopali  pra>senlia  a  praepositosi|)i  debeant  erudiri.  coui  ",  iiisi  qui  prius  cuuYersiopis  pruposilo  professi 
Al  ubi  octavum  deciinuin   aetatis  suae  conipleveriiil  B  fuerint  castiialem. 

annum,  coraiu  totius  cleri  plebisque  conspeclu  vo-  Graliau.  Verum  illa  priori  auctoritute  dinconis  vt- 

lunlas  eoruni   de  expetendo  conjiigio  ab  episcopo  detur  permitti  conjugium,  quum  ad  sacerdoiium  lan' 

perscniietur :  qiiibus  si  gralia  castitalis  (Qeo  inspi*  ^^m  conjugati  prohibeanlur  assumi,  Porro  sequenti 

ranle)  placiierit,  et  promissionem  M  casiimonlse  su»  auctoriiate  videlur  permitti  $nbdiaconis^  quum  dg 

|ibS4jue  conjugali  necessitate  spoponderiiil  "  serva-  diaconU  specialiter  prwcipitur^  ut  sin^  prp^alipM 

loros,  iii  lanquam  appetilores  arclissim»  vi:c  ^'  le-  cu^iiatis  non  ordinentur, 

vissiino  Doii.iui  jugo  subdantur,  ac  primo  subdiaco-  Uqc  idem  in  Ancyrana  Synodo  **  wdeiur  esse  pemd$' 

palus  **  ininisteriuin,  habita  probaiione  proressionis  <vt'it  in  qua  c,  10  sic  staiulum  est : 

suae,  a  vigesimo  anno  suscipianl.  Quod  si  iiiculpabi-  c.  viH.  Diaconi  non  prohibeantur  a  ministerio,  si  iis 

liter   ac   inoOense   vigesimiim  quintum  anuum  **  *  ordinatione  dicunt  se  contiuere  non  posse* 

xtatis  su»  *  peregerint,  ad  diaconatus  '*  oflicium,  Diaconi   quicunque,  quum  ordiiianlur,  si  in  ipsn 

(si  **)  *  scienter  *  iniplere  posse  ab  episcopo  compro-  ordinatione  proteslati  suut,  dicentes  vclle  se  ha- 

bantur,  promoveri  debeiit  **.  Cavenduni  umen  est  here  uxores,  nec  posse  se  continere,  hi,  si    posiea 

bis,  ne  quando   sua;  gponsiouis  iinineinores  ad  '^  ^^  nuptias  venerinl    ^ ,  nianeant  iu  ministerio , 

terrenas  uupiias  aut  ad  rurlivos  concubitiis  ultra  '*  propterea  quod  his  episoopus  liceniiam   dederit. 

recurrant.  Quod  si  rorie  receriiil,  ut  sacrilegii  rel  **  Quicunque  sane  lacuerunt,  ei  snsceperunt  manus 

abecclesiahabeanlurexiranei.  Quibusautemvolun*  itnpositionem   professi  conlinentiam,  si  postea  ad 

Us  propria  interrogaiionis  tempore  desiderium  nu-  nupiias  veDerini  *',  a  minislerio  '*  cessare  debo^ 

beiidi  persuaserit,  coiicessam  ab  Apostolo  licentiam  bunt. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DisT.  KWm.  C.  IV.  •  Filiola :  Sic  emendatum  atque  apnd  Gralianum. 

estex  originali,  Ansehno  et  Polycarpo,  quum  antea  «  Ministerio  ieclomm  :  In  omnibus  oodicibus  cmw 

legereiur  :  /i/ia.  Siiperius  etiam  dixeral :  paroulam  cilioruin  anie  cilaiis  (eliain  Liicensi)  legitur  :  miii*r. 

/S/mir,  qiubus  vocibug  recens  incontinentia  manifeste  sterio  eleaorum.   Venim  in  epislola  1.  Sincii  ad 

exprtmitur.  Hiineriiim  c.  9.  el  liinocenlii  24,  c.  5.  (ubi  de  e.^efl^ 

C.   V.  k  Cleriealus  :  In  omnibus  editionibus  et  fcre  re  agiliir)  est  :  Lectorum  ministerio  seu  ogicio^ 

diiobus  codicibus  Vaticauis  concilionim  legiiur  :  tn  C.  VII.  a  Prmterea :  In  Arelatensibus,  qiiie  exsian^ 

clericatus  ofieio,  tel  monachali  lal.  monacht]  posuit.  hic  ipse  peuiiiis  canon  non  iiivenitur.  Scd  seiiieuiia 

Sed  iu  codioe  Lucensi-regiohabetureodem  iiiodo  D  habetur  in  tertio  c.  i.  in  line. 

DisT.  XXVlll.  C.  IV.  •  *•  j//i  :  Ed.  Das.  ''audeat :  ead.  auderet :  Edd.  coll.  rcl.  =  C.  V.  "  hab.  A. 
527.  —  Airg.  I.  7,  c.  42.  (50.)  =  P.  iV.  "  mancipaverit,  id.  :  Edd.  coll.  o.  »*  eleciorum  ;  toll,  llisp. 
quum  I.  fueHnt  :  ib.  —  Ans.  «•  promissione  :  Edd.  coll.  o.  "  add.  :  se  ;  tj.  I,  llisp,  »  »!/«?, 
ieHistimo  :  CoU.  Hisp.  <?  subdiacomi :  Ed.  Bas.  —  subdiaconi  :  Edd.  coU.  rel.  "  AA  Y.  annos  :  LU.  Bas. 
•»  iftacomi :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  —  diacom  :  Edd.  coll.  rel.  "  add. :  id  :  Edd,  coll.  o.  |»  abesi  a  Coll. 
Iltsp.  •*  aut  ad  :  Edd.  coll.  o.  «•  ii//ro  ;  Edd.  coli.  o.  «•  rei  dflitintfn/Mr  et  ab  :  Coll.  IIisp.  "  add. : 
svm :  Ed.  Bas.  =  C.  VI.  •»  hab.  non  serius  A.  460.  cf.  lainen  qiiae  mouuimus  ad  c.  i2.  D.  i«- —  LoM.  ir. 
p.  p.  2. 1,  24,  c.  2.  In  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  laud.  Conc.  Arel,  III.,  et  in  seqiienU  capite  IV.  =  P. V.  non 
posse : ColL  liisp.  ••  ptofmissa:  ib.  =  C.  VII.  •»  Pertinel hoc cap.  ad  c. 45.|coiic.  Aiel.  II,  ex  qiio caii.  prapce- 
(leiis  desunipius  esl,  el  plaiie  rcspoiidei  c.  22.  conc.  Arausic.  I.  »■  adtl. :  coujugati :  ong.  --  bdd.  coll.  o, 
-  conju^rati :  Eil.  Bas.  =  C.  Vlli.  ••  hab.  A.  5i4.  —  Pan.  I,  5.  c,  87.  Polyc,  I.  4,  t.  3i .  •*  convenermt  : 
ColL  Hisp.  —  pervenerint :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  —  Proxime  seqiieniia,  qu:e  cum  Loll.  liisp  plane  vou- 
sonant,  in  cod.  caii.  Qiiesiielli  a  Baller.  in  hunc  moduin  sunt  enieiidaU  :  maneanttn  clero  tunium,  et  a, 
mtnigferfo  abjiciantur.  ••  comenetint :  orig.  —  £d.  Das.  -  perten^riat :  Edd.  eoll.  rcL  ap.  Quesu,cU, 
•<id. :  wtl  cltra^ 


465                                           DEGRETI  PARS  PaiMA.  DIST.  IXVIIf.  ISS 

niBraiMJa»  et  roTerUlur  ad  id,  qiiod  spopondil,  ei  in  A  C.  ¥111.  In  taeris  ordinibut  eomtituiU  non  aucant 

Mcro  iiiinislerio  *•  perinaneal,  quod  incboavil.  '         uxore$  :  et  si  duxerint,  uparentur. 

C.  VII.  PALEA  ".  [Idem  ibid.]  ^^^  Calixiws  Papa  II  ^\ 

c  Nam  A  8i  eonsenserimus,  quod  omnia  sacra-  Presbyleris  «,  diaconis,  suutliaconis  el  inonacliU 

nienta  ecclesia^tica  quisqiie  prout  vult  flngat  et  non  concubinas  liabere,  seu  mairimoiiia  coiitrahere  pe- 

vere  faciat '',  omnis  ordo  ecclesiasticus  turbabitur  nitus  interdicimus ;  contracta  quoque  iiiairiuioiiia  ab 

^*,  neccatbolicse  Adei  jura  consistunt,  nec  canones  hujusmodi   personis  disjiingi,  et  personas  ad  po^iii- 

sacri  rite  observantiir.  Quid  enim  profuit  Simoni  tenliam  reiligi  debere,  juxta  sacronim   canonuni 

Mago  baptismum  sacrum  (icte  suscipere,  et  in  Ghri-  difibiitiones  judicanins. 

Btianitate  pcrmansurum  se  iinxisse,  quum  per  Apo-  Gratian.  Hie  diMinguendt!.m  esl,  quod  votentinn 

stolum,  fraude  '*  ejiis  delecla,  quod  sibi  futurum  a^>t  *nnt   simpliciter  vevenles,  de  quibu$  Augustinus 

esset  proniinciatum  *^  fuit  ?  Ait  enim  **  :  Pecuma  *t  Theodorus  tocuti  sunt^  alii  imii,  quibus  post  wtnm 

tua  tecum  sit  in  perditionem  :  cor  enim  tuum  non  est  benedieiio  aecedit  consecraiionis^  vel  propositum  relu 

rectum  coram  **  Deo.  Pmnileniiam  itaque  age  ab  hae  gionis^  de  quibus  Uieronymus  et  Piicotans  et  Calixtug 

nequttia  tua  *^,  et  roga  Deum,  si  forte  remittatur  *'  scripserunt. 

tibi  hmc  cogitatio  cordis  tui :  in  fette  enm  amantU'  ^  (Jnde  ideinHicronymiis  *•  contra  eumdem  Jonuianum 

dinis  et   obiigatione  iniquitatit  video  te  este.  Idco  lib,  i  scribenSf  aii : 

«les.  nlsi  resipiscant,  splriliiaU  gladio  percutere  c.  IX.  Incestw  tunt  virgines,  qua^  post  conwratity^ 

« ensenius.  Non  *•  eniin  Tas  est  Spiritiii  S!incto  nieii-  nem  nubunt. 

ri,  sinit  Anaiiias  et  Saphira  mcntiii  suiit,  et  statiin  Virgiiies,  qtiaspost  consecrationem  uupserunti  non 

lerierunt.  i  tam  adlteruae  sunt, quam  incestai. 

DISTLNCTIO  XXVIIII. 

GRATIANUS.  etsupra  uxores  duxerint  aut  concubinas  lialmcrint, 

I.   Pars.  Ecce  ostensnm  est^  quod  nolentes  vovere  oflicio  atque  ecclesiastico  beneficio  careant.  Qiiiiai 

centinentiam,  nec  ad  subdinconatum,  nec  nd  tuperio-  «"»">  »ps»  templuin,  vasa  Domiiii  et  sacrarium  Spiri- 

res  possunt  gradm  contcendere.  Unde  ad  tubdiacona^  *"s  sancli  debeanl  esse  et  dici,  iiidignum  esl,  cos 

lum  accedentes,  non  sine  voto   castitatis  jubentur  C  cubilibus  el  immundiliis  dcservire. 

admitti^  auctoritate  B.  Grogorii,  ^iii  scribens  Petro  C.  111.  Caste  se  victuros  promittant  in  diacenos  vei 

»ubdiacono  [iib.  /,  epittola  i2  »  i«  fine]  ait  :  pretbyterot  ordinaudi. 

C.  I.  Non  liat  tuttdiaconus.  qni  se  casle  victurum  non  ^'^*"  ^^  Concilio  Toleiano  IV  •,  c.27 

promisent.  II  Pars.  Quando  presbyteri  aut  •  dinconi  pcr  pa«» 

Nulluin  facere  suhdiaconuiu  prncsumnnl  episcopi,  rocbias  coiislitiiuniur,  oporiet  eos*  priiniiin  '  *  pro- 

nisi  qui  se  victurum  casie  proniiseril :  {Et  nonnutlis  fessioiiein  episcopo  suo   facere,   ut  caste  et  pure 

inierjectit)  quia  nulliis  a«l  ministerium  alfarisacce-  vivnnt  sub  Dei   tliiiorie,  iit,  dum  eos  (atis  professio 

dere  debct,  nisi  cujus  casiilas  ante  suscoptuin  inini-  obligaverit  ^,  vilae  saiiciac  disciplinam  •  retineaiit. 

Sterium  fuerit  approbala.  C.  IV.  Qui  longam  corporis  tui  continentiam  non habet^ 

^   „    c  ...               .                  ...  ,.  .        ,.      .  in  episcopum  eligi  non  debet, 

C.  II.  Snbdiaconus  el  supra  conslituti  mconttnentes^  .       -,         .     .    ,            ,      .  .,.^ 

uxorem  aut  concubinam  dacentet,  ecclesiastico  be-  "^"^  Gregorius    ctero  el     nobiltbus  ctvtbus  JSeapo^ 

ne/tcio  et  offieio  careani.  '«'«««» '«^-  ^^^^  «/'»«'•  ^  '• 

Item  Itinoceutins  II  in  Concilio  Romnno  *  c.  6.  III  Pars.  Priusquani  ad  nos  scripta  vestra  discur- 

fieceriiiinus  ut  ii,  qtii  in  ordiiie  siibdiacoiiatus  •  D  rent,  Joaniiem  diaconum,  qui  ab  altera  pane  electus 

NOTATIONES  CORRECTOUUM. 

C.  VI!.  d  Caput  boc  in  «uiliis  Grailani  codlcibus  cod.  Valic.  biblioth.  in  fragmento  cojusdam  conrilil 

(i.qii  biisliabctursinetioniiiiePjieaei.estconjunctum  ab  Urbano  II.  Iiabiti,  c.  2.  Ex  eodem  vero  conrilio 

Bnpeiiori,  quemadmodutn  et   apml  Burch^irdum  et  suntcaiiones,  A/ifna(tone«,  12.  q.  2.  etPaftfrnaricm, 

Ivoin  m.  In  Panoruiia  auiem  est  sejuncluin.  24*  q*  5. 
C,  Vlll.  «  Pre$byteris  ;  Hic  canon  inventus  est  in 


DisT.  XXVII,  C.  VI,  "  ministerio  inchoavit :  Reg.  Ivo.  =C.  VII.  "  Burch,  et  Ivo.  Decr.  ib.  Pan.  Ib. 
0.  ^,  —  Paleae  nomen  abcstab  Ed,  Bas.  '•  fiat :  Rei^.  *•  conturbalur  :  Reg. —  conlairfra6i7ifr,  et  postea  : 
consitient — observabunttir  :  Ivo.  *•  />afi<  :Reg.  *^  prmnunciatum  est :  Ivo.  **  Act.  Ap.  c.  8.  *•  absunt  ab 
Ed.  Bas.  *^  ab  hac  iniquitate  tua  :  Edd.  o.  pr.  Bas.,  in  quaomissa  sunt.  *•  iil.r^mfllanfttr  cogitatus  :  Ed. 
Bas.  —  cogitationet ;  Edd.  coll.  rel.  *•  Act.  Ap.  c.  5,  v.  3.  =  C.  VIII.  «^  In  conc  Romeiis.  b.  A.  fit9. 
c.  5,  el  Laitran.  I.  h.  A.  iW,  c.  21,  C.  IX.    *•  Ivo  Pan.  I.  3»  c.  193.  Decr.  p.  7,  c,  124, 

DisT.  XXVIII,  P.  I.  *  Ep,  44,  (scr,  A.  .'591.)  f.  1.  Eil.  Maur.  — cf.  infr.  D.  31.  c.  1.  CoII.  tr.  p  p.  i.  f. 
81S,  c.  60.  =  C.  II.  *  liab.  A.  1139.  Eadeiu  fere  habebis  in  Conc.  Reinens.  h.  A.  1131.  c.  4.  —  Ivo  P.in. 
l  8;  c.  142.  •  dtaconaltti .  Ivo.  =  C.  III.  ^  hab.  A.  633.  —  Ans.  I.  7,  c.  143.  Burcb.  1.  2,  c.  153.  Ivo 
Pan.  I.  3,  c.  22.i)ecr.  p.  3,  c.  130.  p.  6,  c.  248.  •  et :  Edd.  coll.  o.  •abest  a  Coll.  Hisp.  el  Ivone.  '  a//t- 
gal :  Coll.  Hisp.  —  obiigat  :  Edd.  coll.  o.  •  disciolina  retineat  :  CoII.  Hisi.  =  C.  IV.  *  Ep.  62,  scr.  A« 
i)00,)  I,  lO^  lid.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  13. 


*57                                            DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XXVlll.  151 

csl,  panmlam  habere  flHani,  •  cx '  quorundam  rela-  A  aiifepre  non  possntniis,  iia  ul,  qmim  provocia!  ^etatis 

tione  co^iovimus;    iiiuJe,  si   rjlionein    voluissent  "  in  eorijugio  posiii,  renunciaiuros  se  pap  coiisensn 

»lle«dere.  nec  alii  '•  eiim  eligere.  nec  ipse  debueral  operibus  carnig  spoponderinl,  ad   sacros  qrdioee 

consenlire.  Nani  qua  prje^iiinpiione  ad  episcopalum  adspirent. 

audet  »  accedere.  qni  a»l!iiic  lcingam  corporis  sui  C.  YI.  /n  conjugia  conslUutv$  ad  sacerdolium  a$sumi 

eonllneiiUam,   lilioia  •  leste,    convincilur  nou  ha-  f^on  debet. 

bere  ?  Jtem  ex  Concilio  Arelalensi  II  **  c.  2. 

C.  V.  Ad  subdiaconatnm  arcessuri  eoniinenliam  pro*  ^-  ^^^s.  Assumi  aliqiiem  ad  sacerdoiiiini  in  con'^ 

fiteantur,  jugii  vinciilo  consiiliiium  non  oporlei  ",  nisi  ruerii 

Uem  ex  Concilio  Tolelano  II  c.  \  ".  proinissa  •<»  coiiver^io. 

IV  Pars.  De  iis,  quos  vuluiiias  parenlum  a  pnmis  C.  Yil.  Non  ordinentur  Diaconi,  qui  custiiatem  noi| 

iRraiiiice    annis  clericalus  >  oQicio   mancipavit  ^\  profiteniur. 

Slaiqiinus  observandum,  ui  iiiox  deionsi,  yel  miiii-  ^^^^^  ^^  eodein  iU  '^ 

siTio  «  lectorum  ^^  iradili  *',  in  domo  ecclesis&  Kub  Prxlerea«i  placuil,  uideiiiceps  iinn  ordiiientiirdia-. 

cpiscopali  prsF^nlia  a  prxpositosibi  debeanl  erudiri.  coni  '*,  iiisi  qui  prius  cunYer!»iuois  pruposilo  prolessi 

Ai  iibi  oclavum  deciniuiu   aeUiis  sii»  compleveriiil  B  fuerini  casiilaieiu. 

annum,  corain  lotius  cleri  plebisque  conspeclu  vo-  Gralian.  Yerum  iUa  priori  auctoriiate  dinconis  vi- 

lunias  eoruni    de  expe^endo  conjiigio  ab  episcopo  ^/^^ur  permitti  conjugium^  quum  ad  sacerdoiium  tan- 

perscriiietur :  qnibus  si  graiia  casiilaiis  (Oeo  inspi*  <ttm  conjugali  prohibeanlur  assumi,  Porro  sequenti 

rante)  pbcuerii,  et  promissioncm  M  casiimoni^e  suae  aucioritate  videtur  permitti  snbdiaconis^  quum  d$ 

|ibsf|ue  coi\jugalt  necessiiaic  spoponderiiit  "  «erva-  diaconis  specialiter  preecipiturf  ul  un^  pro^altpM 

toros,  hi  tanqiiam  appeiilores  arclissimae  vi:G  ^*  le-  ea$tiiatis  non  ordinentur, 

vissimo  Dominl  jiigo  subdantur,  ac  primo  subdiaco-  Uoc  idem  in  Ancyrana  Svnodo »»  videtur  esse  permii- 

palus  **  ininisieriuin,  habiia  probaiione  professionis  <»tii,  in  qua  c.  lO  sic  statutum  est  : 

sua,  a  vigesimo  anno  suscipianl.  Quod  si  iuculpabi-  c,  yIII.  Dtacont  non  prohibeantnr  a  ministerio,  ii  in 

liter   ac  inofiense   vigesimum  quintum  annum  **  *  ordinatione  dicudU  se  contiuere  non  posse. 

aelatis  sux  *  peregerint,  ad  diaconaius  '*  oflicium»  Diaconl   quicunquc,  quum  ordinantur,  si  in  ipsn 

(si  **)  '  scienier  *  iniplere  posse  ab  episcopo  compro-  ordinatione  proteslaii   suui,  dicenies  veiie  se  ha- 

baniur,  promoveri  debent  ".  Cavendum  umen  esi  bere  uxores,  nec  posse  se  continere,  bi»  si    posiea 

bis,  ne  quando  sua;  sponsionis  iminemores  ad  *^  «d  nupiias  ▼enerinl    *^,  maneani   iii  minisierio, 

terrenas  uuplias  aui  ad  furtivos  concubitiis  ultra  *'  propierea  quod  his  episoopns  licenliam    dederit. 

recurranu  Quod  si  forie  fecerint,  ui  sacrilegii  rei  "  Quicttnque  sane  tacueruni,  et  siisceperunt  manus 

abecclesiahabcanturexlranei.  Qiiibus  autem  volun-  imposiiionem   professi  continentiam,  si  postea  ad 

tas  propria  interrogaiionis   lempore  desideriuro  nu-  nuptias  venerini  »*,  a  ministerio  *'  cessare  debei 

beiidi  persuaserit,  concessam  ab  Apo^iolo  liceniiam  ^unt. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DisT.  K&YIII.  C.  lY.  •  Filiola :  Sic  emendaium  aiqtie  apud  Gratianum. 

esiex  originali,  Aiiselmo  ei  Polycarpo,  quum  antea  ^  Ministerio  iectomm  :  In  omnibus  oodicibus  con-i 

legeretur  :  /E/ja.  Superius  etiam  dixerai :  paroulam  ciliorum  ante  cilaiis  (etiain  Lucensi)  legitnr  :  minir. 

/f/iam,  qiiibus  vocibus  recens  Inconiineniia  manlfcste  sterio  electorum,   Yeruin  in  episiota  1.  Siricii  ad 

exprimitur.  Himerium  c.  9.  et  liinocentii  2i,  c.  5.  (ubi  de  eadea^ 

G.   Y.  b  Clencatue  :  In  omnibus  editionibns  et  fere  re  agitiir)  est  :  Lectorum  ministerio  seu  oficiih^ 

diiobus  codicibus  Yaticaiiis  concilionim  legitur  :  in  C.  YU.d  Praterea  :  In  Arelatensibus,  qine  exhiaii^ 

fUricalM  oficio^  «W  monaehali  [al.  monaehi]  posuit.  Iiic  ipse  peiiliiis  canon  non  iiiveniiur.  Scd  beiileiiiia 

SeJ  in  codioe  Lucensi-regio  babetur  eodeiii  modo  D  habciur  in  iertio  c.  2.  in  iine. 

DisT.  XXYlll.  C.  lY.  .«•  iin  :  Ed.  Bas.  ''audeat :  ead.  auderel :  Edd.  coll.  rcl.  =  C.  Y.  »  hab.  A. 
527.  —  Ai^s.  I.  7,  c.  42.  (50.)  =  P.  lY.  "  mancipaverit,  id.  :  Edd.  coll.  o.  **  eleciorum  ;  Coll.  Ilisp.  *• 
quum  I.  (uerint  :ib.  —  Ans.  «•  promissione  :  Edd.  coll.  o.  "  add.  :  se  ;  O»  I,  llisp,  "  »!/«?, 
leuiuimo  :  CoU.  Hisp.  *•  subdiaconii :  Ed.  Bas.  —  subdiaconi  :  Edd.  coH.  rel,  "  AX  V.  annos  :  Ed.  Bas. 
•»  diaconii  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  —  diaconi :  Edd.  coll.  rel.  •»  add. :  id  :  Edd,  coll.  o.  »  abesl  a  Coll. 
Uisp.  •*  aut  ad  :  Edd.  coll.  o.  ••  ultro  :  Edd.  ooll.  o.  ••  rei  damnentur  et  ab  :  Coll.  Ilisp.  "  add. : 
snoB :  Ed.  Bas.  =  C.  Yl.  ••  hab.  non  serius  A.  460.  cf.  lamen  qiias  raoiiuinms  ad  c.  12.  D.  ^*- ■—  CoJJ.  tr. 
p.  p.  2.  l.  24,  c.  2.  hi  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  laud.  Conc.  Arel.  III.,  et  in  seqiienli  capile  IV.  =  P.V.  non 
poue :  CoU.  ilisp.  ••  ptcemissa :  ib.  =  C.  VII.  "  Periinei hoc cap.  ad  c.  45.|conc.  Aiei.  II,  ex  quo caii.  piapce- 
deus  desunipiiis  est,  eiplane  rcspoiidei  c.  22.  conc.  Arausic.  I.  "  add. :  conjuyati :  ong.  --  Ld<i.  coll.  o, 
—  conjnrati :  Ed.  Bas.  =  C.  VIII.  »»  hab.  A.  314.  —  Pan.  I,  3.  c,  87.  Polyc,  I.  4,  t.  31.  »*  conveHenni : 
ColLUisp.  —  pervenerint:  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  — Proxime  seqiientia.  quie  cum  CoU.  llisp  pUne  cou- 
sonant,  in  cod.  caii.  Quesiielli  a  Baller.  in  hunc  modum  suni  einendaia  :  maneanl  in  clero  tunium,  et  a^ 
mnuierio  abjiciantur.  ••  convenetint :  orig.  —  £d.  Bas.  —  perteu^rint :  Edd.  coll.  rel.  »•  ap.  Qucs^cU, 
a4d. :  wtl  clera^ 


4-9  l)eCR£Tl  PARS  PRIUA.  DIST.  XXVta.  4vio 

C.  IX.  Pre$byur  duceus    uxQrMin ,   ab  ordiae     M     €>ykl.  De  uxorepre§by.eri  v^ii  duiconi^ai  aiiau 
deponalur.  conJHnxerii. 

hem  ex  Coiicilio  Npoca^sariensi  ",  c.  1.  ^'*'»  ^^  coiicilio  Aiireliaueiisi  I,  *•  c.  i3. 

tl.  Pars.  Presbyter  si  uxorem  diixerii,  »b  ordiae  '^*  ^®  CHiquam  "  nuilier  diiiilici  coujiigio  |MCs!»y- 

•£iio*i:iuni  deponi  deberc.  Quod  si  fornicatus  fiwril,  ^"  veldiaconi  rclicia  coi)iiinxeiii,aul»*iieparciiUu\ 

vel  adullerium.comniiseril.exlra  eccJesiam  abjici  el  *"^  ^^^^^*  **   '"  criininis  "  inleaiione  pcrsiilerim, 

ad  poenitenliam  inier  laico^  •  redlgi  oportel.  I**"  exconiinunicaiione  pleclaniur. 

C  1.  D«  «0,  q^i  reltctom  cuju^dam  diaeoni  duxil  ^*  ^^*'  ^*  ^odem. 

uxorem.  llem  ex  concilio  Narliiii  Papa:  '*. 

Item  Gregoriiis  lib.  Ji,  epki,  59  **.  Si  qua  Tidu»  episcopi  vel  presbyieri   aiit  diaroiii 

VII.  Pars.  Quia  sunl  culpa,  in  quibus  culpa  ost  mariiuni  acGe|>ent,  nullus  clericus,  nulla  religio>u 

relaxare  vindiclam,  qiiaBrenda  seinper  est   veritas,  persona  ^cum  en  conviviam  sumai,  nnniiuam  cont- 

ni  inquiri   debeat  utmm   acciisatum  noxa '*  con  -  munieet;  morienti  tamcn '"  ei  sacraineniu  subvc 

demnet,   an  a  pcena  **  iniioceittia  paiefacta  subdu-  nianl**. 

eat.  Ilaque  pervenh  ad  nos,  Fanlinum  *»defensorem  c.  XIII.  Cujusdam  episcopi  ordinatio  di/fertur,  quia 

ultionem  exercere  in  Pelrum  latorcm  pnesenlium  °                        uxorem  hubet  et  fitios» 

votuisse,  pro  eo,  quod  ^*  (qiiaiiium  di<;itur)  relictam  Item  Pelagius  ^  Cethego  Pairicio  ". 

ciijusdam  diaconi,  tempore  qiio  condnctor  fuit,  ma-  VIII.  Pars.  De  Syracusanx  urbis  antlstite  oplave- 

rilo  tradiderit.  Sed  quoniam  iste  conjugcm  diaconr  ramus  in  ipso  initio  gloriae  vestnc  desideriis  obc- 

aaserit  non  fuitse»  dicens,  iiec  eam  *^  virgtnem  ad  dire,  nisl  nos  multiplex   ratio  ipsius  non   paitciA 

eum   venisse.^^denique  ^^  nec   religiosam   muiasse  remporibus  ordinaiioiiem  dilTeiTe  slicerdutii  c  e;;is- 

vesiem,  post(|uam  ille  In  saero  ordine  promolusesl,  set,  ob  lioc,  qnod  vel  pei-son»  quaiitas  (sirut  ct  vos 

adjiciens  etinm,  priusqiiani  ad  diaconum  perveni*  melius  noslis),  v<d  snperstes  uxor  aut  tiiii  (per  (piiis 

rei  ^'  ei  postea,  pruva  illam  opinioiie  vixisse  :  Ideo  ecclesiastica  sotct  pcriclitart  subst.iniia)  **  iio^ti'((8 

fr«)lernllaiem  tuain  bis  bortamur  aOatibas,  ut  cum  aniinos  diulius  ab  ejusordiiialioiie  suspoiidcreiit  **• 

i)ci,  &icitt  decet,  timore  caiisam  lianc  sublili  oin-  Ei  quantum  ad  cautelam  bumaiiain  pertiiiei,  iute;;n> 

niiio  **  iiivesiigatioiie  i>erquirat  ^^,  tit,  si  iii  coitjugio  paeiie  anno   distulimus,  opinantes,  quoJ  iii  uiciiiis 

tKavotti  iiiuiiereni,  de  qua  agiinr,  fuisse  consiiterit,  Syracusafiorum  provenire  posset  cleciio.  Sed  qnta 

et  siii>rascriptus  laior  meroora'to  defensori  otr^ctorl  In  volnntatis  suae  proposito  irrevocabiliier  perstUe* 

p:ilrinioiui  ad  vindiclaro  modis  oranibus  tradMur,  et  q  runt,  et  nullos  est  alius  in  eadein  repei-tus  ecclesia, 

cum  competenti  eineiidatione  ii»  qui  made  socidti  nisi  longioribus  adboc  teniporumdiflerretur  spatiis; 

sunty  di!q.uiigantur.  Si  vero  in   ejus  coojitgio  nan  ne  paulo  amplius  insanirent  (sicul  niii  nosiri  nin« 

fiuil,  ineiiioniium  Fanlinuttiex  DOStromandatoconH'  gniHci  viri  pnetoris  testificaiione  didicimiis),  tnter 

inouerA  to  volumus,  ut  ei  faoere  nii  pr»»umat,  nee  Imjusmodi  ambiguitates  illud  consultius  judicaTiinua 

falsa  '^  illum  accusatio  apud  eum  in  aliquo  pne*  fticiendttin,  utcuiigrua  providcntia  causam»  propier 

giavot.  quam    priiicipaiis   constituiio    babeulem   iilius   ct 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IX.  •  Intor  iaicoM :  Gncce  legittir  :  *l^ud(((^xc  rastin^  agnotimut^  eonfesiim  sequenti  die  eum  juxia 

«i>tov,  ««l  a7Cfir6«(  «(it^v  tcV  juicravoMy  :  qn%  Diouy*  morem  discutitHtes^  urHo^  qno  venit^  die  epucopum 

iM  Kxiguiis  vertit  *  ampliut  peUi  debet  et  ad  paMi^  eonoeeravimus  :  simUi  quidem  modo  de  Syracusatue^ 

Itf Nlf mn  r(?rft9t.  |]l)i  inillaiiientio  filp(Bmt<niti»liiier  et  qii»  sequunlur.  lu  Polycarpo  tamen  inscriptio 

l.-iiro2»  agendae,  de  qtia  recopiosiusdicetur  iiifraSO.  est  :  Geimsiut  Papa  CeTo.  Ivo  aulem  in  epistoU  ail 

dist.  f .  fiii.  Hugonem  archiepifieAfiHiH  Laigduiiensein,  quas  inci- 

C.  XIII.  '  Itsm   Pelagius  :  Anseluius  et   aiiclor  D  pit  :  Causam  fie/uiice/ia»,  ete.  ita  scribit  :  Si  enim 

Polycarpi  ex  eaieui  episiola  referiiiitlisac.  quse  caput  Pttpa  Geiasiut  quondam  Syracu»anm  urbis  etectnm^ 

isiid  aiitecedunt  :  Quodde  ordinando  ecctesite  Cati-  uxorem  iiabenlem  et  /i/tos,  intervenienle  Cetltego  ihi- 

fiensis  episcopo  talubris  electione  judicii  fieri  deside-  iricio^  etc. 

DisT.  XXVlll.  C.  IX.  "  hab.  A.  3U.  Regiu.  I.  I,  c.  W.  Bnrcb.  I.  2  ,  c.  iOr  Ivo  Pan.  I.  .V 
f.  M.  Dccr.  p.  6,  c  185.  (ex  vers.  Wonys.)  =  C.  X.  •■  Ep.  5.  (scr.  A.  SOi.)  iili.  U.  •—  Ed 
tlMir.  ^  CoU.  tr.  p.  p.  i,  t.  55,  c.  68.  — Ivo  Dec.  p.  0,c.l«6,  p.  «,  c.  184.  =P.  VII.  -  wU\,  : 
debita  :  Ed.  Bas.  *•  poswe :  ib.  ♦*  Fautinum  :  Edd.  coll.  o.  **  add.. :  t«  ;  ib.  ^*  i//flMi  :  orig.  — 
Ivi».  *^  demque  ut  nec  reliyrosam  mutare  vestem  prmsumeret :  orig.  *■  venistet  :  Eik  Bas;  —  ^ierveuissel  : 
Kd*l.  coH.  rel.  *•  fiwtwo  :  Ed  Nnr.  *»  perquirere  ':  E»ld.  Arg.  Ven- 1.  Nor.  —  perqniras  :  Ed.I.  coll.  rel  — 
jii  01IIII.  pro  seqti.  irl  leg.  :  et.  ^  aoest  »b  Edd.  Greg.  Mauriua  prioribiis.  =  C.  XI.  *'  bab.  A  511.  — 
iii  CoH.  Iliup.  bic  csi  can.  9.  —  CoH.  ir.  p.  pv  ^  t.  X9,  c.  li.  '•  ctticiiiiqfMe  ;  orig.  •»  aut  easiilale  fruaniur^ 
aut  sep, :  Edd.  coll.  o.  —  castiga^  separentur  :  orig.  ••  criwitittni :  orig.  =C-XII.  •*  Cap.  Martiiii  Brar. 
e.  i9,  desnmptiim  et  conc.  Tolet.  1,  c.  IH,  ex  quo  desrriptum  est  ap.  Ans.  1  10,  v.  (i.  '^  abest  a  Colf, 
Hisp.  et  Ans.  ••  lantnm  :  Coll.  Ilisp.  ••  sa<;raiNeiilo  eubvniiaiur  ;  Aiis.  =r  C.  Xlll.  »'  Frauni.  ep.  Pela- 
Sit  I,  ex  colieci.  DeusdeOil  in  iiioiiiimenti»  edrdit  Holstmiio^.  —  Coil.  ir.  p.  p.  1.  l.  5i.  c.  li.  —  Aus.  I. 
6,  V.  4:J.  INdyc.  I.  «,  t.  I.  ••  cf.  Novell.  J.isiiii.  6,  c.  1,  §  5  cli  el  Sas.  Ii5,  c  I.  »»  susoenderet  :  £dd. 
toil.  o.,  pr.  Vci*   I. 


<r:i  r.i:(.n;:Ti  !>aus  vwww.  in^.t.  xxvi».  u^t 

tivorcmaii  epi>ropnlus  orditieiii  proii.ovcri  prohibcl,  t  elecio  in  epixcopuM  antta  ncrlptttm  eit)nuie  MbduHo- 

s;)lva  (lispo^iiioiie  roiisilii  '*  uiiiiiireoins  iiwti  ilc  re  natum  memorattu  diaeotiuieam  in  uxoremduxetat, 

Minniu)  stiidio  ah  eoilcni  Symrn:$an:i;  nrhis  epi.scQpo,  |  i.  IHud  autem  Neoca*garienns  et  sAncyrana^  synodi 

{«riiisqiniiu  a  iiohis;  coniiiigetei  ordinari,  linjnsinodi  tei  exiempore^  vel  exloco  intelligUur  :  ex  Hmpore^ 

(•xfgiiiiiis  canlioiKMii,  per  <itiatii  ol  siiam  raterclur,  t^uianonduni  erat  introducta  contineniia  ministrorum 

qiianiula  esset,  |>raeseiitis   leinpoiis  habita  renim  MUark;>ex  looa,  quia  ntraque  iynodug  oiientatis  ett, 

licscriptione  snUsiautiam,  et   iiihil  ntiqnam  pcr  se,  tt  orientatis  eedeMianon  augcipit  getterale  rotum  eatti' 

aiit  per  Olioset  uxorein,sivec|nainlibet  propinquam  laih.Hoc  tamen  diligenti   ob^Bfvatione  cnstodit,  ut 

Mit  lioniesticam  vel  exlrancani   rorle  personain  ile  potl  adeptnm  eacr.rdoHum^  defunctn  priore  nxore^ 

rel.us  iisiirparetecclcsix,etu!iiversa  sui  episcopnlirs  cnmqua  gacerdos  [aclUA  [ueral^  si  alteram  duxerit, 

<{ii:rsila  tcinpore  ecclesi:e    su;c   (ioiiiiiiio   sociarct,  deponalHr. 

iiibil  ullra  id,  qiioil  niodo  descriptuni  esi,  filiis  snis  /^,.^  opponiim  ifhd  qnod  Irqunr  in  caii.»!t« 

vel  hcredibus^relicturus.  Apo.stulat'iiui  ^',  c.  Oi  al.  5. 

Gratian.  Eccehac  aucloritate  electus  in  epiticopa-  c.  XIV.  Presbyter  cauea  religionis  non   contewnut 

ium  non  prohibetur  <  habere  nxorem  et  fiUos,  Eligi  proprium  jixorem. 

auiem  ad  epitcopatum  non  debet^  nisi  au(  sacerdos  B      l^*  Pars.  Si  ^  quis  docuerit,  tucerdotem  sui»  oh- 

ctf/  diaconui  :  subdiaconus  vero  noii,  niei  necessiiate  ttnin  religiouis  proprioni  uxoreiu  coutemiicre,  »11.1- 

togente,  Sive  ergo  presbyter^.sive  diaconustsivesnb'  Iheina  sii. 

diaconus  fuerit,  apparet.quod  in  prtrfatit  ordinibus  c.  \\.  Anaihema  sii,  qui  presbyierum  eonjugatum 

constituti  licite  matrimonio  uti  possunt,  ^i.  Qnia  discernit  a  commuuivne  nuptiarum  occasione^ 

ergo   aucioritate  Gregorii,  qui  relictam  diaconi  ma-  Item  ex  Concillo  Gnngreiisi  *',  c.  4. 

rito  tradiditf  puniendus  est;  'iiem  in  Neoca^sariemi  Si  <  quis  discernit  preshyleruiii  conjng.itun!,  lah- 

concitio  presbyler  ducens  uxorenu  non  diaconust  ja-  qiiani  occasioiie    uupliarutn  qiiod  oflcrri  luni  de- 

betur  deponi ;  iletn  in  Ancyrana  synodo  diaeoni^  qui  lieal,  et  ab  ejus  ohlatione  ideo  se  *^  abstinet,  ana- 

in  ordinatione  sua  dicunt  u  velle  habere  uxores^  si  thenia  sit. 

pottea  venerint  ad  nHptias,  non  prohibentur  a  mini-  0.  XVI.  Ab  officio  obsiineat  presbyter  non  legalibas 

sterio  :  patet^  quod  nec  diaconi ,  nec  subdiaconi  sunt  nHptiis  detenius. 

prohibendi  a  conjugio.  Sed  quod  de  electione  objici-  ''*»«  ^^  ^'-  Synoilo  iii  TruHo  ",  c.  26. 

/nr,  reriiiit  ^Mid^w  est  in  episcopalum  non  eiigendum,  ^-  ^ars,   Presbyteruni,  •  per  ignoratniain  *  non 

ttisiiusaerisordinibutcons(itutum;sediptumuxorem  icgalibus    niiptils    detcntuin^    cathedram    quideni 

habere  et  fiHot,  non  repugnat  prwmiuit  auctotiUiti^  C  habere,  sed  abofflcio  ^  abstinerc  pr;«clpiinus.  SiinU 

bntde  continentia  clericorum.l^.  In  taicali  enim  nleiiiin  hMJMsmodi  indulgeiitJa  ei,  quia  btmedic.T« 

eiubiiu,  rel  inmiuoribut  ordinibds  consiitutus  poluit  »1"»  <^""»»  «1"«  vuliicra  «iia  dcbel  curai-e,  cousi^qnetis 

habere  uxorem  et  filios  i  et  ti  posiea  ex  consensu  •»«"  ««*•  Benetiictio  enlm  sanctiHcatioiiis   iraditio 

njoris  cominentiam  prof^ssns   tubdiaconaium  vel  esl.  Quivero  Iianc  nou  habct  propter.delicium  •gii»- 

tiiaco^ainm  vel  presbyterii  gradum  udeptus  fuerat ,  ninli«.  quom«do  aliis  Iradel?  Non  igiiur  •■  pttblice 

nitamcn  uxori  et  filiis  ipsum  necesmria  subministrare  «eque  privaie  beiietUcat,  iiec  corpus  Doiuiui  dtfpen- 

oiioriibut.  lo.  Illud  autem  Cregorii  duobus  modit  «el  4iliis,  nec  alio  inoiio  miuisir.jt ;  seil  sufliciatci, 

♦o/rimr  :  vetquia  ecclesia  illa,  cui  diaconut  ille  mi-  .  q"od  praesidct,  ci  iniplorct  a  Dco,  ul  dimitutur  el 

nistraverift  *\  nondum  conlinentiof  votum  tutccperat  iniquitas   igiiorantice  siiic.   Maniresium  est  aulcm, 

tu  diaconis  ei  reliquis  ministris;  vei  quia  (sicut  de  ^quod»^  hujiismodi  non  lenilimas  niiptix' solvciitur,  el 

NOTATKWES  CORRECTORUM. 

«  iVoii  prohibetur  :  A  pleiisqne  vetustis  exeinpla-  coileciores  ipsJa  etiani  ferc  vftrba. 
rihiis  •  ahest  tliclio  :  non;  reicuia  tameii  est,  qtio-  jv      C.  XV.  i    Gr;ece  est  :  Et  ru-  StatispivoiTo   tr««i 

niant  hic  Gratianus  iii  alieram  parleni  dlspntaiido  ttpt ffSvxf /&«v  7fy«tt>neoT*c,  wc  f*'»  xp****'/^^'*^,^?^^***' 

vx  cniuinibus  prius  citalis  prae  se  ferl  lioc  probare,  w  «Ot#v,  n^ovfo^a^  ftcTcc>af*€«vc(v,  «>«6s/Aa  cVt*». 

subdraconis,  diacouis  alque  etiam  presbyieris  non  Id  esi  :  Si  quissecernai  sea  presbytero^  t{m  fuo^etii 

fnisse    prohibitum    usuin   conjugil.   Quod    tainen  duxit^  tanqnam  non  oporteat  iUo  liturginm  pera- 

qiialiter   accipienduin  sit,  ipse  postea    declarat  a  geme  de  obiatione  percipere,  anathema   sii,    qii;e 

\ers.  :  Sed  quod,  usque  ad  vers.  iiiud  autem.  Hac  versio  'non   niuilum  diiiGrepat  a  versione  Diuiiysit 

«^reafeioretiamiuripa  in  DOiatione  ad  priacipium  Exigui. 
tlist.  5l.  C.  XVI.  k  Ab  officio  :  Graecc  est :  Tw  di  >oc7r6» 

P.  IX.  ^  GratianttS  refert  aensum  canonis,  ceteri  Jvc^yiMiv,  id  cst,  a  ceteris  officiit 

DisT.  XXVHI.  C.  XIII.  ••  concttii :  HoUl.  ex  Densded.  —  Ans.  —  Edd.  cdlL  0.  pr.  Bas.  *  Arg.  ^en.  I,  II. 
Nor.  Par.  Liigil.  I.  "  ntilitaverat  :  Edd.  coll.  0.  cxc.  Bas.  et  Nor.  =  P.  VJII.  ••  Bnrcb.  Li,  c.  78. 
-  Ivo  Han.  1. 5.  c.  H3.  Decr.  p.  5,  C.  184.  =  C.  XV.  ••  hab.  c.  A.  55S.  —  Burih.  I.  3,  c.  75.  —  Ivo 
Dcc.  p.  ft,  c.  m,  p.  3,  c.  m.  •*  abcst  ab  Edd.  coll.  0.  =  C.  XVI.  *»  liab.  A.  692.  —  Verba  cauoMi» 
patres  mutuaii  suiit  ex  cauunibus  S.  Basilii  ad  Ajiiphiloch.  c.  !i7.  £=P.  X  ••  enim :  Edd.  coJI.  0.  •'  add.  : 
ub  :  £d.  Bas* 


105  bECRETI  PARS  t^llL4.  Mst.  Xlt.  m 

miliatentt»  ••  vir  accessom  habebit  ad  cim.  propicr  ^  oriri  facit  super  bonds  Hi  nialos.  Dejicr^re  vero  " 

qnam  sacro  mmislerio  privalus  est.  enm  a  vobis  ideo  non  debctis,  quoniam  iiec  Jiidaic 

C.  \Sll.  De  presbtfieriinonest  laiei$iudie&ndum.       Dominus,  quum  esset  mendax   discipulus,  de  " 

liem  Nicolaus  ad  eomulta  Bulgarorum  ••,«.70.  „u^ero  aposlolorum  ejecil.  Verun.  "  de  prcshyle- 

XI.  Pars.  Gonsnlendom  decernilis,  ulnim  presby-     ^s  vobis.  qui  laici  eslis,  nec  judicandnm  esi,  nec 

leriiin  i  babentem  uxorem  debeatis  suslentare  et      ^e  eorum  vila    quidpiam  ^*  iiivesligundiiin ;   s^mI 

lioMorare.  an  a  vobis  projicere-  Adquod  responde-      episco|lonim  judicio.  quidquid  »•   esi,  pcr  oim.ia 

iiiiis  :  Qiioniam  licet  ipsi  valde  sint  reprehensibiies,      reservanduin. 

vos  tainen  Deom  convenit  imltari,  qul  ^*  solem  suum 

DISTINCTIO  XXIX. 

GRATIANUS.  persona  et  ncgdlio   insianle   nccesfdlaie    ti-ailrut 

.S  d  notandttm  €«/,  quod  ieeundum  Isidorum  ple-      sunl. 
nqne  aq^iiula  ex  causa,  ex  loeo,  ex  tempore,  ex  per^     q^  ,„^  p^^  atvmitate  tocorum,  tentporum  et  hominHvi 
soiia  coiisideranda  sunt.  scriptura!  intelligenda  sunt. 

Ait  enim  Isidoros  • :  B       Jtem    Hieronjrmus  tVi  prommio  epistola:  ad 

C.  I.  Ex  tempore^  loeo  et   persona  et  eausa  regulas  Ephesios. 

canonum  intelliguntur.  _,                      .         ...... 

e  .     ,         .         1    ,                 •.1^^.  ™..-.  Necesseest,  utjuxta  diversitates  locorum  eiicra- 

SciHndum  est,  qiiod  pleraque  capitula  ex  caosa,  .... 

,             .                   .,  _     i^  „..„-  porum  el  hominum,  quibus  »  scriplae  sunt,  diversas 

et  pcrsona,  ex  loco,  ex  teinpore  consideranda  sunt,  ^                           '  ^                 .  .        .  *           ^ 

,.        .       ^ .  „.,      ,  ^  :.«j.«««...*  ;'«  et  causas  ct  art;unienia  ei  ongines  halieanL  Et 

qiiuruin  inudi,  quia  medullilus  non  indaganlur,  in  ......<. 

•   I  I     •  .u                II-  •  .  '^^^A    ;.«..^:»»....  quomodd  B.  Joaiines  in  Apocalypsi  sua  ad  septem  • 

erroris  laliyrinlhuin  nonnulli  inlncando  impingun-  "*                 ...           »^     ^f                 .  ..       . 

....      .  •  .-ii;-«„. .  «..,4»  ;-.       scnbens  ecclcsias  ui  unaquaqiie  earum  speciaiia  ?M 

lur,  quiitnanie  jiidicanl,  quaminielligant;  antc  ni-  •     »       ..      .         c   * 

,      .  .'        ,    ,    .  .  "  .  viiia  reprchendii,  vel  virluies  probai,  ita  et  S.  Apo- 

culpanl,  quam  iterando  lecia  perquirant.  ,     ^*         .    \  ,    . '         *   .,  ,  *; 

Uinc  etiam  Gregorius  aii  • :  «•«'"*  *  P«^  ""*        ,  ""  Tutoenbus  .ncdel..r 

C.  II.  Pto  divemtM  rerum  iemper»nlur  regulm  '""«'S.  "««=  "J  '"»'"  '"«P'""  «edic.  uno  co.lyr» 

sanctorum.  oniniuni  oculos  tult  curate. 
AegulaR.sanclonim  Pairuni  pro  tempore,  loco  et 

DISTINCTIO  XXX. 

r 
GRATL^NUS.  ^  G.  1.  De  multimoda  superstiiione  hteretieorum^  quos 

Pars.  niud  autem,  quod  in  eanone  apouoiorum,  Gangrense  concilium  anathematiiavil. 

at  in  Gangrensi  concilio,  et  in  VI  sgnodo  *  legitur,  ex  Gonc.  Gangr.  c.  i6  ^] 

eausa  consideratur  et  ex  tempore.  Causa  fuit  hopresis  . 

„     .  ,  .    .        j  /  .  i^  ....  Si  qui  fihi  parenles,  maxime  fideles,  deserueniii 

Mamchworum   «,  quta   coniugium    detestabantur  ^  7      ^.      .        .  ... 

sicut  etiam  qnornndam  superstitio  mnlta  in  Cathoii^  ^''^'^^^^  ^^\  .^"»^"^  ^^^  "^"•"  ^^  *°'»»^^"|^^:  ^ 

corum  detestationein  introduxisu  invenitur,   eontra  "^"  PO^»"^  ^^»'»^'"»  )»<'»^^^'»  parenlibus  redd.dennU 

qnosiu  Gangrensi  k  Concllio  eapitil^us  sexdecim  sta^  «^  •»<>«  »!>«"'"  V"  '*"  ^*"^'^"''"^^  ^"^  ^^^*^*  *""^ 

Mumlegitur:  analhema  sint  ^ 

MOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XVII.  1   Prestuterum  :  In  nitrmo  cap.  bantm  i^iBT.  XXX.  Pars  I.  •  Manichaporum  :  Propne 

respoiisionum  refeniiiiur  Butgarorum  verba,  dicen-  Gangrensis  synodus  sialml  contra  EusiaUiianos,  ut 

tiuui :  mulios  apud  se  csse  GnKCorf  ei  Armenos  et  supra  dist.  1*,  c.  prtma  adnotatio.  Sed  hunc  crroreiu 

«lios,  qui  diversa  docerent.  Moiidum  eiiiiii  a  Romaiia  D  Eustalhiaiil  hauserani  a  Manichaeis. 

scdc  episeopuiii  aut  preshyterum  acceperunt.  Quam-  ^  In  aliquot  velustis   exeinplarihus  hajc  oninh, 

ohrem  nihil  miraiiduin,  si  pnssbylcr,  dc  quo  in  hoc  quae  hic  ciianlur  ex  concilioGaiigrensi,  uiiicocapile 

capiie  acilur  conjiigatus  erat.  ^  conjuncia  orailiune  leguulnr.  Sunt  autein  ex  prisca 

l)isT.  XXIX.  C.  111.  •  Quibus  scripta  :  Aniea  le-  versione  ♦.  Sed  ea,  qusc  est  Dionysii  Exigiii,  ionge 

gebatur  :  ^iii6tts   diversa   scripturof    factas  tunt.  niagis  respondel  originah   graeco,  quamvis  nequc 

Eiiieiidalum  boc  est  ex   manuscriptis  et  origiuali»  ipsa  usquequaque. 

queiuaduioduni  ei  nouuulla  alia.  G.  L  ••  £/l  hoc  ipsum  :  Gneee  eat  i  DponftMfttvQ^ 

Di«T.  XXYIII.  C.  XVI.  «  nullo  modo  :  Ib.  nf  C.  XVII.  ••  Eplst.  «cr.  A.  866.  —  Ivo  Pan.  I.  6,  C  41 
Decr.  p.  i,  c.  S2  **  Malth.  c.  5,  v.  15.  ''  enim  :  Edd.  coll.  o.  ^*  a  :  exd.  ^'  add.  :  et :  eaed.  —  sie 
ei  :  E.i.  Bas.  ^^  ^tiiti^^ifam  ;  Edd.  coll.  o.    ^'  add.  :  id  :  exd.  -•  t//ucr :  Ed.  Bas. 

DisT.  XXIX.  C.  I.  ^  De  hujuscanonis  auctore  non  satis  constat;  anud  Isid.  Hisp.  enim  libro  e  Dnornia 
▼iveiidi  (queiii  supposilitium  iioiinuHi  putani)  similia  taniuin  leguntur.  Notaiio  Corr.,  quaein  ipsa  Ed.  Rom., 
et  ex  ea  iu  Ed.  Peltelerii  et  Baelim.  legiiur,  iuducta  esi,  nam  id  ipsi  in  indice  erratoruin  voluefunt  Cor- 
rectores.  =  C.  II.  '  canoii  aeque  incertus.  Ans.  I.  i,  c.  52.  =z  C.  III.  *  septem  ecclesiis  :  Edd.  coll.  o. 
^  add.  Paulus  Bohiii. 

DisT.  XXX.  Pai*s  I.  *  iino  ex  versionc  Ilisp.  =  C.  I.  *  hab.  c.  A.  555.  Ivo  Dccr.  p.  8,  c.  319.  *  sit  • 
orig. 


IC5  DECRETI  PARS  PAIMA.  DIST.  XXX.  IM 

C.  11.  De  eodem.  —  hem  e\  eoilein,  c.  47 ».         j^     C.  VII.  De  eodem.  —  /<«*  ex  eodem,  c.  18  ". 


Qiinconqtie  inulier,  religioni  ^  jiulicans  convenire, 
eoniJiHi  sibi  aniputaveril,  quam  Ueus  ad  velamen 
ejiis  •  et  ad  memoriam  subjeclionis  illi  dedil,   lan- 
quam  resolvensjus  subjectionis,  analbenui  sit. 
C.  111.  De  eodem,  —  Item  ex  eodein,  c.  il  K 

Si  qiia  muner,  derelicto*viro,  discedere  voluerit, 
BoUito  vinciilo  conjugali,  naptias  condemnando ', 
aiiailiema  sit. 

C.  IV.  De  eodem,  —  Jtem  ex  eodem,  c.  40 '. 

Si  quis  propier  Deuin  virginitateni  *  professus  in 
coiijiigio  posiios  per  arrogantiam  vituperavit  *,  ana- 
ihenia  sil. 

C.  V.  De  eodem.  —  Jiem  ex  eodem,  c.  9  *•. 

Si  quis  vel  **  virginilalem,  vel  conlinentiam  pro- 
res>HS  ',  laiiquain  abonrniubiles  nuplias  judicat,  el 
iion  propler  boc  bobitu,  qiiod  contiueniiai  "  et  vir- 
giniiaiis  boHum  saiicUiin  proposiium  esl,  anatbema 
sit. 

C.  VI.  De  eodem,  —  Item  ex  codcm,  c.  13  **. 

Si  qua  inulier  suo  ^^  proposilo  uiile  judicans,  ut  ^* 
Tirili  veste  ulatur,  propler  <*  boc  virileni  babituni 
imitetur  ^,  aiiatbema  sit. 


ovXevQTt  iTR/B^  avToi;  T^;  ^tootCtloL^.  Id  esl :  quod  ict- 
iicei  dloinus  cuUue  apud  ipios  omnibus  rebui  prafe* 
ralur» 

C  11.  ^  •  Religioni :  Graece  esl:  Aik  vofitCofiiviiv 
uaxnact^  id  est  :  Ob  eam^  qua:  exisiimatur  pielalii 
txercuatio  :  quod  Dionysiiis  verlil :  propter  divinum 


Si  quis,  innquam  boc  coniinentiar  eonvenire  Judi- 
cans,  die  dominico  Jejunaverit  in  ejutdeni  ^  i\ic 
contempium,  anaibema  sit^ 

C.  tlll.  De  eodem. 
Item  ex  eodem  Conc.  Gangrensi«  c.  49  ''. 
Si  quis  eorum,  qni  in  proposito  sunt  contlnetiiiu 
propter  necessitatem  ^  corporalem  superbiai,  ei  je- 
junla  communia  pulaverit  contemnenda,  lolins  ec 
clesiae  perfectam*  in  sua  conscientia  judicans  ral  o- 
nem,  analbema  sit. 
C.  IX.  De  eodem.  —  Item  ex  eodem,  c.  20  ". 
Si  quls  per  superbiam,  lanquam  perfeciuin  se  exc 
fttimans  **,  conventus,  qui  per  loca  et  b:isili<  as  saii 
ctorum  niarlyrum  fiunt,  vel  accusaverii,  vel  tiiHin 
B  oblationes,  quae  Ibidem  celebrantiir,  spemend.-is  e^st* 
crediderit,  memoriasque  Sanclorum  coiiteiunendas, 
anatbema  sit. 

C.  X.  De  eodem,  — Item  ex  eodem,  c.  6  •*. 
Si  quis  docet,domuro  Dei  coolenipUbilemesse  de- 
bere,  et  congregationes,  qux  in  ea  fiuoi  *',  aoatbe- 
ma  slt. 
C.  XI.  De  eodem,  —  Jiem  ex  eodem,  c.  6  **• 
Si  quis  extra  ecclesiam  privaiirn  oopulos  congr^* 
NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  VIII.  ^  Propler  neceetitatem :  Nihil  niuiatuin 
est  ob  glossn!) ;  ceieriini  mulus  iiiodis  (|j>crep:ii  a 
prisca  versiqne  ct  a  Dionysiaiia,  qiiaiii  secuti  Biir 
cbardus  et  Ivo.  Prisca  sic  liabel:  Si  quis  eorutn,  qni 
in  proposilo  sunt  conlimntiofi  prwter  necessituioh 
corporalemf  ei  superbiens  jejunia  communia  totiu*  ec- 


rff/iKiR,  ut  existimat,  Griecienini  religiosorum,  quos  C  clesia  putaverit  contemnenda^  perfeciam  in  sua  scien 


iiosdicimiis,  viiani  proprieaTxnatv  noniinabani.  ttur 
ciiarcius  el  Ivo  iii  part.  6.  secuti  sunt  versionem 
Dioiiysii,  in  oclava  aulem  Ivo  priscam. 

•  Ad  velamen  ejus :  ilxi:  non  sunt  in  gRRCO  origi- 
nali,  iieque  iii  versione  Dionysii.  Videntur  autem 
&aiiipta  ex  episi.  i.  ad  CorinUi.  c.  ii. 

C.  V.  '  Professus:  Hic  eral  addilum  :  inconjugio^ 
i\\m\  neqiie  est  in  canoiie  gneco,  ncque  etiant  in 
biino,  qui  cilaiur  iiifra  dist.  51,  c.  qnicunque,  neque 
in  luuUis  nianuscriplis  Graliani  codicibus. 

C.  VI.  f  Imitetur:  Grxce  lcgilur:  kolI  AvtI  toO 
ilMrto^  Twacxicou  a/xfUto-fAaTO^  Mptlo'»  ava^a^oi,  qii;iP 
Diniiysius  Exiguus  apte  vertit :  et  pro  sotiio  muliebri 
amiciu  tiritem  sumit ;  siciiue  liabet  Uuicbardus  et 
fcre  etiaiii  Ivo. 

C.  VII.  ^  In  ejusdem  :  In  originali  bujtis  priscse* 
verftioniK  esl,  atil  iii  ejnsd^m  diei  contemptum :  quod 


tia  rindicans  rationem,  anathema  sit.  DionysiaiiH  »ii  * 
lembocniodo :  Siquis  eomm,  quicontwentm  studem, 
absque  necessitate  corporea,  iradiia  in  commune  jejn- 
nia  et  ab  ecclesia  cuslodiia  superbiendo  dissoirit^ 
stimuto  suce  cogitationis  impulsus,  anathema  sit  Qiia* 
versio  iii  celeris  quidi*jn  parlibiib  originali  gr:pco. 
etiain  vulgato  salis  resiiOiuii  l:  secl  in  iioslren  a  in 
sigiiisesi  varieUts.  Nam  itbi  Dionysiiis  habei :  siimulo 
su<e  cogituiioiiis  inipulsus^  iii  giH^co  viilg^io  esi  : 
«KO'/vpovrr'jC  cv  »n&  TiXfiiov  ^oyur/uiov,  id  e^t  :  ?i/in/- 
rum  perfecia^  quus  *in  ipso  ett^  ratiocinatione^  iUa 
abroyante.  lii  inanuscnpiii  aiiiein  hiijiis  canonis 
exemplaribus  pariim  est  :  viroixou/>ovvTo;,  i«l  est  : 
ferfecta  ineo  residenteratione;  pailiin: i9rcxov|»o0yTOf , 
id  esi :  perfecta^  qua  in  ipsoest,  ratione  sibi  auxitium 
ferente.  Nolanliir  vero  Cusialhiani  (qtsos  poslca  Bo- 
gomiSici  seciali  snnt),  qiii  ila  slaliiebant,  ptraclo 
cerlo  qkiodam  j«^uiiio  ad  eain  se  perfectae  viise  raiid- 


iii  versioiie  Dionysii,  quain  allulerunl  Burabardus  et  0  netn  pervcnisse,  ui  posiea  omnia  sibi  essenl  tiul  f- 
Ivo,  isiis  vocibus  videiur  expriini :  ati(  contumaciam  (erentia,  nullisf|iie  prsvceptis  obligarentur,  sed  solitti 
(ai.  propter  coniumaciam,  sed  in  graeco  vulgaio  nibil  omninoessent,ac  iiec  peccare  quidem  posseiii;  cjua 
eai,  qiiod  tsiift  respondcat.  de  re  Balsaiiion  in  caiMiis  bujus  inlerprelaiione. 

DisT.  XXX.  C.  II.  '  Burcb.  I.  8,  c.  6!&.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  320.  et  (cx  vers.  Dionys.)  p.  7,  c.  80.  = 
C.  III.  ^  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  229.  (ex  vers.  Dionys.)  et  ead.  517  '  rWtc/o  :  IDd.  Bas.  *  contemnendo :  Ivo 
1.  e.  517.  —  iiUld.  coil.  o.,  pr.  Bas.  ==C.  IV.  ^  Burch.  I.  8,  c.  64.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  516.  el  p.  7,  c.  8i, 
etlioc  loco  quidein  ex  vers.  Dionys.,  quse  legilur  D.  51,  c.  9.  —  *  virg,  propriam  vet  continentiam  fnerit 
professueet  tanquam  abomiuabites,  etc.  Bd.  Bas.  *  vituperaverit  :  Coll.  Hisp. — Ivo.  =  C.  V.  '^  Burcb.  1.  8, 
c.  61.  Wo  Decr.  p.  7  c.  79,  (ex  vers.  Dion.)  '*  abest  ab  Cd.  Bas.  '*  continentia  et  virginitas  bonum  sane- 
tUmque^  ete,  Coil.  Hisp.— fr<»/ftim  et  sanctnm  '  £d.Bas.=C.  VI.  **  Burcb.  I.  8,  c.  60.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  78, 
(ex  vers.  Dioii.)  '^  hoc :  Coll  Hisp.  "  abesi  ibi.  **  ad  koc  ut:  ib.  —  et  propter :  E<ld.  coU.  o.  =  C.  Vlf. 
*^  Biircb.  I.  i5,  c.  219.  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  51,  (vers.  Diou.)  '  hxc,  ut  monuimus,  Uisp.  versio  esti  iu 
qiia  taineu  vox  aut  pariter  alque  ii^  prisca  vers.  non  legilur.  =  C.  VIII.  **  Begin.  I.  i,  c.  280.  Burcb.  I. 
15.  c.  5.  Ivo  Decr.  p.  4,  c^  38,  (yers.  Dion.)  —  Ceieruin  vers.  Hisp.  a  Graliani  canone  in  nonnulli»  dl^cre* 
p;il,  quod  ex  nolalione  Correclofuni  ((luibus  illa  priscas  vers.  nomine  venit)  apparet.  =  C.  IX.  ^*  Ivo 
l'iin.  1.  2.  c.  8»  ••  esstimans :  Coll.  Ilisp.  — Ed.  Par.  =  C.  X.  "  Burch.  L  5,  c.  94.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  84, 
(Ters.  Dioa.)    »*  {uerint :  Kd.  Arg.  -  C.  XI.    "  Bsrrch.  I.  5,  c.  95. 


<65  bECRETI  PKJH&  PtaiLK.  bist.  xit.  ict 

nnllalenos  ••  »lr  acefessom  babebil  ad  esm,  propter  ^  orirl  fach  super  bonds  et  malos.  Dejicore  vero  " 

qnam  sacro  minisierio  privatus  est.  enm  a  vobis  ideo  non  debeiis.  quoniam  imjc  Judam 

C.%Sn.D€pre»b9ieritnonetttmeitjudieindHm.       Domjnus,  quum  esset  mendax   discipulus.  de   « 

Iiem  Nicolaos  ad  eontulia  BulgarorMm  ",e.70.         „„mero  aposiolomm  ejecit.  Verun. '»  de  presl.yte- 

XI.  Pars.  Gonsiilendum  decernilis,  utrom  presby-     ^8  ^ohh,  qui  hiici  eslis,  nec  judicand.im  esi,  iiec 

lenn»  i  habentem  uxorem  debealis  suslentare  et     ^  jorum  vita    quiJpiam  "  i..vestig:.ndu... ;    s.-.l 

honorare,  an  a  vobis  projicere.  Adquod  responde-      episco|Jon.m  j.idicio,  quidqnid  '•  csi,  pcr  o.n.i.a 

n.us  :  Qooniam  licet  ipsi  valde  sint  reprehensibiles,      reservanduin. 

vos  lamen  Oeoro  convenil  imilari,  qoi "  solem  suom 

DISTINCTIO  XXIX; 

GRATIANUS^  persona  et  i.cgdlio  inslai.le   nccesKllaie    irailtLtj 

.S  d  noiaudum  «si,  qkod  teeundnm  ttidorum  ple-     snnt. 
"7"'  nwiiula  tx  cauia,  ex  Uco,  ex  tempore,  ex  per-     q^  ,„  p^^  anntilaie  locorum,  temporum  ei  /lomm^n 
ioha  routiileranda  lunt.  teriplurw  iuteltigendw  tuni. 

Ait  Buim  Isidoros ' :  b       Item   HieroiiJ-miis  tn  proaimio  epitlolai  ad 

L.  l.  Ex  lempore,  toea  el   pertona  el  eauta  regula  Ephetiot. 

canonum  ittleltigunlur.  „              .       ,    .    ~       ..  .     , 

Sciendum  esl.  qnod  pleraque  capilula  ex  caosa,  «ecesse  «st.  01  JuxU  divers.tates  locorum  et  icm- 

e»  pcrsona.  cx  loco.  ei  ten.porc  con.lder.nda  suni.  P^''"^  «^ »'°'"""""'  '>""'"*  '  "":?!*  sunt  d.Ycrsas 

q.».ru.n  «.«<li,  qnia  medullilos  non  indaganiur,  in  <^»  ""*«  cl  argumenta  ei  or.g.nes  babeant.  Et 

erroris  labyrinlhum  nonnulli  inlricando  impingnn-  '«"»•"«''<<  »•  /«»""««  '"  Apocalyps'  s«a  ad  septem  « 

.....             .  .^,|.  «„, .  „„,^  ;.,  scri bens  ecclosins  iii  unaquaque  carum  specialia  vel 

lur,  quumanie  jiidicanu  qunminielligant;  anie  ni-  ..            ,      ,.       ,    .   '     *       ^      .         c    . 

,      .            ..         ,    ,                .      ,  Viiia  reprcliendit»  vel  virtutes  probat,  ita  et  S.  Apo- 

culpanl,  quain  iterando  lecu  perquiraiil.  ,      '         .    '             .    .         ,      ..           . 

Ilmc  etiam  Gregorius  aii « :  «^^'"^    P^"'  «'"«"*"*  ^^*^""'  vulnenbus  mcdeli.r 

C.  II.  Pro  divershaie  rerum  lemperanlur  regulm  »"^'''S.  "«c  ad  instar  Imperiti  medid  uno  collyritf 

ianctorum.  omniuni  oculos  tult  curate. 
i\egiil«»sanctoruro  Patrum  pro  tempore,  loco  et 

DISTINCTIO  XXX. 

GRATIANUS.  G.  1.  De  multimoda  iuperstitione  hareticorum^  quoe 

Pars.  lUud  autem,  quod  in  canone  apoilolcrum.  Gangrense  concilium  anathematixavit. 

at  in  Gangremi  conrt/lo,  et  in  VI  synodo  *  iegttur,  ex  Gonc.  Gangr.  c.  i6  ^] 

rausa  contideratur  ei  ex  lempore.  Causa  fuit  hoeresis         *,..-#..  ni       . 

„    .  ,  .  .    .    ,    j./..^fc^«#...  Si  qui  fiiii  parentes,  maxime  fideles,  deseruenwl 

MamchiKorum   *,  quta    conjugtum    detestabantur  ^  .....        .        .  ... 

sicui  etiam  qnornndam  supersiitio  mnlta  in  Cathoti^  <x^'^»«'^"«  ^'  !^»'^"^  ^^^  »*"'"  ^«^  .«dicanlcs,  el 

ronim  deiestationem  introduxisse  invenitur,   conira  "^"  POl'»"«  ^«»>'^"'»  ^»^'"^^^'»  parenlibus  reddidennt, 

qnos'm  Cangrensi  k  ConcUlo  capitibus  sexdecim  sia^  «^  >»<>«  'P^"»"  ^  '**  "^"^'""'"'^^  ^"^  "^"*^  ^""** 

tntum  legiiur  :  anatbema  sint  ^ 

MOTATIONES  CORRECTORUM. 

a  XVII.  1   Prestyierum  :  In  nitlmo  cap.  banim  om.  XXX.  Pars  I.  •  Manicliaharum  :  Propri^ 

respoiisionum  referMiiiur  Bulgnrorum  verba,  dicen-  Gangrensis  synodus  statuit  contra  Eusiathianos,  ui 

tiui»  :  mnltos  apud  se  esse  Graecotf  et  Armeiios  et  supra  dist.  1*,  c.  prima  adnolaiio.  Sed  bunc  errurem 
hIios,  qui  diversa  docerent.  Mondum  enim  a  Romaiia  D  Eustatbiani  bauserani  a  Manichaeis. 

sodo  episcopuin  aut  presbylerum  acceperunt.  Quam-  >>  in  aliqiiol  veliistis   exeiiiplanbus  liaec  oniiifa, 

obrem  nibil  inirandum,  si  presbyter,  de  quo  in  boc  qua  bic  ciianlur  ex  concilioGangrensi,  unicocapite 

capiic  aciiiir,  coiijiigatus  crat.  ci  conjuncia  orailione  leguiitur.  Suntauiem  ex  pnsea 

l)isT.  XXIX.  C.  III.  •  Qiiibus  scriptae  :  Aniea  le-  versione  ♦.  Sed  ea,  qua  est  Dionysii  Exigui,  bmge 

gcbalur  :  quibus   diversm   scripiurm    factai  sun^  niagis  respondet  onginali   gneco,  quamvis  neqiie 

Emendatum  lioc  est  ex   manuscriptis  et  origiuali,  ipsa  usquequaque. 

queniadmodum  et  iipnnulla  alia.  G.  1.  ^.  Vt  hoc  ipsum  :  Graeee  esl  i  DpotifiMfttvq^ 

DisT.  XXVIII.  C.  XVI.  ^  nuUa  modo  :  ib.  =r:  C.  XVll.  ••  Eplst.  scr.  A.  866.  —  Ivo  Pan.  1.  6,  t.  13. 
Decr.  p.  i,  c.  $2  '«  Mattb.  c.  5,  v.  15.  ^'  enim  :  Edd.  coll.  o.  ^*  a  :  eaed.  '*  add.  :  ei :  eaed.  —  sie 
€i  :  E.i.  Bas.  ^^  quidquam  :  Edd.  coll.  o.    ^'  add.  :  id  :  exd.  -  illud :  Ed.  Bas. 

DisT.  XXIX.  C.  I.  ^  De  bujuscanonis  auclore  non  satis  constat;  apud  Isid.  Hisp.  enim  libro  e  Dnorma 
▼iyendi  («|ueni  supposilitium  iioiinulli  putant)  similia  lantuin  leguntur.  MotaiioCorr.,  quaein  ipsa  Ed.  Rom., 
et  ex  ea  in  Ed.  Pellelerii  et  Boehm.  legitur,  iiiducta  est,  nam  id  ipsi  in  indice  crratoruin  voluefunt  Cor- 
rectores.  =  C.  II.  '  canoii  aeque  ineertus.  Ans.  I.  i,  c.  52.  =s  C.  III.  *  septem  ecclesiis  :  Edd.  coU.  o. 
^  add.  Pauius  Bolim. 

DisT.  XXX.  Pars  I.  '  iino  ex  versionc  llisp.  =  C.  I.  '  bab.  c.  A.  355.  Ivo  Docr.  p.  8»  c.  319.  *  iif « 
orig. 


fG5  r>ECReTl  PARS  PRIMA.  DIST.  XXX.  IM 

C.  II.  De  eodem.  --  hem  cx  eo<lein,  c.  17  *.         j^     C.  YII.  De  eodem.  —  Iteih  ex  eodem,  c.  18  ". 


Qngerunqiie  iiiulier,  religioiii  ^  jmlicans  convenire» 
comaiii  stbi  aniputaveril,  qnam  Dens  ad  velamen 
cjus  •  ct  ad  menioriam  subjectionis  illi  dedil,   tan- 
quam  resolvens  jiis  subjeclionis,  analbema  sit. 
C.  III.  De  eodem,  —  iiem  ex  eodein,  c.  14  S 

Si  <]na  iiiuner,  dereliclo'viro,  discedere  voluerit, 
soluto  vinculo  conjugali,  nuptias  condemnando ', 
aualliema  sit. 

C.  lY.  De  endem.  —  Jtem  ex  eodem,  c.  10 '. 

Si  quis  propter  Deuiu  virginitatem  *  professus  in 
coijugio  posiios  per  arrogantiam  vituperavit  *,  ana- 
lliciiia  sil. 

C.  V.  De  eodem.  —  Iiem  ex  eodem,  c.  9  *•. 

Si  quis  vel "  virgiuilniem,  vel  continentiam  pro- 
fesMis  ^  tauquain  abonrniiibiles  nuplias  judicat,  el 
liou  propler  boc  boluiu,  quod  contliieniiie  "  el  vir- 
giuiialis  bouuni  saiiciuin  propositum  esl,  anathema 
sit. 

C.  Vl.  De  eodem.  —  Item  ex  codcm,  c.  13  ". 

Si  qoa  mulier  suo  ^^  proposito  ulile  judicans,  ut  ** 
Tirili  vesle  ulalur,  propter  '*  boc  virilem  babiluni 
iniitclur  '»  aiiatiieiua  sit. 


o«Xev6ri  fcoif  «vtoc;  t^;  Ocoo'!  Cciar.  Id  est :  quod  eci" 
lieei  dmntu  cuUus  apud  ipsoe  omnibus  rebus  prafe- 
raiur, 

C.  II.  ^  Beiigiom:  Graece  est:  Aik  vojutcCofuvnv 
«fffaoQffcv,  id  est :  Ob  enm,  quw  existimatur  pietutii 
exerciiatio  :  quod  Diouystus  vertil :  propter  divinum 


Si  quis,  tanquam  boc  conlinentiae  oonvenire  jitiii' 
cans,  dte  domiuico  jejunaverit  in  ejiitdem  ^  «lii 
contempium,  anaihema  sit* 

C.  VlU.  De  eodem. 
Item  ex  eodein  Conc.  Gangrensi*  c.  19  '*. 
Si  quis  eoruin,  qni  in  proposito  sunt  contlneniiu 
propter  necessiiatem  ^  corporalem  superbiai,  et  je- 
junia  communia  pulaveril  contemnenda,  totlus  ec 
clesia)  perfeciam'  in  sua  conscientia  judicans  ral  o- 
nem,  analhema  sit. 
C.  IX.  De  eodem.  —  Jiem  ex  eodem,  c.  20  **. 
Si  quis  per  superbiam,  lanquam  perfectuui  se  exi 
stimaris  '*,  convenlus,  qut  per  loca  et  b:isili(  as  saii 
ciorum  niarlyrum  fiunt,  vel  accusaverii,  vel  ciinin 
B  oblattoiies,  quae  ibidero  celebrantur,  speniend.isessf 
crediderit,  memoriasque  Sanctorum  couieniueudas, 
analliema  sit. 

C.  X.  De  eodem,  — Jtem  ex  eodem,  c.  5**. 
Si  quis  docet,domuro  Dei  conleinpilbilemesse  de- 
bere,  et  congregationes,  quas  in  ea  fiunt  ",  aoatbe- 
ma  sit. 
C.  XL  De  eodem,  —  Iiem  ex  eodem,  c.  6  "• 
Si  qiiis  extra  ecclesiam  privaiiin  oopulos  congr^* 
NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  \in.  i  Propter  necessifatem :  Nihil  mulatuni 
est  ob  gloss.i!) ;   celeruni    inulus   inodis  (li>crep:a  a 


prisca  versioiie  cl  a  Dionysiau»,  aiiaiii  seciiti  Uiir 
chardut  et  Ivb.  Prisca  sic  liahel:  di  quis  eorum,  qui 
in  proposilo  sunt  cotitimntiofi  pratter  necessiiauih 
corporatem^  et  superbiens  jejunia  communia  lotiu*  ec- 


culium^  ut  exiitimal,  GRecieniiii  religiosorum,  quos  C  clesio!  putaveril  coHtemnendn^  perfectam  in  sua  scien 


Biosdiciuiiis,  vitaiuproprieaTxqatv  noiiiinabant.  Bur- 
cuardus  ei  Ivo  iii  part.  6.  secuti  sunt  versioneni 
Diniiysii,  in  octava  aulein  Ivo  priscam. 

•  Ad  veiamen  ejus :  lla;c  non  sunt  in  grasco  origi- 
nali,  neque  iii  versioiie  Dionysii.  Videtitur  aulem 
biiuipta  ex  epist.  1.  ad  CorinUi*  c.  11. 

C.  V.  '  Professus:  Hic  erat  addilum  :  inconjugic^ 
qiiod  neqiie  est  in  canoiie  gneco,  ncque  etiam  in 
biliuo,  qui  citaiurinfra  dist.  51,  c.  quicunque,  iieque 
iii  inuliis  luanuscriptis  Gratiani  codicibus. 

C.  VI.  f  imr/«ftir:  Grxce  lcgitur:  kolI  olvxI  tov 
4tfti60TOc  Tuyacxiiou  aftfUto^fMiTo;  avdpctov  avoXa^oi,  qiiap 
Dionysius  Exiguus  apte  vertit :  et  pro  sotito  muliebri 
amiclu  tirilem  sumit ;  sicque  liabct  Uurcbardus  et 
fcre  eliaiu  Ivo. 

C.  VII.  ^  Jn  ejusdem  :  In  ortghtali  hujiis  priscae' 
ver»iouiK  esl,  aut  in  ejnsdem  diei  contemptum :  quod 


tia  vindicann  rationem,  anathema  sit.  Dionysiaiia  aii  * 
tembocuiodo :  Siquis  eorum,  qui  conttnentiaf  studeni, 
absque  neetssitaie  corporea.  tradila  in  comniune  jejn- 
nia  et  ab  ecclesia  custodiia  superbiendo  dissotvu, 
stimuto  sua:  cogitationis  impulsus,  anathema  sit  Qu:i; 
versio  iii  celeris  quiditm  parliljus  origiiiali  gm^co, 
eliaiu  viilgato  saiis  res|iOiMi(-l:  sed  in  poslren  a  in 
sigiiis  esi  variel»s.  Naiii  itbi  Diouyslus  habet :  siimuto 
sute  cogitatioiiis  impulsus,  iii  gnt^co  viilg^iio  esi  : 
aKOxvjDovvToc  cy  xin&  TC><iov  ^^oyurfiov,  id  e^l  :  Ttfm/- 
rum  perfectu,  quuf  *in  ipso  eui^  ratiocinatione^  ilfa 
abroyante,  hi  uiauuscnpiii  iiiiieui  hiijits  c:inonis 
exeinplaribus  partiut  e!»t  :  viroixov/sovvTOf,  i«l  est  : 
ferfecta  ineo  residenteratione;  partiiu:i9rixov|»ovyTO?, 
id  esi :  perfecta^  qua  in  ipsoest,  ratione  sibi  auxifium 
ferente,  Noiautiir  vero  Eusiathiani  (quos  poslea  Bo« 
gouiilici  seciali  siinl),  qui  ita  sialuebanl,  peraclo 
cerio  qliodam  jejuiiio  ad  eaiu  se  perfectae  vitse  raiio- 


iii  versioiie  Dionysii,  qtiain  attulerunt  Bnrchardus  et  0  tieiu  pervonisse,  ui  posiea  omnia  sibi  esseiil  iudf- 
tvo,  isiis  vocibiis  videiur  expriiui :  aut  contumaciam  (erentia,  uullisi|ue  pneceptis  obligarentur,  sed  solitti 
(:il.  propter  contumacianu  sed  in  graeco  vulgato  nibil  omniuoesscui,ac  iiec  peccare  quidem  posseiit;qua 
edt,  qiiod  istis  respoiidcat.  de  re  Baisaiuon  in  capiiis  hujus  interprelaiione. 

DiST.  XXX.  C.  II.  '  Burcli.  1.  8,  c.  6!&.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  520.  el  (ex  vers.  Dionys.)  p.  7,  c.  80.  = 
C.  111.  *  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  229.  (ex  vers.  Diouys.)  et  ead.  517  •  relicto  :  Ed.  Bas.  *  contemnendo :  \\o 
I.  e.  517.  —  Edd.  coil.  o.,  pr.  Bas.  =  C.  IV.  '  Burch.  I.  8,  c.  64.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  516.  et  p.  7,  c.  8i, 
et  hoc  lo€0  quidetn  ex  vers.  Dionys.,  quse  iegilur  D.  51,  c.  9.  —  *  virg,  propriam  vet  continentiam  fuerit 
professua  et  tanquam  abominabiteSf  etc,  Ed.  Bas.  *  vituperaverit  :  Coll.  liisp. — Ivo.  =  C.  V.  '*  Burcb.  1.  8, 
c.  61.  Ivo  Decr.  p.  7  c.  79,  (ex  vers.  Dion.)  '*  abest  ab  £d.  Bas.  "  coutinenlia  et  virginilas  bonum  sauc- 
iumque^  etc.  CoU.  Hisp.— ^oiitim  et  sanctnm  '  £d.  Bas.=C.  VI.  "  Burcb.  I.  8,  c.  60.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  78» 
(ex  vers.  Dion.)  '^  hoe :  Coll  Hisp.  ^'  abest  ibi.  **  ad  koc  ut:  ib.  —  et  propter :  Edd.  coll.  o.  =:  C.  Vlf. 
"  Biirch.  I.  15,  c.  219.  Ivo  Dccr.  p.  4,  c.  51,  (versl  Diou.)  *  h£c,  ut  mouuimus,  Uisp.  versio  esti  iii 
qita  latnen  vox  aut  paritetaique  ir  prisca  vers.  non  legilur.  =  C.  VIII.  *•  Begin.  I.  i,  c.  280.  Burch.  I. 
15.  c.  5.  Ivo  Decr.  p.  4,  c,  58»  (yers.  Diou.)  —  Ceierutn  vers.  Hisp.  a  Gratiani  canone  in  nonmtlils  di^cre* 
pat,  quod  ex  nolalione  Correclofum  ((piibus  illa  priscue  vers.  noinine  venil)  apparet.  =s  C.  IX.  ^*  Ivo 
fan.  1.  2.  c.  8.  ••  (Bstimans :  Coll.  Illsp.  — Ed.  Par.  =  C.  X.  "  Burch.  L  5,  c.  94.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  84, 
(Ters.  Dion.)    •*  fuerint :  Ei).  Arg.  ~  <:.  Xl.     "  Buich.  I.  5,  c.  95. 


105  bECRETI  PARS  t*ftlttA.  blSt.  X\%.  iol 

iuilbtenns  ••  Yir  aceMsom  habebii  ad  cam,  propier  ^  oriri  facit  super  bonds  <^t  nialos.  Dejicr^re  vero  " 

qii.niii  sacro  ministerio  privatua  est.  enm  a  vobis  ideo  non  debetis,  quoniam  nec  Jiidaic 

C.\mi,Depreibytemnonestlaiciiiwiie^dum.       Dominus,  quum  esset  mendax   discipulus,  de    " 

hem  Nicolaus  ad  comuUa  Bulgarorum  ••,«.70.         nu^ero  aposlolorum  ejecil.  Veruni  "  de  preshyte- 

XI.  Pars.  Gonsnlendum  decernitis,  ulnim  presby-     ^s  vobis,  qui  laici  estis,  nec  judicandnm  est,  iiec 

tenim  1  babentera  uxorem  debeatis  suslcniarc  et     ^^  eoruln  vila    quidpiam  »*  investiganduiii;    sid 

hoiiorare,  an  a  vobis  projiccre.  Adquod  rcsponde-      episco|lorum  judicio,  quidquid  '•   esi,   per  oini.ia 

nius  :  Quoniaro  licet  ipsi  valde  sint  reprehcnsibiles,      reservandum. 

vos  tamen  Dcom  convenit  imitari,  qoP*  solem  suum 

DISTINCTIO  XXIX. 

CRATIANUS.  persona  et  ticgcliio   ihsianle   nccesftltaie    iMtUvi 

S  d  notandum  eit^  quod  seeundum  liidorum  ple-     sunt. 
nque  caniiula  ex  cauea,  ex  loco,  ex  tempore.  ex  per^      ^.  III.  Pro  atvenUate  tocorum,  temporum  et  IiominHin 
ioha  coHiiJeranda  iunt.  icriptura:  inteUigenda  ium. 

Air  entm  Isidoros  * :  B       Jtem   Hidronjrmus  tn  proojmio  epiitola:  ad 

C.  I.  Ex  tempore^  loco  et   periona  et  eauia  reguttB  Epheitoi, 

canonum  inteUiguntur*  _,  .    ..  i     .    j . 

e  .     ,         .         ,    ,                 •.  i^  *.  ^^..-«  Neccssccst,  Utjuxta  diversitates  locorum  et  icra- 

SciHndum  est,  quod  pleraquc  capitula  cx  caosa,  ....                          .    . 

,             .      '          \'A^,^^A^  «..«•  porum  el  hominum,  quibus  »  scriptae  sunt,  diversas 

et  ucrsona,  ex  loco,  ex  lenipore  contideranda  sunt,  *^                           '  ^                 .  .        .   .          ^ 

....  „..              .  j^„.,„,„.  :„  et  causas  et  art;unienta  et  ongines  hal>eanL  Ec 

qiioriiin  mudi,  quia  mcdullilus  non  indagantor,  in  .   i,.   .             .     .        <      .           .              « 

•   I  I     •  .u                II-  •  i  •  ^^A    :»..^:»«...%  quomodo  B.  Joannes  in  Apocalypsi  sua  ad  septem  • 

erroris  lahyrinthum  nonnulh  inlncando  impingiin-  ^  "[             ...           i^     ■'i'                 .  ..       . 

.....             .  .«||.^^«, .  «„,^  ;,.  scnhens  ecclcsins  in  unaquaqiic  carum  specialia  w 

tur,  quuin  anie  jiidicant,  qu.im  inielligant;  anlc  wi-  i    •  .  .          i.  .   -.     .  c  a^ 

,                   .'         ,    ,                 .      .  Vilia  reprchendil,  vel  virtutes  probat,  ita  et  S.  Apo- 

culpant,  quam  ilerando  lecia  pcrquirant.  .  ,     *.           .      ,           i    •         i      .i           i  . 

„.               -,         .   \..,  1.  stolus^per   smgulas  ecclosias  vulncnbus  incdetur 

Iltnc  etiam  Gregonus  ail  ■ :  ......          .        .....               „    • 

C.  H.  Prc  divenUaU  urum  umperantur  regu"         '"""''  '**'  "f  '"*,'"  ''"P"'"  ""**""  """  ~''y"" 
sanctorum.  oroniuui  oculos  tull  curate* 

i\egulie»8anctorum  Pairum  pro  lempore,  loco  et 

DISTINCTIO  XXX. 

GRATIANUS.  G.  L  De  muUimoda  iupentitione  hareiicorum^  quos 
Pars.  IUud  autem,  quod  in  canone  apoitolorum^  Gangreme  coneilium  anathematizavit. 

tl  in  Gangremi  conrt/to,  et  in  VI  ignodo  *  tegitur^  es  Gonc.  Gangr.  c.  46  ^] 

rauia  comideratur  et  ex  tempore.  Cauia  fuit  haereiit  ^.      .     .  •       r  i^i       • 

„     .  ,  •    .        j  /  i-A.«#....  Si  qw>  fi'»>  parcntes,  maxime  fideles,  descrueniit 

Mamchworum   * ,   quta   conjugium    deteitabantur ,  .       .^  .      ,        ,  ... 

.    ,     .  j  "^  ...         ,,    . .  r»iL^ii  occasionc  Dei  cullus,  Iioc  istuin  essc  inilicanles,  ei 

itcut  ettam  quornndam  iuperititto  mutta  in  Ga//io/f-  ....        .  ...  ..... 

.  ,  '    .  •.    j     .       •  ™  ......    ^««.•^  non  poUus  dcbilum  honorem  parenlibus  reddiderintrf 

comm  deteitattonem  tntroduxtne  tnvemtur^   contra  "     i^  r  .  « ,  . 

quoilu  Gangreiisi  k  Concilio  capitibm  iexdecim  s/a-      «^  »'<>«  •?*«»•  V'  '*"  ^""'''"'"'''  ^"^  "^"*"*  '""^ 
intumlegitur:  analhcma  sinl  ^ 

MOTATIONES  CORRECTORUMi 

C.  XVII.  1   rres^irffrum  :  In  uittoo  cap.  Iianiin  i^iST.  XXX.  Pars  I.  •  Manicbapornm  :  Propri^ 

respoiisioniim  refermiiur  Bulgarorum  verba,  dicen-  Gangrensis  synodus  staluil  conlra  Eiistathianos ,  ut 

tiuin  :  uiulios  apud  sc  esse  Grajcorf  cl  Ariiicnos  el  supra  dist.  1*,  c.  prtma  adnolatto.  Sed  hunc  erroreui 
«lios,  qui  diversa  docercnt.  Nondum  eiiini  a  Romaiia  D  Euslaihiani  hauseranl  a  Manichaeis. 

seilo  episcopuiii  aut  presliyierum  acceperunt.  Qiiaro-  ^  In  aliquot  veiustis   exeiiiplarihus  hajc  omiifa, 

ohreni  nihil  mirandum,  si  presbyter,  dc  quo  in  hoc  quae  hic  citantur  ex  couciIioGaiigrensi,  uincocapite 

capiie  acitur.  coiijiigatus  cmt.  et  conjuncla  oraiione  leguiitur.  Suntauiem  ex  prisca 

DisT.  XXIX.  G.  III.  •  Quibus  scripla  :  Anlea  le-  versione  ♦.  Sed  ea,  qua  esi  Dionysii  Lxigiii,  loiige 

gebatur  :  ^nt^uf   diverae   icripturaf    factw  iunt.  n»ag»8  respondet  onginah   gRBco,  quamvis  nequc 

Eiiiendatum  hoc  est  ex  manuscriptis  ct  origiuali,  ipsa  usqucquaquc. 

queniadinodiiin  et  iionnulla  alia.  G.  1.  <•  Vt  hoe  iptum  :  Grsee  cat  i  Dponftoifttvq^ 

DisT.  XX VIII.  C.  XVI.  ••  nti//o  modo  :  ib.  ==:  G.  XVII.  ••  Eplst.  scr.  A.  866.  —  Ivo  Pan.  I.  6,  e,  «. 
Decr.  p.  4,  c.  S2  '•  Matth.  c.  5,  v.  15.  "  enim  :  Edd.  coll.  o.  »•  a  :  e.^d.  "  add.  :  et :  esed.  —  iie 
et  :  E.i.  Bas.  ^^  quiJquam  :  Edd.  coll.  o.    ^'  add.  :  id  :  exd.  -•  t7/iicr :  Ed.  Bas. 

DisT.  XXIX.  G.  I.  ^  De  hujus  canonis  auctore  non  satis  constat ;  apud  Isid.  Hisp.  enim  libro  c  Dnorma 
▼iveudi  (queiii  snpposilitium  iioiiniiUi  putant)  similia  lanluin  leguntur.  NotaiioGorr.,  quaeiii  ipsa  £d.  Rom.» 
et  cx  ea  in  Ed.  Pelleterii  et  Boehin.  legilur,  iiiducta  esi,  nam  id  ipsi  in  indicc  crratonim  voluefunt  Gor- 
rectores.  =  C.  II.  '  canoii  aeque  ineertus.  Ans.  I.  i,  c.  52.  =s  C.  III.  *  icptem  eccleiiii  :  Edd.  coU.  o. 
•  add.  Pauiui  Bohtii. 

Di»T.  XXX.  Pars  I.  *  iino  cx  versionc  llisp.  =  C.  I.  '  hab.  c.  A.  355.  Ivo  Docr.  p.  8,  c.  319.  •  slf  • 
ortg. 


IG5  DECRCTI  PARS  PRIMA.  DIST.  XXX. 

C.  II.  De  eodem.  —  Item  cx  eo<lein,  c.  17  ■.         j^ 
Qnxruiiqiie  iiiulier,  religioni  ^  jiidicans  convenire, 
coniant  sibi  .inipuUivertl,  quam  Deus  ad  velamen 
ejus  •  el  i\{\  nieiuoriam  subjeclionis  illi  dedit,   tan- 
quam  resolvens^us  subjeclionis,  analbema  sit. 
G.  111.  De  eodem.  —  hem  ex  eodein,  c.  H  \ 
St  qna  iiiuner,  derelicto'viro,  discedere  volueril, 
soluto  Tincuio  coDJugall,  nuptias  condemnando  % 
anaibema  sit. 

C.  IV.  De  etidem.  —  Item  ex  eodem,  c.  10 '. 
Si  quis  propter  Deuui  virginitateui  *  professus  in 
coi:jiigio  posiios  per  arrogantiam  vitiiperavit  *,  ana- 
ihciiia  sit. 

C.  V.  De  eodem.  —  Iiem  ex  eodem,  c.  9  *•. 
Si  quis  vel  **  virginilalem,  vel  continentiam  pro- 
ressus  ',  taiiquain  aboniiirubiles  nuplias  judicat,  et 
iioii  propier  boc  boliiiM,  quod  coniinentias  "  et  vir- 
gtiiitalis  bouum  sanctum  proposiium  est,  anatliema 
sil. 

C.  VI.  De  eodem.  —  Item  ex  codcm,  c.  13  "• 
Si  qua  mulier  suo  ^^  proposiio  nlile  judicaus,  ul  ^' 
Yirili  vesle  utatiir,   propier  <*  hoc  virileni  babitum 
iiuitclur  ^,  aualbema  sit. 


IM 
G.  YII.  De  eodem.  —  Iteih  ex  eodem,  c.  18  ". 
Si  quis,  lanquam  boc  continentiap  eonvenire  jiidi- 
cans,  die  dominico  jejnnaverit  in   ejiisdem  ^  «liv 
contemptum,  anaibema  sit^ 

C.  VIII.  De  eodem. 
Item  ex  eodein  Gonc.  Gangrensi,  c.  19  '*. 
Sl  quis  eoruin,  qui  in  proposito  sunt  conllueiiiiu 
propter  necessiiatem  ^  corporalem  superbiat,  et  je- 
junia  communia  putaveril  contemnenda,  tolius  ec 
clests  perfectairi  in  sua  conscienlia  judicans  rat  o- 
nem,  anatbema  sti. 
G.  IX.  De  eodem,  —  Item  ex  eodem,  c.  20  ^*. 
Si  quis  per  superbtam,  tanqnam  perfeciuin  se  exi 
slimans  '*,  convenlus,  qiii  per  loca  et  b:iijib<  as  san 
ctorum  niarlynim  fiunt,  vel  accusaverii,  vel  ciiHiM 
B  obiationeSy  quae  ibidem  celebrantur,  spemendas  esst* 
crediderit,  memoriasque  Sancterum  couteiuueiidas, 
analbema  siu 

C.  X.  De  eodem.  — Item  ex  eodem,  c.  5  •*. 
Si  quis  docet,doinum  Dei  conleuipiibiiemesse  de- 
bere,  ei  congregationes,  qux  in  ea  fiunt  *',  anatbe- 
ma  sil. 
C.  XI.  De  eodem.  —  Iiem  ex  eodem,  c.  6  *'• 
Si  qiiis  exlra  ecclesiam  privaiiin  oopulos  congr^- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


oq^LowTt  nap*  avToc;  tq;  OcoffcCtiaf.  Id  est :  quod  ict- 
ticei  dlvinu$  cultus  apud  ipioe  omnibus  rebus  prafe* 
ratun 

C.  II.  ^  Beligioni:  Graece  esl:  Ata  vo/uuCoficvin» 
«Eraiffcv,  id  est :  Ob  eam^  quee  exiitimatur  pietutii 
exercUatio  :  quod  Dionysius  vertil :  propter  divinum 


C.  VIII.  ^  Propler  nece$$itatem:  N.bil  niuiuluin 
esl  ob  glossn& ;  ceieriiin  niuliis  ino<lis  ili>crep:ii  a 
prisca  versione  ci  a  Dionysiaiia,  aiiani  seciiti  Biir 
cbardus  et  Ivb.  Prisca  sic  liabei:  Si  quii  eorum,  qui 
in  propoiito  iunt  contimntifft  prwter  neceniiuun' 
corporalem^  et  iuperbiem  jejunia  communia  totiuH  ec- 


ni/itcm,  ii{  exiitimat.  Gnecieniiii  religiosorum,  quos  C  cteiia!  putarerit  contemnenda^  perfectam  in  iua  tcien 


uosdicimiis,  vitani  proprie  «Txqaiv  noiiiinabant.  Bur 
cnardus  el  Ivo  in  part.  6.  secuti  sunt  versionem 
Dioiiysii,  iu  octava  autem  Ivo  priscam. 

•  Ad  velamen  ejui :  lla^c  non  sunl  in  graeco  origi- 
nali,  iieqiie  iii  versioue  Dionysii.  Videnlur  aulem 
bQnipia  ex  epist.  1.  sid  Coriotfi.  c.  11. 

C.  V.  '  Profeaui:  llicerat  addilum  :  inconjugio, 
qiiwi  neqiie  esi  in  canone  gneco,  ncque  eiiain  in 
laliiio,  qui  citaiur  infra  dist.  51,  c.  quicunque,  neque 
in  inuliiji  nianuscripiis  Gratiani  codicibus. 

C.  VI.  i  Imitetur :  Grxce  Icgilur :  Ka2  a.vxl  roO 
tibMtoi  ywaixciov  a/xfuto^fAaTo;  ay^piian  ava^a€oi,  qii;iP 
Ibnuysius  Exiguus  apte  vertit :  et  pro  iotito  muliebri 
amiciu  tirHem  iumit ;  sicqne  babci  Uurcbardus  ei 
fere  eliaiii  Ivo. 

C.  VII.  ^  In  ejuidem  :  In  origiuali  bujus  prlscse* 
verMonijc  esl,  aut  inejmdem  diei  contemptum:  qiiod 


tia  vindicam  rationem,  anathema  iit.  Dionysiana  aii  • 
tembocuiodo :  St^icff  «oriiiii,  qui  coHtinenttw  nudeni, 
abique  neceaitate  corporea,  tradita  in  commune  jeja- 
nia  et  ab  eccleiia  cmtodiia  superbiendo  diaotru, 
itimuto  ium  cogitationit  impuliui.anathema  tii  Qua; 
versio  in  celeris  quiditm  parlibub  oiiginali  gra^co. 
eiiaiii  vulgnlo  satis  res|)Otiil<'t:  sed  iii  posircii  a  iu 
sigiiisesi  variei:is.  Nani  iibi  Dioiiysiiisbabet :  aimulo 
iuas  cogitaiionii  imputius^  in  gnnto  viilg^io  csi  : 
car^yivpoinnrjf  cv  flcvr&  TC>ciou  >i07«r/xou,  id  esl  :  nimi^ 
rum  perfecta^  qnui  'i n  ipto  est^  ratiocinatione,  iHa 
abroganie.  In  niannscripiii  aiiieiu  biijiis  caiiouis 
exeii/plaribus  partiut  est  :  viroixou/sovvTOf,  id  esl  : 
ferfecta  ineo  retidenteratione;  partiin:  i9rcxou|»o0yro?, 
id  esi :  perfecta,  qwe  in  ipio  ett,  ratione  iibi  auxHium 
ferente.  Notautur  vero  Euslalhiani  (qitos  postea  Bo- 
goiuilici  seclaii  snni),  qui  ita  siaiuebanl,  ptracto 
cerio  qliodam  jejiinio  ad  eam  se  perfeclas  vitae  raii»- 


iii  versioiie  Dionysii,  qnain  auulerunl  Bui-cbardus  et  0  iieiu  per^euisse,  ui  postea  omnia  sibi  esseni  ind  f- 
Ivo,  isiis  vocibus  videlur  expriiui :  aut  contumaciam  (erentia,  iiullis<|ne  pr«t!cepiis  obligarenUir,  sed  sohiti 
(al.  propier  contumacianu  sed  in  graeco  vulgato  nibil  onininoesseni,ac  nec  peccare  quidem  posseni;qua 
est,  qiiod  isiis  respoudeai.  de  re  Balsaiuon  in  capitis  bujus  inierpreiaiione. 

DiST.  XXX.  C.  II.  '  Burcb.  1.  8,  c.  6!&.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  520.  et  (ex  vers.  Dionys.)  p.  7,  c.  80.  = 
C.  III.  ^  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  229.  (ex  vers.  Dionys.)  el  ead.  517  '  reticto  :  E,i\.  B;is.  *  contemnendo :  \\o 
1.  €.  517.  —  ¥M.  coll.  o.,  pr.  Bas.  =  C.  IV.  ^  Burcb.  I.  8,  c.  64.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  516.  ei  p.  7,  c.  8i, 
ei  tioc  loco  quideiu  ex  vers.  Dionys.,  qnas  iegiiur  D.  51,  c.  9.  —  *  virg,  propriam  vet  continentiam  fuerit 
profeuu»  et  tanquam  abominabilei^  etc.  Ed.  Bas.  *  vituperaverit  :  Coll.  Hisp. — Ivo.  =  C.  V.  '®  Burcb.  1.  8, 
c.  61.  Ivo  Decr.  p.  7  c.  79,  (ex  vers.  Dion.)  '*  abest  ab  Cd.  Bas.  "  continentia  ei  virginitai  bonum  iaue- 
tumque,  ete.  Coll.  Hisp.— doiium  et  ianctnm  *  £d.  Bas.=C.  VI.  "  Burcb.  I.  8,  c.  60.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  78, 
(ex  vers.  Dion.)  ^^  hoc :  Coll  Hisp.  ^'  abest  ibi.  **  ad  boc  ut:  ib.  —  et  propter :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VlL 
"  Burch.  i.  15,  c.  219.  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  51,  (vers.  Diou.)  *  ha&c,  ut  mouuimus,  Uisp.  versio  esli  iii 
qiia  lainen  vox  aut  paritetatque  in  prisca  vers.  non  legitur.  =  C.  Ylll.  *^  Regin.  I.  i,  c.  280.  Burcb.  1. 
15.  c.  5.  IvO  Decr.  p.  4,  c^  38,  (yers.  Dion.)  —  Ceteruni  vers.  Hisp.  a  Graiiani  canone  in  nonnullis  dl^cre* 
pat,  quoil  ex  notaiione  Correcioruni  ((piibiis  illa  priscuB  vers.  noinine  venii)  apparet.  =:s  C.  IX.  ^*  Ivo 
fan.  I.  2.  c.  8.  ••  aatimant :  Coll.  Hisp.  — Ed.  Par.  =  C.  X.  •*  Burch.  L  5,  c.  94.  Ivo  Decr.  p,  5,  c.  84, 
(vers.  Dioii.)    "  fuerint :  Ed.  Arg.  —  <:.  XI.     "  Biiicb.  I.  5,  c.  95. 


rj  hECftEM  pAtts  fhWA.  bisT.  Xxx. 

giimrAniiiimnf^^orcli^siasikaifiaiioiinoes  ^,  i|Hnin-  \  C.  \VI.  0«  eodew.  —  //<•»»  ox  ciKiein»  c 


qiic  ici^^icBbfii  Apiiii  se  sineroiiciiio  *'  cpiscopi  cuiii 
|ftniKl»y|on>  fig:iL  .iniitliem:)  6it. 

C.  XIL  l)e  eodem,  —  /tom  ex  eodein,  c.  1  *•. 

Si  quis  ntiplMS  iii  aceuaiiUonem  duxerit  *',  el 
iniiliereHi  t/))teleni  ac  religioBnm  citm  ^tiro  siio  dor- 
uiientem  laiiomioQndain  crediderii  aiti  etiam  aocii- 
8aHdam,.ioiiqiiam  non  posse  coiijugatos  in  regmim 
l>ci  ;iiigr/$di,  aiiatliema  $lt. 

C.  WW.Ueeadem.  r-  Iiem.es:  eodcin,  r.  2  ". 

Si  i|uis  carncm  **  niaiidncnnlcm  cx  ride.CiimTe- 
itt^icmc,  >praeter  sangninem  et  tilolo**  iinmohutlin  et 
snflVicalitni,  .credidQrii  condemnauduin,  taifqiiam 
spiHr..Don  lialieniem,  qui  '^  eam  maiHliicat,  juiatlie- 
nin  sil« 

C.  XlV.l^ tffdem,  —  Jlem  exeotlein,  c.  15". 

Si  qtiis  dereliqfterii "  proprios  filios  •suosf*  **,  ei 
noneos  .-iliiciitet  *'«  quod  piotnlis  cat,  ^  nccessaria 
iioii  pra^biteriti  6ed  sub  ^^  occasiono  conlineittias  iie- 
glii^endos  putoverit,  anaiheina  sii. 

C.  XV.  0«  eodem.  ^Jiemtx  eodcin,  c.  12  ^. 

Si  quis  virorum  putaverii  snncto  proposlto  ( id 

«st  cootineniia:)convenire,  ut  paliio  ntatur,  tanquam 

'  ox  eo  jtistitiam  babiturus,  et  i-eprclicndat  vcl  jndicei 

iilins  qtii  ciim  reverentia  birris  iiiuutur  el  alia  vc- 

ste  coinmnni,  qux  in  usu  cst,  niinlhcina  sit. 


iilliiiM'.  '*, 

11.  Pars.  Ilacc  aiitcin  8cri|isiiniis,.nonab3eiiidiM:ie3 
cos  qtii  in  ecdesia  Dci  secuiidtiiii  scripliiras  h:il. 
ciuip  propositum  conHncntia^  eligunt,  seil  eos  q:^i 
suscipiunt  iKiliiuim  »  Qjus,  el  iii  superbiam  e£fcniu- 
lur  adversits  cos,  qni  simpliciiis  vivuni  **.  Sed  et  ho;! 
condemnamus,  qiii  se  extolhint  adversus  scriptiints 
et  ecclcsiaslicos  caiiones,  et  tiova  inlroducunt  '* 
pncccpln.  Nos  aulem  el  virgiiiitatcm  cuin  humiliu  t.: 
adminiuiur,  eiconiineniiam  cuin  castiLile  ei  reii- 
gione  ^'  .Dco  acccptiskimam  dicimus,  ei  reniiiiri:i' 
iioqem  .sxcnlarhim  negotiorum  atque  aciuuni  cuni 
humilitate  ^*  approbando  laudamtis,  et  nuptiarinif 
vinculum  ",  quod  secuudum  castitalcm  ^*  pcrdnr.ii, 
lionorainiis,  ct  divites  cum  justiiin  et  operihus  iMiwis 
6  non  abjicimus  ^ 

C.  XVII.  Analheniaiitatur^  qni  MaMicha'orum  siipet- 
iiilione$  seqnimr. 

Item  ex  Concilio  Marllni  Papa»  *^. 

Si  quis  presbyter  p**  propier  piiblicnm  poenticfi- 
iiain  a  saccrdole  acccplam  ab.-qne  *•  ali(|iia  ncces?i:- 
tatedie  doniinica  pio  qundani  n'H«;ioiic*jcjunavcrfl» 
sicut  AIanicli;£i,  anatliema  sit.  §  1.  Siiniiiier  qui;i  4 
^-  quod  ab  apostolis  tradiliim  e^t  caiioii  tenoi  anir- 
quos,  placuii,  nt  "*  pcr  omiics  dominicas  ei  ^*  pcr 
pmnes  dies  pascliae  usquc  ad  peutccootcn  non  pn»- 


N0TATI0NE8  COURECTORUM 


C.  XI.  ii  Sanctiones :  Posl  lioc  v^rbiim  iii  prisca 
verKionc  isiu  smit  inierjecla  :  ahtciqne  ea^  qvav  wnl 
ecclekiiv^  volncrit  mnrpare  «tioii  coMVJMicule  }ireMb.ytero 
JHjcia  decrelnm  epiicopi^  ipMumque  ct  iaitura  qiue  hlc  q 
sequiintur.  Diouysii  auicin  verbio,  ipiio  opiinie  re- 
^paiidel  verhis  gnecis,  ct  rclertur  aJiurchardiO,  Ita^c 
csl :  Si  qui$  cxtra  eccle^iam  uorhum  conveJitui  cele^ 
brat,  el  de%picien$  eccleiiam^  ea  qiuv  suui  evcle»iat 
voluerit  usutfiare^  non  convenieule  preMbytero^  jiuiu 
decteium  episcopi^anaUiema  sil. 

C.  XIV.  >  Quod  pietatis  e&t :  Liingo  (idcliiis  Dio- 
liysiu>  :  et  quod  ad  se  pertiuet,  non  ud  pietatemdirini 
CHitus  informat,  Grccce  cst  ciiiin  :  atac  ri  oowi  cir* 
«VTM.  :d,c«uT4>ir/9or  Ococrcvf  utv  t%v  jr,%07r)i!dvflrftv  aWr/n. 
^uli.nieiiigttui' auiem  particidj  ncgaiis,  id  est,  hi, 
ex  superioie  meoibro. 

P.  il.  »  £of,  ^nt;  Gracceest  :  Tovc  XsjiiLCayovra» 
f «V  viro9c9<y  t«c  6(ffX99t«c  ic»  vi?i/}iif«tvccav  atOTK  T«av 
«c^cXiffTC^ov  jScovvToiv  ciratjMVttcvouc  rs  xai  iro^  7ar 
ypafit^  xac  toO;  JxxXQVcaffTCxovc  Mno»af  imcttrfioxts 
ccvfeTovw;  id  est  :  quiex  instituto  exercumonis 
huinsmodi  capiunt  occaBionem  $eu  efferendi^  uqne 


•  iVofi  abjicimus :  Posl  lincc  vcrha  in  -conciiio  ipso 
praximc  scqiiuntiir,  qux*  habentur  infra  cap.  /Mirci- 
moniflnu  di»i,  .41. 

;C.  XVil.  P  Prvsbijter  i  Scqucbatur :  vet  diaeonus. 
Qiue  siibiata  buiit,  quimiam  ahi^uiil  a  plcrisqiie  iiia« 
iiUAcrfptis  ei  origiiiaii.  .Cctcrmn  ilurciiardus  et  l\o 
siniilciii  cajioiivm  citaiil  ex  coucdio  Turuitensi,  alqiie 
ila  h»l)ct :  Si  quis  propter  publicaiu  pa^nifeuiiam  a 
mtcerdote  atrepLam^  uut.pioaliqua  neccssuaie^  etc.  In 
ali<|uot  Graijani  maiiuscriptis  csi :  siquis  pra^terpu^ 
blicam  picnilcniiflm  a  sacerdote  accepiam^  abaque  ali- 
qua  necessitaie^  etc  ^qiixoptima  videlur  leciio.  Naiii 
iii  c.  iii.  concilii  Gaiigrciisls,  undc  hou  vidctur  Mar-* 
tiiiiiSsiinip.sisse^.Hulla  pieshyicri  lii  nienlio,  sed  uiii<« 
vcrse  pronuti(-i;it.ur«  ul  sup.  cad.  c.  st  ^iitc  lanquam  ; 
Si  qnisobpietatis,  quemaJmodum  puiatur^  exercita* 
tionem,  die  dominico  jejunet^  anaihema  sit:  ci  verha 
iila,  absque  uliqua  necessittuef  videntur  hiic  iiiipor- 
lal;i  cx  cap.  19.  cjusdein  coiicilii.  Ncqiic  vcro  prc- 
sbytcris  hujusinodi  pcenilcnli»  iiiorc  laiconim  iin- 
pouehaniur,  c.  illud^  cuiii  se«|uent.  dist.  50.  et  c 
Mu.  vcrs.  nec  enim,  82.^isL  Scd  quaiido  in  graviss^ 


exiolluut  adversu9  eos  qui  simplicius  vi»uM^  #1  nc/- ^^  lua  criiniua  pu|^lice  incurrebaiii,  dcposili  peregri- 
tersusscripiurus  et  uctesiu$tic0s  canones  introducunt  ^  nari  jubebautur,  c.  si  quis  sacerdos^  50.  q.  I.,  r. 
Homtates.  uicerdos.  de  peen.  dist.  U. 

o/li  iiN^lt«riimwiicii/aiiii:Grsece:Kal7afcou«vyoc-  ^  SimHiter  quia  :  Hoc  suiitplnm  est  cx   catmre 

X109CV  cc/jivQv,  quae  Dionysius  vertit :  et  nuptiarum  ca-      uliiiuo  coucilii  iNicxni. ' 
j  NHi  rtiicu/iiiit. 


DisT  XXX.  C.  XI.  •*  rrtnf/eiMnat  :  Ed.  6as.  ^»  ron»i7io :  orig.  —  Edd.  Bas.  Ven.  II.  Lugd.  I.  — 
GneiC  cst :  jni  ovvovio;  toO  ir^caSvTcpov  xaraTvoliuriv  xtrJ  siridrxoirou.  —  C.  Xtl.  **  Burch.  I.  8.  c.  61.  Ivo 
IMht.  p.  7,  c.  79.  —  inlV.  D.  bi.  c.  »,  (ex  vers».  Dimiys.)  "  deduxerit :  Coll.  Hisp.  s=  C.  XHf.  »•  Ivo 
Decr.  p;  4,  c.  30.  **  earitM  ;  Coll.  llisp.  **  idolis  :  lyo.  —  immolatam  et  suffocatam  :  Ed.  B;is.  =s 
*'  quod  eos  munducei  :  Coll.  Ilisp.  =  C.  XiV.  **  Ivo  Decr.  p.  8.  c.  318.  "  reliquerii :  Edd. 
ctdl.  o.  pr.  ais.  ^  abesi  a  Coll.  Hisp.  ^  et  ucundum  quod:  ib.  **  deest  ib  =  C.  XV.  "  Borch 
I.  8,  r.  63.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  81.  (cx  vers.  Dion.)  =  C.  XVI.  ••  Ivo  Decr.  p.  8.  c.  5il  =s  P.  H  ■•  ««- 
pligter:  Etl.  Bas.  •*•  »i«rorfaf «n/ :  Edd.  coll.  o.  "  retigionem  :  eaed.  ^•add.  :  discessum:  Coll.  Hisp. 
*■  add.  :  sffciim:  ib.  —  C.  XVII.  **  Cap.  Marl.  Brac.  c.  57.  ci  58.  —  Burcb.  I.  !.'>.  c.  «0.  Ivo  Decr.  p- 
4,  c.  6i.  (ex  conc.  TiiniHico  c.  bl)     ^  rel  diaconus  :  add.    in  E<ld.  roll.  o.,  pr.  Bas.     **  aul :  Coll.  Ilisp* 

oll.  0.  —  traditus :  Eu.  Bas.     ^*  h.Mt  :  Coll.   llisp* 


*'   et    quod  —  traditum,  cniton  :  toll.  Ilisp.  —  Edd 
^  9i<aiN ;  ib. 


steraaiil  '««86  111  miione  canjm  liuiKllitatis,  sed  A  plaonk  safieto  coneilio,  ut  pragastel,  el  sic,  sf  rult 
r«cui  viikM  mI  Dominuin  fonganiur  omionls  officlo,  aliMinefe,  absrineai.  Si  «titeui  spernii,  iu  ul  olert 
qm;^  \n  Medieliiis  gautfiHin  nesnrpectionls  Doniini*^  eocia  cum  cartiibus  non  degnslel  ",  iste  non  obo- 
rdebrarous.  Si  quis  eiiam  •  non  pro  absllnenlia  *•,  diens,  nec  suspicionem  liaeresis  a  se  reuiOTens,  de« 
sed  pro  eisecraiioiie  esearum  «•»  carite  abstineai  •*       ponatiir  de  online  clerieaius. 

PISTJNCIIO  XXXI, 
CRATIANUS.  n»i  cniiis  castitas  aiite  snscepinm  ministeriura  fue- 

I  Pars.   Temf$i$  quoque,  quia  nondum  •  trat  insti-      "*  approbaia. 
iutum.ulsaterdotesconlinsntiamservarent.  «  Pars.  Cralian.   Causa   vero  hujui  inslitutionis 

l/iide  Gregorius  «cn6il  Petro  subdiaeono  Siciliofjib.      »^«*^'*»«  sacerdotalis  fuU,  nt  libere  cunctis  diebus 
/,  episL  42  K  orationi  possint  vacare.  Si  enim  {ul  Paulus  '  ait)  ak 

C.  I.  <2|it  caslauaem  *•«  promisit^  ab  uame  smm  sepa-      uxoribus  est  cessandum^  ut  expeditius  orationi  vqce- 
ran  non  cogqtur,  f^us^  minislris  utique  attaris,  quibus  quotidiana  ne- 

Anie  irieiinium  ^li^iH^oni  omniiim  ecdesjarnm  B  ^esvtas  orandi  incumbit,  nunquam  conjngali  ogicio 
btcUku  probibiii  rueiani ',  |it  more  RomajiaB  eocle-      vacare  permittitur. 

siae  iiullateiius  suis  uxoribus  miscerenlur  •.  Quod     Unde  Beda  iic  commeii*.  super  Lucam,  ad  cap.  i 
iiiihi   dnniHi   a^<|iie  incompeiejo^  viileiur»  ui,  q^i  ait  ^: 

usiun  Vjusdeur  cuoiiiiefitiae  pon  iiiveiiil,  nequecar     G,  II.  Sacerdoiiifus  scmper  cast\tas  observanaa  pm^ 
atiiaieitt  *mue'  promisU,  compeliaiur  a  ^a  uxoin^  aiJii^r. 

sepaniri,  aiqne  p^r  hoc  (quod  absil)  *  delerius  car         S;iccnIolibus.  ul  semper  pUari  queaju  •  assist^re, 
dat.  Lnde  iidelur  niibi,  ui  a  prxsenli  die  ppiscopis     *^"*P^  ***  uxoribus  conUnenduin,  sempcf  "  castilas 
oiuuibus    dicaiur,  Mi  Jiuilum  subdiaconum  facere     ol>s«f^'a"da  praicjpiiur. 
pnesuinanu  nisi  qiii  se  victurum  casle  prQmiserll,     ^-  ''*•  Q'"  divinis  sacramentis  inserviunt,  continentes 

.  .   ^  .  .  esse  ovoriet» 

quatenus  ei  prxierila  luala  >>,  quae  *  per  proposiiuin  »../..,.     ^,     .....  . 

i..eol.s  appcUu  non  8u„t.  viok!„ler  non  exi«a..lur         J'r  '"  ^<"'"''^  i.^>»  »1'^'»'«,...  II  ».  c,p.  t. 
ci  fuium  ca..ie  caveanior.  §  I.  Qui  veio  posl  ean-         ^»'^^''»^'  presbjriero»  «.  U.?po.«^s  i^.  •!  pl»o«i*. 
.le,n  pro!,iW.iouem.  qu«  anje  irienniun.  facu  esl.     "'f^^'  *''*=7  anUsilies  a«pe,  sacerdoles.  «ec  „«« 
...  .  .,  .    I     I     j.      et  LeviUs,  vel  qui  sacram^Diis  dtvims  inserviiini. 

contineuler  cuin  suis  uxorihus  vixeruut,  laudaudi  _  ^  ..  y.       ^  '••?»  .••«jiTiuiM, 

,.        ....     I  A         G  coniinentes  esse  ^'  in  omnibus. 

alnue  reuiiiiicrandi  suut,  el  ut  in  bono  suo  *  wer-  ^    .«    «  ^  ,    . 

,     .     ,.    •  ik   I.  .  Ci.  |Y.  Sapcrdotes  el  Levitm  cum  uxQfibuM  §uis  mi' 

maneant  esliorlandi ,  §  2.  Eos  aulein,  qui  posl  pro-  ,^^„-  ,,q„  debent. 

bibiiioiicin  factam  se  a  suis  uxoribus  conliiiere  no- 

iueriut,   ad   s.icrum  ordiiiem  nolumus  pvomoveri,  epist.  11  ^  cap.  9  *^ 

qiiia  nulliis  debei  ad  ministerium   allaris  accedere,         Tenere  debet^*  omniiio  *  eoclcsia,  ut "  sacerd.jtet 


Jtem  lunocentius  i  Viclricio  Rot^omag.  flpiscppp^ 


NOTATIONES  COIUIECTORUM. 

'  Non  prosternam  :  In  codice  Lucenst  regio  legi-  locum  babere  polest.  Fuit  cnim  tempiis.  quum  sub» 

tur:  nouprostraii,  sedereoto  tuUu  adBomi^m  (^fi^  diaeoni  in  aliquibus  provi|»ciis»  |it  In  SicVi.a,  ^Qiiii- 

^aa/nr  aroitoHtx  ofieio.  Dl^utiaB  legUMis  oiMi  adstriug^baiUur ;  quod  Gr^gorii 

•  Si  f«ia  ethim :  lloo  suttiiMi  esi  ex  CQi|ei|to  Aor  Ipciis,  ^  %oluf  ad  bfin/s  rem  c^iiii.Fiitandam  prpi^iifto 

ryrano,  e.  i5  {al.  I4J,  ct  in  eo  flaeo^  fii  prp^by^eri  a  Qf^iy^vfi  d^l^iur,  m^nires^  pK^baU  Pi^cnmit  au- 

ac  diacotit.  iem etpresbyieris  io  latina  eci^J^ia  niu»^vam  Uc^isaf 

Di^.  XXXI.  Parsl.  «  Mondnfii  :  Q^ifii  ail  bie  u.iwribqs,qms.9^lf  6aeri>«fr4i|i9»diixeraai,  vii,ex 

Gratiaiiiia,  fuisse  lenipHa,  qiio  mHftilufii  orat  iBSiiitur  C9fioniiii|i<ft  qui  pi^t  ppimjuio  iP  ii^  «^fim  diu.  oi- 

tum.  uisaoerdoles.cOiiliiieiiti^m  |iefv«|t€|iit.  in  «ub-  taiHur»^.  aiif»  i«9l|ti^,  iK«Mrtim  ep.  t  Siirkil  ad 

dtaconis  (iiam  ei  hi  sacerdoiutn  iioniiiie  interdum  D  Uimerinm  Tf|fr^^e^iaei||,fMWid?iOO«l^trM^ 

coinprelieiiduniur,  valetque  ideni  sacerilolis  nomen»  C.  l.^^^J^:  Vi^ji  isla  iibe^  |l  fi^ijWHA  m.M" 

atque  iii  saeris  coiistilutus,  ut  iiifra  ad  iuitium  dist.  qoot  vetii:>iis  Gratiaui  codicibus. 
35,  notaturque  in  gl.  c.  i,  q.  i.  Qui  ver  pecumam) 

DisT.  XXX.  C.  XYII.  ■•  noa  proalisail,  ne^  kumHioH,  W  f^f^»9  »^''w  q4  sfom,  fungqmur  omhwsm 
o/f. :  ib.  •>  ifoim*iiicir;  Edd.  cofl.o.  #•  ii*i/ijie>iliia  disciplin^  :  ^CoM.  litsp.  •«  ^be^sca  carmm  :  iii,  »^  e^ 
uomnet  r  ib.  ^  nbstinet :  Edd.  coU.  o.    .^  §ustet :  Ed.  .B»s. 

Di»T.  XXXI.  P.  I.  *  Ep.  U.  (scr.  A-  591.)^.  i.  td.  .M^or.  —  Pnu.  1-  5,  r.  89,  Polyc.  I.  4,  t.  3J. 
s=C.  I.  •  furniifl  ;  Ed.  BdS.  •  misceauiXLr  :  Ivo.  -r  Edd,  co.H.  Q.  ,e\c.  Da§.  *  juld.  :  iu  :  Ivc— &UI.  c^ll.  o. 

•  verim ;  ^a^emgantur  absuoi  ab  Ed.  Bas.-rCf.  D.  iS,  c.  I ,  •  abesi  a|)  !voi)e.=^P.  I  .  M  Cor.  c.  7-=:C.  Jt. 

•  Paii,  I.  5,  c  9a.  szC.  Jl.  »  valeant  i  «dd.  coU  .0,  *•  ooii  legiUtr  »p.  IV.  =;:  C.  111.  »*  hnb.A.  3D0,  cf.  tnfi. 
D.  84,  €.  4.  —  Pan,  I.  3,  c.  95.  Kaban.  pmiii!.  p.  i9,  *•  abe^l  a  BjiIuii.  —  |u  Edd.  coll.  «.  Iioc  uiodo 
lia?c  legUHtirr  :  iia  ut  placuit  et  decet,  sacro^ancii  antisiites  aut  sac^^otes^  qtjt  Levitof-  **  aMld  :  dec^t  s 
Ivo.  —  Edd.  B:^.  LugdiL  IL  III.  AiUvr.  -  in  Etbl.  rei.  :  debent  =rX:.  IV.  .'V^r.  A.  .4U4.  -r  Peg.  1. 1, 
f.  M.  ^  Aiis.  ;.  7,  e.  i54  (i44  )  Biijcb.  J.  «•  .c  il8.  Ivo  Pan,  I.  3,  c.  9,*.  Pecr.  p.  b,  c.  94,  ei  c,  i94. 
E9fl0Ki.fere  leguiituriii  Ep.  Iniujc*  ad  Exsiiperium  c  <— cf.  iyfr.  D.  «2,  c  8.  "  add.:  .qm«HV^9  ; 
V^iL  coll.  0. 

Patrol.  CLXXXVII.  ^  fi 


m,                                            9KM11  PAE8  PRIMl.  MST.  XIIU  \H 

et  Le? Jt«'e  cfliu  nsoribus  MiigAOQ  nliceaoUir  *\  qaU  A     4«raUan.  0tio4  «aiian  JVawdi#iorMcainai^«reaf>iH 

luiiiisierji    queiiilbiii    necesiiuiibue   occupenior.  ^  •  «ar^ri^aiiiM  li/iii  supre  i^iwiim  etc«  oi  GtogreMi 

ScHplum  esl  cnim  '-  :  Sancli  tttou^  quomam  el  ego  Conciiio  "  appargl,  in  guo  eap*  I  ua  naUUum   U^ 

sanctui  sum^  Dominui  Deus  vesier.  Nani  si  '*  pribcis  iri^ur ; 

lemp')'-i|)iis  anno  vicissua  «le  lemplo  Dei  sacerdo-  G.  VUI.  Analhema$itt  qui  nuptiat  ntuperaU 

tes  iion  discedebani  (siciil  de  Zacbaria  iegiinus)  **,  Si  qiiis  vilnperat  nnptiiis,  el  dorinicntein  cnni  viro 

<iec  domom  snam  omniiio  tangebanl,  quibus  utique  suo  fidelem  nc  rcllgiosam  deiestalur  aut  culpabileni 

propier  soholis  soccessioiiem  uxoris  '*  usus  fuerat  aestimat ,  velut  quae  regnum  Dei  introire  non  possii» 

rehixalns,  qnia  ■*  ex  aiia  Iribu  et  prxterquam  *'  ei  anaibema  sit. 

^einine  Aaron  ad  sacerdoiium  niillui  acceilere  prae-  C.  IX.  De  eoaem. 

cipiebalur '* :  quauto  inagis  bi  sacerdoles  vcl  Le-  //em  cjl  eodem,  cap.  9^'. 

viiaj  pudidtiam  ex  die  ordinationis  su»  servare  "  Quicunqne  vlrginilaiem  eustodiens  aul  contineci. 

debenl,  qulbus  vel  sacerdotium  .  vel  mini»lerium  ^\.j.  guidens,  velul  borrescens  nnplias  ",  nec  propif-r 

sine  snccessione  esi,  ncc  praiierit  dies,  qua  vel  a  sa-  i^^  qo^  |,ontiro  et  sanetuni  esl,  noinen  vicginiUi. 

crificiis  divinis,  vel  n  bapii.smatis  oOicio  vaceni ?  ns  assiiinil.  anatbema  sii. 

C.  V.  PA  LEA.  fi     III  pars.  Cratian.   Potest  et  aUter  inteUtgi  Hlud, 

[Idem  ibidem,]  ^^^^  ,-^  eanone  apostolorum  legitur,  ut  iHe  $it  «eifsi» 

€  Nam  •  slcnl«  Raulus  ad  Corintbios  "  Kribit.  capituU:  Si  quis  ilocet  sacerJolem  nxorem  snani 

dicens  :  Ahstinete  vo$  ad  tempu$,  ut  vaeeti$  orationi.  coiilemnere,  non  quam  uxorem  in  $acerdotio  aecepii. 

ei  lioc  utiqiie  laicis  pnecopii :  mulio  magis  sacer-  ^^  ^„„^^  ^«^  ^j/^„^  ^,^  ^^,^^,  „^^  ,„   n,i„orihn$ 

doles,  quibus  orandi  et  sacrificandi  juge  sacrificium  ^rf„,j^«,  coiiinYttlM,f^6ico;»iite»t/.ciiw  tfua  eontiMf^- 

•'  est,  semper  debrbunt  ab   bujusmodi   consorlio  ^am  profet$u$  ett.  quum  ad  $aero$  ordine$  atcende^ 

*  *  "^'f*.*  ret,  quam  nuUu$  debet  contemnere^  hoc  ett,  ab  animo 
C.  VI.  Qui  ab  ii*orf  Jtti^  «j«^^             ,  ad  taertpcia  ^,   ,^,^  ^„^  ^y;,,,^^  ^„,.^  ^  necettaria  proMeat. 

Jdem  £«siipfrio  Tolvu!no  Epiteopo^epitL  111  ••,  c.  I  ^'^^*^'"''  *«''»»  ''«'*^  t«/erprrl«/fo  auctoritate  LeoiU 

E^  <  «d  sacrlflcia  fas  sit  -  ad.i.ilti,  qni  vel  "  ^^^  "•  ^^'  '''"'•  ^^  '"^'  ^'  ''"'^^'"  '^»*''^^  ^  "- 

«mn  uKOie  non  exercent  •»  carnale  ofliclum.  *''"*'"*  Eptnopo  att : 

C.  -V!l.  Sacerdoti,  cui  ett  temper  orandum.  matrimo^  ^  ^-  ^'"^*  w.±.?  i^^t^lf'  ^'''^^t^'"' 

wo  teniper  e$t  caretidnm.  ^'''^^^^  '*'  '**  roii/mc/j<ia?. 

ilrm -llteroi.yni.is  contra  Joriniatntm,  Ub.  1  **,  ^      Lex  conlincntix  eadem  esl  alta.is  ininistris,  qiinR 

9i  laicus  et  qiilcunqne  fideiis  orare  non  potest,  episcopis  atqiie  presbyicris,  4|ui  qnum  ossent  laici 

nisl  careat  officio  conjugali,  sncerdoti  *',  cni  scinper  sive  loctores,  liciteet  uxoresi  iluccre,  ei  .llios  pro- 

*  pro  populo  *  offerenda  suni  sacrificia  ,  semper  rreare  potiieruiit ;  sed  qiinin  nd  prrcdicios  pervei.e- 
oranduni  esl;  si  seinper  oriuiduin  etil»  crgo  •^sem«  ruiit  **  gradus,  ccepil  eis  non  lieere  qiiod  licnii. 
per  iiiatrinionio^^arendnni.  Unde,  ut  ••  de  carnaii    fiat  spirituale  coiijiigittni, 

NOTATIONES  CORRECTORIjM. 

G.  Y  ••  Haee  Palea  •in  duobns  Vatlcants  *  (in  qm-  thnns  resiringlt  ad  eonjtrgia  saoenlotiim,  qnitm  la- 

kus  solis  reperiiur)  est  conjuncta  cnni  superion  ca-  mcn  in  eo  damnentur  illi,  qui  oinnino  nnptias  vKu- 

pite,  quemadinodnni  etiani  in  episiola   Innocentii,  perabant.nec  volebantaliquein  Cbrisliaiinm,eU9ni 

el  legitor :   Nam  $i  Paulu$.  Sed  uon  e^t  luutaiuiD,  laicum,  4iberis  operani  dare.  Nec  fitii  eililns  proprie 


^onlam  est  inttinm  capitis.  coiiira  Manicliaeos,  sed  contra  quendam  Eiistatbiuin» 

C  VI.  ^fJos:  Apud   Innoeenltmn,  et  infr.  disl.      qni  l.nncerrorem  cnmaliis  inuliis  in  Anuenia  di<s- 
AA   ....    «^  il.  Est  auieni capui  hoc  ideni  cum  ejpi- 

iiii|>ffos,  sup.  dist.  30,  sed  ex  alia  ver- 


"vp*   Ti. -uw*.    nputi  ^■iiuin::viiirimi,    c*  inir.  ui9i.        i|iii  iiiiiiu-cmi 

8t«  cap.  Propoibis/f,  ubi  boc  idem  est  repetitnm,  jx  ^enttnaverat.  Bst  auieni  caput  boc  ideni  cuin  capi» 
legiuir :  iicya<  eot  ad  taerrHeia  fa$  tit  admitti,  qui      le :  $i  ^i$  nt     " 


exereenteel  eum  uxore  earndte  eoneortium,  s-otie. 

C.  Vll..«  Daconjugio:  &ei|nenl6in  canonem  Gra 


DisT.  XXXI.  C.  IV.  *«  coeant  orig.  ap.  Constant.  *'  Levit.  c.  11,  v.  14.  ■*  abestab  E«ld.  coll.  o. 
*•  Lev.  r.  il,  V.  12.  ■*  iri:orttis  :  orlg.  ap.  Coustant.  —  abest  ab  £d.  Bas.  '*  Niini.  c.  18,  v.  7.  ■* 
prwter  :  orig.  ap.  Coust.  el  Mcriin.  **  fuerat  pneeeptu^  :  Coll.  Ilisp.  —  Merl.  —  Ans.  Ivo.  —  nutU 
fnerat  priveeptum  :  orig.  ap.  Coiist.  —  permittebatur  :  Edd.  cnll.  o.  exc.  Bas.  '^  €on$ervare :  Kd.  Bas. 
e=  C.  V.  •»  ft  :  orig.  —  jtc :  Ed.  Bas.  ••  I  Cor.,  c.  7,  v.  5.  "  offieium  orig.  *  ei  Eil.  Bas.  =  C.  VI. 
••  scr.  A.  405.  —  \\o  l'an,  I.  3.  c.  95,  infr.  D.  82,  c.  3.  ••  e$t  .  Edd.  Nor.  Par.  Liigdd.  II.  III.  Anlvr. 
»•  add.  s  etiam  :  Edd.  Arg.  Veii.  1.  II.  Nor.  Par.  Liigd.  L  •»  exerceaut  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VU.  •• 
Ivo  P.in,  I.  3,  c.  96.  ••  add  :  ergo  .  Edd.  Bas.  Lnirdd.  11.  III.  Anlw.  —  rero  :  Edd.  coll.  rel.  •^  abest 
ab  Eil  Bas.  ••  Hab.  c.  A,  355.  —  Versici  Dionys.,  qnas  eiiain  in  seqtienii  est.  —  cf.  supr. 
D.  30,  c.  12,  ex  vers.  Hisp.  =C.  IX.  ••  supr.  D.  30,  c.  5,  ex  vei*s.  Misp.  —  Burclu  I.  8,  c.  61.  Ivu 
Uecr.  p.  7,  c.  79.  "  add.  :  temerat  :  orig.  —  Ivo.  ==  P.  III.  ••  Ep.  167.  (scr.  A.  458  vei  459).  £d. 
B.<iller.  --  Reg.  I.  1,  c.  96.  Ans.  I.  6.  c.  201.  Biircb.  I.  2,  c.  114.  Ivo  Pnn.  L  3,  c.  106.  Deir.  p.  6,c. 
68.  Polyc.  L  4,  t.  31.  =€.  X.  ••  pervtnerint  :  Coll.  Hisp.  ^*  add.  :  jum  :  Edd.  coll.  o.  --  «1  iil  CoU.  Uisp. 


f3 


f^eCUETI  PAilS  nilMA.  DIST.  XXXf. 


171 


•fiorlei  tofi  nec  dianilim  usorcs,  «t  ^'  qtiasi  non  j^  conseeralionem  dnsenint,  non  domtircni.  fturgeus 


liabeaiit  sic   habere,  f|iio  et  suiva  sii  carius  ^%  el 
«esspiil  ofiera  nupiiartitn. 

C.  XI*  Efdscopui  vel  presbyter  ux^rem  propriam  a 

cura  sua  nou  abjicial. 
Jtem  Leo  IX  '  contra  epinolam  Niceta  Abbatii, 
Omiiiuot-onnieinur,  non  licere  episcopo,  prcsbytero, 
dincono,  *  subiliacono  '  propriani  uxorem  caiisa  re- 
Ugionis  alijicere  a  ciira  sua,  scilicel^'ul  ei  victiiin 
ei  yesiiuini  iargiaiiir  ^^,  non  ui  ciim  illa  ex  more 
canialiler  jacnat.  Sic^'  ei  sanclos  apostolos  legimus 
egtsse,  I).  Paiiio  aposlolo  ^'  dicenie  :  Numquid  non 
habemuf  *  potettatem  mulierem  iororem  circumdu- 
teudi^  iicut  ^^  [ralrei  Donnni  el  Cepiiai  7  Yide  iu- 
sipiens,  quia  non  dixil :  numquid  uou  liabeuius  po- 
teslalein  soronsm  muJierem  ^*  amptectendi  ?  sed  : 
circumducendi^  scilicet  ul  de  mercede  pRedicalionis 
tfnsicuiareiur  ai)  eis«  uec  iameu  /orel  deiuceps  iuler 
eos  cariiale  cotijugiinn. 

Gratiau.  Hinc  ei  illud  Cregorii :  Presbyter  qui- 
<^am  quod  require  infr.  disL  uq.  cap.  penult,  %  i.  Vt 
igiturex  hii  aucloritaiibui  apparet^  iacerdoUi  uxori" 
bui,  qnai  in  laicali  habitu  vel  in  minoribui  ordinibui 
eon%tituti  iibi  legilim^  copulnrunt,  neceaaria  mim^ 
sirare,  debila  vero  reddere  non  valent, 

IV  Pars.  §  2.  Sed  ohjifitur  itlud  Tripartita  hi- 
slorio'^*  libro  II ,  capite  14. 

C.  XII.  Dissuniu  Paphnulii  yica^na  iynodui  non 
eoHstitmt^  quod  presbgteri  eum  suii  uxoribui  non 
dorinirenl, 

Nicaetia  synodus  corrigeie  volens  hominum  viiam 


autem  *  in  medio  *  Paphnutiiis  '*  eoure»sor  contra- 
dixii,  honorabiles  conressus  '^  niiplias,  et  rastitalem 
esse  dicens  ciim  propria  cotijuge  Goncubitum,  sua« 
silque  "  concilio,  ne  talem  ponerel  legem ,  gravetn 
esse  ussereiis  causam  *»,  quae  in  ipsis  •*  ant  eoruir 
coiijujsihus  occaMo  roinicalionis  exsisleret.  Ei  Iwx 
"  qiiidem  Pnphnuiius  (liret  niiptiarum  es^sei  inex* 
pertfis)  exposuit,  synodiisque  lautiavit  sententiam 
ejus,  et  ntliil  ex  liac  parie  sniicivii,  sed  hoc  in 
iiiitiiscujusqiie  voluntale,  iion  iii  iiecessiiate  di- 
inisit. 

C.  XIII.  Non  in  perpeluum  » sed  lemiwre  obtatiofii 
a  complexu  iuarum  uxorum  iacerdotei  absliiieaul. 
item  Synodus  VI,  cap.  13  ". 
B  Qiioniam  i  in  Roinnni  orditie  cni:oiiis  esse  co- 
gnovimiis  tradilum,  eos,  qiii  ordiiiaii  '^  sunt  dia- 
coiii  vel  presbyteri,  *  deljere  *  confileri ,  quod  jaiu 
suis  '*  iion  eopuleniiir  uxoribus  :  nos  antit|uiim  su- 
qiienles  canonem  aposlolirx  diligeiitiu?  et  constitu- 
tiones  ■•,  sacrorum  vironim  legales  niiptias  amodo 
valere  volumns,  niillo  modo  cum  uxoribiift  suis  eo- 
runi  connubia  dissolveiites,  aiit  privanles  eos  ramt- 
liaritate  ad  iovicem  in  teuipore  opportuno.  Qiiiciin- 
qiie  ergodiligens  **  invcnlus  rqerit  in  subdiaconali 
ordtnaiione,  aut  diacoiiali ,  aul  sacerdotali,  hie 
'■  uuilo  inodo  prohibealur  ad  talem  asceiidere  gra- 
dum  pro  uxoris  siiae  *  legitinias  *  cohabitatione ;  nec 
etiam  '*  tempore  ordinatiouis  6u«t  profiteri  •*  eoga- 
liir,  quod  absiinere  debeat  a  lcgalis  '^  *  propri;i* ' 


iu  ecclesiis  cominoraulium,  posiiil  leges,  qiiasca-  C  iixori«i  familiaritale.  Jiem  infra  ;  §  f.  0|)orleteo8, 
nones  vo&imus,  in  qiioruin  tracialu  videlatur  ali-  qui  aliari  ministr.int,  iu  teinpore  oblatiouls  sancto- 
quibiis  iiiirodufere  Icgeni,  ut  episcopi,  presbyieri.  ruui  contiuenles  esse  in  omiiibus,  ni  a  Deo  possint 
diacoiii  ct  suMidCoui  *  ciim  conjiigibiis,  qnas  ante     consequl  qiiae  simpllciler  *•  postulanl.  |  4.  Sl  quis 


NOTATIONES  GORRECTORU)! . 


C.  XI.  <  Leo  /1 :  llalietiir  in  respoiisione  Hlui- 
berti  *  ad  lihellini  Nicelje  presbyieri  el  nioiiachl 
adversiisLatiiioseditiiin :  quam  responsioiiemquiiiil 
uoutine  Leouis  IX.ciijns  erat  legsiius,  scripseritt 

tiolest  recte  nomiue  ipsiiis  citari,  sicut  uiulla  ei 
CuiHMlii  lihro  iioiitiue  byiumachi  citaia  inveniunlur, 
tup.  dist.  t7,  c.  concilia.  el  iiifr.  4>0,  dist.  c.  non  iioi, 
H  81  diti.  c.  ii^mo  recte  8,  qii.-esl.  4  c.  nouue,  et 
9  q.  5.  c.  a/iorufii.  Ac  supra  dist.  2i  iiouiiue  Ni- 
Gidai  cibitiir  caput :  oninM,  qiiod  babetur  iii  orationip 
Felri  Danitaui. 

t  Numquid  non  habemui  :  Varise  snnt  hujus  loci 
itttetpretaitoiies.qiioil  iuier  alios  B.  Hieronymus  in 
i  libni  coutra  J')vini»uuiti  osteiidil. 

C.  XII.  ^  Et  iubdiacoui :  lii  aliquot  veiustis  codi- 


cibus  el  in  origtnali  Socratis  nou  siint  daae  istie  vc^- 
ces.  Sosoineniis  lamen  lib.  !•  cap.  i2  hahet  t|ni 
gr-ece,  qiiani  in   latiua  velere  et  uova  versioiie,  ut 
eiiain  Nicephorus. 
C.  XIII.  I  Quoniam  :  Grh»  sie  hab«ftn9  :  ^m^4 

du7M>fi(ii  iil  esi  :  Quomam  in  iihmana  erclssiei  loro 
canonit  iradilum  este  eognovimas^  ete,  llaiic  Ter« 
eccl>*six  Romauae  IreditiouAui  iioti  solttui  B.  Hier«* 
iiyniuscoulra  JoviiiiHnuiu,  Huuilierlus  supra  citatits, 
et  alii  latini  scripiores  derendunt,  sed  eliaui  Balsa* 
D  inon  in  explanaiione  hujiis  cauoiiis  satis  a|ieite  pro^ 
bat.  Veriiiu  de  oiuiiibiis  hiijiisiuodi  canouibus,  qui 
VI  syiiodo  ailscrihuutur,  quid  sii  sentieiidum,  ad 
c.  habeo  librum^  disl.  10,  salis  explicaluiu  fuit. 


DiST.  XX\I.  C.  X.  ^^  sed  qui  hubent^  sic  habere  videantur  :  EtM.  Arg.^Has.  Ven.  I,  II.  Nor.  —  lieei 
eiii,  eie.  :  Md.  rel.  *•  caritai  pro  seqii. :  cessent  leg.  :  cessei.  =  C.  XI.  '  scr.  A.  1054.  —  Ivo  Pan,  I.  5. 
p.  115.  "  sed  :  Kdd.  coll.  o.  **  add.  :  ted  :  ih.  "  sicul  et  :  ih.  —  iicul  :  Etl.  Bas.  *•  I.  Cor,  c.  9. 
^^  frait^r  Domiui  Jacobus  ;  Ed.  Bas.  —  sicui  et  fraler  Domini  :  Etld.  cull.  rel.  ^  mulierii  :  Ed.  Kr^, 
rrlMV.  ^•cf.  Sorr.  I.  I,  c.  II.  Sozoiii.  1. 1,  c.25.  — Ivo  Paii,  I.  5,  c.  85.  =  C.  XII.  ••  Pnmiii/iM  :  Ed.u 
roli.  u.  pr.  bas.,  qu:e  hubei :   Phanuiiui.    '^  add,  :  ea  :  E I.   Kns.    •*  iuasii  itaque  :   EdJ.  colL  o.  es 


••  Aoc  c 

•'  ordi-^ 


Bi^.    •*  legem  :  Ed.   Bas.    "^  aut   ipsii  —  conjugaiibui  :   Edd.   coll.  o.  «-  jugaiibus:  orig. 

Ei.L  roll.  o.  =  C.  XIII.    ••  liiio  c.  13.   synod.  quiuisi!Xt.  hab.  A.  60i.  —  Ivo  Paii,  I.  3,  c.  8*). 

uuadi :  {p,ikhyfreLC  a;iovff9at)  :  orig.    ••  abestab  Ed.  Bas.     •*  roi»(i/ififoitif  :  Ivo.     ••  digaus  (a$toff) :  oiig« 

—  Ivo    •'  lii  —  prouibeutur :  Edd.  coll.  o.  pr.  B;is.  Lngdd.  U.  111.  Aiitw.     ••  ahest  ab  Etl.  Biis.    ••  add  • 

casiitaiem  .  ib.    Lugdd.  11.  III.  Antw.    ^  legali :  Ed.  Bas.  —  Bohm.    ••  suppliciier  :  Edd.  coll.  o.  pr,  Ar^. 

Bas.  ca/iKif6tonim  :  orig,  —  Aiis.  Ivo  Decr.  —  Ed.  Bas.  —  castitas  eonaub, :  Edd.  rel.  — *  Ivo  Pau.  in  o.  ig 


^n%                                             DfiCllfcTI  PAftS  PRIMA.  UST.  XIXl.  m 

et  Le? iL^e cam  uxoribus  suigaoQ  inisceanUir  *'»  quia  A     4«raliafi.  Quod auum  Mantch^kHtM cawmiMtoHJ»* 

iniiiisierii    quolifliaiii    necesftitalibut   occupaulur.  ^  « •aeerdcium  Hlud  $upra  dicium  aii^  ex  Gangrenai 

Scriplum  e&l  cnim  '-  :  Sancii  asioU^  quoniam  et  ego  Concilio  "  apparelt  in  guo  cap.  i  mV*  staluium   U^ 

sanctu$  $um^  Dommu$  Deu$  ve$ler,  Nani  si  *'  pri&cis  gilur : 

lemporibus  auno  vicissus  «le  templo  Dei  sacerUo-  C.  Vlll.  Auatkema$it,  qui  nupUa$  viiuperaU 

les  non  discedebanl  (sicul  de  Zacharia  legiinus)  '*,  Si  qitis  vilnperal  nuptins,  et  dormiciitein  ctini  viro 

nec  domom  suam  omnino  tangebanl,  quibus  utique  suo  fidelem  ac  rcligiosam  dciestaiur  aut  cutpabileni 

propier  soholis  successioiiem  uxoris  **  usus  fueral  sesiiinat ,  velut  quae  regnum  Dei  introire  non  possit» 

rei:ixatns,  quia  "  ex  alia  tribu  et  prxterquam  '*  ex  anaihenta  sit. 

semine  Aaron  ad  sacerdotium  nuliui  accedere  prae-  C.  IX.  De  eoaem, 

cipiebalur** :  quanto  inagis  bi  sacerdotes  vel  Le-  i/emexeodem,  cap.  9^*. 

viiaj  pudidiiam  ex  die  ordinationis  su»  servare  "  Q,ncuiique  virginilalem  custodieiis  aiit  continen- 

debenl .  quibus  vel  sacerdoiiuin  ,  vel  miniKterium  ^\.j.  siudens.  velul  borrescens  uiiptias  ",  nec  propif-r 

sine  siiccessione  esi,  ncc  praxierit  dics,  qua  vel  a  sa-  i^^  ^^  |,o,,„m  et  sanetum  esl.  noiiien  virginita- 

crificiis  divinis,  ve!  a  bapiismatis  oOicio  vaceni  ?  ng  assuinlt.  anatbema  sit. 

C.  V.  PA  LEA.  »     III  pa„,  Cralian.  Pote$t  el  aiiter  inteHtgi  ittud, 

\ldem  tbidem.]  ^^^^  -^  canone  apottotorum  tegitur,  ut  iHe  $it  $eH$in 

€  Nam  •  sicui»»  Raulus  ad  Corlnlbios  "  KribU.  eapiHiti:  Si  quis  docet  sacerJoiein  uxorem  suai» 

dicens  :  Al»$tinete  vo$  ad  tempus,  ut  vaceli$  orationi.  conlemnere.  non  quam  uxorem  in  tacerdotio  accepit. 

et  hoc  utiqiie  laicis  pnecipit :  multo  magis  sacer-  ^edquam,  dnm  adhuc  es$et  laieH$  vel  in   minorihna 

doles,  quibus  orandi  et  sacrificandl  juge  sacrificium  ^^„,n,^,  con$iiiuiu$,$ib,toputavit,cum  qua  contiMfH^ 

•»  esl,  semper  debrbunt  ab   hujusmodi   consonio  „.^,  profe$$u$  ett.  quum  ad  $acro$  ordine$  a$cendt- 

*    ^"^'f  • .  *  .  *"*'•  ^*'^'"  nnttu$  dtbet  contemnere,  hoc  «f ,  ab  animo 

C.  VI.  Qui  ab  ««onjM^  «js^  «^^            .  ad  $acrttieia  ,^  ,^,^  ,„^  ^^^.,.,,,^^  ^„,.„  ^  ^,ce$$aria  proMeai. 

Idem  Exeuperio  Tototano  Epi$copu,epi$t,  III  ••, c.  I  ^'^«^«'«^  ^«"^"  ''«'^  interpretatio  auctoritaie  LemU 

E%$  *  «d  sacriflcla  ras  slt  -  adii.itti,  qui  vel  "  ^'^  "•  ^"*  *''"'•  ^^  '"^'  ^'  "'^^''"  '^«'''^^  ^  '•- 

Mm  iixoi^  non  exercent  •*  camale  oflicluni.  *""•*"*'  ^piKopo  ati : 

C.  -¥!l.  Sacerdoti.  cui  e$t  $emper  orandum.  matrimo^  ^  ^-  ^'"'''''ILIIIVJ'  t^^^lJ^lfZT^'^  pre$bgteris 
uio  eemper  e$t  carendum 


eadem  e$t  tex  conimemia. 


iiem  4lieroiiynnis  contra  Jotiniaimm^  tib.  I  ••.  ^      Lex  contincniia!  eadein  esl  altaris  ininislris,  qiiT 

91  laicns  et  qiiicunque  fldclis  orare  nou  potest,  episcopis  atqtie  presbyicris,  4|ui  qtium  csseiit  laici 

nisi  careat  olficio  conjiiguli,  sacerdoii  •*,  ciii  seinper  sive  loctores,  liciteet  uxorcit  duccre,  et  .'ibos.pro- 

*  pro  populo*  ofierenda  suiii    sacrificia  ,  semper  rreare  potuerunt ;  sed  qnutn  nd  .pra;dicios  pervene- 

ora ndu in  esl;  si  semperorigiduin  esl»  ergo  •^sem*  ruiit  *•  gradus,  ccepit  eis   i>on   licere  qiiod  lictttt. 

per  niatrimonio-carendiiin.  Unde,  ut  ••  de  carnali    fiat  spiriluale  coiijtiglum» 

MOTATIONES  CORRECTORIJM. 

G.  y  ••  HapcPalea  h\  duofous  Vaiicants  *  (In  qtti«  tianusresiringitad  eonjugia  saccnlotam,  quiim  la* 

hus  solls  reperitur)  est  coiijuncta  cuni  supenort  ca-  incn  in  eo  dainnentur  ilii,  qui  oninino  niipttas  vKy* 

l^te,  qHein;idinoduin  etiani  in  epislola   InnoceiitN,  pernbant,*nec  volebantaliqiiein  Cbrislianum,etii»m 

et  legitur :  /V«m  $i  Pautu$.  Sed  uon  e<t  mulaium,  latcuni,  4iberis  operatn  d:ire.  Nec  fiiii  eilitns  proprie 

^oniam  est  inillum  capitis.  contra  Manicliaeos,  sed  coiitra  quendam  Eusiaibiutn» 

C*  VI.  ^feoi;  Apttd   liinoeenttmn,  el  infr.  dist.  qni  bunc  errorem  ciimaliis  muliis  iii  Anneula  div- 

8t«  cap.  Propo$ui$ti,  ubi  boc  idem  esi  repetltiim,  n  semlnaverat.  Bst  auiemcapiil  hoc  ideni  cam  eapi- 

Wgil4ir :  neaue  eo$  ad  ^acrtftcia  fat  tit  admitii^  qui  le :  $i  ^it  uuptia^^  sop.  disU  30,  sed  ex  alla  vcr» 

exerceni  m  cum  uxore  camate  con$ortium.  s'otie. 

C.  VU..  •  Die  conjugio :  Seqneniein  canonem  Gra«  • 


DisT.  XXXL  C.  IV.  *•  coeant  orig.  ap.  Constanl.  *'  Levit.  c.  11,  v.  t4.  ■•  abeslab  Edd.  coll.  o. 
•»  Lev.  c.  il,  V.  12.  ••  iworiiis  :  orig.  ap.  Couslant.  —  abest  ab  Ed.  Bas.  •*  Wiim.  c.  18,  v.  7.  •• 
prwier :  orig,  ap.  Coust.  et  Mcrlin.  ••  fuerat  prigceptu$  :  Cotl.  Ilisp.  —  Merl.  —  Ans.  Ivo.  —  nutti 
fuerai  prxceptum  :  orig.  ap.  Coiisl.  —  permittebaiur  :  Edd.  coH.  o.  exc  B;is.  '^  €onurvare  i  Kd.  fias. 
B=  C.  V.  ••  ct  :  orig.  —  $ici  Ed.  Bas.  ••  I  Cor.,  c.  7,  v.  5.  •»  officium  orig.  *  el  Ed.  Bas.  =  C.  VI. 
••  scr.  A.  m.  —  hoPan,  I.  3.  c.  95,  infr.  D.  82,  r.  3.  ••  e$t  .  Edd.  Nor.  Par.  Liigdd.  11.  III.  Atilvr. 
••  add.  :  fliom  :  Edd.  Aig.  Veii.  1.  11.  Nor.  Par.  Ltigd.  L  •*  exerceaut .:  Edd.  coll.  o.  =  C.  VU.  •» 
Ivo  P.in,  I.  3,  c.  96.  ••  add  :  ergo  .  Edd.  Bas.  Lujrdd.  11.  III.  Aniw.  —  rero  :  Etld.  eoil.  rel.  ••  abest 
ab  Eil  Bas.  ••  llab.  c.  A,  355.  —  Versio  Dtotiys.,  qiia!  etiain  In  sequeiiti  est.  •—  cf.  supr. 
D.  30,  c.  12,  ex  vers.  Hisp.  =:C.  IX.  ••  supr.  D.  30,  c.  5,  ex  vers.  Uisp.  — Burclu  I.  8,  c.  61.  Ivu 
Uecr.  p.  7.  c.  79.  •"  add.  :  iemerai  :  orig.  —  Ivo.  =  P.  III.  ••  Ep.  167.  (scr.  A.  458  vel  459).  £d. 
B»ller.  ^  Reg.  I.  I,  c.  96.  Ans.  L  6,  c.  201.  IDircb.  I.  2,  c.  114.  Ivo  Pnn.  I.  3,  c.  106.  Deir.  p.  6,c. 
68.  Palyc.  L  4,  t.  31.  =z€.  X.  ••  pervtntrini  :  Coll.  Ilisp.  ^^  add.  :  jum :  Edd.  eoll.  Q.^ulid  CoU.  Uiap. 


1-3 


neCUCTI  PARS  TRIMA.  DIST.  XXXf. 


I7t 


«iporlel  efni  mc  tHfralieft  uxores,  «i  ^  qiiasi  non  j^  consecrationem  dnxerant,  non  domrmrni.  Smgeiis 


habeanl  sie   habere,  qno  eC  sulva  sU  caritas  ^*,  ei 

cessent  ofiera  nnpiiaruin. 

C.  XI.  Epucopug  vel  presbyier  ux^rem  propriam  a 

cura  iua  non  abjicial. 
Uem  Leo  IX  '  comra  episiolam  Nicetof  Abbalit» 
Omi»iuo€onfitemur,  non  licere  episcopo,  prcsbytero, 
diacono*  *  subdiacono  *  propriani  uxoreni  causa  re- 
Ugionis  nlijicere  a  cura  sua,  sciliccl^'ul  ei  victum 
ei  vesiiHini  largialur  ^^,   non  ut  cum   illa  ex  niore 
canialiter  jaccat.  Sic^'  et  sanclos  aposlolos  legimus 
^isse,  1).  Paulo   apostolo  ^'  dicente  :  Numquid  non 
habemuf  *  polettaiem  muUerem  sororem  circumdu' 
eendi^  ^cut   ^'^  [rairet  Domini  et  Ceptms  f   Yide  iu- 
sipicns,  quia  non  dixit :  nuniquid  uoii  iiabemus  po- 
lestatem   sororcm  miiJierem  ^*  amplectendi  /  &ed :  ^ 
cireumdueendi^  scilicei  ut  de  mercede  praedicationis 
tfusicniareiur  ab  eis«  iiec  iaineii  /oret  deijiceps  inter 
eos  caruale  coiijugiuni. 

Gratian.  ttine  et  illud  Cregorii :  Presbyler  qui- 
liaHi  quod  require  infr.  diu.  uq,  cap.  penutt,  f  i.  Uf 
igiiurexhii  auciorifatibus  apparet^  iacerdoies  uxori" 
bu$^  quai  in  laicali  habitu  vet  in  minoribui  ordinibus 
eon^tituti  sibi  legitim^  copulnrunt^  neces%aria  mini^ 
strare^  debila  vero  reddere  non  vnlent. 

IV  Pars.  §  2.  Sed  ohjifitur  iilud  Tripartila  hi- 
storiof  ^*  libro  11,  capite  14. 

C   XII.    Dissuasu    Paphnuiii  Nictpna  synodus  non 
coitstituit^  qnod  prenb^teri  eum  suis  uxoribus  non 
donmrent. 
Nicsena  synodus  corrigere  volens  iiominum  viiam 


autem  '  in  medio  *  Papbnniiits  "  eonressor  contra- 
dixit,  honorabiles  conressus  '*  nupttas,  et  rastilatem 
esse  dicens  cum  propria  conjnge  concubitiim,  sua- 
siique  "  concillo,  ne  tilem  poneret  legem ,  gravem 
esse  assereiis  causam  ",  quae  in  ipsis  '^  aot  eoruir 
coiijugibus  occaKio  foinicationfs  exsisleret.  Et  h«Tx 
"  qiiidein  Pnpbnutius  (liret  nitpliarum  esset  inex- 
pertus)  exposuit,  synodusque  lau(!avit  sententiain 
ejus,  et  nihil  ex  bac  parie  saiicivil,  sed  hoc  in 
uniuscujusqiio  voluntate,  iion  in  necessiiate  di- 
misit. 

C.  XIII.  Non  in  perpetvum  » %ed  tempore  oblaiiotn$ 
a  complexu  suarum  uxorum  sacerdoies  abstineuni. 
Item  Synodus  VI,  cap.  13  ". 
Qiioniam  t  in  Roinani  ordine  carotiis  esse  co- 
gnovimiis  Iradilum,  eos,  qui  ordinali  "  siint  dla- 
coni  vei  presbyteri,  *  debere  *  confileri ,  quod  jaiu 
siiis  "  iion  copuleniur  uxoribus  :  nos  antiquiim  sti- 
qnenies  canouem  aposiolicje  diligonilx  et  constitu- 
tiones  ■•,  sacroruin  virorum  legales  nuptias  amotlo 
valere  volumns,  nullo  modo  ciiin  uxuribiis  suis  eo- 
rum  connubia  dissolvetites,  aiil  privantes  eos  ranif- 
liaritate  ad  invicem  in  tempore  opportuno.  Quicun- 
qiie  ergodiligens  "  invcnlus  rueril  in  subtJiaconali 
ordrnaiione,  aut  diaconali ,  aiit  sacerdotali,  hie 
'*  nuilo  inodo  probibeatur  ad  talem  asceiidere  gra- 
dum  pro  uxoris  siiaB  *  legitimae  '  cobabitatione ;  neo 
etiam  '•  lempore  ordinationis  suie  profiteri  "  eoga- 
tiir,  qtiod   absiinere  debeat  a  logalis  *^  *  propri:e  ' 


in  ecclesiis  commoraulium,  posuit  lcges,  qiiasca-  C  wxoris  ramiliaritate.  Iiem  infra  :  {  l.Oporteieos, 
nones  vocamus,  in  qtiorum  tractalu  videbatur  aii-  qid  altari  roiiiistrant,  in  teinpore  oblaliouis  sancto- 
qnibiis  iutrodufcre  legeni,  ut  episcopi,  presbyieri»  rtini  conihientes  esse  in  omiiibus,  nt  a  Deo  poisint 
diaconi  et  suUliaconi  *  ciim  conjiigibtis,  qaas  antc      consequl  quar  simpliciter  *•  postulant.  |  2.  Si  quis 

NOTATIONES  CORRECTORU)!. 


C.  XI.  f  Leo  IX  :  llal>etur  in  responsione  IIijii- 
berti  *  ad  libelliin  NiceUe  presbyturi  et  nioiiacbl 
adversusLatinosediliiiu  :  qiiain  responsioiiein  quiiui 
iioiuiiie  Leonis  IX,cujiis  erat  iegnius,  scripseritt 
iiole?*t  recle  nouiiue  ipsius  citari,  sicut  ttiiiita  ex 
kniMMlii  libro  noiiiiiie  byiiimacbi  citaia  inveniiinlur, 
titp.  dist.  17,  c.  concilia.  el  iiirr.  40,  disU  c.  non  nos^ 
rt  81  d;tt.  c.  ii^iiio  recte  8,  qii.-esl.  4  c.  nonne.  et 
9  q.  3,  c.  aliorum,.\c  supra  dist.  2i  iiouiiiie  Ni- 
ciibi  cititur  caput :  omiiet,  quod  babeiur  iii  oratione 
Ftftri  Dauiiani. 

8  Numquid  non  hnbemus  :  Vari»  siint  bujus  loei 
idteipretaiioiies.quod  iuier  alios  B.  Hieronytnus  in 
i  librii  conlra  Joviniaiitiin  osleiidit. 

C.  XII.  ^  Et  subdiaconi :  In  aliquot  veiiistis  codi- 


eibus  el  In  originali  Soeraiis  non  sant  dune  isi»  vr^- 
ces.  Sosomeniis  tainen  lib.  I,  cap.  i%  baliet  t|m 
gr.-ece,  qiiani  In  latina  vetere  et  uova  versione,  ul 
etiain  Nicepboriit. 

C.  XIII.  i  Quoniam  :  Grapce  sie  hab«)ln9  :  *Eircil4 
h  vji  pA)|uctMy  ixs^Qra  Iv  T«Sct  xovovoc  icapei^t^Mm 
du7M>fitii  iti  est :  Quomam  in  iihmanm  erclasia  loco 
tanoms  tradiium  esse  eogitovimus^  eie,  llanc  yev 
eecb'si:e  Roniau^e  trtditiou^ui  iioii  soluni  B.  Hier«- 
nyniuscoiitra  Joviiiianuni,  Hundierlut  suprt  citatifs, 
et  alii  latiiii  scripiores  derendunl,  sed  etiaui  Balst- 
D  inon  in  explanaiione  hiijus  caiionis  sttis  a|ieite  priK 
bai.  Veruni  de  ouHiibtit  biijiitiuodi  canonibiis,  qui 
VI  syiiodo  ailscribiiutur,  quid  sit  sentienduiii,  ad 
c.  habeo  Ubrum^  disl.  10,  saiis  cxplicatuin  fuit. 


DiST.  XX\I.  C.  X.  ^'  sed  qui  liabent^  sic  habere  videantur  :  CiM.  Arg.^^Bas.  Ven.  K  II.  Nor.  -^  lieet 
qni^  ete.  :  ICdd.  rel.  ^'  caritas  pro  seqti.  :  cexsent  leg.  :  cessel»  =  C.  XI.  '  scr.  A.  105i.  —  Ivo  Pan,  I.  5. 
r.  115-  "  sed  :  Kdtl.  coll.  o.  **  add.  :  sed  :  ib.  *»  sicut  ei  :  ib.  —  sicut  :  Eti.  Bus.  *•  1.  Cor,  c.  9. 
^'  frnur  Domini  Jucobus  ;  Kd.  Bas,  —  sicui  et  fraier  Domini  :  Ktld.  coH.  rel.  *•  mulifris  :  Ed.  Arj<. 
rslMV.  "  cf.  SiMT.  l.  l,c.  II.  Sozoin.  I.  i,  c.  45.  — Ivo  Paii,  I.  5,  c  85.  =  C.  XII.  »•  Pannutius  :  Ed.u 
roll.  o.  pr.  Bas.,qtKe  babei:  Phanutius.  '^  add.  :  «<•'  :  E I.  I*ns.  "  suaiii  ilaque  :  EtiJ.  colL  o.  ex«. 
Bi».  "  legem  :  Ed.  Bas.  '^  anl  ipsis  —  conjugalibus  :  Eild.  coll.  o.  «-  jttgalibus:  orig.  "  Aor : 
E  i,f.  foll.  o.  =  C.  XIII.  •«  liiio  c.  13.  synod.  quiiiistrxl.  bab.  A.  601  —  Ivo  Paii.  I.  3,  c.  8«.  "  ordi-^ 
uumti :  (fiiAXovTa;  R;(ova9ac)  :  orig.  "  tbestab  Ed.  Bas.  '•  couhtituiionis  :  Ivo.  ••  di^nus  (aSiof) :  Ofig« 
—  |vo  •'  hi  —  pronibenlur :  Evld.  coll.  o.  pr.  Biis.  Lngdd.  11.  111.  Aiitw.  ••  abest  ab  Lti.  B:is.  •'  add  * 
casiitatem  .  ib.  Lugtltl.  11.  ill.  Anlw.  «^  legali  :  Ed.  Bas.  —  Bobni.  •'  suppticiter  :  Edd.  coll.  o.  yr.  Ar^. 
Bas.  connubiorum  ;  orig.  —  Aiis.  Ivo  Decr.  —  Ed.  Bas.  —  castiias  connub. :  EdJ.  rel.  — *  Ivo  Ptu.  in  o.  ig 


175  i>Ecairn  rARS  pruia.  dist.  ixxii.  m 

iKiiiir**  prxsrnns^h  conira  aposiolkioi   cmioiies  A     VI  Pars.  GniiHifi.   SimiHter  ^  ci^^lum  Nkwhi 

alif)iios  presbyl«rorwii  et  diaoonorum  prlvare  con-  €x  loeo  eonuderaiur,  quia  gens  Bulgtirorum  moviur 

lactu  **  et  comniuiiione  legar»  uxoris  **,  deponatur.  ad  fidem  converta  propotUum  taerm  religionit  ex  in- 

$.  3.  Siinililer  et  pn^sbyler  aul  diaconos*qui  rell-  iegro  astumere  nondum  didicerai.  §  1.  Quod  auiem 

($ioiHS  causa  iiKorem  soani  espcllit ,  exoommiinice-  in  c.  VI  tynodi^^  pretbgter  non  tegiiimit  nupint 

lur;  si  veroiii  lioc  perinanseril,  deponalur.  detentnt  pttnilur,  non  tegafet  nnptite  tecunda:  iutel- 

Gracian.   Hoc  autem  ex  loco  itaelligendum  ett.  ligendm  tunt,  a  quibut  ancioritate  cnnoniea  saeerdos 

QrieMatii  emm  ecclesia,  eui    VI.  tgnodut  regulam  qnilibet  debet  itte  immtinit.  Itlud  autem  Cangrentit 

tioendi  pr«scn>ftl»  volum  catlitatis  m  minittrit  attth  concilii  ^*  :  Si  quis   discernit    prcsbytenim   conjw- 

rit  nontuteepit.  gaium,  cic,  timiliter  tniettigendnm  en  tet  locatiter 

Vude  Slephanus  Papa  IV  ••  ait  in  i  aetione  Sgnodi^  traditum,   vet  conjugatum  ab  ea  appedatum,  quam 

ab  ipto  in  batitica  Lateratunti  congregata :  anie    lempnt  ordinationit  tuo!  duxerat.  §  2.  Ittud 

C.  XIV.  Occidentatit,  twn  orientatit  eccletia  cattilatit  quoque  Marlini  Pap(V  "  :  Si  siibfliarontis  secnndam 

obtutit  votum,  duxcrit  nxorem,  non  ditsimititer  inieitigendum  esl. 

V  Pars.  A4iiersc  oricnulium  Iraditio  habetec-  Primam  enim  uxorem   anie  tubdiaconntum  hnbere 

clesiarum,  aliicr   iaijus  sanclaj  Romwiae  ccclesiae.  B  permi«t/«r.  <7tta  defuncla   vei   casiitatem  profetsa 

Nam  earum  sacerdoles,  diaconi  aique  '•  siibdiaconi  promovetur  itte  ad  tubdiaconatum.  Promotus  auiem, 

matrimonio  k  copulaiuur  ;  istius  auiem  ecclesiae  vel  ,|  tecundat  desideraverit  nuptiat,  tenien:im  yartini 

occiiientalium  nullus  sacerdotum  a  subdiacoao  us-  Pap^g  tubjacetjit^ 
qiie  ad   cpiscopiim  lirentiani  habet  conjugium  sor- 
Si«;ndi. 

DISTINCTIO  XXXH. 

GttATIAMJS.  gniim  esi  cuslodiri,  (|iianio  inagis  iii  primo,  vcl  in 

I  Pars.  Servnnda  est  etgo  tontitientia  ab  omnibus  secundo  leriiove  sorvaiidum  esl,  iie  aul  ievitico  * 

jif  tacrit  ordinibnt  conttitutit.  minislerio  *  ^,  aut   presbyterali  honore,  aul  episco- 

Unde  Leo  Papa  *  ad  Anatlatium  epitt.  LXXXll^  pali  excelieiitia  quisquain   idoucus  aeslimctur  %  qui 

cap.  3  et  4,  tii/ :  ^  ^  voluplate  uxoria  •  nec  dum   frenasse  •  dcte- 

G.  I.   Ifeque  etiatn  tubdiaconit   connubium  conce^  gitur. 

ditur.  r^  \\    PALEA. 

Omnium  *  sacerdolum  tum  exceilensest  elecilo,  C  tom  Grcgorios  Le^ni  epitcopo  Catinensi,  Hb.  III. 

ut  Ikcg,  qiiOB  in   aliis   menibris  eccicsiie  vacant  a  epitt.  54,  '•. 

ciitpa,  in  Ulis  tamen  babeaulur  illicita.  Nam  quum  '  i  Mullonim  relalione  comperimos  '*,  hanc  apiid 

exira  clerlcorum   ordinem  constitiitis   nuptiarum  vos  olim  consiietudinem  lenuisse,  ut  subJiaconi  suis 

sociciaii  et  procreationl  flliorum  siiiderc  sit  liberum  licite  miscereniur  "  uxoribus  **.  Quod  ne  denuo 

^,  ad  exliibendam  tamen  perfectae  contmentlae  puri*  quisqNam  pncsumeret  '^,  a  Servodei  scdb  uostrx 

latcm  nec  subdiaconis  quidero  connubium  carnale  diacoiio  e&  aiictoritaie   nostri   decessoris  cst  isto 

coAceditur,  ut  elqni  habent  sint  tanqiiam  non  ha«  modo  prohibitum,  m  eodem  temiiore  ii,  qui  jam 

bemes,  ei  qul  noii  babent  permaneant  singulares  ^  uxoribus  riieranl  copulali,  unum  e  diiobus  cligereni, 

Quod  si  in  iioc  ordine,  qui  quanus  esl  •  a  capite*  di«  id  esi,  aut  a  S4iis  uxoribus  alistinerent,  aui  certe 

NOTATIOiNES  COnRECTOnOM. 

C  XIV.  k  Matritmnio  :  Idest,  possnnt  SHnul  esse  apiid  Gratianum  :  tuscuriw.  Ex  isio  autem  ^pisloist 

in  aacris  orditiibus  et  mairimonio  joncti.  Nam  ne*  ioco  ostenditiir,  eo  quoi|ue  leinpore  iii  miiilifi  eccle- 

ijue  illis,  posiqttam  ad  sacros  ordinee  asceiidisheut,  siis eam  fuisse  coiisuetndinem  ut  subiliaooni  a  propriis 

tictbat  cnnlrakere  mairiinonium»  uxorilHis  abslinereiii.Quod  loiiien  anl^B.Gregoriiiin 

Disr.  XXXII.  C.  I.  •  (Jxoria.  Sic  emendntum  est  jv  non  eral  generaiim.  oninibiis  txclcsiii»  prje<*e|)4nin^ 

•X  «pislola  Leonis  ei  celeris  coileclorihus,  pneter-  qiiippe    quum  in  Sicilia   aiitcr  oliservanfiiir ,  c. 

quam  Ifone  in  p.  6,  c.  98,  nam  ibi  «isi,  ut  anica  ittti/«m,  sup.  dist.  i8,  elc.  «11/4;  inenutum,  disi.  ?i. 

DiST.  XXXI.  C.  XIII.  ••  ergo  :  Ed.  Bas.  •^  contractu  :  Edd.  Arg.  Bas.  \en.  I.  II.  ••  add.  :  tnee  :  Edd. 
coli.  o.  ••  In  coiic.  Lat.,  hab.  A.  769,  haec  non  leguntiir,  licel  eltain  ab  Ivone  Pan.  i.  3,  c.  84.  ex  cap.  4. 
aci.  i.  allegenlur.  Nobis  quidein  de  Slephano  IX  sentiendum  videtur,  qiiem  de  copHbaiu  sacerdoinin 
Rom.  eccl.  (forlassfs  in  conc.  Rom.  h.  A.  1058,  cnjus  fragin.  esl  apiid  Mansiuin  (nonnulUisanxisse,  tc* 
slatur  Petrus  Daniiani  et  post  illiiin  hn  chron.  Bcrijioldtis  Coiist.  =:C.  XIY.  *•  iiul  :  Edd.  coll.  0.  i»r.  Bas. 
=  P.  V!.  ^'  supr.  I).  28,  c.  ♦6.    *•  ib.  c.  15.    '•  infr.  D.  34,  c.  17. 

DiST.  XXXII.  P.  1.  *  Ep.  ii  (scr.  446).  Ed.  BalliT.  —  Aiis.  I.  7,  c.  147.  Burch.  1. 1,  c.  5,  I.  2,  c. 
448.  Ivo  Pau.  i.  3,  c.  100.  Decr.  p.  5,  c.  59,  p.  6,  c.  98  et  i2l.  =C.  I.  *  abest  ab  orig.  •  ^nttm  emm: Edd. 
roll.  o.  ^  aild.  :  arbitrium  :  Coll.  Hisp.  -^  Ans.  Ivo.  •  add.  :  et  {vet  :  Ed.  Bas.)  innupii :  Edd.  coll.  o. 
cxc.  Nor.  •  exttat :  Edd.  coll.  o.  '  abest  aborig.  et  Ans.  ei  Iv.  ^  existimetur^  Edd.  coli.  0.  *  refrenatte^ 
easd.  =C.  II.  "  Ep.  36,  (scr.  A,  594)  I.  4,  Ed,  Maur.--.Ans.  I.  7,  c.  I4R.  Polyc.  I.  4,  t.  31.  —  cf.  infr. 
r..  27,  (|.  2,  c.  20.  **  cognovimitt,  Ed.  Bas.^  *•  miteeatitur,  Ed.  coll.  0.  *•  ct^njtigibut ,  orig.  —  Ans. 
^^  priesumat,  Ed.  Bas. 


m 


DECRETl  PARS  rRIHA.  MST.  XXXtf  : 


<:$ 


NiiOitlrare  nolb  ratione  pRcsumerem.  El  qnantum  A  diiclnm  mnlierem.  JDnde  eliain  ipsa  siiiict»  synoclwi 


tliciuif,  Speeioeus  lune  •iiliiliacoims  pro  Imc  re  ab 
adroinistralionift  se  sitspendit  officio,  et  usqiie  in 
olHlvs  sni  iempiis  *'  nolarii  qtiHlem  ges6it  officiiHn, 
el  a  wiDisterio,  quoii  snbdiaconuro  opoflucrai  exbi- 
bere,  eessavlt.  Ei  pasl  a/f^na  :  S  4 .  De  cetero  vero 
fratemitas  tiia  sit  omnino  s<»licfia,  nl  qnos  ad  hoe 
'*  jam  officinm  coinigeril  promoveri,  hoe  qnam 
Niaxiine  diJigeiitcr  inspiciat,  ne  si  uxores  habent  ", 
wiseetidi  se  ciim  eis  liceiitta  potiaBtttr»  sed  ad  siini« 
bmdiiietn  sodis  apostolicse  eos  cniicta  observare  sua 
■ibiiomjmis  districtione  **  eonstitunt.  > 
C.  iU.  Exira  MCfo$  ardin€$  c&nMiHuti  dueant  uxoru 
el  ab  ecelesia  tiipendia  acciiiiuHl, 

liem  Gregorius  Atigustino  Anglorum  epitcopo^ 
cap.  ±^  ad  tecutttlam  inlerrogationem  '*. 

St  qui  vero  suiil  clerici  exlrn  sucros  ordiiies  coii- 
stiluli  qui  bc  coiiiiiiere  noo  possuiil,  surtiri  uxorcs 
debent,  et  siipendia  siia  exierius  accipere,  quia 
etdeeisdein  Patribus,  de  quibus  praeral:  sumiis, 
iiovimus  scripium  '*,  quod  dividebatur  **  singiilis, 
proutcnique  opus  erat.  Dc  eoruui  ergo  **  stipendio 
cugilandum  atque  provideiiduiii  est,  et  sub  eccle- 
siaslica  reguia  suiit  teiieiidi,  ut  boiiis  moribus  vi- 
vaol,  el  cancndis  psalinis  iuvigilent,  et  ab  ooiuibus 
illicitis  *'  cor  et  linguam  et  corpus  Deo  auciore 
cooserreiil. 

C.  IV.  Subdiacono  uxorem  ducere  non  licet, 

Uem  Nicoiaiis  papa  1 1  j  Odoni  Viennenti  archi^ 
episcopo  **. 

De  illo  clerico  Alverico  ••  noinine,  quem  per  or 


iioc  ca|iitulam  sub  eiconimimicatione  slatiiil,  di^ 
•cens:  Qnicnnque  seccrdolnm  et  draconorum,etc.\ 
tiruiin  tubtetiuenti  ^  cap.  Alexandri  II  coniinf^ 
lnr  «•. 

C.  VI.  Nm  eti  audienda  mitta  pretbffleri^  tfui  coii" 
cubinam  kabet, 

Item  Aiexaiidcr  II  *\ 

Prasier  iioe  autero  praedpicndo  mandamiis,  m 
millus  mlssam  audiat  presbyteri,  qiiem  scit  eoncu* 
bintm  iiabere  indubiiaiUer  vei  siibtntro^hiclam  mn'- 
iierero.  Unde  etiain  sancta  synodiis  boc  **  capituliim 
siib  excominmiicatione  statuii  '^  dicens  :  S  ^.  Qirf* 
cunque  sacerdos  **,  diaconus,  Bubdiocoiius  '*  pMl 
coiislitutnm  l)eatas  memortx  praedecessoris  iiostri 
B  sanclissinii  '^  Paptt  Leonis  ae  "  Nicolai  decas(ito4e 
clericortim,  i  onctibinaiu  palain  duxeril,  vei  duclttia 
non  reliiinerit,  ex  parteomnipotentis  D«t  ct  oiici»^ 
rilate  beatorum  **  apostolonim  Peiri  et  Pauli  pnn» 
cipiimjs  et  omnino  contradictmus,  ut  missas  non 
eaiiiet,  nec  evangeliiini  «^  aut  epistolam  ad  misinm 
legat  ",  iieqtie  in  presliyterio  ad  divina  oflicia  eiim 
his,  qui  prxrat»  consiittitinai  obedientes  fucrinl, 
inaiieat,  iieqoe parlem  ab  ecdesiastisciptat.  §  i  PriPoW 
pienieo  eiiam  Btatuimus,  uibi  pRcdictorum  oi:diiiiim. 
qiii  eisdem  prsdecessoribus  iioBlris  obedieiiltf. 
caslitaiem  Bervaverint,  jiixta  «cclesias,  *  qulbiiA 
ordlnati  sunt,  *  (sicnl  oportot  rdigiosos  ckrieos> 
siinnl  mandticeni  et  dormianl,  ei  qutcqiiid  eis  nb^ 
ecclesiis  compeiit",  coiniNuniier  habe:iiit.  *  Ek  ro» 


dines  ecdesiasticos  usque  ad  subdtaconatnm  caste  ^  «*"'«* ""  monenius,  ut  ad  aposlolicam.  communem 


vixisse  dicitis,  cur  vesira  auctoritaie  uxoreni  du- 

xerit,  miramur,  eo  quod  nulti  iinqoam  (exceptis 

illis,  qnibus  ecclesiasiica  regtila  habere  pennittit) 

uxorem  ducendi  *•  licentiam  datnus. 

C.  V.   Non  audiatur  mltta  pretbyteri  eoneubinam 

liabentii. 

lUm  Nicolaiis  Papa  [11]  omiiihis  Epiteopit  *'. 

11  Pars.  Nulliis  missain  atidiat  presl^ieri,  quein 

scft  coneubinam  iitdubilanter  babere  aut  siibintro^ 


BCilicet  ^*,  vitam  Bummopeie  perveiiire  studeaiii» 
qnatenus  perrcctioneni  cnin  bis  cousecuU,  quieeii*^ 
tesimo  ^*  fractu  ditaiittir,  in  coelcsli  pairia  mercun* 
tur  adscribi. '  Deinde,  ut  deciimc  et  priHiili»  aeu 
oblationes  vtvorom  et  mortHorom  ecdesiis  Dei  lide«^ 
liter  reddanlur  a  iaicis,  et  ut  «*  iii  disposilione  epi- 
scopornm  sinl,  qnas  qiii  ^  relinueriiit,  a  sauct» 
ecciest;c  communiime  separentur 
ttl  Pars.  Gratiaii.  Verum  prineipia  iiarum  autio» 


NOTATIONES  CORRECTOUUM. 
C  V.  k  Sicut  in  tubtequenli.   Ilarc  dausHla  est      se  hablto  iisdem  verliis  rcpetivii.  Qtiane  iii  Pa- 
Gratiani  oniiitenlis  referre  er  capite  Nicoiai  ea,     norinia    appellatnr  decreuim  Nicoini  juttimris   ei 
quxproxiineex  Alexandrorelaturoserat.Suuteiiim      Alexandri. 

eddcjii  verba.  Nani  NlcoLins  II  iii  episL  quae  exstai,  C.  VI.  «  Ei  rogantet,  Haec  usqne  ad  vers.  demde^ 
••iniiilius  episcopis  cailioiicis  scripsil,  se  iu  coucilio,  ,.  addiia  sunt  ex  epihlola  inanuscWpta  Alcxaiidri,  qm- 
qtiod  Romae  babuit  CXIIl  episcoporuui;  hunc  cano-  *^  ruui  aliqua  eliuiii  sunt  in  concilio  Nicolai,  in  qiio 
neui  edidisse,  ciuem  posiea  Alexander  II  (ut  ipse  est  praiterea  se(|uens  versic.  deinde^  qtii  in  epi&t. 
etiam  testatur  in  epist.  manuscripia)  in  concilio  a      Alcxandri  iiou  Cat. 

s 

DisT.  XXXII.  C.  II.  "  obitum  tul  temporh,  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas..  id  qua  tamcn  pro  :  tfmpus,  leg.  rem- 
pora.  «•  Ab  hoc  off.  removere,  Ed.  Uas.  "  hubeant^  ib.  "  disiinclione,  ib.  —  C.  ill.  "  Kj».  64  (scr.  A, 
Wt),  I.  H,  Ed.  Maur.  cf.  iioi.  ad  c.  i,  D.  5.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  108.  Decr  p.  6,  c,  86.  ••  Aci.  Ap.  c.  4. 
*'lditidebant  tingulis,  Edd.  coll.  o.  "  quLque,  Ivo.  "  add.,  W,  Etid.  coll.  o.  =C.  IV.  "  Ep.  t,  ad  Ado- 
"cm  Vieno.  (jK:r.  A.  8(f4).  —  Ivo  p.  6.  c.  i  i9.  "  Ahico,  orig.  ap.  Mausi  T.  15.  —  Ivo.  —  Edii.  Arg.  Veu. 
I,  U,  Nor.  —  M^ero,  Bobm.  '•  habendi,  Edd.  coll.  o,  pr.  Bas.  =  C.  V.  "  Iii  coiic.  Itoui.  (Ii.  A.-  IOjO) 
c.  3.  —  Aus.  I.  8,  c.  40.  —  Ap.  Ivoneiii  Pan,  I.  5,  c.  135.  ht«ic  cap.  iiiscr.  :  Decreta  Nieotui  jnniorit  ei 
Alexandri. z=P.  ll."add.,  dicenlit  omnibut  Epp.,  Ed.  Bah.=C.  VI.  *•  in  coii  c.Uoui.  Ii.  A.  1003, r.5,  4, 5.-^ 
Ivo  Pan,  1,  3,  €.  135,  I.  8,  c.  143L  »•  a.capiie,  orig.  ap.  Maiisi.  »'  conttituit,  Ed.  Bas.  *•  tacerdoium,  VaUL 
coH.  o.  •»  abest  ab  otig.  •*sflnc(i ,  Edd.  coU.  o.  —  Innuil  canoui»  ancior  coiistiiii»a  Leonis  l\,  iu  ootic. 
Roui.  "flwiorig.— Ed.Bas.  »•  aLesi  ab  orig.— /mnctpwm  ^4»/?.  Edd.  roll.  o.  »'  'MU\.:legat,  Ed.  Bas.  »' 
dicfit  ib.  »•  :mM.:  hoc,  Edd.  coU.  o.  *•  abcst  ab  oiig.  *'  Mallh.  c.  15.  *'  add.  :  ipsa^,  Ei!d.  toil.  o.  •*  • 
«•  Ed.  B.ij. 


179 


DECRETI  PARS  PnniA.  DIST.  XXXIL 


m 


riliUi  CMtrmT$  vid§ntHr  ttitroirifmo  tt  AMguttino  el  A  rnm  conreclio,  ei  aliter  ifuam  pnciniasiini  thi  uwn^ 


€€iiri$^  qui  Chri$li  Mcramenfa  nequ$  in  bono^  neqne 
in  malo  homine  fugienda  o$tenduni  ^^,  $icut  $ub$e: 
quon$  cau»a  $imoniacorum  pieniu$  demon$trat.  Sed 
Orbanu$  11  in  epi$i.  ^  de$linaia  prarpoeito  S.  /ren* 
iH  ^  hane  conlrarielatem  determinat  dicene : 

{  I.  Afl  lioc^  vero,  qnod  suhjnngilnr  in  eadeni 
epiftlola,  iif  est,  ntrum  sil  nlendnm  onlinationibus  et 
reliqiiis  sacramenlis  a  criininosis  exlilbftis,  nl  ab 
adnliecis  vcl  sanclimoiiialium  violaioribus  vei  hn- 
jiisroodi  ?  ad  hoc,  iiiquain  ^  ita  respondemus  :  Si 
scblsmaie  vel  h.Tresi  ab  ecclesia  non  separautnr, 
eornndem  ordinaliones  et  reliqua  sacranienta  san- 
cta  et  venerand»  non  negamus,  sequentes  B.  Aii- 
gnslinnm  ^',  qui  snper  Joannem  de  hnjiismodi  tam 


ler  suscepiio  veheinenler  a  sanctis  canonibiif;  protM' 
heantur.  Ait  eiiim  Sainiiel  ^  propheta :  Quomam 
quasi  peccalum  artolandi  e$i  rspugnare^  et  qmaei 
uelu$  idololatriw  noiie  aequiescere,  \\;tc  de  m.nlis 
calholicis,  qni  intra  ecclesiain  sniil.  ]  4.  CeteruHi 
schisrinaticonim  ei  hserelicoruin  sacrjinenti,  qno 
niaineslra  ecclesiam  simt,  jnstta  sanctornm  r;i- 
trnm  tradiiioiies,  seilicet  Peiagii,  Gregorti,  Cy- 
priani,  Augiistini  et  Hieronynii,  formam  quidcm 
sacramentornm,  non  antein  virtutis  elTeclum  liatiere 
prolitemnr,  nisi  qnum  ipsi  vel  eoniin  sncramenits 
initiati  per  nianns  iinposNionein  ad  cathoticam  re« 
dieriiit  unilalem.  Sciendnm  vero,  qnod  csmones 
aposiolornni  '*  (quonim  aiictorirale  orrentaFis  ct 


coploseqnam  vcraciier  disFerit.  Ait  eniin  :  Bapliial  "  ex  parte  Roinana  utitur  erclesta),  et   insignis  Cy 


fmni  bonus^  $ive  urvu$  maiu$ :  non  scial  $e  iile^ 
qui  baplizaiur,  baplizari^  niui  ab  iiio^  qui  $ibi  lenuil 
bapliiandi  potestatem.  Ct  paulo  post :  Non  horreal 
eoiumta  minitterium  malorum,  re$piciat  Domini  p6- 
te$taiem^  Et  infra  :  §  2.  Attainen  deccssores  nostri 
Nicolaus  et  Grcgorius  a  missis  sacerdoium,  quos 
tales  revera  esse  constiterit,  fideles  abstinere  docr«v 
verunt,  ut  et  peccandi  iicentiam  celeris  auferrenl, 
et  htijusmodi  ad  dignae  pasiiitentio!  lamenla  revoca- 
rent.  Scrihil  lioc  pncdecessor  nosler  Gregorins^ 
Kndolpho  *  duci  Stieviae*  et  Bertulpho  diici  *  Caren- 
tanonim  *  inter  cetera  :  Ogicium  simoniacorum  el  in 
fornieatione  jacentium  seienier  nuiio  modo  recipiatis, 
tt  quantum  poie$ti$  tai€$  a  $ancti$  mitti$terii$  ^*,  «1 
^  oporluerit^  prohibeaii$,  elc.  §  i.  Porro  ad  hacc, 
quas  tibi  syllogistice  in  eadem  epislola  objiciuntnr, 
id  est,  si  corpiis  et  sangnis  Christi  iion  sunt,  et  alia, 
qii»  prjediximus,  proprias  '*  non  habent  virtulis 
dignitates,  quid  agentibus  obsnnt?  qiiod  si  ba- 
bent,  cur  spernuntiir,  si  '*  ab  indigiio  pra^sumnntur? 
Ad  ha>c,  inquam,  ita  respondeinus :  proprias  qui- 
dem  habent  viriutis  "  dignitatcs,  nt  pr<xfatus  An- 
giisiinns  aii  super  Jo.innein  contra  Donatistas ;  sed 
agentibtts  vel  suscipientibiis  eidem  sacramenia 
contni  prscfalonim  Pomificum  institnta  (nisi  forte 
fola  morte  inierveiiiente,  utpoie  ne  sine  baptismale 
vel  commiinione  quilibet  huinanis  rebus  excedat)« 
eis,  inquam,  in  tauinin  ol)sunt,  ui  vere  ^  idololalnc 
sint,  quuni  taiibus  et  ordinaiionum,  et  sacramenlo* 


priaiius  inarlyr,  el  LXXX  episcopi  cuin  eodciti 
baplisma  lixreticoruni  favacruni  diaboli  appetlant. 
Siephaniis  vero  ei  Corneliiis  niartjres  et  rontinces 
Iloinani,  ei  venerabifis  Augiisiinus  iii  iihro  De  Lapti- 
sino,  eumdcni  Cypriannin  et  praefaios  episcopos  ob 
lianc  causam  veheinenier  redarguunt,  aflirinanies 
baptisma  sive  ah  ha^reiico  sive  schisinaiico  ecclc- 
siastico  niore  colebrainin  raiuin  esse ;  et  merlto, 
quia  alia  iii  baptisnio,  ei  alia  iii  reliquis  sacraiuen- 
lis  considcralio  esi,  i|nippe  qoiiin  et  oidine  prior, 
01  necessarior  siu  Subito  ciiiin  inoniuro  prius 
baplisinaic,  quani  dominici  corporis  coininunioiie 
vcl  uliis  sacraaienlis  consiililur,  ei  duin  forle  ca- 
ihulicns  non  inveniiur,  satitis  "  est  ab  harierico 
baptismi  sacraniciiiuni  suuiere,  qnam  in  astenium 
perire.  Ei  hanc  senlentiam  pracscripioniin  Pontili- 
cuin  Coniclii,  Stcphani  et  Augiisiini,  secuii  suni 
Innoceiiiius  *',  Siricius  **,  Leo  **,  Anasiasius  *\  et 
M.  Gregoriiis  "  ei  oniiiis  caiholH:»  ecclesia. 

IV  Pais.  §  5.  Prohibentur  ert^o  de  manibus  taiitilm 
$acerdotum  sacramenla  eutcipi^  non  quin  $int  vera 
quantum  ad  formam  ei  effecium^  $ed  quia^  dum  hu* 
juemodi  eacerdotei  $e  a  populo  contemio$  viderint^ 
rubore  verecundice  faciiiu$  ad  pcsnilentiam  provo* 
centur. 

C.  Vtl.  Qui  uxorem  itucere  votuerit,  ante  ordinem 
$ubdiaconaiu§  hoc  faciai. 

Ilem  ex  VI  Synoiio  ",  cap.  6. 
Si  qnis  eonim,  qiri  ad  clerum  a6cedun(,  voluerft 


NOTATIOiNES  CORUECTOUUM. 


Pars.  Bl.  ^  Ad  hoe.  Hinc  usque  ad  Hnem  capilis 
omnia  accepta  s*jnt  ex  epistola  Urbani  II,  L.  [LiicioJ 
pracposito  S.  Ivenlii  apnd  Ticinum,  qii.i)  habeiur  in 
vetuftto  codice  bibliotheca!  Vaticanoi,  cujiii  cpistol» 


initiuin  ei  inagna  pars  haoetiir,  infra,  c.  sdtva- 
tor  l,q.  5,  aiqiie  in  aliquoi  veiiislis  Graiiani  co- 
dicibus  est  caput  distinctum  cuni  rubrica  :  De 
eodem. 


DisT.  XXXn.  C.  VL  ^^  demon$trant.  Edd.  coll.  o.  ^  Ep.  Crbanl  f!7  ap.  M.insO  m\  Luciiiin  Pnep, 
H.  iiivenlii  an.  Triciiium.  ^*  VtMceii/ii,  Edd.  Bas.  Arg,  Liigdd.  — /mforcn/if,  Edd.  roll.  o.  "  Tract.  5, 
ad  c.  !.  «  l-ib.  4,  Beg.  ep.  45  —  verba  asleriscis  inchisa  absunt  ab  orig.  ap.  Mansi.  myelerm, 
ong.  ■•  nbi,  Eild.  coll.o.  —  vi,  «,  orig.  ■'  suce  viriulis  effectum  non  hubeant,  Kdd.  coll.  o.  $uutu 
orig.  •»  viriuiee  el,  Edd.  oolL  o.  «^  wn ,  orig,  —  Ed.  B;*s.  "  I  Ueg.  c.  15.  "  ran.  45.  4b, 
47.  "  $anctius,  Edd.  roll.  o.  ••  Ep.  ad  Viclriciiim  c.  15. 
ftiicum  Narb.  c.  16.  •«  Ep.  ad  Anast.  Aug.  c.  7  et  8.  •'  -..,..,,.  -,  _ 
quinlseiL  b.  A    692.  Pan.  I.  5,  c.  lOi.  ^  cf.L  I,  X,  t.  II,  c.  9  (Innoc.  IIL) 


•»  Ep.  ad  lliiiierinni  c.   I.    • 
Dialog.  L2.  c.  15  =:C.  VIL 


ICu.  ad  Uu- 
•■  Ex  s|n. 


***  DKCIIETI  PARS  PftlMA.  DIST.  XXXII.  Igf 

«upiiali  jurc  nmlk^ri  eopulari,  h«c  aiue  onllnem  «^  a     Idem  in  MclMenn  Synodo  ptwtidint  Hmt     • 
subaueonains  fadai.  cap.  5  'K 

C\in.Lecior€$ttuluMres  ducaiiU  aut  contlnentinm  C.  XII.  Ad  sacros  ordlnes  non  arcedat^  niti  tirgo 

profiieaiuur.  aut  probatm  castitatis. 

liem^  ex  Concil.  Carlhag.  III,  cap.  19*«.  Ncmo  ad  sacruro  ordinem  permlilalur  accedere, 

Lcctorcs  qnum  ad  annos  puberlalis  venerint  •^  "'**•  ^"^  ^''*'J?^»  ^"^  probalae  *  sit  *  caslilalis,  el  qui 

c«iganiur  aut  uxores  ducere,  aut  conliueutiam  pro-  usque  ad  subdiaconainm  imicam  et  virgiuem  uxo- 

'»*eri.  rein  habuerit  ". 

^•.  IX.    Subdiaconos  continentiam  servare  oportet.  C.  XIII.  In  tribus  grndibus   constituti  etiam  ab  uro- 

liem  Grcgorius  Bonifacio  Episcopo  Regino,  lib.  III^  "''"•  abstineant. 

epist   5,  ^.                             *  Item  in  Concilio  Carihaginensi  V,  c.  3  »•. 

Sabdiaconis  tuis  hoc,  quod  de  Siculis  ••  slaiui-  Placuil  episcopos,  presbylcros,  dlaconos  «  "  se* 

nios,  dceernrmus  observari,  nec  tllam  definilianem  cunduni  priora  statuta  »  etiam  ab  nxoribns  absti- 

nostram  eujiisquam  sinas  coiiiiimacia  aut  temeritaie  "ere  :  quod  nisi  fecerint,  ab  eccleiiaslico   remo- 

^rrompi.  veantor  officio,  celeros  vero  clericos  ad  hoc  non 

C.  X.  Beneficio  et  officio  careant,  qui  post  diacona    -,  cogi,  sed  secundum  uniuscujusqiic  ecclesiae  '•  con- 

tum  uxoribus  vacant.                           ■  siicludinem  observari  dcBcre. 

//em  OrhanHS  ilJii^Synodo  apud  Melohiam.  c.  xiV.  In  minoribus  ordinibus  constiiuti  uxoremr 

:  "V           '  ducant,  nisi  toto  aut  rtligio$o  kabitu  prohibeantur. 

Em    qm  posl  snlHiiaconalum  •  niorilMis  vacare  Jum  Lco  IX  contva  epistolam  NiceUB  Abbalis  «i 

Tttliint,  ab  omni  sacro  ordine  removemus.  officioque  ^    •    • 

ique  beneficio  e.xleeias  carcre  decermmus.  Qnod  si  „  ^'""'""  ^\  T''t  P'f.f  ^"^•J^"'-'  ^"'^   ^^ 

»b  epiacopo  eommoulti  non  se  cor.^xcri«t,  princi-  ^7^^  ?;''*^'  T      r^^^'^''\  clericorum^  agai  •«. 

pilHisi«d«Igcmi,slicenliam,uVcor«mfemlnasman.  ^^'TT    ''"'"^"    os.iarios     lectores,   exorcistas, 

dpcni  servituil.  Si  vcro  cpiscopi  consenserlnl  eo.  ^?"'^''"'''  "  'V''  \"'""*  "'  *'"'"^"'"  "^^"»^'"  "^^«^ 

run.  pravitatibus,  ipsi  "  officii  intcrdictione  mul-  T        ?  '.^"^^»^""^"'  ^'''^^:'  »^^"^'"''  ''^^^^ 

cteniiir.  diicere  virginem  ciini  beiiedictione  sacerdotali  per- 

C.  \\/Exciudendisuntasuorum  graduum  dignitafe  ^!!!rr\rj''r'!!  '"'""7  "^V''^"''''*'"'  '^"'^ 

tubdiaeoHt ,    et    deincept ,    m    eontiuentes    esse  P^P***^  "^^  dcinceps  nec  ad  snlMiiaconatum  pr6veh>t 

^olunt.  poterunt,  quia  nec  laicus  noq  ••  virgiuem  sortiiu^ 

Item  '*  Domiiiico  Patriarcha  Grandensi  ♦•,  uxoruin  aul  bigamus  ad  clericatum  polest  ascendere. 

Enibescant  impii,  et  aperte  iutelligant  judicio  ^  Q"oJ'*  si  quls  ex  prcfalis  ordinibuii  desiderat  ad: 

Spiritus  saiicii  eos,  qui  in  sacris  ordinibiu  ",  pre-  siibdlacoualum  ascendere,  neqnibit**  hoc  slne  coikr 

Kbyieratu,  diaconatu,  subdiacouatu  suiU  positi,  nisi  <^"^u    uxoris  sus ,   ut   fiat   de   carjiali    deinceps^ 

iiiulicres  ahjecerlni  ct  caste  vixeriut ,  excludendos  «^pirltuale  coiijugium,  neiiiine  eos  *  ad  hoc*  cogente; 

ab  •  omni '  corundem  graduum  dignilate.  De  ina-  Neque  permiliilur  postea  uxor  jungi  eidem  niarit» 

»*ife.>tis  quidcro  loquimur  :  secreiorum  autem  ct  suo  carnaHtep,  nec  cuiqiiam  nubere  in  vita  aut  post 

Cf)gniior  Deus,  et  judex  cst.  niortein  illiiii». 

ffOTATIONES  COURECTOBU.M. . 

C.  X  •  Subdiaconatum  :  Anlc:)  *  legebalnr:  dinco»  lex  fuibconslitnta,  quam  Urbann6'U  hic  lAnovaiidM 

M/tim.  Seil  emeiidatum  esl  ex  aliqiiot  veiuslls  Gra-  stattiii. 

tiani  cxemplaribus,  ot  ex  ipso  coiicilio,  ciijus  uiinni  C.  XIU.   i  IDiaconos :  SequebaUir  :  tubdiaeotiot^ 

cxemplar  csl    in  bibnoilipca    Vaticaua  ,   et   alte-  qii.-w  vox  snblata  esi,  qnoniam  ahest  aboriginali,  et 

nim    missiiiu  est   e  Galtia.   Diaconis  eniiu    iinii-  ab  Africanov  cap»  57,  et  a  Carlhagineiisi  gr»eo, 

qiiam  in  hitiua  eoclesia  legitur  perinissiibi  fiii86e  cap.  71,  et  dist.  8i,  c.  ^N«iit>4/».i7ifoniiiilam;  qiiam* 

1-onjiigiuni,  aut  iisuni  ipsins,  quos  Siriciiis  et  Inno-  dMs    babeatur    in    Carlhaglnensi ,    codicis    cano* 

f^iliMS  seinper  cadein  coiitineniia*  lege  cuiii  episco-  mim  c.  5. 

pis  ci  pre^^byieris  Cdiijunxerunt.   Subdiaconis  qiio-  »  S<?fKn(/iiiM  pnora  «/^toaa  :  Gneoe  esl:   K«t«i 

«tne  |H»st  B.  Gregoriuni  ei  prohibitionem  illauK  qiiie  rotif  i^iouc  ooo-jf  el  Baisanion  interpretatnr :  tempore 

coutinciur  in  c.  ante  /nVnnium,  siip.  dist.  31,  eadein  vicis  suof^  qiiod  ab  origiuaJi  seuienthi  alienuui  cst« 

DiST.  XXXII.  C.  VH.  •»  ordinationem,  EiW.  coll.  o.  r=  C.  VIII.  ••  h.  A*  3«7.  ~  Ans.  L7,  c.  6f  et 
I5i.  l»an.  I.  3,  c.  IH.  ••  veniunt.  EiU\.  coll.  o.  z=  C.  IX.  •'  Ep.  5  ^scr.  A.  594)  I.  4,  Ed.  Maur.  — 
l'an.  I.  5,  c.  99.  ••  s»Mflftt/if,  Ivo,  —  Edd.  coll.  o.  =  C.  X.  ••  hab.  A.  1089.  —  Pan.  I.  3, 101.  *  excepia 
lamen  Kd.  Arg.  J»  ipstuj,  Edd.  coll.  o.  =  C.  XI.  '*  Idem,  Bolini.  —  Recfins  laiiien,  ul  vldetnr,  a  con- 
lilionim  collecforibus  post  Labbeuni  Alexandro  II,  haec  Irihiiiiiaur,  cujus    feniporihns  Domiiirrt»  vlxit. 

—  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  105.  —  cf.  1. 1,  X,  l.  U,  o.  9,  nbi  eadent  Urliani  U^  nomine  profernntnr.  »■  Gndeuti^ 
Bobm.  —  Gangrensi,  Ed.  Bas.  "  tribuo^  sacris  gradibut,  Ivo.  —  Ed^coH.  o.  '*  hah.  A.  iOH9.  — Pan.  K  3, 
c.  104. .—  I.  I.  X.  t.  U,  c.  9,  Ap.  !▼.  et  iih  Edd.  coll.  o.  laiidatnr  couc.  Meldente.  =  C.  XH.  »»  habuH^ 
hd.  Bas.  =  C.  XIII.  »•  hah.  A.  401.  —  Pan.  I.  3,  c.  105.  "add.  subdiaconos,  Edd.  coll.  o.  »•  «liest 
a  coll.  Ilisp.  =  C.  XIV.    »»  Imo^  ex  resp.  Huniherll  legall  L»oiiis  IX  contra  Niceiam,  scr.  A.  1054. 

—  Pan.  I.  5,  c.  i07.    ••  de  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.    •*  arf  ;  Edd.  coll.  «.    ••  iiermittimus  :  Ed.  Ilaii. 

—  Pfrwi/iii»f«r  :  Edd.  coll.  rcL  —  Ivo.  ••  nisi  :  Ivo.  —  Edd.  coJL  o.  •*  9el  :  csed.  •^ ;»«  poiru  ; 
rd:iL  •  .  . 


179  DECRETI  PARS  PnULA.  DIST.  IXXIL  m 

riiiUi  CMiruir$  vidMnlHr  llltroirifmo  ti  A9tgu»iino  ei  A  rnm  coiirecllo,  ei  ftliter  i}tiam  pnciniasiim  thi  scion- 


ceimit  ^  Ckri$ti  Mocramenla  nequo  in  bono^  neque 
in  malo  homine  fugienda  ooienduni  ^^,  $icui  »ub»e: 
ifuen»  cau»a  »imoniacorum  pleniu»  demon»irat.  Sed 
Vrbanu»  11  in  epi»t.  ^'  de»linaia  pra^po»Uo  S.  /r«n« 
lii  ^  hanc  conirarieialem  deierminai  dicen» : 

{  I.  Ail  lioc^  vero,  qiiod  subjiinglliir  in  eadem 
^isiohi,  id  esl,  iitrum  sil  nlendum  ordinationibus  et 
reliquis  sacramentis  a  criminosis  exliibftis,  ut  ab 
ailuhecis  vel  sanclimotiialiiim  iriolaioribus  irel  bii- 
jiismodi  ?  ad  boc,  iiiquam ,  iia  responderoiis :  Si 
scbismate  vel  liaeresi  ab  ecelesla  non  separantur. 
eorundem  ordinaliones  et  reliqua  sacraiiieiita  san- 
cta  et  veneranda  non  negamus,  sequentes  B.  Au« 
gnstinnm  ^',  qui  siiper  Joannem  de  bnjiismodi  tam 


ter  suscepiio  veheinenier  a  sanctis  canonibns  proiif- 
beantur.  Ait  enim  Samiiel  **  proplicta :  Qiioiiiciiii 
qua»i  peccalum  ariolandi  e»i  repugnare^  ei  qna»i 
»eelu»  idololairia:  nolle  aequie»cere,  ILec  de  malis 
calbolicis,  qui  intra  ecclesjatn  sunl.  ]  4.  CeteruiM 
scbisiMaticonim  et  b»reiicoruin  sacrjmenl.i,  qiio 
niam.esira  ecclesiam  siiiit,  juitia  sanctornm  r;i- 
Irum  tradiiiones,  setlicet  Peiagii,  Gregorii,  Cy- 
priani,  Augnsiini  et  Hieronynii,  formam  quidem 
sacramentonim,  non  antem  virUitls  effecium  habere 
prolitemur,  nisi  quum  ipsi  vel  eonim  sncramenlis 
iniiiati  per  nianus  imposiiionem  ad  raiholicaiu  re« 
dierint  unltaleni.  Sciendnm  vero,  qnod  canones 
aposioloniin  **  (qnorum  anciorKale  orrentalis  ci 


copiose  quam  vcraciter  disFerii.  Ait  eniin  :  Baplizal  "  ex  parie  Roinana  utitnr  erclesia),  et   insignis  Cy- 


tmiM  bonu»t  »ive  »ervu»  malu» :  non  »ciat  »e  iiie^ 
qui  baptizatur,  baptixari^  ni»i  ab  iUo^  qni  »ibi  lenuii 
bapliiandi  poteetatem.  Ci  paulo  posi :  Non  horreai 
eolun»ba  mini»terittm  maiorum,  re»picial  Domini  ps- 
imtaiem*  Ei  infra  :  §  2.  Attanien  deccssores  nostri 
Nieolaus  ei  Grcgorius  a  missis  sacerdoium,  qnos 
tales  revera  esse  constiterit,  fideies  absiinere  docnv 
verunt,  ul  et  peccandi  iicentiam  ceteris  aurerrenl^ 
«t  hujusinodi  ad  dignae  pceniteniio!  lamenla  revoca- 
reBt.  Scribit  hoc  pnedecessor  nostor  Gregorins^* 
Kudolpbo  *  duci  Sueviae*  ei  Bertulpbo  diici  *  Careii« 
tanontm  *  inier  cetera  :  Ogicium  eimomacorum  ei  in 


priaiius  marlyr,  ei  LXXX  episcopi  cnin  eodciti 
baplisma  bcTreticoruni  favacruni  diaboli  appetlant. 
Siepbanns  vero  et  Cornelins  niartyres  et  rontiAces 
Romani,  et  venerabifis  Aiigiisiinus  iti  libro  De  bapti- 
snio,  eumdcni  Cypriannni  et  praefatos  episcopos  ob 
banc  causam  vebeineiiier  redargount,  aflirinanies 
baptisina  sive  ab  lia^reiico  sive  scbisinatico  ecclc- 
siastico  niore  celebralnin  raiuni  esse;  el  nieritOp 
quia  alia  in  baplisnio,  et  alia  in  relit|nis  sacrainen- 
lis  considcralio  esi,  i|nippe  qoiiin  el  oidine  prior, 
ct  necessarior  sii.  Subito  ciiiai  iiiorituro  prius 
baplisinatc,  quani  doininici  corporis  coinmunione 
vcl  aliis  sacranienlis  consiiliiur,  et  duin  forle  ca- 


fornieaiione  jacentium  »cienier  nullo  modo  recipiali»^ 

ei  quanium  poieeti»  lale»  a  »ancii»  mim»terii»  ^*,  vl      ibulicns  uon  invenilnry   saliiis  "^  est  ab  barreilco 

**  oporiuerii^  prohibeaii»,  elc.  §  i.  Porro  ad  bacc,      baplisini  sacranicntuni  snmere,  qiiain  lu  a:ieriium 


«|U»  iibi  syllogistice  in  eadem  epislola  objiciuntur, 
id  6st,  si  corpns  et  sangnis  Cbrisli  tion  sunt,  et  alia, 
qii»  prjedixiinus,  proprias  '*  non  habeni  virtulis 
dignilaies,  quid  agenttbiis  obsunt?  qiiod  si  ha* 
beut,  cur  speruuniur,  si  '*  ab  iniligiio  pra^sumnninr? 
Ad  lia^c,  iiiquam,  ita  respondemns :  proprias  qui- 
dem  habent  viriutis  "  dignilaies,  nt  pncfains  Aii- 
giisiinns  ait  super  Joannem  contra  Donalistas ;  sed 
agentibus  vel  suscipientibns  eidem  sacramenia 
contra  prxfalornm  Poniiflcnm  institnta  (nisi  forie 
i^ola  morte  interveniente,  iitpoie  ne  sine  baptismale 
vel  communioiie  quilibet  humanis  rebiis  excedat)« 
eis,  inquam,  in  taiiiiim  obsnni,  ut  vere  ^  idololatnc 
sinty  quuni  talibus  ei  ordinalionnni,  et  sacrainento* 


perire.  Ei  banc  senlenliain  pn-cscriptoruni  Poniili- 
cuin  Cornclii,  Stcpbaui  et  Augnsiiiii,  secnti  siiiU 
liinoceniius  ",  biiicius  »*,  Leo  ••,  Anasiastus  •*,  ei 
M.  Gregoriiis  "  et  oiniiis  catbolka  ecclcsia. 

IV  Pais.  §  5.  Prolubeniur  ertjo  de  manibu»  taliiCln 
»acerdotum  »acramenta  stt<ctpt,  non  quiu  »ini  vera 
quantum  ad  formam  et  effectum^  »ed  quia^  dum  hu* 
ju»modi  »acerdote»  u  a  populo  conlemto»  viderinit 
rubore  verecundice  faciiiu»  ad  pceniieiUiam  proto^ 
centur, 

C.  Vil.  Qui  uxorem  ducere  voluerit^  ante  ordinem 
»ubdiaconaiu»  hoc  faciai. 

Item  ex  VI  Syiioilo  •',  cap.  6. 
Si  qnis  eoriim,  qiil  ad  cleruni  a^cedunt,  voluerit 


KOTATIONES  CORliECTOUUM. 


Pars.  III.  ^  Ad  hoc.  Hiiic  usqne  ad  finem  capitis 
omnia  accepta  sunt  ex  epistola  iJrbani  II.  L.  [LncioJ 
pracposito  S.  Iveniii  apnd  Ticinum,  qn.T.  babeiur  in 
vetUftio  codice  bibltoibecas  Vaiicanoi,  cujiii  cpistols 


iniiinin  et  magna  pars  haoetnr,  infra,  c.  la/va* 
tor  l,q.  5,  aiqne  in  aiiqnot  vetnstis  Graiiani  co- 
dicibns  esi  caput  distinctum  cum  rubrica  :  De 
eodem. 


DiST.  XXXn.  C.  VI.  *'»  demon»trant.  Etld.  coll.  o.    ^  Ep.  IJrbani  (il  ap.  Mansi)  ad  Lnciiim  Praep, 
ft,  iiiventii  ap.  Tricinnin.     *•    Vinceiitii,  Edd.  Bas.  Arg,   Lugdd.  —  Innoeentii,  Edd.  roll.  o.    "  Tr.nci.  5, 


**'  DKCRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XXXII.  Igf 

«upiialii«re  miUiori  copulari,  hc»c  anie  ordiii«m  •'^  A     Idem  in  MelMemi  Synodo  prit$idtn$  Umt     . 

suoiiiacoiialiis  famt.  cap.o'\ 

^S\\l*Ltclou$auiuxofeB  tlucattl,  aui  eoniineniiam  C.  XII.  Ad  sacros  ordine$  non  arcedat,  ni$i  tirgo 

profiteautur,  aut  probatas  ea$titatis. 

llem,  ex  Concil.  CarUiag.  III,  cap,  19*».  Ncino  ad  sacrum  ordinem  perniiilalur  accedere, 

Lectores  quuin  ad  aiinos  piiberlalis  venerint  •^  "'***  aul  virgo,  aul  probalae  *  sil '  caslilalis,  ct  qui 

riiganlur  aut  uxores  ducere,  aut  couiiiieutiain  pra-  usque  ad  siibdiaconatum  unicain  et  virginem  uxo- 

'«'ci»  rein  habuerit  ^*. 

C.  IX.    Subdiacono$  conlinentiam  $ervare  oportet,  C.  Xlll.  Jn  tribue  grndibus   constituti  etiam  ab  Kro- 

Item  Gregorius  Bonifncio  Episcopo  Regino,  lib.  UJ^  '*'''"'  abstineaut. 

epist   5,  •'.  Jtem  in  Concilio  Carihaginensi  V,  c.  3  '•. 

Snbdiaconis  tuis  Iioc,  quod  de  Siculis  ••  slalui-  Piacuit  episcopos,  presbylcros,  diaconos  «  "  se« 

m:os,  deeernimus  observari,  nec  ilhiiu  definiliaiiom  cunduin  priora  stalnta  «  eliain  ab  uxoribus  ahsti- 

nostram  eujusquam  sinas  conluinacia  aut  leinei  itaie  «ere  :  qiiod  nisi  fecerinl,  ah  eccleiiaslico   rcmo- 

cormmpi.  vcanlur  officio,  ceieros  vero  clericos  ad  hoc  noii 

C.  X,  Beneficio  et  vfficio  careant,  qui  post  diacona  -,  cog'»  sed  secnndum  uniuscujusque  ecclesiae  *•  con- 

lum  uxoribus  vacant.  ■  sueludfnem  observari  dettere. 

fiem  Urbanus  ^l^Synodo  apud  Mehhiam.  c.  xiV.  Jn  minoribu$  ordinibu$  constiiuti  uxoremr 

tn^.  iz,     .  ducant,  ni$i  voto  atH  rtligio$o  habiiu  prohibeantur. 

£•».   qMi  posl  siilHiiaeonatum  •  nxorilMis  vaeare  Jum  Leo  IX  contpa  epietolam  mcetw  Abba$i$.^\ 

TMiiut,  ab  onaiii  sacro  ordine  rei»o\'emus,  ofBcioque  o    .    . 

Mqueb«.eneioe-xlesi«careredecermmus.Quodsi  p.^'"''"",!!. '?'«"  prosequemur,  quid   saneiar 

ab  episcopo  eommouiti  noii  se  correxeriut.  prlnci.  J^         'f  T  "      ''       "i  '^'"'"""^  ''"'- 

pib«siiid»Igem«slicenliam.«teommfeminasman.  ^'TT          T    os.iar.os     lectores,   exorcislas. 

cipen.  servitnil.  Si  vero  eplscopi  consenserint  eo-  ''i''^'  "  ''^''  ^."'""  ^V"'*'"?  '"'"''^'^  "^'^ 

ru...  pravitatibus.  Ipsi  -  offieii  interdictione  mul-  T       "'  '.^"^'"^"^*^'"  ^'^!''!'  "«^^^'"^  "'^O'^"^ 

cteiitur.  ducere  virginem  cuni  beiiedKlione  sacerdotali  per- 

€.\\/Exeiudendi$unta^orum  graduum  dignitate  ^^'^^y^^^^^^^  aiit  repudlaiam,  qula. 

$ubdiaeom,    et    deincep$,    $$    eoniineniel  e$$e  P™P^«*^  "«c  dciiiceps  nec  ad  sulMJiaconatum  prbvelife 

t^oluni.  poterunt.  quia  nec  laiciis  uoq  ••  virgiucm  soriiiur 

lUm  '*  Dominico  Patriarckas  Grandenti  ♦•.  uxoruui  aiii  bigamus  ad  clericatum  polest  ascemlere* 

Enibescant  iiiipii,  et  aperie  iuielligant  judicio  ^  Q"oJ*^  si  quis  ex  prxfalis  ordinibus  desiderat  ft<i' 

Spiritus  sancii  eos,  qui  in  sacris  ordinibiis  ".  pre-  siibdiaconalum  ascendere,  iieqiiibil^»  hoc  sine  coikr 

»byter:ilu.  diaconatu.  subdiacoiiatu  suiU  po&iti.  nisi  *^"^u    uxoris  sus ,   ut   fiat   de   cariiali    deinceps^ 

tiiulieres  abjeceriiit  et  caste  vixerint ,  excludendos  spirituale  coiijugiura,  neinine  eos  *  ad  hoc  *  cogentOi 

ab  •  oinni '  eorundem  graduum  dignilate.  De  ma-  Neque  permiliilur,  postca  uxor  jungi  eidem  niaritr 

kifeAtls  quidem  loquimur  :  secretorum  autem  et  siio  carnalitcp,  neecuiqiiam  nubere  in  vita  aut  posti 

Cftgiiiior  Deus,  et  judex  est.  mortem  illius. 

ffOTATIONES  COURECTOBUM. . 

C.  X  •  Subdiaconatum  :  Aiilc:»  *  legebalur:  dineo-  lex  fui^constitiiia,'  qiiam  Urbanus-ll  hieiAnovaiidM 

natum.  Seil  enieiHlatum  esl  ex  aliqnot  veiiisiis  Gra-  statuii. 

tiaiii  exemplaribus,  ot  ex  ipso  coucilio.  ciijus  uiinm  C.  XIU.   *  lDiacono$  :  Sequebatur  :  $ubdiaeono$^ 

exemplar  est    in  biblioiheca    VaticaiiM  ,   et   alte-  qu,'«  vox  sublata  esi,  qnoniam  abest  aborigiiiali,  et 

nmi    missiim  est   e  Gallia.   Diacoiiis  eniin    min-  ab  Afiicano^  cap.  57,  et  a  Cardiaginehsi  grxco. 

qii.im  in  hitina  eoelesia  legilur  permissiihi  fuisse  cap.  71,  et  dist.  84,  c.  ^ii»iit-rf*;i/if onwrfam;  qiiam* 

«•oiijiigiuni,  aut  iisum  ipstus,  quos  Siricius  et  Iniio-  j)Ms    babeatur    \n    Carlbagiiieiisi .    codicis    cano* 

t^nliiis  seinper  eadem  coiiiiueniise  lege  chui  opisco-  mim  c.  5. 

pis  ei  pre^liyieris  coiijunxerunt.   Subdiaconis  quo*  >  S«ciii?dum  pnor/i  Sir^Aiaa.:  Gneee  est:   Km 

«fiie  post  B.  Gregorinni  el  prohibflioii4>m  illain,  qnie  rou;  idiouc  opo*j;  et  B:ils:imon  inierpretatur :  lempore 

coniiiietur  in  c.  aute  iriennium,  siip.  dist.  31,  eadem  vici$  stias  quod  ab  origiuali  seuteniia  alienuui  esU 

DiST.  XXXII.  C.  VII.  •»  ordinaiionem,  Edd.  coll.  o.  =r  C.  VIII.  ••  h.  A.  5»7^  -  Ans.  L7,  e.  6f  el 
I5i.  l»an.  I.  3,  c.  IH.  ••  r«i/iiii/,  VM.  coll.  o.  z=  C.  IX.  •»  Ep.  5  ^scr.  A.  591)  I.  4,  Ed.  Maur.  — 
l'an.  1. 3,  c.  99.  ••  $inguU$,  Ivo.  —  Echl.  coll.  o.  =  C.  X.  ••  hab.  A.  1089.  —  Pan.  I.  3,  101.  •  excepia 
Umen  Ed.  Arg.  J»  ipjiiii,  Edd.  coll.  o.  =  C.  XI.  '*  Jdem,  Bohm.  —  Rccfius  tanien,  ui  videtur,  a  con- 
i-ilioniin  coltecioribits  posl  Labbeuni  Alexaiiflro  II,  hsee  Irihuiiiitur»  cujns    fempoi^ibiis  Domhifriw  vltit. 

—  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  105.  —  cf.  I.  |,  X,  i.  U,  o.  9,  »bl  eadem  Uirliatti  U^  iioroine  profeninlur.  ^*Graden$i^ 
Bobm.  — .  Gangremi^  Ed.  Ba».  "  tribuo^  Mcri$' grodibu$,  Ivo.  —  EiUcoll.  o.  '*  hab.  A.  1089.— P:in.  I,  5. 
c.  104.  —  I.  I.  X,  t.  U,  c.  9,  Ap.  !▼.  et  iih  EiliJ.  coll.  o.  laiidatur  coiic.  Jieidense,  =  C.  XH.  »»  habuii. 
Kd.  Bas.  =  C.  XIII.  »•  hab.  A.  401.  —  Pan.  I.  5,  c.  105.  "  add.  mbdiaeonoe,  Edd,  eoll.  o.  »•  i«be«t 
•T  coll.  Hisp.  =  C.  XIV.    ^»  Imo  ex  resp.  Huniherii  legati  L^oiiis  IX  conlra  Niceiam,  scr.  A.  1054. 

—  Paji.  I.  5,  c.  107.    ••  de  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.    «^  aii  :  Edd.  coll.  «.    ••  jtermiiiimus  :  Ed.  Ba 
-7  pfriiii/fii;/fiir  ;  Edd.  coll.  reL  —  Ivo.     •«  nisi  :  Ivo,  —  Edd.  coJL  o.    •^  9et  :  csod.    •■^  tton  poUU 

f«Ld. 


«0 


BBCRfiTI  PARS  PEUUA*  DfST;  XXXIII. 


m 


C  XV.  5»H  heeat  thrkii  att^int  wcW?   iijorim  A  bAWlwiU»  ewirfi.  J  5.  Now|«h«  ite  fcrniif*  niiillerwiM 


acaj^re. 

hem  ex  Coneilie  ClKlcedonensf,  cftp.  U  **. 

Qtioniam  in  <)uibns(1afti  proTiiiciis  conceasam  est 

lccloribus  el  psalmislis  ukores  dticerc,  statiiit  saiicia 

tjfiioAui^  non  licere  cuiquam  ex  liid  accipere  fteci^ 

afl6fiuk  oxorerti. 

C.  XVI.  iVon  habiient  cum  clerich  mnUeret^  nisi 
ifuas  nalurali  ftBdere  omnem  iutpicionem  exetu" 
ilunt. 

lUnt  in  !^'ur;i-iSo  concilio,  c.  3  ^. 

V.  Pars  inierdisit  pcr  omuia  sancla  **  synoiliis,  non 
episcopo.  nou  presbyiero,  imn  diacono  **,  vel  alicui 
omniiio,  qui  in  clero  cs(,  iiccre  subiuiroduciaiu 
liabere   uiulierem,  uisi   forte  aul^    inatrem,  aut 


disputes»  §  i.  FeiiiinaR  nomen  twfiii  *iioT«Hut«, 
vuUam  neseidht,  |  5.  Feuiimim,  <fiisiiM  ben^  vfileris 
conversaniem,  nieiite  dilige,  non  corporali  freijMiH 
tiaB.§6.di  bonmn  esi  mulier^m  noii  tmgere,  maUim 
est  ei-go  tatigere.  > 

C.  XMII.  Preth^ter  nxorem  maw  qnatl  sororefn  tfffi- 

gat  et  quati  hottem  fufpal. 

Uem  Gregorius  in  Dialog,,  lib,  lY^  tap.  2.  ♦*. 

P^esbyter  quldam  sibi  coinmissarti  regebat  eccle-- 

siam  cum  magno  timore  Domini,  qiii  ex  lompore 

acccptt  ordinis  praesbyterain  siiam  ut  sororem  dili- 

gens,  sed  quasi  bosiem  cavens,  ad  se  propius  accc* 

dere  non  sineliat,  eanique  sibi  appro^inquare  nulla 

occasioRC  peruntieiis  *^,  ab  ea  sibi  eouimuiiiofieiii 


iororem«  aut  amitain,  aut  etiam  ^  eas   idoiieas**  l^fundilus  fauiirtarttatis  abscidit*'» 


persouas,  qiix  fngiant  '*  suspicioiies. 

C.  XVH.  PALEA. 

iieift  liierotiymiks '  ad  Nepmianum  de  tka  eferieorum, 

et  ubbi  *. 

c  tlospiiioliim*  tuiiin  aut  raro»  aut  nunquam 
mulierum  pedes  ternnt,  g  1.  Qiiia  iiou  potest'*  lolo 
coide  cuiii  Deo  habilare,  qui  feminaruiu  aocessibus 
copulatur,  §2.  teiiiina^  conscieutiam  secuiu  pariter 


Gratiaiius.  Pretbyieram  xero  quamdeheammt  tteci* 
pere,  Laotiiceuse  Concilium,  r.  11  **  oeteudit^  dieent : 
C.  XIX.   Vidum  vel  ukiefree  preek^erm  apptilettetur, 

liiiriores^  quK  apnd  Grascos  pre^ytonto  ■ppOl-<- 
biiinr,  opnd  nos  *'  Yldwe,  ^iiloreStf  «iiiVf rtt  el  m^' 
tncurioe  **  appelbntnr,  in  ecolesU  Unq«am  ordl* 
nat:!S  eonstitui  non  d^bere. 


WSTINCTIO  XXXIII. 


GRATIANU8. 

I  Pars.  EccCt  quoct  in  sacris  ordin^bits  constituii 
nxores  habere  non  possunt,  vel  si  bigami  aliqui  fue- 
riiit  inventi^  ad  sacros  ordines  Oscendere  non  mlent. 
Bed  quaritur,  si  qnis  pra^ter  uxorem  concubinam  ha- 
hnsrit^  uirum  in  sacerdotem  promoveri  valeat  ?  Talis 
a  sacfis  ordinibus  aucioriiate  canonum  Apostoloriim  * 
prohibetur,  in  quibus  cap.  17  sic  stalutum  le^tur: 
C  1.   fiecHmiis  nupiHs  post  baptisma  copulatust  aut 

NOTATIONES 

C.  XVI  k.  ^ui  etiam:  Graece  cst :  *n  «  {iwol  vpltr 
vnibc  itwricvuiro^iay  iMeiri^ivTtv,  id  est :  vei  eds  iitn" 
tum  personuf^  qna  omnem  fuyerint  shspicionetn. 

C.  XVII  ».  Ilotpitioium :  Ctitmt  hoc  liabelur  in 
mukis  mamiscriptis,  et  stiie  Pnleas  nomine.  Cst 
auieiii  coiiectttiu  ex  variis  B.  Hieroiiymi  locis,  iu 
4|ttibu8  de  tilanda  muHerum  coiiSuetudine  agitur. 

^  iVon  poiest :  hi  cpistula  ad  Oceairam,  quje  iion 
piitatiir  esse  B.  Hierouyfni ,  legitur :  Mihi  erede^ 
kou  toto  eorde  euin  Dommo  kahitare^  ete* 

^  femina :  llHdem  |>aiilo  siiperius  :  Fiammigero 
tfN€  percutit  femitM  eouscieniiam  pariter  hahilantis 
exuritque  fundamenla  meniium. 

■  Noverint ;  AnWu  legebaiur  :  Feminm  nomen 
tnnm  neeciant,  £iiieiid;aum  est  ex  aiiquot  iiuiuu- 


coMCfi^tiiam  kabemf  aid  sdmrai  ^riMfMfii  e^ui^ii  • 

dere  non  valei. 

Si  qiiis  post  acceptnm  baplisma  *  secundis  huptiti 
fuerit  copulatus  aut  coucobfuaih  liabuferit,  non  po- 
lest  lieri '  episcopits,  iion  t^resbyter,  aut  diaconus» 
aut  prorsm»  ^  eOnim,  qni  Oituislerio  •  s^cro  deser* 
tiniit. 

Gratian.  Deservierties  sacro  ministerio  inteltiguniur 
subdiaconi,  qui  caticeiH  diaeono  offernnt^  ei  acotyihi, 

COURECTORDM. 

scriptis,  et  ex  epistola  Hieronymi  ad  Ru&ticum 
inoiiacbtim. 

n  trequentia :  In  epistoki  ad  Oceaa«m  est  i  (ra^ 
quentes  ornaiu. 

C.  XIX  ^.  Muiieres :  Sic  liabet  prisca  *  versio^ 
Grxce  :  ntpe  roO  ftq  diiv  rac  ^.syofuvac  frpffv^uTilflic, 
«Toc  'Ki.fhtttSinitita.i  iv  tiaiMivia^  MROi«TccaO«(.  Id  CBt  : 
Quod  non  oporteai  eas,  quw  preshyteree  rW  prrai- 
deniet  dicnniur^  in  eceletia  coHocari «  que  esi  Dio* 
iiysii  verbio,  priRterqiiam  in  ultimis  verbis.  llleeiiiiM 
liabel  :  eccietii*  ordinari.  £t  videiidus  est  DaUamou 
•deitm  locum. 
I>  DisT.  XXXIII.  C.  I.  «  Minitterio :  Grnpce :  ToO 
«RTa^oyou  ToO  UparcxoO ,  id  est  :  qui  tunt  in  eiilalogo 
tucerdotali» 


Dmt.  XXXIL   C.  XV.    ••  liab.  A.  451.  —  Versio  Dionys.  —  Ivo  Pan.  I.  3>  e.  110.  «  C.  iVL    •» 


|iali«  A.  525.  -^  Versio  Dtonvs.  ^  Rig.  I.  1,  c  9.  Burcli.  I.  2,  c.  109.  Ans.  I.  6,  c.  202  (199).  Ivo  Pan. 
L  5>  c.  118.  Decr.  p.  6,  c.  186.  ••  nia^im  ;  orig.  —  Ivo  Decr.  Burcb.  ••  add.  :  noii  tuhdiaeono  :  Jliidd. 
caU.  0.  exc.  Arg.    ••  abest  ab  ori^.  et  eolL  ciit.    '^  vei  eat  ianium :  orig.  et  colL  citu    pr.  Pan.,  iu 

ra  est  ut  ap.  GraL    ••  effugiunt :  orif.  —  tuffugiunt :  Reaiiio.  =  C.  XVIII.    •*  Ivo  Pau.  I.  5,  114. 
fifrjiiille6nl :  Edd.  coll.  O.  exc.  Bas.    ••  abeeiderat :  Ivo,  •^liab.  iuter  A.  547  et  581.  =r.  C.  XIX.    •^ 
ml4. :  nntem :  Eild.  coU.  6.    ••  mainVti/nrtti?;  Coll.  Uist>.  —  Qobm.    *  iino  llispaiiica. 

DiBT.  XXXHL  P.  1.    >  Ans.  I.  «,  c.  148.  Ito  Decr.  p.  8,  c  987.  =  C.  L    •  Add. 
Sacrttm:  Cdd.  colL  rel.    •  essc:  Dioiiys.    ^  Add. :  ex  numero:  Edd.  colL  o» 


sancinm :  Ed.  Bas.  -— 


195 


M^Eti  paks  ramA.  uisT.  xxxni. 


{8<; 


^ait  emm  itnh4iMc4^  pmceduhtt  nitdtel  ceroferarii  a  diiie  ei  locosuspensi,  qnousque  unhisanni  spatioper 


dietmiur^  f»i  eiium  vfmnik  el  «^om  prttparand^ 

tutki  MfrmifiiffrM.  ColifttHna  intetHgenda  e$t  prm^ 

ier  uxorem^  iil  iue  $U  eetnut  capitnii :  Si  qiiis  post 

&ecct»^M  sttcruin  baplisina  secuiidis  iiupliis  fuerit 

copiikiHis,  anl  coneubiiiJini  ^n^erit :  dininguendum 

«si«  mntemuam  usctem  dutoent^  ^itt  poii  murtem 

uxerUs 

Vnue  B.  Gi«gorius  i>  /rtl ' : 

€.  II.  Duarum  matronamm  mnritus  poH  bapti$mum 
clericu»  uon  ordinetur* 

Mxritum  duanim  post  baptismum  inalronarum 
ciericuni  non  ordinandum  *;  neque  eum ',  qui  iiHam 
quidem,  sed  concubinam,  '  iion  malronam  liahnil; 
nec  illum,  qui  vtduam  aitt  repudiaiain  *  vei  inere- 


discretionem  episcopi  inveniantur  ab  incursu  dx- 
iiionum  fiberali  ". 

C.  IV.  De  eodem, 
Item  Nicolaus  papa  «  *■. 
Clcrici,  qui  in  ndolesceniia  a  d;enionibns  cogno- 
scunlur  obsessi,  ad  Miperiorcin  saori  irginiiuis  gra* 
dum  ascctidere  "  non  possuni. 

G.  V.  De  eodem. 
Jtem  Gelasius  papa  [1]  epitt.  ad  universos  Episcopo^ 
per  Lucaniam  constiiutoSt  f.  19  *^. 
Usque  adco  sane  comperinnis  "  illiciia  qusqne 
prommpere,  ut  dxmoiiibus  '*  siinilibusqne  passio^ 
nibus  irretitis  minisleria  sacrosancla  iracUtre  iri- 
buaiur  *^.  Qnibus  si  in  boc  c»pere  posiiis  aliquid 


Iricem  in  mnlrimonium  assumserit ;  nec  euin,  qui  B  propri»  necessilalis  occurrai,   qiiis  (idelium  **  dq 


senieii|>$ttin  '  quolibci  '  corporis  sui  *  meiubro  in- 
digtialione  aliqua  veljusto,  vel  injusto  liiuore  siipe- 
raius  Irtincaveril;  nec  illuin  *,  qui  usuras  acce- 
pisse  eonvincilur,  ant  in  scena  hisisse  dignosciiur; 
nec  eum,  qoi  pubtica  poenilontia  niorlnlia  criiniiia 
dellevit^*;  iieque  iltmn,  qnl  in  fnriam  al  qtiaiido 
vmtts  insaiiivii,  vel  aOliclione  diaboli  vexalus  csi; 
neqiie  eum,  qui  pi*r  anibiiionem  *'  ad  '*  iinitationem 
8iiuottis  Magi  pecnniam  oblulerit  **. 

C.  in.  Arreptitii  vel  epileptici  Mcrin  attaribui 
noii  ministrent. 

Jtem  rfus  papa  *\ 

II  Pars.   Communiler  diifinimus,  ut  nullus  dc  iis, 

qiii  aat  in  lerram  **  arrepllTi  djemonibus  eliduntur, 

sut  quolibel  monlo  **  vexationis  incursibiis  efferiin- 

lur,  vel  sacris  audeant "  allaribus  minislrare«  vel 

indiscusse  se  ingerant  sacranienlis  divinis,  excepits 

illis,  qtii  curporis  iiicommoditaiibus  '*  dediti  sinc 

hnjiismodi  passionibiis  in  terram  ''  prnbantur  eiisi : 

qui  tamen  et  ipsi  tamdiii  eruni  ab  oflicii  **  siii  or- 


-sua  salute  confidat,  ubi  minislros  ipsos  curaiionis 
bumanae  iania  prospexerit  calamitnte  vexari?  Atqiie 
ideo  necessario  reniovendisnnl,  ne  qiiibtislibet,  pro 
quibus  Clirfstns  est  mortitiis,  scandatiim  generetur 
iiirirmis.  Postremo^  m  corpore  oauciatum  lortaisis 
aut  debilem  iie(|uaquam  sancta  coniingcre  lex  ** 
divina  peniiistt,  qnaiiio  magis  ^i  ccelestis  dtspen- 
saiores  esse  non  oonveiiit  (qned  est  deierius)  iiiente 
IMirculsos  ? 

C,  VI.  Qui  tempore  ba\u%smi  uxores  kakeut^  m  poetets 
religiose  vixerittt^  clerici  fieri  non  proliibeulur. 

Jtem  InnOcentius  nnpa  I.  Feliei  E^nseoifo  Nuceriuo^ 
epist.lV,c.^*\ 

III  Pars.  Laici ,  qiii  habentes  nieres  baptisali 
siiMiy  au  sic  se  instiluernnt »  ui  opinio  eorum  i» 
uuile  vacillet^  *  ut  ^  aut  clericis  juncti  sini  " «  M 
uieaiasleriis,  ex  quo  baplita^t  Silnt «  adbaBseriui  *'« 
si  non  conciil)inam,  non  **  peUieem  noveriiit,  si  in 
ouiuibus  bonis  operibus  vigilaverint,  noe  probi'* 
bentur  bijusniodi  ad  clericatus  serien^ssttiiij* 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  II  ^.  Gregorius :  lloc  capnl  siimlum  est  ex 
cap.  73,  libclli  de  ecclesiasticis  dogniaiibns ,  qni 
inier  opi^ra  B.  Angiisiini  cdilus  est ,  aiqiie  ex  eo 
alibi  s.neiiissime  ab  ipso  Graltano  cilatur.  A  Triibe- 
roio  antein  adscribitur  Alcuino,  ab  uHis  Isiibro 
Sed  plures  ei  inajoris  aiiciorilatrs  Geiiiiadio  iri, 
buuut,  ut   Vairridus  Slrabo,  libw  de  reg.  ecd. 


rap.  iO.  Petrns  Lombardiis ,  sent.  2,  disl.  8,  S. 
Tlioinasquodtib.  12,  ari.  10,  Plalina  in  Syminacho, 
et  alii. 

C.  IV  ^.  Simile  quiddam  babctiir  In  cnmMKo 
AraiisU^e  1,  c.  16.  Ivo  cilat  Nicolaum  Abivino" 
Jovnnensi  ardiiepiscope,  ad  quem  etiain  fortasse 
scribitur  c.  ^uariinc^am,  Infr»  disi.  34. 


DiST.  "XXXIII.  C.  f.  •  Ait|{ustin1  nomlne  bsec  ap.  Ans.  I.  7,  26.  Ivon.  Decr.  p.  8,  c.  2^8.  Poiyc. 
1.  %  c.  34,  pTofcmniur.  =  C.  II.  •  add.  tcfwiirimarj  :  Ed.  Bas — eensemus:  Edd,  coll.  rel.  '  €iim  quidem,  qui, 
uimm  cenntb.  vel  merett.  fn  matrmonitlhi  atsumserit  {assufnsit:  Ed.  Bas).  Edd.  coll.  o.  *  abncidens  quod^ 
iibet  membrnm:  cx  Anselm.  eaed.  '  Hlos,  et  eodem  numero  plurali  dcinceps :  Edd.  colt.  o.  **  defiei: 
nrig.  —  Ans.  Ivo.  ^^  emtionem:  Edd.  coll.  o.  ^*  ac:  Ed.  Bas.  ^'  offert:  orig.  —  An^.  Ivo,  apnd  queni 
in  line  add. :  expete:,do  honorem.  =  C.  III.  *^  add. :  Felici  £p„  c.  5:  £d.  Bas»  De^iintnm  totiten  cafipil 
ex  Cfmc.  Tolci.  XI.  c.  15,  qui  error  debclur  Bnrcbardo,  1.  5.  c.  7i.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  I'25.  Polyc.  I  4, 
I.  31.  "  fma:€otl.  ciii.  —  Edd.  colt.  o.  "  quibustibet  vex.:  Edd.  Bai.  *^  audeat  —  ingcrat:  ib.  '• 
incommoditati :  Edd.  coll.  o.  —  artd.:  carifs:  Coll.  Hisp.  '•  lerra :  ^\\i\.  <oH.  o.  "  officio  nuo:  Ed.  Bas. 
•»  flffpnt :  orig.  —  Ivo.  Bnrcti.  =  C.  IV.  ••  Ivo  Dccr.  p.  11.  c.  104.  *•  accedere:  Ed.  Bas.  *  foii:is.si.H 
le^enduui  Csl :  Adalwino  Jhvov.  1!«^*«*  ctijus  snpra  meniiofacta  esl  ad  c.  6;  D.  27.  =C.  V.  "^  icr.  A.  49i.  — 
Bnrcb.  I.  «  c.  20.  Ivo  Decr.  p.  2,  C.  88,  p.  6,  c.  40.  Polyc.  I.  5,  l.  9.  «•  in  iil. :  Ed.  Ba.s.  •*  da!moniucis  : 
orig.  ap  M.'insi.  •*  tribnantur  :  Edtl.  Bas.  P;ir.  ••  de  sua  ac  fideiium:  Ivo. —  d,  s.  fideiiumque :  E;ld. 
coll.  0.  ••  Ltrvii.,  fc.  21.  =.  C.  VI.  ••  Ep.  inceiii  leinp.  —  Ans.  I.  7,  c.  34.  IvoPan.  I.  3,  c.  45.  Decr. 
p.  6.  c.  95.  -*-  lii  Edd.  Bas.  Lugdd.  Anlw.  iitscr.  Felici  Ep.  Caniiauo,  quod  ex  eo  venisse  videlur,  quod 
in  codd.  6rat.  nianuscr.  et  Panorni.  Fegitur:  Felici  Fp.  cap.  JV.  1n  Ivouis  Dcc.  profertur  cx  cp.  eil 
Exsuperium.    **  sunt  —  adhasctunt:  Ldd.  coll.  o.    ••  ha:strint ;  Coll.  Ilisp.  —  Ivo  Pun. 


«0 


BBCRfiTl  PARS  PMUA.  DfST.  XXXIII. 


m 


C  XV.  ifdH  ht€ta  tiernii  ofMritit  hcM   ^erim  A  bdbtliiiitl»  «mril.  J  3.  Ninm|«hii  lie  ftmiiis  miiileniiii 


atetj^re. 

i$em  ex  Goneilio  ClKlc^itoiiensi,  cap.  U  **. 

Qtioniam  in  <)iiibns(1ani  proTinciis  concessain  est 

lcclorlbus  el  psalmisiis  uxores  (Jticerc,  statuit  sdiicia 

<;^Ao<1uA,  non  licere  cuiquam  ex  bi^  accipere  secl:e 

aftertuk  uxorerti. 

C«  XVL  !fon  habilent  cHm  clericis  muUeres^  nhi 
qucs  naturaii  fwdere  omnem  suspicionem  exclU' 
Hunt. 

hhtt  In  T^iratrto  concilio,  c.  3  "*. 

V.  Pars  inierdixilpcrocnuia  sancln  '*  synodus,  non 
episcopo.  non  presbyiero,  imn  diacoiio  **,  vei  alicui 
nmniiio,  qui  iu  clero  csC,  iiccre  subiuiroduciain 
babere  uiulierem,  nisi   forte  aut**    tnalreiu,  auI 


dtsputes,  §  4.  Feniin»  noinen  imtin  *iH»veHut« 
vultam  nesctaht,  |  5.  FeiuMiaiiv,  (|Nam  ben^  vM^rts 
conversanletn,  nienle  dtlige,  non  corporali  (reqnoiH 
tia  ".  §  6. 9i  bontiin  esi  inulier^m  noii  i jugere,  malum 
est  ergo  inngere.  > 

C.  X\1ll.  Prestnfter  nxorem  tnam  quasf  sororem  tfHi- 

gat  et  quasi  hostem  fugiat. 

ItetH  Gregorius  in  Diatog.,  tib.  lY,  tap,  2.  ♦*. 

Presbyter  quiddni  sibi  comniissaiti  regebai  eccle» 

siain  cuni  inagno  tiinore  Dominl,  qui  ex  toinpore 

acccptr  ordinis  praesbylerain  suai»  ut  sornrem  dili- 

gens,  sed  quasi  bosiem  caveiis,  ad  se  propiiis  accc* 

dere  non  siiieliai,  eamque  sibi  appropinquare  nulla 

occasionc  permitieiis  *^,  ab  ea  sibi  eoinmuaio«eiii 


iororeui,  aut  amilain ,  aut  etiam  ^  eas    idoneas  **  ^  fuudilus  faiiiiriarllatis  abscidil  **• 


persoiias,  quie  fngiant  '*  suspicioues. 

C.  XVH.  PALEA. 

Iteik  Hieronymtks  *  a</  Sepmianwm  tte  tita  eferieorum, 

et  alibi*. 

i  tlospiiioliiui*  luitin  aul  raro ,  aut  nunqiiam 
mulierum  pedes  lernnt,  {  1.  Qnia  iton  potesl'*  toio 
corde  ctiiu  Dec»  habitarc,  qiii  feminarum  accessibus 
copulatur,  §  2.  t^eiiiinn^  conscieiitiam  secum  pariier 


Graiiatius.  Presbf^eram  vero  quamdeheamni  mcd* 
pere^  Laotiicense  Concilium,  r*  11  **  ostendit^  dicens  : 
C.  XIX.   Vidum  vet  tekiefres  preebyterm  apfetlmrtnr, 

liulicres^,  qun  apiid  Graeco$  pre&byterA  appel-^ 
biitiir,  apnd  nos  *'  Yidtt^,  eenlores^  iiniVf nfft  el  f«ra- 
irknriee  **  appellanlnr,  iu  ecolesla  Uiiqvam  ordU 
nal:is  eonstilui  mm  debere. 


WSriNCTIO  XXXIII. 

GRATIANUS. 

I  Pars.  EceCt  quo<f  in  saevis  ordin'bus  cottslituti 
nxores  liabere  non  possutit,  vet  si  bigami  aliqui  fne- 
rint  inventi^  cd  sacrus  ordines  Oscendere  non  vulent. 
Sed  quKritur,  si  quis  prwter  uxoretti  conctibinam  ka- 
bnerii,  utrum  in  sacerdotsm  promoveri  valeat  ?  Talts 
a  sacfis  ordinibus  aucloritate  canonum  Aposluloriitn  * 
prohibelur,  in  qnibus  cap,  17  sic  stalutum  te^tur: 
C.  1.   Seeutidis  nupiHs  post  baptisma  copulatus,  aut 


eoncnbinam  habenSf  tgd  eaermm  ^rdHtnm  constcn' 

dere  non  vatet. 

Si  qtiis  post  acceptnm  baptisma  *  seciindis  hiipliii 
fiienl  copulatus  aui  coiicabruatii  babuerit,  non  po- 
test  (ieri  '  episcopirs,  non  (^resbytef,  aut  diaconus, 
aul  prorsus^  eOnnn,  qni  uifiiisterio  •  sacro  deser- 
vintit. 

Gralian.  Detervientes  tacro  Mnisterio  intelliguntnr 
subdittconit  qui  eatieeiH  diac&no  olfernnt^  et  acotythi^ 


NOTATIONES  COURECTORUM. 


C.  XVI  k.  ^ut  etiam:  Graece  esl :  *H  a  itwa  npttr 
VMirttirdcrcniuiro^iay  luanftfiyn^  id  esl :  vel  eds  lifit- 
ImM  personuf,  qna  omnem  fugerint  snspicionetn, 

C.  XVII  K  Uotptiiotum :  Cnpni  hoc  babetur  in 
mullis  inatniscriplis^  et  siue  Pale»  nomine.  £si 
aui«in  collectttin  ex  variis  B.  Hieroiiynii  locis,  in 
4|ttibu8  de  Ttianda  muKeriim  coiisiietudine  agitur. 

^  NoH  poiest :  In  cpistcila  ad  Occairam,  qua;  non 
piilatur  esse  R.  Hieroiiynii.  legilur :  Mihi  erede^ 
«m  fofo  rardt  cuiti  OoMifiio  habitare,  etc, 

'  f^tfmttui :  Ibidein  paiilo  siiperius  :  F4ammigero 
tfN€  ptrcutii  femina  eonecientiam  pariter  hahitantis 
exuritque  fundameiila  meutium, 

■  Noverinl ;  Aiilea  legebaiur  :  Feminm  nomen 
luum  neecianl.  £iiteiidaluni  est  ex  aliquot  iii»nu- 


scripiis,  et  et  epislola  llieronymi  ad  Ru&licum 
inoiiacliuin. 

B  Frequentia  :  In  epistola  ad  Oceannm  est  i  fra* 
quentes  orttatu. 

C.  XIX  <»•  Mulieres :  Sic  liabet  prisca  *  veniow 
Graece  :  lltpt  roO  ftq  Itls  rcec  Xiyofuvac  frpfv^uT^sc, 
«Toc  trf.fMhiiJiiifuc  iv  txxAtio-iqL  MtOio-TccffOm.  Id  esi  : 
Quod  non  oporteat  eas,  quw  pres^teree  vei  prerm- 
dentes  dicuHiur,  in  ecelesia  coHocari  ^  i\\\ge  esi  Dio* 
nysii  versio,  pnKlerquam  in  ultiniis  verbis.  Illeeiiim 
liabel  :  eccleeiis  ordinari.  £i  videiidus  esl  BalsanMru 
ad  euin  iocum. 
D  DisT.  XXXIII.  C.  I.  •  Ministerio :  Gnpce :  Tov 
wrakoy^v  tou  itpaxuov ,  id  est  :  qui  sutu  in  eulalogo 
Sucerdotali. 


DiST.  XXXIL  C.  IV.  •*  liab.  A.  451.  —  Vcrsio  Dionys.  —  Ivo  Pan.  \.  3,  o.  110.  «  C.  J^VI.  •^ 
liab.  A.  325.  ^  Versio  Dionvs.  --  R«g.  I.  I.  e.  9.  Buicii.  I.  i,  c.  t09.  Aiis.  I.  6,  c.  202  (199).  ivo  Pan. 
1.  3>  c.  liS.  Decr.  p.  6,  c.  (86.  ^  ma^iiA  :  orig.  —  Ivo  Decr.  Burcli.  **  add.  :  noii  subdiacono  :  £dtL 
caU.  0.  exc.  Arg.  **  abest  ab  wrig^.  ei  eoU.  ciil.  *^  vel  eas  laHtum :  orig.  et  coll.  ciiu  pr.  Pan.,  iu 
Ma  est  ui  ap.  Grat.  **  effugiunt :  orif.  —  suffugiunt :  Rcaino.  =:  C.  XVIit.  **  Ivo  Paii.  I.  5.  iU. 
^  permHtebai:  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  *^  aberiderat :  Ivo.  *^  bab.  iuter  A.  547  el  581.  =r.  C.  XIX.  *^ 
add,  i  uutem  :  Edd.  coH.  6.    **  mairicu/arni?:  Cull.  Uisp.  —  Qobm.    *  iiiio  llispanica. 

Di8T.  XXXItl.  P.  I.  >  Ans.  I. «,  c.  448.  Ito  Decr.  p.  8,  c  987.  =  C.  I.  *  Add.:  sanctum :  Ed»  Baft.  — 
Sacrim:  Cdd.  coll.  rel.    *  essc:  Dionys.    ^  Add. :  ex  numero:  Edd.  coll*  o» 


m 


l>tellEtl  PkhS  MtlMA.  DIST.  XXXni. 


m 


pucmm  t€ni»4iM€4iM  pfWetdHM,  ukd^et  ceroferarii  A  (nne  ei  loco  suspensi,  qnousque  unhisanni  spatioper 


dkuMtur^  fiif  eimm  timm  et  ^quum  prieparimdd 
teiki  Mfrmifiif IfM.  Coheubina  intetHgenda  ett  pra- 
ler  usorem^  iil  iete  nt  «^iif  «i  eapimii :  Si  quis  post 
•ccet>ium  sttcnini  bapUsui*  secuiidis  nuptiis  fuertt 
eopubras,  aut  coneuMiiam  d*ixerit :  dittingttendttm 
ai^  autetmam  msorem  duxerit^  Hist  poil  tiiurtem 
Mxorit. 

Vmae  B.  Gregorius  ^  «ji ' : 

C.  11.  Duarifm  ma/roncrrtim  mariiut  poM  bapHtmum 
clericut  iion  ordinetur, 

Mariluin  duarum  posl  baplismum  matronnrum 
clcricuni  non  ordinandum  *;  neqiie  eum  ^,  qui  uwam 
quidem,  sed  concubinam,  '  non  malronain  liahiiit; 
m*c  illum,  qni  viduam  aut  repudialain  *  vel  inere- 


diseretionein  episcopi  invenianlur  ab  incursu  dx- 
nionuin  fiberali  ". 

G.  tV.  De  eodem. 
Item  Nicolaus  papa  «  **, 
Glcrici,  qui  in  .tdolesceniia  a  d:pnionibus  cogno- 
scunlur  obsessi,  ad  &uperiorcin  saori  rcgitiiinis  gra* 
dum  asccndere  "  non  possuiii. 

C.  Y.  De  eodem. 
JUm  Gelasius  papa  [1]  epist.  ad  unhenos  Epiteopo^ 
per  Lucaniam  conttUutot,  c.  19  *^. 
Usque  adco  sane  compcrinius  *'  illicila  quaeqae 
prorumpere,  ut  dasnioiiibus  **  siinilibusque  passio- 
iiibus  irretitis  minisferia  sacro&ancla  iractare  iri- 
buatur  "•  Quibus  si  in  lioc  c»pere  posilis  aliquid 


iricem  in  mnlrlnionium  assumserit ;  nec  euni,  qui  B  propri»  necessitalis  occurrui,   quis  fidelium  **  de; 


semenpstttii  '  quolibet  *  corporis  sui  *  meinbro  in- 
ilifiiatiotie  aliqua  veljusto,  vel  injtisto  tiinore  siipe- 
nttis  iruiicaverii;  noc  illuin  *,  qui  usuras  ncce- 
pisse  oonvincitnr,  ant  in  scena  lusisse  dignosciuir ; 
nec  eum,  qni  publica  poenitcnlia  niorlnlia  criinina 
deflevit**;  iieqiie  illmn,  qui  in  fiiriain  al  qtiuudo 
versQs  insanivit,  vel  afllictione  diaboli  vexntus  cst; 
nequeeom,  qui  per  anibiiionein  "  ad  '*  iinitalionein 
Sinnmis  Magi  pecuniam  obiulerit  *'. 

C.  in.  Arreptitn  vel  epileptici  tacri»  aUaribut 

nou  minisirent. 

Jtem  Prus  papa  **. 

II  Pars.   Communiler  diflinimus,  ut  nullus  dc  iis, 

qni  aat  in  lerram  "  arrepti^a  diemoiiibus  eliduntur, 

aot  quolibet  motlo  ^*  vexationis  incursibus  efferun- 

tnr,  vel  sacris  audennt "  alUiribiis  minislrare,  vel 

indiscussese  ingerant  sacrainenlisdivinis,  exceptis 

illis,  qiii  curporis  incomraoditaiibus  '*  dediti  sinc 

biijusmodi  passionibus  in  terram  *'  probantur  eJisi : 

qui  tamen  et  ipsi  Umdiii  eruiii  ab  oflicii  *^  sai  or- 


sua  salute  confidat,  ubi  ininislros  ipsos  cUratioiiis 
buinanae  tanla  prospexerit  calamitate  vexari?  Atqiie 
ideo  necessario  reaiovendi  sunl,  nc  qtiibuslibct,  pro 
quibus  Cbrlstns  est  mortiiiis,  scandaltim  generelur 
innrmis.  Postremo^  lii  corpore  oaucialum  lortaisis 
aut  debilera  iieiiu&quam  sancta  contingcre  lex  "* 
divina  perinisit,  qiianto  magis  doni  coHestis  dispen- 
saioi-es  esse  non  convenit  (qoed  est  deieriua)  mente 
perculsos  ? 

C,  VI.  Quiiempore  ba}ttitmi  Uiroret  hakeut,  m  poutem 
religiote  tixerint^  clerici  fieri  non  prohibeutur. 

Jtem  InnOc^nlius  nnpa  I.  Feliei  E^nteoifi^  Nueerino^ 
epiti.lV,c.i*\ 

III  Pars.  Laici ,  qui  babentcs  axores  baptisati 
siinti  ac  sic  se  instituernnt,  nt  opinio  eorum  ia 
nuUo  vacillet^  *  ul  *  aui  clericis  juncti  sint  *' ,  aoi 
iniMiastarlis,  ex  quo  baptiiati  suut^  adbaeserint  *', 
si  non  concubinuin,  non  *'  peilicem  noverint,  si  in 
omuiUis  bonis  operibus  vigilaverint,  iion  pitilu- 
bcjitur  Inuusinodi  ad  clericattts  sorten  assttmi^ 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  II  ^.  Gregoriut :  lloc  capnt  siimtum  est  ex 
cap.  7*2,  iibclli  de  ecclesiasticis  dogmatibus ,  qui 
inter  opcra  B.  Augusiini  cdiius  est,  atqiie  ex  eo 
alibi  s.i!{iissiine  abipso  Graiiano  ciiatur.  A  Tritbe- 
mio  anteui  adscribitur  Alcnino,  ab  uHis  Isidoro 
Sed  piures  et  mnjoris  auctorilatis  Gennadio  iri» 
buuut,  ul  Yairridus  Sirabo,  libw  de  reg.  ecd. 


cap.  iO.  I^rns  Lombardiis,  sent.  %  disl.  8,  S. 
Tbnmasquodlib.  12,  arl.  iO,  Platina  in  Syminaclio, 
et  alii. 

C.  IV  ^.  Simile  quiddam  habclur  in  comMllo 
Araiisico  1,  c.  16.  Ivo  citat  Nicolaum  Aluviiio" 
JovAiiensi  ardiieptscopo,  ad  quem  etiani  fortassc 
scribitur  c.  quwrundam^  iufr»  dist.  34.  • 


DiST.  IXXIIL  C.  f.  •  At»>[u»ttnt  nomlne  bttc  ap.  Ans.  1.  7,  26.  Ivon.  Decr.  p.  8,  c.  2^5.  Poiyc. 
I.  t,c.  31,  pToreniiitur.  =  €.  11.  *  atfd. :  cf nsnimiri :  Ed.  Bas.— ireiiMmttj:  £dd.  coll.  rel.  *  €iitii  quidem,  qui 
mram  eountb.  vel  merett.  in  matrmonivlhn  attumterit  (attumtit:  Ed.  Bas).  Edd.  coll.  o.  *  abicident  quod" 
iibei  membrum  :  ex  Anselm.  eaed.  *  t7/oi,  ei  eodem  nnmero  plurali  dcinceps  :  Edd.  coll.  o.  *'  deflei: 
«rig.  —  Ans.  Ivo.  "  emtiouem:  Edd.  coll.  o.  "  ae:  Ed.  Bns.  "  offertx  orig.  —  An;>.  Ivo,  apud  quem 
in  line  add. :  expetei.do  honorem,  =  C.  III.  ^^  add.  :  Felici  Ep.,  c.  3:  Ed.  Bas^  De^nntmn  Umien  capiii 
ei  Cfmc.  Tolct.  XI.  c.  15,  qni  errar  debctur  Bttrcbardo,  I.  3,  c.  72.  —  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  1*25.  Polyc.  I  4, 
l.  M.  "  fma.-Coll.  citt.  —  Edd.  coll.  o.  *•  quibustibel  vex.:  Edd.  Bas.  "  audeat  —  ingcrat:  ib.  '• 
inrommoditati :  Edd.  coll.  o.  —  add.:  earm:  Coll.  Hisp.  *'  ierra:  EJd.  ('o)I.  o.  "^  offtcio  »mo:  £d.  Bas. 
"  «/irni ;  orig.  —  \yo.  Biircti.  =  C.  IV.  ••  Ivo  DfCr.  p.  M.  c.  t04.  *'  accedere:  Ed.  Bas^  *  forl:ts>i:i 
Ipgeiiduin  esl :  Adalwino  Juvav.  i!J/\,  cujus  supra  mentiofacia  esi  ad  c.  6;  D.  ^7. =C.  V.  •*  scr.  A.  494.  — 
Bnrch.  I.  ^  c.  20.  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  88,  p.  6,  c.  40.  Polyc.  I.  5,  t.  9.  "  in  ilL  :  Ed.  Ba.s.  "  da,'moni"Cit : 
orig.  ap  Mniisi.  *^  tribuantur :  Ed^I.  Bns.  P;ir.  **  de  sua  uc  fidelium:  Ivo. —  d.  t.  fidellumque :  EJd. 
coll.  0.  ■•  Levii.,  c.  21.  =.  C.  VI.  ••  Ep.  inceiii  leinp.  —  Ans.  I.  7,  c.  54.  IvoPan.  I.  3,  c.  45.  Decr. 
p.  6,  c.  95.  -*-  Iti  Edd.  Bas.  Ltigdd.  Antw.  iitscr.  Felici  Ep.  Capiiauo,  quod  ex  eo  vcnisse  videiur,  quod 
in  codd.  Qrat.  niannscr.  et  Pnnorm.  legiiiir;  Felici  Kp.  cap.  JV.  1n  Ivoitis  Dec.  proferiur  ex  cp.  a4 
Extuperium.    **  tunt  —  adhteterunt :  Ldd.  coll.  o.    ••  lia'ierlut :  CoU.   liisp.  --  Ivo  Pan. 


«0 


BBCIiETl  PARS  PBIUA.  DBT.  XXXItl. 


m 


C  IV.  5»H  Ht€ia  tlermt  alt^int  H€t(t   ii^rorim  A  bAbtlwiU»  «iiirfl,  J  3.  N«M|«HiH!e  fciniib  «iitlleritiii 


Metffere. 

item  ex  Concilie  Ch<lc«(loitensi,  cftp.  14  **. 

Qtioniam  in  <)iifbns<hfti  proYiiiciis  conceasoin  est 

lccloribus  el  psalmisiis  ukores  ducerc,  staiuit  saiicia 

<;^no<1uft,  non  licere  cuiquam  ex  bid  accipere  Mciat 

atteriuk  uxoreri). 

C.  XVI.  Non  habitent  cHm  clerkis  mnlierei^  nisi 
quas  nalurali  ftBdere  omnem  »u$picionem  ixetu" 
dunt. 

lUta  In  KicM-iVo  toncino,  c.  3  "*. 

V.  Pars  inierdixilpcromuia  sancUi  '*  .<ynoilus,  non 
episcopop  nou  presbyiero,  non  diacoiio  **,  vel  aliciii 
omniuo,  qui  in  clero  cs(,  iicerc  subiu(roduclaiu 
liabere  uiulierem,  iiisi   forle  aut^    inalreiu,  mii 


disputes,  §  4.  FeiuinaR  noiiien  l«mii  *itottfrtrinl«, 
vultam  neteiciiit,  |  5.  FeiniiNinH  <fiMm  ben^  vttleHs 
conversaniem,  nieiite  diligc,  non  corporall  fre^ueih- 
itaB.§6.di  boniim  esi  muiiereut  noii  imgere,  maUim 
est  ergo  langere.  > 

C.  XMII.  Prethi^ter  nxorem  tnam  qnatl  eororem  tfffi- 

gat  et  quaei  iio$tem  fuffiat. 

ItetH  Gregorius  rit  Diatog.,  iib.  lY,  tap.  2.  ♦*. 

M-esbyier  quiduin  sibi  cotnniisi^arti  regebai  eccle» 

siam  cum  magno  iiinore  Doinini,  qui  ex  iQmporc 

accepir  ordiiiis  pra^sbyieram  siiam  ui  sororem  dili- 

gens,  sed  quasi  bosiem  caveiis,  ad  se  propius  accc* 

dere  non  sinebat,  eanique  sii>i  appropinquare  nulbi 

occasionc  peruntieiis  *^,  ab  et  sibi  eommuaio«eiii 


iororeiu,  aiit  amiiain ,  aui  etiain  ^  eas    idoiieas**  B  fuudilus  familiartiaiis  abscidii  *'• 


persoiias,  quie  fiigiaut  '*  suspicioiies. 

C.  XVH.  PALEA. 

iteih  Hierotiymus  *  a</  Nepmianmn  de  ^kd  derieorum^ 

et  ntibi '. 

c  tlospiiioliiuii  luiiin  aul  raro ,  aui  nuuqiiam 
mulieruin  pedes  lernni,  %  1.  Qnia  uon  potesi'*  lolo 
corde  cuiii  Deo  habitare,  qui  feiuinaruui  accessibus 
copulalur,  §2.  t^euiiun^  conscieutiam  secum  pariler 


Graiiaiius.  Pre^byieram  xero  quam  dekeamui  acci* 
pere,  Laotliceuse  Condlium,  r»  11  **  ostendit,  dtcem  : 
C.  XIX.   Viduee  ffd  teniaires  preolh^arm  app9lUattUr. 

linlicres^,  qun  apnd  Graecos  preibytOrA  ■ppoK' 
biilnr,  apnd  nos  *'  vidnai,  eeniores^  «ivillnfft  et  wt^ 
iricnriee  **  appellantnr,  in  ecdesia  um|ttam  ordl^ 
nai:t8  eonstiiui  mm  d^bere. 


WSriNCT 

GRATIANUS. 
I  Pars.  Ecce,  quoct  in  sacrit  ordin-bus  constituti 
uxores  habere  non  possunt^  vel  si  bigami  aliqui  fne^ 
riiit  inventi,  cd  tacrut  ordinet  Oscendere  non  vtilent. 
&ed  qnaritur,  si  quis  praUer  uxorem  conctibinam  ha- 
bttfrit^  utrum  in  tacerdotem  promoveri  valeal  ?  Talit 
a  sacfit  ordinibut  auctoriiate  canouum  Aposluloriiiu  * 
prohibetur,  in  quibus  cap,  17  tic  ttalutiim  le^tur: 
C  1.   Secntidit  nupiHs  post  baptisma  copulatus^  aut 


10  XXXIII. 

concnbinam  habemf  ad  Mmrai  Ordiitfm  A»rf^bif- 

dere  non  tatei, 

Si  quis  post  acceptnm  bapfisina  ^  secundis  niiptiis 
fuerit  copulaius  ani  concobruain  liabuferit,  non  po- 
lest  (leri '  episcopirs,  non  (^resbyter,  aut  diaconus, 
aui  prorsus^  eOnim,  qni  uifnisierio  •  sacro  deser- 
vintit. 

Gratian.  Detervierttes  tacro  ministerio  intettiguntur 
subdiaeonit  qui  ealicem  diaeono  o/ferunt^  et  acotythi. 


NOTATIONES  COKRECTORUM. 


C.  XVI  k.  Aut  etiam:  Graece  esl :  *H  a  [nwv.  npt<r 
tteka  murwv96^ia»  icaictffvyr»,  id  est :  rtl  edt  Itfit- 
lifiii  pertonu»,  qnm  omnem  fuyerint  snspicionetn, 

C.  XVil  i.  Uotpilioium:  Catmi  hoC  liftbelur  in 
mukis  mamiscriptis^  et  sine  PuleiB  nomine.  £9t 
auieiii  collecsttm  ex  variis  B.  Hierouymi  locis,  in 
4|ttibu8  de  vitanda  muHeriim  cotiitietudine  agiiur. 

^  iVoit  poiett :  lii  cpisiola  ad  Occanum,  quje  iion 
pniaiur  esse  B.  Hieronynii,  legiliir :  Mihi  crede^ 
Iteii  toto  corde  cum  DotKtno  habitare,  etc 

'  f^tfmfita :  Ibidein  )kiuIo  siiperius  :  F4ammigero 
ifN€  |?^rciilir  femina  coutcientiam  pariter  hahilantH 
exuritque  fundameuta  meniium, 

■  ^overittt :  Aiiica  legebaiur  :  Feminm  nomen 
tmum  notciaHl,  Kiitcudiitiim  eti  ex  aliquot  iiuiiiii- 


scriptis,  ei  et  episloia  Hieronymi  ad  Ru&ticum 
moiiacbum. 

n  Frequentia :  In  epistoki  ad  Oceamim  csi  i  (r^ 
quentet  orttatu, 

C.  XIX  ^.  Mnlieret :  Sic  babet  prisca  "  versio^ 
Grsece  :  Utpi  roO  fAQ  Sitv  ruc  ^jyofuvac  npta^vrelac, 
QTOC  ?r/:QAc«(hf)j»cyftc  tv  itsunvitf,  Mi0*rT«ctf6tti.  Id  eat  : 
Quod  non  oporteal  eas,  ^uof  prethyteree  rW  prtrai^ 
dentet  dicuntur^  in  eccletia  cottotart^  qtie  esi  Dto* 
iiysii  ver»i(i,  praiterquam  in  ullimi«  verbis.  Illeeiiim 
liabet  :  ecctesiit  ordimiri,  £i  videndus  est  DaUaiiMNi 
ndeiiin  iocum. 
I>  DisT.  XXXIII.  C.  I.  «  Hinitierio:  Gnece:  Tov 
«RTaXo^you  tou  ciparcxov ,  id  esl :  qui  tuni  in  cittatogo 
tucerdotali* 


DiST.  XXXU.  C.  XV.  ••  liab.  A.  451.  --  Versio  Dionys.  —  Ivo  Pan.  K  Z,  o.  110.  «  C.  liSU  •^ 
liab.  A.  525.  ^  Vcrsio  Dionvs.  -^  Ri^g.  I.  1,  c.  9.  Burcii.  I.  2,  c.  l09.  Ans.  I.  6,  c.  202  (199).  Ivo  Pan. 
1.  5>  c.  118.  Decr.  p.  6,  c.  186.  ^  magna  :  orip.  •—  Ivo  Decr.  Burcb.  **  add.  .*  noii  tubdiacono  :  Edd. 
naU.  0.  eic.  Arg.  **  abest  ab  ori^.  et  eoU.  ciit.  '^  val  eat  tamum :  orig.  et  coil«  ciiu  pr.  P.in.«  iu 
Mft  est  ot  ap.  Grat.  **  effugiuni :  orif.  —  tuffugiunt :  Rcaino.  r=  C.  XVIIt.  *'  Ivo  Paii.  I.  5,  114. 
*^pcriRtlltf6af:  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  **  atnciderat:  Ivo.  *^iiab.  inler  A.  547  et  581.  =r.  C.  XIX.  *^ 
add. :  etuiem  :  Edd.  coU.  6.    *'  mainVti/artte:  Cull.  Uist>.  —  Qobm.    *  iino  liispanica* 

Dnr.  XXXItl.  P.  I.  >  Ans.  I. «,  c.  148.  Ito  Decr.  p.  8,  q.  987.  =:  C.  1.  *  Add.:  Mncliuii :  Ed.  Bas.  -- 
Sacnm:  Cdd.  coll.  rel.    *  essc:  Dioiiys.    ^  Add. :  ex  numcro:  Edd.  colL  o. 


le 


DBGftEti  PAKS  MtnfA.  UIST.  XXXnK 


{86 


qmi  cmm  ttrH§  4it4lm  pft^eduM,  toidtel  ctroferarH  A  (line  ei  locosuspensr,  qnousque  unhisanni  spatioper 


dkumiur^  fni  ^i«m  vfimiil  et  mquam  prctparand^ 

calki  mbmumUtrum^  CoheUbiHa  xnieiHgtnda  ett  pra- 

ur  uxotem^  ul  ule  «1  eiheut  capituU :  Si  qiiis  posl 

«ccct^ium  sttcrttm  bapltsiii»  secuiidis  nupliis  fuerit 

copttkiras,  ani  coneublffi4im  d*is(ertt :  ditihguendttm 

eet^  mntemuam  uMrem  duxerit^  ^te  poit  mortem 

uxorie^ 

Vuae  B.  Gregoriiift  ^ait': 

C.  li.  Duarum  muironarnm  maritut  poM  baptitmum 
ciericut  non  ordinetur. 

liairttuin  duarum  post  baptismum  iuatronarum 
clcricuni  iion  ordinandum  *;  ncque  eum  %  qui  UHam 
quidciu,  sed  coucubinamt  '  iiou  malronain  bahnil; 
W.C  iilum,  qui  vtduam  aitt  repudiaiain  *  vel  inere- 


dibCretionem  episcopi  inveniantur  ab  incursu  da;- 
iiionuin  Hberati  '*. 

G.  IV.  De  eodem. 
liem  Nicolaus  papa  «  **. 
CJerici,  qui  in  ndolesceniia  a  d;i*nionil)ns  cogno- 
scuntur  obsessi,  ad  su|ieriorcin  sacri  rrgimiuis  gra» 
dum  iiscciidere  "  noii  possunL 

C.  Y.  De  eodem. 
Jum  Celasius  papa  [1]  epist.  ad  universoi  Epitcopo^ 
per  Lucaninm  constiiutot^  c.  i9  *^. 
Usque  adco  sane  comperinius  *'  illiciia  quaeqae 
prorumpere,  ut  dxmonibus  '*  siinilibusque  passio- 
nibus  irretitis  minisieria  sacrosancta  iracUire  iri- 
buaiur  ",  Quibus  si  in  boc  opere  posiiis  aliquid 


tricem  ?n  mnlnmonium  assumserit ;  ncc  euin,  qui  B  pfopri»  necessilalis  occorral,   quis  ndelium  **  ,de 


semeiifisttm  *  quoiibct  *  corporis  sui  *  meinbro  in- 
di^arNmifi  aKqtia  Vel  jiisto,  vci  injnsto  tiiuore  snpe- 
ralti8  Initicayerii;  ncc  iMiim  *,  qni  usurns  ncce- 
piste  ootiTincitur,  ant  in  scena  lusisse  dignosciiur; 
nec  eum,  qui  pulilica  poeniteiitia  niorlnlia  (Tiinina 
deHevit^*;  neqiie  illum,  qui  in  furiam  al  quando 
versas  insanivii,  vel  allliclione  diaboli  vexaliis  cst; 
neque  eom,  qtii  per  ambliioneni  *^  ad  "  iuiitationeui 
Sinmnfs  Slagi  pecuniam  obiulerit  '*. 

C.  lil.  Arreptitii  vel  epileptici  tacrin  atlaribnt 

noii  ministrent. 

Jtem  rrus  papa  *\ 

li  Pars.   Communiter  difnnimns,  ut  nullus  dc  iis, 

qni  aut  in  lerram  "  arrepti'^  diemonibus  eliduntur, 

aut  quoliiiel  motlo  '*  vexationis  iiicursibiis  efferun- 

lar,  vei  sacris  audeanl "  alLiribus  ministrare,  vcl 

indiscusse  se  ingerant  sacranieutis  divinis,  exceptis 

illis,  qiii  corporis  incommoditaiibus  "  dediti  siiie 

btijusmodi  passionibiis  in  terram  '*  probanlur  eiisi : 

qui  tamen  et  ipsi  tamdiii  eruiii  ab  oflicii  '®  sui  or- 


•sua  salute  confidat,  ubi  minislros  ipsos  curationis 
buman»  tanta  pfospexerit  calamitnte  vexari?  Atqiie 
Ideo  uecessario  reniovendi  sunl,  ne  quibiislibet,  pro 
quibus  Cbristns  est  mortnus,  scanduliim  generelur 
iiifirmis.  Poslremo,  si  corpore  &auciatum  lortassis 
aut  debilero  neiiimquam  sancta  conttngcre  lex  "* 
divina  perinisii,  Quanio  nisgis  doni  coHesUs  dispen- 
saiores  esse  non  conveiiU  (qnod  est  delerius)  menie 
perculsos  ? 

C,  VI.  Quitempore  ba}Hismi  uxorot  hakeut,  m  notett 
religiote  tixerint^  clerici  fieri  non  prohibentur. 

Jiem  innOc^ntius  papa  I.  Feliei  Epiteoint  Nucerimo^ 
fpitt.lY.c.i  *\ 

ill  Pars*  Lsfci ,  qui  babentcs  niares  baptisati 
smit,  ac  S4C  se  instituernnl »  nt  opinio  eorum  i» 
uuUo  vacillet^  *  ut*  ani  elericis  juncti  sint  *' »  uui 
moaiastariis»  ex  quo  b«iplita4i  snnt^  adbaBseriut  "« 
si  tton  concubinam,  uon  '*  pellicein  noverint,  si  in 
mnuibus  bonis  opertbus  vigilaverini,  non  prolii- 
beiitur  bnvusmodi  ad  cleriGsitus  sortem^ssuiui. 


KOTATIONCS  C0RRECT01\UM. 


C.  II  ^.  Crrgoriut :  lioc  capnt  siimlum  est  ex 
cap.  7i,  libcHi  de  ecclesiaslicis  dognialibiis ,  qui 
inier  oprra  B.  Aiignsiini  cditus  est ,  aiqiie  ex  eo 
alibi  S3:;<issime  nb  ipso  Graliano  cilntur.  A  Triihe- 
mio  anteiu  adscribitur  Alcnino,  nb  uHis  Isidoro 
Sed  piures  et  ninjoris  aiiclorilatrs  Gennadio  iri, 
buuut,   ut   Vairridus  Strftbo,   libw  de  reg*  ecd. 


rap.  iO.  Petrns  Lombardus ,  scnt.  2,  disl.  8,  S. 
Tbomasquodlib.  12,  art.  10,  Plalina  in  Symmaclio, 
et  alii. 

C.  iV  <^.  Simile  quiddnm  habclur  in  comilio 
Araiisiro  1,  c.  46.  Ivo  cilat  Mcolaum  Aluviiio" 
Jovanensi  arcbiepiscopo,  ad  qnem  etiaiu  fortassc 
scribitur  c.  quorundamf  infr»  dist.  34.  • 


DiST.  'XXXtll.  C.  f .  *  Aifgnslini  nomlne  hxc  ap.  Ans.  1.  7 ,  ^.  Ivon.  Decr.  p.  8,  c.  2<IS.  Poiyc. 
U  9,  c.  31,  |m>renintor.  =  C.  II.  *  add.  :rfnsatmari :  Ed.  Bun.-^centemut:  £dd.  coll.  rel*  *  eum  quidem,  qui 
unum  eonnib.  ret  meretr.  fn  matrrmonitiln  attumterit  (attutntii:  Ed.  Bas).  Edd.  coll.  o.  *  abncidens  qnod" 
libei  membrnm:  ex  Anselm.  eaed.  *  f//oi,  ei  eo<lem  nnmero  plurali  dcinceps :  Edd.  coll.  o.  **  de/let: 
orig.  —  Aiis.  Ivo.  "  emtionem:  Edd.  coll.  o.  **  ac:  Ed.  Bns.  ^*  o/fert:  orig.  —  Kns.  ivo,  apud  quem 
in  llne  add. :  expetei.do  honorem.  =  C.  lil.  *^  add. :  Felici  Ep.^  c.  5:  £d.  Bas»  De^iintnin  totiien  capni 
ex  conc.  Tolei.  XI,  c.  15,  qni  error  debctur  Bitrcbardo,  I.  ^,  c.  7i.  •—  ivo  Decr.  p.  4,  c.  125.  Polyc.  i  4, 
l.  3f.  "  rma:CoM.  ciii.  —  Edd.  eoll.  o.  *•  quibusiibel  vex.i  Edd.  Bas.  "  audeat  — ingerut:  ib.  '■ 
inrommoditati :  Edd.  coll.  o.  —  sirtd.:  eariis:  Cotl.  Hisp.  '•  terra:  Edil.  coll.  o.  "  offtcio  mo:  Ed.  Bas. 
"  flfifrti:orig.  —  h-o.  Bnrcti.  =  C.  IV.  ••  Ivo  Dtcr.  p.  \l.  c.  t04.  •*  accedere:  Ed.  Bns.  *  foiinsM^i 
lependuni  est :  Adatwino  Jnvav.  Eiis,  ciijus  snpra  mentioracia  esi  ad  c.  6;  D.  27.  =  C.  V.  *^  acv.  A.  494.  -* 
Bnrcb.  I.  2  c.  20.  Ivo  Deir.  p.  2,  C.  88.  p.  6,  c.  40.  Polyc.  I.  5,  i.  9.  •»  in  ill. :  Ed.  Bas.  "  dwmoniucis  : 
orig.  ap  Hlnnsi.  ^^  tribHantur :  Edil.  Bns.  Par.  **  de  sua  ac  fidelium  :  \\o. —  d.  s.  pdeViumqne:  E;ld. 
coll.  0.  ■•  Levii.,  c.  21.  ^  C.  VI.  ■•  Ep.  incerti  lemp.  —  Ans.  I.  7,  c  54.  IvoPnn.  I.  3,  c.  45.  Decr. 
p.  6,  c.  95.  ^  Iti  Edd.  Bas.  Lugdd.  Antw.  iiiscr.  Feiicx  Kp.  Camiauo,  quod  ex  eo  vcnisse  videtnr,  quod 
in  OMld.  Crat.  mannscr.  et  Pniiorm.  legitnr:  Felici  Ep.  cap.  JV.  1n  Ivouis  Dec.  piofcrtur  ex  ep.  a4 
EiMuperium.    **  tvnt  —  adhirscinnt :  Ldd.  CoH.  o.    "  fiawini :  Coll.   Ilisp.  —  Ivo  Pa», 


187  DECRGTi  ft^AOS 

IV  Pars.  Graltaii.  Ceterum  nnte  tincepttim  saerum 

ordlnem  quosdam  leglmu»  concubinam  habuUiet  9uo< 

lamen  iacri  *^  canones  non  rejiciutu ,  si  post  tacrum 

ordinem  ab  ejus  commixiione  sese  immaculatoe  cii- 

rAodinnt, 

Uiide  Gregoriiis  Andreas  Tnrentino  Episcopo^  lib.  i/, 
episl.  44  »■. 

C.  VII.  De  qnodnm  episcopo,  qni  ame  sm  episcopatus 
apicem  concubinam  babuit. 
Ilaliiiisse  ia  coiiciiliiiinin  iiianiresta  veritale  com* 

periiiius  ^  de  qiia  eliaiii  roiitnu-ra  esl  ouilnisdain 


PRiMA.  MST  XXUY.  ffiS 

A  naia  sitftpicio.  Se<l  quia  ia-  rolMi»  MinlMgiiiai  absoKi-* 
iiiiii  nou  deliei  ease  judi«iuin«  lioc  luo:  toiisei«uU.c 
cligtmus  **  cointniifteuduni.  Qua  da  re,  m  in  saero 
Mrdine  consiiluius  ejns  itf  perinixlioue '  e»«e  *  recolf* 
itiaeulatHin,  sacerdolii  bonore  depooiio  ad  niinis- 
irauduin  nulio  niodo  pr.csuiiias  acceilei-e  :  Bciiunis 
iu  auiinx  luse  peri^  nlo  te  miuislrare*  et  lleo  nosim 
te  sine  dubio  reddere  rarninetn,  si  biijiis  "  sceleri» 
conscius  in  eo  qiio  ea^  ordiiie  eelaus  voritatcm  per* 
uuinere  voliieiiis.  . 


GUATIANUS, 
1  Pars.    Domesticarum  quoque  persomirttm  immo* 
deratam  famiUaritatem  episcopum  viiare  oportet, 
{/'f</€  Niculaiis  papa  adAlbiaum*  archiepiscopwm  i 

C.   I.    Etiam   eonnanguxHenrum  immodetatam 
(amiliariiulem  episcopum  vitare  oportet» 

QtiOMindain  relaiioiie  fidelintn  iinstris  auribiis 
iniiniaiuin  esl,  quod  LanrrtMliis  *  episro»«iM,  qiii  et 
juveuis  esse  *  dicilur,  veiialioni  sil  deditus,  qiiod 
vitiiim  pluritnos  etfam  ^  de  clericati  catalogo  *, 
geiiore  dunlaxat  Gertnaiios  ^l  Gallos.  irrevercnler  ^ 
fMipiicat.  Veriiin  iste  (si  ila  esl ,  nt  aiidivinins)  me- 
rito  juvenis  dii*iinr,  qiii  juv4*nilibiis  desiileriis  occii- 
patits  imtla  *  gravitate  constritigilur.  Etinfra:  Nan^ 
(ut  B.  dicit  llieroiiyiiiii<i)%  venatorein  iiiinqnam  q 
legtinus  saitctuni  *.  Et  infra  :  Nttiiloinimis  antem  de 
Imcepiscopo  relatuin  cst  aposlolatiil  iiesiro  qi*od 
cuinqnadam  filia  sita  iiiimoderalatn  leiteat  raini* 
liaritalem ,  et  oti  id  mala  fuina  ei  orta  sit,  pro 
qua  re  a  sanrlitate  ina  ceiensqite  coepiscopls  siti^s 
coinmonilns  **  alque  correptns  esl,  sed  nullaietius 
ciiiendaius ;  qit»  res  in  boc  inaxime  dlsplicet ,  et 
inagis  ac  magis  deteriorein  dese  reddit  opinioneni, 
iu  quo  bealitudiiiis  ^*  tttae  et  ccterorum  cocpisco- 

NOTATIONES  COItRECTOUlJM. 


DISTINCTIO  XXXIV. 

B  pontin  siionim  rfttionibus  non  obedit,  et  per  ino^ 
bedlenliam  in  culpnm  protoplasti  relabiiur,  {.i. 
Oportet  ergo  rrnter  liiaicin  nt.ini  syiMidale  cuii». 
episcopisel  sitffrnganeis  tnis  *«  convocare  coucilium, 
el  niiiic  sariiiaribiis  etoqjiiis  episcopuin  convonire, 
atqne  illi  pasiorali  <*  aiictoriiale  prapcipere,  qna- 
letiiis  ab  oninium  besliariim  vel  volitcritm  vena- 
tione  peniliis  atieuns  essisiat,  niqiie  ab  iinmodernu 
filias  sua'  rainiliarilate  seinet  omniiiocoerccat.  Quoi 
si  parere  conletnserii,  et  latn  pro  venntioiiis  de- 
clinalioiie  quain  pro  iiumoilerala  fili»  sti;e  convcr- 
saiione  vitatnla  vobis  adiiiOti(*niibiis  obediie  distu- 
leril,  a  vestro  collegio'  excoiuinunicatns  absredat. 
Qiiod  si  iii  hoc  conluinax  adliuc  apparuerit  »  nii«- 
nisterio  cussare  debebit. 


C.  II.  PALEA  •. 
[€x  concilio  Aurelianensi  iV  ^^.] 

f  Episcdpiim,  presbyienim  attt  diacoiiiim  canee 
nd  veiiaitdinn,  ant  acripilrcs,  aitt  biijiisinodi  res  ba-^ 
bere  iioii  licet.  Quod  si  qiiis  laliiiin  personaniin  iir 
bac  volupiaie  *'  hifpiits  dctenlus  **  fuerit,  si  episco- 
pusesc,  tribits  tncnsibns  a  ctminniiiione  ^  suHpetida- 
tur  ";  diaconiis  veroab  oiiini  ollicio  et  coniinunioiie 
siispendatur.  i 


C.  Yll.  ^  Comperimns:  S<'qiiebalnr  :  et  ie  iiiius 
crimiuis  pariicipationem  habere  *,  qiiae  verbn  sunt 
•'tiain  in  ediiioiie  operuro  U.  Gregorii  Frolieniana. 
Ycrnifi  Riiblata  sittil,  qiioniam  atisunt  et  ab  atiis 
•^ililioiiilHis,  v[  a  coteris  (ollt*rioribiis,  et  n  Jo.intic 
Diacono,  lil).  5,  tiuni.  43,  vila^  ejtiSilein  Girgoi  ii, 
otniiiiioqiip  Ronloiiiiaiu  pHrtnitiaul. 

DisT.  XXXIV.  C.  11.  «  Anrelianensi  :\li^  Palea 
eliain  in  dernMatilms  til.  de  deric.  ren  ,  cap.  1,  ci- 
latur  ex  coticilio  Aureliaiic.isi»  et  in  Panorinij  e.v 


fwtp.  8.  Sed  in  .\ureliaiiensibus,  qtia»  e\stati< ,  oo*** 
esi  iiiveiiia.  linrcbardiis  el  Ivo  part.  6,  cap.  i^8. 
ciiatit  e\  Mvlhnisi.  Eadein  vero  scntiMitia  est  iit. 
AgalbLMisi,  cap.  55  (qitod  etiamcitat  lvop*.5,  c. 
3(>(i.  ei  p.  13,  c.  3(1,  ei  in  Epaiiiiensi,  cap.  5.) 
^  \  communione :  In  dectetaliiins  lcgiiur  :  a  com- 
D  munione,  si  presbijier.  dnobits,  si  diacuuust  «b  omui 
oficio  suspendatur,  Apud  iinrcbanliimest :  u  a  coiis- 
mauioHe  suspendat  presbgter  diiotfus^  dinconus  vero 
ab  omni  officm  ei  cowmumotie  suspeudalur  i  uequo 


DiST.  XXXin.  C.  VI.  ••  si  non  :  Edd.  coll.  o.  ^  nacris  :  Bobm.  =  C.  YII.  ^  Fp.  45  (scr.  A.  595), 
I.  3,  Ed.  .M:ii  r.  —  Biiicli.  I.  1,  c.  I9a.  Ans.  I.  8.  c.  H.  Ivo  Dt?cr.  p.  5,  c.  310.  Pulyc.  I.  4,  I.  39.  *  add.: 
roi|*iiortniff X :  K<l.  lias.     ••  eletiimnfi:  Itoliii».    •'  hujusmodi:  Kd.  Bas. 

DiST.  XXXIV.  i:.  I.  *  Aldninum:  Kd.  B:is.  —  /1/riiiitm  :  Edd.  loll.  rel.  —  Ivo.  —  Videlur  taincii  legen- 
dniii  rsse  :  Ada'wino  Jnvav,  Kp  ,  cl'.  .id  c.  U,  l>.  27.  —  Ivo  Dorr.  |».  5,  5*i5.  •  Leufredus :  Kd.  Bas.  •  aliest 
ab  E'!d.  coil.  0.  pr.  B:is.  ^  ahest  ab  Ei\,  Has.  •add. :  r<;/ :  ib.  *  i^reverentes:  Kdd.  coll.  o.  cxc.  bas. 
'  :uM  :  xennm  :  Ivo  •  a(f  c.  5.  M.ciic:»  el  in  Ps.  90.  *  a<tii  :  esse  :  Ril.  I^as.  ^*  admonitHs :  Kdd.  coll.  o. 
"  beatimdini:  Kd.  Bas^.  "  suis  :  ih.  *»  add.  :  digniiate  vel :  ib.=C.  II  '^  ex  roiic.  tVion.  b.  A.  517.  —  Itcg. 
1.  I,  c.  i7fi.  Burcb.  I.  i,  c.  213   —  Ivo  Pan.  t.  3,  c,  iG7.  D.'ct.  p.  5,  c.  50G,  p.  6,  c.  288.  p.  45.  c.  5u. 

c.  1,  Coinp.  I,  de  cUr,  ven.y  c  i.  \.  b.  I.  "  voluntaie  :  or»g.  —  ivo.  "  ftVlcc/iu  :  ib.  — Coiiip.  i»  l  i. 
—  Ivo»  apud  qucni  lamen,  p.  5,  c.  36U,  csl  :  rep^rtns»    "  ddd.  :  li  p*fhytc^\  duobus  ;  L»!.  Das.. 


1M) 


C  Hi. 


MSCRETr  PAUS  PRIMA.  DI$T.  XXXIT.  190 

PALEA  «  **•  it  iniil  babere  Hcitain  est,  nisi  unam  t.intiim  ntit  iixo* 


€  Omnibns  scrvts  Dei  venationes  el  silviUeas  va-^ 
l^atuHies  cttm  eanibiis,  el  ut  accipitres  aitt  falcones 
babeJiil  iMlerdicimns.  > 

II.  Pars.  Graliaii.  ConcubitM  aulem  kic  eu  intelH' 
ftiHr,  f nir  etuuniibui  Ugni\bu$  itfitrumeuiiM  UHita 
eti^  ei  conjugali  affeciu  adscitur;  hane  conjugem 
fiieii  nffeeiui,  coneubinam  rero  lex  nominal.  De  hae 
dicitur  in  coiicilio  Toletaiio  1,  c.  17,  '*. 

G.  IV.  Qhi  »011  habel  uxorem^  sed  loco  iltius  coii* 
eubiHam,  a  eommumone  uon  repeliitur, 

Is,  4|ttl  ^  noii  lialiet  iixorem,  et  pro  uxore  concu- 

biiiain  babet,  a  coaiinunione  non  repellatiir  :  taiiien 

ut  ttiitns  mulieris,  aut  '*  uxoris  aut  concubin«,  sit 

coDJiiiiclione  coiilenlus. 

C.  V.   Dceodem. 
ItemWidorusde  dislattiia  uovi  et  vcteris  testamenti^. 

Ctirisiiauo  iiou  dicaui  pliirinias,  seJ  nec  duas  si- 

NOTATIONKS 
miilto  alitf^r  npiidlvoncm  part.6,  eliii  coiiril.o  Cp:ni- 
nettM.  In  AfRitbeusi  auiem  vt  apud  Ivoiiein  pnri.  5: 
Se  a  comiuuniune  suspendat ;  presby  er  duobns  meft- 
*ibu$  se  absiineat :  diuconus  vero  *  ab  omni  oficio 
et  commMuione  ^.estabit.  V«*riiiii  sipiul  ciiinieiii  Ivo- 
tk€:iS  p;irt,  13.  cx  cimcilio  ilein  A;{:illieii!ii  lioc  nio- 
do  1«^  liir :  se  n  comiuHnione  abstineat^  presbyier 
duobus  mensibus  se  abs  tnetit  *\  diaconus  uno  "*  ub 
omni  of^cio  pel  communione  cesset. 

G.  III.  *  li:i*c  elijin  Pale:i  b:ibeiiir  eo:!.  til.  de  cV- 
fic.  een  ,  c.  3,  ulii  t^x  eottem  com^ilio  Aiireliiui<*iisi 
citatur,  qiieiiiaduHNliiiii  et  apiid  liiir«:b:irdutti  cl  Ivo- 
iieiii.  Seitieiiii:i  iisdiiu  piciie  vi:ibis  e»t  iu  syuo<lo 
Frauiira  Mib  Zachiria  pap:i,  (Jii:h  et  ctMicilioruiii 
IfMiiiseNi  iiiseria  et  balietir  li!i.  5  C.ipit.  c;t|i.  i,  et 
iiiaiiuscripta  (»tium  iiiier  «•pistuias  Z:ii'bariai , 
iii  todice  SiBpe  iiK.iiioralo  uionasierii  Douiiiiicaiio- 
nim. 

C.  IV.  ^  Ji,  ^ifi  non  :  liileger  coiicilii  raiion,  qiii 
apiid  l\oiieitiqiioi|ueeliii  Paiiormi.i  t'eltTlur,estbic: 
Si  quis^  habeus  uxorem  fidelis  ,  concubintim  ha- 
beai,  non  communicet.  Ceierum  is^  qui  n  .n  hubei 
usorem,  et  pro  uxore  (oncubinam  hiibet  f ,  a  ctnn' 
munione  non  repeUtttur  :  ttimen  ut  uniut  mulie- 
ris^  UHt  uxtjr  s  aut  eoncubinte  (ul  ei  piacuerit)^ 
Mt  conjuuciione  contehlus.  Alias  ff  vivens  ubji- 
ciatur^  donec  denintit  ei  ttd  ptxniienuam  re^ertaiur. 
^etjiie  vcro  omne  concnbinarum  {leiiiis  co  eliain 
leuipore  pertniitelKitur.  De  qiiibiis  qnid  in  tegilins 
Heiitiliuiii  iinperaioruiu  legatur,  iitbil  opns  est  re- 
h-rre.  Certe  Jiisiiniamis  hov.  18,  c.  5  <ul  est  apud 
iuliaiiuiti  aiileeessorcm),  quasilam  coiicul)iiias  coiii- 
parai  quodauiHiodo  iixoribus,  qua$  biiie  dotaliiiui 
tabularum  bOleMiiitaie  «iuctu:  lueraiit.  Ad  quod  coii- 
culiiiianim  gcnus  refereiiduin  esi,  quod  bcripsit  fi. 
An^ii»tiiiiis  tu  lib.  de  bmio  cotijugati ,  et  rercrtiir 
iufra  5i.  q  2,  c.  solet.  In  quibus  b:ec  Iria  eraut 
iiecessaria  :  priinum,  iit  iiterque  esset  soluius ; 
i.eiuJe  llJes  luutiia    ouod  alieri  iioii  jungereutur, 


rein,  aut  certe  loco  uxorts  (si  conjux  deest)  coucu- 
binam. 

C.  VI.  PALEA. 

[Ex  diclis^  Augostiui  in  lio.  VU  homiluirum^  hcm. 

c  Audite  caris.^imi,  menibra  Cbrtsii  et  inftivis  ca- 
Ibolica:  ecclesia;  fllii !  Qiiod  dico  corapeleutiliiis  *  *' 
ei  fidelibiis,  aiiiliant  poeuiteiites.  Qiiod  dico  lideUbus^ 
diro  et  competenltbus ,  et  p(eiiitentibus.  Audiani 
catecbiiuieiii,  audiaiil  oiniics,  oiuiies  timeniii,  iieuio 
conteinnat ;  sti  inibi  in  coitsolaiionein  vester  audi- 
ttts,  ne  vobis  sit  iu  lestimoiiiuui  dotor  meus.  Gom« 
peientibus  ilico,  fornicari  vobis  noii  licet,  sufllcianl 
^  vobisuxorcs  '  ;  audiat  Deus,  si  vos  surdi  estis»  au- 
diaiil  augeli,  si  vos  couteMiniiis.  Coiieubiiias  vobis 
habere  iioii  licet;  ct  si  iio»  babetis  *^  uxore.s,  ta- 

COnUECTCRUM. 

netpie  a  prorroalionc  fliionim  ahborrerent ;  iprlium, 
nl  iisque  ad  morieni  iii  ea  viiar  coiijiiiiciimie  m:iiieii'^ 
duui  aibi  pmponeieut.  Ei  iu  bis  quiileiii  srriliil  B. 
Augiisiiiiiis  pOMse  aii(|Uo  iiimio  iKci  unpliasessn  et 
coiiiiiibiim,  quamvis  bic  babitain  iion  aiideai  ap- 
pcllare  iixorem,  qui:i  iiou  inlerveiieraul  iiislniim  ul4 
(bHalia  et  alia,  qii:v  jiire  civili  et  enionico  require 
banlur,  ut  e.<i8el  liitilitna  uxor  :  qiioil  baliet.  r  in 
pr;c«licla  iiov.  18,  et  iiifra  50,  q.  5,  c.  aliier.  Itaquo 
li»jiisii(0(li  muiieres,  qiiuiii  iioti  cssrnt  iixores.  vo 
cabaiilur  roiicubiii;c;  sed  ob  illa  iria.  ac  piieciD^ie, 
qiiod  in  affectu  iiiariiali  permanere  siattii*ratii,  pi*r- 
ntitieliaiiir  ipsis  comiiiuiiicare,  babebaittiirqiii'  lan- 
qiiam  iixores  miiiiis  soleoiiiier  dii('l:e.  fcii  Ui"*  tbt, 
(juod  bic  et  in  si^(|iieiiii  capile  dii-iiiir  |iio  nxoie  ct 
bico  uxoris    babtie  cfmcubinam ;    idqiie   (jraii.iins 

Q  ipse  ad  liiieiit  capiiis  aultMediiiti.s,  §  concnbina,  iii« 
dicavii.Nam  coucubinarum  ad  leiupii»  adbitfitariim, 
etiaiusi  lilioriiiii  procre.rihloruiu  c:iusa  balMi'eiiiur, 
plaiiu  illicilus  crui  concnbiiiaius,  qiiod  us;»ei'il  id.'iii 
B.  .Aitgusttmis  c.audte,  lulra  cad.  et  iii  eodcni 
lib.  De  boiio  coiijug.li,  cap.  cvncii^iia,  iitCni  5^ 
qiWdi.  2. 

C.  VI.  •  ConipeteniibHs  :  lloc  loco  verba  siiul  ex 
origbiatiin  Siuoi  onliuem  rcstiiuia.  Qiii  auteiu  vo- 
careuiur  coiupeientes,declarat  fi  Aiigtistiniis  iii  ser- 
uione  ad  coiiipeieuies ,  al(|iie  inlelligi  Ciiaiu  pote»i 
ex  eodem  B.  Augiisiiiio  atibi,  ci  e\  aliis. 

'  Vxores  :  lii  bac  pnecipiie  paric  iioii  siiiit  rel:ita 
pi-opria  vertia  U.  Augiisiiui  ;  scd  nouuulia  oniissa 
uc  miilala.  Nam  ipse  *}*  ila  scribii :  sitfficianl  robis 
uxores,  autnec  ttXores,cottcubinus  vobis  httbere  non 
licei.  Audiat  Deus,  si  vos  snrdi  estis  ;  audiunt  aiiviMi 

r^  ejus,  si  vos  coniemniiis  :  concubinus  vobis  hubere  nor 
licet :  si  "  audiant  competenies^  quod  dico  lidelibns^' 
non  httbeiis  uxores^  non  licet  vobis  httbere  coitcubinuss 
qutts  poslea  [aiiitiitaiis,  ui\  dncatis  nxores;  tiuumo 
magis  damnatio  vobis  erii,  si  habere  cottieiiits  ei  coh- 
cubinas  el  uxores  *  dimi^iatis  *  i 


DtsT,  XXXIV.  C.  II.  Noi.  Corr.  '  uno.  **  abstineatur,  ei  in  itne,  cessabit  :  Odl.  Illsp.  *^*  vero  : 
lk>bm.  ==  C.  III.  ^*Ex  8yu.  sub  Douifac.  h.  A.  7M.  —  Burcb.  I.  i,  c.  2U.  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  289. 
—  C.4,  Cotiip.  I,  de  cler.  r«n.,  c.  4,  X.  b.  I.  "  bab.  A.  400.  —  Uo  l*au.  I.  li,  c.  iO.  Decr.  p.  ^,  c.  ui. 
=:C.  IV.  ••  add.  :  scilicel  :  Ed.  Bas.  f  A<i*<o< ;  Coll.  Hisp.  ff  add.  :  r^ro  ;  ili.  =  C.  V.  "  i\i> 
i'au.  I.  0,  c.  50.  Vevr.  p,  8,  c.  U6.  (ex  libr.  lie  eonsonanlia  nov.  et  vet,  test.)  Ceicrum  liber  isnusiiiodi  iuh  r 
(ipcra  Ndori  umi  exsuti;  siniili»  latiien  siinl.  1.  2,  de  differeniiis  spir.,  n.  iH;  dc  onic.  eccl.,  1.  i,  «•  \^,  ii 
lio.  I.  beiittiil.,  c.  iO,  citjns  litulus  est :  de  dtfferentia  ttitnmentorum  =C.  VI.  **  Seriii.  39i  E  1.  Matn., 
co.i.pugiiiiiiiis  ex  variis  Augiisi.  locis,  et  snpiHisilitius,  nt  videiur«  —  Burcb.  I.  9,  c.  l5.  ho  faii.  1  U, 
c.  45.  Dccr.  p.  8,  c.  155.  Polyc.  1.  0,  t.  8.  *'  t/uoU  dico  compeienttbns,  amiittnitideUs,  quod  dico  fitietibus^ 
amiiant  et  cempetentes^  quod  dico  fidelibus  et  eompetenlibue  et  pmiiientibus  (hafc  duo  vcrDa  absiiiit  ub  EUd* 
hd>.)  audinni  caiechumini  ^  et  omneSf  eic,  :  Edd.  coll.  o.    ^^  habeatis  :  Ed.  Bas. 


191  DECKm  PARS  l^RIMA.  DIST.  \Ji\lX^  IfST 

non  lcebit  yobU  Imliere  concMbiiias,  qii»s  po^-  t,  qui  pelUcem  tetmeretiicemcA^ndttHi  mariiali  nffeetn 

vei  4fuia  t&rrupta  fierem  virginitain  ttmiierit^  9e(quia 


ea  '*  (liiiiiualis,  ei  dnealii  uxorea ,  Uiiio  iiiagi» 
damnaiio  '*  vobis  erii,  si  volueritis,  habere  uxorea 
et  conciibinas.  » 

III  Pars.  Gralian.  Ceierum^  $i  non  iali$  concu-' 
Wna  {utrit^  el  wta^  iUiu$,  de  quo  agitur,  futurcr  in-^ 
eoniinentio!  $u$picionem  auferre  digno$citur ^  apo* 
stcdta  ettKeeehne  ad  ordinem  diaconatue  proteki  po- 
test. 

Vnde  Pefagtns  Papa  urihit  Florentino  Epi$copo  "  • 
C*  VIL  Qni  po$l  moriem  uroris  hnbnerii  de  ancilla 
liiio$  diaeonu$  fieri  permiltitnr. 

Fraiernilaiin  iua  relatione  suscepia,  ejiis  laforera 
KituiHbis  qutdeni  nupiiaa  expertiMn  iion  faisse  <ti- 
dicinuis,  casiitiitem  titmen  eum  **  priorl  non  ser- 


merelricari    nou  deuinit^  iUel  tn  nxorem  dueatufm 

Utrumqueenim  impedimenium  e$Mihet  p^ietteH^  qut 

wiuue  ad  oaeroe  ordinee  periingere  vaieat. 

Unde  Uilarius  Papn  tn  Stfnodo  liomaua^  cap.  S»  $erU 
bii^  dicen$  •• : 

C.  IX.  Qui  virginem  nou  duxil  uxorem^  ad  $acro$ 
ordine$  non  accednl. 

Curandiim  •*  ergo  impriiiiis  est,  iie  ad  sacros  or- 

diiies  '^  sicut  geslis  prioribus  aiite  priiscriplum  est 

quisquam  '* ,  qui  uxorera  1)00  vifgiiiein  duxil  **» 

aspiret. 

C.  X.  BtiyaiiiKt,  uei  pmmten$,  corpore  vitinlue^  iitierau 
ignoran$^  curim  vel  condiiiom  obnoxiut^  clericuB 
non  fiau 


vaase   coiijiifio  desigiiasti.  Et  qnamvis  molta  sinl,  B  ;^„,  (^regoriiis  ^  iirljis  RomaihT  Pntsul  5giii7lfllin* 


qus  in  httjustnodl  casibus  observari  canonlcx  Ju- 
beat  aublimiiaiiii  **  auctoriias :  tnmen  quia  defcctus 
iiostroruin  '•  leinporum,  quibus  non  soluin  merila, 
sed  corpora  ipsa  hominum  derecerunl,  dislriclioiiis 
illlus  nou  paiiiur  *  in  omnibiis  *  mancre  ceusuram, 
etaeias  istius,  dequo  agitur,  fuiurae  incontiiienlicQ 
suspicioiieiu  auferre  digiioscilur,  ut  ad  diaconatuiii 
"  po9sit  provelii,  *  temporum,  ut  diotitm  esi,  con- 
descendentes  dcfectui,  *  concessisse  nos  noveris.  Ei 
infra  :  §  1.  Micenain  •*  vero  aiicillam  ejiis,  ile  qua 
sepost  iransiluin  uxoris  filioshabere  coiifessus  est, 
jiihemus,  ni  lua  dispositioiie  cuiqiiam  '*  oioiiaslerio 
coiiiinentiain  proressura  tradatur  *. 
Gratian.  Hoc  ex  di$pen$atione  miserieordice ;  ce- 


♦*  Epi$c.,  iib.  II,  epi$l.  25. 
rrxcipimus,  iie  unquam  illicitas  ordinatioiies  fa- 
cins,  nec  b^amum  aut  qui  virginem  nonest  sortiluft 
tixorem,  aut  ignoraniem  lilteras,  vel  in  qualibet  parlQ 
corporis  vitiatum,  vul  pa^iiitenlt£  ^*,  vei  curis  aui 
cnilibet  conditioni  obnoxium,  ad  sacros  onllfies  per- 
inillas  nccedere  :  scd  si  quos  hujusinodi  repercns 
^*,  iioii  audeas  promovere. 

C.  XI.  Nou  fial  eacerdot,  c«ju$  uxorem  tvidenter 
conelal  adulterium  admi$i$$e, 

Ilem  in  Neocxsariensl  Concilio  ^^,  cap  8. 
Si  cujus  uxorem  adulterium  commisisse,  quam 
essel  laicus,  evidenter  fuerit  comprobaturo,  hic  atl 
ministeriuin  ecclesrasiicum  admilli  iion  poiest.  QuoJ 


terum  ex  rigore  di$ciptinte  inieUigiiur  illud  Aurelia-      si  in  clericaiu  jain  eo  coiistituto  adulteravit. 


neiisis  ^  Concilii  : 

C.  Vllt.  3fofi  admiltatnr  ad  cleruni^  qui  prcrter  uxo- 
rem  alinm  cognoverit. 

Si  quis  de  laicis  post  uxorein  aliam  ctijuscunqiie 
condiiionis  cognoverit  tuuliereui,  in  clericom  *^nul- 
laienuaadmiilatur. 

IV  Pars.  Graiian.  Quod  ergo  de  pellice  et  mere- 
Irice  apud  Gregorivm  el  Innoceiitium  $cribilur,  pro' 
pler  $pem  fulurce  inconlinentite  conililuium  credflur, 
qnia  dif/icite  conlinentiam  $ervat^  qui  $e  illicilo  con- 
cubilu  maculare  non  metuit,  Vel  prohibelur  ordinari^ 


repudiodimittereeani  debet.  Si   vero  rettnere^us 

coiisortium  velil,    non  potest   suscepto  miiiisierio 

perfrui. 

C.   XII.  De  eodenu 

Item  ex  concilio  Martiui  Pap«'e  ^. 

Si  hiici  *•  uxor  In  adullerio  fucril  deprehensa,  hir. 

lalis  ud  miiiisieriiim  ecclesiaslicuin  niiUo  modo  ad- 

ducaiur.  Si  autem  |)OSt  ordinatioiiem  aiicufus  cie- 

rici  uxor  adulterata  fuerit,  diniittat  enin  **.  Si  au- 

tem  cum  ipsa  voliieritperiuaiiere,  a  niiiiistcrio  alie- 

nus  sit. 


NOTATiONES  CORiiECTOACM. 

C.  VII.  <  Tradatur  :  Apiid  Anselmnm   seqniuir  :  n  intillo  aliter  in  Poiycarpo. 
M  meliori  $one  ad  quod  promoteiur  oficium  iub  bo"         ^  AuretiaMnsi*  :  Uxc  ao  verbnm   habentnr  ia 
nw  pot$it  fumof  meriio  minieirare.  nec  atiqua  opinio^      cuncil.  Geruudensi  *,  cap.  8« 
fits   ejue    macutandeB     retinqualur  occatic  :  ncque 


DisT.  XXXIV.  C.  VI.  "  propterett  :  Ih.  •*  damnum  :  \\u  f  Vei  ba  aslcriscis  inchisa  in  Edd.  MaurU 
iionim  tion  leKUUlur*  'Mlaic  Pelugii  II,  ui  >itlelur,  epistola  int«*gr:i  iegiiur  ap.  Anseltn;  eisiinin  piaiit 
v.rhis  eain  ex  msc.  Colbertino,  T.  5.  Miso««il:iiicoruin  prottilil  BahiEiiis. -^  Polyc.  I.  9,  t.  !.=C.  VII. 
••  rniti  :  K<ld.  Par.  Lugdd.  Atilw.  —  nohiii.  *»  $nbiHUati$  :  Ans.  *•  nostri  lemp.  :  Edd.  coll.  o.  »»  dimco' 
natH$  ordiuem  :  eajd.  ••  Nicennm  :  Ed.  Bas.  ••  cuju$cunque  :  ib.  r=C.  Ylll.  *  liab.  A.  5i7.  —  Btirch. 
I  a,  f .  58.  Ivo  Dccr.  p.  6,  c.  I3D.  »^  clcro  :  orig.  —  c/«riiiii  :  Edd.  coll.  o.  •»  liab.  A.  i5$.  —  Aus.  I.  7, 
c.  45.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  50.  =C.  IX.  •*  cnvenJum  :  orig.  —  Ivo.  "  gradus  :  orig.  —  Aiis.  Ivo.  »■  lyta»- 
'/Mff :  orig.  »•  duxerii :  Ed.  Bas.  =  C.  X.  ^»  Ep.  57.  (scr.  A.  592.)  I.  i,  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  7,  c.  55  (42). 
Ivo  Dt  cr.,  p.  8  ,  c.  288.  —  Polyc,  I.  2,  l. -31.  **  Saterniiano  :  Ed.  Bas  —  5i7i/iino :  Edd.  coll. 
««l  ^*  fjnniientem  :  Creg.  —  Ans.  ivo ,  a  qiiibus  verba  duo  proxiinc  sequeiilia  pariier  ahsiittt.  ^» 
reperi$  :  Eil.  Par,  :=  C.  XI.  **  hah.  A.  5U.  —  InterDrctalio  h^jus  cap.  iii  roll,  Aiis.  I.  7,  c.  lU, 
ucc  piiscas,  iie<|ne  lli^p.,  iiec  Dion.  vcrs.  rcspondei.  =  C.  ill.  *'  c.  28.  Ciip.  .M:irt.  Brac.  cx  c.  8.  Couc 
Neocass.      *•  aticuju$  :  Coll.  Ilisj».     *'  ;;dd.  :  a  cura  ;  E«l.  B:is, 


m 

Gralian 
tirginet  non  tunt  iortili  uxores  a  saerit  ortiinibut 
prohibeniur.  Sed  qntgritur,  $i  quit  anie  Impiima  ul- 
duam  duxii  uxorem^  an  prcpierea  mI  prokibendut  a 
$acri$  ordinibu$  f 

De  hi$  ita  $cribU  iDnocenlins  *•  Papa   Virtricio  *• 

Roihomagen$i  Epi$copo,  epi$t.  //,  eap.  5  [etH.]. 
C.  Xlli.  Qui  ante  bttpti$ma,  teu  po$t  bapti$ma  w- 

duum  duxit  nxorem^  non  admittatur  ad  eterum. 

Si  quis  ▼iikiani  (licet  iaiciis)  diixeril  iixorem,  sins 
anle  baplismum  ••,  site  po»l  baptismum,  non  a^bniUa- 
4iir  atl  clertiiT),  qnia  eoiiein  vllio  viclelur  exclnsus.  Iti 
Kiplisino  enim  crimina  diniiUunlur,  non  acceplaeuxo* 
risconsortiumrebxatur.ff  infra  :  §  1.  Qirod  si  non 
piiiainr  uxor  essecoinputanda.(|ii:eante  bapiismum 
ducu  esl,  ergo  iiec  filii,  ( 
siiiit,  pro  filiis  balieanlur 

Gralian.  Prohibentur  eliam  bigami  a  quoiibet  or- 
dine  clericntu$Juxia  iliud  AmUro^\i,epi$t.  LXXXII, 
•'  ad  VerceUen$em  ••  ecclesiam  : 
CXIV.  Qui  $ecundaconjugia$orti(ur,  ciericu$  nonfiaU 

Cognoscamits  ■»,  non  soliim  *  hoc  *  de  episcopo  «i 
presbylero  Apostoliim  sialiiisse,  sed  etiam  Palres  iii 
eoiicilii  Ni<;aDni  iractalu»*  adilidisse,  neqiie  clericiim 
quciiqiiain  debere  esse,  qui  secunda  coiijugia  sor- 
litiis  sit. 

V  Pnrs,  Gratian.  Simiiiter  eiiam  viduarum  mariti^ 
vel  ancHtarum,  vel  meretricum,  clerici  fieri  non  po$' 
tunt, 

Unde  in  canonibus  Aposloloniin,  c.  18,  legitur^: 
C.  Xy.  Spei'tneuli$  pubticis  mancipatam,  vet  ejectam 
tei  attcittam  du€en$  uxorem,  diaconu$  non  fiat. 
Si  quis  viduatn  aiu  ••  ejeciani  accefperii,  aul  me- 
retricem,  aiit  ancillanu  vel  aliqiuiin  de  iis,  qiue  pu- 
blids  6p«ct.*ieuli!i  inancipaniur,  ooih  poiesi  esse  api- 
sco^a.  aiii  presbyter,  aut  diacomis,  aiit  ex  eorum 
niimero,  qui  iniiiisierio  sacro  deserviiiiit. 

VI  Pars.  Graiian.  Quoe  autem  $it  vidua,  quw  eje- 
tlfl,  vel  meretrix,  Uierotiymus  epi$t.  CXXVUI,  ad 
Fnblolam  de  ve§te  taeerdolati,  o$tenJii  dicen$  : 

C.  XVI.  QuK  $it  vidua,  vet  ejecia,  Ifet  meretrix. 

Vidua  est,  ciijus  mariliis  est  inortuiis.  Cjectaest, 
qu«  a  marilo  vivente  projicilur.  Meictrix,  qux  inul- 
torom  libtdini  uaiet. 


MCRETl  PAHS  rRlHA.  DIST.  XXXIV.  m 

Prcmtuit  anctorUatibut   bignmi  ei  qui  A     VII  Pars.  GraliBn.  Sed  po$ltn  mtpomm  defeetni 

eondeuendene  Papa  llarllnos  tJi  m'tuoribH$  ordinibu$ 
irot  eon$ti(ui  permimtt  nou  regutam  "  prcefigendo^  di- 
cen$ : 

C.  Xyil.  Inter  lectore$  ret  o$tiario$  depntetur  tub' 
diacouu$^  $ecund(im  ducen$  uxorem. 

Sl  ••  snbdiacomis  secundain  uxorem  duxerit, 
iiiter  lectores  vel  osliarios  babeatnr,  ita  ul  Aposto- 
liim  ••  non  legat. 

Gratlan.  lSecee$itate  tamen  exigenle  bigttmu$  u$que 
od  $ubdiaeonnium  pote$t  promoveri. 

Lnde  ftlarlinus  Papa  aii  ••  : 

C.  XVIII.   Viduftm  ducen$  uxorem ,  $nbdiaeonu$,  ri 
Hece^$iia$  exigai^  fieri  pote$i. 

Leclor,  sl  viduam  aiierius  uxorem  acceperil,*ifi 
ducUesl,^ergo  nec  filii,  qui  anie  bapiismum  geniii  b  lectoraiu  permaiifat,  aiit  si  forte  necessius  «it  •«, 

subdiaconus  fint ,  nibil  aiitem  stipra.  8imili(er  el  ai 
bigainus  fiieiii. 

Vlfl  Pars.  Gralian.  QnI6ms  auiem  propria  coit/v- 
gia  jnrohibentur,  imerdicitur  etittm  nuptialibu$  eon*- 
riw$^  iniere$$e.  «i 

Vnde  in  Agalbensi  Concilio,  eap.  39  %t(iir  ••  : 

C.  XIX.  Piuptiarum  convivii$  pre$bfieri  intereeee  nou 

debeni. 

Prcsbytcri,  diaconi,  siibdiaconi  vel  deinceps,  qui- 
bus  dncendi  uxores  licentia  ••  non  asi  «,  etiam  nVv^ 
narum  nupliarum  evilenl  convivia,  nec  bis  coBtibu^ 
niisceanlur  •^  ubi  amatoria  cantanturel  lurpia,  »ui 
ohscoeni  motus  corporuin  cboreis  *•  et  saliaiiunibua 
efferiintur**,  ne  auditus  aut  •^  obtutus  sacris*mys- 
teriis**  depuiaU  ••  lurpium  st^ectaculorum  aiquo 
verborum  contngione  polluantor. 

IX  Pars.  Gralian.  Yidua  vero  intettigenda  e$t , 
ii  po$i  $otenne  f<Bdu$  nuptiarum  morie  iutervenienie 
a  viro  $tto  divi$a  fuerit.  Ceierum  $i  antequam  conre- 
nlant  fatati  nece$sitate  ab  atterutro  divisi  fuerint, 
iicet  ex  $pon$atibn$  uxor  $it  appellata^  non  iameH 
po$t  morlem  $pon$i,  etiam$i  in  propria  $it  ducta^  ei 
cum  eo  vetata,  vidua  appetlatur^  nec  ex  ejn$  coputa 
a  $acri$  ordimbu$  atiqni$  prohibetur. 

Unde  Pehigius  Papa  $cribH  '•  : 

C.  XX.  Qui  cum  alio  velntam,  non  tnmenilH  nuptam^ 
uxorem  duxit,  $acerdo$  fieri  tion  proliibetur, 

ValentinO  clerico,  cui  inulier  cum  alio  airte  velala^ 

;^0TATI0NES  CORRECTORUM. 

C,  XIX.  «  Licentianone$i :  In  codicilins  impres-  D  concilio  Veiieiico,  c.  il  (nbi  hoc  idem  repelilnr)  ha- 
%\s  leKebatur :  ticentia  modo  non  e$i,  Expnncia  cst      betur.  Ac  presbyieris  quidem  nunquam,  ne  apud 
aiciio,  modo^  qiix  neqne  in  originali,  neque  in  ve-      Giaecos  quidein,  liciiil  diicere  uxores. 
iuslis  exeinnlaribiis  Gratiani ,  aul  Burcii.,  Ivone, 


DiST.  XXXIV.  C.  XIII.  w  scr.  A.  4(U.  —  Ans.  1.  7,  c.  II.  Ivo  Decr.,  p.  b,  c.  55.  "  Viciori  : 
m^  ciill.  o.  — .  C.  XIV.  ••  abest  ab  Eil.  Bas.  •>  c.  A.  596.  -^  Ivo  Pan.  p.  6,  c.  05.  Becr,  p.  8,  c. 
«H).     »•  ad    Vercelten$en  :  Eild.  coll.  o.      •»  coano$cimu$  :  Ed.  Bas.      »*  concilio  Nic.    traclalu$  :  oiig. 

Ivo  Pan  I.  «i,  c.  68.  Docr.,  p.  8.  c.  297.  =  C.  XV.  »•  vel  abjeclam  :  FaI  Bas.  --  ei  ei :  Eild.  coll.  ivl. 
=  C.  XVI.  •»  Iia»c  tria  verl>a  ab.su«t  ab  Edd.  Arg.  Nor.  =  C.  XVII.  ••  c.  44.  Ci«p.  Marl  Biac  , 
cx  conc.  Tolel.  I,  c.  4.  ••  epi$totnm  :  Edd.  Lngdd.  II.  III.  ••  r.  43.  Cap.  Marl.  Brac,  ex  eoii.  rone. 
Tol  c.  5.  =C.  XVIII.  •«  fuent  :  Edii.  coll.  o.  ••  hab.  A.  506.— Keg.  I,  i,  c.  5i5.  Burcli.  I.  ±  c.  154.  Ivo 
|)ecr.  p.  6,  c.  «i.8.  Polyc.  I.  4,  c.  31.  =  C.   XIX.     ••  ticilum  :  Ivo.      •*  admiueantur  :  Coli.  Ilisp.  —  Ivo. 

cliori$  :  ib.  ••  offeruntur  :  Ed.  Bas.  •'  el  :  Edd.  coli.  o.  —  Ivo.  ••  mini$lerii$  :  Edil.  tM,U.  o-  pr.  Bas. 
Ar|.  deputatu$  —  potluatur  :  Coll.  Hisp.  —  '  excepU  lauion,  Ed.  Bas.  '•  IJanc  ep.  Ivo  Decr. 
po,c.  t13.  Pelagii  nouiine  profert,  scrilieniis  ad  Marcettum  Atoniensem  £p,  (3enonieu$,  fc>. :  Balu;**. 
in  Misc.  1.  5.)  Nec  lainen  desunl  inier  VV.  DD.,  quibus  supposilitia  esse  videatur. 


nmi  taiMi  ei  impii,  ted  'virgo  p^rmsneas»  po8i  A  cepil,  iiuUitni  in  pronioveiulo  ewicriMnr  ^ *  iilM»lac«- 
iiiortein  ejnn,  rttiii  quo  vckiu  ernl  HfKinsa '^  coiijii-  iuiii,  quia  niliil  e>-t  (4|u;miiiiui  ;i(1  Iiuiic  ariicoltia 
gali  ciil  copula  sociaU,  quia  iieniui  ^*  velaiueo  ae*      perliool)  qiioU  ei  de  cauouicis  obvict  iiisiiluti»  ^\ 


GRATIANUS. 
1.  Pun».  A  qnilfiu  ordifiibui  bigami  prohibenntnr, 
et  uirum  reputeulur  bigami  ^  qui  ante  buptii^mum 
habuerunt  unam^  et  post  baptimum  aUeram^  et 
au  liceat  uortiri  uxore$  in  $acrit  ordinibut  ro»- 
$lituli$ ,  muUorum  auctoritaiibu$  breviter  monstra* 
tum  e$i.  J  1.  Sequitur  autem  iu  de$cri\}tiou€  Uiaapo^ 
$toliea^  :  ul  tit  sobriiis,  qui  ordinandu$  eK«  iion 
^ritioleiaus,  ^juod  ex  auctorilate  teteri$  te$tau$enti  in- 
troductum  e$t,  Mini$lri  *  enim  templi  prokibemur  g 
vinum  et  $iceTam  bibere »  ne  ebrietate  graventur  cordn 
eorum  et  ut  $en$u$  eorum  rigeat  ^emper^  et  tenui$  si/, 
tel  quia  venter  mero  w$tuan$  [ueile  de$pumat  in  libi' 
dhiem.  Utide  Noe  in  ebrietate  iiudavit  [emora;  IiOtk 
autem,  quem  Sodo$ia  non  vicit^  vina  viceruut.  {  2. 
Qtod  *  tiimen  ^  vinolentHe  eue  proliibetur^non$emet^ 
aed  [requenter  9iM0  reptetne  debet  inteliigi. 

Uinc  etiam  iii  caiiouiliiis  Aposlolorum,  can.  43  at  12 
tegitur  • : 

G.  I.  Diaeonu$^  pre$bgltr  et  evi$copu$  ebrieiali  et  aiece 
dir$erviente$f  nui  de$ierinlt  deponantur  f  .* 

Episcopns,  aut  presbyier,  aiil  diacouus^  alcar 
aiqiie  *  ebrieuili  deservieiis.  aul  desiiial,  aul  rei-te 
dainiielur '.  Subdiiioouiis»  aul  lectnr,  :ua  cauior 


DISTiNCTIO  XXXV. 

cariies,  dicente  Aposlolo  ** :  Donum  e$t  viaum  non 

bibere^  et  carne$  uon  romedere.  Gl  viimui  eiiiiii  ctioi 

cariiibus  post  liiliiviiiin  deittctiiuui  est. 

C.  III.  Aiieimm  f$l  a  sapienie  polationibu$  4t  ebrie- 

tiUibne  vacare. 

Idem  lib.  11  coiilra  Jovinianum* 

Liiiuriosa  ^^  res  viiiiiiii,  ei  luiituUuosa  *'  ebrieus; 

oinnis  **,  qiii  cuiu  bis  uiiscelur,  iion  eril  sapieuK. 

C  IV.  Ignominiosum  eet  $acerdoti  ajluere  datieUsg 


epuli$  atque  [a$cioii$. 
Ideiii  iii  Michaam  ad  r.  2« 
Ecclesiac  priucipejB,  qui  deliciis  aflDiiunt ,  et  iiiier 
epuias  atque  lascivias  pudicitiam  servare  se  crcnluut, 
proplieliciis  ^^  serino  describit,  quod  ejiciendi  $int  da 
$patio$i$  doMibtt$  tauti$que  convivii$  et  multo  tmboie 
epuU$  conqui$iti$^  et  ejiciendi  propler  '*  maloM  cogi- 
tatioiie$  et  opera  $ua.  Ki  si  tIs  scire,  quo  ejtcieiidl 
siiiil«  evaiigcliuiii  '*  \e%e  :  in  tenebrae  eciiicet  exU» 
rioree,  ubi  erit  ftetu$  et  $tridor  dentium.  Annou  coti- 
fuslo  et  ignoiiiiuia  cst  iesuiii  crucifuuin,  'uiagistruui* 
paupereiu  alque  esurienteiii,  fartis  praedicare  oir* 
porlliiis?  jejiiuioruinque  dociriuaui  rubentes'*  Ihhv 
cas  iuiueiuiaque  ora  proferrc?  Si  in  a|wsloloriiui 
loco  sumus,  iion  solum  sertnonem  eoruui  iiuiteinur. 


siiiiilia  Jaciens«  aul  deslnat,  aul  coiuinuuioiie  prive-  q  scd  conversationein  quoqiie  **  cl  abstiiieniiaiu  aiii* 
lur.  Siiiiiliter  eiiain  laicus.  pleclaiuur. 

C  11.  Ei^u*  cnrnium  ei  viiii  poiut  po$t  dituvium  eon- 


ce$»u$  legitur^  po$t  Clni$ii  odoenium  iiiltibitu$, 
Jtem  Uicroiijfiniis  tib.  1  contra  Jovininnum. 

Ab  exordio  coiidilioiiis  liuinaiia:  nec  cariiibHS  v«- 
scebainur,  nec  dabauius  repudiuiu,  nec  piaepuiia 
oobis  eripiebaulur  in  signiiiii.  Iloc  cursu  ad  dilii* 
viuiii  usquc  perveniiuus.  Pust  diluviiiui  auiein  cuin 
daiione  legis,  quani  iinpiere  nullus  pdtiiit,  carnes 
ingesix  suut  ad  vescenduin ,  et  re^udia  "  cuiice»sa 
duritia;,  el  cullellus  circumcisiouis  apposilus,  qiiasi 
Dei  inaiius  *  plus  in  nubis  creaverit  qiiam  uecesse 
est.  Po^lquaui  autem  Chrislus  venit  iii  lliie  teiiipo- 
niin  "•»  et  a  reYolvii  *•  ad  A ,  ei  "  extretuitaicm 
reinixit  ad  priitcipium,  nec  repudiuui  iiobis  dare 
peruiittilnr ,  iiec  circuiiicidiuiur,  nec  coinediuiiis 


C.  Y.  De  eodem.    PALEA. 
Idem  ad  Oeeanum^  epiei,  85. 
c  Venier  niero  cstuaiis  ciio  despiimat  '*  iii  libi* 
dines.  Ubi  ebrieias,  ibi  libido  doininaiur  et  furor.  » 

C.  VI.  De  eodem.  PALEA. 
IMcm  ad  Nepotianuw^  de  vita  clerieorum.] 
I  Viuolenium  sacerilolem  ei  Apostoliis  damnat, 
ei  vetus"  lex  probibet.  Sacerdoies,  qiii  niinisiraiii*^ 
in  teinplo  Dei,  probibculur  viniiin  el  siceram  biben*, 
ne  iii  ••  crapula  ei  ebrietaie  aggraTeniur  *•  cor<la 
eorum.  Siiera  bebnro  "  sermoue  oninis  potio  nuu- 
lupalur,  qu;e  ••  iiiebriare  polesl.  Et  in[ra  :  QuiJ- 
qiiid  iiiebriat  et  *•  slatuin  meiilis  everlil,  fiige  tiuti* 
liter  ut  ••  viiittm.  yotite  •%  ail  Aposiolus,  tne^rtori 


DiST.  XXXIV.  C.  XX.  '»  $ponKo  :  Baluz.  I.  I.  —  Ed.  Bas.  —  fuera.  $pon$a  :  E  'd.  coll.  o.  "  interim : 
Ivii.—  Batuz.    '•  generaiur  :  Boliiii.    »*  con$titnti$  :  Baluz.  1, 1.  —  Edd.  coll  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  Aulw. 

DisT.  XXXV.  Pars  I.  »  1  Tiin.  c.  5,  v.  2.  •  iufr.  ead.  c.  6.  »  gioss.  iuteilin.  ad  Tiui.  I.  c.  ^  autem  : 
Edd.  r«ll.  0.  ■Kfg.  \  c.  U4.  Burrli.  I.  i4,  c.  5.  Ivo  Pa.i.  \.  3,  c.  «7ii.  Decr.  p.  13,  c.  73.  Polyc  I.  B,  t. 
17  Itabau.  de  poB:i.  c.  28.— f  roinmunione  priceiilur  :  K<ld.  coll.  n.  =  C.  1.  •  aut :  Ed.  Bas.  '  deponttur  : 
orig.=  C.  II.  ^repudii  —  duritia  :  K'!d.  coll,  o.  •  mutnt$  :  eaul.  »•  smcutorum  :  Ed.  Bas.  "  revotut 
etinm  :  E.ld.  roll.  o.  pr.  B.is.  «•  id  est :  Edd.  coli.  o.  "  Roiii.  c.  U,  v.  2I.=:C.  III.  '*  Prov.  c.  20,  v.  ». 
*■  roiitumetio$a  :  Kild.  coll.  o.  •  "  adtl.  :  eiiim  :  Ed.  Bas.  =  C.  IV.  "  Mi<  ln-ai,  c.  2.  »•  1.»  Kdd.  i  oll. «». 
b;ec  verba  lcgiiiiiiir  vers.  seq.  posl  vcrl».  :  ejiriendi  $uiiL  »» Alattli.  c.  2i.  v.  15.  *•  add.  gen>.$  e:  :  Ivl. 
Bai.     •«  :il>esl  ab  E<l.  Bas.  =  C.  V.      •«  $f.umat  :  Edd.  coH.  o.  exr.  Bas.  =  C.  VI.      ••  Ltvii.  v.  10,  v.  0. 


ftiiiii.  c.  6,  V.  3.     •*  de$erviunt  altario  :  orig, 

Sti$  inebrinri :  E«ld.  coH.  o.     ••  abest  ab  Edd. 
js.--  Epbes.  c.5,  V.  18. 


"  a  :  E«l.  Biis.      •*  graveii.ur  :  ib.      •'  grarco  :  ih. 
coll.  0.     ••  ct  rirfim,  in  quo  e$i  tui. :  ib.     •'  iVoii  licet 


■•  qnti 


197  DECRETI  fARS  PftlMA.  0IST.  XXHM.  m 

viM,  ta  ^vo  at  Imxma.  Et  tvpra :  Qtii  aluirio  »•  de-  A  t3bi  *  enlm  *  nwlnm  ebrtefMis  agfmvTt,  jnM-emnni  ^' 

«er? iwii.  vimmi  el  siceram  non  bibanl.  Sponsa  Clirl-  sniim  ad  remedinm  tempftravii,  iion  eflitdii  aif  vi- 

Mi  ■  Tinnin  fugial  nl  vcnenum.  Viiium  el  ebrietas  H"in.  5  3.  Maiiebai  *»,  «iiieqriam  viniim  liivwiireinr, 

iitceiidiiim  esi.  >  otnnibus  inconciiss:i  liberlas;  ikmito  sdv^tiata  roii- 

C.  VII.  De  eodcm.    [PALEA.j  sorle  iialuru!  siio;  o[>scquia  servinnis  exigcre.  Non 

Jtem  Prosper  »»  de  tita  contemptatha,  Ub.  /7,  r.  52.  <>ssel  liodie  servihis  si  el»rielas  iioii  fiiisscl   Obrep- 

f  Lnxnriam  facil  el  nulril  viul  perceplio  nimia,  ^rsa  quidem  jam  fraleriias  pr.Tlaiioni8  invidia,  ma- 

iioii  nalnra.  >  ncbal  lainen  adliuc  paleriix  pielnlis  revereiilia.  Lasa 

C.  Tll!.  1n  parndho  abitmenlia.  pott  paraditum  P»elas  esl,  duin  rideliir  **  ebrieias.  Non  illis  ilaqiie 

edendi  latcivia  incepil.  solis  nocmit  vina,  guos  teiaaiil;  sed  et  illis  amplius, 

-item  Ambrosrm fn  lib,  de  Elia  eijejunio^  eap.  4  etZ,  quoriim  ociilis  lemiilenla  ebriorum  mcmhra  iindan- 

Sexlo  die  besti»  snnt  creat»,  et  cnm  bestiis  orta  tiir.  j  4.  Legimus  cliam  quod  palrein  Lotli  incbria- 

cdeiidi   potesias  est  et  usus  escantm,  Ubi  cibns  verinl  filiae  iu  moiae,  ad  qiteiu  limentes  jiicendiuui 

«flppit,  ibifinis  facttts  est  mnndi  :  ibi  »^  coepit  sua  So<loinitarum  'Confugeranl,  et  bnbilaliaut  in   spe- 

incrementa  nescire,  nbi  ccepertmt  divina  opera"  Innca.  El  tiifro  :.§  .*i.  Fiiit  ilaqiic  ebrielts  origo*^ 
circaenmferiari.  Qiioiiidicio**dccl.irainme8t,  quod  Biiicesii,  pes8iiii.t!  n^generaiionis  ^'  parliis  delerior. 

4)er  ribos  niuiidtis  baberei  ImmiiHii,  per  quos  ileMit  |  6.  At  non  Abrabam  vina  in  suo  convivio  miuisir.i* 

augeri.  Et  infra  :  j  1.  Ei  ul  sciam«s,  iion  csse  no-  bat,  sed  iiiimolabat  viiiilum;  bitlyrum  el  lac  eiiam 

Tuiii  "  jfjuiMiim,  priniam  illic  legeui  coiisiituit  de  aiigcUs  bospitibus  exliibebai.  'Coili  doiitiiium  muiidi 

jitjitiiio. .£l  tii/ra  :  Ewisque  nenio  tincvaricari  no-  agiiosrebal  aiictorem.  Viiiuiu  ergo  ixbibere  nou  po- 

veral,  ul  »*  ailbuc  ortst  iion  esset  •  qii»  prima  est  leral.*  Sed  recle  ^^  ilUc  deerai  maleria  peccati,  ubi 

pnrvaricatio.   ludictum  jejuiiium,  absiinenii;e  ^'•iex  eialTemissiopeccaKvrum.  DeiiiqueaiinuiiliavHeuin^ 

a  Domiiio  Deo  :  prav^ricatlo  legis  a  diaboio;  culpa  J.suiiics,  non  maudu^^ant  paneni^  neque  bibent  vinum. 

per  cibuiii,  lalebra  posi  cibuiu ;  cogiiiiio  ii.flrmiiaiis  Qni  cnim  Cbristiim  unniiiiiiul  ^*,  ab  omnl  viliorum 

in  cibo,  virtus  armitaiis  in  jejunio.  Et  infra  :  Ser«  iiiceiilivo  prarslare  se  debet  sUicuum. 

pens  giilc  persuadct  ^^  Dumiuus  Jcjunare  flecernit.  C.  IX.  Triyinia  diehut  a  eonmunione  abtlineat  c/e- 
luque  guia  de  *•  paradiso  reguantem  expulii,  absli-  "<^««.  V""«  '^«w'»  f"»*^  contiHtrii. 

iicniia  ad  panidisum  revocavit  erraiitein.  Ei  infra  :  ''^»*  cx  Coiicilio  Agnlbensi  ■•,  cap.  41. 

{  1  In  piiiicipio  generls  biiniani  ignorabalur  t^brie-         Aiite  omnia  clericis  viietnr '*  ebrietas,  quae  oiii* 

us;  piiiiius  Noe  vitieam  plantavit,  dedit  naluram,  nium  vitiorum  lomes  ac  uutrix  esl.  Iiaqtie  eiim* 
9e.l  i^iioravit  pnieiiiiaiii.  Ilaque  viiiiim  tiec  suope*  C  (|ueiii  ebriiim  fiiissc  riMisliieril  (ui  oido  pali{iir)«  aut 

penii  auciori.  Ei  hifni  :  Sed  iliiiis  ebrieuis  iioliis  Irigiiila  dierum  spatio  a  commutiioiie  slaMimus  sut»- 

Madet  sobrielalein.  Scmel  enim  iuebrialus  est  Noe.  moveiiduiu  ",  aiii  corporali  subdeudum  sup*»li£i(>. 

DISTINCTIO  XXXVI. 

ORATIANUS.  u„tig  j^  epiuola  Cila^ii  Papas  ad  Epiuop^t  per  Em^ 

1  Pars.  Oporiei  eiiam  ordinandum  ette  prudentem,  cauiamt  eap.  li^ ' : 

Quod  conira  eot  noiandum,  qui  tnb  nomine  timptici-  c.  I.  IlliUerati  et  corpore  piliaii  non  pr4fmo9eantur 

i«rii  exentant  ttuititiam  tacerdatnm.  Pnidentem  *  ad  clerum. 

uuiem  epiAcopnm  oporiet  inieUigi  non  tolum  tillernrum  lllilleralos,  nitl  aliqiia  paru»  corporis  vitintos  •  vct 

ferttia,  verum  etiam  ta:cn(arinm  negoliontm  ditpoti^  immiiiiitos,  milliiA  praesiimal  ad  clericaiuH^ordiuem 

lifnr*.  promovere  %  quia  liileris  careiis  sacris  nou  potest 

NOTATIONES  GOUAECTOftUM. 

DisT.  XXXV.  C.  \l.  •  Sponsa  Chrisli :  lu  cpistola  Dist.  XXXVI.  C.  I.  *  Vitiaio»,  vel :  IstT  diiaB  vores 

aii  EusUicbiiiiit  sic  b.tbt>tiir  :  lloe  primum  moneo^  hoc  D  absiiiit  a  plerisqiie  veliislis  exrniplaribus  Gratiani  «'t 
vhietior,  ul  tpvnta  Chritti  ri/iiriii  fugiat  pro  veneno.      originaii ',  ciijus  expressa  est  potius  senlentia,  quam 
Ki  p;tido  posl,  vinum  el  adoletcentta  duplex  etl  in"      verba  relala. 
(tudium  voluptatit. 

DisT.  XXXV.  C.  VI.  "  cf.  Hieron.  comm.  ad  GaL  e.  5,  et  ep.  ad  Eustnchiiim.  =  C.  VII.  »»  Imo  Julin- 
niw  Pomeriiis ,  ciijus  bic  liber  esi.  =  C.  VIII.  »*  nbi—ibi  :  orig.  »•  lemftora  :  Ed.  Bas.  ••  judi- 
cio :  Ei!d.  coll.  o.  •'  noveUum  :  eiEil.  »•  ^wiim  :  oaeil.  pr.  Arg.  ••  add.  :  «ci/iV«/  :  Ed.  Bas.  ^^  «11««/  : 
EiM.  iiill.  o.  *«  fl  :  eictl.  "  invenlum  :  orig.  "  add.  :  auUm  :  Edd.  coll.  0.  **  dendelnr  :  Eil  llas. 
-  irrirfrtiir  :  E  Id.  col.  rel.  *•  atld.  :  concubilut  :  Edd.  coll.  0.  exc.  Arg.  Nor.  *•  regeneralnci»  : 
Ria  roll.  o.  pr.  B:is.  "  Recte  enim  :  Edd.  coll.  o.  *•  Dominum  :  ejed.  —  cf.  Mailb.  c.  11.  v.  18 
^nnnHntinvit  :  £d.  Bas.  =:  C.  JX.  ••  bab.  A.  HOij.  —  Burcb.  I.  14,  c.  II.  Ivo  Dwr.  p.  13.  c.  79  ■*  w- 
i«/iir  :  Cidl.  Hisp.  —  Edd.  coll.  0.  —  In  coll.  coiic.  Gall.  ed.  a  Dom  L:ibat  :  a  clericia  viteiur.  ■•  tubmo' 
veatur  —  tnbdalur  :  Edd.  ci>ll.  0. 

DisT.  XXXVI.  p:irs  I.  »Gloss.  inieriiu.  ad  I  Tiiii.  c.  3,  v.  2.  •  ditpentalione  :  Edd.  coll.  o.  '  srr.  A. 
m.  —  l^miiems  can.  Mcrliui  esl;  in  colL  conc.  rel.  e.st  c.  1«.  —  Ueg  I.  I,  c.  411.  Burcb.  I.  i.  c.  18.  Ivo 
l*an.  I.  3,  c.  46.  Decr.  p.  6,  rap.  37.  — '  cl  Uegin.  ci  Ivoiic.  =  C.  I.  *  cleriiorum  :  Ed.  B.is  prove- 
hen :  Reg.  —  Ivo. 


1911  DRCRKTI  PARS  PBUIA«  D^T,  IXXVI. 

«gse  aptiis  oOicils,  el  viltosura  mliil  Ueo  pM>rsu»  ^^''«''«'ca/Mr.  SA,/itMiJ<ml>omtj|i(«ml*' :<^iinu«lilf 


oflerri  *  legalia '  prauscpia  uiaKeruai.  {  i.  StiniUler* 
qiii  se  ipsos  absciiuluiii. 

C.  H.  Ad  iummum  Mcndolitm  noir  a$pirel^  qui  ^m^r 
nit  $iit:endii$  vel  disctplini$  non  eMt  erudiius» 

Jlem  Zosinms  Papa  epitl,  mI  IhtyMum  Epitcoffum 
Salomtanum '. 

Qui  ecclesiaslicis  dhciptinis  per  ordinem  non  est 
Imbntns,  et  teinporum  approbationc  divinis  stipeu- 
diis  erndilus,  neqnaqnam  ad  sumnuim  ecclesiae  sa- 
f.^rdolinin  aspirare  pracsumat;  ei  non  solnm  in  eo 
ambitio  iuefficax  liaLeainr,  verum  ellain  ordinalores 
ejus  frareant  eo  ordine,  quem  *sinc  ordine*  '*  contra 
pr.'ece;*ta  Patrtim  crediderant  prxsumendnm. 

Gralian.  Eece,  quod  taerarvm  Uiterarum  oportet 
4pitcopum  habere  peritiam  :  unde  in  veieri  tettftmen-  D 
to  *^  tnr^r  cetera  ornamenta  pontifex  rationale  ferebat 
fit  pectore,  in  quo  icribebatur  manifettatio  et  veriiat^ 
quia  in  peclore  pontificit  manifetta  debet  etse  cognitio 
veritatit.  §  1.  Hinc  etiam  veclet  **,  quibut  arca  porta- 
batur^  jugiter  annulit  erant  inserti,  tti,  ^utim  area 
etMct  portattda,  nutta  fieret  mora  de  iutromittendit 
veetibut^  quia  prcedicatoret,  per  quos  ecclesia  ctrrum- 
fertur,  tacrit  litterit  temper  debent  insisiere ,  ne  tune 
quasrani  ditcere,  quum  ex  offieio  alios  debeant  docere, 
S  i.  Ilinc  eliam  David  ^*  priut  ex  gratia  Spiritut 
taneti  donum  teientiie  percepit,  et  pottea  adminittra- 
ttonem  regni  asteculut  ett,  \  5.  Salomon  ^^  quoque 
non  divitiat^  non  longa  tempora  htijut  vita*^  ted  ta- 
pientiam  a  Deo  petiit  et  impetravit.  {  l.  Ilinc  etiam 
Bominut  priut  ponit  verba  tua  in  ore  prcpheice,  et  C 
postea  constitiAt  eutn  tuper  genlet  et  regna,  dicent  ad 
ilieremiam  " :  Ecce,  dedi  verl)a  mea  in  ore  tno. 
£cce,  conslitui  te  Iiodie  snper  gentes  et  tiiper  regiia. 
S  5.  Hiiic  etiam  MaUehiat  ^  ait  :  Labta  saeerdotis 
ctistodient  scientiam,  et  legeni  requirent  de  ore  ^un^ 
quia  angelus  Domiiii  exercituum  est.  S  6.  Hine  etiam 
Sahator^*  no$ier  priutin  medio  doctomm  tedit^  au^ 
dient  illot  et  inierrogant^  et  poslea  prtedicare  eeepit^ 
quia  print  qnitqHe  diteere,  et  pottea  prtedicandi  ofi- 
eium  uturpare  debet.  \  7.  Hinc  etiam  Salomon  priut  ^*  ' 
ait  :  icmpus  tacendi,  et  pottea  :  lempus  loquendi, 
quia  veritat  priut  lacendo  ditciiur^  et  pottea  loqnendo 


(iicai«  veni.  §  9.  liine  etiatn  priut  apotlofot  docuii^ 
deinde  eot  ad  prmdicandum  mitit^  dicent  **  :  Esiolc 
er{|[0  prutienies  sicut  serpentcs ,  et  siutplices  sicKt 
coltimbas.  Sic  etiam  poat  returrectionem  priut  iilit 
tentum  aperuit  h  tcripturat  expianavil^  et  pottea 
dixit  *^  eit  :  Ennies  iu  mundum  universum ,  eic. 
Vnde  quum  **  de  quinqne  panibut  quittque  millia  ho* 
minuttt  vellet  reftcere^  priut  panet  accipient  fregii,  ei 
poslea  ditcipulit  dodit^  et  per  eot  detnum  turbit  ap- 
potuii,quiatacramentalegisetpropketorum  priut  dhr 
terendo  expotuit,  ot  pottea  eorum  teientiam  diteipuiit 
dedit^  et  per  oot  tandem  illam  fidelibut  dispentatit. 
S  10.  Hinc  et  Petrut,  quum  rectoributocetetite  tcrike* 
rel,  aii**  :  Paraii  esse  debeiis  reddere  rationem 
omni  poseenti  vos  satisractioiiem  de  ea  fide  ei  5pe« 
qoaein  vobisest.  S  H-  Hmcetiam  Panlut^^teribent 
ad  Timotheum  aii  i  Attcude  leciioni,  esliortalioni  ei 
doctriiias.  S  12*  Exquibut  omnibut  liquido  coiligitur, 
quod  non  tuficit  preelatit  bona  eonvertatio  et  morum 
honettat^  niti  addatur  teiemia  doctrinw.  S  i^.  Unde 
taeerdotet  *'  ingretturi  tabemaculum  priut  lavabamur 
in  labro  mneo^  quod  fecerai  Uogtet  ex  tpectUit  muHe' 
rum.  S  t^-  Hine  etiam  in  Caniicit  eantieorum  ** 
ocutif  per  quot  prailaii  oceletiie  intetligutttur,  «sstr;i- 
6iniNr  columbitf  qute  rotident  juxta  ftuema  plorjf 
tima. 

Hinc  etiam  Hieronf  mns  ^  in  Levilicnm  [t,  %.]" : 

C.  111.  Sacordottt  ett  tegit  uieatmm  habere,  non  betUt^ 

ted  oraiionibut  vac^re* 

Si  qtiis  vuli  poniifex  non  lam  vocabnlo  esse  quam 
ineriln,  iinilelur  Moyseiiy  iuiileiur  Aaron.  Quid  euim 
dicilur  dc  eis?  quod  non  discedunt  de  inberuaculo 
Domiui  **.  Crat  "  ergoMoyses  indcsinenter  in  ktber- 
nactilo  Domiiii.  Quod  **  autem  optiH  ejus  eral  1  ut  aut 
a  Deo  aliquid  disceret,  aut  ipse  populum  doceret. 
H£c  duo  sunt  pontificis  opera,  ul  aul  *^  a  Deo  discal 
legeudo  scripUiras  divinas  et  saepius  meditaudo»  mit 
populum  doceat.  Seil  iila  Uoccat,  qnse  ^  Deo  ipse  ** 
didicerit  **,  non  ex  proprip  «orde  «cl.bHnano  aenan, 
sed  qu«  Spirlius  sancins  docei.  ||  f .  M  6i  aUiM 
opps,  quod  facii  Mojses  :  ad  b^a  oo«  v;Hli^  non 
piignat  contra  inimicos.  Sed  quid  facil?  orai^  ei 


NOTATIONES  <}0linECT0Rl3M. 

C.  II.  k  Hieronymut :  Cilainr  ck  B.  Hieronymo,  D  in  Miclt.npanl  professns  esl.  Ac  rrequeiiier  Graliaons 
ei.i*sstai  in  boniilia  6  Qrigeuis  io  Leviiicom,  qmis  ea,  qnx  sntil  Ortgeiiis,  Hieronyiiii  iioiniiie  ciuii,  vel 
quidein  boiuilias  cum  aliis  muiiis  D.  Hieronymus  qnia  prnircipni  ecclesinc  docloris  attcloriias  ni»jiis 
laiinas  recil,  sed  ita,  ut  iio\ia  quacque  delnincarii,  pondns  haliet,  vel  r|tVia  Hti^ronymns  eo  quo  dicluni 
tiiilia  transtnlerii.  Quod  ipseniel  ad  Tbeopbiluni  est  inodo  ilia  vertendo  pOMic  stia  recerit. 
eptsl.  62,  ad  Vigilautium  epist.  75,  et  in  proiogo  lib.  2, 


DiST.  XXXVI.  C.  1.  *oJferr«  :Ed.  Bas.  *  Levit.  c.  22.  *  lia^c  c;ipitis  17  (19  :  Merl.)  ap.  Gelas. 
stimui:!  esi.  =  C.  II.  ^  scr.  A.  418.—  Aiis.  1.  6,  c.  28.  Ivo  DecK  p.  5,  c.  102.  **  absiinl  elinni  ab  Ans. 
ei  Ivoiie;  legtitHtir  tameii  in  i>rig.  In  lioc  ct  ap.  Ans.  pisecednilia  Itoc  niodo  balientur:  reium  etiam  in 
ord.  ejue,  ut  carerettt.fiic.  «•  Exod.  c.  28,  ex  inierpr.  LXX.  "Esod.  c.  25.  "  2  lleg.  c.  5.  «^  2  Iteg. 
0.  5  —  Pnral.  c.  4.  «  llicniii.  c.  1,  v.  9.  ••  Malacb.  c.  2,  v.  7.  «»  Liic.  c.  2.  «•  Eccles.  c.  5,  v.  7. 
••  Apoc.  c.  22,  V.  17.  »  M;itlh.  c.  10,  v.  16.  •»  Marci,  c.  l6,  v.  15.  "  Maiih.  c.  U.  «» 1  Pclr  c  5. 
V.  15,  •*  1  Tiin.  e.  4,  v.  15.  **  Ex'»d.  c.  58.  ••  c.  5,  v.  12.  "  litio  ex  briinil.  6.  OrigeniH  iji  Li-vil., 
interprete  Rufino.  =  C.  III.  ••  abesl  ah  Ed.  Das.  **  orat  :  Ed.  Arg.  *•  qtiid  —  ei  :  Edd.  coii.  o. 
*>  al^est  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  11,  III.  Aniw.  *•  abest  ab  £d.  Bas.  •*  didicerat  :  Edd.  o.  pr.  H^. 
I^gdd.  U,  lU.  Autw. 


SOI  DCr.REtl  PARS  PRIMA.  DIST.  XXXVn.  tflt 

ddiiec  *  ilfe  *  orat,  Tiiicit  populus  ejus;  si  relaxaverit  A  ▼fncat  populus,  qui  sno  ipso  est,  liosfes  inflslbJes  ^ 
el  demiseril  *^  inaniis,  populus  ejus  vinciiurel  Tuga-     Amatechitas,  qnl  snnt  <teinones  iinpugnanlet  eos 
tnr.  Oret  ergo  el  sacerdos  ecclesi.'^  indesinenter,  ut     qui  voluni  pie  vlvere  in  Ckristo  ^. 

DISTINCTIO  XXXVIl. 

GRATIANUS.  Vino  inebrlanlur»  qnando  scriptnras  sancias  aiale 

I.  Parsr  Sed  quwritur^  an  iaeularibuu  Uieri$  opoT'-  intelliguni  aiqiie  pervertunt  :.8icera,  quando  •  8«eu- 

leai  eos  etse  erudilos  ?  De  hit  iia  icribitur  in  Concllio  iari  abiiluntur  sapienlia  et  dialecticonim  tendicaOs 

Carihagin.  IV,  cap.  16.  * :  qux  non  tanai  vincula  «unt  appcJlanda  quam  phas- 

C.  1.  Libroi  gentilium  non  legat  epheopui.  maia  »•,  id  est  umbrae  quacdam  et  imagines,  qu»  cito 

Epitcopus  genlilium  libros  non  legat,  hjBreiico-  pereunt  alque  solvunlur  '*.  Idcm  «•  :  §  l.Secundum 

mm  auiem  •  pro  necessitate  •  aut  tempore.  tropologiam  pseudoproplietas  eos  deliemus  accipere, 

CllReprehendunturiacerdotei.guiomiiiiievangetiii  "  qui  aliter  scriplurarum  vcrba  accipiunt.  auam  Snil 

comcMliai  tegunt,  ,.,„„  t,««^i..„  «^..^.      *  j«  •                    »  ^       «1« 

-      „.                   ^  n        :      n          j   *#.  ntussanclus  sonat,  et  divinos  eos,qui  conjeciura 

Item  HieroDjmus  ad  Damaium  Papam  de  fitto  pro^     moniJcc««  :««-.^i«f. ^  •  . 

digo.  epiit.  CXL  V// *  mentis  sua3  inceria  futurorum  qunsi  vera  proiiiinciant 

Sacerdoles  Dei  oinissis  evangeliii  et  prophetis  vi-  **^*^"^  divinorum  aucioritaie  verborunu  Meni  "  : 

demus  comoedias  legere,  amatoria  bucolicorum  ver-  5  ?'  ft"»cunque  scripturas  non  «^  ita  inielligii  «•,  uc 

soom  verba  canere,  Vlrgiliura  tenere  •.  et  id,  quod  ^f  ^^"^*  **^*^^*  "^^™  ^^^*'^^*^"  ^^*'"«^'»: 

in  poerls  necessitatis  est  •,  crimen  in  8e  facere  ^  ^^  Reprehendunfur  efnicopi,  qui  fitioi  iuoMiwcutM" 

voiuplaiis.  ,  .,      , ,    ;'*"•  ^'•«^'"'"  ''''^'•"- 

C.  III.  /n  vanUateet  obicuHtate  iemui  ambulani,  qui         ,  "^*"  ^'^'  ^^'-  «^  '^P'  ^'  ^P"^'  "^  ^^'^"  "*• 

ueentaribui  dieciplinii  occupantur.  Legani  episcopi  alque  presbyleri,  qui  filios  suos 

Idem  ad  eap^  4.  epiit.  ad  Epheiioi!,  tib.  IL  comment.  saecularibus  liieris  erudiuiit,  el  faciunt  illos  comeedias 

Nonne  vobis  vldetur  in  vaniute  sensus  et  obscuri-.  I^g«reet  mimorura  turpia  scripla  caniare,  de  ec- 

late  mentis  ingredi  \  qui  diebos  ac  nociibus  in  clesiasticis  forsiian  sunuibus  erudiios.  £t  quod  In 

diaieetica  nrie  torquetur?  qoi  physicus  perscrutator  corbonam  pro  peccalo  virgo  vel  vidua,  vel  lotajii 

ocolos  trans  ccelQOi  icvat,  et  ulini  profundum  ter-  substaniiam  suam  effundens  quilibet  pauper  obiule- 

Tanim  el  abyssi  In  •  qiioddam  inane  demergitur  ?  qui  ^»^  ^^ »"  caleiidariam  *^  sirenam,  et  saiurnalitiam 

iainboraferii«?quitantam  melrorumsilvam  insuo  *I^'^'"*»'"»  ®'  mincrvale  mmius  grammaiiciis  et 
8iodio«H8Cordedistinguitetoongerit?et(utad  alie- *"  ^^^^*  »"*  ""  «umtus  domesticos  «•  templi  siipes, 

ram  partera  iranaeam)  qui  divitias  per  fas  ei  iiefas  f»'  *"  sordida  *•  scoria  converiii.  Heli  ••  sacerdosr 

qoserit?  qui  adulatur  regibus,  herediutes  captat  'P^®  sanctus  fuit;  sed  quia  filios  suos  non  erudivit 

alienas,  >l  opes  congregat,  quas  in  momento  cui  sit  *"  ^»»  disciplina  el  correpiione  •*,  supinus  cecidit 

relicinrcs  Ignoral?  «'  mortuus  csU 
C.  IV.   Qui  icripturoi  iacrai  tnaie  intetligil^  vel  '  ^*  ^'*  PAI-EA. 

urculari  eapieniia  akutiiur^    trtno  inebriatur  et  [7i«m  ex  responsione  lladriani  b  Papie  a<(  Caro/«m, 
vcera.  cap.  49  ]  •', 

Idem  Hieronjinus  tib.  II.  ad  cap.  28.  Eiaict.  c  Omnem  vim  veneiiorum  ••  suorum  in  dialeclita 

MOTATIONES  CORREGTORUM. 

Di6T.  XXXVIL  C.  III.  •  Ferit :  Antea  legebatur  :  D     Ac  de  iisdem  senariis  Isidorus  lib.  1.  Biymolog. 

fiimftiirn  (ervet.  h\  originali  auiein  impresso  est :  cap.  58,  ait :  iio«  £ra»«i,  ^aia^emtnof /irrtiim,  irima- 

f«m6iim  iiruit.  Eineiid;itum  vern  est  ex  anliqiio  troi  dicunt. 

Graiiani  exeiiiplari.  Nani  Tt-rentianus  de  iambo  sic  G.  VI.  ^  Hadriani :  Hoc  caput  antea  Iriboebalor 

scribil :                                              *  Urbano.  Sed  est  in  seripto  Hadrtani  de  imaginibos 

lambui  ipie  eex  enim  locu  manet^  ad  Carolum  M.  c.  49,  et  iiide  emendatum  est.  Eadem 

£t  inde  nomen  inditum  en  ienario;  vero  habeniur  apud  B.  Aiubrosiuu  lib.  i»  de  liUe  ad 

Sed  ter  feritur^  hinc  trimetrui  dicitur^  Gratianum  linp.  cap*  5. 

Scandendo  binoi  quod  pedet  conjungimui. 

DiST.  XXXVI.  C.  III.  »^  dimuerit :  Edd.  coll.  o.    •*  add.  :  et :  Ed.  Bas.    ••  arfd. :  Jeeu  :  ib. 

DiST.  XXXVII.  P.  I.  ^  cap.  5.  Stalutt.  eccl.  aiit.  ap.  Baller.  cf.  supra  ntl  c.  9.  D.  18.—  Burch.  I.  1,  c.  95. 
ho Pan.  1. «,  c.  150.  Decr.  p.  4,  c.  150,  et  p.  5, c.  197.  Polyc.  1. 4,  l.  7.=G.  I.  •  add.  ipertegat :  Edd.  coH.  o. 
•  neeeu,  temporit :  orig.  ap.  Bailer.r=  G.  11.  ^  scr.  c.  A.  598.  —  I vo  Pan.  I.  3, c.  151 .  becr.  tf.  4,  c.  Itti.  • 
add. :  m  mnnibut :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o,  exc.  Bas.  •  cauta  ett  :  Edd.  Bas.  Arg.  ->  eauMa  aiut :  Edd.  o»ll. 
rei.  =C.  III.  ^  add.  :  f//tim  :  Ed.  Bas.  •  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Par.  =:  C.  IV.  •  qui  x  £dd. 
coll.  o.  «•  phantatmaia  :  Edd.  coll.  o.  —  Bohm  "  reto/iittifricr  :  Edd.  coll.  o.  ^'  ei.  I.  5,  comm.  Uier«  ad 
Mierein.  c.  29,  vol.  8.  >•  ib.  I.  8,  ad  c.  51,  v.  %9.  '^  abest  »b  Ed.  Bas.  '•  ln/e//f>iitl  ^  com^Mil  :  Edd. 
coU.  to.  =  C.  Y.  *•  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  166.  "  calendarum  —  lodirnaifvm  :  Ivo.  LdO.  Ciill.  o.  *•  .atil  tit 
templi :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "  tordidnm  tucrum  :  ead.  ••  1  Reg.  c.  4.  ■»  eorreaione  :  Bohm.  —  Edd. 
Cf>ll.  o.  pr.  Arg.  =  C.  VI.  ••  scr.  A.  787.  — -  Ivo  p.  4,  c.  S)9.  —  in  Edd.  coli.  o.  eitatur  es  :  rtipantaiibui 
Urbani  i*.    *•  fnvrRloriim  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o. 

PATtlOL.  CLXXXVll.  ' 


«05 


DECRETi  PARS  PMMA.  NST.  IXIVIL 


m 


itopiiiaUone  ^  «•iiflliliHmt  "  toreiici,  qiuB  pbilo*  A  alibi  quserltur»  hic  perfccte  InTeniliir.  In  Ihiiicle  el 


Mphoruni  senlenlie  deAiiilnr  iion  •ndflmeuili  vim 
habere,  sed  stndium  deslmendi.  Sed  non  in  dialec- 
tica  eomplacttll  Deo  **  salvum  racere  populuro  suuro. 
Regnum  eiilm  **  Dei  In  siropliciiale  fidei  esl,  iion 
in  coiiieniione  acmionis.  i 

C.  Vlf.  B.  Bieronymui  ab  angelo  vff6m<tfr,  quia 
Cieerom$  librot  Ugebat. 

Iiem  Rabanus  de  pretturit  ecetetiatiicit  **. 

Legimus  de  B.  Hieronymo,  quod,  quuro  libros** 
legeret  Ciceronit,  ab  angdo  esi  oorrcptus,  «o  qitod 
vir  ^  Christianus  pagauorum  ligmentls  IntendereU 

Gralian.  Minc  eiiam  filiut  iUe  prodigut  in  etange- 
iio  *'  repreiienditur,  qui  de  tHiquit^  quat  porei  man- 

ducabanh  tentrem  tuum  reptere  cupiebaL  %  I.  Hinc  jaBSiinMH  probibendos.  in  quibus  si  qua  invcnia  •• 
eiiam  Origenet  •  cgnipliet  et  ranat,  quibut  jEgyptii  gunl  utilia»  qiiasi  sua  suroere  licet.  Alloquiu  nec 
9unt  percutti,  winam  diatecticorum  garrutitatem  et  Moyies  el  Daoiel  sapientia  vel  literis  iEgypuonim  •• 
Mphittica  argumenta  inlettigit.  Ex  quibut  omnibut  paierentur  erudiri,  quoruro  laroen  superstitioues 
cottigitur^  quod  non  ett  ab  ecetetiatticit  tttcutarium  g|,nu|  et  delicias  borrebant.  Nec  ipse  roagister  geu- 
liitfroriiiii  qumrenda  peritia.  §  i.  Sed  contra  teptur^  ^^^  aliquot  versus  poeurum  siiis  vel  scriptia  *• 
quod  Moyut  et  Domel  ••  omjii  «denlta  ^gyptiorum  ^   indidlsset,  vel  diciis. 

-#1  CAa/i/4ronim  efuditi  fuerunt.  Ugitur  »•  eiiam,  quod  ^  p^rs.  Gratian.  Cur  ergo  tegi  prohibentur .  quee 
4frafcepit  D^ndnut  fitiit  Itraet.  ut  extpotiarent  jEgyp*     ^am  rationabititer  tegenda  probantur  T  Sed  tttcutaret 


Salorooiie  osteudit  infidelibus  se  totlus  auctoreio 
sapienciae.  Quod  infideles  non  putant»  quia  non 
leguntin  evangelilset  prophetis  astroioglaro,  gcoma* 
triam  et  alia  biijusroodi » qu»  ideo  despecta  suui  a 
nostris»  quta  nihil  valent  ad  saiuiem,  sed  miltuut  io 
errorero,  el»  duro  bis  studeut,  coram  aiilm»  noa 
babeoU  Qoi  vero  Cbristoro  novit,  thefiaurom  sapiea- 
liie  el  scieiilis  iuvciiit,  quia  id  novit»  quod  otiie  esl. 
Hinc  etiam  Beda  tib.  II,  Begum^  c.  9«  in  Sumuetk 

attegoricit  expotitiouibut  •*  : 

C.  VIU.  ^on  prohibeantur  cterici  tmcutaret  titeraa 

tegere. 

Turbal  acoroen   egentiuro  et  deficere  cogit,  qni 

eos  a  legendis  saecularibus  liieris  •*   onmimodo 


ijos  aiiro  ti  argento^  moratiter  inttruent,  ut  tive  aurum 
snpieniimf  tive  argentum  etoquentim  apud  poetat  inve- 
merinm$9  in  utum  4alutiferm  eruditionit  vertamut. 
|3.  /»  Livitico  •*  etiam  primitiat  ^  mettit^  id  ett 
dutcedinem  humaum  etogutntim  Domino  jubemur 
oferre.  §  4.  Ifa^i  •*  quoque  tria  munera  oytuteruni 


tilerat  quidam  tegunt  ad  votuptatem,  poetarum  fi^muu- 
tit  et  verborum  ornalu  detectati;  quidam  verc  ad 
eruditionem  eat  additcunt,  ut  erroret  genHtium  tegendo 
detettentur^  et  uiaia^  qum  in  eit  invenerint^  ad  memm 
tacrm  eruditionit  devote  convertant,  Tatettaudabititer 
tmcutaret  literat  addiscunt*  UndeB»  Oregoriut^^  qmem' 


Domino,  inquibnt  nonnutii  tret  partet  phUotophim  c  dam  epitcopum  non  reprehendit,  quia  eat  Micarai. 


«odiNl  intetti^,\^,  Denigue^  utin  expotitione  Ptatterii 
€a§tiodonw  tettatur^  omnit  tptendor  rhetoricm  e/o- 
quemke^  ommt  modut  poeticm  tocutionit\  qumtibet 
uarietat  decorm  pronunciationit  a  dlvmit  tcripturit 
ntmtit  exordium.  §  0.  Himc  et  Ambrotiut  *  ait  tuper 
epittoi.  Cotottentium  :  Oronls  ratio  scienii»  sopernae 
vel  terrenacrealurae  In  eo  esi,  qul  est  caput  earuro 
ti  auetor,  ul,qui  hunc  novit,  uihil  ulira  qna&rat, 
quia  bic  cst  perfecta  virlus  el  sapienlia ;  quidqitld 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

.€.  VII.  ^*  Origenet :  In  bomtl.  l.  ad  cap.  7.  Eiodi  ^  liam  eiplicat  el  commendaU  Sed  qii»  affen  tn 


ted  quia  contra  epiuopale  ogieium  pro  tectione  ewam^ 

gelica  grammaticam  poputo  exponebat»  * 

Hine  etiam  Arobrosius  tcribit  tuper  tMcam^  im  empia* 
natione  procemii  ^* : 

C.  IX.  Smcutaret  titerm  tegendm  tunt^  ne  tgnoremtur 

Legirous  aiiqua »  ne  iiegligantur  ' ;  iegimus ,  iio 

ignoremus;  legimus»  iiou  ul  leueamus,  sod  ut  repu* 

diemiis. 


•rauas  quidem  comparal  poetis»  cynipbes  au&ero 
dialecticis. 

^  PHmiriaf -:Levitici  c.  S,  probibelur  ferroenluin 
ac  mel  adrtleri  in  eacrittcio  Domini ;  primitia!  tanien 
oorum  jubenlur  offerri,  sed  non  super  altare  iroponi. 
tJbi  in  glossa^ordinaria  mel  exponitor  gentHit  eto^ 
quentiaf  ab  Isjcbio  auiero  paifajionim  doctrina^  ciijus 
priroitlai  ad  iiuiutiouem  R*  apostoli  Pauii  possuiit 
Doo  oflerH, 

•  Cosilodonis  :  in  prokigo  Psalterii  c.  15,  et  seq. 
mnllis  verbis  OasaiodonM  difius  seripturai  eioqueii- 


principto  explaiiationis  Psal.  6,  valde  vtdeutur  biSv 
qua$  nuiic  rcreruutur,  coiiveuire. 

f  Am^ro<fM«  :  £x  B.  Anibrosii  principio  expo- 
silioiiis  c.  %  epist.  ad  Coloss.  haec  sumniailm  col- 
lecta  suiit,  referuoturque  in  glossa  ordinaria,  oi  ab 
Aiiselmo  ad  idero  capui  2,  ciijus  Anselmi  verbis 
Cratiaiii  verba  inagnopere  suut  similia. 

C.  IX.  s  Negliguntur  :  Sic  etiain  iu  Panormia  ued 
in  originali ,  et  in  uiio  Gratiani  maiiu£cr.  .*  no 
tegantur.  Ibi  eiiiro  agitur  de  pseudoevangeliis.  Sed 
iion  est  niutatuui  ob  glossam. 


DiST.  \nvil.  C.  U.  ^.ditputaniet^  e»d.  exc  Bas.  —  Ivo.  **ponum  :  fvo.  _  Edd.  coll.  o.  ••  mls- 
sii  seqneilUbus  in  Cdd.  coll.  o.  e&c.  Bas.  bsgitur  :  ptacuii  Deo  Patri^  Fitio  et  Spiritui  8.  •'nbosc 
abEd.  BaB.=C.>VII.  ••  In  libro  do  press.  eccles.  Attonis  Vercell.  (nam  Rabaui  non  est)  ed.  a  D*Aolierio 
*m  Spicilofio.  ^  Ivo  Pan.  J.S,^.  iSS.  Decr.  p.  4»  c.  104.  {ex  parte  II.  Rab.  de  ecet.  prett,  ••  tibrmm  : 
Ivo.  ^  f&  ;  Ed  Bas.  •'  Loc.  c.  iS.  ••  Dan.  c.  i.  ••  E\od.  c.  5,  v.  22.  ^  Levii.  c.  %  v.  14.  ••  Mauh. 
c.  %  Raban.  ad.  b.  1.  ••  IvoPan.  I.  i,  c.  133.  Decr.  p..4,  c.  85.  =  C.  VUf.  '^  /i6rt« ;  Edd.  coll.  o.  - 
hmniumur  :  Ed.  Bas.  —  quibmt  ubitibet  invenia  utitia  :  Ivo.  *•  add.  :  Chatdmorumque  :  Edd.  eoU.  o.  ^ 
vjgatA,    ♦»  infr.  D.  86,  c  5.    ^MiroPan.  I.  2,  c.  154. 


S05 


DECRETl  MRS  PRIMA.  DIST.  XXXVH.' 


Mtf 


legenda  ett,  utpeream  sacnje  iertp-  A  maglrtros.  ne<|iie  eonHn  isveDlri  pro  itudio  lilejra*. 
turte  mteltigantur,  rom.  liJcirco  in  **  nnifersi»  episeopiis  ftubjeciisqiia 

plebibu8,ei  aliislods^in  quibnsiieeessiusoeeurferll» 
omnino  eors  et  diligentis  adbibeator  '%  ul  magistri 
et  (loctores  oonstiiuaiilor  ^,  qoi  stodia  liieranim 
liberaliomque  artium  dugmata  assidue  doeeant,  qoia 
in  his  maxiine  divina  manirestantor  atqoe  declj^ 
rantur  mandata. 


ilem  Hieronfmns  ad  eap.  1,  ephieta  ad  Titum  ^*. 

Sl  qnis  artem  gratnmaticam  noTerit  vel  dialecii- 

ram,  ut  rationem  recte  loquendi  habeat,  el  inier 

Talsa  et  Tcra  dijodicet  ^,  non  improbamos  K  ^  1. 

Geoineiria  quoque  ^  et  arithmetica  et  mostca  habent 

iii  sua  scienlia  TerHatem,  sed  non  est  scientia  illa 

scientia  pietatis.  Sctentia  pietatis  est  nosse  iegem  ^« 

intelligere  prophetas,  evangclio  credere,  apostolos 

nou  ignorare.  $2.  Graminatlcorum  t  aolem  docirina 

eiiampotest  proflcere  ad  viiatn,  dutn  rueritin  meliores 

osos  assumu. 

C.  XI.  Exemplo  Dawelis  probaturt  non  eue  peecatum 
iigcutaribus  literit  erudiri, 

lum  UierQnynius  in  cap,  4.  Danielit  ^^. 

Qui  de  mensa  regis  et  de  vino  *  poius  *  ejiis 

nolunt  ^  comedere,  tie  polluanlur,  utiqoe  s.i  Mpsam  * 

sapieotiani  atque  doclrinani  Babyloniorum  scirent 

esse  peccatum,  nunquam  acquiescereiit  discere  quod 

iion  nceliat.  Oiscuut  auiein,  non  ut  sequantur»  sed 

ot  jadicent  atque  convincani,  quomodo  si  quispiain 

adversoa  maibematicos  velit  scribere  ^  imperilus 

maihcniatis  **«  risui  '*  paieat,  et  adversus  phi- 

losopbos    disputans,  si  ignoret  dogmata  pliiloso* 

phoruiD.  Discunt  '*  ergo   ea  menie  "  doclrinam 

Clialdxorum,  qua  et  Moyses  omnem  sapienliam 

i£gyplioruin  didicerat.  Idem  *^  :  §*1.  Si  quando 

cogimor  liieraroin  sttcuiarium  recordari,  et  aiiqua 

ex  hift  dtscere  "•  qtiae  olim  omisinius,  non  nosirae 


G.  Xlll.  Aucloritatibut  gentilium  eomm  vaniiat  t^ 
tuwiitur  atque  convincilur. 

Item  Augiistinus  eontra  Fauttum  Maniclueum. 
tib.  TLJII,  eap.  15  ". 

Si  qnid  veri  do  Deo  Sibylla,  vel  Orpheos»  aliivo 
gentiuin  vates  aul  philosophi  prsedixisse  perhibentur, 
valetquidem  aliquid  adpagnnoruni  vanitatem  revio- 
B  cendam,  non  tamen  ad  islorum  auctoriiatem  am«> 
plectendam.  Quanturo  ^  eniin  dislat  de  Ghrisli  ad- 
ventu  inter  prsedicationem  angeloritm,  et  confessio- 
nem  daemouiorum  *',  lantum  inier  auctoriuten 
proplietarum»  et  curiositatem  saerilegorum. 
G.  XIV.  Ad  inteUigeniiam  tacrarum  %eripturarum 

teecutarium  periiia  necettaria  ottenditur, 
Ilem  Glemens  papa  I,  efnti.  F,  ad  tuot  ditciputot  ^» 
111.  Pars.  Relatum  est  nobis,  quod  quidam  in 
vesiris  partibus  commorantes  adversantor  sacrls  ** 
doctrinis,  et  prout  eis  videtur  iion  secundum  tradi- 
tionem  patris  **,  sed  juxta  sensum  soom  doeero 
videntur.  Mullas  eniro  quidaro,  ut  audivimost  ve- 
strarum  partium  ingeniosi  *^  liumines  ex  iis  quas 
legunt,  verisimiliiudiues  capiunt.  Et.  ideo  diiigeater 


est  Tolunuiis,  sed,  ut  iu  dicam.gravissimae  neces-  ^  observandum  esi,  ut  lex  Dei  quum  legiiur.  non 


siutifi»  ul  probemus  ea»  quae  a  sanctis  prophetis 
anie  asBciila  inulu  praedicu  sunt,iam  GraH:orum, 
quani  Latinorum  et  aliaroro  gentiuro  literis  con« 
iioerf . 

C.  Xlf.  Magitirot  ei  doctoret  epitcooi  congruis  (oeit 
consiiiuani. 

liem  ex  Synodo  Eugenli  ^  Papas  II.  [c.  54«]  '^ 
De   ^ntbusdam   lucis  ad  nos   refertor,   neque 


cunduro  propriam  ingenii  ^  iiiteiligenltam  legatur 
vel  doceatur.  Suiit  eniro  miilla  verba  in  scriplurii 
divinis»  quae  possuiit  trabi  **  ad  eiiin  sensuin  qoem 
sibi  unusquisque  sponle  pResumsit  **;  sed  Oeri  non 
oportet.  Non  eniin  s^iisuni  quein  extrinsecus  adui- 
tereiis  ^\  alienuro  et  extraneuin  debeiis  qoaerere, 
aot  ^*  quoquo  inodo  ipsuin  scripluranim  aoetoriute 
conflrmare,  sed  ex  ipsis  scriptiiris  ^'  sensum  capero 


NOTATIONES  GOi\REGTORCM. 

C  X.  i^  Non  imprpbamut :  Absunt  isiae  du»  voces  ^ynodo  habita  Rom<e  in  consiti.  Lateran.  a  Beaio  ***. 
ab  «figiiiali.  Expoiieiis  enini  B.  Hieronymus  verba  lii  Polycarpo  eodein  modo,  et  additur  iioinen 
iUa  ex  prineipio  epistolae  ad  Tilum  :  Et  cogniiionem  Eugenii,  ex  qtioetiain  ciut  Ivo.  Inventniii  vero  eat  iti 
wenisiiit^  ^uw  etl  juxia  pietalem,  iia  scripsit :  Eti  syiiodo  Eogenii  Pape  11«  el  iii  synodo  Leonis  IV, 
pimtm  uersiot,  qtuB  non  habet  pietatem^  ti  quit  gram^  ^  quarom  synodoruiii,  ut  aiibi  dictuui  enl,  exemplaria 
maiicam^  etc,  sunt  iu  Vaticana  bibiioiheca.  In  indice  etiain  synodt 

I  Grammaiicorum  :  llxc  non  sunt  B.  Hieronymi,  a  Gregorio  VII.  Roinai  babitae  talis  cujusdain  capitis 
scd  Isiiiori  lib.  3,  de  suinmo  bouo,  c.  13»  ex  quo  h«c  ponitor  soiniua. :  Ui  omnet  episcopi  artet  titerar 
ciiai  Ivo  \  'M  ii  •ui<  eccletiit  docere  faciant. 

C.  $11.  fc  Eitgenii :  Apud  Ansehnom  ciUlur  :  Ex 


DiST.  XXXVU.  C.  X.  "Ivo  Pan.  1. 2,  c.  155.  '^judhat :  Bohm.  ^  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.,in  qua 
lec. :  auiem  **  tegere  scripturat :  Edd.  coll.  o.  pr.Lugdd.  H.  Ul.  Antw.  —  '  Pan.  I.  %  c.  135.  Decr.  p.  4«  c. 
lft.=C.XI.  *'Pelyc.  1.-4,^.7.  *«no«t«ei/,eisicnuni.sing.deinceps:orig.— Polyc.  ^*  det  eriberej  Ed. 
Baa  ^mmheteot :  Edd.  colt.  o.  *^add. :  non  :  E^dd.  Luitdd.  II.  111.  '*  di<caiif :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Par. 
Maiid  -ifooNiii/aei:  Ed.  Bas.  'Mn  prooetii.  in  Daniel.  **  dicer e  :  Ed.  Roin.  operaruiu  vitio.  '*  continere  : 
Ed  Bas  =  C.  XII.  "  hab.  A.  826.  —  Aus.  I.  7,  c.  t.  Ivo  Dccr.  p.  4,  c.  314.  Polyc.  I.  4»  t.  32.  ■•  ab  unit, 
€§ntcopissubjeclit:EiUi,  coll.o.— Bohro".  "/la^eflfiir  :orig.— Aiis.— Edd.coil.  o.  ••  tMtlMaiii«r:Ea.Bas. 
s=:  C  XIII.  "  sed  ibi  fusiiis.  ••  ib.  post  pauca.  •»  dsemonum :  Edd,  coll.  o.  =  G.  Xi V.  ••  Ep.  Pseudoisi- 
doriana.  Eadem  (ere,  Pciro  Ap.  tribuu,  leguntor  in  1. 10.  Recogn.  Glementis.  —  GoU.  tr.  p.  p.  1, 1. 1.  c.  25. 
**  f^fff ;  Uid.  Herl.  ^^patrum:  Edd.  coll.  o,  ^ucundwn  huminum  in^entam :lsid.  Merl.  ••add. :  viriutem 
vel  •  Edd*  coll.  o.  ••  reirahi :  Ed.  Bas.  ^^  pratumserit :  Edd.  coH.  o.  '*  aituteritis :  Isid.  Merl.  —  sew. 
fmrinHfnr  atieuum :  Edd  coll.  o.    ^*  ut-^confirmetis :  Edd,  coll.  o.  —  Bohm.    '*  icn>iis ;  Ed.  Uas. 


tdr'                                           DCCnETI  PARS  PRtMA.  DIST.  XXIVIIK  M 
▼cfrhfAisA  El  ifleo  oportelabeo  intelUgeniiam  ^*  h  caperini,  ambo  in  foveam  eadunt;  unde  dieiiur  in 

cNMere  eeripiararuin ,  qui  eam  a  majoribuB  seciin*  Psalmo  ** :  Obscureniur  oculi  eoruro  ne  videant,  el 

dmnireriutem  sibt  tnidium  serfavtt  ^*,  ni  ipse  poiH  dorsum  eornm  semper  incurva.  Qiwm  emm  obuu^ 

sll  -ea  ^uft  recie  tuscepil*,  compeienier  asserere,  tmiAur  iUi  qui  profeunt,  ad  ferenda  onera  peceaiorum 

Onum  «niin  ex  divinis  scripluris  iniegram  qitis  "  et  fwile  tequenle$  iueiinaniur.  Elabcrandum  eU  iiaque 

flrmam  regulam  verilaiis  susceperil,  absurdum  non  tacerdotibui.  ut  isnoramiam  a  u  quaei  quandam  pe- 

Of il,  ai  aliqold  eliam  ex  erudiiiono  commuiii  ac  U-  nem  abjieiant.  Ueet  emm  urmu  ••  netcient  po/vttfa- 

lieralibtis  siudiis,  qu»  forte  in  puertUa  attigit,  ad  um  domini  stii,  et  non  facient,  dicatur  vapuiare  pau- 

•sseriionem  veri  dogmatis  conferat,  ita  tauien  ut,  dt.nontamenhoedeomnibutgeneraHUrinieUigitur. 

mbi  vera  didiceril  '*,  falsa  el  siroulau  deciiiiet.  ^t  enim  Apotiolut  *\  Qui  ignorat,  ignorabitur.  Quod 

CW.QuareprokibeaturChrittianitpoeticafigmenta  de  eo  intelUgendum  ett^  qui  noluit  inteliigere»  ul 

%*^^'  bene  ageret  •■. 

item  Isidoms  tn  tib,  III  Senfentiarum.  de  tummo  ....                   .....       ^ 

^oiio,  cap.  15  '••  ^"^^  Aiigustinus  aii  in  Itbro  Qutrtt.  veteru  ac  non 

IV.  Pjirs.  Ideo  probibeiur  Cbrisiianus  ••  lignienU  l«l«m«iiii,  quatt.  67  »•. 
l4^ere^poei«rum,  quia  per  oblecumenta  iiianium  •'  ^  ^*  ^^^* 

fabiilarum  meniem  exciunl  ad  incenliva  libidiiium.  Non  >  omuis  igriorans  Immunis  esta  poena.  Ille  enim 

Non  eiiiin  aolum  tbura  offereiido  daemouibiis  imino-  ignoraus  polesi  excusari  a  poena,  (|ui  a  quo*^  disce- 

latiir,  sed  eiiam  eonim  dicta  libeniius  capiendo.  ret  noii  iiiveiiii.  islis  ••  auiem  boc  ignosci  peiii  f|nlt 

V.  Pars.  Gralian.  Ut  itaque  ex  pramittit  apparet^  babenies  a  qiio  discerent,  operam  iion  dederunl. 
mperitiatacerdotibuttemper  etudehetadverta^quia  'Hiijusmoiii  non  licei  ignorare;  accipienl  ergo  ve- 
^UHm  per  ignoraniiam  cacati  aliit  ducatum  pnettare  niani,  si  converUntur*. 

DISTINCTIO  XXXVlll.) 

GRATiANOS*  G.  II.  Oficialem  UbeUum  ab  epitcopo  aceipiani  prea^ 

L  Pnrs.  Quum  Uaque  voluntaria  ignorantia  omni-  byteri,  quum  ordinantur, 

but  noxia  til.  tacerdotibut  ett  periculoia.  ^              j^^^  ^^  ^^^^^  Toleuno  IV,  c.  «5  •. 

Vnde  in  Concilio  ToIeUno  IV.  cap.  24  legiiur^:  Quandopre.sbyieh  inparocbiisordinaniur.libellum 

C.  I.  Sacerdotibut  maxime  ignorantia  vitanda  e./.  onicialem  a  siio  sacerdole  accipiant,  ut  atl  ecclesias 

Igiiorantia  mater  cunciorum  errorum  maxime  in  ^j^,;  depuiaus  insiriicii  succedant  %  iie  per  ignoran- 

«acerdoiibus  Dei  viuiida  est,  qui  docendi  olHcinm  jj^„^  ^^j^^  .„  .^^.^  ^.^.„.^  sacramentis*  offendanf. 

in  populis  •  susccperuut.  Sacerdotes  enlm  legere  q^^^  ^^^^  ^j  y^^^^.^^  ^^,  ^^  concillum  venerin^ 

aancus  scripluras  Ti-equenler-  admoiiet  •  Pa.ilus  ^^^j.,,,^^  ^^.^^^p^  ^„^  ^^jj,„j^  ^„3,,^^,  sosceplum 

apostolus  \  dicens  ad  Tiinolheum  :  Attende  tectioni,  ^flj^i„,„  ^,^^^,^^^  i.^  vel  bapiizent. 

txhortaiioui  et  doctrina^.  el :  umper  permane  m  hit.  ^   „j    ^^^.^.^   .acerdotnm  nec  excutatione  digna 

Scianl  igitur  sacerdoies  scnpluras  sanctas  el  caiio-  ^«i^  nee  venia. 

nes  •,  ut  omne  opus  eorum  in  praedicaiione  et  do-  jum  Leo  Epitcoput  ad  Clerum  et  plebem  Conttanii» 

ciriua  consislat,aique  «dificeui  cunclos  Um  fidei  nopolitanm  urbit,  epiti.  aXH  "• 

«cieutia  quam  operuui  disciplina.  Si  io  lalcis  vix  '•lolerabills  videtur  iNacilia,  qoanlo 

NOTATIONES  CORREGTORUM 

•  €•  XVI«  3apol  boc  in  plerioquo  veinstis  Gra  ^  turf  mas^me  quum  dicat**  rex  Abimeleek  ad  Denm: 
llaiii  exeiiiplariliiis  coiijunctum  est  superiorl.  Est  Numquid  gfuiem  Ignoraniem  perdes?  Nom  pmnit 
aaletn  responsio  ad  qu:esiionein  qiuim  pr^uii&il  B.  ignorant  immuttit  ett^  eic  tn  exiremo  aulem  addiu 
Augustltius  his  ytr\n%iQuid  ett  quod  in  crucepotitut  suiit  noiiiiulla  ex  ipso  B.  Augustino,  qno  seuleulta 
talvator  *  aU  :  Paier,  igiiosce  illis,  noii  enini  sciiuii  sii  inlegrior. 
quid  faciunl.  Si  enim  neteiunl^  quid  eti  quod  ignotd" 

DisT.  XXXVII,  C.  XIV.  ^*  add.  :  oportet  :  Edd.  coll.  o.  »•  teientiam  :  Edd.  coM.  o.  —  «.  ad- 
ditcere  :  Ed.  Bas.  ^*  tervat :  Isid.  Iferl.  —  Edd.  coll.  o.  ^'  quiique  :  Edd.  coli.  o.  *•  didieft :  Isid. 
Merl.  =  G.  XV.  ^^  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  137.  Decr.  p.  4,  c.  167.  ••  Chrittianit :  Ed.  Bohm.  »*  nimium  : 
lidil.roll.o.=P.V.    ••Ps.6S,v.44.    ••exGi«g.M.paslor.l.l,  c!«    ••  i  Cor.  c.  U,  v.  38.    •■Ps.55,  v.  i. 

••  Liber  apocrjrpbus.  —  Aiis  I.  8.  cap.  fin.  =:  G.  XVI.  •'  quod  dite. :  Edd.  coll.  o.  ••  itiit  non  foterii 
ignotci :  Edd.  coll.  o.    *  Lnc.  c.  23,  v.  34.    '*  Gen.  c.  20,  v.  4. 

DtST.  XXXVIII.  P.  L  «  hab.  A.  633.  — Coli.  tr.  p.  p.  2,  t.  37,  c.  6  Burch.  \.  1,  c.  100.  Ans.  L  7, 
c.  114  (118).  I vo  Decr.  p.  5,  c.  202.=C.  I.    •  poputo  Dei :  Edd.  coil.  o.     •  tancta  scriptura  admonet :  CoU.  Hisp. 

—  Ivo.  —  admonentur  :  Atis.  —  Edd.  coll.  o.    *  PautoAp.  dicente  :  CoU.  ilisp.  —  Ans.  Ivo.  —  Edd.  coli.  o. 

—  cf.  i  Tim.  c.  4,  T.  13.  •  cf.  Conc.  Arel.  IV,  c.  3.  =  C.  II.  •  CoiL  Hisp.  c.  26.— CoH.  ir.  p.  p.  %  i.  37, 
c.  7.  —  Burch.  I.  2,  c.  157.  Ana.  L  7,  c.  413  (117).  Ivo  Pan.  I.  3.  c.  23.  Decr.  p.  3,  c.  12».  '  accedaui : 
Ans.  -^  Ed  Bobm.   **  M.iChrittum :  Bobm.  — Edd.  coU.  o.  (pr.  Bas.,  iii  qua  legiiur :  tcriptit  offendani), 

•  ofendant,  Ha  ut  quando  :  ColL  Hisp.  ~  Ans»,  el  niissa  voce  :  ita  :  Ivo.  '•  celebrant  —  baptiutnt  :CoiL 
flisp.  =r  C.  III.  "  Kp.  5d.  (scr.  A.  450.)  Ed.  Bailer.  —  Ans.  I.  7 ,  c.  119.  Polyc.  I,  4,  i.  4.  '•  iii.-oler«»i/u ; 
JUis.  —  Edd.  coU.  o* 


f09  DECftETI  PAflS  PRIMA.  DIST.  XXXVIII.  «?<► 

iNagi<  lit  iHi  qol  praBSunl,  iiec  excusnlioite  digiia  csl,  A  rnm    discipiiiin ,  qucmaJmodiiin  mngnus  pcrlitl>c( 

Dionysius  **.  Quod  si  disceplaverilf  el  iia  tibenler 


necfetiiaT 

C.  IV.  Canones  non  Ueet  $aeerdotibtt$  ignorare. 

Item  CoBlesiinns  umvtnit  ephcopii  jier  Apuliam  ei 

Cuiubriam  cousiituU^^  epist.  ///  >'. 

Niilli  sacerdouim  liceai  canoiies  *^  ignorare ,  nec 
qiiicqaaro  facere  qnod  Palruro  possil  regulis  ob- 
viare.  Qu»  eoim  a  nobis  res  digoe  *'  servabilur,  sl 
decretnlium  norma  conslituionim  pro  aliquorum 
libiia  liceoila  popiilis  permissa  fraiigaMir? 
C.  V.  Qum  iint  tacerdotibui  ntceuaria  ad  diicendum. 
Ittm  ex  diclis  Aogustini  ^*. 

Qiis  •  ipsis  sacerdoiibus  necessaria  sunl  ad  di»- 
ceiiilum,  id  esl  liber  sacrameiitorum  "^  leclionarius, 
aniiplionarius,  baplisierium,  computiis,  canon  pte- 
toiienUalls,  psalierium,  bomiliai  per  circuluni  '*  anni  B 
domiiiicis  **  diebns  el  singulis  feslivilalibus  apla^ 
£x  quibus  oinnibus  si  uiuiin  defuerit,  saccrdolis  1)0* 
3ieii**  vix  in  eo  coiisiabil  '^,  quia  valde  periculo:>a) 
wni  efangeliGSB  minae,  quibos  diciiur  '* :  Si  cmcut 
C0CO  ducatum  prwttet^  ambo  in  foveam  caduni. 

C.  VI.  Qum  oportet  ecire  eum^  qui  epitcopu$  eti 
ordinandut, 
Item  ex  Yll.  Syuodo,  cap.  2.  * 

Omnes  psallenies  reproiniiiinius  Deo  :  In  *^;imIi- 
fcalionibut  tuit  meditabor^  non  obliuiteur  termonet 
tnot.  Quod  oinnes  quidera  Chrislianos  observare  sa- 
liiberrimum  esl,sed  praecipue  bos  qui  Uierarchicam  ** 
coiisecuii  snnt  digiiiialein.  Uude  definiiiius  oninetn 
qui  ad  episcopatus  provebendiis  esi  graduni,  modis 


facere  et  docere  niiuimc  spoponderit,  nullaienus 
coiisecretur.  Aii  enini  propbciice'*  Deus ;  Tu  tcien-- 
tiam  repulitti^  et  eqo  repellam  te,  ne  tacerdotio  lungo* 
rit  mlhi* 

C.  VII.  Deeodem. 
Item  ex  concilio  Carlhaginensi  llf,  c.  5  '*'• 

Placuit,  ut  ordinaiidls  cpiscopis  vel  cleriois  prius 
ab  ordinatoribos  suis  decreia  conciliorum  auribus*^ 
eoriim  inculcentnr,  ne  se  aliquid  eonira  statuta  con* 
cilii  fecisse  pcenitcai  *'. 
C.  Vlli.  Saerm  tcripiurm  inharentet  non  obteurmtr 

iniquitate  mundana» 
Item  Zepbirinus  papa,  «ptsf.  /  ad  epitcopot  Sicilim ***• 

Sicui  siellas  coeii  non  cxsiinguii  nox,  src  menle» 

fideiiuiii  firinanicnlo  '*  inbapr^nlcs  sancix  scriplur» 

non  obscurai  uiundana  iniquilas. 

C.  IX.  Ignoraniia  tcripturarum  ett  ignorantia  Chritti. 

Jtem  Uieronymus  ad  Euttochium  in  prommto  cam- 
ment.  in  Etuiam, 

Si  juxla  apostoluin  Paulum  **  Clirlsins  Dei  viriiis 

esi  Deiqiie  sapieniia,  ei  qui  nescii  scripiuras,  nescit 

Dei  viMiilein  ejusque  sapicnliam,  ignoralio  "  scr> 

plurarnin  ignoralio  Chrisli  est. 

C.  X.  A  Domino  sciuntur^  vel  ignoranlur  qui  ea,  qum 
Dei  tuntytapiiint,  vet  igiwrant, 

Iiem  Gregorius  in  Patiorali  ••,  part.  /,  cap. !. 

Qui  ca,  quse  Dei  suni  i>,  sapluni,  a  DoniinO  sa- 
piiinlur,  ct  qul  ea,  quae  Dei  suiit,  ncsciunt  a  Deo  ^ 
nesciuniur,   Paulo  atlesiaiiie,  qui  alt  ^* :  St  quit 


omiiibiis  psallerium  nosse.  ut  ex  boc  et  oinnis  cle^  C  ignorat ,  ignorabitur.  Idera  *'.  Quicunqne  stultus  esl 


nis.  qoi  sub  ipao  fucrii ,  iu  moneainr  et  inibnatnr< 
luquiRjtiir  aulem  diligenler  a  metrnpoliiano,  si  in 
pntniln  babeai  **  iegere  scruiabiliier  et  non  transi- 
lorie  lam  sacros  canones  et  sanctum  evaugelium, 
qiiam  divini  Aposioll  librum  ei  omnein  divinaiu 
scripfuram,  atque  secnndum  mandala  Dei  "  conver- 
sari  *',  et  doccre  populiiin  sibi'  coratnissum.  Sub- 
siaiiiia  enim  somnii  ssicerdolii  iiosiri  suut  eloqnla 
divinlins  tradiia ,  Id  est  vera  divlnarum  scripiura- 


in  culpa,  erit  sapiens  In  pcena. 

C.  XI.  Non  qui  aliquid  netcit,  ted  qui  pulat  te  tcir$ 
quod  netvitt  errare  probatur. 

Item  Augusiinus  in   Enchiridio  ad  iMurentium  ^ 
cap.  17  *«. 

]J.  Pars.  Quamvis  errare  "*  qOanla  pos^urnus  cura 

cavenduin  sil,  non  soluin  in  majoribus,  veriitn  ciiam 

in  niiiioribus  rebus,  nec  nisi  renim  ignoranlia  possit 

errari,  non  tanien  cst  consequens,  ut  coniinuo  errel 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


D18T.  XXXVIIF.'  C.  V,  •  Ceterl  etiam  collectores  D     C.  X.  t>  Dei  tunt :  In  loco  Indioato  Irgitur :  Q«l 
Aii^usiinnin  citant.  Fere  auiem  oinnia  biec  babeii-      ea  qnm  tuul  Dvmini^  netciuut^  a  Domino  netciuntur^ 
inr  in  pcenitenttali  Bedae,  et  in  libro  de  ofliciis  eccle-      Paulo  auettante^  etc. 
siasticis  et  alib' 

Di  T.  XXXVIil.  C.  IV.  "  scr.  A.  429.  —  durcb.  I.  2,  c.  ICO.  Ans.  I.  7,  c.  108  (140).  Ivo.  Deer.  p.  6, 
c.  iSI.  Polyc.  I.  4,  t.  4.  »^  add. :  tuot :  orig*—  Ivo.  •■  digna  :  orig.—  Ed.  Bas  =  C.  V,  *•  apud  BedaiB; 
fliiein  canoiiis  aiictorem  esse  voliieront  Corr.  Koni.,  simili»  iantuin  legunlur.  Inleger  canon  prost;il  lii 
l^piiolari  Ahyionis  Basil.,  «<!.  iii  Coll.  conc.  Mansiana.  —  Burch.  1.  2,  c.  %  I.  19,  c.  ^  Ans.  I.  7,  c.  109 
{\t\).  Ivo  Pan.  I.  5.  c.  24.  Decr.  p.  6,  c.  22.  Polyc.  I.  4,  t.  31.  "  tacrorum  :  Edd.  Bas.  Nor.  Ven.  U 
" Hohin.  —  Edd.  coU.  0.  pr,  Arg.  Bas.    *^  ffomme  :  Edd.  Arg.  Baf) 


'*  add.:fo/iiif  ;Ed.  Bas 
**itare  polen/ :Ed.  Bas 


blioihecarii. — Ivo  Decr.  p.  5,  c.  572. 
tegem :  Ed.  Bas.  —  habeat  tegem  :  Ivo. 
EJ.  Bas.  —  consersnrf  vel  contervare : 


*•  fM  dom.  .    .  w 

"  Malih.  c.  15,  V.  14.  =C.  VI.    •*  bab.  A.  787.—  inlerpretatio  Anasiasii  Bi* 


"  Psal.  118,  v.  16.  •'  c<rW«ffljlicflm:lvo.  —  Edd.  coll.  0.  **  hane 
•^  abest  ab  Edd.  coll.  o.— maiid.  eomm  :  Ed.  Bas.  ••  contervari: 
Ed.  Arg.  ■—  coH«eriJflr« ;  Eild.  coll.  rel.  ••  Dionys,  Areop.  libr. 
fsupposu^  de  eccl.  hierarch.  c.  1.  »•  Ose.-e,  c.  4,  v.  6  =C.  VII.  •»  bab.  A-  397.  —  Ans.  I.  7,  c  61.  ColU 
r.  p.  p.  2.  1. 17 ,  c.  1.  ••  iif  iitin^MJ  :  fcd.  Bas.  »•  pmnileant :  Coil.  Hisp.  —  Edd.  coll.  0.  =  C.  \III. 
•*  K\u  Pscuaoisiiloriana ,  cf.  Prosper  Aquii.  Senl.  220,  cx  qua  capui  niutuaius esl  iinpostor.  •■ «/  firm. :  Edd. 
coll.  o,  exc.  Bas.=  C.  IX.  ••  1  Cor.  c.  I,  v.  »8.  •»  iguoranlia :  Edd.  coll.  0.  =C.  X.  ••  ti»  «orMut 
t^ii.  roll.  o.  ••  bomino  :  E  hl.  coll.  0.  "  I  Cor.  c.  14.  v.  58.  *»  ex  Moral.  1,  15,  c.  23,  in  cap.  21  JoU 
=  i:.  XI.    *•  Peir.  Loiub.  Seutenl.  I.  5,  disl.  58.    "  error  —  cavendut :  orig. 


tll  DECRETl  PARS  PRIMA.  DiST.  XXXIX.  fli 

qiiUquii  aliqiild  nescit,  atd  qiiisqiiis  ^  se  exl»Uinat  ^  ista  Diliilme  corrigenda  »11111«  ui  pofNiliie  td  id  qood 

scire  quod  iiesciu  Pro  vero  quippe  approbat  fjiisuiii,  plaiie  intelligit,  dicat  Amen;  sed  quia  **  pie  lole- 

quod  est  erroris  propriiim.   Veruntamen  in  qoa  re  randa  sunt  ab  eis  qui  didiceruot  **  ul  soiio  in  foro, 

qnisqiie  erret » inierest  plurimum.  Nam  in  una  ea-  sic  voto  in  ecclesia  benedici.  Itaque  rorensis  ilia 

demqiie  re  et  nescicnii  sciens,  et  erranti  non  errans  honnunqnam  forte  boiia  dictionunqnam  lameu  bene- 

recta  ratione  praeponiliir.  In  diversis  auiem  rebus,  dictio  dici  poiest. 

id  esi  qiium  iste  scit  alia«  ille  alia,  et  iste  utiliora,  €•  XIIL  De  eodem.  [PALEA.] 

ille  minus  utilia  vel  eiiam  noxia  :  quis  non  in  eis»  Item  Gregorius  ad  Leandtum  <^*  Epetopum  Hiepm' 

qu»  ille  scil,  ei  pneferat  nescientem?  Sunt  euim  Untem^  in  prtgfat.  MoraL  ad  fin.  '• 

qiixdain,  quae  nescire  quani  scire  sit  melius.  c  fndignum  veheroenter  existlmo,  ut  verba  cflsle- 

III.  Pars.  Gratian.  Sed  ticel  per  ignoranliam  gram-  atis  oracuii  restringam  sub  re^ulis  DonalL 

maiieo!  artit  aiiquid  vitioium  proferant  epieeopi  vel  C.  XIV^  PALBA. 

pre$byieri^  non  tamen  ideo  a  $chola$liei$  $uni  de^pi'  [lt€m  Augustinos  devera  religione,  cap.  49.  ei  80.] 

ct^iidt,  ^iita  morum  vitia  magie  quam  verborum  $uni  1  Locntio  divinarum  scriptnramm  secundiim  cii- 

praeatenda»  josqoe  lingu»  proprieiaiem  accipienda  est.    Hahet 

Vnde  Aoguslinus  «i  ^tbro^De  eateehizandie  rudibue,  "  enlm  omnis  llngua  •»na*  qu;edam  propria  genfra  lo- 

eap.  9  ^.  cutionum,  qu»  quum  in  aKam  *^  *llnguam*  traosTe- 

C  XU.   ^on  contemnant  $chola$tici  ecele$ia$iicam  runtur,  videnturabsunla. » 

$implicitatem.  C.  XV.    PALEA. 

Sednlo  monendi  sont  scholastici  •*  nt,  homilitate  [Item  Hieronymus  ad  Pammaehinm  ,  epiet.  LII. 

induti  ^*  Christiana ,  discant  uon  conlemnere  quos  cuju$  initium  e$t :  Christlaui  interdum  piidoris  est.] 

cognoverint  morom  vitla  quain  verborum  amplius^^  cEcciesiasiica  inierpretatio  etiamsi  haliet  eloqnii 

ileviiare,  cl  cordi  ^  casto  lingiiam  exerciiatam  nec  venustatem,  dissimulare  eam  deliet '"  el  fugere  *** 

conferre  audeanl,  quam  eliam  prxferre  consueve-  ui  non  otiosis  pliilosophornin  scholis  pancisque  disci- 

rani.  Et  infra  :  His  etiam  ^*  maxime  nlile  est  nosse,  pulis  ''•  s^d  universo  '*  loqoatnr  hoininum  generl.  > 

Ita  esse  prxponendas  verbis  sententias,  ut  praepo-  C.  XVI.  Propter  opprobrium  $enectuti$  a  partuUa 

nltur  animus  corpori.  Ex  qiio  lit,  ut  ita  malle  de*  et  a  minimie  non  erubetcat  ditcere  epiteoput* 

beant  veriores  quam  disertiores  **  audire  sermones,-  Item  Clemens  Papa,  epitt.  III  **. 

aicut  malle  debent  prudentiores  quam  lormosiores  Niillus  episcoptis  **  proptcr  opprobriuin  senectutis 

habere  amicos.  Noverint  etiam  non  esse  voceiu  ad  vel  iioblliiatein  generis  a  parvulis  vel  niininiis  enidt- 
aures  Dei*  nisi  animi  afleclum.  Ita  enim  non  irride«  ^  tis,  si  quid  forte  est  ntilitatis  aut  saliiiis ,  iiiquirere 

bont,  si  aliquos  antistites  et  minislros  ecclesi»  forte  negligai.  Qui  enlm  rebellillr  vivit,  et  discere  aique  ** 

tnimadverterinl  vel  cum  barbarismis  et  soiecismis  tgere  bona  recnsat ,   niagis  diaboli  qitam  Christi 

Deum  invocare,  vel  eadein  verba^quas  proiiunciant»  roerobrnm  esse  ostenditury  et  potius  iiifldelis  quain 

noD  InteUlgere»  pertnrbateque  distinguere»  non  qoia  fidelis  rootistrator. 

D19TINCTI0  XXXIX. 

Grjitia!Iiis.  prmtati  mbditit  non  tolum  epirituaiia^  ted  Miam  ear^ 

Ecceptenarie  monttratum  e$t^  tfuoa  $acerdote$  aportet  nalia  $ub$idia  mim$trare^  exempto  Chrietit  qui  turbaa 
iiteramm  tam  eaerarum  quam  $eecularium  e$$e  pm-  eequentet  non  $olum  eerbo  docebat^  $ed  etiam  virtuie 
to$.  Nune  quwriiur^  an  eacularium  negoiiorum  apor-  eanabat  et  eorporalibue  alimentit  reficiebai.  (/1  autem 
ieat  eot  habere  peritiam  f  Uane  priBiatit  ette  neceua'  prwlali  hae  omnia  plene  po$$int  perfieeref  eeecularium 
fimn «  flm/lif  ralioiii6iis  probatur.   Debent  namque  D 

NOTATIONES  CORRECTORUIi. 

C*  XH.  •  Seholaeaei :  Vox  ista  abesl  ab  Artginall.  onttiif  wuitiiil,  ut  Chritiiani  fiani,  hoe  ampiiue  qnawt 

Sed  in  eo  luec  praeeeduiU  :  Sunt  item  quidam  de  iUit  iUiteraii$  imperiire  debemut^  quod  eeduio  admo- 

eehoUt  udiatittimie  granunatieorum  oratorumque  ve-  nendi  $unt^  ul  humitiiau^  eic. 
ttientet^  quo$  neque  inier  idiotae  nmmsrare  audeae,         C.  Xlll.  *    Hoc  et  diio  seqiienlia  capita  alMnnt  a 

mequeinteriHo$docii$$imo$^qu^mmen$magnarum  miiltis  aiitiquis  exeiHplaribus»  neqiie  glossain  ba- 

rerum  e$i  exereiiaia  quwetionibut.  Ifit  ergo,  qui  lo'  bei>t.« 
quendi   arie  cetene  hemMibue  exceUere  videntur , 

DiST.  XXX VIIL  C.  XL  *^  si  otil* :  Edd.  coH-  0. = P.  IIL  «  Wo  Dccr.  p.  6,  c.  583.  =C.  Xlf .  "^indncti :  Ed. 
Bas.  *^  0104»;  Edd.  coll.  o.  ^  corde:  Ed.  Par.  *•  abesl  ab  Edd.  coll.  0.  —  hit  enim  :  Ed.  Bas-  •• 
ditcretioret :  Ed.  Bas.  •»  ifltn^it :  orig.  •*  didirerini :  Ed.  Bas.  =  C.  Xlll.  •»  Item  tid  Alexandrtnm  Ep. : 
Ed.  Nor.—Atoflitdn»iim :  Edd.  colL  r«r.=  C  XIV.  •*  t«  «/t«  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Lugdd.  II.  HL  Aiitw.s 
C.  XV.  ••  debetit :  Ed.  Bas.  —  debet  :  Edd.  coll.  rel.  ••  non  fngere :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas. 
•*  ditcipiinit :  ead.  •^iiiiirerj/i  /0911.  Itom.  genera  :  Edd.  coH.  o.  =C.  XVI.  ••  Ep.  Pseudoisidori »  qui  U. 
L  secutiis  esl  I.  1.  Rccogn.  Clem.  c.  67.      ••  abest  ab  orlg.     ••  aui:  Ed.  Bas 


^5  DECRET1  PARS  PRIMA.  DtST.  IL.  f » 

Mffotknm  ap&rta  m  kaUrt  toUrtiam ,  «l  eorvm  A  C.  1.  Swcutarium  negoimum  Imperlfi  non  tunt  in 

epiteopot  ordinandi. 


eauiolm  H  tetAttim  terveniur  indemnett  et  cuique  ne- 
cettanafrovMmodomimttreniur.  Unde  quidam  in 
epitcapum  eteciut  c  B.  Gregorio  pro  tua  timptiritate 
repMtmr^  me  ejut  occanone  ret  eccietim  ditanidaren- 
tur, 
Sic  emhm  terikU  Gregorius  Ctero  et  nobitibut  Nea- 
pot.  tib.  Vlli.  epitt.  W. 


Pelriis  diaconus,  quem  a  vobis  *  elecium  asseritis  ^ 
omnino  (ul  dicitur)  simplex  est,  et  nostis ,  <;iiis  ulit 
hoc  tempore  in  regirainis  debet  arce  consiitui  •  qut 
non  solum  de  satute  animarum ,  verum  etiam  de 
extrinseca  *8ubjectorum*  utilitate  et  cautel»  sciat> 
esse  solidtus. 


GRATUHCS. 


DISTINCTIO    XL. 

B  Petri  jam  cum  Cbrisio  regnaiiiiHm,  quia  biiic  ^  dic»»- 


I.  Panu  Oporiet  ^  guoque  epitcopum  ette  orji^tuin 
el  hospitaleiD.  OrtiameHta  epitcopalia  virtmet  debent 
iniettigi^  qute  a  Dominodt  repromiiluntur  ^  quum 
diciiur :  Sacerdotes  *  ejus  induam  salutari.  Unde  in 
teteri  *  tetiamenlo  variit  vetlibut  ex  prcecepto  Domini 
tacerdotet  omati  teguntur,  quia  muliimodit  virlutibnt 
iebei  tpiendere  viia  pontificit ,  ut  gradui  conferat  de» 
corem ,  quem  ab  eo  non  accepii.  Non  enim  loca ,  ted 
vita  et  moret  tanctum  faciuni  tacerdotem.  Uude  ex 
tutcepto  oficio  non  ticentiam  peecandi ,  ted  necettilar 
iem  beme  vivendi  te  noverini  attecutot^ 

Unde  Sfmmaclins  »  Papa  aii  K 
C.  h  0/icimm  tacerdotii  non  confert ,  ted  adimk 

peccandi  ticentiam.  ,  __„  _. 

Non  nos  beatum  Peiriim  (sicut  dicitis)  a  Domino  cum  ^  mnla  disjungunt. 


tnr  :  iion  sanciorum  fllii  sunt ,  qui  lenent  ioca  san* 
eioriNn,  sed  qui  esercent  opera  eorum. 
C.  HL  Morum>  nobititat  ^  non  toci  vet  generit^  ta^ 
cerdotet  noiificet.      ^ 
hem  Gregorios  ^K 
Ifos,  qnl^praDSomoSf  iion  ex  locomiii  ¥el  generi»- 
flignitate ,  sed  roorum  nobilitaie^  innotescere  debe- 
roiis,  nec  urbium  clariute,  sed  Ihlei  pnritale. 
C.  IV.   /Vtfii  taca  vet  ordimetf  ted  nmiia  not  Dee^ 
jungunt* 
Item  Gregorius  ad  Anattatium  Pretbyterum «. 
tib.  VI.  epitt.  «9-  " 
Non  loca  vel  ordines  crealori  iiostro  nos  proximos' 
racinnt,  aed  ei  "  nos  merita  bona  Jungunl  *^,  aul 


sedis  priVilegiis,  vel  successores  ejus,  peccandi  ju- 
dicaiutts  ficeutiam  suscepisse.  Ille  perennem  meri- 
loniin  dolem  cum  beredilaie  iunoceiitias  niisil  *  ad 
posteros.  Quod  ilii  concessum  est  pro  *  acliium  Ince, 
ad  illos  periinet,  quos  par  conversalionis  splendor 
iUaniinaU.  Quis  eniiu  sanctum  dubitet  csse ,  quem 
apex  lantae  dignitaits  aitollit  ?  in  quo  si  deSunt  bona 
acquisila  per  merituro ,  sufliciunt ,  qus  a  loci  deces- 
sore  ^  praeslanlnr  *.  Ant  enim  claros  ad  haee  fasiigia 
erigil,  aut  qui  eriguHtur,  illuslrat. 
C.  II.  Fitii  tanctorum  lunl,  ^ut  exercent  opera  eorum. 

ium  Hieronyniiis  ad  Heliodorum^  epiti.  /*• 
^oii  eal  facile  slare  Joco  Pauti  "    et  tenere  gradnm 


V.  Magnitudo  peccali  vei  dignitatit  quemoLe 
fortiier  dejicit. 
Iiem  ioannes  Chrysostomus ,  [id  eti^  auetoroperi^ 
imperfecti  in  Matikmum^  fiomitia  40.  ad  c.  21.]  **. 

11«  Pars.  llomo  Cbristianus  foriiier  cadit  in  pec<» 
cato  **  propler  duas  causas»  aui  propter  magnitu- 
dinem  peccali,  aul  propler  aitiludinem  dignitails. 
Yl.   Damnatur  Apotlolieut ,  qui  tum  ei  fraternet. 
tatutit  etl  negtigentf 
Item  ex  diclis  Bonifacii  •  Martyri^  *n 
in.  Pars.    Si  Papa  snae  el  fratemae  soliitis*  neglp- 
gcns  deprehenditur  inuiilis  et  reiuisstts  in  operibus 
suis  f  et  insuper  a  bono  laciturnus ,  oiiod  niagis 


NOTATiONES  COUREGTORUM. 

OiST.  XL.  C.  I.  •   Capiilboc,  quod  ciiatur  ei  D     C.  VI  •.    DiVlii  Ilonrfiirf/rNanrfems'Ccn.  ^. 

'  "  tesiatnr  hoc  fuisse  dictntn  RonifMcK  Manyris.  Vemin 
Deiisdedit  presliyter  cardinalis  tit.  Apostolorum  in 
Endoxia,  teinpore  Vicioris  Pap:e  Itl.  libros  IV* 
de  rebus  ecclesiasticis  composnii,  qiii  in  bibliotbeca 
Valicana  serTantur.  Et  in  iitiro  I.  cap.  251.  ex  gestia 
(sic  babenl  etiam  innlii  Gratiani  codices,  ei  Ivo ) 
Bonifacii  iiiariyris  et  arcbiepiscopi  Mogutitini,  scd 
up.  legali,  ba:c  sanclissiini  iHiiis  firi  de  lloniauo 
Pontiftce  ac  sede  apostollca  verba  refert,  in  quibus 


Syniniaclio,  esl  in  libro,  qiiein  pro  Symmaclio  En- 
iio«lios  illaconus  scripsiit :  jureqiie  Syiiimaclii  nonii- 
ne  cilaiur,  qnod  euin  libriim  Syiiiinachus  et  uni- 
vcrsa  V.  synoilus  procausa  Syinmachi  babita  sic 
approliarttnt.  ut  parein  ei  ciiin  synodiS  ei  apostoltcis 
decretis  aucloritaieni  tribuerint. 

t^  II.  ^  Quia  binci'  H»c  usqne  ad  flnem  non 
smrt  inTenla  apud  B.  Hieronynuiin  ,  cx  qno  tamen, 
Mii  ex  sjos  dictis  ,  cilanl  etiaiu  ceierl  collectores. 


DiST.  XXXIX.  P.  I.    •  Kp.  64.  (scr.  A.  600.)  1. 10.  Ed.  Maor.- Ajis.  U  C,  c  15.  {Nobitibut  chihte^ 
Neapotim\.  Polyc.  t,  1,  t.  I.  =  C  I.    *  ouim^Ki :.  G<l.  Bas. 

Dist.  XL.  Pars  I.  » 1  Tiin.  c.  3,  v.  2.—  •  Psal.  151,  v.  16.  »  Exod.  c.  28-  ^  ex  lib.  Apolog.  Ennoilii 
pro  Syn.  IV.  (Inb.  A.  501.)—  Polyc..  I.  5,  k  7.  =C.  h  •  iranimiitr:  Edd.  colK  o.  •per4ucem  :  easd. 
^  prtrdecettore  :  caMl.i  * /Mronftir :  eaed.  pr.  Liigild.  H,  III.  Aii4w.=C.  II.  •  Borch.  I,  I,  c.  207, 
Ivo  Decr.  p.  5,  c.  51L  Polyr.  I,  5,,t.  8.  —  hifr.  C.  4,  q.  7.  c.  29.  '•  PHuU  el  Peiri,  rt  ( iH/irH,  &ld« 
Bas.  LugffcJ.  Anlw.)  tenerecaihedram  :  Edd.  ooll.  o.  -  Ivo.  =  C.  111.  **^capul  incerti  auoior|s  •-  Biirch. 
I,  I ,  c.  208.  l?o  Decr.  p.  5,  o.  521.  PolVc.  I,  5.  t.  7.  =C.  IV.  "  Ep.  52.  (scr.  A;  597.)  1,  7.  Eil.  Maim  -- 
Coll.  ir.  p.  p.  1,J.  55*  C.-109.  "abest  ab  Edd.  coll.  o. ,  pr.  Bas.  LugcW.  II.  III.  Antw.  ^^conjungum : 
FaU.  coIL  o.  exc  Bas.  =  C.  V.  "  Polyc.  ib.  «•  peccalum  :  Edd.  coll.  o.£=C.  VL  ."LapMl  niHi^ 
iHoiiensse  ftdei  —  Ikin^edilderebutecctet.  1, 1,  c,  23U  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  13.  ex  getttt  Bomfuca. 
ittiMlo  uiscr.  In  Ed.  Bas. 


W  DECRETl  PAUS 

olflcit  sibi  et  omiiibus',  nibiloniiiiiis  jnniiinerabileK 
populos  catemiiiii  secuni  ducii ,  primo  mancipio 
gehennae  ciim  ipso  plagis  inullis  in  aeiernuin  vapula- 
turus  **.  Hiijus  '*  ciil|ias  islic  redargiiere  praRsiimit 
Diortalium  nnlhis,  quia  cunclos  ipse  juillraturus  a 
neinine  est  judicandus,  iiisi  deprebendaiur  a  lide 
dcvius  '^;  pro  ciijus  perpetuo  slaiu  universitas  fidc- 
lium  tJiito  iiistanlius  orat,  quanto  suam  saliitcm 
I^ost  Deuin  ex  illius  incoluiuitate  aniraadverlit  **  pro- 
pensius  pendere. 
C.   VII.    iVoit  ordinei.  $ed  vitce  merita  noi  Deo 

eommendanl* 
Jiem  Augii9tinus  ad  Valerinm^  effiil.  CXLVIIL  •* 
iV.  Pars.  Ante  amnia  peto,  ut  cogiiet  religiosa 
prudentit  tiia,  nihil  esse  ia  bac  vita  et  iiiAxime  lioc 
lcmpore  facijius  et  laetlus  **  et  hominibus  accepta- 
bilius  episcopi,  aut  presbjrtert,  autdiaconi  oOh^io,  si 
perfuneuirie  alque  aduiaiorie  res  afatur,  sed  nihil 
apud  Deum  miserius  et  tristiuset  damnabilius.  (.  i. 
Iteiii  *^  nibil  esse  "  in  bac  vita  et  **  maxime  hoc 
Ifitnpore  difficilius,  laboriosius,  pcrieolosins  episcopi, 
aut  presbyieri,  autdiaconi  officio,  sed  apnd  Deum 
ubil  beatitis  ,  si  eo  inodo  mllttelur,  quo  nosior  ini- 
I  eraior  jubet.   Quis  autein  *isie*  sit  iiiudus  ,  ncc  a 


PRtMA.  DI5T.  lU  tl« 

A  pueritia,  nec  ab  adolesoentia  mta  didiei ,  el  ec  ieiii- 
pore,  quo  '^  discero  cceperam,  vis  mibi  facU  esl 
merito  peccaiorum  mcorum.  Nam  quid  aliud  exisii- 
mem  uescio,  nt  sccundus  loais  gubeniiacuU>rnm 
inihi  lraderelur*S  qui  rcniuiu**  leiicrc  iton  noveranu 
C.  Vlll.    Corrumpitur  et  ad  terrnm  iacerdotium 
trahiturp  niii  iegaiiter  ei  juite  Hrcetur. 
Item  Isidorus  '*. 
Sicut  viri  et  mulicris  digna  conjunclio  uiium  faci» 
malrimonium  ,  et  sicul  duoruni   copulaiio  ununi 
perflcit  '^  corpus,  ita  clcricatus  ct  sacerdotium  uniiiii 
faciunt  presbyterum,  ct  cleciiocw  conseciatio  ununi 
faciunt  cpiscopum  :  quic  oinnia  ununi  cnicittnl  (*or-> 
pus,  qiiod  citius  corrumpiuir  et  ad  terrani  trabitur, 
nisi  legaruerservetitr,  nisi  jiiste  vivcndo  laudetur. 
^  C.  IX.  Graiia^  non  ioeui  ialvat  animamm 

Item  Atnbrositis,  tib.  tle  f^aradiio^  c.  A. 
V.  Pars.  Illud  autcin  aniinadvcric  **,  iMiia  evtra 
paradisum,  vir  racliis  est,  ct  mulicr  iiitra  paradisuin 
ut  advertas ,  qiiotl  noii  loci,  noii  gcncris  nobifitatts 
sed  virlute  uiiusquisque  gratias  sibi  cnm|)arat.  Dciii- 
qiic  cxtra  paradisiini  factus,  hoccsl  in  infuriore  loco» 
vir  mclior  iiivciiiiur ,  et  illa ,  qu.x  in  inellore  toco^ 
hoc  esi  iu  paradiso,  facta  est,  tnferior  reperitar  *'. 


NOTATJONLS  CORRECTORUM. 


esthoccapat,  etqnidem  ex  aniecedcntibiis  et  so- 
qiicntibus  valde  illiislraUir.  Sancta  Romnnn  erclesia^ 
privilegio  ipecialii  ancloritalii  dirinitm  el  humanitm 
eafiui  omnium  eccteiiarum  poit  Chriitum  Jeium  effec' 
ta ,  ieeundum  antiititii  vei  rectorii  iui  quatitatem  el 
rileiudmem  afficit  totiui  Cliriitianitatii  menibra ,  nt 
utiut  incotumitttti  iua  reipondeant  ineotumitale  el  roa- 
gnudeant^  ei  nikilominui  ejui  ianguoribui  iuo  tanguo^ 
re  conseniiant ,  el  iicut  ejus  gioria  juxta  ApoHotum' 
eonglorificantur ,  sic  ejui  dejectione  dejicinnttir  ^  «1 
itind  propheticnm  in  eo  pracipue  compleri  depretten' 
datur  :  Omne**  caput  hinguiduin ,  et  oiiiiic  cur  moe- 
rens ,  a  phnta  pedis  usque  ad  verliceni  non  est  iii  eo 
sanitas.  Et  revera  tanla  reverentia  apicem  prasfatee 
ttpoitotiea!  iedii  omnes  iuicipiunt^  ut  nonnultam  san» 
aorum  eanonum  diiciplinam  et  aniiquam  Chriitiame 
rgligionii  institntionem  magii  ab  ore  praeeisoris  ejui^ 
quam  a  iacrii  paginii  et  pnternii  traditionibui  expe^ 
taui  ;  ittiui  velte,  ittiui  notte  tantumexptorant;  ut  ad 
ejui  arbiirium  iuam  eonvertotionem  et  ipii  renuttani , 
iittl  intendanl.  Quod  ii ,  ut  iummopere  iibi  et  oninp- 
bui  expedit^  leto  domui  Dei  iine  intern^uione  tabe- 
scem ,  fidetii  diipemator  et  prudem  existens ,  Deo  et 
hominibm  opere  et  termone  irrepreliemibitem  tese 
conservare  ituduerit  ^  ut  vere  fatear ,  Mmv^r^Niii  ptene 
mundum  tecum  attbniium  et  toUicitum  posl  Deum 
currere  facit^  ex  uiroque  texu  poputoi  divence  profet- 
ilonitf  eonditionii  et  eetatit  eatervaiim  Domino  tuo 
iuper  omnia  bona  iptim  conttituendut  ducit.  Si  vero 
tH<e  et  fraternar  taluiit  negligent  depreliendilur ,  intt- 
iiUi  et  remiiiut  in  opcribm  tuit ,  et  imuper  a  bono 


C  lacitttrnm  {qpod  magit  officit  tibi  el  omnibm)^  nihi'0' 
minm  innumerabiles  poputos  catervaiim  secum  dncit^ 
primo  mancipio  gehennce  cum  ipso  ptagit  mnliis  :n 
ceternum  vnputaturm ;  cujm  cnlpui  ittic  rednrguere 
pr(Siumit  mortatium  nii//u4,  quia  cnnctot  ipsejudica- 
turui  a  nemine  ett  judicandui ,  niii  forte  dcpreheuda- 
tur  a  fide  devim ;  pro  cujm  perpetuo  tiatu  unirertitai 
fideiium  tanto  initaniim  orai^  quanto  tuam  taiuiem 
pott  Deum  ex  ittim  incotnmiiate  animadoenuui  pro* 
pentiutpendere.  Satvo  enim  divina:  omntpoteninc  »»<u- 
iterio,  ut  dignum  etit  toco  ab  ipta  tccundo ,  itlnd  It. 
Job.  f  tion  iwongrue  aptari  S.  liomafta:  ecctetia^  po- 
iett:  Si  desiruxerit,  ueiiio  est,  qtii  :ediliccl,  et  si 
inctuserit  hoininem,  nullusesi,  q.ui  apcriat  ei;  si 
conlinuerit  aqiias,  oinnia  siccnbiintur,  et  si  cmiscrit 
0.1«,  stibvertenl  lerrani ;  nec  immerito  ,  ^iiNm  ip%a 
tpeeiatim  inlPetro  emli  ierrwque  retenici  habenut. 
tfae  quum  omnium  fideiium  in  Clniiio  iptrUsAn 
tiimater,  nemo  debet  renuere  ittim  feriri  disciplina 

D  vet  emendari  cemura,  juxia  itta  proverbia  -[*t  i^o^^- 
monii :  ^icdimituis  legeni  niatris  lii;o,  lig.!  caui  in 
corde  tiio  jiigiter;  qui  ciiini  abjicit  discipliiiani,  iii- 
felix  esl,  et  slullus  honio  des|)icit  imureiu  siiani ;  ci 
rurtui' :  Est  in:iledictus  a  Deo,  qul  oxasperat  iiia- 
treni,  et  inaledictio  inutriscradicai  ruiKl.uuciita  ;  iliu 
utique  qu(e  arroganC*^  divita  a  tede  itiim ,  cui  diC' 
lum  ett :  Tu***  es  Petrus,  et  su|>cr  haiit*  |iclr.iiii 
xdificabo  ecclesiam  mcaiii :  et  tuper  arendm  concu' 
piscentim  carnalit  teu  humanx  praiumiiionii  protun- 
tur  poiiia ;  curtm  nvi  mimme  proiiteratur  ,  ti  a  tu^ 
fonte  dividatur. 


.  DiST.  XL.  C.  VI.  **  vaputaiuroi :  Ivo.  **  liujmmodi :  Ed.  Bas.  **  In  ep.  Cleni.  I.  ad  Jac.  eadein  for- 
roala  legitur ,  ef.  eiiam  Isid.  Hisp.  sent.  I,  3,  c-  59.  '*  ammadvertum  :  Ivo.  *  2  Cor.  c.  I.  *'  E>a. 
c,  I.  V.  5. .  t^obc-  la,  v.  U.  tt  **rov.  c.  f,  V.  8.  et  6,  v.  «l.  '  Deul.  c.  «y,  v.  IG.  *'  tor- 
taasis  kff.  est;  arroganur  divita.  ***Malth.  c.  1U,  v.  48.  =C.  VII.  **  i!:t>.  31.  (Kcr.  A.  591.)  Kd« 
KUnr.— Ivo  Decr.  p.  tf,  c.  589  **teviut:  Ivo.— Eld.  coll.  o.  ^^  Idem:  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.— .Viis. 
^  €,  e.  195.  **e«f:£dd.  coll.  o.  ex  Aiis.  —  **etium  Hoc  :  Ed.  Bas.  **  add.  ;  tempore  :  £d.  Has. 
^  tradUut  ett:  lUld.  roU.  o.  pr«  Bas.  Liigdd.  11,111.  Aulw.  —  **  ponremmni  Aiis.—- C.  Vill.— **Kra- 
gaMttUUui  omikino  iucertuoi.    '*  facit :  Ed.Bas.  =  P.  V.    **  udvertai :  £d.  Bas.    "  iitrirMi/ur ;  £dd.  cull.  o. 


tn  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XLl.  J18 

C.  X.    De  eodem.  ^  sedeiis  ^*  snper  caiheJraui,  qtiia  noii  cathetlra  Tacit 

Item  Gr<?goriu8  lik.  VL  Reg.  epht,  5  •*.  iacerdolem ,  sed  sacerdos  calheJram  ;  noii  lociis 

g^     VI   ^  I.    ■         •  .•    «X  .      .  t  sanctitical  hominem ,  sed  homo  locuin ;  non  otnnis 

Onjphbet  occulia  loca  sinc  graiia  Dei  aiiimam  sal-  .  ,        .  .  .       r^  . 

...         r   .    .    .  sacerdos  snncUis,  sed  omnis  sanclus  sacerdos.  Qni 

f:ire  non  possunl,  quod  ahquando  m  ipsis  quomie  .  ,    ,  ,    ^  .  •  .      . 

.  .  ..u        I  i^T       .     L  «  .  bene  sederil  super  calhcdram,  honorem  accinii  ab 

conspicimus  erratibus  eleciorum.  Nam  Loih "  in  ,,,    .,  i       j    •.    •  •    •       r   •.      .11 

.......  .  Illa  *' ;  qni  male  sedenl,  injunam  facil  cathedni;; 

i|)saperversaciviialeruitjiistiis:  ininonlepeccavit.  ..  ,  1     .  ^    • 

-  j ,  ^,  .  ,  .        -  ^  . .  ideoque  mahis  sacerdos  de  sacerdoiio  suo  criiiien  ac- 

Sed  ista  cur  dicimus,  quum  niajora  iioverimns  ?  Qnid         .7  ^-    •.  .         t     •  ^-  •  ■  a 

,'.'..      ,  .     .  quirii,  non  digiiilalem.  In  judicio  eiiim  sedens,  si 

emm  p»fad.«o  jucund.us  ?  qa.d  c«lo  8ec..rms  ?  ci  ^^^  ^,^^^.^  ^,  ^^^  ^^^^^.^  ^    „^„i„^, 

umen  tomo  ex  p»ad.so.  el  .ngeh»  d«  "  ccelo  ,j^^  ^,     ^.  ^^^^„,  ,,^„^  ^^^^^^i^  ^^  „^,^  ,.,^^,^ 

peecaiido  cecidiL  ..  .     m-.      . 

'^  tui  solius  condeinnalor  eris.  Nam  bene  vivendo  et 

C.  XI.  De  eodem^  et  bene  docendo  popiilum  instruis,  quomodo  debeat 

Idem  ",  vivere :  bene  aulem  docendo  et  male  vivendo.Dmim 

Adam  *  primiis  bomo  pro  peccato  de  paradiso  ejec  insUruis,  quomodo  le  debeat  condemnare,  Jdem  *•  : 

tus  esi :  boc  est,  quia  Dei  iiohiiiutem  a  se  dcjecit  »•,  S-  ^-  Quicunque  desideraveril  priinaium  iii  tena , 

nobiliiaie  loci  privatus  est  '*•  B  inveniel  conrusionem  in  ccelo ,  nec  «  inter  servos 

C.  XU.  Non  ut  Mnu  .«^d«  om«i.,  ^i  nomimu^  ^^*»"*"  compuUbilur .  qul  de  primalu  ln.cl|.veril , 

Mcerdot.  nec  unusquisque  eorum  resiinet,  quomodo  aliis  nia- 

htm  Joannes  Chrysostomus,  [id  es/ ,  aueior  opem  i*^  'PP'»'^"^ '  '"^  ^"^""^'^^.  ^"""^""  .'"[""^'  '^'•^'?' 

imperfecii  in  Matik.  ham.  43.  ad  c.  23.1  ^.  ^"'■'  ^"^"'^"^  "^"  ^"*  '""J^''  ^"^"^  '"  honore    ille 

est  justior,  sed  qui  fueriljuslior,  llle  rnajor.  *Coii- 

TL  Pars.    Mnlli  sacerdotes,  et  pauci  sacerdotes  ;  versaiio  ergo  mellor  est  desideraiida ,  non  digiiior 

niulti  nomine,  pauci  opere.  Vidcle  ergo  ^*  quomodo  gradus.* 

DISTINCTIO  XLI. 

GRATIANUS.  aui  flagitiosus  est.  In  omnibus  enim  lalibus  non  ii«i§ 

L  Pars.  Ecca^  quibu$  oporuat   $aeerdoiam  Mse  reruiii ,  sed  libido  utentis  tn  culpa  est.  Ei  infra: 

•maimmmorihit.  Sed  prwtereaoportetUlumeue  or-  }  i.  Quid  igitur  locis ,  et  temporibus,  ct  personlf 

natum  in  esterioribut ^  habitu  ndeUeei  et  inceesu :  convoniat,  diligenter  attendendum  est»  ne  temere 

habiiu^  ui  nec  fulgidit^  nec  tordidit  $e  tetiibut  ornet.  ^  flagitia  reprehendamus.  Fieri  eium  potest,  at  sine 

Vt  enim  ait  Hierontjmut  »,  nec  a/feetata  tordet^  me  aUquo  vitio  cupidinis  *  vel  voracitatis  pretlosissimo 

exquitiiiE  delicite  taudem  parinnt^  quod  tam  de  vetti-  cibo  sapiens  utatiir ,  insipiens   aoiem   rcedlssim^ 

buSf  quam  de  cibit  inteUigendum  ett.  gnlx  flamma  in  vilissiinum  otus  ■  ardescau  et suDius  • 

Vnde  Aagwtlnusaif  it6.  ///.  4a  doetrina  Ckrittiana,  quisqoe  maMrit  more  Domini '  pi.sce  vcsci ,  qua^a 

cap.  12.  ' :  lenticula  roore  Csau  %  nepotis  Abralix,  aut  kordeo 

C.  I.  Pro  moribuM  eorum^  emn  quibut  viwimut ,  Hiam  ^ore  jumentorum.  Non  enim  proptcrca  coiitinentio- 

uiidebemut  atimemit.  res   Dobis  sunt  pleraeque  besiiaB,    quia  vilioribus 

Qoisqui»  rebiis  praelereuniibut  reslrietius  ulilur,  aluntur  escis.  Nam  in  omnibus  hiijuscemodi  rebus 

qoam  sese  habent  ^mores  eorum,  cuui  quibus  vivii,  'non  ex  earum  nalura,  quibus  utimtir ,  sed  ex  caufa 

aiit  iniemperane  i>,  aut  siiperstitiosus  esl.  Quisquis  *  utendi  et  modo  appeteudi  vel  probaudum  est,  vel 

vere  fic  eis  ulitur,  01  metas  consuetiidinis  bonoru»,  improbandum  quod  facimus. 

inier  qoos  Tersalur,  eicedat,  aul  aiiquid  signifieal,  — 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

€•  XI.  '  Prlmo  llbro  B.  Gregorii  in  Eieeliielen,  de  custodia  virg.  sic  scribit :  nee  affectater  tox/Xet^ 

homil.  9.  leguntiir  baec  verbn^  qusF»  nonnihil  ad  bane  nec  exQunine  munditiof  conveuiuni  Clmttiauo.  A4 

rein  facere  videnlur :  Quia  autem  toea  merHmn  non  D  Nepotianuin  qHO<|iie  in   eandeiu  ferc  senieiiliam  : 

muniunt^  ipte  huntaui  generis primuo  tetiaiur  pavemt  ^ties  pullat  wque  devila  ut  candidat,  ornmtt  nt  tor^- 

qui  €i  in  paradito  cecidit.  det  pari  modo  fugiendas  tunt,  quia  aUerum  deliciat , 

C.  XII.  •  Nec  inier  :  In  loco  indtcaio  legilnr  :  ui  ailerum  gloriam  redolet. 
imtr  servot  Ckritti  non  sii  de  primatu  certanUn^  nec         C.  I.  ^  Intemperant :  Apnd  S.  Aagilst.  el  fvonem 

UMutquiMfiue  etc.  Sed  obstitit  glossa^,  ne  motareiur.  legilur  :  temperant.  Se^  ob  gtossaiu  non  cat  muta*- 


Dtst.  XU.  Pars  I.  •  Uieronvmus :  Ad  Eustocbium      luni. 


p.  1,  t.  SS, 

**ejecii  : 


IiST.  XL.  C.  X.  **  Ep.  flrf  Cyriacvm  Ep.  Contt.^  ep,  4,  (scr.  A.  597.  )  |,  7.  —  C0II.  tr.  p.  p.  1 
C.  4.    "  Ceiics.  c.  19.  —  "  ex :  Kd.  Bas.  =  C.  XI.     "  Burch.  I,  i .  c.  40«.  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  520^  "  , 
E«l.  Bas,     **pritelur:  Uo. —privatur :  Edd.  Arg.  Bas.  =  C    XII.     *•  Frngni.  apocrytdiuiii.      ^' aild.  . 
fraires  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.    ^*tedeatit:  orig.— Edd.  Arg.  Bas.  Nor.— B6hin.=:  C.  Xtl.    **  cathcdra:: 
EJil.  cuH.  o.       ^  docneris,  populnm  instruis  :  Edd.  coll.  0.       ^*  Ibid.  Iiom.  55,  ail  c.  20. 

DwY.XLI.f.f.  » IvoPiiii.  I.2,c.l95.Decr.  p.4,c.24.  =  C.l.  •  AafreoMi  r.Ed.Bas.  •  SI^Mi«;ih.  — 
^  cupHix  :  August  *  abest  ab  Augiist.  et  Wone.  —  cibum  :  Ed.  Bas.  *  tanut  ;  A«!gubt.  *  Lue. 
<.  2i.     •  Con.  c.  25. 


t\9  DEGRETI  PAHS  PRI&IA.  niST.  XLl.  220 

C.  IF.  Non  cibtti,  ad  appellm  m  culpa  eU.        A  pftr|>eii,  et  vel  anlc  ora  ••  posUas  e\mhs,  si  id  in 

Itlcin  tuper  epittolam  Joannh.  tentpore  opus  sil,  ciim  (ranqiiiiniaic  aspiccro,  neqne 

I>eViriae  qnxlibel,  si  absqiie  desiderio  percipianlur,      langere.  Magis  ergo  inlcrest,  non  quid  vcl  qnantum 

iion  otriciiint.  et  viles  cibi  appetenter  ncccpii  impe-     alintentoniin  pro  congriientia  iioininnm  alfpie  per- 

(niiiit  prorectiim  nbst*nentiae.  David  *  enim  aquaro     soii»  sunc ,  et  pro  suae  valetitdinis  necesstiate  quts 

inale    concupitam  effudit ,  el  Hclias  "  carncs  co-     capiat,  scii  qnanta  racilitate  aiqiic  sereniiate  animi 

"•««'"l  ••  caieat,  qnuro  liis  vel  oportet  ■•,  vel  •*  iiecesseeal 

C.  111.  Comtra  tuce  infirmilatit  eon$uetudinem  aliqui'     carcre;  nt  illud  in   animo  Cbristtani  compleatur, 

but  eibit,  divitet  uti  non  eogantur.  qnod  Apostolns**  dicit :  Scio  et  minut  habere.teio  ei 

Idem  de  verbit  Domini  tecundum  Matihmum,  [c.  7.1      abundare;  ubique  ••  et  m  omnibut  imbuluttum  :  ti 

term   K  '^ 

'         '  tniiari^  et  eturire^  ei  abundaret  ei  penuriam  palif 

Non  eog«ntur  diviies  panpenim  dUH  vescl.  uun-     „„„,„  ,„  ,,,     •  ^,  ,,„/•«„„,. 

tur  co..,uel».t...e  .nilmiituis  suic;  sed  doleani  aiiier  g.  V.  Temperamia  cibormn  el  ««/,««.  non  diuolu- 
se  non  pos^e  "  :  si  consiietudinem  mutanl,  xgro-  iio  eorum  Inudatur, 

tant.  (Uantnr  siiperfluis,  dent  inopilnis  iiecessaria';  Uem  ex  Concilio  Gangrensi  •S  c.  ultimo. 

«tantur  pretiosis,  denl  pauperibus  vilia.  B     Parsinioniam  cum  vesie  bnmili  noii  rcprobamus, 

C.  IV.  jEquanimiiat  tolerandi,  non  vtut,  vel  abtlt"  »»«"*  <^^'«'"  ornatum  pr«ler  corporis<>  diligeniiam 

netuia  cibi  juttitiam  facit.  inrucalum  laudamus.  Dissolutos  aulem  et  fractos  in 

fdein  lib.  11  qucett.  evang,  c.  11  ".  vcslibiis  incessns  ••  noii  recipimiis*;  et  donios  Dei 

Quod  dicit  Dominus  in  evangelio  *^ :  Jutiificata  ett  ^^ononmus,  et  conventns,  qni  in  bis  fiunt.  tanqiiain 

tapJentia  ab  omnibut  filiit  tuit ,  oslendit  lilios  sa-  »«*"<^^«s  et  uliles  recipimus,  *  pictaiein  in  privaiis 

picniia  inleiligere,  nec  in  abstiiicndo ,  iicc  in  man-  «lomibus  non  concliidenles  ,  sed  omnem  lociim  in 

ducand;>essejustitiam,  sed  in   xqiianimilate  lole-  nomine  Dei  OBdificaium  lionoranles  ••;  et  congrega- 

randi  inopiam,  ei  in  temperaniia  per  abundanUam  ••'»"«'"  »«  ecclesia  faciam  ad  uiiliialem  cominnncm 

iion  se  corrumpendi ,  atque  opportnnc  sumendi  vel  "•*^cipimus,  ct  boiia  opera  ,  qus  supra  vires  •  •'  in 

iton  sumendi  ea ,  qiiorum  non  usus,  sed  concupis-  ^airespaupercscxercentur,8ecundum  ccclesiaMicas 

cenita  r«preh6ndenda  est.  Non  enim  intcrest  omniiio,  tradiiiones  beatificamns,  et  omnia,  qiia;  convenhint 

qaid  allinentorum  sumas,  ut  siiccurras  necesiiiati  ^raditionibus  aposiolicis  ct  sanctarnm  scnpturanim 

corporis,  dummodo  congrnas  »•  in  generibus  alimen-  praeceptis.  in  ecclesia  fieri  exopiamus. 
toniin  liis,  cum  qnibus  libi  Tivendum  est.  Neque  q     C.  VI.  Sub  tpecie  tirtuiit  tcepe  te  vitia  ingerunt. 

qnantiim  sonias  interest  muUum,  quuin  videamus  /'^w  Gregorius  Joanni  Conttantinopotiiano ,  tib,  I, 

nliorum  stomacbum  citius  saturari  *•,  et  eos  tamen  /^«^.  «P»«^  24  ••. 

illi  ipsi  parvo,  qito  satiantur,  ardenter  et  intolera-  Saepe  se  vitia  ••  esse  virtutes  mentiuntiir.  nt  icna- 

biiittit  et  omnino  turpiter  inhiare;  alios  autem  plus-  cltas  ••,  parsimonia  efiusio  largitas,  crudcliias  zeliis 

cuio  "  quidem  fsatlari,  sed  tolerabilius  *•  inopiam  Jusiitix,  remissio  pietas  velit  videri. 

NOTATIONES  COUECTORUM. 

C.  II.  •  Inoperibus  bcati  Aiignstini  aut  impres-,        6.  V.  ^  Praner  eorporit:  Estexprisca  *  vcrsione« 

fds,  aul  manuscriptis,  qu;e  bacteiius  ad  manus  vene-  Gnece  est :  Ai  cTtcfiiXf cav  fiovovrou  ff«>fi«Toc  iictpapyii%. 

mnt,  h«c  non  sunt  inventa.  Celenim  apud  Prospe-  id  est :  propler  corporit  tanium  curam  mhime  tuper- 

rum  dc  vita  conteihplativa,  1. 2.  cap.  22.^eadem  Tere  vacaneam  atque  operotam;  sed  ob  glossain  iion  esl 

leguntur  :  Nec  deticiie  qmrlibei^  ti  abju/ue  detiderio  mulaluin. 

percipiantur,  oficiunt,  et  vilet  cibi  pterumque  abtti-  ,  •  Supra  viret :  In  prisca  illa  versionc  est :  juxta 
mentice  profectum^ti  appeienteraccipiantur^impediuni.  ^  viret.  l)ionysius  hal>et,  ut  Gralianus.  Grxce  auieni : 

Ihnc  eti ,  quod  tanctut   David  aquce  in  te  concupi'  T«c  xstff  iiir«p6o>r;v  txnroirac  twv  a9c>^v  w  r.aT«  t«c 

uei{tiam  catiigavit^  atque  eam  tibi  a  tuit  oblaiamt  ne  votpaioatic  3ca  tq?  ixxknaias  tie  nxnnxtix^xfc  yivoftfveec*' 

detiderio  tuo  ex  ea  tatitfacere  viderelur,  effudil ,  el  >»l  esl ;  eximiat  aique  excellentet  frairum  beneficeH'' 

tanelQ  Helice  perceplio  earmum  non  concupiia  non  ''a<«  7"^  tecundum  iraditiouet  per  eccUtiam  in  pau^ 

^ocuU.  peret  /iiml. 

DiST.  KLI.  C.  11.  •  )  Reg.  c.  23.  '•ib.  c.  17.=:C.  Ilf.  "  Serm.  61.  Ed.  Maor.  ••add.; 
tutientari:  Edd.  Baa.  Liigdd.  II.  ilL  Antw.  —  «ttsi^n/are  .->  Edd.  coll.  rel.  =  C.  IV.  »lvo.  Decr.  p.  4, 
c.  23.    *^  Matth.  c.  II,  Lnc.  c.   7.    *•  eongruat :  Edd.  coll.  o.    **add. :  dbit :  Edd.  «^il.  o,  exc.  Arg. 

—  "  paulo  piut  poculo  :  Edd.  coll.  o.    *•  tolerabiliier :  —  Ed.  coli.    o.    *•  horam ;  CodJ.   Ang.  —  ivo. 

—  Edd  coll.  o.  ••  ODorteai  :  Ed.  Bas.  •^  add.  :  eliam  :  Bohin.  ••  Philipp.  c.  4,  v.  12.  ••  add. : 
lii/rfiiiiltta/em ;  Ed.  B  is.  =  C.  V  *^  hab.  c.  A.  355.  ->  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  321.  ••  et  incettu  :  Ivo.  ~  fAUU 
coll.  o.  ••  AanoraniKc ;  Edd.  coll.  o.  — Coll.  Hisp.  *  Inio  ex  versione,  qiiae  apiid  Isid.  Meri.  est.  In  G«ilL 
Hisp.  et  A  cod.  Qiiesnelli ,  qiicin  Ballerinii  ediderunt ,  legilur  :  propter,  lii  notaiioiie  seqiieiiti  nmjor  etiam 
confiisio  apparuil.  Eieiiim  eiiam  hoc  loco  Gratianus  posl  lyoiiein  vulgato  Isidori  lextu  iisus  est.  Dionysii 
vero  interpretatio  louge  diversa  esl;  legitur  quippe  in  ca  :  incredibiii  liberalitate  :  ( TUfSr  vmp€oki*\.  Conira 
In  ColL  lli^p.  legitiir ;  juxta .  nt  a  Corr.  est  indicatiini.  C.  V.  •^  aliesl  ai»  Ed.  Bas.  zzz  C.  VI  »  Ep.  25,  (scr» 
A.  591.)  1. 1.  Ed.  Maur.  —  C  >ll.  ir.  p.  p.  4,  t.  55,  c.  3.  '•  ad. :  iugeruiH  ei :  Edd.  coll.  o.  ••  tenacia: 
f«d.  —  orig. 


91  OECRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  XLIK  tiS 

C  Vil.  Mdriiii  fidn  ii  «j|«,  non  divUVu  epiteopaUs  jCquibut  vhnmut ,  oktenm  moutmur^  tic  «r  de  Mu- 

menti$  intelUgendum  ett.  Ui  enim  aiibi*" dicitur: Uuis^ 


auelontat  qMBrilur< 
Item  ex  Concilio  CarllKigin«  lY.-c.  15.  *' 
Spiscoptts  Tilem  supelleciilem ,  el  meiisam  ac  vi- 
clum  paaperem  liabeat,  ei  digntuiift  su»  auclorila- 
tem  fide  et  vitae  merilis  quaerau  §  i.  Hospiiium  ** 
qaoque  non  looge  ab  ecclesia  liabeat. 
C.  Vlil.  De  eodem. 
hem  ex  eodem»  c.  45  ". 
Clericns  proressionem  suam  et  habilu  ei  inoessu 
probei,  et  ideo  uec  ▼estibus»  oec  calceameniis  deco- 
rem  quaeraL 
Gratian.  Sicui   ergo  tn  eibii^  moret  eorum^  eum 


quis  conieiults  liis  cum  quibus  vivit,  lauliora  sil»i  vel 
ansteriora  pne  casleris  iiidumcnta  vel  aliiiieiiia  qiue- 
rit,  aui  iniemperans  sui,  autsttperstitiosusesl.iiiiii» 
eettu  autem  debet  eue  tacerdot  ornatut^ut  grajnlaieiii' 
nerit  menti$  maturitatem  ottendai.  Incompotitio  emm 
corporis  {ut  Auguttinut  **  ait)  iwequqUtaiem  indieai 
mentis.  Vnde  historiographus  **  iUe^  quum  ejut  mula- 
bilittttem  describeret^  cujut  contcicntia  excita  *^  curit 
mentem  vaslabat ,  inter  celera  hoc  etiam  notabile  judi^ 
eavitf  dicens :  Cilus  modo,  et  tardo  modus  iiicessus. 


GRATIANUS. 


DiSTINCTIO  XUI. 

B  opera  detpicientes  lii  Gangrensi  ^  Concilio^o-irommii- 


I.  Pars.  Hotpitalem  vero  taeerdotem  etu  oportet^ 
ne  tii  tfi  irtimero  eorum  quibut  in  judicio  dicetur  : 
Hospes  ^  eram,  ei  uon  suscepisiis  me.  Qui  enim  Apo- 
tioimm  tecutut  aiios  ad  hospitaUtatem  debet  invitare^ 
quomodo  hospitaUtatit  exhortaior  poterit  esse^qui  do^ 
mum  propriam  hospitibns  claudit  f  Si  enim  tacerdot 
primum  a  te  ipso  ei  a  domestica  ecclesia  sua  debei 
exigere  quod  pottea  populit  imperet ;  ti  primum^  imi- 
iando  Chrittum^  ipse  debei  facere  quee  postea  populum 
doceai  :  neeesu  est ,  ul  pauperet  hotpitio  recipiat , 
f  iio  ad  hotpitalitatem  faciliut  tuo  exemplo  tubdiiot 
aiirahal*  |  1.  Ordinandus  itaque  tacerdot  ad  me» 
moriam  revoeet  quomodo  Abraham  *  et  Loth  per  hot- 
pilo/flafts  opera  Deo  ptacuere^  ei  angetos  hospilio  me- 
rueruni  reespere;  quomodo  angeti^  Sodomit  hotpita- 
lem  dommm  ingresti^  Loth  eum  familia  sua  liberave^ 
miu;  quomodo  elautat  domot  eum  hotpitibut  ignit 
ingreuut  perdiderii ;  quomodo  etiam  ueundum  Hie- 
roiiymaim  *  atiena  rapere  eonvineiiur^  qui  ulira  neeet^ 
taria  tiH  rednere  probaiut;  ae  rie  per  opera  pieiaiit 
u  intiruai »  ui  ei  prestentit  vitw  tubridia ,  ei  esiernee 
daritatU  prwmia  a  Deo  pereipiai :  uirumque  enim 
pietolt  promtlf iliir.  %  i«  Unde  Apotiolut  tcribent  ad 
Titsiotheum  *  oil :  filxerco  te  iptmro  ad  pielatem.  Nam 
corporaiis  qnidem  exerciiaiio  ad  modicum  utilis  esl ; 
piefas  aatem  esi  uiiiia  md  omnia»  balieiw  prtmiissio- 
neni  yIis.  qva*  nunc  esl,  el  fulttr».  Ab  hac  quitquit 
atienuM  fuerit^  in  tacerdotem  ordinari  non  poterii* 


nicaniur.  Sie  enim  in  eo  ttatutum  ett,  «  1i. 

C.  1.  Non  tunt  despiciendi,  qui  convivia  pauperibut 
9  exhibent, 

Si  quis  despicii  eos,  qui  fldeliter  ugap^s,  id  est 
convivia,  pauperibusexbibeni  ei  propier  lioiiorem 
Dei  *  convocant  rratres,ei  tiohierit  coninmnicare 
bujuscemodi  vocaiionibus*  parvipendens  quod  geri- 
lur,  anaibema  sii. 

Graiian.  Einc  etiam  Joannet  Evangetitta  in  epi- 

ttoia  tua  quendam  Diotrephem  excommuuicai^  qui 

nec  pauperet  recipiebat^  ei  recipieniet  de  ecclesia  eji^ 

eiebat.  In  hotpilalitate  autem  non  ett  habendut  delectut 

personarum^  ted  indifereuter  quibuuunque  tuficimut 

hospitatet  $Mt  exiiibere  debemut* 

Q  Unde  Joannes  Chrvsostomus  in  epiti.  ad  Hebrasot, 
hom,  Xl.  ad  e,  6.  [ciri;.  /i/i.J 

C.  II.  /n  recipiendit  hospiiibus  nutla  debet  esse 
distinctio. 

IL  Pars,  Quiescaniiis  ab  hac  absurda  curiosiiate, 
ei  diabolica,  et  peremtoria  *.  St  enlm  in  clero  se 
elecium  esse  dicai,  si  sacerdotem  se  nominet,  scm- 
tare :  non  enim  sine  periciilo  in  lalibus  indiscussa 
eommunicaijo  esi;  circa  majora  periculum  vertitur  : 
non  enlin  das,  sed  accipis.  Si  vcro  pro  nuiriroenio 
posiulal,  nihiP*  in  bis  exainines.  'Inquire,*  quo* 
modo  Abrabam  bospitalero  se  circa  omnes  ostende- 
bat.  Si  scrulalor  fuissei  "  circa  rerugienles  ad  se , 
nnnqnam  angelos  bospiiio  recepisseU  Fortas^is 
eniro  non  putans  **  eos  angelos  esse;  com  *'  reliiitiis 


{  3.  Si  enim  ridua  *  in  eectetia  recipi  prohibeiur,  qum  «v  oi  bos  repulissei ;  sed  quonlam  oniiies  recipiebat, 
pamperet  non  recepit  hotpiiio^  qua  pedet  tanctorum  suscepii  el  angelos.  Non  enim  ex  viia  eoruin ,  quos 
iioii  iavii^  quee  omne  oput  bonum  non  eti  exteruia  :  accipis  mercedem  iibi  retriboiurus  esi  Deus ,  sod 
mmiiomapttuniprohibendiatacerdoiio^quiabopere  ex  voluniaie  '  Uia,  ex  lil)eraliiate » *  ex  bonorifl- 
pMfnrfa  probaniur  n/teni.  §  4.  Unde  *  hospitaiiiatit     cenila  rouiu,  ex  niisericordia,  ex  bonilale. 


DiST.  XU.  C.  VII.  "  Staiutt*  eccl.  ani.  c.  4.  (cf.  ad  c.  9,  D.  18.)  —  Coll.  tr.  p.  p.  2.  t.  f 8,  c.  14* 
**  C.14,  eoiiC  viilg.  —  c.  4.  Staiuu.  ecfl.  ant.  —  Regino  1.  1,  c.  82.  —  In  his  oinnibus  et  £d.  Bas  legi" 
lnr  :  hotpiiioium*  c=;  C.  VIII.  "  Slaintt.  ecci.  ant.  c.  SO.  —  Buich.  I.  2,  c.  209.  Aiis.  I.  7,  c.  202.  Ivo  Decr* 
p.  6»  c  28i.  ^  supra  ead.  c.  1  **  £p.  i09,  ad  monachas.  '*  Saliust.  Catilina.  c.  15.  "  iu  Sallustios. 
—  exeitaia :  Ed.  coll.  0.  —  Bohm» 

DiST.  XLIi.  Pars.  i.  ^  Maiih.  c.  25,  v.  55  '  Gen.  c.  i8eti9.  *  In  regula  monachorum  perperam  ci 
adscripia.  ^  1  Tim.  c.  i.  v.  8.  '  ib.  c.  5.  '  add. :  quidam :  £dd.  col.  o,  pr.  Bas.  '  hab.  r.  A.  555.  —  In- 
lerpr.  Dionys.  —  Burch.  1.  19,  c.  i24.  Aus.  I.  5,  c.  76.  Ivo  Decr.|p.  15,  c.  77.=  C.  I.  '  i^omtfrt :  £dd. 
coll.  o.  =:  C.  II.  '  perniciosa :  ong.  **  nec  in  hit :  Ed.  Bas.  •>  ne  in  liit :  £dd.  coll.  rel.  *'  etui :  Cdd» 
coll.  o.     "  pifioiMl :  iied,    **  ud  cum  rel.  repetleret :  tkid.    *  Hispaiiica  potius. 


nS  DECRET1  PAn&PRlMA.  DIST.  XLtll.  tU 

Hl.  Pars.  GrailM).  Sed  Iket  ip$a  eonvivia  detpi^  a  C.  V.   iVui  nece»$ilale  eooch  cieriei  in  eedesia  no% 

eiemia  non  nr.t,  non  tamen  in  eeeleeiii  celebrari,  nec  comivenlttr. 

clerieot  ad  ea  canvocatof  ex  eii  partee  »ibi  toUere  ^^^^^  ^^  Coiicilto  Carlliagiiietisi  lU,  c.  50  '•. 

PtforM.  Niilli  episcopi  vel  clerici  iii  ecclesia  roiiviveiitiir, 

C-Hie  in  Lnodlcensi  Coiicilio  ",  c.  27  r  "^^'  ^^'«^*^  transeiinles  liospilionim  necessiiale   illlc 

C.  III.  rjerici  ad  agapem  vocati  parte»  iibi  non  -^fi^^'»"!»»- '••  P^P"«  ^^»»"»  ^^  liujosiiiodi  eoiiviviis 

toltant.  qiianium  potesl  fieri  prolilbeantur.  » 

Noii  oporiel  miuisiros  allaris  vel  quoslibet  cle-  ^'  ^^'  ^^^odem.  PALEA  ••. 

rlcos  .  ad  agapem  vocatos  parles  lollere,  propier  '^'"'  «*  ^'^^*  ^'  "^"^*''*^*^  ^^^^^'^' 

liijnriam  \  qii:e  ex  hac  occasione  ecdesiaslico  or-        Orniorium  hoc  sll,  quod  dicitor;  nec  ibi  qnlc- 
dliii  possil  »■  depuiari,  fl"'*"^  *""**  geralor  vel  condalur,  quam  "  qooc»  di- 

viiiis**  mlnisteriis  *'  conveniat. 
€•  lY.  In  locii  Deo  »acratii  nee  comedere,  nec  aeeU"  C.  VII.  De  eodlm  [PALEAl. 

bitui  iternere  liceat,  .,        .  •  .     ^it    j  1  l. 

item  Augusiinus  epnt.    CIX  de  regula   monaeko» 

Item  ex  eodero,  c.  28  ".  rum  ■*• 

IV.  Pars.  Non  oportel  la  basilicis  "  seu  in  cccle-  d  '»  oratorio  prasier  orandi  et  psallendi  culuira 
siis  agapi^m  faccre  ei  iutus « iiiandacare,  vel  accu-  pe»itiis  nihil  agaiur,  ut  nomini  huic  el  opera  jugi- 
bilus  stcrnere.  ^c  impensa  concordent. 


DISTINCTIO  XLIII. 

GRATIANUS.  errore  derelinquil.  Saepe  namqiie  rectores  improvidi, 

1.  Pars.  Pudieui  quoque  debet  eae  iacerdoi,  ut  et  humanam  amiitere  graiiam   rorinidanlesy  loqui  li- 

moribu»^  el  verbt»  pudorem   iade»inenter  exhibeat.  bere  recu  periimescunl,  et  juxta  veritaiis  voccm  ■ 

I7iide'  in  Cantieii  CantieOrum  *  gena  ipoma^  id  e»t  Jiequaquam  jam  ■  gregis  custodix  paslorum  studio, 
f^mdieatorei,  turturi  eomparantur.  %  i.  Debet  etiam  q  sed  mcrcenariorum  vice  deserviunt,  quia  venienle 

gratiam  doeendi  habere,  quia  ut  Hieronijmui  ■  ait  :  lupo  fugiunt,  dum  se  sub  silentio  absconduiil.  Hii\c 

Innocens  et  absque  sermone  conversatio,  quanium  nainque  cos  pcr  Propheiam*  Doiuinus  incrcpat^ 

exemplo  prodest,  tantum  silentto  nocet.  Nam  latratu  dicens  :  Canee  muti,  non  valente»  latrare.  Hinc  rur- 

caiium  et  baculo  •  pastorum  lup!  sunt  arcendi.  /n  SQS*  qiierilur  dicens  ■ :  Non  a»cendi»ti»  ex  adveno^ 

ifia  autem  doetrina  di»cretum  oportet  eae  reclorem^  neque  oppo»ui»ti»  '■  miirttin  pro  domo  Israel,  ut  tta- 

ne  aut  tacenda  proferat,  aut  proferenda  taceat.  reti»  in  prcelio  in  die  Domint,  E\  adverso  quijipe 

Cnde  Gregoriiis  part,  II  »ui  Pastorali»^  c,  4,  ait :  ascendere   est  pro  dcrensioiie   gregis  voce  iibeni 

C.  U  De  diicrelione  prasdicationi»  et  silenlii*  hujus  ^^  mundi  polestatibus  conlraire.  Et  in  die  Do- 

Sit  rector  discretiis  ia  silentio,  uiilis  ■  i»  verbo»  niini  in  praelio  stare  est  pravis  decertantibus*'  ex 

ne  aut  tacenda  proferat,  aut  prorerenda  reticescat.  justiiiae  amore   resistere.  Pasiorem  *■  euim  recia 

Nam  sicul  incauta  locutio  in  errorem  pertrahit«  ita  timuisse  dtceret  quid  est  aliud  quara   tacendo  terga 

indiscretaiu  sileutiuiu  eos,  qui  erudiri  potcrant,  in  prxbob«se?  qui  nimirum,  si  pro  grcge  seobjicit, 

NUTATH)Nl!:S  CORRECTORUM 

DiST.  KLll.  C.  III.  •  Clericos  :  lii  roncilio  graeco  D  B»ov  •  qiiod  Dionysius  verlil :  nec  inlra  aomum  Det^ 
et  prisca*  eiiam  versione  additur:  vel  laicoi.  sed  apud  Bulsamonein  abest  vox,  Dei. 

i>  Propur  iufuriam  :  Grece  est  :  AtR  to  t^v  v6/iiv  Dist.  XLIII.  Pars  l.  •Baculo  :  In  epistola  B.  Hie- 
Tji  Tff^cc  npoarfiCta^eu  t^  ixsXwtaaTMtii ;  Id  ntiiieo  ronyini  legitur  :  baculoque  pailori»  luporum  rabie» 
^od  eecle»ia»tuo  ordini  tnuratur  contumelia.  deterrenda  e»t,  Sed  glossa  ordiiinrla  cuiu  Gruliano 

C.  IV.  «  tt  initt»  :  Grsce  est  Kac  iv  tw  o&u  toO      eoncordat. 

DiST.  XLII.  P.  m.  »*  hab.  iiiler  A.  ?I7  el  381.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  128,  et  ex  tr.ins!al.  Dionys.  Ans.  F.  5» 
f .  77  =C.  III.  *•  poierii.  Coll.  Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  =C.  I V.  «•  Ke^.  I.  i,  c.  57.  —  ex  iinerpr.  Dioitys : 
Hiinli.  1.  3,  c.  82,  Aus.  I.  5,  c.  7T.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  75.  ^^ in  domtnici»  eccle», :  Cull.  llispw  —  domi^ 
ctittidiv.  iiveeccL :  Reg  =C.  V.  «•  hab.  A. 597.— Rejf.  I,  i,c. 56, Burch.  1, 5.  c.  85. Coll.  Ir.  p.  p. 2, 1. 17, c.  20. 
Ivo  Dccr,  p.  5,  c.  74.  **  reficiant :  Coll.  Hisp.  —  reeideant  :  Rcg  =:  C.  V|.  ••  Regula  S.  Bciied.  (A.  515.) 
c.  52.  —  Reg.  I,  4,  c.  55.  Burch.  4,  5,  c.  81.  Ivo  Decr.  p.  5,c.  71.  '^  hxc  ultima  verba  absuui  ab  orig.  c;t 
'  H  c.  ••  abesl  ab  Ivone.  ••  laudibu»  :  Ed.  A rg.  —  mysl«His ;  Edd.  Yeu.  I,  II,  Nor.  Ltigd.  I  Par.  =:C.  \ll. 
•'  lu  Augustiiii  Ep.  2H  ad  »anciimoniale»{9cr.  A.  415)  similia  quaedan  leguiilur.  Eadein  in  rcgul^  Tariin- 
lei.His  iiionasi.  se  invenisse  testaius  est  haluzins.  —  Reg.  1. 1,  c.  54.  Burch.  I.  5»c*80.  Ivo  Decr. 
fi.  5,  r.  72. 

OisT.  XIJIi.  Pars  1.  ^  Cani.  c.  5,  gloss.  inierl.  ib.  •  Ep.  ad  Oceanom,  ct  glos8.  erd.  in  i  Tim.  r.  5. 
=  C.  I.  •  add.  et  cautu»  :  Edd.  Veii.  I,  II.  Bas.  Ltigdd.  Anlw.  ^  Joatin.  c.  10.  •  abest  ab  Edil.  coll.  n. 
exr.  Bns.  •  Esa.  c.  50.  v.  1(V  *  increpnn»  ait :  Ed.  Bas.  •  add.  domtnus,  missa  voce  seq.  :  Edd.  eoll. 
O.  pr.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  Aiilw.  •  Eiech.  c.  15,  v.  5.  ^^  po»iu%»tii  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.;  in  omn.  a«ld.; 
Tiii     •'AN/Mmorff :  Edd.  coll.  o.   cxc.  Ba^.    ^*  decertatoribui  :  Ed.  Ba^.    * •  paslort  :  orig. 


t» 


nEcni:Ti  paks  fi\j.\|a.  wsr.  xliii. 


mHram  pro  lioino  Israftl  hostltms  o^ipotni.  llitic  riir-  A  t*H  cmiipn^ein   Hisi|yientef  nlweindAi.  liinc  nsiinifoe 


sus  iJ«ltnf|uenif  popiilo  (licilur*^:  Prop/ie/a;  fui  ** 
tider»Htiibi  [oIm  H  $tu(ia,  nec  apembunl  **init^i' 
laliM  iumn^  mi  te  ad  pmniieniiam  provocareni.  Pro- 
plieue  (piippe  in  sacro  elo<|nio  nonniiitqnam  doclo- 
Rs  vucautur,  qnl  dum  riifritiva  esae  pmpsenlia  inili- 
eatit"  quoisiiia  ventura  roanirestanl;  qtiosdivinoft 
sermo  blsa  videre  redarguit,  qiiia,  dnni  cnlpas  cor- 
ripere  metuonl,  incassuni  delinqneiitibiis  promissa 
securilateblandiunlnr,  qui  iniqnilaiein  percaiilinm 
Mquaquani  apcriuut,  qnia  ab  incrcpaiioiiis  voce 
coiilicesciint.  Clavis  qiiippo  apertionis  cst  serino 
correctionis  **  qnia  increpaiio  cnlpain  fletcgii,  qiiain 
s:epe  iiescit  ipse  etiam  qui  pcrpcirnvil.  liinc  raiiliis 
•it":  Ut  poiens  $it  i»  doclrina  tana  exhnrtart^  ei 
eo$,  qui  contradicnni^  ^rednrguere.  llinc  pcr  Mnla- 
chiain**dtcilnr  :  Labia  sacerdolis  cnstodiuni  scien» 
tianiy  et  legem  requirunl  ex  ore  ejus^  qnia  angelus 
Domini  exercituum  est,  llinc  per  Csaiain  **  Dotninus 
admonet  dicens  ;  Clama^  ne  cesses^  qnnsi  ***  tuba 
exalin  rocem  tuam.  Prxconis  qiiippc  olliciiim  susci- 
pil*S  qnisqiiis  ad  sacerdoiium  accodil,  nt  niiie 
aiivenluin  judicis,  qui  lerribililcr  seqiiitur,  ipso 
scilicct  clamando  *^  gradiatur.  Sacerdos  ergo,  si 
pneilicaiionis  cst  nescius,  qiiam  "  clanioris  voccin 
daiiirus  est  prxco  mulns?  llinc  est  eniin*',  iqiiod 
super  paslores  primos  in'  liiiguarnm  specie  Spirilns 
sanclus  iosedit,  quia  nimirum,  qiios  repleverit,  de 
se  protinus  lociuentes  facit.  Uinc  Moysi  pnecipiiui' 


vorilas  dicit"  :  Habete  §al*^in  whis^  eipaeem  ka^ 
beie  inler  vo$.  Per  sal  qnlppe  verlH  sopieiitia  desi- 
gnatnr.  Qiil  ergo  loqni  sapienier  nltitor,  magtNipfre 
metnar,  neejns  eloqnio  andientinm  onitas  conrun* 
dalnr.  llinc  Paolns  **  ait :  iVoii  pftts  sapere,  qunm 
oportet  tapere^  sed  sapere  ad  tobrietatem.  Ilinc  In 
sacerdotis  vestejnx!a  divinam^*  vocem  tintimiahu- 
lis  mala  Piinica  conjongunlnr.  Quid  cnim  pcr  mala 
Piinica  nisi  fldei  unitas  designatur?  Nam  sicnl  in 
malo  Punico  uno  exierius  cortice  niulta  hiierfas 
grana  miiniiininr  *^,  sic  innnnieros  sanctas  ecclcsi» 
popnlos  utiitas  fidei  contegit,  qnos  intus  diversium 
meritorum  tenet.  Nc  igiiur  rector  incautus  ad  lo- 
qncndnni  prornat,  lioc,  quod  jam  prtinisiinns,  per 
"  seinelips&ni  veriias  disoipnlis  clnmat  **  :  Habete  m/ 
f»  vobiSf  el  pacem  Itabeie  inter  vos  :  ac  sl  flgnrate 
per  habiluni  saccrdotis  dicat :  Mala  Punica  liniin- 
nabulisjun^ite,  nt  peronine,  qnod  dtcitis,  imtiai«mi 
fldei  eauta  observationc  teneaiis.  §  i,  Provideinlnin 
quoqne  esi  solicila  Inteniione  rectoribns,  ut  ab  eis 
iton  solum  prava  niillo  modo,  sed  ne  recta  qnidein 
nimie  et  inorditiaie  proferantur,  qnia  sscpe  dletoniin 
virtus  perflilnr»  qiiutn  apod  corda  audientium  lo- 
quacitatis  '*  incauta  importnnitate  levigatnr,  ct 
nnctorein  suuni  lixc  eadem  loquacitas  inquinat» 
qnx  scrvire  auditoribiis  ad  usnni  prorecttis  ignorat. 
Dnde  bene  per  Moysen  dicilur^ :  Vir^  qui  pnxum 


lis  ainbialur,  ut  videlicet  voccs   ptxdicationis  ha- 
bcal,  ne  superiii   inspecloris  judicinni  ex  silcntio 


tfmfntr  patiiur,  immundu$  est.  fn  meiite  qiiippis  au- 
ul  tabernaculum  sacerdos  ingredicns  liiitiniiabii-  q  flientium  semen  secuturx  cogitaiionis  est  qualilas^ 

aiidii9C  lociitionis,  qnia,  diiin  peraurcmsennocon* 
ripilnr,  cogitalio  iii  nicnte  getieratur.  Unde  ei  ab 
hiijus  ^*  niiniili  sapieiitibus  pracJicator  egregius  sc- 
nrmivcrbiiis^*cst  vocatiiK.  Qui  ergo  Huxuin  semims 
paliiur  ^^,  immiindus  asserilur,  quia  inultilfM]uio 
subdiius  e\  eo  se  iiiquinat;  quod  si  ordinale  pro- 
meret,  prolcin  reclx  cogiiationis.e^lere  In  auilieti- 
tium  corda  ^'  potuissei,  diimque  incautus  per  lo- 
qnacitatein  defluit,  non  ad  usuin  generis  ^,  sed  ad 
liniiiunditiam  semen  efliintlit.  Uiifle  Paulns  qnoqoe. 
quum  discipulum  de  instautia  ora^dicationis  adino- 
iicrei,  dixit^^  :  Testipcor  coram  Deo  et  ChrieioJe» 
sii,  qui  judicaturu$  e$i  vivo$  ct  mortuos  per  adventum 
ipsiu$  et  regntun  ejfti,  prmdiea  verbmu^  insta  oppor" 


offenJat.  Scripluin  quippe  est  :  IJl  audinlur  $onilus, 
quando  ingreditur*^  vel  egrediiur  sanciuarium  in 
coMpectu  Doiiiifti,  et  non  moriatur.  Sacerdos  nam- 
que  iiigrediens  vel  egrediens  moriiur  **,  si  de  eo  so- 
niius  non  andiiur»  quia  iram  contra  se  occulti  judi- 
cis  exigit  **^  si  sino  prxdicalionis  sonitu  inceflit. 
Apte  autein  iintinnabula  vestimentis  illius  descri- 
liuiiiur  iiiserta.  Vestimenia  etenim  saeerdoiis  quid 
aliod  quam  recta  opera  debemus  accipere?  Propheta 
tfistaiiie,  qui  ail'^  :  Sacerdotes  tui  indmantur  ju^ti" 
tia.  Yestinieiilis  itaqoe  lilius  tintinnabula  iuhserenl, 
iit  vita*  viam  cum  liugux  sonito  ipsa  quoque*boiia* 


opera  sarterdoiis  clameiit.  Sed  quum  rector  se  ad  D ««««,  importnne.  Dictiirns  :  iffipor/nnf ,  pru:ini&it, 
loiitteiidam  praeparat,   sub  quanto  cautelai  studio      opportune^  quia  scilicel  apud  auiliiuris  inenlcin  ipsa 
laquaiur,  atiendat,  ne.  si  inoMiiiate  ad  kK|iiendum      sua  uiiliiale  •*  se  destruit,  si  habere  imporlunitas 
rapitur,  erioris  vuliiere  audientium  corda  ferianlnr.      opporlunilalem  nescit. 
etqouin  forlasse  sapiens  **  videri  desiderat,  uniia- 


DisT.  XLIII.  C.  I.  '*  Hierero.c.  a,  v.  8.  »*  adfl. :  ^uippe;Ed.  Bas.  ";ad«l. :  li6t :  Eiid.  coll.  o.  *  fugicant, 
Bl.  Bas.  '^  correptionis  .  EiL  Bfilim.  **  ad.  Til.  c.  1,  v.  ».—  /iific#/iim;Efld.  eoll.  o.  *•  Mal.c.  <,  v.7. 
*^  Ksa,  c.  5S,  V.  I.  **  tieut  :  Ed.  Bas.  **  sutcepit :  Boltm.  *^  declawando  :  eacd.  exc.  Bas.  **  aild. :  ii^  : 
£'id.  coU.o.  **add  :  quod  in  act.  App.  le^iiur  :  cnn\.  *'  Exotl.  c.  28,  v.  55.  *"  dcsnnt  in  Ed.  Bas.  •*-  et 
egr.  :  Edd.  colL  rel.  **  morintar :  Ed.  Nor.  »•  erigit :  Ed.l.  Nor.  Par.  *»  Psaloi.  131,  v.  9.  •■  eapientem 
terirtuti$:  Eild.  colL  o.  •*  Marr.  c.  0,  v.  50.  •*fii/«fn  ;  E«ld.  coll.  c.  exc.  Arg.  *■  Hfiin^c.  It2,  v.  5. 
*•  E<od.  c.  28.  "  aniufKiir  *  Ed  Bas.  *«  Marc.  e.  9,  v.  50.  *•  loquacitas  :  Eild.  colL  o.  *•  Levii,  c.  15. 
V.  2.  *^  wqualita$ :  Edd.  colL  o.  ♦*  hujusmodi  :  Edd.  colL  o.  (exc.  Arg.)  *•  Acl.  c.  17, v,  18.  —  temiver- 
biu$ :  Edfl.  coU.  o.  exc-  Par.  Lugdil.  Aiiiw.  *^  $u$iinel :  Edd.  va)\\.  o.  •*  corde  :  exd.  ^* gemfratiQHi$  : 
Ed.  Bas.    *•  2  Tim.  c.  4,  v.  i.    ♦*  $euUUa1e  :  Ed.  Bas.  —  vHitaie  :  Edd.  Arg.   Ycii.  I,  li.  —  orig. 


9S7                                           DCCBETl  PARS  PRIMA.  DiST.  XLIY.  ttt   ' 

C*  11»  Powi  eteambuMSMtu  mh  $unt  <ommlnindu.  A  beali  *%  qui  periecmionen  pailuntur  propler  jutti» 

Ii4m  Cleniens  efnu.  UI  in  extrmo  ^'.  liam. 

II  Par».  In  niandaiis  habemua,  ul  venienic*  ad  q^  |v.  /Vo«  eitmundus  a  Mangutne  wbjeetonm^ 

civiuiem  diaeamua  priua»  qiiia  in  ea  dignus  sil»  ut  qui  Dei  connlium  illii  non  atmunciQi* 

apml  eiim  cibiim  suniamus'*;  qnauto  maj^is  iiosso  litm  Gregorius  VenantiOf  lib^  /,  e;iul.  33**. 

coiiveiiil'S  qiiis  qiialisve  sil  is,  cui  inimonalilalis  EphesiisPauluadicil*^ :  Mundas  $unt  manue  me^ 

verha  credenila  suul?  Suliciii  eiiini  *  el  valde  soli-  «  ianguine  omnium  veeirum  :  non  enkn  $ubierfu§i^ 

ciii"e88edcbemii8»ne  margariias  noslrasmillamus  ^nomtniM  aniitincfarem  omne  conat/mni  Dei  uobie* 

anie  porcos'*.  Sedei  ob  alias  causas  uille.esl  viri  Mundus  ergo  a  sangiitne  eorum  non  easet«  ti  eis 

^lmius*'   habere  "  me*  noliliam.  Si  enimsciam"^,  Dei  concilium  annuiiciare'*  noltiissett  quia,  qnnm 

quia  in  his;.'de  qiiilius  noii  polesl  diihilari  quod  ho-  increpare  deliiiquenles  noiueril»  eos  procul  dubio 

iia  siiit»  emendalus  esl  ei  inculpahilis  (hoc  esl«  si  uceiido  paslor  occidii. 

aobrius,  si  miscricors,  si  jiislus,  si  roiiiSt  el  hiima-  C.  V.  JElernm  damnaiionit  pmnam  in^rril  prcf4iM« 

nus,  qiiafeuliqiie  lioiia  essc    nulliis   ambigil),  liinc  lor,  ^ni  »f Mien  diwni  wrfrt  wo«  «par^il* 

coiiseiiueus  videbiuir,  ul  ei,  qui  oliiincl  boiia  virlu-  ^'^«  Nlcolaiis  ad  Michaelem  Imperaiorem  in  cptsiefs, 

.             ../,....          m            n  cujue  imitum  est :  i  Proposueramus**.  » 

luin,  eiiaiu  quod  deesl  udei  cl  scienii»  conreralur»  '^     ^.  , 

..    '          ...        ..     .1.     u             .  Dispensalio  est  iiobis  ccelesiis  seminis  iiuuncu; 

et  in  qtiibus  maculari  ejiis  viu  vidclur**yquxest  ...                                      ..         •         /v     i 

...         ,   ....      '        .          £,.           ...  r«?"  11  «0«  tparserimtt»,  vas  $t  lacii«nmMt.  Quod 

in  rehquis  prohabilis,  emeiidctur.  Si  vero  ni  iis,  ...          .      ...       .       .          . 

,                        ...                    ...  quum  eleciioiiis  vas  rormidel  et  clamet,  quanlo  roa- 

qiiaepalam  siiut,  peccalisiuvoluiiispermanct  el  lu-  V       ....   .     .                    ,          .«n    .   ■       •    ^ 

^  ,                                  .....    rr  .            .    ,  gis  cuiiibel  exiguo  meiiiendum  est  ?  Proinde,  sicuc 

quimiiiis,  nou  nie  oporiet  ei  aliquid  dc  secrciiori-  ^     t,         ,,     .         .      _, ..       ..^  ..        .,  . 

...                 ....                  .          .      .       ■  non  [lcve  discrimen  Incumbil  ponlificibus,  siluisse 

hus'*  el    remoUs  diviii»  seiileiiliffi  proloquif  scd  .      ^,.  .  .     .       u      .        ■    •              .•      •         ■ 

....                           r              I  pro  diviuiuiis  culiu  et  ecclesise  correciione   quod 

iiiagis  proiesUri,  el  convenire  euui,  ui  pcccare  do-  "^        .     .     . .  /       ■    .  . .             ..             . 

....                 ....            I  .  /\     1  .  •      .  congmiL  lU  his  (quod  absil)  iion  mediocre  pericu- 

siiiat  ei  aclus  siios  a  viins  euicndel.  Quod  si  ingcs-  .                ,             .  •                     ... 

...                    ....            ,.  lum  esi,  qui,  quum  dcoeanl  parere»  despiciunl. 

setil  se,  el  provocavcril '%  iios  ihcerc,  qiiae  euin  ..,    .^      Vn     .       »»    .                   . 

,            .               ^      ..M^    !•'      «  IV.  Pars.  Gialiaii.  Pan(«r  flMOflne  o6«^r»are  deft€l 

niimis  recte  ageutem  non  oporlel  **  aiidire,  pru-  .             ....               .     ... 

dculcr  eum  dehemus  eiiidere.  Nam  «ihil  oiiuiino  '«"'•''"*  «^  "'^r" ''  *^"  ^nielhgeni^bue  '^^^^^ 

responderc  audilorum  causa  uliie  iimi  vidcuir,  ne  "'J''**"«  *•'«  prflrd,ca/io».  reurare  tnaptai.  Qutemm 

fone  exisiimeni,  nos  respoiisiouis  peuuria  dcciinare  *«  ^''''*  ^"^'  «*  a«difon6M,  non  vafeni  tnidttyt  non 

cerumen,  el  fldes  eorum  lasdalur  iion  inielligeniium  ^*'  *^'^'"»  uitntaiem,  tcd  ad  tm  otieniattottem  factt. 

proposiuun  nostrum.  ^"^^  "'  expotitione  :  Bcau  immaculaii.  dtatur  -: 

C.  III.  Yerba  prwdicationit  pertecuioribut  tuit  prm-  ^  ^ '''"'"  «^*»  ^"'^**  '»>'^»«"^  ^"'«»^«  '«^''«"•*»  ^"'^ 

laii  ttOH  tttbirahani,  fit  vd  loquaciUU  iucauU,  dum  sine  judicio  volat 

Jtem  Anacleius.  epist,^  I  omnibut  Episcoplt  ••.  irrcvocabile  verbuui,  vcl  adulalione,  ui  ei  placeat, 

III.  Pars.  Sciuius  auiein,  niullos  ob  id  inrcslare  cui  sccrcia  revclal,  vcl  jacUlione  scienli»,  ut  plum 

doitorefi  ••,  ul  eos  perdant»  ul  placiia  proprix  vo-  scire  videatur.  In  quibut  omnibut  profecio  dmtur 

lunuiis  adimpleant.  Noii  proplerca  Uiuen  doclorcs  inietiigi^quanta  debeat  ette  ditcreiio  in  prasdicationa 

(iu  quanlum  vires  suppeUiul)  a  recla  «uiulalioiie  et  tacerdotit^  qua  $i  forte  caruerit^  ianquam  torto  naao^ 

boua  iuieiiiio«ie '^  recedere  dehent,  scienus,  quia  $acerdotaii$  olfieii  judicatur  indignu$» 

DISTiNCTIO  XLIV. 

CRATIANUS.  $ol9it.  Vnde  •  rrhler  et  genitalia  tibimeiip$i$  vidnm 

f .  Pars.  flM«m  autem  vinoleniu$  e$u  prohibetur,  tunt^  ui  ex  vicinHate  membrorum  eonfeederaiio  imei'' 

gulas  imemperaniiam  nequaqumn  habere  permittilur;  ligaiut  vitiorum.  liinc  etiam  Sabutardam^prineepa 

neque  enim  ebrietae  prohibetur,  et  voracitat  permiiii'  coquorum  murot  liieruealem  deetruxiue  tegitnr^  quia 

tur.  (Jirumque  eniin  inier  opera  ieiubrarum  Apotio-  venier,  cui  multitudo  coquorum  detervit^  eedifdn 

tut  connumerat,  tiribent  Romanit  * ;  Non  iii  coines-  rirlMfnm  ad  tolum  redigit.  Sacerdot  itaque  de  nUari 

satioiiibus  et  ebrielaiihus.  Ventrit  namque  ingluviet  viveret  non  tuxuriari  quasrat^  ut  otf  11  trrofffmMf  *  : 

ad  luxuriam  prooocat  faciie^  et  omue  optu  bonum  dis-  Tibi,  o  sacerdos»  de  alurio  vlvere»  non  luiuriart 


DiST.  XLlll.  C.  II.  ^  Ep.  Pseudoisidori.  Eadein  fere  leg  .in  1 , 2.;i\ecognil.  Clementls.  In  Edd.  coll.  o.  noitiiiie 
Origeiits  proreruiiuir.  •*  Maith.c.lO,v.H.  •*  oporfei:  Mu.  coll.  o.  ••  Matlh.  c  7,  v.  6.  **hujutmodi: 
ISild.  coll.  0.  •*  tciimiia :  £d.  Bas.  ••  videbatur :  Edd.  coll.  o.  ,•  ••  add.  mytieriit :  Eil,  Bas.  "  provoca- 
bit :  Edd.  Arg.8as.  Nor.  Ven.  I»  II.  ••  oporteai  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  III.  •'Ep.  Pseudoisidori.  «-l«il. 
Ir.  p.  p.  %  I.  II,  c.  4.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  257.  ••  add.  :  fuos  :  Edd.  coll.  o.  •>  haec  Iria  verha  ahaunt  ab 
Ed.  Bas.  ••  Maitb.  c.  5,  v.  10.  =  C.  IV.  ••  Ep.  54.  (scr.  A.  591.)  1. 1.  Ed.  Maur.  Coil.  Ir.  p.  p.  i,  i.  5S, 
c.  59.  «•  Acl.  c  iO.  V.  46.  «•  pran«ndflre  :  K/l.  Bas.  =  C.  V.  ••dal.  A.  865.  —  Ans.  1. 1,^.  75.  Imita- 
lits  in  bis  esl  Nlcolaus  Gelasium  ep.  ad  Aiia^us.  Aug.  •*  1  Cor.  c  9,  v.  16.  =:  P.  IV.  ••  Gloss.  ord.  ex 
Ambros.  Senn.  %  In  Ps.  118,  verb. :  Abuondi  eloquia  tua. 

Pkt.  lUV.  Pars  I.  ^  Itoui.  c.  15,  v.  15.  *cf.  Ilierou.  in  ep.  ad.  Aroandum,  Angusl.  Serm.  de  lcmp. 
C5,  ei  Gregor.  Pasu>r  p.  5,  c.  ^.    •Keg.  c.  15,  sec.  L\X.    Mn  Micbaeam  c  5  in  iine. 


S»                                              DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XLIV.                                            fSO 

permittUur.  {  1.  Sunt  nuiem  comesiaiionet  non  so-  A  belur,  quanto  maipt  M\\s  mhiislrflre  iii  e«?Si  qmf 

inm  sacerdoiibHs,  ied  eHam  laieiM  noxia^,  qui  (eslho*  vero  lale  quid   recerilt  aul  cesset,   aul  depoii»- 

H  waiemnee  diee  tufnalitene  digne  eeletrare  puiuni*^  lur. 

irtst  comeieaiiombn$  deterviant.  C.  IV.  Pfui  necessiiaie  comfmisi  eterid  labernae  non 

Vnde  Augn8tiii08  seribU  ad   Aureiinm  Epiuopum,  ingredianiur. 

epist,  LXIY^;  Item  ex  Coiiciliu  Garikag.  j||.  c.  27  **. 

G.  1.  Non  esi  vacandum  comessatiombus  et  ebriela^  Clerici  edenJi  vel  bibciidi  causa  taberiiaa  uon  iii* 

''^**'*  gredianiur,  nisi  peiegriiiationis  nccessiiate  coiu- 

Comessationes  el  elirieiaies  ila  concesss  et  licitae  puisi^ 

paiautur,  ut  in  lioiiorem  -etiam  •   bealissimorum  c.  V*.  Corripiendus  est  episcopus  qui  convitiis  vccn- 

martyram  non  8olum  per  dies  solennes  (quod  ^  ipsum  patur, 

qois  Don  lugeiidum   videal,  qui  lisec  non  carneis  Jlem  Gregoriiis   Natali    episcono ,    lib.    //.   Reg, 

oculis  tuspicil?),  sed  eriain  quotidie  celebrentur.  Et  Jndict.  X,  epist,  14  »•. 

post  pnnca  :  Non  ergo  aspere,  qiiantum  exisliiiio*.  "  ^^»"-  **"'^»»  »*>  "'"^»®  *"^  veiiientibus,  frater 

nouduriter,  non  modo  imperioso '  ista  tolluiitur:  carissime,  didici,  paslorali  cura  derelicia  solis  le 

magisdoceiido  quam  jubendo,  iiiagis  monetidoquam  ^  conviviis  occupaium.  Qux  audita  noii  ctederem,  nisi 

Diiuando.  Slc  euim  agendiim  est  cum  multitudiiie  '»«c  aciionum  tuarum  experiuieiilis  approbarcm. 

peecanlium  ".  Se^eritas  aulero  "  exerceiida  est  in  Namquia  neqnaquam  leclioiii  studeas,  nequaquam 

peccau  paiicorum.  Et  si  quidminamur,  com  doioro  exbortationi  invigiles,  sed  ipsum  qiioqiie  usum  ec- 

Qat,  de  scripturis  coiitminando  viiidictam  fiituram,  clesiaslici   ordinis  ignores,  b(»ce8l  in  teslimoninm, 

ne  1108  ipsi  in  nostra  polesute  ",  sed  Deos  in  nostro  ^"****  ®'*»  *"**  fl"»^"s  es  posltus,  revereiiiiam  servare 

sermone  timeatur.  Ita,  prius  roovebuntur  spirilales  "^scis. 

aot  spiritatibus  proximi,  quorom  auctoriiate  et  le-  ^-  ^''  ^*  eodem. 

Bissimis  **  qnidem,  sed  tnslantissimis  admooitioni-  ^**®™  «^  eundem  lib.  JJ.  epist.  37  ". 

bns  ceiera  multiiudo  rrangatur.  Convivia  ",  quae  (DX  intentioiie  inipemfemfaj  cari- 

C.  IL   Nuili  clericorum  aut  continentium  iicet  ta-  «a*'S  fiuni,  recle  vesira  fralcrnilas  "  in  suis  epistoiis 

bernns  intrare.  laudal.  Sed  lanien  scieiidum  est,  quia  tuiic  ex  cari- 

Jiemcx  Concilio  Laodicensi,  c.  U  ".  tale  veraciter  prodeunt,  quuin  in  eis  nulla  absen- 

Non  oportet  clericos  *'  servientes  ^  "a  presbyte-  liuni  viia  niordeiur,  iiullus  ex  irrisione  reprebendi- 

tIs  usqiie  ad  diaconos  ^^  et  deinceps  ordinis  eccle-  tur,  necineis  iiianes  suiculariumiiegoiioruin  fabula!» 

slastici  omiiea  usque  ad  roinistros,  aul  lectores,  aut  r.  sed  ycrba  sacrao  leclioiiis  audiuntur;  qiium    noii 

exorcisus,autostiarios,autpsalinislas,autetiamcos,  plus,  quam  necesse  cst,  servitur  corpori,  sed  sola 

qui  in  proposito  continentix  sunt,  tabenias  ^  in-  ejiis  infirmilas  reficitur,  ui  ad  usum  "  exercendae 

trare.  virlutis  babealur.  Iloic  itaqiie  si  vos  in  vestrls  con- 

C.  m.  Deponaiur  clericus,  qui  tabemam  aut  erga-  ^«viis  agitis,  abstinentium ,  fateor,  magistri  estls. 

sierium  liubere  volueril.  G.  Vil.  PALEA  ". 

Jtem  ex  VL  Synodo,  cap  9  '*.  [Jtem  ex  Concilio  I^aneteiisi.  ] 

£[ii1Ii  dcrjco  licet  labeniani  «  aut  ergasterium  i  NuIIus  presbyieroruni,  quandoadanniversaniim' 

tabere.-SI  eiiiui  biijusmodi  tabernam  iiigredi  probi-  diem,  trigesimum,  aut  septiinum,  v*;!  teriium  alicu- 

NOTATIONES  CORUECTORUM. 

DiST.  1LLIV.  C.  II.  A  Clericos  servientes  :  Grxce  D  neque  iii  ipso  consilio  Laodlceiisi  aut  Aqiiisgranensl 

est  .  ccpoTcxovct  quod  Dioiiysius  vertit  :  sacro  iiiiKi-  (ubi  c.  tiO.  hoc  idem   repelitur)  Icguntur;  videniur 

sterio  iftfdtioi ;  quain  verbiouem  concilium  Aquis-  laiiien  accepta  ex  caii.  aposi.  54. 

graneiise,  Durchardus  et  Ivo  attuleniiit.  G.  III.  ^  fnbernam  aut  ergasterium  :  Gracce  esl  : 

i>  Tabernas  :  Sequebatur  in  impressis  :  m<i  causa  RafnjXcxov  i^ytumpmt  id  est  :  cauf^oiiArtiiiM  tci^crr- 

neeessitatiSf  qtix  sunt  expiiiicia  ,  quia  iieqiie  in  ple-  nam. 
riaque  luaiiuscriptis,  oei|ue  in  Bucbardo  ei  Ivone, 


Bas.    *•  abest  ab  orig.  et  Ivoue.    ^^  quoque 

coll.  o.  =  C.  IL  »*  hal».  inier  A.  5*7  et  381.  --  Reg.  1. 1,  c.  <78.  Burcb.  I.  2,  i.  t31.  Ans.  I.  7,  c.  Ut. 
Ivo  l>ecr.  p.  e.  c  i05,  referunt  ex  vers.  Dioiiys.  —  «f.  Conc.  Aquisgr.  c.  60.  »  abest  a  Coll.  tliso. 
aild. :  aitario  :  ib.  »^  subdiaconos .:  conc.  Aiiuisgr.  =  C.  lli,  "  luio  ex  syn.  quinisexia  bab.  A-  698.  -- 
Vcrs.  Anast.  BibI.r=C.  IV.  "  bab.  A.  397.^Ueg.  1. 1,  c.  t77.— Goll.  ir.  p.  p.  2,  l.  l^Jc.  t7.  liurcb.  I.  2. 
r.  *50.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  204.  ==  C.  V.  ••  Ep.  18,  (scr.  A.  692.)  I.  2-  Ed.  Maur.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  I. 
55,  €.  97.=  C  yi.  »»  Ep.  52,  (scr.  A.  eod.)  i.  2.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i.  t.  5S,  c.  98.  »  add.  :  eommun.a 
coutra  Mscrpt.  fldem  :  Edd.  Greg.  receiitiores.  exc.  Maur.  —  eodeni  inoilo  leg.  iii  EJd.  coll.  o.  (pr.  Bas.) 
et  apud  Bobiiu  "  sanctHas.  orig.  "  luiis  :  E«ld.  col  o.  =  C.  Vll.  "  Ad  coiic.  NaniieUMise  {Maticense  . 
Ed.  Bas.),  de  cujiis  epocba  supra  ad  c.  5.  D.  24,  itoiiuulla  suiit  iiolala,  baic  iion  perliiieiil.  imo  ilesmnia 
iuiitex  CapiiuL  Jiincman  Jkmensi^  (A.  852.)  c.  14.,  quorum  uoiuine  apiid  Reg.  I.  1.  c.  213,  pio^ianl. 
Krrerisaiictoiem  etiam  boc  ioco  cogiiosces,  Burcb.  L  2.  c  161.  --  Ivo  Dccr.  p.  c.  2o2.  cf.  mfr.  d«  coua« 
D.  5.  c.  35. 


W1 


DECRETl  PAUS  PIU^SA.  DIST.  KLIV. 


Jiw  dernnrti,  ani  quacunqne  vocattoiic  ad  collectam  A  bGmioibus   liabenlur. 
pesbyicri  coiiyenerit,  se  iuchriare  **  iillaicnus  pr»- 
Bumal,  pcc  prccatus  aniorc  "  saiiclbriim  vel  ipsiiis 
anim»  bibcre,  aut  alios  ad  bibcnduni  cogcre  vel 
se  aiiena  precatione  '*  iiigiirgilare ;  ncc  plausus  et 
rjstis  incoiidilos,  el  faliuias  inaiics  ibi  rcrcn-e,  aut 
cnntarepra^snmat,  auiturpia  jocavclurso  ■•,  vcl  toi^ 
iiatricibus  a  nte  se  ficri  "^palintur;  iiec  larvas  daemo- 
nuiii '  aiite  se  ferri  conscniiat,  quia  lioc  diabolicum 
est  et  a  sacris  canoni.)us  probibitum.  i 
€.  Ylll.  De  eodcm.  PALCA. 
Item  ex  coilcui  *'.] 

«  Quando  atiicui  convciicrint  "  prosbytcri  ad  ali- 
qiiod  convi\iuin,  aliquis  "   prior  illoruin  vcrsum 
aute  niensain  incipiat  ct  cibum  bcncdicai.  Et  tunc 
sccuiidum  ordincin  scilcnut  nllcr  alleri  *^  honorcm  B 
praRbciiles ;  ct  pcr  viccs  '*  i-ibuni  ct  polum  bciicdi- 
cant,  cl  aliquis  dc  illorum  clericis  aliquid  dc  sancia 
scripturn  legat.  Ct  post  rcrectioncm  siiuililcr  san- 
ctuin  hymnum  dicant  *  ad  cxcinplum  '  Doiniiii,  si- 
cut  in  coena  rccissc  lcgiiur,  ct '  sic' sccoutincani 
oiiines  presliyteri,  iiiaximc  in  talibns  locis,  ul  non 
vilupereliir  iniiiistciium  illorHni  **.)  » 
C.  li.  De  fodem  lULEA. 
licm  cx  codcin  *\ 

f  Quando  presbyteri  pcr  calendas  siinul  *•  convc- 
niunt  post  pcrachini  divinum  niyblcrium  '*  ad  ^^  nc- 
cessariam  collalioncm  ^*,  noii  ^'  quasi  ad  plcuam 
rerectioiiem,  sed  qiiasi  a<l  prandiiiui  ibi  ab  tabu* 
las  ^*  rcsidcaut,  nc  pcr  talia  iuboiiosia  convivia  se 


f39 

Ei  Ideo  peraetU  omnibtis, 
qni  voluerint,  panem  cum  caritate  in  domo  rrairis 
sui  simul  cum  rratribiis  rrangant,  et  singnli  singn* 
los  bibere  raciant,  et  maxiroe  ulira  leriiam  vicem 
poculum  non  contiugant  ^',  el  sic  ad  ecclesias  re- 
deanl.  > 

G.  X.  Christani  ex  symboUs  eonvmq  non  celebrenL 
Item,  ex  Concilio  Laodicensl,  c.  55  **. 
III.  Pars.  Non  oporiet  mlnisiros  altaris  vel  qoos- 
libet  clericos,  aul  etiam  iaicos  Chrisiianos  ei  sym* 
bolis,  qn^  vulgus  comessalia  "  appeliat,  cenvivia 
celcbrarc. 

C.  XI.  Saeftttum  nriptHrnrum  ketio  MeerdoialiHts 
semper  comtviis  misceaiur^ 

Jtem  ex.Concilio  Tolelano  IIL  c.  7  **• 
Pro  reverer.tia  Dei  ei  *'  sacerdo&um  id  nniversa 
snncta  ccnsiiniit  sy.iodus,  ut  ( qoia  solent  crebro 
nicnsis  *^  otiosx  rabiilx  inierponi)  incmni  sacerdo- 
inli  convivio  lcctio  divinarum  Scriptorarum  miscea* 
tur.  Por  hoc  enim  ct  aniinae  «dificaumr  ad  boiium» 
cl  rabute  non  r.cccssarix  prohibentor. 

C  XU.  De  confertis  ncc  coniiria    facere,  nec  ante 
ttoram  diei  teriwm^  ctenns  comeder*  licet. 

Item  ftx  C-iucilio  Martini  Papx,  c.  61.  cl  C6  ••. 

Nori  liccji  saccrdotcs  vel  clericos,  scd  ncc  roligio- 
sos  laicos  (onvivia  faccrc  de  conrertis.  S  I.  tNec 
o|H)rict  clericos  ^cl  laicos  rcligioscs  anie  sacram 
liorani  dici  tcrtiain  inirc  convivia,  nec  aliquaudo  cle- 
rii  0«,  iiis;  liYiiiiio  dicio, « oiiiodcre  **  panem,  et  po>t 


tnviccm  graveiit,  quia  iiidcccns  est  ct  oncrosum.  ^  cxiMa  graiias  aiu  tori  Deo  referrc. 


Sxpc  ctiam  tarde  ad  ccclesiani  rcdeiinlcs  majus 
damnum  dc  reprehensione  consequuiilur,  qiiod  ^^ 
tlc  gravcdiiie  mulua  coiitrahunt,  quam  lucrum  ibt  ^ 
raciant.  Nani  de  htijiisuu)Ui  couventu  Pauhis  ^*  Co- 
rintbios  reprcheiidit,  qui  iiiconvenienler  ctciiam 
doniinicani  luaiiducare  conveniebaiit.  Sic  ct  qui  ad 
eccnam  doiniiiicam,  id  est  ad  collationein  ^^  vcrbi, 
sub  occasione  conreniunt,  et  ex  vcritatfi  ^*  ventris 
caosa  conjunguntur,  repreliensibiles  coram  Deo  et 


Cratiaiii.  Si  ergo  laicis  comessafones  damnabites 
%nnt^  muUo  magis  sace^aotibHS  imvutantur  aa  qt' 
kennam.  Ycntcr  enim  pinguis  {ut  II lerony tHHJi  **;  oil 
^rtissum  scnsnm  qcncrat,  qvum  saccraotalis  seHSHs 
conlra  vigil  esse  dcbcat  eijtenuis ;  atquc  i  ieo  edaatu- 
tis  vitio  obnoxii  in  sacerJotes  uuqi  non  ttcbem.  II i 
entm  {ni  ait  Cregoiius  ia  Mora'tbus)  *\  qut  adkue 
titiorum  oello  sttbjaceuif  ^equaqnam  per  pnv*itirii- 
ffON»   usum  p'a:esu  magiUcrto  ceterorum  aebent. 


NOTATIOXES  CORKECTORUil. 
€•  \il.  '  Dwmonups  ;  Biirchordua  '  addil :  qttas  vulyo  lalamascas  dicunt* 


DiST.  XLIY.  C.  VIL 

iii  amore  :  orig. 


•'  inebrhri :  Ed.  Bas.  —  nutlateuns  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  rxc,  Par.  Lugd<l.  Antw. 
Ucg.  Ivo.  —  prcrvaricari  amore  :'Ed.  Bas.    **  pra^dicaiion^  :  Ed.  I*as.    »•  ri»o  :  Ed. 


Bas.  ••  facere  mccsumat  :  orijj.  —  f.  permittat :  Ucg.  Ivo  — '  cutn  orig.  ct  Ueg.  =  C.  VIU.  '■  C.ip. 
Hiiicmnri  ibid.— "  Ucg  I.  I,  c*  2t5.Burch.l.  2.  c.lbS.lvo  Dccr.  p.  G.i55.  ••  conventunt  .Ya\.  Lucd.  II,IIL 
•\niw.  —  veniunt :  Edd.  Arg.  Nor.  Par.  Vcn.  I.  II.  •*  aeranus  aut  aliqiiis  :  orig.  — Ueg.Burch.  ••  alierint 
"^  portantes  :  orig.  —  porlantcs  :  —  Ueg.    •■  rrctssfiufliii^s  :  orig.    ••  nostrum  :  orijj.  —  l{r%.  ss  C.  IX, 

»*  llincm^Kr.  c.  15.  —  Ucg.  I.  1,  c.  2ltf.  Burch.  I.  !i,  c.  \U.  Ivo  Docr.  p.  d  155.    *•  in  unum  :  Eil.  ilas. 

»•  ministerium  '  Ucg.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  ••  et  :  Ed.  Bas.  *»  cotiectionem  :  Edd.  coll.  o.  ♦•  vcrha  : 
fioit  —  sed  uon  Icp,  ap.  Uep.  ••  add.  sibi :  Ed.  Bas.  ••  et  Ucg.  —  «l :  Ed.  Bas.  **  r i4i :  ib.  ••  i  Cor. 
c.  U.  *'  coUsctionem  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Vcn.  I.  11  ^  wtnte  :  U^^g.  ingluvietate :  Ivo.—  Ed<}.  coll.  o.  cxc. 
Bas.  in  qua  lcgltur  ;  gurgitate.  *»  continqat  :  fcj.  Bas.  =  C  X.  ■•  hab.  iutcr  A.  ji7  ct  58! .  —  Etidcni  lc- 
guiitur  in  Couc.  Atjuisfr.  c.  85.  —  Uab.  Posn.  c.  i7.  •»  Commissatia  :  Cotl.  Itisp.  sm  C.  XI.  ••  hab.  A. 
889.  —  Biirch.  I.  %  c.  169.  !vo  Decr.  p.  6,  c.  il>0.  Uab.  Piun.  c.  28.  "  Dei  saccrdoinm :  Coll.  Hisp.  •*  in 
mensis  :  Ed.  Bas,  C.  XII.  »» Cap.  Mart.  Brac.  c.  Gl,ei  GS.Burch. !,  1,  c.  465.—  Prior  cap.  pars inierpre- 
tatio  cst  c.  65,  conc.  Laod.;  poslerior  ap.  Ivonetn  Dccr.  p.  6,  c.  i5(i,  ex  eone,  Carthag,  e.  «,  ili*pronil:t 
es«B  dicitur,  ubi  frusln,  qiiant.im  sciinus,  cain  qjaesicris.  luvctita  ctiam  est  in  toll.  Ucgin.  I.  !,  c«  187.  cl 
Burcb.  I.  2,  c.  185.    »•  edfre  :  Coll.  Ili^jp.    "  ei».  ad  Ncpotianum.    ••  I.  95,  c.  iS. 


«3 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XLT. 


154 


DISTINCTIO  XLV. 


GRATIANUS. 
I.  Par$.  Sequiiur :  noii  percussorem  ^  Non  §mm 
oporiei  gpUeopum  Ua  eue  iraiciHlem  et  perlurbati 
eentue^  ul  pereuliat^  qui  debet  es$e  patiem  :  ted 
eequatur  eum^  qui  dorsum  posuit  ad  flagella. 
Cude  Gregorius  scribit  Joanni  Episcopo  Contianti' 
nopol,  lib,  /,  epist.  o2  *• 

C.  I.    Verborum^  correpttone^  non  verberibus  timeri 
debet  episcopus» 

Quid  aaiem  de  episeopis,  qui  verberibus  timeri  vo- 
luiit,  caiioiies  dicanl,  l>ene  fraieniilas  vestra  novit. 
Pdsiores  eteniin  facti  sumus,  non  percossores  ',  et 
egregiiis  pnediealor*  dicit :  Argue,  obsecra*,  inerepa 
in  *  omiii  patieniia  et  doctrina.  Nova  vero  atque 
inaodiu  est  isu  prx-dicaiio,  quae  Terberfbus  exigit 
fldeiD. 

C.  11.  De  eodem. 
Item  in  Concilio  Romano  sub  Silrestro,  c.  i7  *. 

Neminein  *  quisqain  peccantem  ctericuin  c»de  * 
atUngatt  non  presbyter  **,  non  diaconus,  non  epis* 
copiis  clericum  vel  servitorem  ecclesiaB  ad  caedem 
perdocai.  Sed  si  ita  cauba  eiigit  clerici  triduo  pri- 
veinr  bonore,  ut  pcenllens  redeat  ad  matrem  eccle- 
siaiu. 

C.  III.   iVoii  asperi$^  sed  blandis  verbis   ad  fidem 
sunt  aliqui  proeocandi» 

item  Gtegoriiis  Pauhasio  Episeopo  Neapol.  tib,  J/» 
epist.  15  "t 

Qw  sineera  intentlofte  e&tranaos  a  Cbristiana 
f^igioiie  ad  lidem  eupiuut  rectam '  perducere  ", 
blajidlroeuiis,  uon  asperiutibos  debeiit  atndere»  ne 
^•orom  mentem  reddiu  ad  ^*  plauum  raiio  poterat 
TOfOcare  ^«  pellal  procul  advorsitas.  Nam  quicuu* 
qiie  aliur  agvnt,  ei  eot  sub  lioc  Telamine  a  coa* 
•oeta  ritus  aui  voUai  culiura  auspeadere  ^»  suas 
ilti  *•  iMgis,  quam  Dei  cau6»s  probamur  auendere. 
f  I.  lodei "  siquidem  Neapoii  consiatettt^  ^*  quesU 
iiobis  siint  atsereniea»  quod  quidam  eos  a  quibus* 
dM  feriamm  soanim  aeleiiiiilatiiHia  irratioiiabiii- 
ter  Dilaniur  areere»  ne  illis  sit  liciUim  festiviiatum 
ciMnim  soleouia  eolere  siciii  w  nunc  uaqiie  ei 
pareoiibiM  eorujo  longis  retro  teropQribus  licuit  ob- 
servare.  Quod  sl  iu  se  veritas  babet^  siipervaeus 
rei  videniur  operam  dare  ^*.  Nam  quid  utiliutis  cst. 


A  quando,  eUi  contra  longum  iisum  fuerini  vetiti,  ad 
fidem  illis  **  et  conversionem  nibil  proficii  ?  Aiit 
cur  iudaels  qualtter  ceremonias  suas  colcre  debeant 
regulas  ponimus,  si  per  hoc  eos  lucrari  non  possti- 
ptus?  Agendiim  ergo  est,  ut  raiione  polius  et  maii- 
suetudine  provocall  seqiii  nos  velint,  non  fiigere,  ui 
cos,  ex  eornm  codiclbus  oslendenies  qua:  dicimus , 
ad  sinum  inatris  ecclesiae  Deo  possimus  adjuvant) 
convertere.  luque  fraternitas  lua  eos  moiiitis  *  qui- 
dem/  prout  potoerit»  Deo  adjuvanic  ad  convertPii- 
dum  accendat,  et  de  suis  illos  solemnitalibus  in« 
quielari  denuo  non  permiKat,  sed  omnes  fcstivitaies 
feriasqoe  suas,  stcul  hactenus  tam  ipsi  quam  parcn- 
tcs  eoruin  per  longa  colentes  retro  tempora  tenue- 
runt,  llberam   habeant  ohservandi  celebrandique 

*'  licentiam. 

C.  lY.  Non  severitate,  sed  benevolentia  sabdito$prW' 

lati  eorripiant, 
iiem  Gregorius  IV  "  in  epistota  Episeopis  per  Gat' 
tiam  *'  et  Germaniam  eonetiiuiis. 
Licet  plcroinqne  accidanl  in  sacerdoiibiis,  qu» 
$ttnireprebendenda«plusUroenergacorrigandosag»i 
beoevoiantia  quain  severitas»  pUis  coliorutio  quam 
4Miminatio  ^,  plus  caritas  quam  poualas,  qaum 
nemo  nosirum  sine  reprebensione  aut  sine  peccaio 
¥ival.  Nam  sl  Doniimis  **  sUlim  post  trinam  irega* 
tionem  B.  Pelrum  apostolnm  pncceptorem  nostrum 
judicasset,  non  untum  ex  eo  frucinm,  sicut  fecii, 
recepisset.  Exspectandi  ergo  atqiie  corrlgendi  inagis 
suni  rectores  ecciesiae,  qiiain  staiiiii  juilicandi  **, 
G*quiim  majora  negoiia  el  difllciliores  causariini 
exitus  sanctorum  Pairuin  canones  spiritu  Dei  con- 
dili  et  totlus  mundi  reverentia  consecraii  juheant 
sub  nostrs  sententiae  exspectatione  suspendl  nostro- 
que  moderamlne  flnirl.  *  Unde  necesse  cst  *  hxd  et 
aiia  ecclesiastica  *  quaeque  iiegoiia  post  muUarum 
experimenu  cansarum  solliciiius  perspici  **,  et  di- 
iigentius  prsecavrri,  qualenus  perspiritumcariLitis 
et  pacls  oninis  inaterias  scaiidalorum  et  praesuiupUo 
ii^vidarum  •  atque  oppresfiio  siinpiicium  fratnim  de 
ecdesiis  Doinini  auferauiur.  iLtsicotmMi  vuitquifr» 
quani  fratrum  se  aiioruro  judicio  pnegravari»  ita  uoo 
audeat  alii  inferrc  quod  sibi  uou  vult  iieri. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DfST.  XLV.  C.  1?.  •  ifivtdonim  :  In  eplslola  Gre*  D  thec»  Dominicanae).  el  aliquot  vetustis  exemplaribus 
gurii  IV  *  (qnft  esi  in  safpe  memoralo  codice  biblio*      Graliani  legitor  :  Judteorum  : 


DiST.  XLV.P.  I.  »  Tim.  c.  5,  v.  2.  •  Ep.  53.  ^scr. A.  594)1.  5Ed. Maur.  Polyc  I.  4»  U  ».z=C.  L^penecw 
lores  :  Greg.  ^  2  Tim.  c.  4,  v.  2.  *  obscura  :  Ed.  Ras.  *  ctim  :  ib.  =  C,  11.  '  Ex  aprocryplio  constituU 
Silve^tri.  iuld.  coll.  o.  :  Item  in  quodam  concilio,  '  nemo  :  orijs.  *  verberibus  :  Ed.  Bas.  ^^  presbifter 
diacon^  :  Cdd.  coll.  o.  =  C.  III.  '*  Ep.  12  (scr.  A.605.)  I.  15,  Ed.  Maur.  —  Coll.  tr.  p.  p.  I,  t.  55,  c. 
46.  "  adducere  :  orig.  —  Ed.  Bas.  "  a  plano  :  E»id.  call.  o.,  exc.  Liigdd.  II.  III.  Anlw.  ^^  provocare  : 
Ed.  Bas.  *•  removere  :  Edd.  coll.  o.  '•  itiis  :  eaed.  "  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  i05.  *•  Neap.  ttabitantes  :  Edd. 
colL  0.  ex  Iv.  »•  adhibere  :  orig.  —  Ivo.  ••  fidei  illius  conversiouem  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  iV.  »*  A.  852. 
cf.  ad.  c.  2,  D.  li  —  ivo  Decr.  p.  5,  c.  568.  —  Pleraqiie  capilis  verba  sunl  Le«inis  M.,  inrr.  ead.  c.  6. 
"  add.  :  et  Europam  :  Edd.  coll.  o.  ex  Ivone.  ••  commolio  :  Ivo.  —  Ed.  Bas.  *^  M.iitli.  c.  26.  ••  add.-: 
absque  nottro  consulto  :  ivo.  **  pro<;7tci  :  orig.  —  *  In  orig.  ap.  Mabilluii  .Anal.  p.  208,  recie,  ut  vid»> 
tur,  legilnr :  invidorum. 

Patrol,  CLXXy  VII.  8 


ft55 


Judmi  **  non  wnt   eogendt  ad  fidem^  quam  tumen 
ii  inwti  suieeperinlf  cogendi  sum  reiinere. 

Vnda  In  Concilio  Toleuno  IV.   c.  56.  aatutum 
e$t*K 

C.  Y.  Sicut  non  $unt  Judm  ad  fidem  eogendi,  ita 
nec  eonversi  ab  ea  recedere  permitluniur. 

De  Judaeis  aulem  prxcipit  **  sancia  synodas,  ne- 
minl  deinceps  ad  credenduro  vim  inferri  **.  Cict  '^ 
eiitm  vult  Deus  miseretur,  et  quem  vult  indurat,  Non 
enim  tales  inviii  saivandi  sunt»  sed  volenies»  ul  in- 
legra  sit  forma  justitix.  Sicut  enim  homo  proprii 
arhitrii  voluntaie  serpenii  obediens  periit,  sic  vo- 
cLDle  se  '*  graiia  Dei  propriae  mentis  conversione 
Miomo*  quisque  credendo  salvatur.  Ergo  non  vi, 
sed  liberi  arbitrii  racultate  "  ut  converlantur  sua* 
dendi  sunt,  non  potius  impellendi.  Qui  autem  jam- 
pridem  ad  Cliristianilaiem  coacti  sunt  *  venire  * 
(siciit  racium  est  temporibus  religiosissimi  principis 
Sisebuti),  quia  jam  coiisiat  eos  sacrameniis  divinis 
sociatos  ^  bapiismi  gratiain  suscepisse,  et  cliris- 
niate  unctos  esse»  et  corporis  *el  sanguinis*  Do- 
mini  exstilisse  pariicipes,  oporiet,  ut  fidem,  quaro 
ciiam  vi  vel  iieccssitaie  susceperunt,  tenere  cogan« 
lur,  ne  nomen  Doniini  blasplicmetur ,  el  fides» 
qiiam  sascepenint,  vilis  el  contenitibilis  habeatar* 
C  YI.  Beneooleniia  ptue  quam  ieverituo  erga  corru' 
gendos  agat, 

ittm  Leo  Papa»  ejnst»  LXXXIJ^  ad   Anastasium 
Kpiscopum  Thessalonicensem,  c.  1  *'. 

Liret  nonnunquaro  accidant,  quae  in  sacerdola- 
libus  sunt  rcprebendenda  personis,  plus  tainen  erga 
Gorrigendos  agat  benevolentia  quam  sevcritas,  plus 
cohorlaiio  *'  quain  comminatio'^  plus  cariias  quam 
potestas*  Sed  hi  "*,  qui  quaB  sua  sunl  quaerunl,  nou 
qiiae  Jesn  Cbristi»  facile  ab  hac  lege  discernuntur; 
ei  dum  dominari  magis  quam  consulere  subditis  * 
quaeruol,  *  placel  honor  *',  inflat  superbiay  el  quod 
provlsum  esf  ad  concordiam,  lendit  ad  noxam. 
C.  Yll.  Dejiciatur  ab  officio  presbyter  et  diaconus  et 
episcopus  verberibus  timeri  quterens. 

Jtem  ex  canoiie  Apostolorum,  can.  28  {juxta  pn- 
scam  versionem)  ^. 

Episcopum,  aui  presbyieruro,  aul  diaconum  per- 
Cttlientem  fideles  delinquentes  aui  lnfideles  iiiique 
ageDlcc,  eiper  hojusmodi  voleniem^^  limeri,.dejici 
ab  olficlo  8110  praeciptmus,  qnia  nusquani  **  nos  do- 


DEGHCTi  PARS  PKIMA.  DIST.  XLY.  r*^ 

A  cuit  hoc  Dominus.  C  contrario  vero  ipsa  ^,^iisi 
percuteretur,  non  reperaUiebat^  quum  malediceretur. 
ttoit  remaledicebat  ^,  ^itiim  fMilerefiir,  tioii  comm^ 
nabalur, 

C.  Vill.  Non  verberibus^  sed  verbis  iubditoi  epiicopi 
corripiant* 
Uem  ex  Concilio  Bracarensi  III.  c.  7  ^. 
Qinim  beatus  Apostolus  **  argnere,  obsecrare  Td 
increpare  in  oinni  patienlia  ^^  prscipial,  extra  haiic 
doctrinain  nuvimus  quosdam  cs  fratribus  lantis  cae* 
dibus  in  bonoraios  ^  *subdiios  '  effervescere,  qoan- 
las  ^'  iKilerantlalrocinantiumproniereri  personae.El 
ideo»  qui  gradus  jam  ecclesiasticos  meruemni,  id 
esl  presbyteri,  abbales  ei  '*  levitaB»  qui,  exceplis 
gravioribus  ei  mortalibiis  coIpis«  nuUis  debenl  ver- 
B  beribus  subjacere,  non  esl  dignum»  otpassim  unot- 
quisque  praplatus  bonorabiliora  '^  membra  soi 
proui  volueril  et  ei  placuerit  verberibus  subjiciaiet 
dolori,  ne  dum  incauie  subdita  percuiil  **  membra» 
ipse  **  quoque  debitam  sibi  subditorum  reverentiam 
sobtrabat,  juxta  illud,  quod  quidam  saplens  dixii : 
Lmter  castigaius  reverenliam  exhibet  casdganti^  nspe- 
rilatis  *^  autem  nimim  increpatio  nec  correctionem  ** 
rectpil,  nec  saluiem.  Et  ideo,  si  quis  aliler,  quam 
diclum  est,  prxdictos  honorabiles  subditos,  liceiitia 
perceptae  poiestatis  elalos,  inalilia  aniini  **  tanium 
credideril  verberandos,  juxia  inoduin  verberuni, 
qiiae  intoleril,  excoimnunicaiionis  pariler  cl  exsilii 
senlentiaro  suslinebil. 
II.  Pars.  Gratian.  Satomon  ^^veroeontraadmonet^ 
C  dicens  :  Percute  Aliom  luum  virga,  ei  libcrabis  aiii- 
niam  ejus  a  morle.  Hinc  etiam  B.  Gregorius  ■*  scri» 
bit  in  dialogo^  B.  Benedictum  quemdam  monachum 
virga  percutiendo  sanasse,  qnem  crebra  admonitione 
curare  non  poterat.  Hine  etiam  Dominus  "  fiagello 
facto  de  funiculis  male  versantes  in  templo  fiageUavit 
et  de  orationis  domaejecit»  Hine  etiam  Apostoius  ^ 
fomicatorem  illum  salanm  eorporaliter  vexandum 
tradidit^  et  magum  •*  t//i<m  corporati  cmdtaie  dem-^ 
navit.  Hinc  etiam  in  canonibus  **  pueri^  qmi  ante 
rationates  annos  irralionabiUter  versantur^  verberibm 
eastigari  jubentur.  Virgittes  quoque^  si  retigionis 
veste  deposita  atiis  se  coputaverintf  ergastulis  ratruds 
prarcipinntur. 


UiST.  ILY.  C.  lY.  *'  Ifaec  sonl  verba  Graliani,  qoare  litlerarom  characieribus  a  reliquis  snnl  distincu 
*•  hab.  A.  635.  —  Burch  I.  4,  c.  89.  Ivo  Pan.  i.  1,  c.  72.  Decr.  p.1.  c.  S76,  el  p.  15,  c.  M  =z  C.  Y. 
*' Aoc  prarcepit :  Coil.  liisp.  **  inferre  :  ib.--Edd.  coll.  o  pr.  Liigd.  II.  III.  **  Rom.  c  9,  v.  18  ** 
aliestaColl.  llisp.  ^  add. :  «i  ro/tiR<a/e  ;  Edd  coll.  o.  ^  associ<iios:  tmi,  cum  Coll.  Hisp.  C.  VI.  ** 
Ep.  U.  (scr.  A.  446.)  EJ.  Baller.  —  Polyc.  1.  4,  t.  99.  "  exhonatio  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  ^  eom-^ 
motio  :  orig.  **  ab  his  —  disceditur  .:  orig.  —  Edd.  coll.  o.  '*  honor  infiat  superbiam  :  orig.  —  Edd. 
coll.  0.,  addilo  lameu  (exc.  Bas.) :  iii.  =:  C.  YU^  ^  lino  ex  inierpretaiione  Dionysii  Ex.  —  Ans. 
K  6,  c.  159.  Polyc.  I.  4,  c.  9.  ^*  voiemes  :  Ed.  Par.  ^*  nunquam  :  Edd.  coll.  o.  ^*  i  Petr.  c.  9, 
▼.  «3.  H  maiedicebat :  Edd.  coll.  o.=z  C.  Vlll.  ^*  hab.  A.  675.  —  Coll.  ir.  p.  p.  2,  t.  48,  c,  %.  " 
add.  :  Paulus  (2  Tiin.  c.  4,  v.  2.)  Edd.  coll.  o.  ^^  add.  :  et  bonitate  :  Edd.  Par.  Nor.  Logdd.  II.  IIL 
Anlw.  —  patientia  —  et  doctrina  :  Coll.  llisp.  ^  inhonoraiores  :  Ed.  Bas.  —  inhonoratos  :  Edd.  coL 
rcl.  ^  quanto  :  Ed.  Bas.  .**  sive  :  Cotl.  llisp.  —  Edd.  colL  o.  *'  honorabilia  :  Coll.  Hisp.  **  percu" 
Ham :  E<id.  coll.  exc.  Bas.  '*  ipsi  eaed.  exc.  Bas.  Liigdd.  II.  III.  Aiitw.  *^  asperttaie  auiem  nt  mtm 
increpationis  :  Coll.  Hisp.  **  increpationem  :  Coll.  Hisp.—Edd.  Coll.  o.  **  abest  a  Coll.  llisp.=:P.  H. 
•»  Prov.  c.  43,  V.  14.  «  Lib.  «  Dial.  c.  4.  ••  Joan.  c.  i.  ••  I  Cor.  c.  5.  •«  Aci.  c.  13.  •*  biricius 
P.  cp.  i  c.  6. 


«7 
Bine 


DFXHBTI  PARS  PRIMA.  mST.  Xf.V. 


fM 


eiiam  Grt^gorius  tn  Mpraltbwi  iib.'  XX.  p.  4,  A  Scd  umen  isie.  qni  lanto  ejiis  popiiK  amore  «)n- 
£.  6  ** :  stringiiur,  contra  ejns  cuipas  pensemus  qiisnio  zele 


€.  W.  IPiidptina  non  e$t  iervanda^  iine  miiericordiap 
nec  miiericordia  iine  diiciptina. 
Discipltna  vel  misericordia  miilturo  destituitur, 
si  uiia  sine  allera  teiieaiur.  Sed  circa  subditos '  suos* 
inesse  recloribus  debetetjuste  cousolans  ^  mise- 
licordia,  et  pie  saeviens  '*  disciplins.  Uinc  est»  quod 
semivivi  illins  vulneribus,  qui  a  Samarilaiio  *'  in 
stabitlom  ductus  est,  ei  viuuro  adhibetur  et  " 
oleum,  nt  per  vinum  mordeantur  *•  vuliiera,  per 
nli'«m  foveantur :  quatenus  unnsquis4|iie,  qni  sa- 
nanilia  vnbmibus  pneesl,  in  viiio  morsuin  distri- 
ciionis  adlilbetl»  iti  oleo  inollitieui  pietaiis;  per 
vinam  mundenlur  ^  p«Uida«  per  oleuin  Kaiianda 


rectiiudinis  accendaiur.  Moi  emrot  nt  ^*  petitiono 
primay  ne  delerentur,  culpie  veniam  obiinuit,  ad 
eundem  populum  veiiiens.nit  *' :  Ponai  virgiadinm 
iunm  iwper  femur  siiam,  ite  et  redite  de  ponn  uiqtte 
ad  porlam  per  tnedium  eattrorum^  et  occidat  unui" 
quiique  fratrem  '*  et  amieum  et  proiximum  iuum; 
cecideruntque  in  die  iiio  qtuai  viginli  ^  tria  miliia 
hominum.  Ecce^  qui  vitam  omnium  "  etiam  com 
sua  morte  petiit,  paucorum  vitam  gladio  exstintit. 
futus  arsit  ignibus  '*  amoris  :  foris  accensns  esi 
zelo  severitatls.  Tanta  fuit  pietas,  ut  se  pro  illis  cih 
ram  Domino  roorti  offerre  uon  dubitaret;  tanta  seve- 
ritaS)  ut  eos«  quos   divinftns  *^  feriri  tiinuerat  ". 


foveantttr.Misrendaestergolewiascuroseveriiaie,  Bipsejiidicii  gladlo  ferirel.  Slc  amavit  eos,  quibu* 


facieodumque  ^*  qooddaro  ex  iitnM|iio  lomperamen- 
tum,  ut  iieqiie  mulla  asperiiate  exiiicereiuitr  subdiii, 
neqne  niniia  benignitate  solvantur.  Hoc  nimtniut 
illa  labernaculi  ^^  area  significal,  in  qua  cuiii  tabn- 
lis  virga  sininl  et  manna  est,  quia  cnm  srriptnrae 
sacrae  scioiuia  in  boiii  recioris  pectore  ^*  si  est  virga 
dislrictionis,  sit  et  roaniia  dulcediiiis.  Iltnc  etiain 
David  ^*  ait :  Virga  tua  et  bacutui  tnui  ipia  me  eon" 
iotata  iunt.  \irga  eleniin  '^  percutimur,  et  baculo 
suslentaintir.  Si  **  ergo  est  distrirtio  virgae,  qn^e 
feriat,  sit  ct  coiisolaliobaculi,  qii»  susteiitet.  Sit 
iuiqiie  aroor,  sed  non  emrdliens ;  sit  rigor,  sed  non 
exasper.ins ;  sit  zelus,  sed  uon  iinmodcrate  saevlens ; 
sii  pieiaSv  sed  non  plus  quam  expediat  parcens. 
Intoeri  libet  iu  Moysl  pcclore  miserlcordiaro  '*  com 
severitate  sociatani.  Videamus  ainantem  pie  ei 
districte  sxvlentem.  §  1.  Certe  qutim  Israeliticus 
populus  aiitc  Dei  oculos  paeiie  inveniabilem  con- 
traxisset  ofleiisaui,  ita  ut  ejus  rector  audiret  ^^  : 
Dcicende^  peccavit  pqpuiui  tuus,  ac  si  ei  divina  vox 
diceret  :  qni  in  iaii  peccato  tapiui  eU^  *  jatn  *  metu 
tton  Mi,  aiqiie  subjuugcret :  Dimiite  me,  ut  iraicatur 
furor  mttu  contra  «oi,  et  deieam  eoi^  faciamqve  ie 
in  genlem  magttam^  ille  seinei  et  ileruni  pro  '*  po- 
pulo,  cui  pra^eiaty  obicem  se  ad  impetuin  Dei  ira- 
Svcntis  opponens  ait :  Aai  dimitie  eii  ttanc  noxam^ 
aut  ii  non  facii,  dela  me  de  iibro  tuo^  quem  icripiitti^ 
Penseinus  ergo,  quibiis  vi^ceribiis  eumdem  populiim 
aroavit,  pro  ciijiis  viia  de  libro  vltx  deleri  se  petiit* 


praefuit,  ot  pro  eis  uec  sibi  parceret,  et  tamen  delin- 
quentes  sic  persecutus  esi,  quos  amavit,  nt  eosetiain 
Domino  parcenie  prosterneret.  Utrobique  legatn* 
fbrtis,  ulrobique  mediator  aduiirabilis,  causani  pn- 
puli  apud  Deum  precibus,  causam  Del  apiid  popii- 
lum  gladlis  allegavit.  lulus  ainans  divinae  ine  snp- 
plicaudo  obslitit  :  foris  ssvlens  culpam  feriendo 
consunipsit.  *  Succurilcitlus  omnibos,  osteusa  morte 
paucorum.  Et  Idcirco  omnipoiens  Deus  fldelem  fj- 
niulum  suum  citlus  exaudivit  agentem  pro  populo, 
quia  vidit,  quid  super  populum  aclurus  esset  ipse 
pro  Deo.  *  lii  regimin<s  ergo  *  populi  *  utrumque 
Moyses  miscuii,  ut  nec  discipliua  deesset  miseri- 
p  cordiae»  nec  misericordia  disciplinae.  Unde  bic  ^ 
quoque  juxU  utramque  vlrtutem  dicilur  :  Quumque 
iederem  quaii  rex  circumifante  exercitu^  eram  lamen 
tncerentium  comoiator.  Sedere  qiiippe  circuiusiaute 
exercitu  vigor  '^esl  ac  discipKna  regiroiuis  ^-huk- 
rentium  vero  corda  consolari  niinisterium  pieia- 
tis. 

C.   X.  Juite  judicatu  miiericordiam  cum  juititia 
iervat. 

liem  Isidoms  tib.  lU.  Sententiarum  ^  de  iumtito 
bono,  e.  54  ". 
Omnis,  qul  juste  judicat,  staterain  in  manu  ge* 
stat,  et  iu  atroque  penso  justiliam  et  misericurdiani 
portat ;  sed  per  jusiitiam  reddit  peccauti  *'  senten- 
tiam,  per  misericordiam  peccatl  **  temperat  poenam, 
uijustolibniminequaedam  per  aequiialem  corrigat. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  (X.  ^  Viginti  tria  :  Slc  etiam  legitur  in  codici-  D  daica,  versione  Septtiaginta,  et  vulgata  est 
biii  B.  Gregorii;  sed  in  bebraeis,  parapbrasi  cbal-      miilia. 


trla 


DisT.  XLV.  =  P.  II.  •»  ad  c.29  Job.  —  cf.  Pastor.  p.  2,  c.  fi.  C.  IX.  •*  comutem  :  Edd.  colL  o. 
**  ierviem  :  Ed.  Antw.  ••  Luc.  c.  iO.  •*  ad  r  Ed.  Bolim.  ••  moderentur  ^  foverentur -.  YA.  Bas.  •• 
mKii  dantur  —  toventur  :  Edd.  Coll.  o.  ^*  fae  igitur  :  eaed.  pr.  Liiedd.  II.  III.  Autw.  x'*  Hobr.  c.  9. 
"  add.  :  esl  :  Edd.  coll.  o.  '*  Psal.  c.  22,  v.  4.  ^^  abest  ao  Ed.  Bas.  '•  »it  ergo  diitrictio  (diuret^a 
Eil.  Nor.)  jHitiiim :  Edd.  coll.  o.  ^*  add.  :  $imut  :  eaed.  '^  audisiet  :  ea*d.  —  cif.  Exod.  c.  52,  v.  7. 
'•abest  ab  Edd.  Ven.  L  II.  Par.  ^*  «l  cutpce  veniamt  ne  deiereniur  (damnarentur :  Ed.  Bas.)  o6iiiiNfi» 
ulo  reetitudiiui  iuccemui  inquit  {ait :  £d.  Bas.) :  Edd.  coll.  o.  ••  ibitleui.  •'  add.  :  uxorem  :  Edd. 
Ven.  1.  il.  Par.  Lugdd.  II.  III.  Antw.  •*  Aomiittcm  :  Edd,  coll.  o.  ••  igne  :  eaed.  ciim  orig.  •• 
divtiiflas  :  Ed.  fias.  ••  timuerit  :  Ed.  Arg.  C.  IX.  ••  Unde  in  Job  (c.  29,  v.  25.)  juxta  :  Edd.  colL  o. 
•^  vi^of  diicipiinm  (add.  :  majorii  :  Eii.  Bas.) :  Edd.  coll.  o.  =s  C.  X.  ••  Burch.  I.  16,  c.  25.  ••  peccn- 
iii  :  Ed.  Bas.  -^  tteccaii  :  Edd.  reL    ••  veccanii :  Bobm. 


K> 


DECRETI  PARS  PRIHA.  DIST.  XLV. 


810 


qnsdam  f  ero  per  miserstkineiii  '^  indHlgeat.  Qni  A  Uinc  Hiam  Gregortiw  MrriMl  tn  MoruUknt^  Ub^  XIX 


Dci  jadiein  *'  0€uli8  «uis  proponit  ^,  semper  limens 
el  Iremens  in  omni  negoiio  foroiidal,  ne  de  jusliAis 
Iramile  devians  cadai,  ei  unde  non  jusUficalufy  tmlp 
potlns  comlemneiur. 

€•  XI.  Qui  remiltii^  tt  ^ui  eorrijni^  uUnfue  minrmr 
lur. 

Um  Augusliuus  m  Enchiridiq^  c.  79  '^. 
El  qui  emendal  veibere,  in  quem  poie$tas  datur^ 
vei  eoercet  aliqua  disciplina,  et  tamep  peccaium 
ejus,  quo  ab  illo  Ixsus  aut  offeiisus  est,  diiuitti^  ex 
corde,  vel  orat  ut  ei  dimiMatury  non  soluin  iu  eo, 
quod  dimiltit  aique  orat,  t^ rum  etiam  in  eo,  qood 
corripil  et  aliqua  emendaloria  ^  poena  plectit, 
eleeniosynamdat,  quia  misericordiam  praeslat.  Mulia 


p.  4,  c,  «3  »". 

C.  XIV.  |faiisii#<ttdo  0t  diiiriciio  ad  iwficem  non  te^ 

parentur. 

.  Suni  naroquo  nonnulli  iu  dlstricti,  ui  omnem 
eiiam  mansuemdinem  lienigiiilalis  amiiiani;  et  siiuc 
nonnutti  iia  mansueli,  ut  perdant  dislrieii  jiira  re- 
gimliiis.  Unde  cunclis  rectoribns  utraque  summn- 
pere  siint  leiienda,  ui  nec  in  disciplime  vigore  beiii- 
gniiatem  mansoetudinis,  nec  rursiim  inansueUidiiio 
districtionem  deserant  diseiplinae,  qnatenus  nec 
a  *®*  compassione  pietatis  obdurescanl,  quum  t*on« 
tumacef  corrigunt,  nee  disciplinse  Yigorem  molliaiit, 
qiium  iniirmorum  aninios  consolanlur.  Regai  ergo 
disciplin»  vigor  mansuetiidinem,  et  mansuetudo  or- 


miini  bona  prsestaniur  invitis,  quando  eoruro  coii-  ^  net  ^**  vigorero,  et  sic  alierum  commendetur  ei 


aulitur  utiliiati,  nou  voiuMlaii»  quia  ipsi  sibi  inve- 

uiuniur  esse  immici. ' 

Gratian.  Sunt  enim  multa  genera  eleemo$ifnafumf 
de  quibui  Albiuus  *'  ait : 

C.  XII.  De  muUiplici  geture  elefmoiynarum. 

Tria  sunlgenera  eleeinosyuarum  :  uua  corporalis : 
egenli  dare  quidquid  poieris  :  aliera  spiriiualis,  di- 
initlere  a  quo  laesus  Tueris  :  tertia,  dcliiiqueiites  '^ 
corrigere,  et  errantes  In  viain  reducero  veritatis* 
C.  XUI.  Eieemoiynw  pecunias  prwfertur  eieemoiyna 
cordii* 

Jtem  Aogustinus,  Ub.  L,  homiUarum^  hom.  9  '*. 

Duae  sum  eleemosynae,  una  cordis,  alieru  **  pecu- 
iiiai.  Eleemosyua  cordis  est  dimittere  ei,  aquo  Ixsus 


es*  Nam  dare  aliquid  iiuligenti  aliquando  quxris,  ei  ^  pec^atores  fiuut. 


aitero,  ut  nec  vigor  sii  rigidus,  nec  mansneiodo  dio* 

soiuta. 

C.  XV.  Vera  juetitia  mieerii  compatitur^  deUnfuati^ 
tibui  indignatur, 

Idem  homiL  XXXI V,  in  evangei.  (circa  init.)  ^*^ 
Vera  justiiia  compassionem  babei,  falsa  vero  lie- 
dignationem,  quamvis  et  justi  soleant  recte  pecca- 
lorilms  dedignari  **'.  Sed  aliud  esl,  quod  agilur 
lypbo  '**  superbiie»  aliud,  qiiod  zelo  ^*'  discipliux. 
Dedignaniur  ***  eienim,  sed  iiod  dedigiiauies  '**• 
Et  poit  pauca  :  S  i.  At  contra  hi,  qui  de  falsti  jiisti* 
lia  superbire  solentt  ceteros  qnosque  despiciuiit, 
nulU  infirmantibus  misericordia  condcsceiiduni,  ct 
quq  se  pecc^tores  esse  non  creduut,  eo  '**  deienus 


iion  babes;  indulgere  peccanti  quaiitum  volueris 
redundal  tibi.  Et  in[ra:li.  Elcemosyna  cordis 
inullo  major  est  quam  eleemosyna  corppris.  Et  in-' 
fra  :  |  3.  Charitatis  eleemosyua  sine  substaniia 
lerrena  sufiicit  sibi  :  illa  vero,  qu»  corporaliter 
datur,  si  non  benigno  corde  tribuitur,  omnino  non 
sufiicit. 

III.  Pars.  Gralian.  (lx  hii  omnibui  apparet,  guod 
nec  lenilai  mamuetudimi  iine  reciiludine  ieveriiatii^ 
uec  xaiu»  rectitudinii  iine  mumuetudine  in  prmiatii 
debei  inveniri,  Percuaorei  ergo^  qui  prmmi$ii$  aucto* 
ritatibui  ab  epiuopali  oficio  removentur^  non  quiiibet 
corporaUter  fiageUanlei^  eed  prwtermiiia  mattfuetU" 


C.  XVI.  Peccaniei  mamuetudine  provocentur^  non 

auiteriiale  abjiciantur. 

Jlem  llieroiiymus,  ad  c.  4,  Tlirenorum  "^ 

Recediie  (inquiunt)  polluti,  recedile,  abite,  iiolite 

nos  taugere,  noliie  *  in  aliquo  *  nubis  '**  communi- 

care.  Talis  ^**  loquela  non  illumiiiat  cxcum,  uon 

sanat  segrotum,  non  curat  iufirmum,  sed   niagis 

occidit,  atque  in  despcraiionem  pcriclilantem  niit- 

lit  "\  Boni  etenim  rectores  ex  sua  infirmitaie  alio- 

rum  infirmitates  peiisantes  inagis  per  bumiliialis  el 

mansuetudinis  levaineiitum  siudent  peccantes   ab 

erroris  laqueo  eruere,  quani  per  ausleriiaiem  ia 

foveam  perditionis  nutantes  propellere.  Unde  docior 


diJie  ad  verbera  eemper  parati  ittleUiyendi  iunt^  qui  ^  8«"*»"™  "'  •  ^flc'«»  »«»»,  ioquii,  inprmui  infirwi». 
per  flagella  non  vilia  corrigere,  ied  timen  appetunt  •  ^*  ^^'"'  ^"  W"^"'»  •»•«  ^^i  deimil,  quum  pradi- 
quibui  Peirui  icubit  •**;  Ne  siiis  dominanies  in  '''''  '''.'"^"T  '?Vr-  7"'\. 

clero,  sed  fonua  facti  gregis  e,  animo.  ^  ^[^!'  '^  ^^^'«^'  *7'>''  V''  ^  ^-.r     '     . 

Sed  ilhid  non  otiose  transmitienJuiii  "^  esl,  quod 

'"*  uiio  peccautc  ira  Dei  super  omnem  populum  vetiit. 


DiST.  XLV.  C.  X.  »•  miiericordiam  :  Uohtn.  •*  Juilitiam  :  Edd.  coll.  o.  exe.  Arg.  Bas.  *^  prff- 
ffouit :  fld.  Bas.  =r  C.  XI.  •*  Peir.  Koiiili.  Scnt.  1. 4.  D.  45.  ••  emendatiora :  Ed.  Bas.  ••  Apiid  Alcuiiium 
Mi  liJ»rode  virliililius  ac  vitiis  r.  17.  =  C.  XII.  *'  delinttuentem  :  Ed.  B.is.  =  C.  Xlil.  *»  Sermo  apo- 
i:ryplius.  —  Pau.  I.  %  c.  IJI5.  •*  aUa  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  =  P.  III.  •••  1  Pfttr.  c.  5.  v.  3.  «*»  c.  12, 
n.  ilM|i«'.SllJob.  =  C.XIV.  ***adi:om/>atsiairem:Ed.  Bas.  »•»  jidd.:«crmoiiew  :  E<ld.  coll.  o.=sG.  XV.  »*Mji 
ev.  tuf-  c.  13.  *••  indignari  :  orig.  «•*  typo  :  Etld.  coll.  o.  *•'  .iiUI.  :  geritur  :  Ed.  «jis.  »••  iniignan' 
tur  :  E«ld.  foll.  o.  "•add.  :  simi  :  ca!«l.  cxc.  Bjis.  •»•  add.  :  quidem  Ed.  B:is.  =C.  XVI.  "»  RAmn 
poliysessc  videiniir»  iuier  ciijus  opcrji  circiimreniutur.  **«  uobiscHm  :  Edd.  eoll.  o.  "»  Sed  taUe  :  ¥A, 
«as.  ^^"  cadere  itermiilU  :  ibid.  *»»  add.  :  ai/ :  Ed.  Ras.  —  cf.  4  Cor.  c.  0,  v.  9i.  =  C.  XVII.  *«♦  ex 
iuterpretatioiie  Uulini.    ^*^  irafrKNrrradiim  :  orig.  -^  Edd.  coll.   o. 


i*t                                              DECUETI  PkM  PRIMA,  DI97.   XLVI.                                         V2 

lloc  quaniio  accidU?  qiiando  tacerdotcs,  t\u\  popnlo  A  Sicui  ex  uM  morbidti  universus  grex  inActtar,  tfo 

prsesnni,  erga  delinqueiiies  beiiigni  "•  videri  voluni,  efciam  uno  "»  rorniisanle  vel  aiiud  qvodeunqne  sce* 

ei  verenles  "•  pec*  anitum  linguas,  ue  forie  male  de  lns  coinmiliente  plel»  unlversa  polluiinr. 

eis  hN|uantar,  sacerdotatis  severiialis  Immemorea  Gratian.  Uwc  Mttfm  aHbi  "•  diciint  :  Reelorem 

iiolnnt  coinplere  quod  scriplum  "•  est  :  Peccantem  svllidilia  pieias  niairem,  disciplina  vero  patrem  ex- 

€oram'ommbu$  argue,  iil  "•  el  C(cteri  timorem  habeard ;  hibeat. 

ei  Iteruiii  "•  :  Auferie  malum  ex  vobis  ipsii.  Nec  lelo  |V.  Para.  Percu$$or  ^iid^tfe  dieitur,  ^  $ertk0n0 

Iici   sttccensi  imitantur  Aposlolum   diccnlciii  »"  :  inuiiU  infirmorum  eoii$cienaam  wulneraL 

rradidihuiu$modihominemSalana:ininierilumcar.  ^^^^  ^^^^,^,^^^^  ^           .,^^  ^^   ^^  ^ 

fiit,  ui  tjnrttn$  $alvu$  fiai.  N^jqiie  Hlird  evangelii  "*  liaiite  *»*. 

implere  sindent,  ut  si   viderint  peccaiilem,  pi  iino  C.  XVIII.  Qui  $ertnone  incauto  con$cientiam  pereuiU 

secreie  *"  convenianl,  pfost  clian<  Aiobus  vel  tribus  inftrmorumi  percuuor  vocaiur. 

adhfbTiis  "•;  qnod  sf  fcoiftempserli,  et  post  *•'  Iia^c  Sane  percitssor  ille  dkilnr  dofcior,  qiii  sermone  "• 

efclesfsi^  correclloiie  noh-  fwrfit  emeitdallus,  de  ec-  »"«'»'«  cofnsdenliam  pcrcuiit  Hifirnioritnl.  tdto  le- 

clisia  eipulsutn  velui  geiitileni  liabeant  ac  pabllca-  "«w  vos  el  omites  fnfeles oporiet  cum,  qui  sccw»- 
mim;ei  dt:ki  ont  parc^it,  itmvcrs»  eoclesiae  mo- Bldum  doctriiiam  esi,  fidelcm  *'*scrm6ncin,ut  pnletis 

liiiniur  Itiieritiim.  Quae  l<«tat  boiiiias,  qiiae  ista  mise-  sit  consolari  *"  in  doctrina  saficlii  ***,  ct  contrarifl- 

ricertlia  "•,  iini  pHreere,  et  otnnes  in  discrtm^n  Hkl-  eeitt^s  redai^giiere,  ct  rcctc  vlvcnti^  atqae  rcciam 

dttcere?  Polluitur  euiin  ex  utio  peccal6re  populns.  Adem  tuenies  **•  consotidare. 

.  DISTINCTIO  XLVI. 

GRATIAPiUS.  lius  hoc  elationis  vitiuro  fiigil  per  cogitationem  \ 

I.  Pars«  S^tttlnr  *  :  Non  liilgiosum.   Nihil  e$i  quanto  ardentius  verborum   siiorum  jaciiiis  imum 

Mfm  fiMptii«ii/ticf  arrogantia  ru$ticorum,  qui  garru'  magristrum  elationis  insequitur.  Cavci  cnim,  ii^ 

iimiim  Metotiiat&m  putant ,  et  parati  ad  Ute$  in  evm  *magis*  elalia  moribusprdediect,quciu  iu  cordo 

$ubjHto$  iumidi  imonani,  quod  ex  arroganiia  et  $u^  audientium  sacris  scrnionibus  inscctatiir. 

pitbki  provenire  maniftMtum  e$i.  II*  Pars.  Gratiafn.  Ecce^tjnare  litigio$:  prohibentuf 

Vnde  Cregorlus  $cHbit  in  Moralibu$,  lib.  XXJII.  ^  ¥'copoi  ordfnati.  E$i  et  alia  cau$a  hujui  prohi- 

p.  5,  cap.    iS,   [c.  15,   §  23  et  24J  ad  c.  53«  C  bitioni$.  Litigioei  natiufKe  vcl  adutatioriibn$  ^HiMoi 

^^^*  '  principum  tibi  concHiani^nl  ftairib^$  $iti$  dettahend^ 

C  I.    Arrogante$  ne$cidnt  inferve  humUiter  ifum  infamitB  notam  ingerunt,  vel  intet  fratre$  di$eotdidm 

^  uminando  uditionem  nunquam  facere  ce$$ant;  qtue 

Hoc  babet  proprium  doclrina  arroganlium  •,  ut  ^^^ia  in  prwlati$  datnnabHia  e$$e  probatttur. 

bumililer  nesciant  inferre  qiiod  •  docenl ,  et  recta,  u„^^  Gresorius  «cri6ii  iti  Moralibu$Jib.  X  Vi  11,  p.  4. 

qiue  sapiunl,  recte  ^  ministrare  non   possint.  In  c.  5,  ad  cap.  tl  Job 

verbis  enim  eorum  prodilur,  quod  ,  quum  docent,  C.  II.  De  tis,  qiii  pecehtoribu$  adulantur. 

quasi  in  quodam  sibi  videnlur  sublimitatis  •  cul-  Sunt  uuttnolti,  qtit,  dum  m^lefacta  lioiAiuum  hiu- 

mine  residere,  eosque,  quos  doceni,  ut  longe  iiifra  dibus  effcrunt,  augertl  qM  incr^pare  debuertnrt  •. 

ae  positos  veluli  tii  imo   respiciunl  ^  quibus  non  Hin^  enim  pcr  Propheiiam  *•  dicifur  :  Vet  "  qui 

ConaQleiido  loqui  •  sed  vix  dominando  dignantur.  coneuunt  puiviiioe  $ub  omni  cubiio  mantra,  et  faciunt 

itecte  autem  his  per  prophetam  Dominus  dicit  •  :  cervicalia   $ub    capite    univer$<B    miati$»   Ad    hoo* 

Vo$  autem  cum  au$teritate   imperabati$  ei$  et  cum  quippe  *•  pulvilius  ponitur,  ut  moUius  quiescalur**. 

polejiita.  Cum  austerilate  enim  et  pdtentia  impe-  Ouisquisergo  roale  ageiitibus  adulatur,  pulvillum*^ 
rant,  qui  subdilos  suos  non  traiiqaille  '  ralloci-  D  sub  capiie  vel  cubito  jaccntis  ponit,  ut  qui  corripi 

n:iiido  corrigerr;,  sed  aspere  inflectere  dominando  ex  ciilpa  diebuerat,  in   ea  fultos  Uudibus  molliter 

festinauL  Al  coiilra  vera'  doctriiia  tanto  vehemeu-  quiescat.  §  I.  Hinc  rursnm  scriptiim  esl  *•  :  Jp$§ 

DiST.  XLV.C.  XVII.  *»•  benevoli  :  e»d.  »*•  vertente$  :  Ed.  Bas.  *••  I  Tim.  c.  5,  v.  iO.  ••*  til  ceten 
metum  :  orig.  —  Edd.  >coII.  o.  *■•  i  Cor.  c.  5,  v.  13.  *•■  ibidem.  ***  evangelicum  :  Ed.  Bas.  cuin 
orig.  *"*add.  :  eum  :  Edd.  coll,  o.  "•  add. :  arbitrh  :  orig.  —  te$fibu$/.  Btld'.  coll.  0,  *■*  poH  etcl. 
eorrecttonem  :  Eild.  coll.  0.  ^  correpiionem  :  orig.  •••  add.  :  i$t :  Edd.  Coll.  u.  *••  add.  :  vei :  Ed.  Bas. 
^••Greir.  Past.  p.  2,  c.  9.  =:P.  IV.  *•»  Ep.  P$eudoi$idoriatia.  —  CoH.  tr.  p.  p.  1,  t  2,  c.  18.  =C.  XVIII. 
*•■  ex  nieronyino  ad  c.  1.  Til.  *••  fideHt  eermone :  Edd.  Par.  Vcit.  |,  IT.  —  fiaeli$  ej  eermonem  :  Ed.  Nor. 
^eiim.  f^rm.,  qui$ec.  doclrtnam  e$t :  Ed.  Arg.  ^*^exh6rtari :  Ed.  Bas.  ***«acra  :  ib.— aana  .-Ed.  Bubin. 
•^  teneme$ :  Ed.  Bas. 

DiST,  X^iVI.  Pars !.  *  ad  Tim.  c.  5,  v.  3.  =  C.  I.  •  arrogantiam  :  Ed.  Bas.  •  quce  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Bas.  Nor.  *  etiam  recte :  eard.  e\c.  Bas.  •  $ttmmitati$  :  orrg.— Edd.  coll.  o.  •  Ezech.  c.  34,  v.  4.  '  eum 
itanqniilitate  :  Edd.  coll.  o.  e\c.  Bas.  •  cogniiionem  :  Edd.  colf .  o.  ==  C.  H.  •  debuerant  :  Edd.  cott. 
0.  ••  Ezech.  c.  13,  v.  iH.  **  vm  his  :  Edd.  coll.  6.  exc.  Bas.  *•  $ub  cubito  pnMUui,  vel  cervical  $ub  caj)it4 
jneeutie  pottiiut,  ut  moUitet  :  Edd.  cull.  o.  *•  quie$cat :  Edd.  col!.  o.  exc.  Arg.  *^  add. :  vel  cervicai  :  £d. 
Bas.  —  puitillun^  $ub  eubii6,  vel  cervical  tub  capite  :  Edd.  c6n.  rel.    »•  Ezecb.  c.  13»  v.  10. 


S4^ 


DECItETI  PARS  PRIMA*  DIST.  ILVIf. 


ill 


trdipeubat  pirhUm^  HU  auiem  linkbant  eum.  P«- 

rielis  quippe    noiiiine  peccati  ^urllia  designalnr, 

iEdilicare  ergo  parielem  esl  eonlra  se  queropiam 

obtiacula  peccaii  conslruere.  Sed  parietem  liniunt, 

qui  peccau  perpeiranlibus  adulanlur,  ul,  quod  Hli 

perverse  agenles  aBdiflcanl,  ipsi  adulanlea  quasi 

nilldum  reddani.  { t.  Sed  tancius  ^ir  sicul  mala 

de  bonis  non  aesUmai,  jia  judicare  boiia  de  nialis 

recusat,  dicens  ^* :  Abiii  "  a  me^  ut  juiio$    to$ 

judicem ;  donec  defUiam^  non  recedam  ab  innoceniia 

mea* 

Hinc  etiam  in  Goncilio  Carthaglneiisi  lY,  c*  56, 
tegitur  *•  : 

C.  III.  Adulalor  tei  proditer  clericue  ab  ofieio 
degradetur. 

ClericuSf  quiadulaiionibus  ei  prodiiionlbus  vacare 

deprehendiiur,  ab  ofllcio  degradelur. 

C.  IV*  ExcommHiiiceii/iir  ab  epticopo^  tfuh  frairibug 
non  probanda  objiciuni, 

Jtem  ex  eodem  Concilio»  c.  55, ". 

Accusaiores  frairum  episcopus  eicommunicel» 

qui  non  probanda  frairibus  objiciunl  • ;  el  si  enien- 

daverinl  vitium»  recipial  eos  ad  coiumunionem,  uon 

ad  derum. 

C.  V.  Remo9eatur  ^  ab  offcio  cUricuf  maledicu$; 
ecurra  el  frairum  prolecttbuM  inMeui  non  promo- 
veatur. 

Item  ex  eodein  Concilio,  c.  57,  **. 

Clerictts  maledicus  (maxime  *^  in  sacerdotibus) 

cogalur  ad  posiolandam  veniain.  Si  noluertl,  degra- 

deiury  nec  unquam  ad  officium  absque  satisfactione 

revocelur. 


,  C.  VI.  De  eodem. 

Item  tx  eodeni  Concilio»  c.  60,  **. 
Clericum  scnrrilem  el   verbis  lurpibus  joculato- 
reiu  **  ab  offlcio  retralicnduin  censemus  ^ 
Ct  Vll.  De  eodem. 
Iiem  ex  eodem,  c.  54,  **. 
Ciericus  invidens  fratrum  profectibus**,  donec  in 
▼iiio  esi,  iion  prbmoveaiur. 

C.  VIIL  iVoii  ftiiif  ordinandi^  qui  eeditwnihua 
vacant* 

liem  ex  eodem ,  c.  67,  *^. 
Sedliionarios    staluimus    nunqttam   ordinandoa 
clericos,  sicul  nec   usurarios,  nec  **  iijuriarum 
suarum  ultores. 

B       G.  IX.  V$ura$  emgere  cieride  minime  ticei. 
Item  ex  Concilio  Laodicensl,  c.  5,  **. 
IIL  Pars.  Mon  licet  foenerari  ministris  altaris,  vel 
in  sacerdotali  ordine  constitutisTcl  usuras,  vel  locra, 
quae  sescupla  dicuntur,  accipere. 

C.  X.  Nec  $uo  nominCt  ^ee  alieno  clericue  fmeraier 
ex$i$tat» 

Iiem  Leo  Papa  Epi$copi$  per  Campaniam^  epi$t.  /, 
c.  4,  ••. 

Sicul  non  sno,  ita  ncc  alieno  nomine  aliqois  eleri- 
coniin  exercere  foenus  atientei.  Indccens  esl  enim 
criinen  suuin  comniodis  alienis  iinpendere  •^Foenoa 
autem  boc  soluin  aspicere  ei  exercere  debemus,  ul 
quod  bic  niisericorditer  tribuiinus,  ab  *eo*  Domino, 
£  (qui  muttipiiciter  etin  perpetuum  mansura  Iribuii), 
recipere  valeainus. 


DISTINCTIO  XLVII. 


GRATUNUS. 
I.  Pars.  Qued  autem  in  fme  itujue  caj^tuli  u$urarii 
ordinari  proiiibeniur^  inde  esl,  quod  u$uram  exercen% 
te$  cupidiiali  de$ervire  probantur;  cupidi  aulem  ab 
Apo$folQ  *  ordinari  vrohibenturf  quia  iale$  facile  a 
juMta  demarent. 


Unde  in  ennonlbus   Apostolorum,   c.  44 
legitur  • : 

C.  I.  DiaconuM,  pre$byier  et  epi$copu$  exigene  ainiroa, 
ff»i  deeierit  ^  deponatur» 

Episcopos  aul  presbyler  aui  diaconus  uanras  n 
debitoribus  exigens,  aul  desinal,  aul  eerle  depo- 
nalur  •• 


NOTATIONES  CORRECTORUM* 

DisT.  XLVI.  C.  IV.  •  Qui  non  probanda  frairibue  D     C.  V.  »►  Removeatur  :  Rubrica  haec  pertinei  simui 
objiciunt :  Verba  isia  iieque  in  originali,  neque  in      ad  lioc  caput,  ei  ad  duo  sequenlia. 
niullis  Graliani  antiquis  eodicibus  habenlur. 


DiST.  XLVI.  C.IL  **Job  c.  f7,  v.  5.  *v add. :  Aoc  :  Edd. ooll.  o.  exc.  Bas.  >•  Suiuil.  eccL 
anl.  c.  43,  (cf.  ad  c.  9,  D.  18).  Bnrch.  1. 1,  c  ^6.  Ivo  Paii.  I.  3,c.  173.  Decr.  p.  6,  c.  267.=:C.  lY.  ••  lli. 
c.l7.=:C.V.  ••Ib.  C.44.— Reg.  I.  1.  c.  153.  Burch.  L  10,  c.  «G.lvoDecr,  p.  41,  c.  II  elp.  IS,c.  66. 
**  maximeque  :  Goll.  Hisp.  Ed  Bas.  zrzC.  VI.  '*  Ib.  c.  73,  (cL  conc.  Tolei.  iV ,  c.  25.  Agalb.  c.  70.)— Reg. 
L  1.  c.  15t.  Burcli.  L  2,  c.  17i.  Ans.  I.  7.  c.  163  (117,  ex  Acaih.  c.  70).  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  172.  Decr.  p*  6, 
c.  263,  p.  11,  c.  79.  **jocularem  :  Coli.  Hisp.  *^  abesl  ab  Edd.Coil.  o.exc.  Bas.  Lugdd.  II,  111.  Anlw.=s 
C.  VIL  ••  Ib.  c.  42.— Biirch.  1.  2,  c.  16.  ivo  Decr.  p,  6,  c.  35.  «•  proveciionibn$  :  lvo.=5:C.  VIU.  *'  Ib. 
e  55.— Agalh.  conc.  c.  69  — Reg.  1. 1,  c.  171.  Burch.L 2,  c.  17.  Ivo  Eiecr.  p.  6,  c.  36.  *•  vel  :  Coll.  Hi{Kp« 
^C.  IX.  •'  bab.  inler  A.  347  et  381.— Cap.  Aliytonis  Bas,  c.  17.— Reg.  I.  i,  c.  223  ex,  interpr.  Diouys. 
=  C.  X.  ••  .vcr.  A.  445.  —  Burch.  1.  2,  c.  121.  Ans.  L  7,  c.  150  (160).  l?o  Decr.  p.  6,  c.  66.  ^^  adii.  : 
impendere :  Edd.  coll.  o.  exc.  Arg. 

Di8T.  XLVII.  Pars  I.  *  I  Tim.  c.  5,  v.  3.  =  C.  I.  »  Reg.  1. 1,  c.  221.  Burch.  L  2,  c.  119.  1?Q  Pan, 
I  \  c.  157.  Dccr.  p.  6,  c.  195  ct  p.  13.  c.  15.  =  C.  I.    ^damnelur  :  orig.  ct  coU.  citt. 


tl5  OCCRETI  PARS 

C.  II.  VBuras  exigens  $tve  elerkuB^  eive  tubjeciue 
regulas  dejiciatur, 

Uem  ex  Concilio  Nicxnofc.  17  ^ 

Qnoniam  inalli  sub  regnla  consiituti  aTaritiam  el 
lurpia  locra  sectaniur,  obliliqiie  divime  scriptane, 
ilicenlis'  :  Qui  pecuniam  euam  non  dedil  ad^usuram^ 
mntuam  danies  cenlesimas  '  exigimt :  josie  censuit 
sancu  ei  magna  synodns,  ot,  si  qois  inventus  fneril 
posl  hanc  deflniiiooem  usuras  accipieus»  aut  ex 
adinventione  '  aliqoa  vel  quolibet  roodo  Jiegotium 
transtgenSf  aut  bemiolia,  id  est  sescupla  «  exigens, 
vel  aliquid  lale  prorsus  excogiuns  turpis  lucri 
graila,  dejiciatur  a  ciero  ec  alienus  exsistat  a 
regiila. 

Hine  etiam  Gregorins  in  iib,  XIX  ^  Jfora/tnm, 
c.  [16  9  n.]  25,  in  29  cap.  Job.  scribil^  di- 
cene  : 

C.  1IK  Temporalibus  lucritdeeervienlet  Deo  nequaquam 
mUitare  probantur» 

Oranes  bujns  saecoll  dilectores  In  terrenis  rebua 

fories  suni,  in  ccelestibus  debiles.  Nam  pro  tempo- 

rati  gloria  usque  ad  morlem  desudare  appetunt,  et 

pro  spe  perpetua  ne  panim  qnidem  in  labore  subsi- 

siunt;  pro  terrenis  lucris  quaslibet  injnria»  tolerant, 

ei  pro  calesti  inercede  vel  tenuissimi  verbi  ferre 

coniumelias  recusant;  lerreno  judici '  toto  etiam 

die  assistere  fortes  sunl,  in  oralione  vero  coram 

Domino  vel  nniiis  bone  momento  lassantur;  sxpe 

ituditatem,  dejectionem,  famem  pro  acquirendis  di- 

vitiis  atque  honoribus  tolerant,  et  earum  rerum  * 

se  abstinentia  ^*  cruciani,  ad  quas  adipiscendas 

fesiiiiant;  soperna  autem  laboriose  quaerere  tanto 

magis  disslmalanl,  quanto  **  ea  reiribui  tardius 

pmant.  S  I.  Hi  ilaqae  quasi  aliarum    "  arborum 

more  deorsiim  vasti   sunt,  sursuni  angusli,  qnia 

fortes  In  inreriora  subsistunt,  sed  ad  superiora  de^ 

flciunl.  At  contra  ex  qualitate  palmarum  deslgnatur 

proilciens  vita  justorum,  qni  nequaqtiam  sunt  in 

«errenis  sindtis  "  fories  et  in  coBlestihiis  debiles. 


PIUII.\.  DIST.XLVII.  tM 

^  sed  longiusatque  dislantiiis  stadiosos  se  Deo  exlii- 
bent,  quam  sseculo  fuisse  meminerunl  *^  {  2.  Nam 
quum  quibusdam  per  praedicalorenr  nostrum  dici- 
tur  "  :  llumanum  dico  propter  infirmitatem  camii 
vestras.  Sicut  enim  exhibuiitit  membra  veitra  tervir^ 
immunditice  et  iniquitati  ad  iniquitatem^  ita  nunc 
exhibete  membra  veitra  iervire  jmlitia  in  ianctifica^ 
tionemf  eorum  procul  dubio  infirroilali  ^*  condescen- 
dilur,  ac  si  eis  aperlius  dicerelur  :  Si  neqiiaquata 
ainplius  poleslis,  saliem  tales  esiote  in  fruclu  bo- 
norum  operum,  quales  fuisiis  duduni  in  actiono 
vitioriim,  ne  debiliores  vos  halieat  sancta  libertas 
aeris  ^»,  quos  in  carne  validos  habuit  nsns  lerreiia! 
voluplatis. 

^  C.  IV.  Ad  eaeroi  ordinee  uiurarii^  promoveri  non 
"  debent» 

Item  Gregoriiis  Clero  et  civibm  Neapolitamv 
lib.  VIII,  epiit.  40, »'. 

De  Petro  insuper  ad  nos  pervenisse  cognosciiev 
quod  solidos  dedit  ad  asurain.  Qiiod  vos  oportet 
cum  omni  sublililate  perquirere,  et  si  ita  constiie- 
ril,  alium  eligiie,  ei  ab  hujos  vos  persona  siiie 
mora  suspendite.  Nam  nos  ainaAorihus  usurarain 
nulla  raiione  manus  imponimus.  Si  vero  siibiili 
babiU  inqnisitione  hoc  falsitm  esse  pataerit  "« 
(quia  persona  cjus  nobis  ignoia  esi»  ei  utruin  ita  sil 
de  simplicitale  ejus,  quod  ad  nos  periatum  est, 
ignoramus),  cum  decreio  a  vohis  facto  ad  nos 
cum  venire  necesse  esl,  ut  viiain  moresqoe  illius 
Q  soUicilius  inquireiiies  **  sensum  qtioque  pariter 
agnoscamus,  iil,  si  huic  judicio  aplus  exsiiierit, 
veslra  io  eo  **  (adjuvante  Doiniuo)  deslderia  com- 
pleamus. 

C.  y.  Degradetur  elericui,  qui  uiura»  aceipere 
detegitur. 


Jtem  ex  Concilio  Eliberiiano,  c.  20.  **. 
Siquisclericoram  detcclus  fuerit  usuras  accipere«, 
placuit  **  degradari  et  abstinere. 

NOTATIONCS  COaRECTORUM. 


DisT.  3LLVII.  C.  11.  «  Seicupla  :  lloc  sesqnialte- 
raruni  usurarum  genus,  quamvis  gravissimuro.  in 
friigibus  huniidis  vel  arentihiis  Conslantinus  lege 
periniserat.qiiae  nunc  exslat  in  codice  Theod.  lih.  2, 
tit.  oll.  de  uiur.  1. 1.  Eodem  perlinel,  quod  scribil 
B.  Hieroiiymus  in  commentnriis  in  Ezech.  lib.  6, 
c.  18,  his  verbis  :  Solent  in  agris  frumenti  et  milii^ 
vini  et  olei  ceterarumque  ipecierum  uturce  exigi,  tive, 
ut  appeliat  termo  divinui,  iuperakundantia: :  verbi 
graiia^  ut  hiemii  tempore  demui  decem  modioi,  et  in 
meise  recipiamus  quindecim,  hoc  est  ampliut  partem 
mediam.  Uaainohrem  boc  canone,  quo  Palres  ilii 


omnes  pecuniarias  asnras  dericis  Inierdicunl,  vo^ 
luerunl  eiiam  sescuplam  fruguin  expresse  iisdein 
inierdicere.  Postea  vero  in  aliis  conciliis  eta  Roina- 
nis  Pontiflcibus  genusomne  usuraruiu,  tanqiiam  juri 
naturali  ac  divino  contrariiim,  tam  clericis  quam 
laicis  fuil  inlerdiclum,  queiuadmodum  apparet  iu 
D  Decrclalibus,  lit.  de  limr. 

C.  III.  ^  Aerii  :  Apud  B.  Gregorium  legitur  : 
ioncta  iibertas  heredes ,  vel  :  iaucta  libertai  carita^ 
tii,  quam  in  carne.  In  uno  aulem  exeroplari  Gratiaui 
Valicano  :  ccRieitis  eonvenationii,  qnod  in  glossa  ad 
expkmaQdam  dictionem :  a^rii,  afferlur. 


DisT.  XLVII.  C.  II.  *  bab.  A.  525,  —  interpreialio  Dionys.  —  Rcg.  I.  4,  r.  222.  Burch.  .  2,  c.  120. 
Ans.  I.  7,  c.  163.  Ivo  Decr  p.  fl,  o.  !•«»  p.  43,  c.  8.  Rab.  pffink.  c.  32,— inf.  C.  *4,  q.  4.  c.8 ,  ex  vers. 
llisp.  •  Psalm.  14,  v.  5.  •  add. :  nstiras:  Edd.  coll.  o.  '  aiiquam  adinventionem  :  EiW.  coU.  o.  —  add. ; 
fceieus  :  eaed.  pr.  Arg.,  Ras.  Verba  :  otif  —  tramigem  absuiil  a  coU.Reg.  =  C.  HI.  ^  judicio  :  Ed.  Bas. 
»  add. :  spe :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  »•  per  abstinentiam :  Edd.  coll.  o.  "  add. :  mfl^tV :  eaed.  "  malarum'i 
ea?d.  exc.  Liigdd  II,  111.  Aiitw.  "  deuderiis  :  e»d.  •*  meminerint  :  ead.  "  Roin.  c.  «,  v.  I».  "  adij. 
cordis  :  Ed.  Bas.  =  C.  IV.  •»  Ep.  62  (scr.  A.  600),  I.  10..  Ed.  Maur.  —  Aiis.  I.  6,  c.  »  (15:  NobiL  ctw- 
bm  Neapolim,  qiiod  el  ipsuro  in  Edd.  coll.  iegiliir).  Polyc.  I.  2, 1. 1.  *•  putaveritis  :  Ans.  —  Eild.  coll.  o. 
"  reqwrenUs  :  Ed.  Bas.  »•  eum  :  Ed.  Bas.  =  C.  V.  •»  hah.  iion^scrius  A.  510.  —  Ivo  Pan.  I.  3»  c.  156. 
Decr.  p.    13,  e.  12.    •»  add.  :  eum  :  orig. 


tn  DECRETl  PARS  PRiMA.  MST.  XLYII.  tlS 

C.  VI.  ^ec  mplkari  errors ,  nec  eupidiiate  wolari  ^  gniialis  su»  eipmmeAla  conferre,  el  aKmn  per  vir- 


sacerdotem  oportet, 

liem   Leo  Aitafo/fo  Episeopo  Contianthiopol,, 
epin.  U  «•. 

ir.  Pars.  Yirum  caibolicam  et  praecipue  Domini 
{^.trcrdotem  sicut  nullo  errore  implicari,  iia  nulb 
oportoi  cnpiditale  tiotari,  dic^nte  sancta  scri- 
ptura  *^.  Poit  concupi9centia$  tua$  non  ea$.  Mens 
enim  potenliae  avida  nec  abstinere  novit  a  vetitis, 
isec  gaudere  concessis«  nec  *  pietati  adhibere  con- 
8t!nsum. 

C.  VIL  Qui  cupiditatem  a  $e  non  ahcindit ,  bonorum 

auctori  inhcerere  non  vatet. 

ftem  Gregorius,  /.  VII,  epi$t.  40a  *'. 

Bonorum  auciori  iuhasrerealiier  non  valem«s,ni8i 

cui^diiatem  **  a  nobis  (qwe  *'  omiiiun  malorum  ra* 

dix  esi)  abscindamus. 

C.  VIII.  Avari  e$t  hominum  bona  invaaere,  quorum 
nece$$itatibu$  $ubtenire  vaiet. 

Item  kmhrositisSerm. LXXXI ,de  eo,  (fuod  ecriptum 
e$t  in  nangeiio  :  Homiuis  c^jusdam  divill»  fractus 
uberes  agcr  aUulil  **. 

Sicui  ii,  qui  per  insaniam  meiile  tnmslaii  suat» 
noo  jani  res  ipsas,  sed  pasaionis  suae  phaniasias 
vident,  ita  eiiam  nieiis  avari  soinel  viBOiliB  cupidv 
tatis  adsiricta  semper  aurum,  seinper  argeaium  vi* 
det,  seniper  redstiis  compulat,  gratius  aiiniin  iih 
toctur  quam  solero  ** ;  ipsa  ejus  omiio  et  snpplieatio 
ad  Doiiiiuum  **  anroin  quasrit.  Ei  poti  pavc« ; 
$  1.  l*iterdnm  eiiam  usurs  arle  nequissima  ei 
ipso  auro  aurum  uascitur.  Sed  ^quid  agi8?*iiee  sa* 
lietas  tHiqiMim,  nec  ftiiis  aderii  cupldilili.  E$  imftu  . 
S  i.  Sod  als*^ :  quid  iiijustam  est,  si  quum  alieoa 
non  invadani,  propria  diligeniitis  servo?  0  impodeoe 
dictiim  **!  Propria  **  dicis?  queef  e%  qoiliQs  lecon- 
diiis  in  huiic  muiidum  deliiiisli?  Quandoin  hancin- 
gressus  es  locem,  quando  de  veotre  matris  exlisii, 
quibus  qoae$o  racuitaiibus  quibusque  subsidiis  slipa- 
iiis  ingressus  es?  Et  po$i  potico :  |  5.  Proprlun 
iiemo  dicai,  quod  est  commune  <t,  quod  plus  quani 
sufficeret  suinptum  *^  etiam  violentcl*  oblentum  est. 
Et  infra  :  {  4.  Namqold  iniqNiis  cst  Deos^  al  nobis 
non  aeqiialiter  distribuat  viise  sribsidi:i,  ot  ttiquiitem 
esses  afllticns  et  abundans,  ;iliis  vero  deesset  el 
egerent?  an  idcireo  magis,  qiiia  eilibi  voliiii  boni- 


tutem  patientio!  coronare?  Tu  vero  susceptis  Dei 
muneribus,  etsi  **  in  sinuin  tiimn  redaciis,  nihil  le 
poias  **  agere  iuiquoin,  si  tain  muHomiu  viiae  sob- 
sidia  solos  obiineasl  Quis  eurini  tain  injnslus,  *  tam 
avidus,  *  um  avaras,  qoam  qoi  **  mollorom  ali* 
inenia  soom  non  osom,  sed  abundanllam  ei  delfciao 
racit?  Meqiie  eoiro  miuos  esi  criminis  babeuil  tol* 
lere,  quam»  qoiim  poasis  ei  abo«dos  *^r  Indigentibos 
denegara.  EsorieAlium  paois  esi,  qnem  lu  deiloes ; 
tiudorom  iodomeoium  esi»  qood  lu  recludis;  oi  ml* 
serorum  redemtio  esi  oi  absoluiio  petoiiia«  qiiaui  Ui 
iu  lerram  *^  defodis.  Toi  ^  te  ergo  sclas  iuva^ere 
boiia,  quod  possls  praeslare  quod  velis. 
III.  Pars.  Gralian.  Neceue  ^  e$t  ettam^  nt  Ule^  ^oi 

B  ordirtandu$  e$t^  suac  doinoi  slt  liene  pn»pasiMis,  id 
e$t^$i  in  laieali  habilu  uxorem  kabuit  vel  liiio$f  aviiiiM 
ad  virtutum  $tudia  et  verbo  et  exemplo  provocet,  uc 
^uod  poeteu  pratcepturm  oH  populi$f  priu$  eJUffOi  a 
domeeticiie*  Unde  Apoetolta  Ephewe  ^*  eeribu^  ui 
itxoree  $ua$  $icut  $ua  eorpora  dUigantj  ei  /S/ios  sooa 
fioit  ad  iraeundiam  provoeenif  $ed  entUriatU  iUo$  tu 
omni  dieciplina  et  correaione  I>omiui.  Uude  quum 
Paulue  ad  Timotluum  ^^  $eriben$^  dixi$$ei :  soas  do- 
uiui  hene  praeposiuim,  etatim  $ubiuuxit:  babenteiu 
filios  sibi  subditos  io  omoi  easiiiate,  ooo  ^  iu  accii- 
satione  luxuriae.  iVon  enim  talium  coliabitatQr  fron^ 
tem  babei  alio$  redarguendi,  Vnde  de  B.  Job  ^  iegi* 
tur,  Quod  pro  fUii$  $ui$  quotidiam  offerebat  Dea  so* 

^  cri^ia^  ofereni  holocau$ta  per  etnguloe^  qua$  tanta 
caritatk  perfectione  in  unum  coneirinxit^  ut  quiviua 
eorum  in  $uo  die  eonvivium  frairibue  pararet^  $i  ad 
epuiandum  secum  tru  $orore$  $ua$  patitet  inviiaroi. 
Quod  quia  Heli  facere  di$$imuiavii^  ae  fal$a  pioiate 
^  huperaiue  delinqueniee  fUio$  ferire  moluit  {$kui  ia 
iibro  Regumle^tur)^  apud  dieirictum  judieem  eemei- 
ip$um  cum  fiiii$  crudeli  damnatione  percu$$ii^  undt 
ei  divina  vocedicilur''*  :  Uonorasti  ilios  luos  magi^ 
quam  me.  Hinc  etiam  David  erga  fUio$  beMgnitatem^ 
non  dieciplince  $everitatem  exercen$^  eorum  juventU' 
tem  experlmetHg  didicii  pernicioeam  quortm  ^^  poe- 
ritiam  vaga  iicentia  pormieit  o$$e  voluftuovam*  iinue 
quippeeorum  eororem  $uam  $tupro  corrumpene  o 
fratre  eju$,  Ab$alone  ^  videliceif  ititer  epulae^  qi\a$ 


NOT.\TIONES  CORRECTORUM. 

C.  VI.  «  Nec  pietati :  R(»c  postrtemnm  oralionis  D  tur  :  Proprium  rtemo  dicat  ouod  e  communi  pM 
meiiibmm  abesl  ab  originali;  sed  habctur  eiiam  apad  quam  evficeret  eumtum  et  violenter  obtentum  e$t.  Sed 
Atiseintnni.  ob  glossain  non  esl  ntolatam. 

C.  VIII.  «1  Commune  :  Apnd  B.  Amhrosinm  legi- 


DiST.  XLVN.  C  VI.  •>  Ep.  lOe  (scr.  A.  45i).  Gd.  BaHer.— Ans.  L  7,  e.  iiO(f5»).=:P.  n.  •^Eccl.  c.  iS, 
V.  50.  =  C.  VII.  •*  Ep.  IU6  (scr.  A.  bOO,  ad  Syagrtum,  etc),  I.  0.  Ed.  Moor.  — >  ColK  ir.  p.  p.  i,  I.  55, 
e.  5.  ••  add.  :  rerum  :  Kd.  Bas.  •'  I  Tim.  c.  0,  v.  i0.r=C.  VIII.  **  ez  Basilii  li<imilia  od  ev.  Luc.c.  iS, 
V.  16.    ■*  add. :  videt :  orig.    *•  Deum  :  Edd.  coll.  o.    *^  oif  ovaros  :  Ed.  Bae.  —  ai^  o/J9vis  :  Edd.  eolL 


rel.    *•  dietu  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugd.  III.    **  Quid  proprUt  :  end.  exc.  Bas 
Liigd.  III.    **  et  :  eceik    **  reputae  :  eaed.    *^  add.  :  tam  :  e.ned.  eic.  Bas. 
Has.    **  terra  :  Edd.  ooil.  o.    ^  tamorum  —  quanti$  i  exd.  pr.  Logd.  IH. : 
Tim.  c.  3,  V.  %  et  ibl  kIhss.     ^'  Eplies.  c.  5.  v.  i8.     ^*  i  Tini.  c.  3,  v 
*'  1  Rcg.  c.  i,  V.  ^9.     ^^  abcsl  hirc  ultinia  pars  pcriodi  ab  Ed.  Boiiui 


eumtui :  Edd.  coll.  o.  pr« 
**  «froitdfftts  fis  :  eaed.  oxc. 
i>.  IIL    ^'  Hier.  ad  Oeoan.  i 

;.    ^Tit.  c.  I.v.  6.    "«iob^c.  i. 

^*  i  Rrg.  c.  13  18* 


S4^  DECRETl  PARS  PRIIIA.  0I6T.  XLVIIL  350 

fralribuM  suis  frawhJenisr  parwerat^  obtruncaiut  A  ^00»  ul  (lomtis  mea  melior  sit  qtiam  arc»  NAe,  «bi 


Mf,  Absalon  vero^  postquam  veniam  a  patre  obiinuU^ 
de  regno  illum  expulU^  et  ad  eoncubinas  ejus  ingres- 
sus  esi ;  demum  per  imna  deserti  patrem  pettt^uens^ 
quereus  fnkaesit^  dtqua  Ua  suspensus  interiit.  Bine 
etiam  Paulus  ad  Timotheum  ^'  seritit  dieens  /  Qfii 
sttonini  et  nKnime  dmnestiodnim  coram  non  habet, 
fidem  negavii  et  est  fmkfeti  deterier  :  lure  ergo^ 
qui  domui  sxtte  neseit  prteesse^  in  episcopum  ordi^ 
nari  prokibeittr,  quia  qui  in  ro  ndnima^  de  qua  siH 
famiiianor  debet  eura  ineue^  fiddis  non  est  quOmod^ 
in  eceloMia  Dei  (ubi  tot  suut  et  alietti)  solHcitam  diti^ 
^entiam,  adiiibebitf  Vnde  Hieronynsit$  ^ :  Non  enim 
**  joslus  peUuiftir  ex  Tltin  fllionira,  eed  iibertes  ab 
Apostolo  ecclesiac  priiicipi  resenratur,  nt  talis  llat^ 
qiii  non  tlmeat  propter  Titia  liberorum  extraneos  ^ 
reprebendere. 

IV.  Pars.  §  f •  Quod  tunc  fiet^  m  non  erit  quod 
sibi  impuUtur.Qkum  enim  gressuS  homini»  a  Domino 
diri^amiur  ■*  nec  sint  **  tn  tioniine  ejtii  uiw^  corripeU 
quideek  potest,  corrigere  autem  non  valel;  pulsare 
potesi^  nen  aperire^  mduvs  comprimere^  non  animum 
wtutara, 

Umde  Aiigustinns  Clero  et  populo  Hipponensi, 
epist.  CJXJrfi/  *\ 

C.  IX.  Bottorum  hominum  ditciplina  mores  imtnutare 
non  vatet, 

Quantumlibet  vigilet  disciplina  Jomus  mex,  bomo 

suui  et  inter  bomines  vivo ;  nec  mibi  arrogare  au-  G  euem. 


taroen  "  iuter  octo  bomines  unus  reprobus»  inveo«* 
tiis  est»  aui  melior  sit  quam  dorous  Abrabn,  ubi  ^ 
dicliim  est :  EjiceancilUmet  fUiumejus^  aut  nielier 
sit  quani  domos  Isaae,  cui  **  de  duobus  geminbi 
dictum  est  ** :  Jacob  dilexif  Esau  autem  odio  habuii 
Etinfra  :  }  1.  Simpliciler  autem  lateor  earitali  ve- 
str»  corain  Domino  Ueo  nostro,  qui  testis  '*  est 
super  animaro  meam«  ex  quo  Deo  servire  coepi, 
quo  '*  modo  difficile  sum  expertus  roelioresquani  qni 
in  monasteriis  **  profecerunt,  iia  nun  sum  ezpertiis 
pejores  **  quam  qui  in  monasteriis  ceciderunt  ", 
Ita  .*^  ut  biiic  arbitrer  in  Apocalypsi  **  scripium  : 
Juslusjustior  ",  fiat  et  sordidus  sordescai  adhuc. 
C.  X.  Conmda  perditorum  a  via  rectitudinis  nos  mo* 
vere  non  debent. 

Item  Cyprianus,  lib.  l  epist.  3.  Cornelio  Papw  **. 
Quod  ad  nos  allinet,  coiiscienii;£  nosir»  convenit, 
fraler  **,  dare  operani,  ne  quis  culpa  noslra  de  ec« 
clesia  pereat;  si  quis  autem  uliro  et  crimine  suo 
perieril,  et  pceniientiam  agere  atque  ad  ecclesiaro 
redire  noluerit  nos  in  die  judicii  inculpaios  fulurcs 
credimus»  qui  consulimus  **  saniiaii;  illos  solos  in 
poeiiis  remansuros,  qui  noluerint  consilii  nosiri  sa- 
lubriiate  sauari  '*.  Nec  movere  nos  debeni  coiivicia 
perdilorutn,  quo  niinus  a  via  recla,et  a  certa  regiila 
non  recedanius,  quando^' et  Apostolus  instrnai^*, 
dicens  *' :  Si  hominibus  placerem^  Christi  servus  non 


GRATUNUS 
L  Pnts.  Prohibentnr  etiam  neopbytf  *  in  epistopoi 
ordinari^  ut  qui  Iheri  »  erat  catechumenus,  hodk  non 
fiat  episcoput,  qui  heri  erat  in  theatro,  hodie  non  se- 
deat  in  ecclesia^  qui  vespere  erat  in  circo^  hodie  non 
ministret  altario,  qui  dudum  fuerat  fautor  histrio- 
niim,  hodienoH  sit conservalor  virginum.  Causa  autem 
hujus  prohibitionis  est  seeundum  Apottotum^  ne  eta- 
ius  in  tuperbiam^  tanquain  religio  Christiana  pluri- 
Mum  eo  egeret,  incidat  in  ruinam  diaboli.  Momen* 
taneus  nantque  sacerdos  nesdt  habere  humiiilatem^ 
observare  moios  personarum^  vei  se  eontemnere ;  non 


WSTINCTIO  XLVIII. 

erogavil.  In  artogantiam  {qua  est  rtdnd  diaboli)  iHifi^ 
duntt  qui  puncto  hora  necdum  discipuH  fiunt  mogi»' 
irW,  et  sieut  Innocentius  *  oit^  miseruni  est,  eiifll 
fieri  magistrum,  quf  necduraf  dldicH  tsne  diseiptt« 
Ins* 

Onde  in  Nicxno  ConCilio,  c.  2,  legitur  ^  : 

C.L  Neophpusinepiscopum  nonrest  ordinandus. 

Quoniain  nurlta  slve  ptt  deoessitaiteiH,  sive  ex 
qnacunqne  *  causa,  contra  regilla^m  gesta  swit,  iin 
irt  bomines  ez  vita  gentil  *  nuper  adtiue  eaiecliiKafi 
vel  instroct!  *  stathn  ad  spifliuabHVi  baptlsmnm  ve«- 
nissent,  et  eooiinuo,  quum  baptlzati  ',  etiam  ad 


jejuna^it^  non  fievit,  non  se  correxii^  non  pauperibus  D  episcopatum  vel  presbyierium  provecti  sunt :  recie 

KOTATIONfiS  CORRECTORUM. 

DisT.  XLVIIL  C.  1.  •  Qiiii^ii^iM  Miisa  ;  Graece  est  :  *fl  A^uc  httyoidm^  tmv  mfip»nm  i  quod  0to 
nysiun  veriit ;  aut  aiias  eogentibus  hominibu^. 


DiST.  XLVIL  Paes  IIL  *•  1  Tim.  c.  5,  v.  8.  »•  In  comm.  ad.  c.  1,  Tlt. "  itaque  :  orig,=P.  IV.  "  Psalm. 
36.  V.  5.  "  Hierem.  c.  W.  t.  i5.  •♦  scr.  A.  404.  —  Coll.  tr.  p.  n.  i,  t.  55,  e.  37,  58.  =s  0.  IX.  •• 
tentum  :  Edd.  eoll.  o.  **  cui :  Edd.  coll.  o«  pr.  Bas.  -^  cf.  Genes.  c.  31.  *^  eujus  :  orig.  -^  ti6t :  Ed.  Bat. 
•*  add.  :  In  M  alaehia  primo  :  Edd.  coll.  o.  '•  add. :  mt^i :  eaed.  pr.  Bas.  *•  quoniam  i  Edd ,  coll.  o. 
add. :  sieut :  eaxl.  ezc.  Bas.  •*  moitMerto,  el  Infr.  eod.  roodo  :  Edd.  coll.  0.  *•  deteriores  :  eoed.  eze. 
Bas.  ^defeeemm  :  Edd.  coll.  0*  ••  unde  :  Ed.  Bas.  •*  Apocal.  c.  S2,  v.  ii.  ••  justificetur,  et  qui  sor- 
didus  est  :  Edd,  eoll.  0.  =:  C.  X.  •*  scr.  c.  A.  252.  ••  semper :  Edd.  coll.  0.  *•  add. :  eorum  :  eaedf.  ^* 
add. :  atif  ccnMari :  Ed.  Bas.  '*  oiuim  :  Edd.  coll.  o.  --  Sequ.  :  et  :  abest  ab  Edd.  Ba».  Ven.  I,  IL 
Lnf^dd.  II,  III.  Antw.    "  instituit :  Edd.  coll.  o.  ezc.  Bas.    ^*  GalaL  c.  I. 

DisT.  XLVflL  Pars  I.  *  Tim.  e.  3,  v.t,  glossa  ord.  Ib.  et  Hiieron.  ad  Oceaniim.  *  Ez  Leoji^  Ans.  L  6, 
c.  34  (56).  •  Ep.  ad  Aurelium  ^  bab.  A.  525.  =:r  C.  I*  •  aentilium  :  Edd,  coli.  0.  pf .  Bas.  *  instituti  : 
V9XL  Hisip.      '  add.  :  sunt :  E^ld.  coll.  0. 


«■J»  DeCRCTI  PARS  PRIMA.  DIST.  XUX 

igtiur  viswtt  est,  decelero  nibil  l;ile  *  debere '  fieri. 


S5f 


N»m  ei  tempore  opiis^esi,  iit'  stt  *  calecbnmenuSt  ei 
post  baptismum  mulis  probatione  imligel.  Evidens 
iiamqoe  esi  sposlolieiiin  praeceptom,  dicens ' :  Non 
neophyinm,  ne  forte  ehlns  **  iit  jndiehm  inddat  et 
laquenm  dhboii,  Si  Tero  praecedente  ^  tempore  all* 
qiiod  mortaie  •  peecaium  ailmiserii,  et  conTicius 
ilttobiis  rel  tribos  tesilbus  fuerit,  cessset  **  a  clero 
qot  liiijiismodi  est.  Si  quis  vero  praeter  haec  "  fe- 
rerit  ^,  tanqiiain  conirsria  ^^  sialutis  sancti  con- 
cilil  lerens»  ipse  prscipiiabiliir  **  de  statu  sul 
cleri. 

Gratian.  ^ieophyti  vero  hodie  appeUnmur  proposi^ 
tum  tacree  religioms  nuviler  anumentes. 


Unde  B.  Gregoriiis  ecrihit  Syaprio  Epieeopo  e$ 
aliii  Epiuop%$,  lih.  VU.  epist.  HU"  : 
C.  11.  Qiiis  dieatnr  noophytue. 

Slcut  neophylos  *  tune  *  dicebatur»  qni  iniiio  '  <* 
sanct»  fldel  erat  eroditione  plantatus»  slc  roodo  neo- 
phytiis  babendasest,  qui  repeolein  religionisliabitii 
pUntaius  ad  ambiendoo  ^  bonores  aacros  irrepse- 
rii.  S  1.  Ordiiialeergo  ad  ordlnes  aceedenduni  est*^ 
Naro  casuro  appetit,  qui  ad  summi  '•  loci  fsrtigia 
poslpositisgradibusper  abnipu  quaerii  ascensun. 
Scimus  aulem,  qiiod  »iliAcatl  plrletes  non  prius 
tignorum  ponduA  acclpiunt,  nisl  a  *>  noviiatis  sii» 
humore  slccentor,  ne,  si  ante  pondera,  qnaro  soii* 
deniur,  accipianl,  cuncUiu  simul  fabricaro  ad  ler- 
rain  deponant. 


GRATUNUS. 
Ecce,  a  quibus  viliis  debeant  esse  immunes.  qui  in 
episcopum  sunt  ordinandi,  Quienim  intercessores  pro 
populo  ad  Deum  parantur^  necesse  est  ul  ejus  gratiam 
bene^  vivendo  mereantnr»  Vnde  Gregorius  ait  in  Pa- 
storali  * :  $  1*  Sollicite  rormidandum,  ne,  qui  pla- 
care  posse  iram  Dei  cretliiur,  lianc  ipse  ex  proprio 
realu  mereatur.  Cuiicti  enim  liquido  novimiis,  qiiia, 
quuiu  is,  qui  displicel,  ad  iiilcrcedendum  iuiuitur, 
iratl  aniinus  ad  deieriora  provocatur.  Qui  ergo  ad- 
liitc  desidcriis  terrenis  adsiringitur,  caveat,  ne  di- 
stricti  Iram  Judicis  gravius  accendens,  dum  loco 
«lelectaiur  gloria^,  flal  subditis  auclor  niinaa.  Soler- 
ler  *  ergo  se  quisque  metiaiur.ncc  locum  regimiiils 
assumere  audcat,  si  tii  se  adbuc  vliiuiu  damnabiliier 


DJSTINCTIO  XUX. 

B  et  repente  subjungltur  :  Si  ctBCUs  fnerit^  $\  ciaudne, 
st  vet  parvo^  vd  grandi  et  ^  torto  naso,  st  fracto  pede 
vei  manu  ',  si  gibhus,  s»  lippnSf  si  aibuginem  hahenv 
in  oculo^  si  jugem  icabiemt  st '  tmp#ff omem  tii  cor» 
pore^  vel  ponderosus,  $  1.  Gxcus  qiiippe  esl,  quisi»- 
perit»  contemplationis  luinen  ignorat,qui  pnBseniis 
vi(«  tenebris  pressits,  dum  venturam  lucem  iieqita* 
quam  dillgendo  conspicit,  quo  gressns  operis  porr^- 
gat  ^  iicscit.Ilinc  etetiim  proplietante  Anna  *  dicltur: 
Pedes  sanctorum  suorum  servabit,  et  impii  in  tenebria 
conticescent.  $  2.  Claudus  vero  esl,  qui  quidein  qa9 
pergere  debent  aspicit,  sed  per  infinnitatem  menils 
▼it»  vian  perfectae  *  non  valet  tenere  quam  Yldet; 
quia  ^*  ad  virtuiis  statom  dum  fluxa  oonsuetudlne 
nonerigitur,  qvo^  per*  '^  desideriuro  Innitiiur^V 


regnai;iiec  is,  quein  criiiien   depravat  proprium,  ^  illuc  gressus  operis  efiicaciter  non  sequuniur.  Him: 
intercessor  fieri  appetat  pro  culpis  aiioruni. 

C.  1.  Sacrificium  Deo  non  offerat  nui  vitiis  est  maaik» 
(utus. 


Idem  in  eod.  Pastoraii  eod,  c.  i  I  continanter. 

Hinc  eteiiim  superna  voce  ad  Moysen  dicitur  * : 

Loquere  ad  Aaron  :  homo  de  semine  tuo  per  fami^ 

ifM,  qui  habuerit  nuiculam^  non  offerat  panes  *  Do- 

mino  "Deo  sno,  nec  accedat  ad  ministerium  ejus.  Lbi 


ctenim  Paulits  *'  dicit  :  Remissas  manus  ei  dissolnta 
genua  erigite^  et  gressus  ^^  rectot  facite  pedibue  tf- 
«Irts,  ut  non  claudicans  quis  erret^  sed  magis  **  s«- 
neiur,  $  3.  Panro  aulein  naso  est,  qui  ad  tetiendatt 
niensuram  discreiionis  idoneus  nou  esl.  Nasoquippo 
odores  foeioresque  disceruimus.  iiecte  ergo  per 
nasum  discretio  expriiiiitur,  per  quam  viriuies  eii- 
giinus,  delicta  reprobamos.  Unde  et  in   laude^* 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


b  Prwcedente :  ir/ioi6vro>,  id  est.  procedenie.  sed 
o*>  glos^sam  iion  est  iitutaiuiii. 

«  Mortale  :  'Abest  vox  ista  a   prisca  *  vcrsione. 
Grdece  esl  :  Tv/rxov  ti  aitaf^nfiu  :  quod  Dionysius     et  eadem  Tere  iisdem  verbis  habeiilur,  ac  pneterfa 
Tertit,  deiictum  aninue,  seouens  pars  usque  ad  ffneni)  legilur  boc  loco :  qvd 

C.  II.  ^  iRfito  sanctef  :  In  lib.  7,  episl.  110«  ubt  D  adhuc  noviter  erai  eruditiona  piantatus  in  fide. 


habeiur  prior  pars  hiijus  capiiis  nsqtie  ad  vers. 
Sdmus  autem,  legiiur,  in  sanctte  fidei  erat  conversa^ 
tione  vtantatus,  Lib.  auteni  5,  ep.  51,  sive  c.  95  (ubi 


DiST.  XLVIII.  C.  I.  •  sic  :  Eil.  Ras.  •  I  Tim.  c.  5,  v.  6.  »•  add.  :  in  superbiam :  Edd.  coll.o.— *  imo 
Risp.  ^^  cessabit  :  Coll.  Hisp.  «*  hoc :  Edd.  coll.  o.  ^*  facit  :  Coll.  Hisp.  ^Veoitlra  slahila :  Edd.  eoll.  o. 
'•  etiam  t>te  perUiitabitur  :  Colt.  Hisp.  *•  Ep.  106.  (scr.  A.  59 J.)  i.  9.  £1.  Maur.  —  cf.  ep.  ad  Virgilium 
Arelal.  I.  3,f^p.  55.— Aiis.  I.  6,  c.  M  (50).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  131  (ei  epist.  ad  Virgtlium).  Polyc.  1.  2;  t.  t. 
z=  C.  II.  "  tii  initio  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  *•  ambigendos  :  Ed.  Ras.  ^^  ascendendum  :  orig.  -—  Aiis. 
—  Eild.  colt.  0.    *•  snmma  :  orig.    *^  abest  ab  orig. 

DisT.  XLIX.  *  Parle  1.  c.  10.  •  ib.  c.  11.  =C.  I.  •  Levit,  c.  »1,  v.  1.  — In  Edd.  colLo.  exc.Liigdd. 
II,  III.  Anlvr.  et  liic  ct  in  seqq.  SS.  libri  iii  ipso  textu  laudantur.  ^  vel :  Edd.  coll.  o.  •  Si  mancus.si 
gibbosas :  e»(l.  •«!  etiam  :  Ed.  Bas.  ^dirigat  :  Kdd.  Lugdd.  11,  III,  Anlw.  •  1  Reg.  c.  2,  v.  9.  •  perfecte  : 
oiig.— Edd.  coll.  o.  '•  quiavideiicet  qnis :  e»d.  **  abest  ctiaiu  ab  orig.  **  itfi^iiir  :  Edil.  coll.  o.  exc. &is. 
•'  llebr.  c.  li,  V.  li.    ^^egrtssus ;  Ed.  Bas.    **mng''$  outem :  orig.— Edd.  coU.  o.  '•  /aii<li^iis  :  eard.  exe.  Bas* 


253  DBCRETf  PARS  PRIH4.  DIST.  XLII.  SSi 

»poiittai€itttr  *^  :l\raiMiii«ificiiilHms,  ^iiresfttt  Aaea  Justito  caecaior.  Pupilla  namque  oculi  nigra 


Uban»^  quia  iiiroiroin  saiicui  eeclesia  qu»  ex  catiais 
siogiiiis  lenlamenta  prodeant  per  ijiscretionem  con- 
spicily^t  venturavltiorum  beWst  ex  alto  deprehendil. 
Sed  siint  nonnulli,  qui  dum  aestimari  "  bel>etes 
nolnnt  s«pe  se*'quil»nsdam  eiquisiiiottis  plus  quam 
iiecesse  est  exercentes  exnimia  siibtiliute  fallnntnr. 
Uiide  liic  qnoque  subdilur  :  vet  grandi  et  **  torio 
fioso.  Nasus  eniro  gmndis  et  tortus  est  discretionis 
subtilitas  immoderaU,  qiise,  duni  phis  qnam  decet 
excrererit,  actionis  sus  rectitudinem  ipsa  conruiidii. 
S  i.  Frado  auiem  pede  vel  manu  est,  qiii  viam  Dei 
**  pen^ere  omnitio  **  non  valet,  atque  abonLi  actibus 
fiinditns  exors  vacat,  quaieiius  liaH;  non  ui  claudus 
saliem  cuin  inffrmltate  teiieat,  sed  ab  bis  oniniinodo 


videt,  albnginem  tolerans  nibll  videt,  quia  vid^ 
licet  seiisos  human»  oogiutionis,  si  stultnm  se  pec- 
catoremque  intelligit,  cognltionem  intimaB  claritatis 
apprehendis.  Si  autenk  candorem  sibi  justiti»  sive 
sapientiae  Iribuit,  a  luce  se  supemae  cognitionis  ex- 
cindil,  et  eo  clariiaiein  veri  lumlnis  nequaquani 
penetrat,  quo  se  npud  se  per  arroganllam  exaltat, 
slcut  de  quiimsdam  diciliir  ^^ :  Dicentes  enim  u  ena 
iapienia  siulii  facH  sunl,  §  8.  Jugem  vero  babet 
scabiem,  cui  carnis  peiubntia  sine  cessatione  do-> 
minalur.  In  scabie  eteniro  fervor  viscerum  ad  cutem 
trabitur,  per  qiiam  recle  luxuria  designatur,  quia  ^* 
si  cordis  tenUtio  usque  ad  operationem  prosilit» 
iiiminim  fervor  iutimus    usque  ad  culis  scabiein 


alienus  exisut.  f  5.  Gibbus  »•  vero  esl,  quem  terre-     prornmpit,  et  foris  inm  corpus  saucrat,  qiiia  eum  in 


iin:  sollicitudinis  pondus  deprimil,  iie  uiiquaui  nd 
6u|)erna  respiciat,  sed  solis  bis,  qiix  in  inllmis  cal- 
c:iiitur,  inteiidat,  qui  et  si  quando  aliquid  ex  bouo 
|iatrije  cceleslis  aodierit,  ad  boc  *^,  uimirum  per- 
vers.'e  toiisuetudinis  pondere  praegravatus,  cordis 
faciem  non  aitollit,  quia  cogitationis  *'  siatum  ertgere 
noii  v.ilet  qnein  terrenas  sollicitodinis  usus  curvum 
tenet.  Ex  liorom  quippe  specie  Psaimisu  *«  dicit : 
iHcurvaius  sum  et  humiliatus  usquequaque.  Quorum 
culpAin  quoque  per  seoietipsam  veriUs  reprobans 
ait  :  Semen  auum,  quod  inspinis  **  eeddit^  M  suni^ 
qhi  audiuni  **9ertum  et  a  soiiieitudinibus  et  dititiiset 
voiupiaiibus  viia  euntes  suffoeaniur^  ei  non  refemni 


eogiutione  volupus  iion  reprimilur,  etiam  in  ac- 
tione  doniinalur.  Quasi  enim  cutls  pruriginem 
Paiilus  cnrabat  abstergere,  cum  dicebal  ^ :  Teniaiio 
vos  non  apprehendaif  nisi  humana^  ac  si  aperte  di- 
ceret :  llumanuni  quidem  est  lenUtionem  tn  corde 
perpeti,  d«moniacum  vero  est  in  ^  tenutionts  oer- 
Umine  in  ^  operatione  ^nperari.  {  9.  Impeiiginem 
qooque  baliet  in  corpore  quisqois  avaritia  vasutnr 
In  mente,  quas  si  in  parvls  non  compescltur,  nimi- 
rum  ^*  sine  meusura  dilatatur.  Impetigo  qnippe  sine 
dolore  corpus  occupat,  ei  absque  occupati  taedio 
excrescens  membroruin  decorem  foedat,  qnia  et 
avaritia  captivam  animam,  dtim  quasi  delectat» 


(ructum.  {  6.  Lippus  vero  *^  est,  cojus  qnidem  in-  q  exuloerat,  duin  adipiscenda  ^'  qua^que^*  cogiUlioni 


geiituin  ad  cognitionem  veritatis  emical»  sed  lamen 
boc  **  carnalia  opera  obseuranl.  In  lippis  qnippe 
oeults  pvpillae  sanas  suul»  sed  bumore  deOiienio 
infirmaiae  **  palpebrac  g rossesconl  **,  qux  ^  quia 
iiifusione  crebra  alteruntur,  etiam  acies  pupillae 
viiialur.  Et  sunt  nonnulli,  qnorum  sensnm  canialis 
vic»  operatlo  sauciat»  qni  vldere  **  recu  subtiliier 
per  ingenium  poterant,  sed  usu  pravoruin  acluum 
caliganl  **•  Lippus  iUque  est,  cujus  sensum  nainra 
exacuil ,  sed  eonversationis  pravius  confundil » 
coi  bene  per  Angeluro  dicitur  *^  :  Collyrio  inunge 
**  oculas  tuos,  ut  **  videas.  Collyrio  qiiippe  ocu* 
[06  ol  videamos  inungimns  ^%  cum  ad  cogno- 
scendani  veri  luminis  claritatem  intellectus  no&tri 


objicit,  ad  inimicilias  accendii,  et  dolorem  in  vul- 
nere  non  facit,  quia  aestuanll  animo  ex  culpa  abuii- 
danliam  promittit.  Sed  decor  inembronim  perditur, 
qula  aliarum  quoque  vlrtuium  per  banc  pulcbri- 
ttido  depravatur,  et  quasi  toUiin  corpus  exasperai, 
quia  per  oniversa  viiia  animum  snpplanUt.  Paulo 
allesunte,  qui  ait  ^  :  Radix  omnium  maiorum  est 
eupiditas.  {  !0.^  Ponderosus  vero  esl,  qui  turpitii* 
dlnem  non  exercel  opere,  sed  Umen  ab  bac  cogi- 
Utlone  contiiiua  siiie  inoderamine  gravaiur  in 
mente;  qoi  nequaquam  quidem  usque  ad  opus  iie* 
farium  rapitur,  sed  ^os  animus  volupute  luxurias 
sine  uUo  repugnationis  ^bstaculo  **  delectatur.  Vi- 
tiuro  quippe  esl  ponderis,  curo  buroor  viscerum  ad 


aciem  medicaniine  boiix  operationis  adjuvamus.  D  virilia  labitur,  quae  profecto  coni  modestla  dedecoris 
J  7.  Albuginem  vero  babet  in  oculo,  qui  veriutis  intumescunt.  Ponderosns  ergo  esl,  qui  totls  cogita* 
luceiii  videre  non  siuitur,  quta  arroganlia  sapienlias     lionibtts  ad  lasciviam  defhieus,  pondus  turpitudinis 


T>isT.  XLIX.  C.  I.  "  Caiit.  c.  7,  v.  i.  **eMsiimari  :  Edtl.  coll.  o.  —  add. :  S4  :  easd.  exe.  Bas.  *» 
nlieiNt  ab  Edd.  coll.  o.  exc.  Lugdd.  II,  lU.  Antw.  **  vel :  Edd.  coll.  o.  **  Domini  :  esBd.  **  omnimodo  : 
Ed.  Bas.  **  Cibbosus  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  **  htjec  :  Ed.  Bas.  **  cogniiionis  :  Edd.  coll.  o.  cxc.  Bas. 
**  Psalm.  1 18,  V.  107.  —  Luc.  c.  8.  v.  14.  •*  spinas  :  Ed.  Bas.  **  audiemnt ;  orig.  —  Edd.  coll.  o.  *» 
quippo  :  Ed.  Bas.  **  hme  :£dd.  Nor.  Ven.  I,  U.  Par.  **  infirmiiaim  :  Edd.  Arg.  Bobm.  infirmanles :  Edd. 
roll.  rel.  **  agrotescttnt :  Ed.  Arg.  **  ^uortim  ^rvta :  orig.  —  Ed.  Bas.  — ^uonim  quidem  {quidam  :  Ed. 
Bas.)  ^ta  :  Edd.  coIL  rel.  exc.  Lugdd,  U,  IIL  Antw.  *'  add.  :  et\siudere  :  Ed.  Bas.  **  ealiganiur: 
£iliL  coll.  0.  "  Apocal.  c.  5,  v.  18.  **  fuit^^  :  Ed.  Bas.  **  et :  ib.  ^jungimus  :  Edd.  Arg.  Mor.  Ven.  L 
II. —  injungimus  :  kd.  Bas.  ^^  Boin.  c.  1,  v.  22.  ^*  quia  etsi :  EAil  coll.  o.  ex  Ba».  Liigdil.  II ,  Ul  Anlw. 
**  I  Cor.  e.  10,  V.  i5  ^  abest  ab  Edd.  coll.  o.  ^*  et :  esBd.  —  orig.  ^*  nimium  :  Edd  Arg.  Veii.  I,  II.  ^^ 
aJ«l. :  negolta  :  Edd.  coll.  o.  exe.  Liigdd.  II ,  111  Antw.  ^  quisque  :  Edd.  Arg.  Mur.  Vcn.  I  II  Par.  ^ 
i  Tim.,  c.  6,  v.  10.    **  siimuh  :  Edd.  coU.  o.  exc.  Lngild.  II,  Ul  Aiiiw. 


*•*  •  DBCRETI  PAR8 

l^estat  in  eorde;  el  qiif.mWs  prava  n6ii  «serceart 
opere  'S  ab  his  tamen  non  eTeiliuir  ••  mtmi^i  nte 
ai!  iisinn  boni  operis  in  aperto  valei  aseupgere»  f|iitt 
gravai  hunc  in  abdilis  pondus  tHipe.  §  11,  QbiftqiHs 
ergo  quolibet  »*  horuni  viiio  subigitur,  panes  De- 
mino  ofleri^  prohibetur,  ne  prolecto  •  dileere  alieDa 
fteliclJi  noii  valeai  is",  quem  adhue  propria  deva*- 
tizUt  §  (2.  Quia  igitur  paucis  ad  magisterium  pa- 
«lofiiie  (ligiiiis  qu..liier  ♦ciilat,  atiiue  hoc  indiguus 
qtiJSlitef  pertimescai,  ostendiiiuis,  nunc  i»,  qui  ad 
lllcd  digiie  pervenerii,  hi  eo  qualiter  viverc  debeat» 
demonsircmus. 

C.  II.  Ittdoctui^  terrena  luera  sectans,  vitiotus  orr 

dinatf  non  dehet. 

item  Utereiijrania  sHper  MnlachimHi  dd  t,  l. 

[v.7,8.]". 
Sacerdotes  nomen  Domiiii  despiciunt,  et,  qoenlam 
ad  se^  panem  potiuium  offereni,  qui  a<l  altare  lo- 


PRIMA.  DIST*  L«  i^ 

A  «Ufine  &ccedQiii,  4|Qiqfie  dato  aftiinere  eacenlotiuNi 
proMemunt.  JParnem  qiioqoe  peHult,  qiir  doctrinain 
Demiiit  in  popolo  male  disperglt,  et  qiii  honorat 
poteotem  ei  despicit  pauperem.  Et  infra :  {  1.  Si 
oftfatit  toseum  **  ad  imm&landum^  nonhe  malum 
a$i  t  ete.  Soperius  aceusati  de  panibus  nmic  "*  ac- 
eoeanlQr  de  iriclimis.  Oecum  anima!  effeK,  qit: 
ordinat  inddcutm  **  loco  docti,  magistrumqiie  racit, 
qol  vix  diacipulus  eese  poterac.  Clauduie  offt-ri,  qiii 
loerlB  terrena  qoaBrentem  loeat,  utpole  perfein  in 
itiversa  peoentem,  unom  in  dlvinls,  aflleruiii  hi  car- 
Mlibos,  cui  poiest  Inrerri  ilhiJ  de  Khro  Regnm  *' : 
Vtquequ^  eiaudicatit  **  in  duoi  partet?  Languidiim 
offevty  qui  vitiosom  babet  pro  religFoso,  quique  tar- 
dom  et  pigrtrm  probat>»  patieetem  *^,  dicens  itlitm 

B  n^gligeoii»  r(f«Ui*giiendum.  lodignuw  est  enioi  dure 
Deo  quod  deiiguator  liomo. 


DI8TIN€TI0  L. 
GRArTIANUS^ 
I  Pare.  Ex  pra^mittit  au€torilatitu9  iiquiMa  mon-^ 
tirahim  eU  ^  quod  tariit  criminikut  irretiti  iii  tacer" 
dotet  ordinari  non  pottunf,  Nttnc  mileM  de  ekdem 
qumritur,  utrum  potl  peraotam  pwniteniiam^  vd  tn 
propritt  ordinibut  rmaiierti  aui  ad  majjoree  fradmt 
contcendere  vaieanl?  Muttorum  auctoritatihtt  eettts 
criminitfut  irretiti  apropriit  ordinibut  dejieiuntWna 
alf  accettu  majorum  prohibentur. 


drfeilt,  d^inceps  Ja^  depositos  erit,  nullumque  gn* 
doM  sacerdoCil  poterif  adlpisci. 

C.  in.  Pretbyter  pott  laptum  nutla  ratione  in  tano 
ordine  reparari  valet* 

liem  G  reffertes  papfaf  Sff^t;ifano  epittopo^  lib.  V//, 
epitt4  d5 '« 

Presliyterun,  de  qoo  oos  fr^iternftas  toa  latori^ 
praaseHtlom  legsKioee*  coiisiiloH,  nofla  ratione  tn 
aacro  ordine  p68l  lapsum  aui  perillanere,  aiit  rc\o-> 


£;N4«GregoriosaifCoiMiaiiito  JTediolaiieiiMtfjtit^eiw^Ceari  posse  eognoscae*.  Circo  qoem  Umen  irtitios 

/i6. /K,  epitt.M^  : 

C.  I.  Laps,i  in  tuutn  ordinem  repatari  non  pottuntm 
Si  lapsis  ad  suuin  ordinem  revertendi  iicentia 
concedaiur,  vigor  canonic»  procul  dubio  frangilur 
discipliiix,  dum  pro*  reversionis  spe  gravae  aclionis 
desiderfa  qiiisque  *  concipere  non  forinidat.  Et  pott 
pauca:  §  1.  lllud  igitur^pr»  oniiiibua  studete»  ut 
iapsos  in  sacrum  ordinem  nulUus  vobis  supplicatio 
aliquo  modo  revocare  studeat*,  ne  liujusmodi  non 
siatiita,  sed  temporaliter  dilata  credatur  eis  esse 
vindicla. 

C.  ir.  Qui  pott  tuam  ordinationem  labitur^  depotilut 

permanebiL 

Itet/t  i^artios  papa  f,  Amando  ^xtcopo ', 


agendom  eslf  qura  eomimiesom  faciniis  (tioHi  dlf  itor 
professione  eenfeaeus. 

G.  If «  Po^  perpetratum  homUidium  tocerdoiale  og^ 
eium  nftiitilrert  noii  potett. 

li^  Xoamies  Vltl,  Cenomariiico  Udcenti  epltcopo  **• 
Miror  mhmis  dociam  scientlam  ^*  taain  sacerdo- 
tem  potare  post  ^erpetmtoin  homicldiam  posse  in 
sacerdbtio  niinisti^are,  fmo  (qubd  est  irtcptius)  iiobis 
siiadere  velle,  ut  ipst  tali  pra;sumption?  praeberemos 
^ssensum.  Quis  entrti  lam  deinens^  lainque  perversi 
sertsus  tale  qutd  aestiinaret  vel  pdlst  qiiantumcunque 
poemieiriiam^  ciDfncedendufn,  cum  oinnino  **  sit  ca« 
nonlcae  dlscipliii»  conirarium?  [)cbet  ergo  sacer- 


Qnl  scmel  post  suam  ordioatTonem  in  rapsuiti  <ie-  D  ^^  privaids  lafcrymarum  fonte  flagititfm  tain  im- 

NOTATIONES  CORRECtORtJiL 

ttiST.  Xtll.  C.  L  •  Ne  profecio  :  Sic^eiiam  in  C.  II.  >>  Probat  patienlem  :  Sio  inierpungitor  etknn 

origiuali  im|)re8iM>*.  lo  aliqtibt  Gratiani  manuscti-*  In  niaiius6riptis  et  in  glossa,  ciim  taiiien  ila  poss^ 
piis  iegitor  :  Nec  profqaa  ^uere  aiuna  deiieUt  fw-  eiiain  dietin^ut,  et  pi^rum  probat,  patiealem  dicent 
let  it,  quem  adhue  propria  devattaut,  Utum^  etc. 


*«  opera  :  Edd.  coli.  o.    *'  eievatur :  Ed.  Bas.  —  atellitur  .  Edd.  rel.    **  cuiiibet 

^  add. :  animat :  fidd.  Coil.  o.     *'  add.  :  ofrfem  :    Ed. 
-  ctaudicae  :  Gdd.  coir.  o.  ex  Das.    *>  pro 


DiST.  XLIX.  C.  I 

i^iio/t6^ :  Ed.  Bat.)  h.  oJrJomm  tubjieit^r :  Edd.  < 
^  11.    "  Apml  Uier.  noolto  l«iu^  b:ipc  haheotcir^ 
Uas.    •«  add. :  m :  Edd.  cell.  o.    •*  5  Reg.,  c.  18,  v.  t! 
paiieMte :  Ed.  Bas. 

DtfST.  L.  P.  I.  '  E|^.  4  (scr.  A.  5^).  I.  5.  Ed  Manr.--^  Aos.  I.  8;  c.  tB  fS5.  Ivo  Pair.  I.  3;  c.  145  .Decr.  p 
5,  c.  80*— Coiisiafiitite  :  Eild.  eolf.  o.  as  G.  I.  '  per^ipem :  orig.  '  qmt :  Edd.  eoll.  o.  *  autem  :  eaetl.  '  «rit- 
dtat :  esNl.  =C.  U.  *  Ep.  ad  AnKlndnm  Tr^ectinuoi,  scr.  A,  0^9.  —  ^o  Pan.  I.  5,  c.  lif .  r=  C.  III. 
^  Cp.  ad  Sabioianuiii  (Sa^hiom  :  &d.  B.i8.  -^  radiaiiiiiit :  £dd.  eoll.  rel.)  Jadertlnoni.  Ep.  24  (scr.  4,  598), 
L  8  Ed.  Maor.-- Ani.  I.  8,  c.  i6.  Pmi.  I.  5,  c.  t46^  *  retmione  :  orig.  Ans.  '  eognotcai :  Edtl.  coll.  o. 
tf  C.  IV.  ^*  Fra((in.  epist.  i^eperditae.  -^  Ivo  Pao.  I.  3,  c.  153.  Decr.  p.  6;  c.  11  i ;  p.  tO,  c.  51 :  Crroofiicco 
^'enet*  ep.    **  tcntentiam  :  Kd.  Bas.  —  Ivo  p.  10,  c.  51.     **  otnni  :  Ivo. 


Ii7 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  L. 


fr,s 


itiane  diliiere,  tn  lalibus  saHem  remeiliis  cnntus  A  non  admlitatur  ad  dericatam  ••.  Qiioil  sl  Irrepie- 


&alatis  po«slt  jnveiiire  siiilVagiaro< 
C  V.  Ad  majorem  gradum  cimcm  protehi  non  fo- 
Mal,  qui  pa§amum  acsiiiiu 
Jlam  Micobus  papa  ^. 
Clerieom,  i|ai  pMganum  occiUerit,  noo  oporlet  ad 
gr.tduiii  iiiajorem  prvvehi,  qui  earere  eliam  deliei 
acquistto»  hoinicida  etiim  est.  Nam  cum  discretl 
siiii  uiiliies  s«culi  a  ntllitibns  Ecclesiao,  non  eon» 
veiiit  iniiilibns  Ecdesi»  mililare  s«culo,  per  quod 
ad  effuaionem  snhguinis  neeesse  sit  pervenire. 
C.  VL  Qiij  diftndendo  te  paganum  oceiderit^  taesr'^ 
dotaU  careat  ofieiq. 

Idem  Oebaido  ckorepmopo  Qaqdr^niino  *^ 
I>e  bia  clerieis,  pro  quibfis  consMlwifili.  sciiiaei. 


rit**,  dejiciatur.  Similiter  si  homiddli  aut  faeto» 
aiit  pnecepio,  aut  coiisilio,  aut  defenslone  «  poti 
baptismum  consdus  roerii,  el  per  altquam  subre» 
ptionem  ad  clericaliim  venerlt,  dejidatur,  el  In  flne 
viL^e  sii«  laicam  *^  commumoneni  lantummodo  ro^ 
dplal  »•. 

C.  IX.   De  tacrh  ordinibus  lapsi    nparari    non 

poMiunl. 
Item  Gregorlus  Januario  epincopo  Caralitanoi  Ub» 
i//,  «pi#l.a6««. 
Pertoiiit  ad  nos,  qMosdani  de  s^cris  ordittib«« 
lapsos  Tel  post  lUBnileiUiam,  vel  anle  ad  mipisiorii 
«ui  offivium  revocari;  qnod  onmiiio  probibemus,  et 
in  bac  re  s^cratissiiiii  quoqu^  canoiies  oontradicuui* 


qui  se  defendeudo  pagaouu»  OGfideruut»  si  postea  ^  Qui  igitur  post  acceptum  sacrum  ordinem  lapsu^ 


per  pceniieiitiaui  emeudaU  possint  ^d  grpidum  pri- 
siinum  redire,  aut  ad  aliiorem  conscendere,  sciio^ 
'  iios  iiuilam  occasioneiu  dare  nec  ullam  tribuere 
«is  liceiiiiam  quemlibel  hoininetn  qiiollbet  roodo 
occidendi.  Verum  si  conligerit,  ut  clericus  sacer- 
ilolalls  ordinis  saliem  paganum  ocdderil,  mulium 
sibi  censulit,  si  ab  oflicio  saccrdoiali  recesserii; 
satiusque  est  illi  in  bac  vita  Domino  sub  inferiori 
habitu  irrepreliensibiliier  famulari,  qiiain  alia  inde- 
Lite  appetciido  damDabiliier  iii  profundum  '*  de- 
mergi. 

C.  VII.  Cadat  ab  oficio  epitcoput^  presbyier^  aut  dia* 
eonut  eupitaie  commiitent  orimen. 

iiem  ex  coiidlio  Agaihensl,  e*  56  ^*. 
Sl  episcopus,  presbyler,  aul  diaconus  capitale  ^ 
criifieB  commiserit,  aut  chartam  falsaveiil  **,  aut 
falsuni  tesHinoniuiii  dixeril,  ab  oifidi  bonore  depo- 
uias  in  inonasiertum  **  retntdalHr  ",  el  ibi  quam* 
din  vixerit  laicara  tanluminodo  commnnionem  ac* 
eipiat. 

C.  VIIL  Qiit  liomieidH  faeio  aul  prcecepto^  aut  eon^ 
uih  pott  baipiitmum  conteius  /iwril,  ciericut  uom 
ordinetur^ 

Item  ex  concilio  Marlini  papx,  c.  26  **. 

Si  quis  viduam  aut  ab  alio  dimissam  '^  duxeril» 


in  peccaium  carais  fueril«  sacro  oinliae  *iia'  ca» 
reat,  ut  ad  ailaris  minisleriom  'alteritts*  noa  nc- 
cedai. 

G.  X.  De  eodem. 
Idera  Venantio  Lunenti  epiteopo,  lib.  /F,  epist.  !i.^ 
Accedens  ad  Gorgonam  Instilam  fraierniias  ve« 
sira  discutiat  id,  quod  ad  nos  de  Satiirnino  prcil)y« 
tero  k  perlatum  est  ••.  Pervenii  namqiie  ad  iios, 
quia  posiquani  pro  crimiiie  lapsus  sui  a  sacerdotli 
ordiiie  esl  dejeclus,  ad  explendum  minislerium  sa- 
cerdotii  *•  praesumpsit  accedere,  et  omnipoienii  Deo 
hoslias  iQimolare.  Quod  si  ila  factum  fraierniias 
ve§^ra  repcrerii,  eum  sacri  corporis  ei  sanguinis 
dominiici  ^  pariidpatione  privaium  in  p^oileiiliam 
redigai,  ila  ul  usqiie  ^d  dicm  *■  obiuis  aiui  in  eadem 
excon(imunicalione  permaneei  et  viaiicum  tautum- 
niodo  exilus  sui  iempore  recipiat*  Sin  milem  eii|n 
fralernitas  lua  talem  pceiiileiitiaui  agcre  cognoverii, 
ut  ei  jusie  9.d  iredpiendam  inter  laicos  commuuio- 
ncm  etiam  anie  cxiMim  debeat  misereri,  hoc  in 
lii^e  fral^rnilaiis  ponimus  poiesute.  Et  infra :  §  1. 
Pra^terea  **  ^d  fraternitatis  luae  consuiia  rcspon* 
deiiles  statnimus,  diaconuin  ei  abbalem  de  porlu 
Veneris,  quem  indicas  cecidisse  "»  ad  sacrum  or- 


WOTATIONIiS  CORRECTORUM. 

DiST,  L.  C,  VIU.  a  Defentione:  |n  codice  Luceiisi  D  Gratiani'  legiiur :  e^retbytero,  itemqne  inferius  iq 

'    '        "  Uo€  todem  Q:^\Ui :  Saturninum  vero  expretbyierumt 

sive  ut  in  impre^kSis  B.Gregurii,  expretbytero.  Depo- 
$jios  eitiin  presbyteros  expresbyierujs/  et  eos,  qui 
moiuisieria  deseruerant,  cxiooiiaciios  appdlabani; 
sicul  iiii,  qui  poiisulatum  aui  quaesturani  Kt^&seraiil, 
excpiisuics  aiii  «xqua^siores  vocari  solji'^  fueruut. 


vegio  (ia  quo  sunt  etiam  haec  capitula  a  Martino 
Bracarensi  epjscope  ^ollecia)  et  apud  Anseimuni  et. 
iu  e<iitioiie  <^iicilionini  tribus  tomis,  in  luargin^ 
Ipgilur ;  aueusiofu' ;  cui  leciioHi  conveuit,  quod  le- 
gtiur  10  eoiir.iiio  TriUuFieiisi,  c*  11  circa  Onem. 

C.  X.  ^  Pretbytero  :  lii  vetusio  codice  epislola- 
rum  B.  Gregorii,  el  aliquot  auliquis  exemplaribus 


DisT.  L.  C.  V. 
frednm)  Morinensem  episc.  —  Ivo  Decr.    p. 
ir.  p.  p.  I,  t.  62,  C.64.    *•  add.  :  inferni  i  Edd 


Fragm.  epfsi.    deperd.  ad  Wiirredum  (s.  Humifredum,  ».   Huntfredum,  s.  Gui 
episc.  —  Ivo  Decr.    p.  6,  c.  140.  =  C.  VI.    **  Fragm.  epist.  d^perdiue.  —  Coll. 

.     ,    ,, ,  ,.  .4.    *•  ad<l.  :  inferni  i  Edd.  eeU.  o.  =  C.  V||.    «•  hab.  A.  506,  cf.   taineii ,  qii» 

mouiia  sunt  ad  c.  30,  D.  «5.  —  Col].  tr.  p.  p.  2,  t.  «8,  c.  «.  "  faitaterint,  et  SU5  numero  plurall 
detficeps  :  Coll.  Hisp.  «  monatterio  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Lugdd.  U,  lU  Antw.  *•  d^trudatur :  Edd. 
coll.  o.  — Bohm.=  C.  VIII.  ••  Mariini  Brac.  inierpiet;aio  can.  Apost.  17,  el  can.  41  conc.  Aiicyr. 
«*  reircCfffN  :  Edd.  co«l.  o.  ••  ita  apud  Merlin.—  r/eriim  :  Coll.  Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  ••  aul  ti  obreptit : 
C»ll.  Hisp.  —  •  eamdeni  lectionem  servat  Coll.  Hisp.  «^  abest  a  CoH.  Uisp.  et  Isid.  Meri.  pariler  ac  se- 
qiitrns  :  tamunmodo.  »»  accipiat :  Edd.  coll.  o.=C.  IX.  ••  Ep.  26  (scr.  A.  614),  I.  -4  Ld.  Maur.-- Ans. 
I.  8,  c.  20.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  433.  Decr.  p.  6,  c.  78.  Pelyc.  I.  4,  t.  59.=  C.  X.  "  Ep.  7  (scr.  A.  595).  I. 
5  Ed.  Maur.— Ans.  I.  8,  c.  21.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  83.  Polyc.  ib.  — '  ei  apud  Aiiselm.  "  relatum  :  LJd. 
ciAL  o.  ••  pretbyteri  orig.  —  Ans.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  »•  Domfiw  :  Edtl.  coll.  o.  "  diem  uUtmum  :  e«ed. 
**  ex  ep.  5  ad  eHiiduni  YenaRliura,  scr.  A.  eod.— Ans.  1. 8,  c.  22.  lu)  Pan.  I.  5,  c.  io±  "  add.  ;  tis 
erinun  :  Edt!;  coll.  o. 


Mn  duhatg  «el 


DFXRETI  PARS  i*RIMA   DS8T.  L.  SM) 

uUo  '^  modo  revocart.  A  ^»  4»«  1«  JfoyMii  auinKNr««fr«i»  nrte  pmniieaiU 


Quem  fnideia  saero  ordiat  priialoiii  ui  fNKiiiiea- 
tUin  depotare  le  coovenii;  ci^utf  si  poaM  adni 
eonYersaiioque  meruerit,  priorem  ioler  alios  mo- 
naebost  ubi  tu  lamen  decreveris,  aianii  locuni  *' 
oblineat.  Subdiaconi  quoque,  quo  similis  culpa 
constringit,  ab  oiBcio  iiio  irrevocabiiiter  deposili, 
inter  laicos  communionem  accipianl.  In  portu  au- 
lem  Yenerit  loco  lapsi  diaconi  alium,  qni  boc  offi- 
cium  implere  debeal»  ordinabis.  Saturnlnom  vero 
preibytenim  **,  ut  nunqoam  ad  sacri  ordinis  mini- 
aierium  pnesumat  accedere,  acriptia  cavere  decre- 
vimus;  led  eum  in  insola  Gorgona  atqiie  Gapraria 
iollicitudineiii  de  mouasteriis  gerere,  et  in  eo  in 
qoo  est  statu  sine  ciyusquam  adversitaie  inanere 
permittimus  **. 

C.  XI.  Loeo  lap$i  aUui  ordinanaui  «if . 

Iden  JfcriNiaiio  em^eopo  Raventugt  lib.  VJ^ 
e/»f  1. 59  ••. 

Postquam  qnemquam  crimiNaliter  abscedentem 
in  locum»  *de*  quo  lapsus  est,  nulla  periiiittil  ratio 
revocari,  et  ultra  tres  menses  Ecclesiain  vacare 
pou^iCce  staluta  sacrorum  caiionuin  iioii  perroil- 
lunt,  ne  cailente  '*  pastore  dominicuin  gregem  an- 
UqQUS(quod  absil!)  bosiis  insidiando.  [dilaniety  fra- 
terniias  vestra  ileiirecaiioni  eoniin  coiiseutire  et  in 
loco  lapsi  debct  episcopnni  ordinare. 
€•  XII.  Qui  po$i  ordinationem  $uam  in  lap$um  ceei» 

deril,  $ucra  mysteria  non  debet  traetare, 
iletn  Hariiiiiis  papa  I  tn  epiitola  ad  Amandum  ^. 


a  peccato  mundata  ei  $anaia  e$t^  et  pri$tinam  §rm 
tiMm>  prophelaudi  recepit.  Aaron  ^*  aMlfm  po$t  con- 
fainm  ailailiwi  alim  m  aKmmMm  $acerdoiem  conse- 
craiue  e$i.  DaM  ^  posl  mduUerium.  et  komicidium 
epiriium  prophetiet  reeapU^  oi  k$  panpria  §radu  per» 
maneit.  Ackab  ^  §noque  po$t  mortem  Nnbmtkm  viri 
$ancti$$imi  per  pe$nilentiam  kumUialue  in  rapim  amdm 
remaKiii.  Et  ui  preHereamu$  muUa  exempla  Veierim 
Tteiamenti,  Petrue  ^  Kegat^t  Chri$ium^  et  tamen 
ponea  princepe  apoUolomm  faclue  e$l;  Pauiue  ^* 
Siephanum  iapidanit^  et  tamen  a  Deo  in  aposiolnm 
electu$  e$L  Muiti  quoque  ab  heereei  ad  uniialem  eu' 
ikoiicee  fidei  reeerieniee  tn  fttts  ordinibu$  $um  re- 
eapii^  aiH  uero  ad  epiuopaiem  etiam  gradum  euni 
B  promoiif  uipote  Augu$iinu$  et  mlii  compiuree* 
t.  XIU.  De  eodem,  PALEA  «  ». 

€  Joannes Cbrjsostomus  *a*  duabus  synodis  vr- 
tbodoiorum  episcop<»ruiu  fuit  dijudicatus,  sed  iie  • 
rum  fuit  restituius.  llarcellus  episcopus  Ancyne 
Galatiae  depositus  fuil,  sed  postiiioduin  proprium 
reGc*pil  episcopatum.  Asclepius  dijudicatus  a  syiiodo 
ecclesiaiu  suam  postea  recepit.  Luciiis  ^  episcopiis 
Adrianopoliies  **  dainnatus  a  Papa  Julio  recrptt 
ecclesiam  sui  episcopatus.  Cyrillus  episcopus  llie- 
rosolyiniiaiius  depositus  fuil»  poslea  rec«»ncilialiis 
est  ecciesiae  sus.  Simili  modo  Polychronium  **  ejus- 
deui  ecclesi»  Uierosolyuiitaus  puntiOcem  Siitus 
Papa  damnavit  et  iteniin  ipse  eum  reconciliaviu 


Si  post  ordinationem  suam  qoispiam  in  lapsum  q  Iniioccntius  Papa  Pbotinuin  '*  episcopnin  danftnavii. 


ceciderit,  et  praevaricalionis  peccato  fuerit  depre- 
lieusas  obnosius»  omiiiiuodo  probibendum  ^'  est, 
enm  manibus  lutolentis  atque  pollutis  mysteria  no- 
strap  salutis  tractare. 

II  Pars.  Gralian.  Eeontra  es€mpli$  et  auctoriiatibue 
probalur^  po$t  aclam  peenilentiam  proprioe  gradu$ 
lieile  po$$e  adminietrare^  et  ad  majore$  con$eendere, 
Maria  ^'  enim  $oror  Aaron^  po$lquam  Upra  percueea 


sed  poslea  eum  in  propriuni  locum  restiluit  eccle* 
sios  susK.  Misenom  ^  episcopum  a  Felice  Papa  dam- 
uatuin  Gelasius  Papa  successor  illius  reconciliavit " 
et  ecciesia»  so»  restiiuit.  Leontius  '^,  duni  essct 
presbyier,  deposiliis  fuit,  sed  postea  iii  Antiocbia 
patriarcba  exstitil.  Gregoriiis  v^jv  quurtus  Papa 
Tbeodosium,  quein  Eogenius  cjiis  aBiecessor  pn:s- 
byierii  bonore  privaveral ,  sanctae  ecclesias  Signi- 


NOTATIONES  CORRKCTORUM. 


C.  XIU.  •Palem  :  Caput  boc  a  vetustioribiis  codi- 
clbus  aliest;  in  vulgatis  Inscribebatur  :  Item  ex 
epi$tola  CgritU  ad  Joannem  Antiochenum :  quae  in- 
scriptio  sublala  est,  quoniam  qu;e  in  lioc  capite 
tracuntur,  ei  variis  bisloriis  snnt  collecta,  el  aliqua 


'  Miaenvm  :  Aiile:i  legebalur ' ;  Nicopnum,  Emen* 
datuin  est  ex  Borclianlo,  Ivone  ei  e.Gregoriu$  35, 
quxst.  9.  Aiqne  in  Poniilicali  Roinano  ni.*iniiscripto 
in  viu  Nicolai  I,  baec  iegnntur :  Sicut  B,  Papa  Feiix 
Vitalem  et  Mieenum  epi$copo$^  qui  in  Petro  Aiexmn" 


longe  post  Cyrillum  et  Hierosolyinitanum  et  Alexan-      driiro  hetreiica  Ueee  coinquinato  coacti  conseneermni^ 
driiiuni  coiitigerunl.   Neque  apud  Burchardum  el  ^  saeerdotali  gradu^  eccie$im$ticm  imo  commumone  pri^ 
Ivonem  uila  ulis  Inscriplio  esl   sed  Untum  in  Pa-     varii. 
iiormia. 


DiST.  L.  C.  X.  •*  aliquo  :  eaed.  »•  add. :  non  ordinem  :  ea5d.  »«  expre$bgierum  :  orig.  —  Ans. 
•*  pernii$mn$  :  Ed.  Bas.  =r  C.  XI.  *•  Ep.  42  (scr.  A.  597),  1.  7  Ed.  Maor.  —  Manano :  Ed.  Bobni.  -*  hi 
Eild.  coll.  o,  iiiscriptionis  loco  est :  Jdem.  —  Anselni.  i.  8,  c.  25.  **  cadentem  :  Aus.  —  Edd.  coll.  o.  = 
C.  XII.  ^  scr.  A.  649  ad  Amandum  Ep.  Traject.—  ia  cvncilio  MarliM  P. :  Ed.  Bas.  *■  proiSri^eMif «t  — 
cnm.znP.U.Edd.  coll.o.  "  Num.  c.  li,  — cf.  C  33,  q.2,  c  H.  ^  Exod.  c.  32.  ^  2  Reg.cl,  et  12.  *»5 
Reg.  c.  21.  ^  Malib.  c.  26.  Joaiiu.  c.  21.  ^'  Act.  Ap.  7,  et  9.  ==  C.  XIU.  ^  Inter  fontes  bujiu  capilis 
Poiilirtcile  Romanutn  primiiriutn  iocuin  teiiere  videiur ;  quid  quod  iiifr.  C.  35,  q.  9,  c.  8,  vrrlui :  Mieennm^ 
etc.  ex  Pontilic.  dicunlur  excerpU,  licet  ipsai  verba  ibidciu  iion  exstent.  —  Burcb.  I.  I,  c.  233.  Ivo  i«i  prt»- 
lougo  Panormiae  el  Decreli.  ^'  Marcianue  :  Edd.  coll.  0.  '*  Andronopodiee :  Edd.  Lugdd.  II,  ill  Aiitw. 
^Andrinopolitte  :  Edd.  cotl.  rel.  '*  Polocronium  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  H,  III.  —  Po/ycromtvm  :  Ed.  Anivi. 
•^  Poloeromium  :  Edd.  coll.  rel.  **  Fortmatum  :  Edd.  colh  0.  *  iu  in  Edd.  Par.  Liigdd.  Anlw.  **  ei 
€ommumcttvit :  Ivo.    *^  Leuciue :  Edd.  Arg.  Vcn.  1.  — -  Leuncius :  Edd*  Nor.  Ven.  II.  Lugd.  L 


m 


DECRCn  f^ARS 


!•«  **  conaecravii  episcopiiin.  Ibsis  ^  namque  epi-  A 
scepns  dijitdieatns  fuit«  sed  saiicta  synodus  csnoniea 
snam  iili  resliluil  ecclesiam.  Rolhadum  *^  vero 
episcopum  sanctae  Suessionensis  '*  ecclesk^ ,  a  8f> 
iiodo,  aii  Carolus  interfuit,  eoudemnfllum,  ei  So- 
Idironiuin  f  Placentiniim  episeopum  merilo  rrpro- 
baUini,  Micolaus  Papa  ambos  reconclliavit.  • 

Prarlerea  Calii tiis  Papa  1,  de  httjuitnodi  tcribil  ita^    . 

effiti,  Jlt  ad  Ejntcopoi  Gatliarum  '*  : 
C.  XIV.  Cierici  po$i  lap$um  in»uitordimbmt  reparari 
pouuuL 
Pondpret  unusquisqiie  sermones  suos«  et  quod 
sihl  loqui  non  viilt  alieri  iion  loqtiatnr.  Unde  bene 
sacra  ail  scriplura  **  :  Quod  iibi  non  fii  /leri,  alieri 
ne  [aeiat.  Nos  *'  enini  lempore  indigemus,  ut  aliqui'. 
maturius  agamus,  nec  *'  pnecipltemus  consilia  *'  g 
el  opera  nostra,  neqiie  ordinem  ^  cofirumpamus. 
I  I.  Sed  *'  si  aliquis  lapsus  quocunque  **  modo 
ruerit,  porlemus"  eum  et  fralerno  corripiamus 
aflectay  sicut  ait  B.  Aposlolus  *'  :  Si  praoccupalue 
fuerii  homo  in  aliquo  delicio^  vot^  qui  tpiriialet  etlit^ 
intiruite  kujutmodi  in  tpiritu  lenitatit,  contiderant  te 
iptum^  ne  ei  ui  ienterit,  Aller  alleriut  onera  portate, 
ei  $ic  adimplebitit  legem  Chritti,  §  2.  Porro  S.  ** 
David  de  criminibus  roortiferis  egit  pceiiiienti^imy  et 
tamen  in  honore  pemianslu  §  3.  B.  quoqiie  Petrus 
amarissimas  lacrlmas  fudit ,  quando  Domiiium  ne- 
gasse  pcsnituit,  sed  tamen  apostolus  perinansiu  £t 
Dominus  per  Prophelani  **  'peccantibus^pollicelury 
dicens  :  Peccaior  in  quacunque  die  ^*  eonvertut  tn- 
gemuerit^  omnium  iniquiiaium  Hlin»  non  reeordabor  r 
ampUu9.  Errant  ^' enim  ^',  qui  putaiit,  'Doiiilni' 
sacerdoles  post  lapsuin,  si  condignani  egerint  p<B> 
nilenliam»  Domino  niinistrare  non  posse,  et  suis 
bonoribus  fruiy  sl  bonam  deinceps  vilam  duxerint, 
el  suum  sacerdotium  condigne  '^  cosiodierint.  £t 
ipsi»  qoi  hoc  putant,  non  soluin  errant,  sed  eliam 
conira  tradius  ecclesi»  claves  disputare  ^*  et  agere 
▼idenlort  de  quibus  dictum  est "  :  Qucscunque  eot" 
neritit  tn  ierra,  eruni  toluia  ei  in  ceelo*  Alioquin  haec 


PRIMA.  DIST  L.  m 

sententla  anl  Domini  non  esl,  ani  vera  est  fl.  Mos'* 
vero  in«i»bitaiilef  tam  Donrini  saeerdoies  qoam  re- 
liqoos  iiieles  post  dignam  satisfactionem  posse  re- 
dire  ad  bonores  eredimus,  tesiante  Domino  per 
Propbetam  '* :  Numquid  •  qui  dormii^  non  adjieiet^ 
ui  returgatf  £t  proplieia '*  Davld  poeniienLiain  agetis 
dixit  :  Redde  mihi  Imtitiam  talutarit  /v/,  ei  tpiriiu 
principati  eonfirma  me,  Ipse  naitique  posl  pceniieii- 
Itam  el  alios  docuil,  el  sacriflciom  Deo  obtiilit,  daits 
exemplum  doctoribus  sancise  ecclesi»,  sl  lapsi  fiie- 
rini  et  condignam  pccnitentiam  Deo  gesserint, 
uiromque  facere  posse.  Docuil  enim,  qiiandodixit: 
Docebo  iniquot  tiat  luat,  et  impii  ad  le  eonverientur. 
*SLt*  sacrincium  Deo  *prose*  obiulit,  dum  dicebnt: 
Saerificium  Deo  tpiritut  eoniributaiut.  Videns  eniin 
Propbeta  scelera  sua  mundata  per  poeiiiientiani, 
non  diibitavit  praedicando  et  Douitno  libando  cu- 
rare  ^  aliena.  Ei  infra  :  {  5.  Mundaiur  ergo  bomo 
a  peccato  et  resurgit  graiia  Dei  lapsus  **,  et  in  pris- 
tiiiomanet  ofllcio  juxu  praedictas  anctoritates.  Tl- 
deat,  ne  ainplius  peccet'*,  ut  **  sententia  evangelit 
maneat  in  eo  :  Vade  ei  ampiiu»  noti  peccare*  U6do 
ail  Apostoius  ^  :  Non  ergo  regnei  peeeatum  in  ifitira 
moriali  eorpore,  ut  obediatit  eoncupiteemiit  eju$.  Kt 
infra :  |  6.  Sententiam,  fraires,  qme  miserlcordiani 
veut,  non  solum  tenere,  sed  et  audlro  refugite^, 
quia  potior  est  miserioordia  omnibos  boloctusiomA* 
tibus  et  sacriflciis. 

C.  XV.  in  pri$iinum  gradum  po$t  pcenitentijtf, 

revocari  po$tuni  taeerdoiet. 

Jtem  Hieronynius  ad  eap»  3  Matachia. 

Et  **  purgabit  fitiot  Levi;  tempu»  "  eti  tnimt  ui 
judicium  indipiat  a  domo  Dd,  et  alibi  scribitur  "  : 
A  tanctit  meit  incipiie»  lii  Giiis  autein  Levi  omiiem 
sacerdotalein  intellige  '*  digniuiem.  Si  autem  s:i- 
cerdotes  purgandi  sunt  el  colandi»  ut  purutn  auruiii 
renianeat  et  argentuin,  quid  de  ceteris  est  dicen* 
dum?Qui  quum  emundaiii  fueriut  el  colaii,  tuiic 
ofTereitt  Doinino  **  justa  **  sacrificia ,  et  placebil 
sacrificium  eonim,  quod  offerunt  **  pro  Juda  eC 


NOTATIOI^ES  CORRECTORDH. 

C  XIV.  «  Numquid  :  In  epistola  Calixti  et  apod  ^  peccatority  ted  ut  eonverlatur  et  vivat.  Qii»  dita!  sen- 
eoUeclores  indicatos  legilur :  Numquid ,  qui  cadii^      tentiae  habenlur  Hierem.  8.  et  Ezecb.  S5.  Sed  ob 
«aii  adjieiet,  ui  returgat^  et  qui  avertut  ett ,  non  re-      glossam  nihil  est  uuiUtuni 
rtfrtelnr/etalibi  :  l\U>/c;,  inquit  Dominut,   moriem 


Dmt.  L.  C.  XIII.  ■•  Seguinas  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  ••  Abbat  :  Edd.  colU  o.  •'  Bocar^ 
dmm :  Ed.  Nor.  —  Rocardum.  Edd.  Arg.  Ven.  I,  II.  Lugd.  I.  ••  Sueimeneit  :  Ed.  Nor.  —  Siiwo- 
meM9i$  :  Edd.  Arg.  Ven.  H,  H.  Par.  Lugd.  I.  f  Sofrenum  :  Ivo.  —  Sophidiniim  :  Edd.  coH.  o.  exc. 
Bas.  =C.  XIV.  "  Ep.  Psemioisidonana.  ♦•  Toh.  c.  4,  v.  46.  •»  ex  Ambros.  ep,  59.  •*  ne  :  Ed.  Bas. 
—  ttott  :  Edd.  C(»ll.  rel.  •»  co»ci«ii :  Edd.  coll.  o.  exc.  Nor.  Ven.  I,  II.  Lugdd.  II,  IIL  Aiitw.  ••add.  : 
eorum  :  Edd.  coil.  o.  ••  Burch.  1. 19,  c.  Ai.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  48.  ••  ^uo(/iio :  Ivo.— Eild.  coll.  o.  •'  non 
perdamu$  —  ud :  orig.  ••  Gal.  c  6,  v.  1.  •*  ex  Augiisl.  ep.  50.  ^^  Execb.  c.  18.  v.  2i.  "  hora  conter*^ 
ama  fuerii  et  ing.  :  Edd.  coll.  o.    '*  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  148.  Polyc.  I.  4,  t.  58.    ^»  itaque  :  Edd.  coll.  o.    '^ 


▼!  17.  *  ••  Ezecb.  c.  9,  v. «.  •*  intettioene  :  Edd.  coll.  o.  (exc.  Liigdd.  II.  IH.  Anivr.  in  quibos  est :  inieUigit) 
add.  :  e$u,  exc.  Bas.  —  ,  ••  Deo  :  EJd.  coll.  o.  •»iiiJ!la  ;  Ed  Logd.  II.  ••  offerent :  Ed.  Bas.— oferiur  ; 
£Ud.  ooll.  rel. 


983                                 ^             l>ECR£TI  PARS  milA.  MST.  L.  26i 

|licriis«teiii,  (ho«  ffti«  pro  ik»  ^ui  DoiBiatiin  eoott-  A  j^tponileBtiain  «d  eceletis  fiiinitt«riiim  lopeiistion 

teniur  ol  pacem  <jtis  weote  *'  fofi^pioiuiii  *^  &i€iii  rovoceiiirr  Sieui  *  in  Apoealypet  ^^*  diciiur  de  mi- 

dies  sxculi  el  sicut  **  anni  antiqui  *%)  ui  ^uoinodo  oiatro  ^**  eodeaix  :  Jf m€iiio  tiiid^  exeideHi^  m  oge 

iu  principio  placuerufit  Deo,  aic  posi  peccatum  ei  poifiti«iiilam,  ef  pnma  fnara  fat,  Qoid  eiiini  esi  gra- 

pQBDiteotiam  placere  iiicipiaiit,  qf^m  omni  *'  fiierini  irius,  aui  caroale  delietum  admitiere,  sine  qoo  paud 

pcccatorum  sorde  purgnti.  iaveniuoior,   aut  Det  filinm  jurejurando  negare?  io 

C»  XVL  Lapsi  reparari  poHuni.  quo  ^*'  *  tamen*  hnnc  ipsum  B.Petrum  apostolonim 

Jtem  Gregorius  Secunditut  lib*  VU,  epi$t  59,  **•  principem,  ad  cujus  sacrnm  corpus  indigni  sedemusi» 

Quia  sauptitas  tua  *hoo  a  nohis*  reqiiiaivit,  ui  lapsum  esse  cognoscimus.  Sed  post  negationem  poe* 

sihi  **  de  sacerdotali  oflicip  post  iapsum  resurgendi  iiitenlia  aecnts  est«  et  post  poeniieniiam  miserlcor- 

auctorilaies  ***  scriberemus,dum  so  dicil  ^*^  de  hoc  dia  data  esl,  quia  *postea*  ab  apostolaiu  eum  non 

canones  diversos  legi^se  et  diversaa  senteaiias  in*  expulii  "*,  qui  "'  auie  quidem  ^*^  ipsum  se  negare 

veiiisse  **%  alias  resurgendi^ olias  nequaquam  posse :  prsedixit. 

ideo  iios '  generales  *••   synoilos,  a  NiciHna  inci-  q^   xVIL  PQtt  acerrimam  pwnilenliam  lapH 

pieotes,  hape  '•^  cum  reliqui^  quatuor  *•'  venera*  reparaniur. 

mur,  quia  ipsam  sequentc^  ceiers^  ia  conciiscano*  ^  fdeni  $uper  Ezechielem^  hom.  IX,  ad  e.  2. 

nicis  senteoiiis  unanimiter  concordanL  Moa  vero  Quid  est  hoc,qiiodProphetx  jacenti  dicitur  :  S/a 

praecedentes  Pairos  sequl  dehemus  ^*%  qui  (anciore  gupra  pede$  tuo$,  et  loquar  tecum?  Qui  eniin  jacenii 

Ueo)  a  sa^ra  doctriaa  illonim  non  discordamas.  A  loquebaUir,cur*nonse  nisi*stanU '*' proniitiitciise 

capiie  itaqiM  incipientes  osque  ad  ^*' quartum  alta*  locuturum?  sed  sciendum,  quia  alia  sunl,  qux  ja- 

ria  ministrom  ^**.  hano  rormam  servandam  cogno-  centes,  alia  quae  stanies  audire  debeanius  "*.  Jacenii 

afimvs  '**•  iit  sictii  minoinem  majop  prseedil  la  ho-  eniin  diciiur,  ut  surgat;  stanti  auiem  prxcipitur,  ni 

iiore»  ila  ei  *iii*  criniUiev  et  quem  major  seqttitur  ad  praedicationein  proHcisci  debeat.  Adbuceniin  no- 

eiilpa,  maiore  plectatur  ^**  vindicta,  ei  aic  posiea  his  in  infirmitatis  confusione  jaceniibus  prsRberi  non 

pisniieatia  eredaiur  e»se  fructoosa.  ]  I.  Qold  eaim  dehet  aucioritas  praedicaiionis.  Sed  quum  jain  io 

prodesi  triiidim  seminarev et  fruetum iiiias  ^*'  non  col*  hono  opere  surgimus,  quum  jam  recii  sta re  eoeperi- 

ligerel  aiii  doniuin  coiistruare,  ei  non  illio  hahitare?  mtis,  dignum  est,  ut  ad  lucrandos  alios  in  praedica- 

Post  dignam  igitur  ***  satisfactionem  eredtmus  posae  iioiiem  mitii  debeamus.  Siaiis  ergo  Propbeta  visio** 

redlri  ^**  ad  honorem,  Ei  infra  :  §  3«  Ad  fontem  mi-  nein  spiritalem  vidit,  et  cecidit;  cadens  vero  *jani* 
sericordiae  recurrenies  evangelii  ^'^  proferamus  sen-  q  moniiionis  '*^  verhum  suscepit,  ui  surgerei ;  surgcns 

lenliam  :  Gandeo^  inquii,  $uper  uno  peccatore  pceni-  auiein  praecepium  audivjt,  ui  praidicarei.  Nnm  qni 

tentiam  vqente  magi$  (fuam  $uper  nonaginia  novem  adhuc  ex  superbiae  veriice  stainus,  quum  jaiu  <le 

^iiKiff,  qui  non  indigent  pctnitentia»  E\  ovem perditam,  a^teriiiiatis  liniore  aliquid  seniire  coeperimus,  dignuin 

noiiagiiita  novem  non  errantibus  relictis  in  ^**  de-  esi,  ut  ad  "'  pceniteniiam  cadainus  *".  Et  quuiii  '** 

.«terio,  liiiniero  pii  pastoris  ad  ovile  reportaiain  *'*  infirmitalem  nostram  subtiliter  cognoscenies  *"  hii- 

Dominus  ipse  lesiatur.  Si  ovia  perdila  errans  posi  militer  jacemus,  per  divini  verhi  consolatioocm  sur« 
iuveniionem  ad  ovile  humero  reportatur  ***,  cur  ***  .  gere  ***  ad  foriiora  opera  *jubeniur.* 

NOTATIONES  COitRECTORUM. 

C.  XVI. '  Ideo  no$ :  In  duahus  ediiiopibus  episio*  miam :  Nam  na$  genawUiet;  eeteroqoi  parum  a 

raruin  R.  Gregorii  legitur  :  ideo  generttti$$ima  ^  qum  Gratiano  discordanU 

A  Niewno  eoncilio  ineipiunt,  cum  reliqtti$  quatuor  in-  s  Su;iii ;  Hinc  usque  ad  versic.  :  Quid  enim,  in 

i^MJtMttff  concordantia.  Nam  et  no$  pra?cedenie$ ,  etc.  aliquot  codicibus  epistolarum.  exciisis   el  duahiis 

tii  «ino  inanuscripio  coijice  esi,  ffenerali$$ime;  re&iqaa  niaiiuscripiis,  Burehardo,  Ivoae  ei  Rahano  non  ha- 

<;oiievi  inoilo.  Apud  Durcliarduui«  Ivonem»  Panor-  beotur. 

DisT.  L.  C.  XV.  ••  recte  t  Ed.  Bas.  *^  eoncipiunt :  Edd.  Lugdd.  II ,  UL  **  $ic  :  Ed.  Bas.  **  add.: 
hoce$t :  Edd.  coLo.  ^  omnium :  eaed.  exc.  Bas.=C.  XVL  '*  iloc  Iragmeniuin,  insertum  ep.  Grefforii  ad  Se- 
uindimiin  inclusum  (ep,  52,  scr.  A.  599,  L  9),  apocryphum  esse,  dudum  judicaveruni  V V.  DD. ;  videtur  tamen 
ante  tempora  Pseudoiaidori ease  eonrectom.  ^  Raban.  poeait.  c.i.  Burch.  i.  19,  c.  43.  Ivo  Pan.  1. 5, c.  147. 
Decr.  p.  9,  c.  85.  **  ii^i ;  Ivo.  —  Edd.  ooll.  o.  *''  aiM;(oniai«m :  Ed.  Bas.  —  abest  ab  Ivone.  ^*^  dici$: 
Ivo.  —  Edd-  coil.  o.  ^'*  abesl  ab  ivoue ;  in  Edd.  coU.  o.  legitur  :  «finonttm  diver^orum  te  tegi$$e  di9er$a$ 
$enUntia$.  **'  add. :  $ancta$  :  orig.  ^*^  abesi  ah  orig.  **'  add.  :  poal  facti$ :  orig.  ***  fe^nmittr,  quia  : 
Ivo.  f^  Edd.  coll.  o.  ^"  in  :  ib.  ***  mttttsunam  :  orig.  —  £d.  Bas.  '*'  co^iiovimtiff  :  Edd.  coll.  o.  ^'*  im-- 
piicetur  :  i^oll.  Paull  Diaconi.  —  Edd*  Arg.  Bas.  ^^^  ejas  {iHiu$  :  £d.  Baa.)  non  tollere  :  Edd.  coll.  o.  *^* 
mim  ;  ivo  "■  redire  :  Edd.  coil.  o.  —  Ivo.  •—  add. :  iap$wn  :  ivo.  *^^  evangelicam  :  Ivo.— Edd.  coll.  o. — 
</.  Liic.  15,  V.  7.  "*  hsc  diio  verha  ap.  Ivonem  elEd.  Bas.  non  leguniur.  '^*  renonundam  :  Edd.  cotl. 
o.  "'  deportatur^  prasdicti$  IXC.  non  erfantibu$  in  de$erto  relicti$  :  Edd.  coU..  o.  "'  add.  :  i^te  :  orig.  — 
Edd.  coll.  o.  exc.  Arg.  "*  Apocai.  c.  %  v.  i.  "*  mini$teriQ. :  Ed.  Bas.  ***  add.  :  verbo  :  orig.  :  — fiilit. 
^c<*IL  o.  »*•  di$iuiit :  Ed.  Bas.  —  dejecU  :  ivo.  ^**quem  —  negalurum  e$$e  :  ivo.  "*  abesl  ah  Ed.  Bas. 
=3  C.  XVn.  -  '**  sia(tiii  :  Edd.  Arg.  Ven.  L  II.  Nor.  Logd.  IL  '**  debemue  :  Edd.  coU.  o.  **'  admontiioiifa 
verba  :  ca!d.  ^**|)er  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  IL  BL  Anlw.  >**  aceedamue  :  Edd.  coU.  o.  eic.  Arg.  Lugdd.  11. 
lli.  Antw.  ***  dam  in^rmitate$  no$truM  :  Edd.  coll.  o.  **^  agno$cente$  :  Ed.  Bas.  ^**  $urgamu$ :  Eitd.  Aig. 
lias.  —  re$urgamu$  :  E.ld.  coU.  rcl. 


265  JDEGRETI  PARS 

C.  XVlli.  De  €od€m. 

Idem  lib.  XVin  Bloral.  c.  IG,  ad  cap.  28  Job. 

Ferrum  de  lerra  toililur,  ^um  roriis  propuguaior 

ecriesiae  a  lerrena,  quam  prius  lenuii,  aciione  se- 

paraiur.Non  ergo  iii  eodebet  despici.quoUruit,  quia 

"*  jain  incipit  esse,  quod  uon  fuit. 

C.  XiX.  Pott  condignam  fHBnHentiam  prUtlna 
recipiantiir  oficia. 

Item  Hieronymus  ad  cap.  5  Michwce  *'^. 
Qaum  exaudiero  eos,  dabo  eis  virtulem  spiriius 
mei,  el  implebo  eos  judicio  roeo  et  roriiiudine.  Aiii- 
madverie  '^,  in  pnesenti  loco  posse  docere  aliquem 
posl  peccatum ,  si  tamen  vilia  prislina  pceniienlia 
dtgna  diluerii.  Unde  David  posl  aduUerium  et  bomi- 
cidium  loquitur  in  Psalmo  ^^  :  A$perges  me  hynopOt 
etmundabor;  lavabit  me^et  super  nivem  dealbabor. 
Hec  S4ia  lanlum  puritate  contentus  est,  sed  infert  : 
Bedde  mihi  Iwtiliam  talutari»  /tcf,  et  tpiritu  princi- 
pali  cmnfirma  me,  quumque  hoc  feceriSv  docebo^  ait, 
tfit^tfos  viat  tuat^  e/  impii  ad  te  converteniur. 
C.  XX.  De  eodem- 
Item  Hieronymus  tib.  11  eontra  Jovinianum. 
Jesus  ^"  filius  Josedech  sacerdos  magnus  quan- 
quaro  iniypo '**  praecesserit  salvatoris,  qui  nostra 
peccata  poriavit  et  aiienigenam  sibi  ox  geniibus  co- 
pulavii  ecclesiam,  tamen  secundum  liieram  post  sa- 
cerdoiium  sordidalus  inducitur,  et  stat  ^'*  diaboius 
a  dextris  ejus,  ei  candida  ilii  deinceps  vestimenla 
reddunlur. 

C.  XXI.  Per  pcenitentiam  clerici  eorrecli  grudum 

tuum  et  dignitatem  recipiunt. 

Item  ex  Concilio  Agalbensi,  cap.  2  '^*. 

Coiitumaces  clerici,  proui  dignitatis  ordo  permi- 

seril,  ab  episcopis  ***  corriganlur  **■,  et  si  qui  prio- 

ris  gradus  elati  superbia  communionem  fonasse 

contemserint  **•,  aut  ecclesiam  frequeutare  vei  offi- 

cium  suum  implere  neglexerint,  peregrina  eis  coro- 

munio  iribuatur;  ita»  ut  quum  eos  poeniteniia  cor- 

rexeril,  rescripii  in  matricu)a  gradum  suum  dij^ni- 

utemque  recipiant. 

NOTATIONES 

C.  XXII.  b  Diaconut :  Sequebatur  * :  aut  tubdiaco- 
«us,  oiue  duae  dictioiies  expuncts  sunt,  quia  neque 
apud  Martinum  aut  Burchardum  autlvonem,  neque 
in  anliquis  GraliaAi  codicibus  babenlur. 
.  C.  XXlll.  i  Palea  :  \n  aliqiiot  vetustis  exemplari- 
bus  Graliani  hx  dux  Palese  non  babentur,  sed  post 
finem  capiiis  si  quit  presbyier^  sequitur  contiuenier  : 


PRIMA.  DIST.  L.  26« 

^  C.  XKII.  D^  eodem. 

llem  ex  Coiicilio  Martini  Pap»,  c.  \1  *^\ 
Si  quis  presbyier  aut  diaconus  ^  inventus  fuerit 
aliquid  de  ministeriis  ecclesiac  venundasse,  quia 
sacrilegium  commisit,  placuii  eum  in  ordinatione 
ecclesiastica  non  baberi.  In  judicio  tamen  episcopi 
diiniuendum  **•  est,  sive'**'  dignus  sit,  sive  indignus 
in  6U0  recipi  ut  debeat  gradu,  quia  roulloties 
hoc  ^^^  ipsuin,  quod  de  sacrosaoclo  aliario  con- 
taminatum  esi,  iii  episcopi  poieslaie  diuiissum  est. 

C.  XXIII.  PALEA  i  »w 

Item  Auguslinus  ad  Bonifacium. 
<  Bcne  valet  sacerdos  resiitui  ad  honorem  suum 
})ost  peraclam  poenitentiam,  licet  in  hoc  diversi 
B  divcrsa  senliant,  dicentes,  non  posse  reslilui  ad 
honorem.  Sed  sic  dictum  est  proplcr  simulatas 
poenitentiasquorundam,  etpropier  aflcctatas  hoiio- 
rum  dignitates.  > 

C.  XXiV.  PALEA  "». 

c  Sacordos  quidem  si  cadii,  valet,  et  habel  resttlu-  , 
tionis  locum  post  dignam  ^*'  peraciam  poenitcniiam 
in  honorem  suum,  Prophela  atteslante  ^''S  qui  ait : 
Numquid  qui  cadit  ^*  non  adjiciel^  ut  resurgatf 
£t  B.  Gregorius  hoc  dicit  ad  Secundinum  iuclusum, 
amicum  suum  :  Etiam  ab  ipso  Proplieta  in  hoc 
argumeniuni  habemujs,  qui,  quum  post  peracluiu 
adulterium  et  homicidium  perpelravit  ^'',  lamen 
postea  peracta  digna  poenileuiia  per  Dei  graiiam  ad 
pristinum  ofllcium  restiluitur.  i 

III  Pars.  Gratian.  Quomodo  igitur  hujusmodi 
auctoritatum  dissonantia  ad  concordiam  revocari 
valeat,  kreviter  inspiciamut.  Sunt  quidam^  quot  non 
odium  criminist  sed  limor  vilitaiis  et  amissio  proprii 
gradus  et  ambitio  celsioris  ad  pcenitentiam  cogit.  Uot 
sacri  canones  irrecupernbiliter  "*  dejiciunt^  quia  qui 
timutattone  pcenitentice  vel  a/fectatione  honoris  a  Deo 
non  consequiiur  veniam,  nec  ab  ecclesia  reparationem 
meretur. 

COKRECTORUM. 

D  Quomodo  igitur;  sunt  tamen  in  muhis,  atque  in  iis 
quidem,  a  quibns  plerumque  Paleae  absunL  Ac  vi- 
dentur  suminae  quxdam  parliin  pra^cedeniiuin  capi- 
tum  :  Ponderet,  ct :  Quia  sanctitas,  parlim  seqiieniis : 
Ut  conslituereiur ,  qnod  refcrtur  ex  Augustiuo  ad 
Bonifacium.  Alque  iiide  potuit  in  has  Paleas  hsc 
eadem  liTepere  citatio. 


DiST.  L.  C.  XVIII.  "•  ^ttt :  orig.  =:  C.  XIX.  "*  In  coll.  Anselmi  tribnilnr  Augustino^  quod  Edd.  coll. 
o.  snnt  imilatae.  »»  Animadvertite :  Edd.  coll.  o.  *"  Psalin.  50,  v.  9.  =  C.  XX  "^  Zach.  c.  3.  —  cf. 
infr.  D.  2,  depoen.c.  40.  '»•  add.  ;  adventum  :  Edd.  coll.  o.  *"  astat :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  =C.  XXI. 
•*•  hab.  A.  506.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  366.  —  Capit.  l.  7,  c.  3H.  »**  episcopo  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  cl 
Arg.  •^*  corripiantur :  E{\.  Bas.  "*  contemserit^  et  slctnum.  sing.  deinceps  :  Ed.  Bas.  =  C.  XXII.  "^ 
c.  21,  conc.  Ancyr.  ex  inlerpr.  Martini  Brac,  Cap.  c.  17.  —  Regino  I.  1,  c.  342.  Burch.  I. 
5,   c.    179.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.   240,   ex  conc.  Bracar.  11.   —  Ivo   ead.  c.    173  :  ex  Martino*    *  nec 


umeii  Edd.  Arg.  ct  Bas.    '^  dimiitendus  est :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o. 


si  in  suo  reeipi  debeat  gradu,  quia^ 


etc.  :  KM.  coll.  o.  ex  Ivone.  —  verba  :  ut  debeat  :  a  Coil.  Hisp.  ubsiint.  '^^  in  hoc  ipso^  quod  de  saerl  ali. 
mtaminaverint,  id  cvm  episcopi :  Coll.  Hisp.  =  C.  XXIII.  *"  Ep.  185  (scr.  A.  417)  Ed.  Maur.  =  C.  XXIV. 
^*  cf.  Ep.  Pseudo-Cailist.  I.  et  spurium  fragm.  de  iapsis  apud  Greg.  ad  Seeund.  (super.  c.  16)  unde  haec 
sunt  e&cerpta.  —  lii  Edd.  eoll.  o.  nomine  Augustini  circuiuferuntur.  "®  add.  :  et  :  Ed.  Bas.  *"  Hieron, 
c.  8.     »■•  dormit :  Ed.  Bas.    *»»  perpetrat :  ib.  —  P.  III.  —    *•*  irreparabiliter :  Ed.  Bas. 

Patrol.  CLXXXVII.  9 


167  DECnETl  PARS  PRIMA.  DIST.  L.  568 

Unrf^  Augustinus  «mfrtt  flrf  Bomfflcmm,  epMi.  L*".  Auliqoe  non   profutura  praeslenlur,    •ct  nov*  per 


C.  XXV.  Qtiar^  eonstUutum  e$t  in  eccle$ta,  ne  po$t 
pcenitentiam  quit  ad  clericaiuni  redeat. 

Ut  constitueretur  in  ecclesia  'ne  quisquam  posi 
alicujus  criminis  poeniientiam  clericatum  accipiat, 
vel  ad  clericaium  redeat,  vel  in  clericatu  mnneat, 
non  desperalione  intlulgentix,  sed  rigore  racium  est 
disciplin».  Alioquin  conlra  claves  dalas  ecclesiae 
dispulabilur,  de  quibus  diclum  est :  Qu<b  sofveritit 
in  terra^  toluta  erunt  et  in  ccelo.  Sed  ne  forle  etiam 
de  cxteris  ***  criminlbus  spe  honoris  ecclesiaslici 
animus  intumescens  superbe  agerel  pceniieniiam , 
seyerissime  placuit,  ul  post  actam  de  criminedam- 
nabili  poenilentiam  nemo  silclericus,  utdesperatioiie 
temporalis  allitudinis  medicina  major  et  verior  esset 


misericordiam  falsam  vulnera  veleribus  iransgres* 
sionis  vulneribus  imprimantur,  ut  roiseris  ad  ever- 
sionem  majorem  eripiaiur  et  pceniientia. '  Ubi  enlm 
poterit  induigenliac  "'  medicina  proAcere  *••,  si 
etlam  ipse  niedicus  intercepu  poenitentia  Induiget 
periculis )  *  si  laniummodo  operit  vulnus,  nec  siiiit 
necessaria  temporis  remedia  condticere  cicatricem?' 
Hoc  non  est  curare,  sed  (si  verum  dicere  volumus) 
occidere. 

C.  XXVII.  Impcenitentibut  venia  concedi  non  potest. 

Jtem  Cyprianus  in  termone  de  lapsis  '**. 

Si  quis  prxpropera  "^  festinaiione   temcrarius 

remissionem    peccatorum    dare   se  cunctis    putat 

posse,  aut  audet  Domini  praecepta  rescindere ,  non 


humilitatis  »".  Nam  et  S.  David  de  criminibus  mor-  ^  ^21"^"""  n»*^''  prodesl,  sed  obesl  lapsis.  Provocasse 


tiferis  poenitenliam  egit,  el  tamen  in  lionore  suo 
perstttit,  et  B.  Peirum  *"*,  quando  amarissimas 
lacrimas  fudii,  ulique  Dominum  negasse  poenituii, 
et  tamen  apostolus  mansit.  Sed  non  ideo  supervacua 
putanda  *'*  est  posleriorum  diligentia,  qui  "*,  ubi 
saluti  nibil  delrabebatur,  humilitali  aliquid  addide- 
runl,  quo  salus  totius  '"^  munirelur,  eiperti  '", 
credo,  aliquorum  flcias  poeniteniias  per  affectatas 
honorum  potentias.  Cogunt  enim  multas  invenire 
medlcinas  muliorum  experimenta  morborum.  Ve- 
rnm  >*'  in  huju»inodi  causis,  ubi  per  graves  dis- 
sensionum  scissuras  non  hujus  aut  iHius  homiiiis 
*  cst *  periculum,  sed  populorum  "*  strages  jacent  "•, 


est  iram,  non  servasse  senteiitiam,  iiec  misericor- 
dian  prius  "^  Dei  deprecandain  pulare,  sed  con- 
temto  Domino  de  sua  facilitaie  prsesnmere.  Et  infra  : 
§  1.  Mandant  "*  aliqua  martyres  fieri ,  si  jiisla,  si 
licita,  si  non  contra  ipsum  Dominum  a  ^'*  Dei  sacer- 
dote  facienda;  sit  "^  obtemperaniis  facilis  et  proaa 
consensio,  si  pctentis  fuerit  religiosa  moderalio. 
Mandani  aliquid  "'  martyres  fleri ;  sed  si  scripla  non 
sunl  in  Domini  lege,  qux  mandant,  ante  est,  ut 
sciamus  illos  de  Deo  impeirasse  quod  postulant,  et 
lunc  facere  quod  roandant.  Neque  enim  staiim 
videri  poiesl  de  "*divina  majestate  concessum,  quod 
fuerit  "^  humana  pollicitatione  promissum.  Namct 


detrahendum  est  aliquid  severitati,  ui  majoribus  ,.  ^^^'^*  P'^  P^^""'^^  populi  peiiii,  nec  tamen  pec- 

1:. Az :.^..  -i^ u ...  ^  caiiiibus  veniam  "•,  quum  peliisset,  accepit. 

C.XXVIU.  Quisunt  reparandi  post  lapsum,  velqui  non. 


roalis  sanandis  caritas  sincera  subveniat. 

C.   XXVI.  Reparationis    beneficium  non  nisi  post 

poBnitemiam  potest  concedi. 

Item  ex  epistola  Cleri  Romani,  mista  Papm 

Cypriano  k  *••. 

Absit  a  Romana  ecclesia  vigorem  suum  tam  pro- 

Xana  facilitate  diroittere,  et  nervos  severitatis  eversa 

iidei  majestate  dissolvere,  ut,  quum  adhuc  non  lan- 

tum  jaceant ,  sed  et  cadant  eversorum  fratrum 

Tuinx,  properala  nimis  remedia  cominunicationum 


Item  Isidorus  ad  Massanum  Episcopum  "•. 
Domino  sancto  meritisque  beato  fratri  Massano 
episcopo  salutem  '••.  QuoA  in  epistolis  venerabilis 
fraterniias  tua  innotuit  '"^  videlicet  quod  in  canone 
Ancyrano  ^,  cap.  XIX  legitur,  post  lapsum  corpo- 
ralem  restaurandum  honoris  gradum  post  poenilen- 
tiam,  alibi  vero  legitur,  post  hujusmodi  deliclum 
nequaquani  reparandum  anliqul  ordiiiis  ineritum  : 


NOTATIONES  COURECTORUM. 


C.  'XXVL  k  Locuplelalum  est  caput  hoc  ex  ori- 
ginali. 

C.  XXVm.  ^  Ancyrano  :  Sic  habet  hoc  caput  in 
epistoia,  quae  nuper  una  cum  aliis  Isidori  operibus 
est  impressa  Parisiis,  et  ita  inscribitur  :  Isidori 
Bitpalensis  arckiepiscopi  epistola  ad  Matsanum  epi- 


scopum.  Domino  sanclo,  meritisque  beato,  elc.  In  epi- 
stola  autem  longiore,  eodein  argumento  et  iisdein 
paene  verbis,  (qua^  et  ibidern,  ei  antea  Antverpia*, 
cum  libris  de  summo  bono  iinpressa  esi)  nou  nt 
hoc  loco  mentio  concilii  Ancyrani;  sed  lainen  in 
editioneParisiensi  litulus  hic  esl :  Isidori  Hispatensts 


DiST.  L.  C.  XXIV.  "•  Ep.  185.  scr.  (A.  417)  Ed.  Maur.-— Ans.  I.  8,  c.  5.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  586,  et  in  pro- 
logo.  Polyc,  I.  6,  t.  20.--Cap.  adi.  c.  151.  C.  XXV.  "•  detectis:  orig.  ^*^ humilitas :  bolm.  "«  Petru*  :  Ed. 
))as.  '••opinandfl  ;  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  ^••^uta  ticut  in  depositione^  u^trEd.  Bas.  ^^'  iutius  :  Edd.  coll.  o. 
*••  inveniretur^  expertus  :  eaed.  exc.  Bas.  "•  cf.  infr.C.  95,  q.  4,  c.  24.  *•*  plurimorum  :  Ed.  Bas. — plurim. 
pop.  :  Edd.  coll.  rel.  »•  Jacet  :  Edd.  coll.  0.  =  C.  XXVI.  »•*  Ep.  50.  (scr.  A.  250.)  Ed.  Fell.  —  Ans.  I.  8  , 
c.  20  (50).  ^*'' p<Bnitenti(B  :  Ans.  ^^pra^cedere  :  Edd.  Lugdd.  11.  III.  procedere  :  Edd.  coll.  rel.=:C.  XXVIL 
*••  Ans.  i.  8,  c.  52.  "•  prcepostera  :  Edd.  coll.  0.  "*  piissimi  Dei  deprecari  :  Edd.  coll.  o.  *'•  add.  |:  enim  : 
Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  ^^*  ac  Dei  sacerdotes  sunt^  facienda  sunt :  Edd.  coll.  0.  "^  si  ."eaed.  "*  aliqua  :  eaed. 
"•  abest  ab  Edd.  coll.  0.  pr.  Arg.  "'  fuit :  Ed.  Bas.  —fuerat  :  Edd.  coll.  rel."*  ad.  :  a  Deo :  Edd.  coll.  o. 
=  C.  XXVIIL  "•  Non  desunt  qui  haiic  Isidori  ep.,  scriptam  Massonm  (haec  enini  vera  lectio  est)  Ep. 
Tolei.  pro  supposititia  habeant-,  contra  eos  €JU6  fidei  defensor  exstitit  operuiu  Isidori  edilor  posiTeinus 
Arevaliis.  Codd.  inss.  plerique  eam  Ao.  606,  assignant.  ~  Rab.  poeii.  I.  1,  c.  1.  Burch.  1.  19,  c.  45  et  75« 
Ans.  I.  8,.c.  57.  Ivo  Pan.  L  5,  c.  149.  Decr.  p.  6,  c.  59i,  p.  15,  c.  57  et  86.  —  cf.  eilam  Algeri  praef«  iu 
Vtbv.de  miteric.  eijnsi.  iu  Habillonii  Analectis.    '••  add.  :  i*td.  Ep. :  Edd.  coU.  0. -  ■ 


*•*  innuit :  Bohm. 


tl9                                              DCCRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  L.  270 
haec  diversitas  boc  inodo  solvilur  ^**.  Illos  enim  ad  A  fac;aiioqui  veniam  tibit  et  movebo  candelabrum  tuum 

prisltnos  '^*  gradus  redire  canones  prsecipiinil,  qiios  de  loco  ejm  "••.  §  2.  Ecce  "  in  quanluro  valui  con- 

pcenilenti»  praicessii  salisraclio  vel  condigna  pec-  cilii  Ancyrani  anliquam    plane  ei  plenam  auclo- 

catonim  coiifessio.  At  conlra  lii,  qui  neque  a  vliio  riiatem  "^  sacris  testimoniis  explauavi,  osiendens 

corruptionis  "*  emendaniur,  alque  hoc  ipsum  car-  eum  posse  restaurarl  in  proprio  gradu,  qui  per 

nale  deliclum,  quod  admittunt,  vendicare  quaquam  poenitenliae  salisraclionem  iioverit  propria   dclicta 

superslitiosa  temerilateniluntur,necgradumuliqne  deflere.  Qui  vero  negligii,  nec  Ingei  quas  gessit,  et 

honoris,  nec  graliam  communionis  recipiunt.  Ergo  iugendasine  ullo  pudore  religionis  vcl  limore  judicii 

ila  esl  determinanda  sententia,  ut  necesse  sit  illos  divini  committii,  cum  nullo  modo  posse  ad  prislinum 

restaurari  in  locum  lionoris,  qui  per  poenilentiam  gradum  reslaurari  cognoscas.  §  5.  lii  Hiie  "  ^*^  auleiu 

reconciliationem  recepisse  '**  mereniur  divinx  pieia-  liujus  epistolx  lioc  adjiciendum  puiavi,  ut  quoiies- 

iis.Hienim  nonimmeritoconsequunlur  adcmtx  ^'*  cunque    in    gcstis  conciliorum    discors    sententia 

dignitatis  *statuin,  qui  per  emendatioiiein  poeniicn-  invenitur,  illius  concilii  magis  tencatur  senientia, 

tis  recepisse  noscuntur  remedium  vitae.  Id  auiero,  cnjus  aut  aniiquior,  aut  poiior  exsial  *''*  aucloriias. 

ne  forte  magis  sit  ambiguum,  divin»  auctoritatis  Qraivdn.  Quicunque  igitur  pro  crimimbu$  suis  digne 
senlentia  conOrmetur  *".  Ezechiel  *••  qnidem  pro-  B  Deo  poenitentiam  obtuterintf  auctoritate  Vregorii  ei 

phela  sob  typo  praevaricatricis  Hierusalem  osiendii,  Augu$tin\  et  Hieronymi  et  Isidori  gradum  prisiino! 

post  poeoitenlix  satisfactionem  pristinum  posse  *••  dignitati$reciperepo$$unt,Quiautemnonodiocriminis, 

rest:iurari  honorem  :  Confundere^  inquit,  o  hida^  et  sed  timore  utililali$  vel  ambitione  honoris  falsas  Deo 

porta  ignominiam  tuam,  Et  post  paululum  :  Et  /u,  poenitentias  offerunt^  inprisiini  honori$   gradum  re- 

inqull,  et  filiee  tua:,  revertimini  ad  antiquitatem  tuam,  parari  minime  poterunt, 

§  i.Quod  dixil,ronfttiirfer^ostendit,post«»«peccati  ^^^  objicitur  illud  Hormisdie Papne    ,  ,  ,      _ 

opus  debere  quemque  erubescere,  el  post  confes-  omnibus  Episcopis  per  universas  provincias 

»onem  pro  adroissis  sceleribus  *»*  verecundam  fron-  ^  ^XIX.  Diaconu$  aut  presbyter  in  aduUerio 

tem  humi  *"  prostratam  demergere,  pro  eo  quod  deprehemi  reparari  non  possunt, 

dignum  confusione  perpeiraverit  **•  opus.  Deiiide  Si  qnis  •  diaconns  aul  prcsbyler  post  acceplaro 

prasccpit,  nt  post  ignominiam  et   ^*^  dejeclionem  bcnediclioncm  Leviticam  cuin  nxorc  siia  inconiinens 

nominis  sui    sive    dignitatis   revertatur  ad   suam  invcnilur  *•*,  ab  oflieio  suo  dejiciaiur '".  §  i.  Ecce 

aiuiquitalem.  Ergo  dum  quisque  post  opus  confes-  manifesteconstat,  quia  secnnduin  litulosantiqiiorum 

sionis  sux  confunditur,  alque  ignominiain  portans  Pairum  sancto  Spirilu  p  suggerenle  conscriptos,  et 
depositionem  suam  cum  humilitate  luget,  revocari  C  secundum  sententias  CCCXYHl  episcoporum  (quas 

secandom  Propbetam  ad  priorem  statum  poterit.  eiiam  Gallicani  c^nones  continere  videntur),  clerici 

]tem  Joannes  "•  evangelista  Angelo  Ephesi  eccleslae  in  adulterio  deprehensi,  aut  ipsi  confessi,  aut  ab  aliis 

inler  cetcra  quaedam  siroilia  scribit :    Afenior  e$to  convicti  »**,  ad  honorcro  redire  non  possunt.  Sed 

uiiiU  cecider%$y  et  age  «pcent/f n/fam,  et  prima  opera  quja  fopie  non  desunt  ■•*,  quibus  pro  nimia  pietate 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

arehiepi$copi  epi$tola  de  re$tituendi$  in  pri$tinam  di"  oon  antem  in  alia,  quam  ceteroqui  Gralianus  videtur 

onitatem  clericn  p<Bniteniibu$.  seu  :  Explanatio  cano-  scciitus. 

%-am  aliquot  Ancyram  rond/fi,  Veruntamen  in  canone  C.  XXIX.  •  Si  qui$  :  Hlnc  iisquc  ad  yersic.  :  Ecce, 

illo  19    versionis  Dionysii  (qui  apud  Graecos  el  in  snnt  ex  cap.  !^5  concilii  Arausici,  quod  videtur  ciia*  ' 

aliis  versionibus  XX  est)  ubi  legitur,  perfectionem  tnm   fuisse  ab  Hormisda,  sive  aiio  quisquis  ftierit 

consequi  secundum  pri$tino$  gradus,  Grxce  esl :  xotra  hiijiis    capitis  auctor.    Anseirous   quldero  et  ipse 

Tovff  Stt^owcToyc  ^/aooyovTac,  id  est :  $ecundum  gra^  i)  Hormisdain  citat. 

du$,  qui  eo  deducunU  fet  Balsamon  longe  aliam  sen-  ^  Sancto  Spiritu  :  Apud  Anselmnm  legitur  :  a  S. 

tentiam  cllcit,  quam  Isidoriis.  Joanne  Papa  tran$mi$$o$.et  CCCXV]ll,epi$coporum 

C.  XXVIII.  •  Ecce :  Hic  in  epislola  iongiore  multa      sententiat,  quod   videtur  convenire  cnin  his,  qua? 

inteijiciniitur.  paulo  inferiiis  habeniur  :  Major  e$t  in  itti$  miseri' 

»  in  jine :  Haec  noncleguntnr  in  longiore  epistola,      cordia,  quam  in  S.  Joanne  apostolico  Papa  ? 


fhST.  L.  C.  XXVin.  »"  di$tinguitur :  orig.  —  Ans.  Ivo.—  ioquitur  :  Ed.  Bas.  »"  add.  :  officU :  Ivo.  — 
prisiinum  ttatum  :  Ed.  Bas.  '*^  correpti :  orig.  —  corpori$  :  Ivo  p.  45.  »*'  abest  ab  orig.  Ivone  et  Ed. 
Bas.  *■•  adeptte :  Ivo.  -Edd.  coll.  o.  exc.  Lugdd.  H,  III  Anlw.  "'  conftrmatur  : Ed.  Bas.  *"  Ezech.  c.  16, 
V.  52.  *••  :|best  ab  orig.  et  Ed.  Bas.  *••  confu$ioni$,  id  e$t :  Ivo.  "*  $ordibu»  :  Ed.  Bas.  *»•  humo  . 
Edd.  coL  0.  *••  perpetravit :  Ed.  Bas.  "*  id  e$i :  ibid.  *••  Apoc.  c.  2,  v.  4.  "•  add.  :  nisi  popnitentiam 
egerU  :  Ed.  Bas.  **^  add.  :  $ententiam  :  Ed.  Bas.,  in  qua  pro  qradu  (vers.  seq.)  leg.  :  ordine.  '••  cf.  infr. 
c.  33,  q.  2,  G.  il.  '••  exsistat  :  Ed.  Bas.  =:C.  XXIX.  •••  Prior  c^nonis  pars  ad  conc.  Arans.  1.  (hab. 
A.  441)  c.  25  pertinet;  de  alterins  vero  ejusque  longioris  auctore  haud  sane  constat;  ab  Hormlsda  certe 
ex  eo  adjodicanda  eril,  quod  tum  inorig.,  tom  apud  Anselm.  et  in  canon.  coUect.  Jacobi  Petit  (Paris  1677) 
meDtio  fit  Joannis  P.  11.  Sirmondus,  conciliorum  Gall.  editor,  Ca^sarium  Arelatensem  canonis  auctorem 
esse,  non  sine  suo  jure  suspicatus  est,  quod  Ballerinils  etiam  placuit.  —  Ans. !.  il,  c.  87.  Ivo  Pan.  1.  3, 
e.  98.  ■••  inveniatur  :  Edd.  colU  o.  exc.  Bas,  «•»  abjiciatur  :  £dd.  coll.  o.  •••  rtvicti :  orig,    ••*  deerunt :  ib. 


5t71                                                   DECnETI  PARS  PRIMA.  DIST.  L.  rs 
siipra»€rjpla  sanclorum  Patmin  severilas  minimc  a  lingua^  «orum  expavimus,  aut  falsa  blandimenta  et 

placeal,  scianl ,  se  CGCXYill  episcoporum,  qui  **'  periculosas  adulaliones  ipsorum  libenier  accepimas» 

fuerunt  eongregali  in  concilio  Nioeno  ct  reliquos  in  eisdem  permanere  peccalis  eis  inulilller  iDdol- 

statuerunt  canones,  senienlias  reprcliendere   vcl  gemus,  aul  ipsa  peccnia  augere  permittimus,  non 

damnare.  Sed  forte  major  esl  in  illis  plclas,  quam  recoleiil'^s  *"  illud,  quod  in  Veleri  Testamento  scri- 

in  suprascriplis  CCCXVIIl,  episcopis  ?  m:ijor  cst  iu  ptum  cst  **' :  quia  uno  peccante  contra  omnesira  Dei 

iilis  misericordia,  quam  In  S.  Joanne  aposlolico,  desseviii  f . 

Papa?  major  carilas,  quam  in  reliqnis  sanciis  sacer-  c.  XXX.  Di^cile  e$i  post  iapium  ad  prittinum  gra- 

dolibus»  qui  hoc  '**  exemplo  rcmedia  ecclesiarum  dum  redire, 

suis    denniliouibus    delibcravcrunt?    Et  ideo   aul  Item  Hieronymus  q  *^*. 

prom^a  *"  volunlate  prsecepiis  iliorum  consentiani,  Quicunque  diguiiatera  divini  gradus  non  casto* 

aut  si  nou  leccrinl,  omnibus  illis  conirarios  se  et  diunt,  conlenti  fiHnt  aniraam  salvare.  Reverti  enim 

inimicos  esse  coguoscnnt.  Quae  est  ista  jusiitiae  in  prisiinum  gradum  post  "'  l&psum  difficile  est. 

inimica  bcnigniias  «••,  palpare  crirainosos,  et  vul-  C.  XXXI.  Laptus  pott  pceniientiam  altario  tantum 

nera  eorum  usque  in  diem  judicii  incurata  servare?  minittret, 

§  2.  Quod  si  eos  durissimam  poenilenliam  pcr  plures  B  Item  Basilius  r  ••!. 

annos  videremus  agere,  tunc  nos  et  saluii  eorum  Qui  sub  gradu  ceciderit  post  pcenitentiam,  coO' 

possemus  consulere,  et  siainta  canonum  deberemus  tentus  fiat  bapiizare,  communionem  Infirmis  dare, 

lemperarc  *•*.  Quum  vero  in  aliquibusnecconipunctio  ^^  allarlo  tanlummodo  ministrare. 

hurailitatis,  nec  inslantia  orandi  vel  plangendi  ap-  c.  XXXII.  De  taceraotibut,  diaconit  et  iaiciM,  pd 

pareat,  nec  bealuni  David   imilentur,   qui   dicit :  idolit  ihurificant, 

Lavabo  **•  per  tingulas  noctet  lectum  meum;  lacrimit  Item  ex  Consilio  Ancyrano,  e.  i  et  teqq.  ***• 

mei£  ^tratum  meum  rigabo;  et  illud  :  Cinerem  *"  Presbyteros,  qui  iminolaverunt,  et  postea  certa- 

tanquam  pjnem  mnnducabam,  et  potum  meum  cum  men  itcrum  inierunt,  si  ex  fide  *  luctati  sunt,  el 

fietu  mitcebam;  nec  cdsjejuniis  vel  *^*  leclionibus  *'•  non  ex  compacto  **'  ad  osieniattonem  ut  caperen- 

vacare  videamus,  possumuii  agiioscere,  si  ad  pristi-  tur  "^  ipsi  fecerunt,  bos  placuit  iionorem  quidem 

nos  *^^  bonores  reJireiit,  cum  quania  negligeniia  et  sedis  propria;  reiinere,  olTerreautem  illis  ct  sermo- 

cum  quanlo  torpore  **'  et  animae  suae  inimica  secu-  nem  ad  populum  facere  ,aut  aliquibus  sacerdolalibus 

ritatc  pcrmanereni,  crcdentes^ quod  sic  eis  non  acia  officiis  fiingi  nou  liceat.  §  1.  Diaconl  similiter,  qui  iiu- 

poenitentia  digna  **•  dimiseril  Deus,  quomodo  sacer-  molaverunt,  postea  vero  ilcrum  reluctati  sunt,  alias 
dotes  indulsisse  videntur.  Vere  dico,  quia  iiii  ipsi,  ^  quidem  bonorem  babere  oporlet;  cessare  autem  de- 

quibus  cum  pcriculosa  ct  falsa  misericordia  indul-  bentab  omni  sacro  ininisierio,  ita  ut  nec  panem,nec 

gere  videmur,  quum  ante  tribunal  Chrisli  pro  tanlis  calicera  offerant,  nec  evangelium  pronuncienl  ^  nisi 

peccalis  damnandi  adveneriot,  conlra  nos  causam  furte  aliqui  episcoporum  conscii  'sint*  laboris  eorum 

dicturi  sunt,  dicenles  quod,  dum  aut  asperiiatcm  et  humililatis  et  mansuetudinis,  'el*  voluerint  eis 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXX.  <i  Simile  quiddam  priori  parti  hujds  capi-  synodi  in  Trullo. 
tis  habetur  in  can.  27  Basilii  ad  Amphilochium,  et         C.  XXXlt.  *  Si  ex  fide  :  llic  verba  coRcilii  sunt 

io  can.  idlsynodi  in  Trullo.  in  compendium  redacta;  omnino  autem  versio  Dio- 

C.  XXXi.  '  Batiliut :  Ivo  cilat  ex  diciis  Augu*  nysii,  quam  atlulerunt  Burchardus  et  Ivo,  propius 

srini*  Ilabetur  nomiihil  ad  hanc  rem  facieiis  in  epist.  accedit  ad  verha  grxca.  Sunt  tamen  nonnulla  in 

Basilii  ad  Amphilochiunl,  c.  27.  Sed  proprius  etiam  lioc  capite  emendnta  et  locupleiata  ex  versionibus, 

ad  baiic  sentcniiam  acceditc.  ii  conc.  Aurelianen-  quas  Gratianus  videtur  secuius. 
sis   I,   et  c.  9  coiic.  Neocaesariensis  (qui  habetur  q      ^  Necevangeliumpronuncient:  In  versione**  anti- 

infr.  i5,quxst.  8,  c.  qtti  admitit)  praecipue  &)  hic  lega-  quiore  est :  nec  pronuncient ;  in  alia,  quam  Burchar- 

tur,  quemadmodiim  in  plerisque  Graliani  codici-  dus  altiilit  :  vel  prmdicando^  graece  sm/Bumiv,  quod 

hus*  :  communionem  in/irmit  dare^  non  autem  tacri-  proprie  sigiiifiat  evangelium  et  fidei  doctrinaui  pra- 

ticare  et  aitario  mimttrare,  Similem  quandam  sen-  ditar^. 
tentiam  refert  ex  novella  Leoiiis  Balsamon  ad  c.  2i 

OiST.  L.  C.  XXIX.  ••*  In  orig.  legilur  :  epitc.  prwcepta,  et  5.  Papte  (I.  e.  Joannis  II)  auctoritatem ,  et 
iiiorum  Pontificnm  qui  ordinantibut  518  epp,  reiiquot^  elc.  *••  pro  exempio  et  remeiUo  :  orig.  ••*  plema  : 
orig.  —  bona  :  Ed.  Logd.  II.  —  prona  :  Edd.  coll.  rel.  *••  bonitas  :  Edd.  coll.  o.  *••  tervare  :  orig. 
•i^  Psalm.  6.  V.  7.  *"  Psalm.  101,  v.  iO.  ***  nec  :  Ed.  Bas.  *^*  lectioni  :  orig.  »**  add,  : 
gradut  et  :  Edd.  ooll.  o.  **•  Upore  :  orlg.  —  corpore  :  Ed.  Arg.  •"  digne  :  orig.  •"  ruordanie*  i 
orig.  —  Edd.  coll.  o.  *'•  Num.  c.  iO,  v.  22.  —  f  detwvit :  orlg.  —  Edd.  coll.  o.  exc.  Lugdd:  IL  IIL  Autw. 
=  C.  XXX.  **»  Caput  incerli  auctoris.  —  Burch.  L  19,  c.  78.  Ivo  Decr.  p.  i5,  c.  9i  :  ex  diciit  Biero- 
nymt.  —  Polyc.  I.  4,  t.  59.  —  •••  ap.  Ivonem  et  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  haec  duo  verba  non  leguutur.  = 
C.  XXXi.  **»  Burch.  L  19,  c.  80.  Ivo  Decr.  p.  i5,  c  i9.  *  et  Edd.  Arg.  el  Bas.  =  C  XXXII.  •••  h^h. 
A.  5U.  —  Prior  capiti»  pars  (usqne  ad  §  «.  )  Hispanic»,  altera  Dionysii  versionis  est.  — .  §  6  esl  c.  il 
conc.  Nic.  eodem  Dionysio  interprete.  —  Burch.  l'S,  c.  40, 41.  Ivo  Decr.  p.  «,  c.  49.  50.  Polyc.  I.  6,  I.  It, 
c.  2,  et  ipsa  priori  parte  eadem  tranalatioDe  asi  sunt.  •*•  paeto  :  Ed.  Bas.  ••^  ogferremur ;  orig.  —  ofer- 
rent :  Edd.  coil.  o«  **  i.  e.  apud  Merlinum ;  in  Goil.  Hisp.  rero  Iiaec  tria  verba  omissa  auni»  licei  etiam  iia 
hac  sit  varietas  lectionis. 


275 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  U. 


274 


aliquid  •mpHos  tribuere  vel  adimere   "•.  Penes  A  Unde  Nicolaus  fapa  Carolo^  Archiepiuopo.  et  e;« 


ipso6  ergo  erit  de  liis  potestas.  §2.  Qui  ***  auiem  fu- 
gieBtes  coroprebensi  sunt,  ie\  a  domestici^  iraditi, 
▼el  ademtis  facuiialibus  sustinuere  tormenla,  aut  in 
custodiam  trusi  proclamaveruntse  Christianos  esse, 
et  eousifue  adsiricti  sunt,  ut  manus  eorum  coropr&- 
hendenles  vioienterallraherent  el  funeslis  sacrificiis 
admoverent,  aut  aliquid  poJluti  cibi  per  necessitatem 
sumere  cogercniur,  •confitenlesjugiierseCbristianos 
esse^et  luctum  rei,quaecontigii,incessabililerosien- 
denles*  omni  dejectioue  et  babitu  et  bumiliuie  vi(ae 
*",  hos*"  veltttextra  deliciara  constituios  a  coramu- 
nionis  graiia  non  probiberi***decernimus.  §3.  Si  vero 
probibili  sQot  ab  aliquibus  propler  ampliorem  cau- 
lelam,  vel  propier  quorundam  ignoranliam,  statim 


suffraganeit  •*' 

G.  KXIII.  xYoM  pvle$t  resiiiui  in  saeerdotem^  eujuk 
crimen  fuertt  manifeslum, 

Sacerdotes,  si  iii  farnicalionis  laqueum  cecide- 

rini,  et  criminis  nianifestus  sive  osiensus  fuerit 

actus,  saccrdolis  non  possurit  liabcrc  honorem  se^ 

cundum  canonlcse  insliluilonis  ducioritatem. 

Jtem  Rabanus  Archiepiscopus  scribil  ad  Heribal" 

dum  *"  : 
C.  XXXIV.  0««  valeant  reparari  pott  iaptUmf  wl  non. 
De  his  vero  visum  est  nobis  scribendum,  qoi  s> 
cros  ordlnes  habenres  '**  anie  vel  post  ordinationem 
conlaminatos  se  esse  in  capitalibus  criminibus  con- 
iltentur  •»•.  In  quibus,  ut  mihi  videiur,  baec  distanlia 


recipiantur.  §  4.  Hoc  autem  simiiiter  et  declericis  B  ^^^  *^®^^'»  "*  *^*''  ^"*»  deprehcnsi  vel  cnpti  fuerint 


ci  de  laicis  ceteris  observari  •»*  convenil.  §  5.  Per- 
quisiUim  est  autem  et  illud,  si  possunt  etiam  laici  ••^ 
qui  in  faas  necessitatis  angustias  incideruni,  ad  cle- 
ricatus  ordinem  promoveri.  Placult  ergo  et  hds  tan- 
quani  qui  nibil  peccaverunt,  si  et  praecedens  eorum 
viia  probabilis  sit  •••,  ad  hoc  officium  provehi.  §  6. 
De  •■»  bfs  autem,  qui  «»*  negaveruni  praeter  necessi- 
Ulein,  ant  praiter  ablationem  facullalum,  aut  praeler 
periculum,  vel  aliquid  bujusccmodi  (quod  faclum  est 
sub  tyrannide  Licinii),  placuii  sanclae  synodo,  quam- 
vis  bumaiiitate  probeiilur  liidigni,  tamen  eis  bene- 
volentiam  commodari. 

Gralian.  Sed  illud  HormisdcB  Paptu  desidiosos  et 
negligentest  non  tere  rcenitenles  reparari  prohibet. 


publice  in  perjurio ,  fiirto  alque  fornicalione  et  ce- 
teris  hujusmodi  criminibus ,  secundum  canonum 
sacrorum  inslilula  a  proprio  gradu  decidant,  qnla 
scandalum  esl  populoDeitale$personassupra«^<*sepo- 
sitasbabere,quas  ulira  moduin  vitiosas  esse  constat. 
Neinpe  inde  reirahunlur  homines  a  sacrificio  Dci 
(sicut  qnondam,  lleli  filiis  peccantibus  '^S  fecisse 
Iegunlur)v  ei  rebelles  hinc  atque  contrarii  exsisien- 
tes  eorum  pravis  eicmplis  qnotidie  pejores  (iunt. 
Qui  auiem  de  prscdictis  peccalis  abscondite  •^*  a  se 
admissis  per  occuUain  confessionem  coram  ocu- 
hs  «^*  Dci,  pracsenie  eliam  sacerdoie,  qui  eis  ir.di- 
ciurus  est  poeniteniiam,  confilentnr  •**,  et  seniet- 
ipsos  graviier  deiiquisse  qneruntur  •^»,  si  se  per 


§  i.  lllud  autem  Bieronymi  fatetur  hoc  esse  difficile,  ^  if!"'!!^'  ""'  eleemosynas  ;^*'f /^^^^"^^  «^^  J^^^^^ 

non  hnpossibile.  §  2.  Basilius  autem  circa  delinquenles 

rigorem  iustitiof  servandum  ostendii,  quem  circa  pos- 

niteutes  aiii  relaxandum  misericordiler  affirmant,  §  5. 

Possunt  et  afiter  distingui  prcBmissw  auctoritates, 

Quorum  enm  »»*  crimina  manifesta  sunt  anie  velpost 

wrdmationem,  a  sacris  ordinibus  dejiciendi  sunt;  quo- 

mm  autem  peccata  occuita  sunfet  satisfactione  secreta 

seeundum  sacerdotis  edictum  purgata,  in  propriis  or» 

dinibus  remanere  possunt. 


ora- 
tiones  purgare  corlaverinl,  Itiseiiam  gradu  servalo 
spes  venia3  do  niiscricordia  Dei  promiltenda  est. 

IV  Pars.  Graiian.  De  lapsis  eiiam  in  haresin  hoc 
observandum  est^  ut  ante  senlentiam  concHii  nullus  eis 
communicet, 
Unde  Cyprianus  Papa  Antoniano  ait  inier  cetera^ 

C.  XXXY.  A  communione  abstineant,  qui  laptis  ante 
reslitulionem  communicant, 
De  eo  autem  *^\  qnod  siatuendum  esset  circa  caii- 
».  sain  lapsorum,  distuli,  ut  qunm  quies  et  tranquilii- 

tas  dala  esset,  et  episcopis  ■"  in  unum  conveniro 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

G.  XXXIV.  «  Si  se  per  jejunia  :  Sic  eiiam  in  ma-  r^jejuma.  Ilemque  Burchardus,  qui  cap.  boc  cilat  ex 
nuscnptis,  et  apiid  Ivonem  et  Panormiam.  In  origi-      concilio  Ilerdensi. 
nali  autem  legitur  :  si  veraciier  poenituerint,  et  se  per 


DiST.  L.  C.  XXXII.  »■•  adhibere  :  Coll.  Hlsp.  —  Edd.  coll.  o.  —  vocem  :  adimere  invenies  apud 
DiooTS.  et  Isid.  Merlini.  In  prisca  versione  leg.  :  minuere,  •••  Ans.  I.  8,  c.  51.  ••^  add.  :  eonfidentes  : 
Ed.  Bas.  —  tiite  fidem  confitentes  :  Edd.  coll.  rel.  ••»  add.  vero  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III 
Aniw.  »»•  vetari,  missa  voce  :  decernimus  :  orig.  —  Ans.  •»»  observare  convenial :  Edd.  coll.  o.  •»* 
add.  :  Uli  :  Ed.  Bas.  •»»  probabitur :  Ed.  Bas.  —  probaverit :  Edd.  coil.  rei.  •»»  Ans.  1.  H,  c.  154. 
*»*  add. :  sponte  :  Ed.  Bas.  »»•  Raban.,  poen.,  c.  I.  =  C.  XXXIII.  »»•  imo  c.  li.  conc.  Wormat.  h.  A. 
86S.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  156.  Decr.  p.  10,  c.  180.  =  CXXXIV.  ••^  Ep.  ad  Heribald.  Ep.  AutissiodoroD- 
aem  scr.  A.  855,  —  cf.  Rab.  poenit.,  c.  10.  —  Ipsa  verba  leguntur  in  cap.  49  Theodori  Canl.,  unde  sunt 
depromta.  —  Burch.,  I.  19,  c.  150.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  152.  Decr.  p.  6,  c.  400.  •»»  habent  et :  orig.  —  Ivo. 
—  Ed.  Bas.  —  habentes  el :  Edd.  coll.  rcL  —  •»•  profitentur  :  Ed.  Bas  cum  orig.  et  Ivone.  •"  superpo^" 
tas  :  tvo.—  •"  1  Reg.  c.  2.  •  »*•  absconse  :  Edd.  coll.  o.  •*»  angelis  :  Edd. coll. o.  »**  add. :  peccata  :  e2^4. 
"  "  accusant :  orig.  —  P.  IV.  —    »^»  scr.  c.  A.  254.  —  Ans.  l.  8,  c.  28.    •**  abest  ab  Ed.  Arg.  —  lamen  : 


&td.  Bas.  \en.  I,  II  Nor. 


^  episcopos  :  Edd.  coll.  0. 


rt$  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  L. 

indtilgenlia  divina  perroiiteret,  tunc  eommunicalo  A  C.  XlXVlll.  De  eodem. 


275 


et  libraio  '^*  de  omnium  collatione  consilio  ***  sta 
tueremus  *'*  quid  (leri  oporteret.  Si  quis  vero  anle 
eonsilium  *"  nostrum  et  ante  sententiam  de  omnium 
consilio  *'*  statuiam  lapsis  teroere  communicare 
Toluissel,  ipse  a  commuuicaiione  abstineretur  *'^. 

Y  Pars.  Gralian.  Quod  vero  tupra  de  homidicU 
siaiutum  legilur,  inteUigendum  fs(,  quando  [acuUat 
etfugiendi  daiur,  nec  neceuilale  clauduntur  obtidionii, 
Ceterum,  quum  necettitate  anguttati  effugere  non 
pottuni^  ti  tunc  homicidium  admiterini^  purgati  per 
pceniierUiam  ei  oficio^  et  commumoni  reddentur, 

Unde  in  Concilio  Ilerdensi,  cap.  I,  legiiur  '"  : 
C.  XXXVI.  Pott  duorum  annorum  poBniieniiam  officio 

et  communioni  rettituanlur  clerici,  qui  in  obtidio- 

rut  pvtiti  necettitate  tanguinem  (uderunt.  g 

De  liis  clericis,  qui  in  obsessionis  "'  necessitale 
postij  fueriiit,  id  statulum  est,  ut  qui  altarlo  inini- 
slranl  et  Clirisli  corpus  el  *"  sanguinem  tradunt, 
vel  vasa  sacro  oflicio  deputaia  coiilrectant  **",  ab 
omni  bumaiio  sanguine.  ctiam  boslili,  se  abstineant. 
Quod  si  iu  lioc  inciderint  *",  duobus  annis  taro  ofTi- 
cioquam  conimunione'**corporis  Domini  priv^nlur, 
ita  ut  bis  *"  duobus  annis  vigiiiis,  jejuniis,  oralio- 
nibus  et  eleemosynis  pro  viribus,  quas  Dominus  do- 
naverit,  expientur;  et  ita  deinum  ofEcio  vel  com- 
munioni  reddantur,  ea  lamen  ratione,  ne  ulteriiis 
ad  officia  potiora  provehanlur  **'.  Qiiod  si  in  **' 
derinilo  tempore  negligentiores  circa  salutem  suam 
ccstiierint,  proieland^  ipsius  poenileniix  tempus  in 
potesiate  roaneat  sacerdolis. 

Gratian.  Catu  quoque  ti  ctericut  homicidium  fece- 
ritf  in  proprio  gradu  ex  ditpentatione  remanere  pex- 
militur, 

Vnde  Urbaiiiis  II   tcribit  Guernerio  Narbonenti  Epi- 

tcopo  *•*  : 
C.  XXXVII.  Qui  catu  homicidium  facit^  ex  dispenta^ 
tione  in  ordine  tuo  permaneat, 
Clerico  jacienlc  lapidera  puer  dicitur  Interemlus. 
Nos  pro  amore  tuo  in  suo  ordine  enm  permanere 
perniittiuiiis,  ut  laaien  seiuper  in  pcisnitentia  et 
limore  Dennaneat. 


Jtem  Stephanus  V  Sickiberio  Corticw  Epitcope  "^^ 

Quia  te  quasi  obnoxium  judicas,  eo  quod  a  Sar- 
racenis  captos  homines  ***  interfecisse  videris,  bcrie 
facis.  Sed  quoniam  non  tua  sponte  id  fecisse  oogiio- 
sceris,  inde  caiionice  nullo  modo  judicaris. 

Gratian.  Si  tero  ira  pretbgter  commotut  aliquem 
inierfeceritf  etti  animum  occidendi  non  habueritfper- 
petuo  iamen  depotitut  eril. 

Vnde  Nicolaus  Papa  tcribil  Otbalde  Charepitcopo  ▼ 
Quadtaniiuo  *". 

C.  XXXIX.  Perpetuo  careai  ogicio  preebgter^  ffui  ira 
cowmotut,  licet  extra  animumf  aliquem  iHlerfe- 
cerit, 

Siudeat  sanciitas  tua  persuadere  episoopo  loo, 
sibi  canonicum  sociare  *'^  nuroerum  collegamm,  id 
est  sex  e\  vicinis  provinciis  fratres  et  coepiscopos 
suos;  quibus  tecum  junctis  '**  et  decernentibas  dili- 
geiiler  invesiigate  et  omni  nisu  "*  scrulari  procu- 
rate,  qiiaieniis  iiivenire  Talealis,  utrum  percus- 
sione  '^*  jam  nominati  presbyteri  *'*,  an  ccrvicis 
fraclione  idem  diaconus,  ut  feriur,  exstinclus  esl. 
Et  *^*  siquidem  a  sxpc  faio  presbytiero  non  ad  mor- 
tem  percussus  est,  sed  ex  eqiio  cadens  cervice  fracta 
interiit,secundum  arbitrium  vestrum  pro  percussione 
incaute  agenti  presbytero  poenitenliam  competentem 
indicite,  et  aliquanU)  lempore  a  missanim  solemniis 
suspendatur,  denuo  post  b»c  ad  sacerdoiale  rcdiiu- 
C  rus  officium.  Quod  si  veraciier  qoalicunque  percus- 
sione  *islius'  prcsbyleri  ille  mortuus  est  diaconus, 
nulia  bunc  raiione  ministrarc  sacerdotis  more  de- 
cernimus,  quoniam,  etsi  voluntatem  occidcndi  aoa 
babuit,  furor  laiucn  et  indignatio,  ex  quibus  motio 
illa  mortifera  prodiit,  in  omnibus,  sed  prarcipuo  in 
Dei  ministris,  muliipliciter  inbibentur  "^  atqite  ubi- 
que  damiiantur.  Verum  si  presbyter  adeo  vcstro 
studio  obnoxius  "'  forie  claruerit,  prxcipiDius,  ut 
tale  bcnelicium  sibi  "*  eeclesi»  suae  concedalur, 
quo  et  ipse  et  sui  snfficienter  possint  babere  sua; 
suslentationis  solaiium. 


NOrATIOiSES  CORRECTORUM. 

C.  XXXIX.  ^  Chorepitcopo  :  Antea  legebatur  :  D  lata  siinl,  vetiistisGratianie\emplaribus,oplimcqiie 
Coepitcopo' :  cmendaiuin  est  ex  omnibus,  qua  coi-      convenit  verbis  Nicolai. 


DiST.  L.  C.  XXXV.  **•  deliberalo  :  Ans.  *"•  contMio  :  Edd.  Bas.  Ven.  I.  Par.  Ludg.  I.  Antw. 
«»» tiatuerem  :  Edd.  coll.  o.  *•*  concilium  :  Edd.  Bas.  Ven.  II.  Par.  Lugd.  I.  Anlw.  »«  ^«'«"'j*»  • 
e:i!j.  et  Luffdd.  H.  III.  **'' abttineai  :  Edd.  coW.  o.  —  abtlineret  :  Bobin.  ==  C.  XXXyi.-- P.  >.— 
•••  bab.  a!  546.  —  Coll.  tr.  p.  p-  %  t.  34,  c.  i.  *••  obtidionibut  :  Edd.  Arg.  Bas.  Veo.  I.  II.  Nor.  — 
obtidionit :  Edd.  coll.  rel.  *•'  basc  duo  verba  io  CoU.  Hisp.  non  leguntur.  •••  ut  ab  :  Edd.  coH.  p.  cxc. 
Lugdd.  II.  III.  Antw.  •••  cedderint  :  caed.  exc.  Arg.  Bas.  *••  communioneprivenlur:  Coll.  Hisp.  -- 
Ibid.  Merl.  ••*  in  duobut  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  *«*  promoveantur:  Coll.  Hisp.  --  Edd.  col .  o. 
infra  preefinitum  temput :  Coll.  Hisp.  -  infinito  lemp,  :  Isid.  Merl.  ==  C.  XXXVII.  *•*  Videiur  legendum 
esse  cum  Baluzio :  Ciiflrn^rto  Merteburg.  Epitc.  (f  ^093)  suffiagantibus  Panorroi» (1. 5,  c.  154)  aliciuot  eo- 
dicibns.  =  C.  XXXVIIL  *•■  Fragm.  incerti  iemporis.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  155.  •••  homnem:  Ed.  Bas.  = 
C.  XXXIX.  *  nectamen  Ed.  Arg.  ••'  Fragm.  incerium.  -  Ivo  Decr.  p.  iO,  c.  24.  *••  contociarez 
Edd.  coU.  o.  •••  conjunciU  :  eaed.  *'•  nnitMi»  :  Ivo.  *^»  ex  perc.  :  Ed.  Bas.  --  pro  perc.  :  Edd.  coll. 
rel.  •'•  add.  :  ineaute  agentu  :  Ed.  Bas.  *'*  ui :  ib.  —  qui :  Edd.  Ven.  11  Par.  Lugdd.  Antw.  *^*  tnhh- 
belur  —  damnaiur  :  Edd.  coll.  o.     "•  noxiut :  Ivo.  *'•  tibi  ci :  Bohm. 


tll  DECUETI  PARS  PRIMA,  DIST.  L-  !578 

C.  \L.  De  eodem,  PALEA.  A  nuam  ecclesiae  caiholicae  semper  subjaceal  *'®,  el 

lum  ex  Concilio  Maticeiisi  ^%  c.  6  •".  communionem  in  exilu  vilae  suae  rccipiai.  Si  aulem 

non  voluiiiarie  '^^ ,  sed  casu  aliquod  homicidium  fe- 
cerit,  prior  canon  seplem  annis  agere  '^^  pceniten'' 
tiam  jussit,  secundus  canon  quinque  mandavit. 

C.  XLV.  De  eodem. 
llem  Dig.  tit 


c  Qui  vero  odii  meditalione  vel  propier  ciipidila- 
lem  Judaeum  vel  paganum  occiderii,  quia  imaginem 
Dei  et  spem  futurae  conversionis  "'  exlerminat  "*» 
quadraginla  dies  in  pane  et  aqua  pceniieaL  i 
C.  \LL  De  eodem.  PALEA  "•. 

c  Si  quis  bomicidium  fecerit,  si  episcopus  est, 


XY  annos  pceniteat ,  et  deponatur;  cunclos  quo- 
qae  '^^  dies  viia;  suae  peregrinando  (iniat.  Presby- 
ter  XII  annis  poeiiiteat ,  tres  ***  ex  his  in  pane  et 
aqua,  ei  deponatiir  superioris  '"'  senleniia.  Diaco- 
Dus  X  annis  poeniieat,  tres  ex  his  in  pane  et  aqua. 
Clericiis  et  laiciis  Yll  annis  pceniieat,  tres  ex  his  in 
paiie  et  aqua  "*,  et  ad  gradura  cujuslibet  sacerdoiii 
accedere  non  praesnmat.  • 
C.  XLIl.  Quinquenmo  a  communione  abstineant^  qui 

t-ciitt  homiddium  faciunt, 
Jtem  ex  Concilio  Ancyrano,  c.  2!2,  §  Eos  vero  *". 

Cos  vero,  qui  non  voluntate,  sed  casu  homicidium 
fecerint,  prior  quidem  regula  post  septem  '*'  anno- 


de  furlis  I.  Qui  saceum  [fr«  77,  t.  % 
1.4]. 

Qni  saccum  habentem  pecuniam  surripuerit  **' ». 

furti  actionc  '•'  etiam  sacci  nomiue  tenetur,  quam- 

vis  non  sit  ei  aniuius  sacci  surripiendi. 

Contra  animum^  non  opus  puniri ,  lib,  IX  Cod,  tit, 
ad  leg,  CorneL  de  sicar.  U.  5]  exemplo  sacrarvm 
lilterarum  Diocletiani  et  Maxiniiani  '"^  colligiiur : 

C.  XLVL  De  eodem. 
^  Eum,  qui  asseverat  homicidium  se  non  voluntaie» 
sed  casu  fortuito  fectsse ,  quum  calcis  ictu  mortia 
occasio  praebita  videatur,  si  hoc  ita  esi,  ncc  super 
hoc  ambigi  poterit,  omni  metu  ac  suspicione ,  quaia 
ex  admissae  rei  discrimine  suslinct,  secundum  id  » 
quod  adnotalione  nosira  comprehensum  est,  volumus 
liberari. 

C.  XLVIL  PALEA. 

leg,  CorneL  d§ 


Jtem 


Imperator  Antoninus  C.  ad 
sicar.  L  1  »•'. 


rura  poenitentiam  communioni  sociavit  secundum  *^' 
gradus  constilutos;  haec  vero  ^  humana  ***  ouin- 
queunii  tempus  tribuit. 
C»  XLill.  Quibus  temporum  spatiis  a  communione 

abstinent  qux  voluntate  vel  casu  ancillam  suam 

interfecerit. 

Jtem  ex  Concilio  Eliberitano,  c.  4  '". 

Si  qua  femina  *'•  zeli  fiirore  accensa  flagellis  "* 

Tcrberaverit  ancillam  soam,  ita  ut  intra  ***  lerlium 

dieni  animam  cum  crticiatu  elTundat  **',  eo  quod 

iiicertuin  sit ,  volunlate,  an  casu  occiderit :  si  vo-  C 

luntale  ,  posi  septein  annos ,  si  casii ,  post  quin- 

que  ***annoruni  teinpora  •**  (acia  legitima  poeniten* 

tia)  ad  communionem  placuit  admilli.  Quod  si  in- 

tra  *'*  tempora  consiituia  fuerit  inGnnata ,  accipiat 

^iominunionein. 

C.  XLIV.  De  hiSf  qui  voluntate  vel  casu  homicidium 
faciunt. 

Jiemex  capitulis  Marlini  Bracarensis  Episc.  c.  78**^. 

Si  quis  voluiitarie  ***  homicidium  fecerit ,  ad  ja- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XL.  ▼^  Maticensi :  Burchardus  et  Ivo  ciianl  ex  D  irivratTij  XP^^  ff>3op«cr«;  id  est :  Secundaveroquin' 
concilio  Mogunlino  :  in  nullu  tamen  eoriim,  quae  quennii  lempus  expiebit,  Atque  ila  fere  Burcnaflus 
cxslani,  habeiur.  Simile  vero  aliquod  legitur  in  con-  et  Ivo  ex  Dionysii  versione,  et  mfr.  ead.  cap.  bt  qws 
cilio  Vorinaciensl,  c.  i7  *.  voluntate, 

C.  XLII.  '  JitBC  vero :  Grjece  :  *o  $i  $£urc/>oc  tov 

DiST.  L.  C.  XL.    -  In   conc.  Wormaiiensis   (Tlb.    A.  868)  c.  47  de  Judais  n|?'»  «<>"f/JJ»^i";i 
V.  nim  enim  vero  apud  Reginoiiein  (I.  2.  c.  95)   ubi  cap.  iilud  tanquam  ex  ^<>^««^'"f  J^^^^^^^/j"^^ 
pariier  ac  paganorum  caedes  prohibitae  legunlur.  *"  Burch.  I.  6,  c.  35.  Ivo  Decr.  n.  10,  c.  Ib2.        ^J"»';;; 
saiionis  :  Ed.lbs.    *'*  exstinxerat  :  Ivo.  =  C.  XLL    ***  cf.  Poen.  Rom.  1. 1,  c.  ^^'-ftf^\}:J^^  ^'^^ 
abest  ab  Edd.  Arg.  Bas.  ***  quatuov  :  Pcen.  Rom.   *»*  superiori :  Ed.  Bas.  *»*  verba  :  ^'encu»  --  aqua   i 
dccta  Runt  a  Bohm.,  refraganle  lamen  et  ipsius  fontis  ei  codd.  Gratlani  auctoritate.  ==   L.  alii.         nau. 
A.  3U.  -  cf.  Triburiensis^onc.  c.  52.  ~  Burch.  1.  6,  c.  15.  Ans.  1.  11,  c. >d,  46.  Ivo  ^^^\;,\^;J^^f^ 
et  U4.  Polyc.  I.  6,  l.  10.  *»*add.  tantum  :  EdJ.  coll.  o.    "'  add.  P<Bnttem<^  ^  Ed.  Bas.     **»  A"»»«««^^.- 
Cull.  Hisp.  el  lsid.Merl.-add.  :  definitio  :  Isid.  Merl.  et  Edd.  coll.  p.  ***  hab.  non  »«""«.^^0.  310.-c^^ 
conc.  Worm.  (h.  A.  868)  c.  59.  -•  Rab.  poen.  c.  14.  Burch.I.  6,  c.  19.  Ans.  L  11,  c.  3b;  Ivo  Decr.  p.  10, 
c.  4i  el  148.  «**  domina:  Ivo.  **'  (lagris  :%rig.  -  Ans.  ***  infrfl  :  P<*- /«"-«^.f^^V^^^VnS^  HiK  '  1- 
Antw.  -mi«al  :  Edd.  coll.  o.  '^' qutnquennn  ;  Coll.  Hisp.  ''"jpatia  :  EdBas.  "W[f     CoU.  Hisp-  "- 
Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  Lugd.  II.  III.  Anlw.  =C.  XLtV.  *"  c.  M  conc.  Ancyr.  ex  MarUni  Brac.  nterprel. 
— Ivo  Decr.  p:  10,  c.  39.  »•  voluntale  :  Coll.  Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.^  *»*  jaceat .  Edd .  coll.  o. 

voluntate  :  ead.  *•  

orig.  et  Edd.  coll 
Palea  ab  Edd.  Ar^, 


i  Frater  vester  rectius  fecerit ,  si  se  praesidi  pro- 
vinciae  obtulerit,  qui  »•*,  si  probaverit,  toon  occi' 
dendi  aniino  hominem  a  se  esse  percussora,  remissa 
homicidii  poena  secundum  militarem  disciplinam 
sententiam  proferet  »•'.  Criinen  enim  coutrahltur, 
siet  volunlas  nocendi  intercedat.  Ceterum  ea,  qua 
ex  improviso  casu  potius  quam  fraude  accidunty  falo 
plerumque,  non  noxse  impulantur  »•».• 
Jlinc  et  Gelasius  ***  Papa  : 
C.  XLVUI.  De  eodem. 

Quantam  dicil  isle  Placidus  •",  anno  praeterito 
dicium  est  de  uxore  illius,  quia  subiip  inter  cabaU 
los  invenu  est,  et  dum  traherentur  caballi ,  collisa 
est  illa,  et  abortom  feciL  Quod  si  iu  est,  forle  si 


agi  :  Coll. 


o.  exc.  Arg.  —  C.  XLVl.  •"  D«t.  A.  «90.  —  C.  XLVll.  «"  Dai.  A  216.  -  aof  •»«': 

,  Ba"  Ven.V  II.  Nor.  J Ittm  Anton.  •»  eonc,  :  Ed.  Par.  ^yQucd  :  k-dd,  U?dd.IL  Ul 

Anlw.  »•'  profer^ :  Edd.  Par.  Lugd.  Anlw.  —  proferal :  Bohm,  •••  imputmda  Mnt :  J*?^-T^  *•-;'"• 
-  Pehqim  :  Edd.  Arg.  Ba».  No*  Ven.  I,  U ;  ad  ncuirom  tamen  lioc  cap.  periinere  ipsa  scnbMdi  raiio 
docet.    •>•  Ptaeldiut :  Edd.  rel. 


279  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  L.  m 

caballos  alienos  <"  tulerii ,  inde  esl  culpnbills.  Nam  A  in  **'  flenda  earnis  fraginiate  corrnerint ,  el  Domino 
de  muliere,  qus  casu  inler  caballos  conrracia  esl,      respicienle  digne  posniiuerini,  iia  ut  inortincato  oor- 


nbi  Toluntas  iliios  non  agnosciiur  '"  pcrniciosa 
fuisse,  non  potest  nec  debet  addici  per  leges. 
€•  XL1X.  De  eodem. 
Jtem  Ntcolans  Papa  *". 

Hi»  qoi  arbores  '^^  incldere  videnlur ,  si  coniigc- 
rit,  ut  cadens  arbor  occiderit  hominem ,  inculpabi- 
)es  sunt  atque  innoxii ,  quia  nec  voluniate  eorum, 
nec  desiderio  bomicidium  perpctralum  est.  Si  vero 
aliqua  culpa  eorum  vel  neglectu  morienlis  hominis 
interitus  cognoscilur  advenisse»  abjiciendi  sunl  a 
graduy  et  in  sacro  ordine  nuHaienus  suscipiendi. 
C,L>  Deeodem. 
Jtem  ex  Concilio  Vormaciensi,  c.  29  **•. 

Saepe  conlingit,  dum  quis  operi  necessarid  Insi- 
stens  arborem  inciderit,  ut  aliquis  subtus  ipsam  ve- 
niens  deprimalur.  Et  idcirco ,  si  voluntate  vel  ne-' 
gligenlia  incideniis  arborem  factum  esl,  ui  homlcida 
l^oenitentix  debei  omnino  submitii.  Quod  si  non 
TOto ,  non  ^^*  incuria  illius,  non  denique  scientia 
coniigit,  sed ,  dum  ille  operi  necessario  foriassis 
incumberet»  iste  insperatus  occurrens  sub  arbore 
improvisus  devenK  el  sub  ipsa  oppressus  cst,  inci^ 
sor  arboris  non  tenetur  pro  homicida. 

C.  U.  />f  fodem, 

Item  ex  Conciiio  Triburiensi  ,  cap.  36  '".  [Sed  ibi 
copiotius,] 

Sl  duo  fratres  tu  silva  arbores  succiderinl,  et  ap- 


B 


pore  cordis  coniriii  sacrificium  Dco  onerant,  ma* 
ncal  in  poteslale  ponlificis  vel  veraciler  afflicios  non 
diu  suspendere  ,  vel  dcsidiosos  prolisiorc  tempore 
ab  ecclesiae  corpore  segregare  ;  ila  tamen  ,  ut  sic 
officiorum  snorum  loca  recipianl»  ne  possinl  ad  al- 
tiora  •fiicia  ulicrius  promoveri. 
PALEA. 

§  i.  f  Quod  si  iterator  velut  canes  ad  vomitum 
reversi  fuerinl ,  et  veluti  sues  in  volulabris  luli  •■^ 
jacuerint ,  non  solum  digniiaie  oQjcii  careant,  sed 
eiiam  sanctam  communionem  nisi  in  exitu  non  per- 
cipiant.  i 

Gratian.  Sed  exemplo  B,  Fetri  (qui  postquam 
trince  negationii  maculas  con[e$sione  diluil  amoris , 
non  solum  in  gradu  sui  apostolalus  remansit,  ve- 
rum  etiam  in  pastorem  tolius  ecetesioe  a  Christo 
inslttui  f»er»t/),  probantur  lapsi  post  dignampoeniten' 
tiam  non?  solum  propria  oficia  reiinere^  sed  etiam  ad 
majora  posse  conscendere.  Quod  autem  B.  PetruB 
post  negationem  pastor  teclesia  a  Domino  sit  instUu" 
tus^  probatur  auctoritale  B.  Gregoril  ***,  qui  in  ho- 
milia  dominicce  resurrectionis  de  eodem  principe 
apostolorum  scribit\  dicens : 

C.  LIU.  Petrus  post  culpam  negationis  prineeps  Apo- 
stolorum  a  Domino  est  inslitutus* 

Considerandum  nobis  esl  cur  omnipotens  Dcus 

euin,  quem  cunctap  ecclesix  praeferre  disposuerai» 


propinquante  casura  •'•  ipsius  •**  arboris  fraier  di-  q  ancillae  vocem  periimescere  et  se  ipsum  negare  per* 
zerit  frairi ,  cave,  et  ille  fugiens  in  pressuram  ar- 
boris  inciderit  f,  ei  mortuus  fuerit ,  vivens  fraier 
innocens  de  sanguine  germani  dijudicetur. 

GratiaD.  Prwmissis  auctoriiatibus ,  lapsis  permit- 

titur^  ut  post  poemtentiam  in  suis  ordinibus  reparari 

vsiiean9;admajorim  autem  conseendere  po$t  tapsum 

nutta  eis  auetoritate  permittitur ,  imo  penitus  prohi- 

'  hetur. 

Unde  in  llerdensi  Concilio,  c  5,  legitur  *•«. 

G.  Lll.  Lapsi  in  suis  ordinibus  reparari  possunt ,  sed 
non  ad  majora  conscendere. 

Hi  ••^ ,  qui  aliario  Dei  •'*  deserviunt ,  si  subiio 


misil.  Qood  nimirum  magnse  actum  esse  pielalis 

dispensatione  cognoscimus,  ut  is ,  qui  futurtis  crat 

pasior  ecclesiae,  in  sua  culpa  disceret,  qualiier  aliis 

misereri  debuisset.  Prius  itaque  eum  oslendtt  sibi , 

et  tunc  prxposuit  ceteris,  ut  ex  sua  infirniitaie  co^ 

gnosceret ,  quam  misericorditer  aliena  •••  iiifirma 

toleraret. 

C.  LIV.   Post  negationem  in  fide  et  gradu  Pettus 
profecit. 

Jtem  kmhrosins  inserm.XLVIJ  de  fide 
Petri »". 
Fidelior  factus  est  Pelrus,  poslquam  fideni  se  per- 


NOTATIONES  CORRECTOKCM. 

C.  Lll.  J  Quod  si  iterato  :  llaec  usque  ad  finem  D  non  legunlur  in  anliquis  cdilionibus  conciliorum 
absunt  in  codicibus  illis  Gratiani ,  a  quibus  PaJeae  Coloniensi  ac  Parisiensi  ,  duoUus  codicibus  Yatica- 
abesse  solcnl.  In  alio  aulero  hic  praepositum  est  nis,  Lucensi  regio*,  neque  infr.  15,  q.  8,c. /liynt. 
nomen  Palcae.  Suni  lamcn   apud  Ivonem,  ei  in   cdilioue  Coluu.  i 

z  Et  veluti  suet  in  volutabris  luli  jacuerint :  ll(£c      volum. 


DiST.  L.  C.  XLVIH.  •"  add.  furatos  :  Eilil.  coll.  o.  exc.  Bas.  »»•  eognosciinr  :  Ed.  Bas.  = 
C.  XLIX.  »**Fragm.  «qiie  incertuin.  Coll.  Ir.  p.  p.  1,  t.  6i,  c.  21.  •**  arborem  :  EaI.  Bas.  =  C.  L. 
•»  hab.  A.  868.  — Beg.  I.  «,  c.  17.  Burch.  1.  6,  c.  21.  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  150.  —  cf.  Leg.  Sax.  c.  11,  et 
Leg.  Langob.  I.  1,  i.  9.  c.  5.  ***  sed  incuria  illius  (add.  Bas.  :  qui)  mortuusest^  non  liac  cum  sentemia 
contingit  (contigit  :  Edd.  Arg.  Ven.  I,  11.  Nor.).  Si  cnim  dum  — oecurrerit  sub  arbore^  et  sub  ipsa^  etc. : 
Edd.  coU.  0.  =C.  Ll.  •"  hab.  A.  895.  —  Rog.  I.  2.  c.  19.  Burch.  I.  6.  c.  22.  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  151. 
«*•  easu  :  Reg.  •*•  unius  :  id.  —  Ivo.  —  Ed.  Bas.  —  ceciderit  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  Lll.  "•  liab.  A. 
546.  —  Rab.  poen.  c.  1.  Burch.  I.  19,  c.  74.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  87.  —  infr.  C  15,  q.  8,  c.  2.  •«/  Si  aui : 
Edd.  I^or.  Ven.  I.  ••>  add.  :  sancio  :  Edd.  coli.  o.  •>•  abest  ab  Edd.  Bas.  Nor.  Par.  ei  Goll.  Hisp. 
•■*e»er«j  :  Edd.  Par.  Lugd.  Antvr.  —  immersi  :  Edd.  rel.  et  Ivo.  —  *  nec  Coll.  Hisp.  ••'  Hom.  21,  in 
4^v.  Marc.  c.  16.  •••  alienam  infirmitatem  :  Eil.  Bas.  —  alienas  infirm.  :  Edd.  coll.  rel.  =  C.  LIV.  • 
••V  Alias  hic  sermo  tribuitur  Maximo  Taurimnsi  (Bibl.  Palr.  t.  6).  Adscribitur  etiam  Augusiino  (iii  App. 
Ed.  Maur.)  — Ans.I.  l,c.  7i. 


2Si 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  L. 


tti 


didisse  deileTtl ;  alque  ideo  majorem  gratiam  repe-  A  poeniienliie  beoediciionem ,  qaam  Tiaiicum  depola* 


rit  quam  amisit.  Tanqoam  enim  bonus  pastor  tuen- 
dnm  gregem  accepit,  ut  qui  sibi  antea  inOriPus 
fueral,  fieret  omnibus  Qnnamentumy  et  qni  ipse  in- 
lerrogaiionis  tentatione  nutaverat,  ceteros  fidci  sla- 
bilitate  fundaret.  Denique  pro  soliditate  devotioiris 
ecclesiarum  petra  dicitur,  sicut  ait  '*'  Dominus  : 
Tnjn  PetTKi^  et  tuper  hanc  petram  mdificttbo  eecle- 
siam  meam.  Petraenim  dicitur,  eo  quod  primus  in 
nationibus  fidei  fandamenta  posuerii ,  et  tanquam 
saxum  immobile  totius  corporis  **'  CbristianiUlis 
^  compagem  molemque  contineat. 

Yl  Pars.  Gratian.  Item  objicitur ,  poenitenteB  ad 
uicroe  crdines  promoveri  non  debent :  non  ergo  tapsi 
post  poantentiam  ad  majora  pertingere  pouunt. 


nius  "*,  per  communionem  icceperlt »  et  postmo« 
dam  reconvaleseens  '^*  caput  poenitenliae  iu  ccclesla 
publice  non  subdiderit,  si  probibilis  vitiis  non  deti« 
nelur  obnoxius,  admittatur  ad  clerum. 

C.  LVIII.  Qui  ad  panitentiam  agendam  in  monaslerio 
recluditury  presbyter  non  ordinetur, 

Item  Hormisda  Papa  ommbus  Episcopie  per  universai 
provincias  conslituiis  '^^ 

Si  ille,  qui  ultro  petit  pccnitentiam,  quamvis  eaai 
perfecte  agat ,  non  potest  episcopus  aut  presbyter 
ordlnari,  ita  ut,  etiamsi  per  ignorantiam  ordinatus 
fueritet  postea  convinciiur  poenitentiam  accepisse, 
dejiciatur  :  ille  ergo ,  qui  inviius  ad  poenitentiam 
agendam  mlttitur  in  monasterium  ^*  (qui   ntiqiie 


Vnde  in  Concilio  Cartbaginensi  IV,  cap.  68  et  69,  '^  nibil  aliud,  quam  pcenitens  dlcendus  est),  qua  con- 
legiiur  ••':  scientia  ad  sacerdotium  venire  •*•  permiliiiur?  Nenio 


C.  LY.  Non  ordinelur  elerieus  ex  peenitentibus» 
Ex  pcenitentibus,  quamvis  sit  bonus ,  clericus  *•* 
non  ordinetur.  Si  per  ignorantiam  episcopi  factum 
fuerit,  deponatur  n  clero,  quia  se  ordinaiionis  tem- 
pore  non  prodidit  fuisse  poeiiitentera.  Si  auiem 
seiens  episcopus  ordinaverit  talem  ,  etiam  ipse  ab  • 
cpiscopatu  $uo  ordinandi  duntaxal  poteslale  privC' 
tur.  Simili  sententi»  subjacebil  episcopns,  si  sciens 
ordinaverit  clericum  eum,  qui  vidnam  aut  repudia- 
tara  axorem  babuit  *••,  aut  secundam. 

C.  LYf.  Bigamus  ,  pcenilens^  viduie  mnrUus  ,  sacrce 
mHitiee  se  ingerens^  sine  spe  promotionis  in  suo  or- 
dine  permaneat. 

Item  Siricius  Papa  Bimerio  EpiseOpo,  epist,  /,  c. 
15  ••\ 
Qoicunqne  poenitens,  quicunque  bigamus  •  qui- 
cniiqux  vidus  maritus  ad  sacram  militiam  indebite 
et  incompetenter  irrepserit ,  bac  sibi  conditione  a 
nobis  veniam  intelligat  relaxatam ,  ut  in  •••  magno 
dcbeat  compatare  beneficio  ,  si  adeinta  sibi  omni 
spe  promotionis  •••  in  hoc  quo  iuvenilur  ordine 
perpetaa  siabiiltate  pernianeat. 

C.  LVII.  iVon  prohibeatur  a  clero ,  qui  pressus  lau' 
guore  per  communionem  poenitenlice  benedictionem 
accepit, 

liem  ex  Conciiio  Gerundensi,  c.  9  ••^. 
Si*^*vero,  qui  xgritudinis  languore  dcpressus 


niilii  alia  quaelibet  contra  auctorilatem  sedis  apo- 
stolicae,  vsl  CCCXVIII  episcoporam,  vel  •**  reliquo- 
rum  canonuin  constituta  objiciat ;  quia  quicquid 
contra  iliorum  definitionem  (in  quibus  Spiritum 
sanclum  credimus  locutum)  diclum  luerit,  recipere 
non  soluin  temerarium,  sed  etiam  periculosum  esse 
non  dubito. 

^\  LIX.  BigamuSt  vel  quilibet  post  pcenitentiam 
sacris  non  appliceiur  ministeriis. 

Jtem  Gelasius  Uibis  Romx  episc.  omnibus  Kpiscopis 
per  Lucaniam,  etc.,  cap,  5  •^•. 

Non  coiifidat  quisquam  poniiAcum  biganios  '^*  aut 
^  conjugia  sortientes  ab  aliis  derelicta  »*\  sive  quos- 
libetpostpoenitentlam,  vel  sine  literis,  vel  corporc 
vitiatos,'vei  condilionarios,  aul  curiu5  pubiicarum- 
que  rernin  ncxibus  iinplicalos ,  aut  passim  nufl» 
temporis  congruentis  exspectaiipne  discussos,  dtvi- 
nis  serviiuros  applicare  ministeriis. 
C.  LX.  Panitentes  nec  etiam  clerici  fieri  possunt. 
Item  Innoceniius  Agapilo  et  ceteris ,  epist.  VI   •*•. 

Canones  apud  Nicsam  '^*  constituti  poeniteniet 
etiam  ab  infimis  officiis  clcricorum  excludunt. 

Gratian.  Hoc  non  de  quibuslibet  poenitenlibus  intel' 
tiyilur^  sed  de  illis  tantum ,  qui  post  aclam  poeniten" 
tiam  swcularis  militia  cingulum  accipiunt.  De  quibus 
Innocentius  Episcopus  scribit  Yictricio  Rothomor 
gensi  Episcopo^  epist»  i/,  e.  2  •••. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  LV 

epiicopatus 


•  Ipse,  ab  :  In  originali  legitur  :  Ipse  a^      AI. :  ipse  episcopatus 
i  sui  ordinandi  duntaxal  potestate  privetur.  l>  ivoneui  p.  15,  c.  5. 


suif  quemadmoUum  et    aptid 


DiST.    L.    C.   LIV.     ••»  Matllj.    c.  16,   v.   18.       •»»    operis    Christiani    :   nrig.  —  Ans.      •••    Chri- 
siiani  i  Ed.  Bas.  P.  VI.  —    •"  Slatult.  eccl.  ani.  c.  84,  8S  (cf.  ad  c.  9.  D.  18).  Burcb.  I.  2,  c.  35.  —  Ars. 
I.  7,  c.  40.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  J60.  Decr.  p.  6,  c.  156,  el  p.  15,  c.  23.  Polyc.  I.  %  i-  31.  =S  C-  LV  •»«  add. :    * 
tamen :  Edd.  coll.  o.  •••  habuent :  e;TJd.  =  C.  LVL  ••*  scr.  A.  585.  -  Ans.  I.  7,   c.  21.  »»•  u/  :  ColL  Hisn. 
»•  provectionis  :  orig.  ap.  Coustant.  =  C.  LVII.    ••^  hab.  A.  517.  —  Coll.  tr.  p.  p.  %  ^- ^2.  <i.  \^^^1^I^ 
verc  :  Coll.  Hisp.—  Edd.  toll.  o.     •••  dicimus :  Edd.  coll.o.     •*•  si  caput  :  eaed.  =  C.  LVIII.      "*  Non 
pertinet  ad  Hormisdam ;  cf.  ad  c.  39,  supra  ead.  —  Ans.  L  7,  c.  22,  et  1. 11,  c.  87.  Polyc.  11.  «,  i.  M. 
*^»  monauerio  :  Ans.-Edd.  coll.  o.    ^^  pervenire  :  eaed.    •^*  et  :  ead.r=C.  UX.    •«  scr.  A.  49*.  --^n». 
1.  7,  c.  18.    »*•  add.  :  fas  esse  :  Ans.  -  £dd.  coll.  o.    •*'  relicta  :  eaHl.  ;=  C  LX.     ^  Bp.  »  ff  |*-^?*?l 
ris.     •*»  cf.  conc.  Nic.  c.  9.  =  C.  LXI.    •"  scr,  A.  404.  -  Coll.  Ir.  p.  p.  1 ,  U  ^,  c-  \^«  ^«^'  ^'  ^»  ^'  ^^* 


M5  DECRETI  PARS 

C.  LXI.  Nen  debet  fieri  eUricut,  qni  post  remisswnem  A 
peccalQrwH  mUilia  ciHgulum  habuiL 

Si  qiiis  post  remissionem  peccalorum  cingiiium 
mililiae  saecularis  liabaerit ,  ad  clericatum  admilti 
oinnino  nonjdebeu 

Gratian.  Polett  et  aliter  intelligi.  Ett  quadam 
peenitentia,  qum  Molennit  appellatnr,  quae  temel  tan- 
tum  in  eccletia  conceditur,  de  qua  Ambrotiut  "^  ait : 
Sicut  imum  est  baplisn.a»  ita  uuica  est  poenitentia. 
hem :  Non  est  secundus  locus  pcenitentise.  Merito 
reprekenduntur  >>,  qni  saepiQS  agendam  poeniten- 
liam  putant,  quia  luxariantur  in  Cliristo.  Nam  si 
vere  agerenl  poeuiteMtiam ,  iterandaiii  posfea  nou 
pularent. 

C.  LXI!.  Deeodem. 
Item  Augustinus  ad  Macedonium^  epitt,  B 

Ll  V  "«. 

Quamvis  caule  et  salubriler  provisnm  sit,  ut  iocus 
*iilius*  liumilliiiisepoenitentixsemel  taniuuiineccle- 
sia  Goncedatur.  ne  medicina  <  nimis  utilis  vilis  ''* 
l-.abeatnr ,  lamen  quoiidie  peccaniibus  nunquam 
per  p(enileiitiam  venia  negatur. 

Gratian.  Heec  autem  poenitentia  quomodo  impo^ 
nenda  tit,  iii  Agathensi  Coiicilio  legitur,  iu  quo  tic 
statutum  ett  c.  15  "*  : 

C.  LXlll.  Quomodo  peenitentet  ad  poenitentiam  ac- 
cedunt. 

Pocniienies  temporc,  quo  pcenilcniiam  pelunt, 
ioipositionem  manuuni  et  ciliduni  super  caput  "'  a 
sacerdote  (sicut  ubique  constituluin  ^*  es!)  conse- 
quanlur  ''^.  Si  aulein  coinas  non  deposueriiit,  aut  ^ 
vesiimenta  iion  niulavcrint,  abjiciantur,  et  iiisi  di- 
};ne  popnituerinl,  iion  recipiantur.  Juvenibus  etiam 
M*  poeniieutia  non  facile  committenda  est  propier 


PUIMA.  DIST.  L.  SS4 

a>tatis  rragiliiaieni.   Viaticum    tamen  omnibus  ia 
niorte  posiiis  i:on  est  negandum. 
C.  LXIY.  Qu€s  tint  tervanda  in  tolenni  pcndtemtia» 
Item  ex  eodem  ^  *••. 

In  capite  quadragesiRiae  omnes  poenitenleSt  qui 
publicam  suscipiunt  aut  suscepercnt  poeniteniiaro, 
ante  fores  ecclesiae  se  reprxsentenl  episcopo  clvlia- 
tis,  sacco  iiiduti,  nudis  *'^  pedibus,  vultibus  in  ter- 
ram  deniissis  '*S  reos  se  esse  ipso  babitu  et  vuliu 
proiesiantes.  Ibi  adesse  debenl  ***  decani,  id  esi  ar- 
cliipresbyieri  parochiaruni  »"el  presbyieri  •  poeni- 
teiiiium,  qui  eorum  '•*  conversationem  dilrgenter 
inspicere  debent,  et  secundum  modum  culpae  pce- 
niientiam  per  prasfatos  '*'  gradus  injungere.  Post 
bseceos  in  ecclosiam  introducant '**,  et  cuai  omni 
clero  sepiem  poeniienilales  '*^  psalnios  in  terra  *^ 
prostralus  episcopus  cum  lacrlmis  pro  eorum  abso- 
luiione  decantet ;  tunc  resurgens  *''  ab  oraiioiic, 
justa  quod  canoiiesjubent,  manuseis  imponat,aq.iam 
benedictam  super  eos  spargat,  cinerem  prius  iniital» 
deinde  cilicio  capita  eorum  operial,  et  cura  geiniiu 
et  crebris  suspiriis  dcnunciet  eis,  qiiod  sicut  Adam 
projectus  est  de  paradiso,  ita  ipsi  "•  pro  peccatis  ab 
ecclesia  abjiciuntur  *'';  post  bxc  jiibeat  minislris, 
ut  «os  exlra  januas  "•  ecclesiaeexpellaul,  clenis  vero 
prosequatur  eos  cum  responsorio  *^* :  In  tudore  vul- 
tut  lui  vescerit  pane  £«o,  eic,  ut,  vidcntes  sanctain 
ecclesiam  pro  "*  facinoribus  suis  ireniefactaiii  al- 
que  commolani,  non  parvlpendant  poenitentiam.  In 
sacra  autem  Domlni  cceiia  rursus  ab  eorum  decanis 
"•  et  eorum  presbyteris  Hecciesiae  lirainibus  reprae- 
senlentur. 

Gratian.  Hanc  pcsnitentiam  nuUi  unquam  derico- 


NOTATIONES  COBRECTORUM. 


C.  LXI.  b  Reprehenduntur :  Legebatur  :  repC' 
riuntur,  Enieiidatdm  est  bic  ex  originali,  quod  ta- 
men  ileri  noii  putuit  itifr.  c.  reperiuntur,  de  poen. 
dist.  3«  qtiia  vox  :  reperiunlur,  ibi  est  iiiitium  capi- 
tis. 

C.  LXII.  ^  Ne  medicina  :  lii  aliquot  vetustis 
excinplaribiis  Gialiani  caput  lioc  est  conjunclum 
superiori.  Locuin  riiiin  AugMStint  suo  iiiodo  aplat. 
ApudiUuin  quideni  lioc  loco  iia  legilur:  Ne  medicina 
vilis  minus  utHii  esset  tegrotity  qua:  tanto  magis  talu- 
brit  ett,  quanto  minut  centenitibilit  fuerit,  Quit  ta- 
men  audeat  dicere  Deo :  Quare  huic  homini^  qui  post 


primam  paenitentiam  rurtus    se  la^ueit  uuquitatit 
obstringity  adhuc  iierum  parcis?  etc. 

C.  LXIV.  <i  Ex  eodem  :  Ex  Agalliensi  etiam  ciunl 
Riirchardnset  lvo,et  Rbebaldus  Cardinalls(qui  leiii- 
pore  Pascbalis  P.  claruit)  in  iibro  suo  de  poenilentia 
publice  non  iteranda.  In  uno  taineii  manuscrluio 
Rurchardi  exemplari  citaiur  ex  Pcenitenliaii  Ro- 
niano.  Sentenlia  vero  hujus  capiiis  magna  ex  parte 
habelur  in  PontiOcali,  et  Ordine  Romano  a  pag.  t\ 
usque  ad  50. 
«  E/  presbyteri :  Apud  Rurchardum  legitur  :  id  eit 
D  presbijtcri. 


DiST.  L.  C.  LXI.  '«^  libr.  2  de  poen.  c.  iO.  —  cf.  c.  i  et  49.  D.  5,  dc  poen.  =  C.  LXII.  "•  scr.  A. 
4U.— Ivo  Decr.  p.  15.  c.  24.  Petr.  Lonib.  Sent.  L  4,  disl.  14,  c.  3.  —  iiifr.  D.  3,  de  poen.  c.  22.  •••  fiimu 
titit  haberetur  :  £d.  Bas.  ••^  hab.  A.  SOO.  —  Capit.  I.  5.  c.  58. 1.  7,  c.  310.  Reg.  1. 1,  c.  290.  Burcb.  I.  19,  c« 
27.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  17.  •••  capHa  :  Reg.  Ivo.  ?—  <?.  tua  :  Edd.  coll.  o.  •••  ttatutum  :  ead.  ••^  conse- 
quuntur  :  Ed.  Bas.  •••  enim  :  Ed.  Bas.  =  C.  LXIV.  ••*  Repertum  esl  inter  Capitula  Theodori  c.  40,  ex 
quibus  transiitin  coll.  Reginonis  1.  1, 1.  291,  inscriptione  :  Unde  supra.  El  inde  faclum  est,  ut  Burch. 
K  19,  c.  26,  et  post  eum  Ivo  Decr.  p.  13,  c.  4«'),  rem  niinus  recte  intelligenles,  conc.  Agath.  capitis  rontem 
laudarent.  •••  absunt  ab  Theod.  ••^  prottratit :  Theod.  -—  Rec.  Burch.  Ivo.  ••*  adetse  debent  archi- 
pretbyteri  paroeliiarum^  t.  e.  pretbyteri  pmnitentium  :  Theod.  •••  add.  :  ctim  tettibut^  id  est :  Reg.  —  In 
Edd.  coll.  o.,  exc.  Bas.,  sic  legttur  :  dec,  t.  e.  archipresbyteri  ,  pretbyleri  paroch.  et  pretbtfter 
{presbyteri :  Ed.  Antw.)  p(Bfiifen/iiim.  ••^  add.  :  pxnitentiam  et :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  *••  preefixo*  : 
Theod.  —  Coll.  fcitt.  •••  introducat :  iid.  —  Ed.  Bas.  ••'  pmnitentiw  :  Coll.  cill.  —  Ed.  Bas.  »•■  terram  : 
Theod.  —  Coll.  citt.  —  Ed.  Bas.  »•»  conturgens  :  Reg.  "^  et  ipti  :  Theod.  —  Coll.  citl.  —  Ed.  Bas. 
^^  dejiciuutur  :  Rcg.  »'•  januam  :  Thcod.  —  Ed.  Bas.  "^»  Genes.  c.  3,  v.  19.  »'*  ob  fac.  :  Reg.  - 
prof  ;  Lugdd.  II,  III.     »"  rfec,  et  eor.  :  abs.  a  Theod.  —  rur»(«  eccL  lim,  te  reprcctenteni :  Rcg. 


M5                                           DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  Lf.  igC 

Tumaqere  eonceditur^  attiue  ideo  tmjusmodi  pcsmten-  A  bit  pro  eof  Uiide  liojusmodi  lapsis  ad  promereiidura 

le»  ad  derum  admitti  prohibentur.  misericordiam  Dei  privala  esl  expeleiida  secessio  ^, 

Vttde  iu  Carihaginensi  Concilio  Y,  eap.  11,  statu--  "^^i  i^lis  salisfaclio,  si  fueril  digna,  sit  eliain  fru- 

Ittfft  est  "• :  cluosa. 

C.  LXY,  Ctericis  non  imponatur  manus  tauquam  pce-  Graiian.  Probantur  etiam auctoritate  Toleiani  Con- 

/-     «    ■     j        ...  "*'^'''**"*'  cilii  l  "*  hujuscemodi  ptenilentes  ad  clerum  non  ad 

Confiruiandum  •"  est  ut,  si  quando  presbylerl  ^,,/.«./1.  in  quo  c.  2  sic  staiutum  est : 

y^  diieoni  in  Miqua  graviori  cuipa  convicli  fuerinl,  c.  LXVlll.  Causa  necessitatis  ud  clerum  pwnitentes 

qiia  eos  a  roinisierio  necesse  sit  removeri,  non  els  admitiantur. 

manus  lanquam  pcenitenlibus  vel  lanquani  fidelibus  Placuit  ul  poDnitentcs  •••  non  admittantur  ad  c}e^ 

iaicis  imponatur,  neque  unquam  permiilendum  ut  rum,  nisi  tantum  si  necessltas  aiit  usus  ejcegerit; 

rebaptizali   ad    clericatus  gradum   promoveantur.  •el*  tonc  inler  ostiarios  deputentur  •••  vci  inler  le- 

Ujide  Siricius  Papa  IJimerio  epist.  i,  c.  14  •'»  :  ctores,  ita  ut  evangelia  aut  epistolam  »•'  non  legani. 

C.  LXVL  Nec  elerico  panitenliam  agere,  nee  pmni-  8  *•  Si  qui  aulem  •anie'  ordinati  sunt  diaconi  •••, 

tenliad  ctericatum  accedere  permitiitur.  inler  subdiaconos  babeanlur,  i(a  ut  maniiin  non  iiii- 

IHud  quoque  nos  par  fuit  provldere,  ul  sicut  poe-  B  ponant,  nec  sacra   conlingant.  §  2.  Enm  «••  vero 

niientiam  agere  cuiquam  '^*  non  concedilur  clcrico-  pcenirentem  dlcimns,  qui  post  baplismuin,  aot  pro 

rom.  iia  *ei*  post  pceniludineni  ac  reconcilialionem  bomicidio,  aut  pro  diversis  critninibus  gravlssimis^ 

nulli  •••  unquain  laico  liceat  bonorem  clericainsadi-  que  peccatis  publicam  pocnitenliam  gerens  sub  eilicio 

pisci,  quia,  quamvis  sint  omnium  peccatorum  con-  ^^  divino  fuerit  reconciliaiiis  allario. 

tagione  mundaii,  nulla  lamen  debent  gerendorum  VII  Pars.  Gratian.  Apostata:  quoque  ad  clericatus 

sacraroentorum  instrumenta  suscipere  ••%  qui  du-  officium  admitli  non  debent. 

duui  fuerunt  ••»  vasa  vilioruni.  Unde  iii  Concilio  Arelalensi  II,  cap.  i5  "" : 

C.  LXVll.  Presbyteris  et  diacomt  tanqnam  pafni/en-  ^.  LXIX.  Ad  ctericatus  ofrtcium  non  admittanlur  npo 

tibus  tton  debent  manus  imponi,  stata:. 

Item  Leo  Fapa  Rustico  Nnrbonensi,  epist.  XC,  cap.  "*»•  ^"»  P«^^  sanctam  religionls  profcssionem  apo- 

2  '•*.  stalaniciad  ssecularem  »••  redeuiil  conversationcin, 

Alienum  est  a  coiisuelmUne  ecclesiaslica ,  ut  qui  el  posimoduin  poeniientix  "•  remedia  non  rcquiriiiil, 

in  presbyterali  bonore  aut  *in'  diaconii  gradu  fuei  iiit  sine  poeniientia  coininunionein  peniuis  non  accipianU 

consecrati,  ii  pro  crimiiie  aliquo  suo  per  inanus  im-  Quos  etiam  jubemus  ad  clcricatus  otriciuni  non  ad- 
positionero  remedium  accipiant  poeniiendi ;  quod  sine  C  mitli.  Et  quicnnque  ••^  ilie  sit,  post  poenitenti;tm 

dubio  ex  aposloHca  tradilione  descendii,  secundum  sxcularem  babiiuni  accipere  non  prsesuiiiau  Quod  si 

quod  scriptum  est :  Sacerdos  ^  si  peccaveril,  quis  ora-  praesumseril,  ab  ecclesia  alieiius  habealur. 

DISTINGTIO  LI. 
GRATIANUS.  Unde  ait  InnocentUis  Papa  Episcopis  in  Toletana  • 

l  Pars.  Ecce.quod  criminosi,  ttelnon  vere  pcstti-  ^modo  constiiutis,  epist.  XXIV ,   c.  i    . 

tenies,  vellpubiicam  pe^nitentiam  agentes,   a  sacns      C.  L  PostbaptismurnmiiUantes,  vei  in Jorodecertai^ 

,.:  ..  -L        4^-    .  tes,  a  sacrts  prolubentur ordmtbus. 

prehibenlur  ordtntbus.  Adjecu  quvque  sancta  mater  .      . 

ecdetia,  ut  curiales.  aia  post  {baptuma  miliuntes,  Aliquantos  •  ex  bis,  qui  post  accoptam  bnpusim 
aut  in  foTo  decerlanles,  a  saeris  proitibeantur  ordt-  graliam  in  forensi  exercitatione  versali  sunt  el  ob- 
nibut.  tinendi  periinaciam  susceperunt,  acciios  ad  saccrdo- 

NOTATIONES  CORUECTORUM.  .  .  ,^^^^  .^„,,„„, 

C.  LXVII.  «  Sacerdot :  Vulgo  sxpe  indicatur  in  0  «e  transgrediendo  pr(vciptta.,  qut  ad  tnierceaem 
niargine  locus  isie  ex  1  Reg.  2,   ut  infr.  de  poen.      pro  aliis  ordinatus  est?  ^,,,:^,,^  coiW- 

disu  I,  c.  Si  tacerdos,  quum  lamen  in  eo  scripur»  ^  Secessio  :  Sic  emcndatum  ejt  ex  ^^7";^  V"^^^ 

loco  in  vulgata  legatur  :  Si  autem  in  Deum  peccave-     cibus  ei.epislola  ipsa;  et  hanc  .le^l^o^em  "•»"  ^    ^^ , 
rit,  quit  orabit  pro  eof  Verum  R.  eliam  Gregorius    '  clor  glossiC,  quod  ex  maiinscripus  8»;',*;"     ^^.-  .  a 
ad  illum  locum  in  morali  inlerprelaiione  lalein  sen-      idcirco  el  in  ea  eineiidaiiduni.  Anlea  K^eu 
teniiam  elicit :  Quis  ei  intercessor  remanet,  quum  iiie      exvetenda  succetsio^ 

DiST.  L.  C.LXV.  "•  hab.  A.  401.  —  Reg.  1. 1,  c,  310.  Coll.  tr.  p.  p.  ^.  r.J9,  c.  ii.  ^"«^^^^ll^CoU.  vr. 
Ivo  Decr.  p.  15,  c.  85.— CapiU  I.  5,  c.  66.  •"  Confirmatum  :  orig.  =C.  LXVI.  "^*  scr.  ^'^\j9  nwlti  uti- 

p.  p.  I.  t.  36,  c.  9.  Burch.  I.  19,  c.  49.  Ans.  I.  7,  c.  20.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  54,  p.  15,  c.  65. ^    \S%S\' 

quam :  Edd.  eoll.  0.  •••  cuiquam  non  :  ca^d.  »•»  acdpere  :  ea;d.  pr.  Bas.  •••  (««^«"^-  *^*l; .**  ,:^Deer .  WV 
•••Ep.  167.  (scr.A.  458Tel  459)  Ed.  Baller.  -- Ans.  I.  11,  c.«8.  Biircli.  L  ^^c.  71^  l%o     ^^^  ^  vu 


Hisp.      •••  concitio  :  Ans.  —  P.  VU.      •"  hau.  non.  serius  a.  ^w.  —  ^"••-  " •  f-  f-  -•  v  ^  '  ,  ^32=*-^- 

L  19.  c.  67.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  81.=C.  LXIX.  •••  ad  smcutuw  redeunt  :  orig.— Ivo.— fcd.  m^ 
••»o«iiil«i/iiim:Edd.  coil.o.  exc.  Bas.    •»* ^ui :  Ed.  Bas.  ?  ««««!<>»»    o^  «^^  ^ 

DisT.  LLP.L    *  ro/omna  ;  Coll.  Risp.  ei   Isid.  Meil.    •  Kr.  c  A.  404.  C.L        </««"• 
exclamalioueui  deinceps :  orig. 


tt7  DECRETI  FARS  PRIMA.  DIST.  U.  ttS 

lium  esse  comperimus,  e  quonim  numero  ^  Ruflnns  A  ▼olupUtes  exhibere,  qoas  a  diabolo  ifiTentas  esse 

non  «iubium  est,  et  ludonim  et  mimonim  '*  appara* 


eC  Gregorius  perbibeatur ;  aliquaiitos  ex  militia,  qui, 
quum  potesiatibus  obedienint,  saeTa  '  necessario 
prascepta  snnt  exscculi;  aliquantos  ex  curialibus» 
qui,  dnm  parent  *  poteslatibus ,  qiiae  sibi  siint  irope- 
rata  fecenint;  aliquantos,  qui  volupiaies  et  edilio- 
nes  populo  celebrarunt,  ad  honorem  suromi  sacer- 
dotii  penrenisse,  quorum  omnium  neminem  'ne*  ad 
societatem  quidem  ordinis  clericorum  oportuerat 
perYCnisse'.  Qu»  si  singula  discuiienda  mandemus ', 
Hon  modieos  motus  aut  scandala  liispaniensibus 
provinciis,  quibus  nederi  cupirous,  de  studio  emen- 
daiionis  *  inducemus  ** ;  idcirco  remiitenda  potius 
hacc  putamus,.  Sed  ne  deinceps  siroilia  comroitian- 
tur,  diJeciionis  veslrae  maiuritas  providere  debebst, 


tibtts  aut  praeesse,  aut  forsitan  interesse.  Sit  cerlQ 
in  exemplum  sollicitudo  et  iristitia  fralnim,  quam 
saepe  perlulimus  imperatore  praesente,  quumprohis 
saepius  rogaremus,  quam  ipse  nobiscum  positus  co- 
gnovisti,  quibus  non  sokim.inferiores  clerici  ex  cu* 
rialibus,  venim  etiam  in  sacerdotio  coosiituti  ingeos 
molestia  u(  redderenlur  instabat. 
C*  IV.  Non  prcmoveatur  ad  diait^naium^  qui  posi  ^o* 
plimum  ad  fidelem  necandum  aecinctut  fneriim 

Uem  ex  Concilio  Toletano  1.  cap.  8  "• 
Si  quis  post  baptismum  "  militaverit,  el  chlamy* 
dem  sumserit  aut  ^  cingulum  ad  necandos  "  fideles*, 
edanisi  gravia  non  admiserit,  st  ad  clerum  admissns 


ui  lantaB  usurpationi  saltero  nunc  finis  necessarius  ^  ^"®"^»  diaconii  non  accipiat  dignitatem. 

C.  Y.  A  quibtts  debel  ene  immunii^  qui  in  epiteopum 
orditiatur  ■•• 


imponalur,  eo  ^*  Yideticet  constituto,  ut,  quicuuque 
lales  ordinati  (ueriui,  cum  ordinaioribus  suis  depo* 
BftnUir. 

C*  H.  De  quibu»  laicie  aiiqui  ad  cUriealum  ncn  po^ 

$uni  pervenire. 
Uem  Felici  Episcopo  NucerianOf  epi$t,  /F,  c.3  "• 
Dcsignata  stint  genera  laicoruni,  de  quibus  ad  cle- 
ricatum  pervcnire  ^'  non  possunt,  id  est,  si  quis  R» 
delis  'militavcrit  ^^,  si  quis  fidelis  causas  egerit,  hoc 
esl  posmUiTeril,  si  quis  fidelis*  aduiinistraverit.  De 
curialibus  autem  manifesta  raiio  est,  quoniain,  etsi 
jnvcuiantur  huiusmodi  viri,  qui  debeant  cieiici  fleri, 
lamen  quoniain  saepius  a  curia  "  repetunlur,  ca- 
vendom  ab  his  esl  propter  tribulationein,  quae  8a>pe 
de  bis  ecclesias  provenil. 

€•  III.  Non  admitiantur  curiates  ad  clericale  ofi- 
cium» 

Idein  Victricio  Epiecc^o  Rothomagen$i  ^   epist.    II ^ 
cap,  II   *•. 

Praeterea  frequenter  quidam  ex  fratribus  nostris 

coriales  Tel  quibuslibet  publicis  functionibus  occu* 

patos,  dericos  facere  coniendunt,  qutbus  '*  postea 

m^or  tristitia  ^\  quum  '^de  revocandis  eis  aliqoid 

ab  iroperttore  praecipitur,  qnam  gratia  nascilur  de 

accito  *••  Constat  enim  eos  in  ipsis  muneribus  etiam 


lum  ex  Concilio  Toletano  IV,  cap.  19  "^. 
Qui  in  aliquo  crimlne  detecti  *•  sunt,  qui  infamiae 
nola  aspersi  sunt,  qui  scelera  aliqua  per  publicam 
poeniteniiam  se  admisisse  confessi  sunt,  qui  in  bae- 
resin  lapsi  sunt  vel  qui  in  hxresi  bapiizati  aut  reba- 
piizaii  esse  noscuniur,  ijui  semeiipsos  abscideninl 
aut  naturali  dcfectu  inembrorum  *aut  decisione*  ali« 
quid  ^  **  minus  babere  noscnniur,  qui  secundae  uxo- 
ris  conjunctionem  soriiii  sunt  aut  numerosa  conjugia 
frequeiitaverunt,  qui  viduam  vel  a  marito  relictain 
duxeruiit  ant  cormplaruin  marili  fucrunl,  qui  con- 
cubinas  aut  fornicarias  ^  habuerunt,  qui  servili  con- 
C  ditioni  obnoxii  sunt,  qui  ignoli  sunl ,  qui  neophiti 
vel  laici  sunt,  qui  saeculari  militise  dediti  sunt,  qui 
curiae  nexibns  obligati  sunt,  qui  inscii  literanim 
sunt^  qui  nondum  ad  trigliila  annos  perveiierunl, 
qui  per  gradus  ecclesiasticos  non  ascenderunl  **»  qui 
ambitu  honorem  quaeruni,  qui  muneribus  honorem 
obtinere  moliuntur,  qui  a  decessoribus  *^  in  saeerdo» 
lium  eliguntur.  §  i.  Sed  nec  illc  deincepa  sacerdos 
erit,  qoem  nec  clerus,  nec  populus  propriae  ciTitatis 
elegit,  vel  aucloritas  metropoliiani,  vel  comprovin- 
cialium  sacerdotom^  assensus  non  exquisivii.  Qui- 


NOTATiONES  CORRECTORUM. 

DiST.  LI.  C.  IV.  •^Ad  neeandos  fidele$  :  Verba  baec  D  vei  aeseetione. 
non  sunt  in  codice  Lucensi  regio*.  *  Aut  formcariae :  In  codice  Lucensi  regio**   legi- 

G.  V.  )>  Aut  decisione  :  Addita  haec  sunl  ex  concl-  tur :  ad  fumicationes ;  quod  Tidetur  intelligendum  de 
liis  olim  Colonia»  ac  LiiteliiP  iinpressis.  In  novissima  concubtnis  ad  tempns  adhibiiis,  ut  supr.,  disiinct. 
Tero  Golouiensi  editione  legilur  *  vei  defeaione^  pro:      54,  c.  1$  qui,  est  annotatuin. 

DiST.  LL  C.  I.  ^  iiiiiii«ro  aiiqui  proftibentur  ad  ministerium  assumi  :  Ed.  Bas.  *  severa  :  Coll. 
Hisp.  el  Isid.  Merl.  —  desiderauir  apud  Constanlium.  •  parereut :  Edd.  coll.  o.  '  pervenire  :  Coll.  Hisp. 
-*£dd.  coil.  0.  •  maiidareatais  ;  EtUI.  coll.  o.  *  emendationes  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.Liigd.  II,  III.Antw. 
<•  indieeremus  :  Ed.  Lugd.  I.  —  induceremus  :  Edd.  colL  rel.  —  inducimus  :  Coll.  Hisp.  —  indieemns  : 
Isid.  Merl.  *^  seqoentia  ex  margine  in  texinm  Isid.  Merl.  irrepsenint.  =  C.  II.  "  Ep.  incerti  teinporis. 
—  Ans.  1. 7,  c.  40.  Ivo  Decr.  p.  o,  c.  95.  Polyc.  I.  2,  t.  31.  —  Miceriano  Ep.  :  Eda.  coil.  o.  **  aliqui 
venire  :  e»d.  "«  qui$  L  mi/.  ;  desiderantur  io  Coll.  Hisp.  *•  ad  curiam  :  Coll.  Uisp.  —  Isid.  Merl.  — 
Ans.  Ivft.  ~  Edd,  Ai^.  Bas.  =  C.  III.  "  scr.  A.  404.  —  Ivo  decr.  p.  6,  c.  549.  "  pro  qnibus  :  Edd. 
coU.  o.  *•  add. :  esi :  eaed.  '*  Kinc,  ^iitim  ;iim  :  eaed..  Arg.  et  Nor.  missa  voce  :  tunc.  **  de  acc*  :  non 
8UOI  itt  Coll.  Hisp.  '^  munerum  :  CoosUnt.  —  CoU.  Hisp.  —  minorum :  Ed.  Bas.  =:  C.  IV.  **  hab.  A. 
400.  —  CoU.  ir.  p.  p.  2,  t.  55,  c.  4.  ■•  add.  :  aeeeptum  :  Edd.  coll.  o.  •*  ac  :  e£d.  *'  necandum  :  caed. 
<—  *  neque  Goll.  Ilisp. ;  sunt  umen  ap.  Merlin.  =  C.  Y.  ••  eu  ordinandus  :  Edd.  Arg.  Bas.  "  hab.  A. 
635.  ^  Coli.  tr.  p.  p.  <2,  I.  57,  c.  5.  ••  detenti :  Edd.  coll.  0.  **  ai. :  deiider.  in  Edd.  colt.  o.  exc.  Arg. 
Bas.  —  •*  ei  Coll.  Hisp.    ••  acceiserunt :  CoU.  Hisp.    «•  prwdecess.  :  Ed.  Bas. 


«80  DECRET!  PARS  PHIMA.  DIST.  LIV.  199 

ciinque  ergo  deinceps  ad  ordinem  sacerdoiii  poslu-  A  ctoritate  vel  pneseiilla  cjus,  qui  esi  in  melropoli  ** 
laiiis  ",  et  in  bis,  qux  praedicla  sunl,  exquisilus,  conslilulus.  Episcopus  autem  comprovincialis  ibi 
in  nuHo  liorum  deprehensus  fuerit,  et  examinatus  consecrandus  esl,  ubi  metropolitanns  elegerit ;  me- 
probabili '*  yita  et  doctrina  exsliteril,  lonc  secun-  tropoliianus  aulein  non  nisi  in  civitate  metropoli, 
dum  synodalia  yel  decretalia  constituta  curo  oronium  comprovincialibas  **  ibidem  conyenientibus.  §  2.  Si 
clericonim  vel  civium  volunlate  ab  universis  com«  quis  auiem  deinceps  contra  priedicta  veiita  canonnm 
provincialibus  episcopis,  aut  cerie  a  tribus,  In  sacer-  ad  gradum  sacerdotii  indignus  aspirare  contenderii» 
dotem  die  dominica  consecrabitur,  convenientibus  *^     cnm  ordinatoribus  suis  adepti  bonoris  lericulo  sub- 


uvtcui  uie  uuuiiiiica  cuiiHCcrauiiur,  vuiivciiiciuiuus '^       viiiii  uru 

ceteris,  qui  absenies  aunt,  literis  soiSy  et  magis  au«     jacebit. 


DISTINCTIO  LII. 

GRATIANUS.  porutor  istarum  liierarum  diaconalus  et  presbyle- 

Qui  vero  prmUrmiuis  aliquibuM  gradibu$  non  $uper-  ratus  ofBcium  idoneus  sit  peragere  nec  ne*  quuro 

bia,  $ed  negligefUia  ad  majorem  a$cenderitt  tamdiu  a  ad  id  prsepostero  '  cursu,  subdiaconatus  ordine  post- 

majoribu$  ab$tineaif  quou$que  congruo  tempore  pr(S'  posito,   negligentia    potius  quam  superbia  cogno* 

iermi$eo$  accipiat.  3  scatur  ascendisse.  Unde  nos  consulendo  cajritati  tuae 

Unde  Alexander  •  II  $eribit  Gnmaldo  Con$lantinen$i  mandamus,  ut  ab  officio  sacerdotali  eum  probibeas» 

Epiuopo  ' :  donec  proximo  qiiatuor  teniporum  jejunio  sobdia- 

C.  I.  De  eo,  qui  $ubdiaconatu$  ordine  po$tpo$ilo  conalus  ministerium  sibi  rile  iinponas,  et  sic  dein* 

diaconu$  ei  pre$byter  e$t  ordinatu$.  ^^^^  ^j  ^ajora  officia  eum  redire  concedas. 

Solkiludo  dilectionis  tu»  stoduit  coosulere,  utrum 

DISTINCTIO  LIII. 

GRATIANUS.  i""^  converlantur,  vestra  studui  fraternilali  trans- 

Curiale»  autem,  ut  $upra  $eriplum  e$t,  ideo  orrfj-  niitiere,  boc  maxinie  •  exhortans,  quod  hi,  qul  a»- 

nari  prokibentur,  quia  frequenter,  dum  ab  eccle$ia  re-  culi  actiooibtts  implicali  suni,  In  clero  ecclesi»  pr»- 

petuntur,  plurima  incommoda  eccle$ia  con$equUur^  propere  suscipiendi  non  sunt,  quia,  dum  iii  ecclesia- 

telquia  iidem  curiale$  non  voto  religiom$,  $ed  ut  slicohabilu  nondissimiiiierquara  »  vixcrantvivunl, 

oficiorum  $uortim  ratiociniafugiant,  ad  eccteeiam  $e  nequ;kqnzm  student  sasculum  /ugere,  sed  mulare. 

tran$ferunt.  Quod  si  etiam  tales  quoque  ^  monasteriuin  peiunt» 

tr  j   n         •     T^  'L-,  rL   vji  D        w  j-  s  C  susciplendi  nuUo  niodo  sunt,  nisi  prius  a  ratioci- 

Unde  Gregonus  Papa  $crtbtt  hb,  Yll  «ep.,  Indxct.  ^    ..    ;      . ,.  .      ,     ,    .  ^     .      .  .    ^.      . 

i,  epi$t.  il,  omnibu$  Epi$copi$  SiciUai   de  iege      »"S  •  pubbeis  absoluti  fucrinl.  {  i.  Si  qul  vero  ex 

Mauritii  Augu$ti  ^ :  miliUribttS  viris  •  in  monasleriis  convertt  *  festi- 

C.  I.  Quare  $it  con$tiiutum^  ne  euriate$  ordinentur.      nant,  non  sunt  leroere  suscipiendt,  nisi  eomm  vita 

Legem,  quam  piissimus  imperator  dedit,  ne  for»     fuerlt  subtililer  inquisiu.  Et  juxu  normam  regula- 

tasse  bi»   qui  miliii»  vel  raiionibos  sunt  publicia      rem  debent  in  suo  babitu  per  triennium  probari  % 

obligati»  dum  causarum  suarum  periculum  fugiunt,     et  ttinc  moDachicum  babitum  Deo  auotore  ausci- 

ad  ecclesiasticoffi  habitum  veniaot  vel  in  mooaste-     pere. 

DISTINCTIO  LIV. 

ru  ATiA*MTTQ  ^^^*  ^^  Eplscopus  $eribli  eni$i.  1  omnibu$  Epl$eO' 

bHAiiAr^us.  ,  p^  p^  Campamam,  etc.  * : 

1  Fars.  Servi  autem  ordinari  prohibentur,  ni$i  o  G.  1.  Servu$  ad  clericatu$  oficium  non  promoveatur. 
propriie  domini$  Ubertatem  legitimatn  con$equaniur.         Nulhis  «  episeoporom  servom  aiierius  ad  clerlca* 

NOTATIONES  GORREGTORUM. 

DisT.  LIL  G.  I.  •  In  libro  pervetusto  est  epistoia  D  tiani  exeniplaribus  et  apod  Ivonem  legitur :  nuiuerie, 
ejusdem  Alexandri  ad  Gervasium  Reroensein  ar-      ui  signiGcentur  mililes  in  breviculo  seu  matricuU 
cbiep.,  cui  lioc  idem  consilium  dal,  quod  lluinaldo      descripti. 
Gonstantiensi  ep.  se  dedisse  narrau  Dist.  LIV.  G.  1.  •  NuUu$  :  Gaput  hoc  videtur  con* 

DisT.  Llil.  G.  I.  «  Yirie  :  In  aliquot  velustisGra-      fectum  ex  titulo,  qui  in  codice  canoRum  praeponiiur 

DiST.  LL  C.  V.  **po$tulaiur:  Goll.  Uisp.  »•  probabiii$  :  ib.  *^  conmventibu$  :  Goll.  Hisp.  —  Bohm. 
^  meiropoiiianu$  :  Edd.  eoU.  o.  add. :  tere  :  easd.  exc.  Bas.  >*  a  compr.  :  eaed.  exc.  Bas.  -^  add.  t 
oiRiii^iia  :  Ed.Bas. 

DisT.  Ul.  G.  I.  '  Ep.  ad.  Bmnoldum  Con$taniien$emt  scr.  A.  4065.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  409.  ^pm- 
propero :  Ivo.  —  Ed«  Bas. 

DisT.  LIU.  G.  I.     ^  £p.  5  (acr.  A.  598)  1. 8.  Ed.  Maur.  —  Ivo  Decr.  p.  10.  c.  f  i4.     *  ob  hane  maxkM 
€au$am  :  £dd.coIl.  o.  —  hoe  max.  exeitat  :  Ivo.     '  add.  prtitf   :  Edd.  eoll.  o.      ^quique  :  e»tl. 
*  raiiombus  :  orig.     *  ingredi :  Ed.  Bas.  —  annumerari :  Edd.  coL  rel.     ^  vrobati  -^  $u$cipiant  :  £dd« 
eoll.  o. 

DiST.  LIY.  P.  I.     *  Kr.  A.  445.  -  Aos.  1.  7,  i.  i«.  Polfc.  I.  4,  t.  51. 


m 


DECRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  UV. 


m 


Ms  ofikiuDi  promovere  praesamai»  nisi  forte  eorum 

peiilio  aul  voluuUis  accesseril,  qui  aliquid  sibi  in 

eo  Tendicant  poteslaiis.  Debel  *  enim  esse  imrounis 

ab  aliis»  qui  divinx  mtlitiae  esi  aggregandus»  ut  a 

castris  dominicis,  quibus  nomen  ^us  adscribitur, 

nullis  necessiialis  *  vinculis  abstrabatur. 

C.  11.  De  ieniU  condiiione  nuUus  ad  $acro$  ordines 
deteniat, 

llem  ex  Concilio  Triburiensi  ^  ^. 

Mulli  de  servili  condilione  ad  sacros  ordines  pro- 
rooveantur,  nisi  prius  a  propriis  dominis  legitimam 
Siberlatem  consequantur;  cujus  libertatis  cbarta  ante 
ordinalionem  iii  anibone  public^  legatur,  et,  si  nul- 
lus  conlRidixerit,  rite  consecrabnnlor  '.  Porro  ser« 
vus  non  canonice  consecralus,  postqoam  de  grado 
ceciderit,  ejus  condillonis  sit,  cujus  fuerat  ante 
gradum. 

G.  III.  PALEA. 
[Ex  Concilio  Carthnginensl  I  «,  c.  8  *.] 

c  Magnus  episcopus  Astiagensis  '  dixit,  quid  dl- 
lcctioni  *  vestrae  videcnr,  procuralorcs,  actores  et 
exsecuiores  *,  seu  '*  curatores  pupiilomm  si  de- 
beant  ordinari  ?  Graius  episcopus  dixil :  si  post  de- 
posita  universa  et  reddila  ratiocinia  actus  vitx 
ipsorum  fuerint  comprobati  in  omnibus,  debent  " 
et  cum  laude  cleri,  si  postuiati  fuerint,  bonore  mu* 
nerari  ^*.  Si  enira  anie  liberutem  negoiiorum  *vel 
ofliciorom*  ab  ^'  aliquo  sine  tonsideratione  fuerini 
ordinati,  ecclesia  infamatur  ^.  Universi  dlxeruni : 
Recte  omnia  statuit  sam-titas  tua,  ideoque  *^  ita  est 
*et*  nostra  ista  quoque  sententia.  • 
C.  IV.  Post  donum  iibertaiis  famuii  ecciesim  revo- 
cenlur  in  cierum. 
lum  ex  Coocilio  Tolelaoo  IX.  c.  II  ". 

Qai  ex  faiuiliis  ^*  ecdesi»  servituri  devocaniar  in 


A  clerum  ab  episcopis  snis,  necesse  est  ot  libertatit 
percipiant  donum,  ct  si  bonestx  vjiae  clanierint  me- 
riiis  ",  iunc  demnm  majoribus  fungantur  ofliciis. 
Quos  vero  flagilii  sordidaverit  incorrigibilis  noxa» 
perpetua  servitus  conditionis  religet  in  cntenam  '*. 

Graiian.  Qui  autem  ordinandi  a  dominii  suis  iiber- 
iatcm  consequuntur^  ab  eorum  patrocinio  penitus  de- 
bent  esse  alieni,  ut  in  nuiie  eorum  obsequiis  inveuiau" 
lur  obnoxii, 

Unde  in  Concilio  Toletano  IV,  c.  75,  iegiiur  "  : 

C«  V.  Ad  ciericatum  suuipiuntur  qui  nuiio  obsequio 

retento  a  dominis  suis  iiberiatem  percipiunt. 

Qnicuiique  libertaieni  a  dominis  suis  ita  perci- 
piuut,  ui  nullum  sibi  in  els  obsequium  ^pairoiius 
retentet  **,  Isii,  si  sine  crimine  '*  sunt,  ad  clerica- 

B  tus  ordlnem  liberi  **  suscipiantur ,  quia   directa 

manumisfiione  absoluti  noscuntur.  Qui  vero  retento 

obsequio  manumissi  suut,  pro  eo,  qnod  adhuc  pa- 

troni  **  servitute  tenentur  obnoxii,  nullatenus  sonft 

ad  ecclesiasticum  ordinem  promovendi,  ne,  quando 

volueriut  eorum  doroini,  fiant  ex  clericis  servi. 

C.  VI.  PALEA. 

[Ex  Concilio  Tolelano  •,  c.  82  «\] 

1  De  servorum  ordinatione,  qui  passim  ad  gradus 

ecclesiasticos  *',  promoventur  **,  placuit  oninilHis 

cum  sacris  canonibus  concordari  debere,  et  slaiu- 

tuni   esi   ut  nuUus  episcoporum  deiuceps  eoh  ad 

sacros  ordines  prouiovere  praesumat,  nisi  prius  a 

domiiiis  propriis  libertatem  consecuii  fuerini.  §  I. 

£i "  si  quilibei  servus  dominum  'suum'  fugiens  aui 

C  per  liieras  **,  aut  adliibiiis  iestibus  munere  condu- 
clis  vel  corrupiis,  aut  qualibet  callidiiate  Tel  fratide 

,  ad  gradus  eci  lesiasiicos  pervenerit,  dccrelum  est 
ut  depoiialur,  et  domiuus  ejtis  eum  recipiat.  §  ±, 
Si  vero  avus  vel  pater  ab  alla  pairia   in  aliaio 


NOTATIOMES  CORRECTORIJM. 


prirao  decreto  Leonis  I,  et  ex  parte  posteriore  tpsius 
decreti,  in  qua  excepiio  eoruin,  qo®  prius  siatuii, 
coniinetur ;  prior  antem  pars,  qua:  bic  deest,  babe* 
ti^r  infr.  ead.  c.  admittuntur. 

C.  11.  ^  Conciiio   Triburiensi :  Hujus  eapiiis  in 
conc.  Tribur.  c.  29  senientia  poiius  babetur,qaam  d 


Burchardo,  Ivone,  Decreial.  in  c.  un.  de  oblig.  ad 
ralioc. 

^  Ecciesia  infamaiur  :  Sic  emendaium  est  ex  ccn- 
cilio  et  decreial.  ei  Burcliardo  ei  Ivone*  Aniea  lege- 
'batur :  ab  ecciesia  infirmeniur. 

C.  VI. «  Toletano :  Sic  etiam  citatur  apud  Burcbar- 


\erba,  qu»  aliqua  ex  parie  videntur  convenire  eum  "  dumetivonero.TiVPanormiaVeroTveX 
iis,  qua  scribuuiur  bb.  i  Capitul..  c.  88  de  prdi-      citatur  ex  lib.  I  Capitularium,  ubi  integrum  exsui 
naiioue  servorum  vers.  Ei  quandocunque.  boc  caput,  atque  etiam  capul  posi  hoc%ecundum 

C.  111.  «  Carthagtnenst  :  In  codicibus  impressis      De  rebus.  •-     r^  ««...uuui, 

eiiaiiir  ex  Moguniinensi.  Emendaiam  vero  esi  ex  " 


u  P"*!'  HI*  f  •  ^*.     ^^^'  *•  ^»  «•  **•  ^^^  ^^^^'  P-  ^-  «•  W-    •  necessilatibus  abstr, :  Ans.  =  C  H.    * 
hab.  A.  895.  Reg.  I.  4,  c  407.  Barch.  1. 2.  c.  II.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  48.  Decr.  p.  9;  c.  41.  •  consecrabitur : 
Ueg.  -  Ed.  Bas.  =:C.  Ilf.    •  bab.  A.  548  vel  549.  -  Burch.  1.  %  c  56.  Ivo  Deir.  p.  6,  c.  15?: -1  cf  c 
?'  ^^'  £?""£'*•  ei  c*  4.  X  de  obi.  ad  rat.  (I.  19)    »  Asluagensis  :  Coli.  Hisp.  Ivo.  Augustensis  :   Decreiar 
I.  c.  -.Ed,  Bas.  ---  Augustudinensis  :  Edd.  coll.  rel.  —  Aptongensis  :  Mansi.    ■  diieciionis   :   Edd.  coll  o. 
tuiores  ettam  :  CoII.  Hisp.  —  excusatores  :  Ed.  Arg.    «•  seu  cur.  :  desiderantur  ap.  Iv.    "  debere :  Edd 
coll.  0.    ••  nttm^rart :  Ed.  Bas.    "  ei  ab  :  Edd.  coTl.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  Antw.  **  ideoaue  guee  tua  m  no- 
straest  quoaue  sent.  :  Coll.  Hisp.  =  C.  IV.    «  hab.  A.  655.  -  CoU.  tr.  p.  p.  2,  i.  55,  c.  4.  Ivo  Decr/p.  «. 
c.  573.      «•  famuiis :  Edd.  coll.  o.    *^  add. :  adjuti  :  esed.    «•  catena  :  Ed.  fias.  =  C.  V-     "  hab.  A    (fiss! 
Reg.  1. 1,  c.  394.  Bnrcb.  I.  %  c.  45.  Coll.  p.  p.2,  i.  57,  c.  5.  Ivo.  Pan.  I.  5,  c.  46.   Decr.  p.  6.  c'  146 
Polyc.  I.  2, 1.  51.     «  reiineat :  Ed.  Bas.    •«  add.  :  capilaii :  Ivo.    ••  iibere  :  Coll.  Hisp.    ••  a  vairouo- 
i  •  ""»ff '^^""o-  Ed.  Bas.  =C.  yi.    •*  Imo 6x  Cap.  Reg.  Franc.  1. 1,  c  84,  unde  recie  recitat  Re^no.   1." 
^'J'-.?^?^^  '^"'^'''  *•  ^'  ^-  ^*-  *'^  '•  ^»  «•  *5^-  -  ^^-  <^-^  I>ecreial.  Comp.  I,  ei  c.  4.  X.  de  sifrJnon 
vrd.  (I.  ig).    ••  add. :  indiscreU :  Cap.  —  Coll.  citi.    ••  promoivtejiliir  :  Cap.    •»  Ivo  Pan.  I.  3.  c.  165. 
"  aut  ialHans :  Cap.  —  Coll.  citl.  - '  * 


^^  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  L!?.  9M 

migrans  in  eadem  provincia  (ilium  genuerit.  ei  ipse  A  Iiojnines  suo  juh  debitos  "  alros  jam  clericos,  alioa 

fiiios  ibidem  educatus  •»  et  ad  gradus  ^cclesiiisticos     jam  diaconos  ordinaios,  qunm  nou  solam  post  rao- 

proraotus  fucrit»  el  utnim  seryos  sit  ignotum  ••  slt, 

•t  pootea  Tcniens  dominus  illius  legibus  enm  acqui- 

sieriiy  sanciium  est,  ut,  si  dominus  ejus  illt  liberta- 

tem  dare  Yoluerit,  in  gradu  suo  permaneau  §  3.  Si 

vero  eum  cateiia  serviiutis  a  castris  doniinicis  abs- 

trahere  Yoluerit,gradum  amiltat ,  quia  jnxta  sacros 

canones  vilis  persona  manens  saoerdotil  dignitate 

Aingi  non  potest.  > 

C.  VII.  Sine  palroni  connentu  non  ordinetur^  qui  pa^ 

irocinio  cujuilibet  e$i  obligatu», 

hem  Ex  Concilio  Alartini  Papae  '^ 

Si  quis  obligaius  est  tribulo  servili,  vel  aliqua 

conditione,  vel  patrociniocujuslibel  domus'*,  non  cst 


dernum  concllium  (quod  tantorum  collectione  | 
tificum  sub  omnium  sslul)errimae  provisionis  ^ 
assensu  consiat  esse  perfecium)  bujuscemodi  per- 
sonse  suscipi  non  debercnt  *%  verum  etiam,  si  qni 
forte  in  divinae  cultu  militiae  anle  fuerint  ignorantia 
facicnie  suscepti ,  eliminaii  prorsus  et  exuti  rell- 
gioso  prlvilegio,  ad  doniinorum  suorum  possessio- 
nes  jusla  debuerint  "^  admoniiione  compelli.  Et 
ideOf  fratres  carissimi,  eos,  quos  supradicii  viri 
actores  in  clericatus  oflicio  monslravcrint  deiineri, 
discussos  et  obnoxios  approbatos,  cusiodito  ^  legum 
trainite  sine  inlerniissioue  resiiiuite,  ita  ut  si  quis 


,.       ,       ,    .  ...  ...  J^in  ^x  b's  presbvler  reperilur,  in  eodem  gradu 

ordinandus  clencus,  nisi  probaUe  vi(%  fuerit.  et  pa- R         t-      •  kc       •    •  i  i.*  r^. 

•..^„:  «^-..^..«.,.  ai  ™r'„-:.  'uciit,  ci  |>4   B  peculu  sui  *•  aiuissione  mulciatus  "  maneat.  Dia- 

conus  vero  aut  vicariuin  praisl<^t,  aui,  si  non  babue- 


troni  conseiisus  "  acccssvrit. 

C.  \III.  PALEA. 
[Ex  Concilio  ToIeUno  ^  c.  2  •*]. 

1  De  rebus  vero  illorum  vel  peculiari,  qui  a  pro- 
priis  doniinis  libertate  '"  donantur,  ul  ad  gradus 
ecc!esiasticos  jurc  promoveaiiiur  ",  statuium  est 
ul  in  |.otesiate  dominorum  consislat,  quidquid  ante 
liberlatcm  babueruiit  utrum  illis  concedere,  an^  sibi 
reiinere  volueriiii.  > 

Gralian.  Ceterum,  si  a  dominis  tuis  Uberiaiem  con- 
seeud  non  fuerinl^  et  ad  ecclesiasticos  ordines  aliquo 
modo  irrepseriniy  presbyter  peculii  amissione  mulcte" 
tur,  diaconus  vero  aul  ticarium  pro  se  prcestabit^  aut 
in  serviiutem  revocabitur;  ceteri  verogradut  non  pos» 
sunt  quemquam  a  nexu  tervitutis  absolvere.  G 

Unde  Gelasius  scribit  Martino  et  Justo  Epitcopit  *^ : 
C.  IX.  Servut  t\  latenter  irrepserit  ad  taeerdoiium, 
peeulii  amittione  muUtetur. 

Ex  ^ntiquis  regulis  et  novella  synodali  explana- 
tione  comprehensum  est,  personas  obnoxias  servi- 
tuti  cingulo  ccelestis  militiae  non  praeciiigi.  Sed 
nescio  utrum  ignorantia  an  voluntale  rapiamini,  iia 
utex  haccaosa  **  nullus  pene  episcoporum  videaiur 
extorris.  Ita  enim  nos  frequens  et  plurlmorum  que- 
rela  circumstrepit,  ut  ex  bac  parte  nihil  penilus 
paietur  constituium.  §  1.  Actores  '*  siquidero  illustris 
viri  filii  nostri  Amandi  **  graviter  conquerunlur. 


rit,  ipse  reddatur.  Reliqua  **  vero  ofDcia  sciant 
iieininem  posse  ab  bac  obnoxii^late  *',  si  convinci- 
tur,  vendicari ,  quatenus  lioc  ordiiie  cuslodito  nec 
domiuorum  jura,  nec  privilegia  ulla  ralione  lur- 
bentur. 

C.  X.  Servut  clericut  faetut  tervituli  obnoxiut 
.  maneat, 
Idein  Uercnlentio^  Stephano  et  Jutto  Epitcopit  **. 
Frequens  equidem  el  assidua  nos  qiierela  cir- 
cuiiistrepil  de  bis  ponlificibus ,  qui  nec  aniiqiias 
regulas,  nec  decreta  nostra  noviter  directa  cogiian- 
tes,  obnoxias  possessionibus  "^  obligatasque  perso- 
nas  venientes  ad  clericalis  "  officii  cinguium  iion 
refutant.  §  I.  Nuper  "  enim  actores  illostris  femina 
Placidae  '*  petitorii  oblalione  conqiiesti  sunt,  Sabi- 
num  Marcellaniensis  "  sive  Glusitanae  *•  urbis  anti- 
stitem  Antiocbum  servum  juris  "  patronae  su» 
(absentis  domin»  occasione  capiau)  ad  presbyterii 
bonorem  nsqoe  perduxisse  '*,  ejosqoe  fratrem  Leon- 
tium  clericalis  officii  privilegio  decorasse.  Et  ideo, 
fratres  c arissimi,  inter  supradictos  actores,  et  eos, 
qui  extrem»  conditionis  repeiuniur  objectu  **,  co- 
gnitionem  vobis  nostra  auctoriiate  deputamus,  «ut 
omni  veriiaie  discussa,  si  revera  objectam  sibi  ma- 
culam  justae  refragationis  non  poteruut  •*  ratiooc 


NOTATIONES  CORRECTORIJM. 


C.  YIII.  '  Toletano'.  Haec  Palea  in  Capitularibus      rtcm,  sed  apiid  Rurchardum  et  Ivonem  ex  eodom 
habetur  con'uncte  cuin  Palea  antecedente  De  tervo-  D  Toletano  separatim  referuniur. 

DisT.  LIV.  C.  VL  «  add. :  est :  Edd.  coll.  o.  ••  ignoraverit  :  Cap.  =  C.  VII.  "  c.  46,  inlerCip. 
Martini  Brac.«  ex  conc.  Tolel.  I.  Hi.  A.  400)  c.  10.  "  domini :  Ed.  Bas.  *•  concestut  :  Coll.  Hisp.  = 
C.  Vill.  »*  Regin.  I.  i,  c.  397.  Burch.  I.  2,  c.  23.  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  58.  •*  libertati  :  Ed.  Bas.  ••  pro- 
mo9eri  debeant :  Edd.  coll.  o.  ex  Ivone.  =  C.  IX.  "  De  fide  liiijus  epist.  non  est  quod  dubiteinus,  Marty-« 
ritts  eiiim  (sic  legas  cum  Ans.  1.  7,c.  29),  episcopus  fuit  Tarraciiiensis,  et  Justum  prxfuisse  legimus  eccle- 
siae  Acberontinae  in  Lucania.  De  epocba  non  consiat,  videtur  taineu  scripta  paulo  post  epistolam  ad  Epp. 
Lucaniae,  etc.  (A.  494),  cujus  initio  novella  synodalis  explanatio  vocatur.  ••  culpa.:  Ans.  •*  ivo  Pan. 
I.  3,  c  164.  Decr.  p.  6,  c.  353.  ^*  Amandiani  :  Ans.  Ivo.  ^^  add. :  adhuc  :  ib.  ^*  profetsionis :  Ed. 
Bas.  *•  debeal  :  ib.  ^  debuerant :  Ed.  Bas.  —  debuerunt:  Edd.  rel.  *■  cutloditot :  ib.  *«  tola  :  Ans. 
Ivo.  —  Ed  Bas.  *'  abest  ab  Ans.  et  Ivone.  *•  Residua  :  Ans.  ivo.  *•  noxietaie  :  iid.  —  Edd.  coll.  o.  exc,  ' 
Bas.  =  C.  X.  ••  Dal.  haud  mutlo  post  A.  494.  (cf.  cap.  9  ead.)  Anselm.  I.  7,  c.  30.  Polyc.  I.  2,  l.  31. 
■*  pottettoribut  :  Aus.  —  Ed.  Bas.  •■  clericaie  cingulum  :  Aiis.  —  Edd.  coll.  o.  ••  Ivo  Paii.  I.  3,  c.  465* 
Decr.  p.  6,  c.  354.  •♦  Piacidia  :  Ans.  Ivo.  —  Ed.  Bas.  ••  Marceliianentit  :  iid.  —  Edd.  coll.  o.  »• 
Cutilinatit :  Ans.  ivo.  —  tive  Cluss.  :  absiint  ab  Ed.  Arg.  ^^*  jure  :  Ed.  Bas.  ■•  perducium  :  Ans.  ivo.  — 
Edd.  coU.  0.  pr.  Lugdd.  II,  III,  Antw.     •'  repetunturf  objeclam  :  ivo.     •^  potuerit :  Ans.  Ko. 


M  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  LIY.  i96 

dilueif,  Leoniittn  clericttm,  qtiein  Igradus  pneflni»  A  qoe  ^*  jurgari,  aut  videri  (quod  absii)  obnoxia.  Qdi- 


tvs  legibos  non  defeudit,  ad  sequendam  couditionis 
00«  necessitaiem  modis  oronibus  reddi  jubeatis  >  •>« 
Antiocitum  ?ero,  quia  propier  sacerdotium  recon* 
ciliari  *'  non  potest,  si  in  sua  ecclesia  in  boc  in  quo 
est  lionore  collocare  desiderat  domina  *',  non  veiut 
reddilura  sibi  habeat^  sed  pro  mysleriorum  *^  cele* 
bnitione  susceptum. 

G.  XI.  De  eodem. 

Idem  Rufino  et  Aprili  Episeopit  *\ 

Quis  aut  leges  principuin,  aut  patnim  regulas, 

aut  admonitiones  iiiodernas  dicat  debere  contemni, 

nisi  qui  impunilum  sibi  lantum  aestimet  transire 

commissum  ?  Actores  siquidem  filiae  nostra;  illustris 


bus  soliciia  competenter  interdiciione  prohibitis. 
quisquis  ^'  episcopos,  presbyter  aut  diaconus»  tcI 
eoruni,  qui  monasteriis  praeesse  noscuntur,  hiijoft-' 
modi  personas  apud  se  tenenies  non  restituendas 
patronis,  aut  deiiiceps  Tel  ecclesiasticae  ^^  serYitoti* 
vel  religiosis  congregationibus  putaverint  applican- 
das»  nisi  voluotate  forsiian  dominonim  sub  scri- 
pturae  ^*  teslimooio  primitos  absolutas  vel  legitinia 
transactione  concessas  periciilum  se  proprii  honoris 
non  ambigant  communionisque  '*  sublturos,  sl  su- 
per  hac  re  ciijusquam  verax  nos  querela  pulsaverit. 
S  l.&Iagnis  quippe  studiis  secunduni  B.  Apostolum^^ 
praecavendiini  esl ,   ne  fides  et  disciplina  Doniiiii 


et  magniflcae  femins  Maximas  petitorii  nobis  Insin  ^  blaspbcmetor.  Idem  »  :  §  2.  Nihil  perire  credimus 
nuatione  conqnestl  sont,  Silvestrom  atqne  Candi-      ecclesiaslicis  uliliiatibus.  si  auae  soni  aliena  rcd- 


dom,  originarios  suos,  conlra  constitottones,  qoae 
sopra  diciae  sont,  et  conlradiciiooe  praeeooie  a  Lu« 
ccrino  •'  poniifice  diaconos  "  ordinatos.  Ideo  **, 
Irati^s  earissimi,  taiiiae  pnrvaricationis  excessos 
noveritis  sagacios  inqoirendos»  et,  si  constitertt 
qoerelam  veritate  rulciri,  continuo,  qul  contradi* 
ciione  praeeunte  non  legitime  sunt  creati,  a  sacris 
officiis  repellaniur. 

C.  XII.  Nee  ad  retigiosm  viUe  propostfum,  tjfee  ad 
eierieatu»  oficium  $ervi  sine  dominorum  conumu 
admitlantur. 

Idem  Epiicopie  per  Lueaniam,  eic  »  epi$t,l^c.  16  '*• 
Generalis  etiam  querelae  vitanda  praesumtio  est« 
qua  propereodum  caosantur  univcrsi,  passimservos  C  JoHuatur, 
et  origliiarios  dominorom  jura  possessionuiuque  ^ 
fiigientes,  sub  reiigiosae  conversationis  obieniu  vel 
ad  monasteria  sese  conferre,  vei  ad  ecclesiasticum 
famulatum  conniventibus  quoque  **  praesulibus  in- 
diirerenteradmitti.Quae  modisomnibus  est  amovenda 
pernicies,  ne  per  Cbristiani  nominis  insiitutum  aut 
aliena  '^  pervadi »  aut  publica  vidcatur  disciplina 
Sttbverti ;  praecipue  quum  nec  ipsam  niiuisterii  cle^ 
ricalis  hac  obligatloiie  ruscari  conveniat  dignitatein, 
d^aturque  pro  sutu  militantium  sibi  cuudiiione- 


ecclesiasticis  utilitatibus,  si  quae  sunt  aliena  red- 

dantur. 

H  Pars.  Gratian.  Boc  tunc   oburvandum  e»i  , 

quum  dominui  ei  eervus  ejusdem  professionis  inve- 

niumur,  Ceterum  si  Judceus  maneipiumChristiamim 

emerit^  judicis  vei  episcopi  auctoritate ,  etiam  eo  tif 

vi7o,  ad  libertatem  debet  perduci» 

Vnde  Gregorius  Libertino  PrtBfecio  Siciiice,  Ub.  li 
epist.  37  ^»  : 

C.  XIII.  Ad  iiberlatem  perducantur  mnncipia  CArt- 

stiana  a  Judms  comparaia, 

Mancipia  Christiana,  quaecunqiie  Judaeum  coni- 

parasse  paluerit,   ad  libertatem  juxta  legum  prae- 

cepla  sine  omni  ^*    ambiguiiale  perduciie  ,    ne  , 

quod  absil,  Cbristiana  religio   Judaeis  subJiia  ** 


C.  XIV.  Oficia  pubiicn  Jndwis  non  sunt  commit- 
tenda. 
Item  ex  Concilio  Tolclano  111,  c.  14**. 
Nulla  oQicia  publicavJudaeis '*  injungantur,  per- 
quae  eis  occasio  tribuatur  Christianis  poenaiu   iii- 
furre.  Si  qui  "  vero  Christiani   ab  eis  Juduismi  «^ 
r!tu   suut  maculati    vel   etiam  circumcisi  ,    noit 
reddUo  pretio  ad  liberlatein  et  reiigionem  redeant 
Chrisiianam. 
Gratian.  De  his  autem,  qui  in  infideiitate  emti  ad 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  X.  «  Reddi  jubeatis .  In  plerisque  vetustis  D  f^odum^  I.  originariot^  lib.  XI  Cod.  tit.  de  agricoL 

exemplaribus  Graiiaui,  Anselmo,  Ivone  et  Polycarpo  Ac  propterea  snpra  in  c.  frequens^  noii  est  uiotau 

legitur:redAifrWe;sedobglossam  nonest  muiatum.  vox  :  poMM«oni6»«,  quamvis  in  plensque  vetustis 

C.  XII.  ^  Posusnonumque  :  Emendatura  sic  est  codicibus  legaiur  :  possessoribus.          .  ^  ,    . 

ex  decrtsto  GeUsii»  quum  antea  legeretur  :  posus-  ^  Idem  :  listc  non  sunt  inventa  apud  Gelasium  *, 

sionemque.  Nam  ori^inarii  non  solum  dominis,  sed  neque  apud  ceteros  collectores  habentur. 
fttodis  ac  poosessionibus  addicti  eraut  I.  quemad- 


DiST.  LIV.  C.  X.  "juAele .  Edd.  coll.  o.  exc.  Liigdd.ill,  III.  Aniw.  •l^per  sacerdottum  retollt :  Ans. 
Ivo.  •*  abest  ab  Ans.  et  Ivone.  •*  mtmsleriortcm  ;  Aiis.  Ivo.  =  C.  XI.  ••  Ep.  non  saiis  certi  temporls, 
genoina  lanien  ot  videtor.  —  cf.  D.iO,  c.  11.  —  Ivo  Pan.  l.  2,  c.  150.  Decr.  p.  4.  c.  179,  p.  6,  e.  iU4. 
Deostledit  p.  4.  ••  legas  :  Nucerino.  •'  add.  :  non  iegHime  :  Edd.  col.  o.  ••  Et  tdeo  :  Ivo.  —  Ed.  Bas. 
•^scr.  A.  494.— Ans.  I.  7,  c.   196  (198).   Ivo  Decr.  p.  6,    c.    100.  Polyc.   14,    c.  54. 

quippe  :  Bobm.  "  add. :  jura  ;  Edd.  coll.  o.  exc  Arg.  "  coiidtiione :  Ed.  Bas.  '•  Ivo  Decr.  p.  16, 
€.  47.  '*  eceiesisB  :  Edd.  coll.  o.  "  subscriptionis  :  eajd.  ^^  add.  :  nostra  :  Ans.  "  add.  :  Petrum  : 
Edd.  coll.  o.  —  cf.  i  Tim.  c.  6.  —  2  Petr.  c.  a.  —  *  lu  ep.  Gelasii  ad  Maximom  et  Clerom  se  ea  mvenissD 

fH 


C.  XII. 


lesuntor  Pith<ei.  =C.  XIII.  P.  U.  "  Ep.  58  (scr.  A.  595),  I.  5.  Ld.  Maor.— Coll.  Ir.  p.  p.  i,  l.  64,  c  64. 
**absstabEd.Bas.    ••subjecta:  Edd.  coll.  o.  =  C.  XIY.    •«   hab.  A.  m-;C6II.  tr.  d.  p 
M»  c  •/.    ■«eM ;  (i.  e.  Judaeos)  opus  est  agere  :  CoU.  Hisp.    ••abcsl  ab  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas. 
pi^aismo :  Ed.  Bas. 


DECRETl  PAM  FRlMA.  OlSf ;  LIV.  i8i 

gniiam  taptiimi  vemre  lieMeranl,  qnidtieridBbeat.  kpiewis  iMilroc|nio   in   liberlaiem  modis  omnibu» 


M7 


Gregorins  Papa  seribil  Fortunato  Neapoliiano  Epi- 
itapo^lit.  V^  epitt.  31.  «■  : 

C.  XV.  In  liberlatem  vendicentur  $enji ,  qki  ab 
in/idelHale  ad  fidem  actedunt. 

Fraiaruiutem  vesiram  *de  bjs*  oporlci  esse  ** 
^liciUm,  *ei*  si  de  JuJaeorum  serviiio  noh  soliim 
iudftusy  sed  eliani  quisqnum  paganorino  iieri  vo- 
luerit  Chrisliauus,  poslquam  volunus  ejus  fuerit 
paiefacu,  ne  huuc  sub  quoiibei  ingenio  Vel  argu- 
nienlo  *^  cuipiam  Judaeorum  venundandi  faculus 
sil;  sed  is,  qui  ad  Clirislianara  converii  fidem  de- 
sidcrai,  defensione  veslra  iu  libertaiem  modis  om- 
nibus  vendicelur.  §  i.  Hi  vero,  quos  hujusmodi 
Dporiet  servos  amiliere,  ne  forsiun  uiililates  suas 


defendatur.  > 

C.  XVII.  PALEA. 
{Ilem  ex  Concilio  ToleUno  XII  c.  9  •••.! 
«  £t  ^•^  si  Judaeorum  servi,  nec  dum  *•*  adhuc 
conversi»  ad  Cbristi  gratiam  convolaverint,  liberU- 
ic  '••  donetur.  i 

C.  XVIIL  PALEA. 
[Item  ex  Concilio  Matiscortensi  I  c.  16  ••V] 
«  Praeseuti  ^  concilio  Deo  auctore  sancimusi 
ni  ^**  nulhim  Christianum  roancipium  Juftaeo  dein- 
ceps  serviat:  sed  datis  pro  quolibet  bono  mancipio 
diKidecim  solidis  ipsuin  mancipiuin  quicunque 
Christianus  '••  *  seu*  ad  ingcnuitatem.  seu  ad  ser- 
vitium  licenliain  habeal  redlmendi.  Et  ^*^  si  Chri- 


irralionabiliier   atetiment  ■•  impediri,  soliciu  vos  B  siianus  ileri  desiderat,  et  Don  permittitur,  sitniliter 


bnc  convenitconslderatione  servare,  ut,  si  paganos, 
quos  merciinonii  causa  de  exteriiis**  finibus  emerint, 
inlra  •^  tres  menses ,  dum  emtor ,  cui  vendiii 
fuerint  *^,  non  invenitur,  fugere  ad  ecclesiani  forte 
iconligerit»  el  velle  se  ilert  dixcrint  Christlanos, 
▼el  etiam  exira  ecclesiaih  hanc  ulem  voluntatem 
prodiderint,  pretium  eorum  ••  a  Chrisliano  scilicet*' 
emtore  percipiaiii  ^S  Si  aulem  post  prxfinitos  Ires 
menses  quisquam  hujusmodi  servorum  *'  velle  siium 
Mixeril  *•,  et  fieri  voluerit  Christianus,  nec  sdiquis 
cum  postmodum  einerit  ^^  nec  dominus  qualibet 
bccasionls  specie  audeat  venundare,  sed  ad  liberiaiis 
proculdubio  praemia  perducaiur,  quta  liunc  non 
ad  vendenddm,  sed  ad  Serviendum  sibi  dicilur  ** 
eoniparasse. 

C.  XVI;  PALEA. 

[IJem   lanaario   Caralitano  Episcopo,  tib.  111 

epist.  9  •».] 

«  Si  qnllibet  Juda^omni  servus  ad  venefnhilia 
loca  cotifugerlt  causa  fldei,  nullatenus  euni  paiia* 
miiii  praejodii!ium  siistinere;  sed  sivc  olim  Chrjsiia<- 
nos,  sive  nunc  fueril  bapUtalus,  stne  uHo  Christta* 
norum  ^  pauperuni  damno   religioso  ecclesiaslice 


faciat,  quia  nefas  est,  quem  Cbristiis  Dominussaii- 
goinis  sui    effuslone  redemit,    blasphemuin    *•• 
Christianae  religionls  '  in  *  vinculis  tenere.  Quod  si 
acquiescere   his  •    quae  '•*  slatuimus ,  quicunque 
Judaeus  noiuerit,  quamdiu  ad  pecunlain  consiitiiUm 
venire  distuieriti  liceat  manisipium  '*•  ipsuui   cnui 
Ckristianis  ubicuDqite  voluerit  habiiare.  i 
C.  XIX.  De  eodem. 
hem  ex  Concilio  AurelianenSi  1  c.  5  "^ 
111  Pars.  Si  s^rvus,  abseiite  vcl  nescienie  domlnoi 
eptscopo  lamen  scienle  quod  Servus  sit,  diaconus 
aul  presbyter  fuerit  ordinains ,  ipso  in  ctericaiiis 
ofllclo  permanenie,  episcdpns  enin  doniino  ***  du- 
plici  satisfactione  cdmpenset  ^**.  Si  vero  episcoptts 
^  eumservum  nescieril,  qui  leslimonium  perhibenl  "•, 
aut  eum  supplicaverini  ordinari ,  simili   redhibi- 
tioni  *^*  leneantur  obnoiii. 

C.  X\.  De  eodem. 

Jiam  C^mstilutio  uo\n  »*• 

Si  ^**  serviis,  ^cientc  ei  non  conimdicente  dominO^ 

in  clero  fuerit  ordinatus;  ex  boc  ipso,  '  qliotf  con- 

^tiiiitus  est,*  llber  et  ingenuus  erit.  Scd  si  igiiorante 

domiito  '",  llcet  ei  intra   spatiuin   Utiiiis  aniii  et 


iSOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XYL^  Christianorum  :  loannes  Diaconiis  in  vita  ipso  pniiio  a.iicr  habelnr,  et  nonnulla  dcsunt. 

S.  Gregorii,  lib.  A.  iiuin.  46.  referens  hanc  epislo-  C.  XX.  <"  Exstsit  hoc  caput  ad  vermim  in  epito- 

lam,    et  Ivo   part.   15.  cap«  102.   habent  haiic  vo-  tnis  novellarum  constitiilioniitn  ah  Iriierio  descrtpiis, 
rem.  qnae  tamen  abest  a  codieibns  epistolarum  S.  d  qu.T  post  Codiceni  poni  oolenl,  ite.mque  in  Noveila 

Gregorii  tam  iinpreSsis  quam  manuscripiiSi  qui  snnt  123.   c.  2H.    per  Julianuin    aniecessorem.    Verha 

collati.  auieni,   qiine  addila  erant  in  titulo  :  Leo  imperalor 

G.  XYflL  1  Prwihiti  :  Caput  hoc  eodem   modo  ommbus  episeopiti  tid(;nlur  lltuc  irrepsisse  ex  se^ 

t-efertur  a  Burchardo  et  Ivone;  in  concilio   tamen  queuti  liiulo. 


nfra  :  ead.  •*  cni  vendi  debeatU  :  orig.  "  aiw. :  tDt :  t,ni.  coii. 
Jl.  0.  exc.  Bas.  •^  percipiatur  :  Ed.  Bas.  ••  «^l.j,''"'!?^/""*'- 
re  :  oriji.  ••  intelUqitar  reservaaae  :  ib.  :=  C.  xVl.  Ep.  9. 
;  p.  13.  c.   102.=  C.  XVII.    *••  haU    A.  «8^.—  B«»^c*»- 1-  *» 


DiST.  LIV.  C.  XIV.  *•  Ep.  32.  (scr.  A.  596.)  I;  6;  Ed*  Maur;  —  Ivo  Decr;  p.  13,  c.  406.  Polyc.  L  7»  l.  M. 
=C.  XV.  ••  ad4l.  :  primo :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  "  ingenio  arguto :  Ed.  Bas.  "  exietiment :  Ivtf.  —  Edtl. 
colL  o.  ••  extraneit :  (Idd.  coll.  o.  ••  infra  :  eaed.  •*  cni  vendi  debeaAt  :  orig.  ••  add. :  ibi :  EM.  coll. 
o.  pr.  Bas.  —  Bohm.    ••  abcist  ab  Edd.  coll,  "^ '   "' 

Edd.  coll.  o.     ••  dixerit :  eaed.      •'  emere 

(scr.  A.  59i.)  I.  4.  Ed  Manr.  —  Ivo  Decr:  p.   ^.    .^ ^.  , ^         ^^. 

c.  S6.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  280.  »•*  Ut ;  orfg.  *•«  tn  eccle$iis  :  Edd.  coll.  o.  »»  iibdrtdti  :  or^g.  —  Bdd. 
colL  o.  =  C.  XVIIL  "*  hah.  581.  —  Burch.  1. 4,  c.  88.  Ivo  Decr.  p.  1 ,  c-  M2.  ••'^  nutlut  Chntuanut  -- 
deifefft  detervire  :  orig.  •••  C^ris«o*orttm  :  Edd.  coll.  o.  **' h«c  usquc  ad  nerbum  :  [ociot.^^i\ftsia.  iii 
orig.  ^**per$ectttornmvinculi$  fhaneantirretiti  :  oriir.  ^**  Uatutis  no$tris  :  Edd.  cow.  o.  „*"""W*^ 
ipti  :  orig.  =  C.  XIX.  "«  hab.  A.  511.  —  Reg.  I.  1,  c.  392.  Biirch.  l.  %.  c.  ^4.  WO  l>ccr.  ^  b.  c.  \^,^ 
PolYC.  L  I.  L  31.  "•  add.  :  stco :  Edd.  coll.  o.  »»»  recotnpenset :  e»d.  "^  perhihnermi  ^lf^^'  ^ 
rrdiiibitione :  E.ld.  coU.  o.  =  C.  XX.  "•  Jiisl.  Nov;  consi.  125.  c.  17,  el  Amh  Si  servn*  Cort.  m.  ^vv  ** 
cler.  (1,  5.)     *^^  fldd. :  tiio  :  Edd.  coll.  o. 

Patbol    CLXXXVIfi  ^^ 


Itfy 


servilem  fortunam  probare,  et  senruni  suum  acci-  A 
pere.  Verum  **"  etiam,  si  legilimo  probato  "*  expe- 
rimenlo  monacbus  efficiatur,  evadtt  jugum  servi- 
tutis.  Debent  enim  per  triennium  antequam  monachi 
efficianlur  in^mOnaslerio  permanere,  postea  vero  si 
monacbi  effecti  fuerint,  liberi  efficiuniur.  Episcopa- 
lis  "*  enim  ordo  liberat  a  foriuna  servili  vejl  adscri- 
plitia,  sed  non  a  curiaK  sive  officiali,  nam  et  post 
ordinationem  durat.  Sed  et  jus  **^  patriae  poiestatis 
solvlt  episcopalis  digniisrs.  Adscriptitids  ^**  vero 
in  Ipsis  possessionibus  clericos  etram  praeter  volun- 
miem  dominorum  fleri  permittimus ,  iu  tamen, 
ui  clerici  facti  impositam  sibi  agriculturam  ad« 
iaipleant. 

C.  }^XI.   De  eodetiu 
hem  Leo  Papa  omnibnt  Epueojins,  epiit.  1  c.  I  ^**.    B 

Admitlunlur  passim  ad  ordinem  sacrum,  quibus 
nulla  natalium,  nulla  morum  dignitas  suffrafalur,  et 
qui  a  dominis  suis  libertalem  consequi  minime  po- 
tuerunt,  ad  fasligium  sacerdolii  (tanquam  servilis 
Tilitas  bunc  bonorem  *jure*  caplat)  provehuntur. 
£t  infra :  Ab  bis  Itaque»  fratres  carissimi,  omnes 
Testrae  provincise  abstineant  sacerdotes,  ei  non 
tantum  ab  bis,  sed  etiam  ''^  ab  aliis  originariis,  vei 
qui  aiicui  conditloni  obligati  sunt,  volumus  tempe- 
rari,  nisi  forte  eorum  petitio  aut  voluntas  accesse- 
rit,  qui  aliquid  sibi  in  ^os  vendicant  potestatis. 

IV  Pars.  Gratlan.  De  servis  monasterii  qwgrHurf 
an  eecle$ia$ticis  ogiciit  pouint  aggregari^  an  non* 
Sed  famuli  ecclesiarum  non  $unt  ordinandi^  $icttt 


DBCRETI  PARS  PRIIlA.  DIST.  LIV.  »60 

Gratian.  Uac  aucioritale  prohibaniur  uni  adi^ 
pi$ei  libertatem  recedendi  ab  ob$equii$  mona$lerH^ 
$ed  non  prohibentur  nanci$ci  libertatem  promovendi 
ad  $acro$  ordine$»  Pote$t  enim  in  $acri$  ordiMu$ 
con$titutu$  mona$terii  ob$equii$  perpetuo  de$ervire, 
ac  $ic  $ervu$  mona$lerii  el  libertatem  adipi$ei  et  $acri$ 
o$cii$  a$$ociari  valet.  Vnde  m  alio  eapilUlo  pnrfatm 
con$titutioni$  hfec  cau$a  redditur :  Injostnm  *  est 
enim,  ut  monacbis  rurale  opos  facientibb»  servi 
eorum  otio  torpeaot  ac  diliciis  affiuanu 

V  Pars.  Gratisfn.  Quod  autem  $ervt  eccle$idtum 
(quo  nomine  eliam  mona$lerii  $ervo$  $ignificari  iri- 
teUigimu$)  ad  $acrce  religioni$  propo$itum  debeant 
a$$umi,  Huctoritate  Gregorii  probatur,  qui  ingenerali 
Synodo  re$idfin$  ^"  dixii  * 

C.  XXilL  Si  conver$ationi$  probatw  fuerii  famu* 
iu$  ecclesicef  pote$t  ordinari, 

Multos  de  ecciesiastica  familia  ^seu  saecuiari  mili- 

tia*  "'  oovimus  ad  omuipoientis  Dei  "*  servltiuoi 

fcstinare,  ut  ab  bumana  servitute  liberi  in   divino 

servitio  Yaleani  *  familiarius  *  "*  in  monasteriis 

conversari.  Quos  si  passim  diniittiuius  ^'S  omnibus 

fugiendi  ecclesiastici  juris  dominium  occasionem 

pnBbemos.  Si  vero  festinantes  ad  omuipotenUs  Dei 

serviiium  incaute  reiinemus,  illi  inveniintir  negare 

quaedam,   qui  dedit  omnia.  Unde  necesse  est,   at 

quisquis  ex  juris  '"  ecclesiastici  serviiuie  vei  sae- 

cularis  militiae  ad  Dei  servitium  converii  desiderac« 

probelur  prius  in  laico  "*  habitu  consiilutus*  £l  «i 


$upra  dictum  eit,  ni$i  a  propni$  epiuopii  iibertatem  ^  «'^^  *>"»«»  *«q"«  conversatio  oooo  desklerio  iUius 


testimonium  ferunt,  absque  ulla  reiractaiioiie  ser* 
vire  in  monaslerio  omnipoteiili  Deo  ^^  perniittator, 
ut  a  servitio  humanO  liber  recedat ,  qui  divino 
amore  dislrictiorem  subire  appetit  servitutemi  Si  ^ 
antem  et  in  monastico  ^'*  habiiu  secundom  Palmm 
regRilas  irreprebensibiliter  fuerit  cooversatiUy  post 
prefixa  ^"  sacris  ^^  canonibus  tempora  *  liceiiter* 
jam  ad  quodiibel  eedeslasticum  officlum  proveha<» 
tur,  J.  tamen  illis  non  fuerit  criininibos  macakittts^ 
quac  in  tesumenlo  Teteri  morie  mulclantur. 

Gralian.  Ecce,  quomodo  $ervi  ad  ciericatum  auumi 
valeant,  vel  quomodo  non  admittanitur,  Liberti  quQ* 

NOTATIOlSeS  CORRECTORUM. 

IV  Pars«  ^  Non  va^et :  In  primo  Vaticano  post  D  est,  quam  apud  Isidorom   Hispalensem   in   reg. 
basc  verba   sequitur  :  ^ict  eiitm  tiiiil  mona$terii,  in      roonach.  c.  de  fainil.  vila. 


^ORse^aoiilttr.  Porro  $ervu$  monauerii  libertatem  eoiH 
le^iit  nonvalet  >,  non  ergo  ad  ciericatumnhi  accedere 
licei.  Quod  auiem  iiber  fieri  non  pouit ,  probaiur 
muetoritaie  octavae  Synodi ,  in  ^im  «te  $tatum  le- 
fjmr. 

C  XXU.  JfoNoeleni  $ervum  abbati  vel  monaeho 
non  licet  iiberum  facere. 

Abbati  "*  vel  monacbo  uionasierii  servum  non 
4icebit  facere  liberum.  Qui  enim  nibil  proprittm 
habet ,  libertatem  rei  aiien»  dare  non  potest , 
nam  '**,  sicut  etiam  saeculi  lege»  sanxerunt,  non 
potest  possessioaiienafiy  olsi  a  proprio  domino. 


nulliue  ju$  tran$ire  po$$uni,  Vnde  nec  abbae  poiest 
dicere^  hoc  meum  e$l ,  iion  ergo^  etc.  Caput  autem , 
quod  nunc  a  Gratiano  citatur,  alibi  repertuiu  iioii 


C.  XXII.  o  7ii;tt«iicm  :  Infra  47.  qua»!  4.  c.  /n 
veiidiltoiit6tts.  vers.  ^iijtfslttm.  boc  ipsuni  citatur  ex 
concilio  Agathensi,  ubi  etiam  exstai,  c.  56* 


DiST.  LVI.  C.  XIX.  "'  Jnst.  Nov.  ^,  c.  2.  —  Aiiih.  Verttm  Cod.  de  Epp.  et  cler.  (4,  5. 
*^*probatu$  :orig.—  Edd.  Arg.  Bas.  Mor.  Ven.  1,  II.  "*  JusL  Nov.  123,  c.  4.  Autb.  Epi$copati»  Cod. 
de  Cpp.  ei  cler.  (1.5.)  "^  Just.  Nov.  81.  Auth.  Sed  epi$c,  Cod.  l.  c.  ^"  Just.  Nov.  liS,  c  47. 
Auth.  Ad$cripiitio$  Cod.  1,  c.  =z  C.  XXI.  <*'  Ep.  4.  (scr.  A.  443.) £d. Baller.  —  heg.  I.  4,  c.  391,Burch. 
L  2,  c.  i3U  Ivo  De:r.  p. 6.  c.  64.  ^*^  sed  ab  oiiis  eiiam,  qui  originali  aui  atieui :  orig.  z=  C.  XXU.  ***  Isidorl 
ft^.  mon.  c.  49.  —  Coll.  ir.  d.  p.  2,  t.  44,  c.  2f>.  "•  add. :  ei :  Edd.  coll.  o.  —V.  P.  «"  A.  595. —Ans. 
L  7,  c.  484  (493).  Polyc.  L  4.  l.  46.  —  cf.  conc.  Tnbur.  c.  29.  =  C.  XXlll.  >»  absunt  haec  ab  Ans.— 
eccl.  $eu4esc.  familia  :  orlg.  ^**  desideratur  in  Edd.  coll.  exc.  Das.  '^  abest  ab  Ans.  '"'  tftmtliimtts  : 
Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  *"  viri$  eccle$ia$tici$  vei :  Edd.  coll.  o.  ***iaicali  :  e;ed.  *■*  Domino  :  ead. 
'"  Sequentia  iii  ipso  conrilio  non  leguntur;  sunt  taroen  apud  Ans.  ^^^monachali :  Edd.  coU.  o.  pr.Bas., 
in  qua  leg.  :  moHachico.    *'^  /ixa  ;  Aos.    "*  a  $acri$  :  Edd.  coll.   o. 


5M 


DECRBTi  PARS  PRUfA.  IWT.  LY. 


Mt 


ifM  nmi  «ml  piroMovem/t  ai(  Wertim,  iiin  a»  obttquik  A    C.  XXIV.  A^i7«<  palrmii.  antntu  liberU  wm  pro- 
impalTonifHeri^tab*0luti.    .  moveanlur  ad  ckrum. 

.-  j  .^  #*     •■.    M-.    .     u    .   «»1..  Proliibendiim  esl,  ui  libcrli,  quorum  p.itronl  iU 

Vudt  .ti  Conclio  El.beniant^.  c.  80  ^"  :  ^^^^^  ^^^^^.^^^  ^^  ^,^^„^  «onprovehaniur; 


DISTINCTIO  LV 


GRATiANUS. 

1  Pars.  Xlorpore  vero  vitiaii  itmUiter  a  saeris  dfficiii 
prohibeniur, 
llnde  Geiasius  Papa  Episcopis  per  LueaKiam   ei 

BrHlios  coHstitutii  ,   episl.  i,  c.  2  el  5,  scribitf 

dicens ' : 

C  I.  Qui  de  monasterialibus  discipHnis^  ad  clericate 
hiMnut  accedil  et  de  laicis  ameacla  ejus  vlla  ixa- 
mineiur. 

Priscis  Igjtur  pro  sui      revcrotiika  manehlibos 


suggesiio  i.ii<|iNi  snbrepal  ^\  uecessie  fu.l,  ui  niiinb 
seTeriorcm  rcgiilam  sibi  Telint  Domini  sacerdctei 
imponere.  Ei  ideo,  quicunque  ab  liac  die  contra  ea, 
que  superius  sunt  compreheDsa,  clericum  onltnare 
pr^sumpserit,  ab  ea  dte,  qua  ei  potuerit  hoc  appro- 
li^ri,  anno  integro  missas  facere  ^^  non  pnBSumat. 
Quam  rem  si  quis  observare  nolueril,  et  conira 
constilutum  ^*  fratrum  faciens  missas  ceiebrare 
pra^uinserit,  ecclesix  communione  privetiiT  *»  et  ab 
tonsiiiotis  *•  (quae  \  ubi  iiiiira  '  ver  reru.n  vel  lem-  B  otoniuni  fratrum  com.nunioiie  noverit  se  alienum* 


pornm  perurgel  augustia,  rcgulariler  convenit  cu- 
stodiri),  eatenus  •  ecclesiis  »,  quae  vel  cunciis  sunt 
privaide  nriiiistris,  vel  suQicieiitibiis  *  usque  adeo 
despoiiats  servitiis,*  ut  plebibus  ad  se  pcrlin^nlibus 
divina  inunera  supplere  non  valeant,  Mam  insti- 
Uiendi  quam  promovendi  *  clerlcalis  obsequii  sic 
spatia  dlspensanda  *  concedimus,  ul,  si  ^  quis  mo- 
nasterialibus  ^  disciplinis  erudilus  ad  clericale 
niuuiis  acccdit,  etiam  de  laicis ,  anteacta  ejus  viia 
feqniraiur,  §  i.  ne  sit  aliquo  facinore  iufcctus,  vcl 
illiicratus,  ve!  biga.nus,  vel  ab  adolcscciitia  sordi- 
daius,  vel  cor|)ore  viiiatus,  vel  servilis  vel  origina- 
tis  conditionis ,  vcl  curiae  Vel  publicaruni  reruiri 
ncxibus  i.nplfcattiSi  vCl  pUblica  poenilc.tia  notaliis, 
tel  nulla  congruenlis  liSmporis  exspccldlioiKi  dis>* 
cussus. 

C.  II.  Anmne  susptnsioni  subjaceat ,  qHi  prwttr 
canouum  fonitam  anqueth  ordihat, 

Iiem  ex  Conc.ik)  Arelalcnsi  III,  c.  3  *• 
NuUus  poeniteittem,  nilUus  bigamum^  nuUus  vi. 
daanitii  •  maHlos  In  prtettictis  honoribus  aadeat 
ordioare.  Et  licet  hoc  jam  prope  omnium  canonuni 
iiislitula  contineant,  tamen  ne  Cuiquam  saceNotum 
feoppiicaniiuln  fsicut  jam  diiimus)  importunitas  vel 


quia  dignum  est,  ut  seveHuiem  ecclesiasticas  disci- 

plinae  Sentiat,  iqui  *toiies*   ^*  salubriter  a  sanctis 

Patribiis  insiituta  observare  coniemnii. 

C.   III.  Kon  ordinentur  pceniienfei,  vel  Hliterati 

Item  Hilarius  ex  Concilio  Romano  ab  ipso  habiiOk 
cap.  3  "*. 

Poe.r.iciiies  **  vel  ihsCii  literarum,  aut  aliqui 
mlsmbroruni  damna  perpessi  ^',  ad  sacros  ordines 
aspirare  nou  a\ideant.  Quisquis  autem  taliuiu  con- 
secraior  exstiterit,  factum  suum  ipse  dissblvet. 

tiratian.  Corpore  autem  viiiati  intelliguniur  }?oJI 
casUf  sed  propria  voluntate  abscis^i. 

Vnde  in  canonibns  Apostolorum ,  [c.  H  et  S^] 
legilnr  ** : 

C.  IV.  Qui  semetipsum  abscideril,  non  ordinetur, 

Si  quis  abscidit  sejnelipsii.n,  (id  est,  si  quls  aln- 
putaviisibi  virilia),  non  liat  clericiis,  qiiia  sui  **est 
houiicida,  et  Dei  condiiionis  ^*  iniuiicus.  (  i.  6i 
quis,  quum  clericus  fueril,  absciderit  se.neiipi»uiu» 
omni.io  damnetur,  quia  siii  *•  est  hoinicida* 

C*  V.  Non  producantur  nd  clerumf  qui  se  ipso» 
abscindunt. 


flem  ex  Concilio  Areldlensi  11,  c.  7  *K 


iii 


aui  se  carnali  vitio   repugiiare  "  iia« 


NOTATIONES  COliRECTORUrfi 
DiST.  LV.  C.  h  •  Eatenus  ettlesiis :  Restitliius  est  D  legenda. 


hic  iocus  ex  epismla  Gelasii  et  ivone. 

I»  MonasteriaHbus  :  Hic  de  industria  videntur  (le- 
lasit  verba  mutata  et  in  compendium  redacu,  inte- 
ipra  auteiii  referuutur  infr.  dist.  77.  c.  ;St  ^tits,  et  ibi 


C.  U.  «  txclesias  cd)ihmunioni  phvetur  :  Hapc 
veHia  nbn  sutll  iu  ipso  conciiio,  fet  videntur  ide.ti 
signiOcare  ac  sequentiai  sunt  uttien  in  vetuslis  qtio- 
que  Gratiani  codicibus. 


5iST.  XLYI.  C.  XlHL  ^<«  bab.  non  s^rius  A.  ^\Q.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  30,  c.  16. 

DisT.  LV.  P.  I.  '  scr.  A.  AH.  —  Ans.  1.  7,  c.  ^6.  Ivo  Decr.  p.  !2,  c.  Ui,  143.  Poljrc.  I.  2, 1.  Sl.  =  C.  I. 
*  sua  :  orig.  —  Ivo.  ->-  Edd.  coil.  6.  exc.  Ar^.  et  Ras.,  in  quibus  o.nissum  est.  '  iVtiftfn/is :  £dd.  coll.  o« 
ex  Ivone.  — conditis  :  Bobm.  ^  add.  :  quidem  :  Edd.  coll.  o.  *  quatenus  :  Coll.  Hisp^  —  ^tita  eatenus 
ecclesicr  vel  cunctis  vei  sufficientibus  sunt  privato!  minisiris  :  lEdd.  coU.  o.  *  providendi :  orig.  ^  ib. 
c.  3.  —  cf.  infr.  D.  7"!^,  c.  8.  =  C.  H.  *  Imo  iV,  sec.  Sirmohdum,  hab.  A.  524.  —  CoH.  ir.  p.  p  1, 
1.15,  c.  I.  *  tjiferitiipfai^ttm  :  Coll.  Ilisp.  ^*  su6n>taf :  ib.  ^^  celebrare  :  Edd.  colt.  0.  "  staiuta  : 
eseij.  «s  abest  a  CoII.  Hisp.  et  Is.d.  Merl.  =  C.  III.  «*  bab.  A.  465.  —  Ans.  1.  7,  c.  16.  "  Verba  : 
Potnitentet  iref  incoil.  Afiis.  desiderantur,  etvldeiftijr  irrepdisse  ex  rubrica  coll.  isidori.  ^'  add.  :  vel  At\ 
qui  ex  panitentibus  sunt :  Coll.  Hisp.  ^'  Ans.  1.  7,  c.  37,  5S.  =  C.  IV.  ^'  shus  :  orig.  —  Ans. 
^*  cottdiiioni :  Edd.  coll.  o.  **  sutts :  orig.  —  Ans.  =  C.  Y.  *^  hab.  non  serius  A.  4u0.  —  ef.  ad.  c« 
li.  D.  18.  —  CoII.  ir.  p.  p,  2,  t.  24.  c.  4.  **  Hos,  aui  ^  non  pcste  :  CoH^  Hisp.  ^'  add.  :  debite: 
Ed.  Bas. 


B«  DECftLTI  PARS 

tdetiles  abscindiint,  ad  cleram  [icrvenire  non  pos- 

tilnl. 

item  Innoceutius  tcribU  Fellci  Nnreriano  Kpisecpo 
epist.  IV.  eap.  i.  *^ : 

C.  ¥!•  iVoR  eif  ordinandtti^  qui  parlem  digili  voien% 
$ibi  abtcidil. 

Qni  partem  cujuslibet  digiti  sibi  ipsi  toleiis  ab- 
ficidit,  hunc  ad  clenim  canonea  non  admiuunl.  Cui 
Tero  ca»ii  aliquo  conii^it  *',  dvm  *aut*  operi  rustica 
curam  impendlti  aut  aliquid  facieiis  se  non  sponie 
percnsslt  ^^  hos  canones  praecipiont  ei  clericos 
ileri,  et«.  si  in  clero  fuerint  reperti,  non  abjici.  In 
illis  enim  Tolunias  est  judicata  '%  qux  sibi  ausa  '* 
fuit  ferrum  iniicere  '  "^;  in  istis  tcro  casus  veniam 
meniit. 

Gralian.  SimUiter  vero  intelligendum  e$t  de  tif, 
^niper  langnorem  a  medicit  seeamur^  aut  a  bar^ 
baris  abseinduntur^  aut  a  dominis  eastrantur. 
Unde  in  Nicasno  Concilio,  c.  I.  legilur  **: 

€•  yil.  Qui  per  languorum  a  medids  deseeatur^ 
ad  eierum  valet  admittis 

Si  qnis  a  medicis  propter  languorem  desectos  est 
irut  a  barbaris  excisus  *',  hic  in  ciero  permaneal. 
Si  qiiis  auiem  se  ipsum  "  sanus  abscidii,  bunc  et  in 
clero  constilulum  abslinere  conTenil,  et  deinceps  • 
ilallum  debere  tnlium  promoveri.  Sicui  autem  lioc 
claret,  quod  de  his,  oui  hanc  rein  affectant  **  aif- 
dentqu^  semeiipsos  abscindere,  diclum  sit  *^,  sic 
eos,  quos  aut  barbari,  aui  domini  caslraverunt,  si 
feveniunfuralias  dignissimi,  tales  ad  clerum  susci-^ 
pit  ••  regula  ••. 

C.  Ylll.  Licite  ordinetur  eptscopus^  qui  per  ho- 
minum  insidiat  eunuchizatur, 

Item  ex  csmone  Apostolorum  2i. 

Eunuchus,  si  per  insidias  ^  hominum  faclus  esC, 

tel  si  in  persecuilone  ejus  snnt  ampuiaia    virilia, 

Tel  si  ita   nalus  esl,  el  est  dignits,   flat  episco- 

Itus  s. 


f»RIMA.  DlSt.  LV 
A 


50i 


C.  IX.  Non  exclnduntur  a  etero^  qui  a  marflm, 
vel  barbaris^  vel  a  dominis  suis  eatlrantur. 

Item  ex  Martino  Bracarensi  episcopoin  capitults, 
syiiod.  gmc^  c.  41  "^. 

Si  quis  pro  aegritudine  ••  naluralia  a  medicis  secta 

iiabuerit,  similiter  et  qui  a  barbarts  aut  dominis 

suis  ••  foerinl  castrati ,  ci  moribus  digiii  fuerint  ^ 

visi,  hoscanon  ^'  admillil  ^*  ad  clericaius  ^oflicium 

promoveri.  Si  quis  aulem  sanus  non  per  disciplinam 

religionis  et  abstinenliae,  sed  per  abscissiooem  pU- 

smaii  a  Deo  corporis.  exlstimans  '^  posse  a  se  car- 

nales  concupiscentias  aiiipulari,  caslraveril  se,  nmi 

eum  adiuiui  decernimits  ad  aliquod  clericatiis  ofli- 

cium.  Quod  si  jam  anie  fuerit  promotiis  ad  clenim^ 

prohibitus  a  suo  niinisterio  deponatur. 

n     C.  X.  iVo/i  prohibitur  a  saeris  ordinibus ,  qui  a 
medicorum  incisione  claudus  efficitur. 
liem  ex  Concilio  llerdeiisi  **. 
Si  quis  in  inflrmitale  positus  clericus  medicoruin 
incisioiie  claudos  eflicitur,  promoveri  ad  sacros  or- 
dines  eum  non  denegamus  ^*. 

C.  XK  Non  prohibetur  a  ciero^  qui  digitum  tibi 
casu  abscidit. 

Item  Slephanus  [V}  lioberto  "  Metensi  ^  Episcopoj 

Lalor  pncsentiuiii,  Flaviiis  ^*  sciiicet  clericus,  ad 

sanctant  sedem  apostolicain  veniens,  delulil  a  le 

iiobis  direclam  epislolam ,  qua  indagare  siuduisii^ 

eum  a  Normannisnuperriinecaptum  sinistrae  roanua 

digilum  babere  abscissum,  sciscttans  '•,  si  ob  koc 

ad  ecclesiasticum  ordinem  valeat  prorooveri,   an 

Q  non.  Quod  et  nos  repericnlcs  •*,  qiiia  solertia  lua, 

magis  super  hoc  soliciu  ,  a  sede  apostolica  doceri 

flagital,  normam  jusliiiaf  semper  sequi  exoplans  •'» 

siudiuro  tuae  sanclilatis  inerito  collaudamus,  reve- 

renliam  tnam  scire  voleiiles,  quoniam  si  ila  esi, 

quod  a  Norroannis  digituin  ipsum  habeat  abscis- 

6um,  ad  promotenduin  (si  alias  dignus  ruerit)  nil 

ei  noeebil,  eo  quod  qiiid  de  his,  qui  a  doniinis,  Vel 

medieis,  site  a  na«unis  non  spoiiie  tale  quid  patiinr' 


NOTATKMES  COARECTORUII. 


C.  VI.  '  Iftjtcere  :  In  originalt  sequitor,  quod 
seiiket  et  alii  id  facere  dubitari  *  non  postil^  in 
iKtt,  clc. 

C.  VII.  •  Et  deinceps  :  His  verbis  nihil  respondet 
lii  grasco  vulgato  codice,  sed  oplime  apiid  Balsamo- 
nem,  quemadmoduro  et  in  Cartliaginensi  &.,  in  capi- 


iiilis  NicaRnas  synodo  a  Teilonc  et  Thearisto  versis. 
C.  VIII.  '  Per  imsidias  :  ig  inyiptiag  id  est :  ex  m- 
p  tultu  et  injttria, 

s  Episcoput :  In  graBcls  exeniplaribus  non  hat»etiir 
vos  isia,  el  videlur  subinleliigi  xhpvng 


DiST.  LV.  C.  T.   ^  Kp.  rocerli  temporis.— Reg.  I.  i,  c.  410.  {ex  Ep.FelicisP.) : 
l.  7,  c.  35.  Ivo  Pan.  L  3,  c.  43.  Decr.  p,  6.  c  58.  Polyc.  I.  4,  i.  31.  =  C.  VI.    •■  co 


Burcii.  I  i^,c.i4..«ns. 
l.  7,  c.  35.  IvoPan.  L  3',  c.  43.  Decr."p,  6.  c  587  Polyc.  I.  4,  t.'3i.  ==C.  VI.  •*  contigerit :  Edd.  collfo. 
••  pereutit :  Edd.  coU.  o.  •'  vindicanda :  eaed.  «•  causa  Coll.  Hisp.  —  Ans.  ••  ferro  incidere  :  C<»U. 
Hisp.  *  dubitare  non  possunt  :  Coll.  Hisp.  ••  hab.  A.  3il5.  —  Interprelaiio  Dionysiana.  —  Ans.  I.  7, 
c.  36.  Polyc.  fib.  =C.  VII.  •'  a^sciisiii :  orig.  —  Ans.  —  Edd.  coH.  o.  ••  ^utim  sanut  ettet  :  Edd.  coli. 
o.  ••  hanc  rem  affectaverint :  Edd.  Nor.  Veii.  I,  II,  Arg.  et  Bas.  omissa  voce  :  rem.  •^  hecc  q^(e  dix. 
euta  ttatuta :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.,  ubi  legitnr  :  decrelum  tii.  ••  tufcipiat  :  Bohni.  ••  ecctetia  : 
Ans.  — eect.  reguia  :  Edd.  coil.  o.  =C.  IX.  •*  Ex  can.  Martini  Papa:  Edd.  coll.  o.  --Ivo  Pan.  I.  3,  c.  56. 
Decr.  p.  tf.  c.  374.  ••  pro  cauta  a*gritudims  :  ColL  Hlsp.  ••  hominibut  xtullit :  ib.  ^*  inv^ittuniKr  :  Edd. 
coU.  0,  *'  canonetpermittunt :  Ed.  Bas.  *•  admittat  :  Ed.  Arg.  *'  clerum  :  Edtl.coll.  o.  **  existimat 
et  ideo  :  eaed.  ss  C  .X.  "'  Pertinet  ad  conc.  Tribur.  h.  A.  895.  —  Borch.  I.  ^,  c.  15.  Ivo  Pan.  1.  3,  c.  4i. 
Decr.  p.  6,  c.  34.  ^  denegemus  :  Ed.  B.is.  =:  C.  XI.  ^^  scr.  c.  A.  887.  -—  Ivo  Pan.  I.  3,  o.  44.  Decr.p.  6, 
C  H8.  *•  Marensi  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas.  *»  Flavinus  :  Ivo.  ••  tciscitaris  :  Edd.  coll.  o.  •'  add.  ; 
fcriijK  esse  \  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  Hl,  Anlw.    ••  desiderans  :  Edd.  coU.  o. 


505                                                 DECR£T1  PARS  PRIUA.  DIST.  LVI                                            SM 

liir,  iacri  censoani  caiioiies,  diluciioiiein  luum  laiereA  Unde  Gelasios  icribit  Rufino  Epi$copo  "  : 

non  credimiis.  G.  XIIK  ^on  »unt  vrmlanda  jura  iacerdoUi^  eui 

ocuius  erutui  e$l. 

C.  XII.   Tempore  sinceritatis   dignitas  accepta  gj  evaiigeliea  adiiionilio  iracundiam  ncc  usque  ad 

tequente  debthiate  non  amillitur.  ■        #        .              •■•              *..•.             •  n     t. 

^  verbuiii  furenlem  prosilire  periniUit,  ne,  si  Hacha 

Iiem  Gelasius  Papa  Paltadio  Episcopo  *K  fralri  suo  quis  dixerit,  reus  sil  gehennx  ignis  :  qualt 

n .^                       .,            .....  puiamus  poena  piectendum  esse,  qui  non  solum  pu- 

Praecepia  canonum ,  quibus  ecclcsiaslica  regitar  '^     .     ,           "^  ,   .      .        .....  .i«..      . 

.....          .^  ..      ^     ,    .         ....          ^  gno  impie  percussit  hominem  in  Levitici  omcii  roi- 

disciplina ,  sicut  ad  sacerdolium  debiles  corpore  ...                  .                        m       .     i 

...           .      I.    .  ..  .      .    .    Mfc       i.     •.  nisierio  servienlem ,  sed   quasi  nou  sumceret  ad 

pon  patientur  venire,  Ita    et  si  quis  in  ■♦  eo  fueril  ,                  .     ,.     .               ^.  ..  ,  v 

;.,  .           ,       -     ..         ..           ...  csedem  manus,  ita  (instigante  se  diabolo)  rapms  est 

coiislitutus,  ac  tunc  fuerit  sauciatus,  amiltere  non  , .          ..            ^                  . 

....                       ...             .   .  ,  ad  iracundiam,  ul  fusie  non  solum  percuterei,  sed 

potest  qood  teinpore  suae  sincenlaiis  accepit  S  !•  .       ,       r   .  .   ■••  c*            •    ..  • 

' .    ,  ^        .     ."L              ,               .     .        ,.    j  etiam  erueret  ooulum  fratns"?  Et  quamvis  biijus* 

biephanus  siquidein  presbyier  pelitorio  nobis  de-  ,.                      ...             .         ,      J^ 

«    •.    I.I  .           j  i  I  .     v  .        ,.1.  .       ,.      .L.  iiiodi  excessiis  gravion  esset  pcBiia  plecteiidus,  beiie 

flevil  oblalo,  quod  habelur  1»  lu  Sttbdiiis,  olim  stbi  ,          ..             *   ..     i     ««  .                  . 


anie  *"  annos  pturiinos  collalain  presbflerii  dignita« 


tamen  fraiernilas  tua   feclt  ab  oflicio  eum  presby- 

,    .  .....  terii  removere  '*.  Hoc  tamen  solicitudinis  luae  sil» 

lem,  quam  revera  immaculati  corporis  indicio  sus-  i>    . ,  .         ....  .... 

.     .         .  \    .  .  B  ut  locum  ei  posnitentise  constituas,  el  in  ahqoo  eum 

cepisset;  sed  nupcr  proptcr  provinciae  vaslilalem  ^ 


(quair.  Thuscix  pra;  omnibus  "  barbarorum  feritas 
diversa  sectaiiiiiim ,  et  anibiguitag  invexit  aiiimo- 


monasierio  reirudas,  h^.ica  taniummodosibicommii* 

iiione  concessa.  !ii  loco  autetn  illius  aliuin  le  neceste 

^    ,       .       .  ...  .       «  6st  ordinare  presbyteruin,  nam  illi,  ciii  enitua  est 

rum).  dum  imminentes  g^adios  e^dere  fug^  pr«.     ^^.^,,^^  „^„  ^^^,„j,,„,  ..  ^^^^^^  ^^^^^-l 

sidio  mteretnr,  acutis  sudibus  occurrentia  s.bi  septa  ^^^^^^.             ^^.^^         .^^  ^.    ^^^^^^^     ^^  „  , 

transsiliens .  infenores  partes  corpons  inseruisse  ^^^,^^  .^^^.^^^  ^^.^^ ^           „^^ ^,„^„3  ^„j^^„^^ 

sngeessit,  qu»  vix  adhibita  cnratione  biennio  po-  oculnm  amisisse  credendi.s  est,   nec  sacraiissiiiio» 

tuissent  abstergi.  Et  ideo,  fraier  carlssime,  snpra.  ^^^^^,^  .,,.^„^„^  ^3,„.„  j„  amissione  oculi  «S  qui 

dicio  locum  suum  dignitatemque  resiiiue,  quaienus  -^^.  sacerdotium  adipiscendum  non  impediret,  siiis 

ncrosancta   mysteria .  siciit  consuevit,   exeroeai.  excepisse  regulis  invenimus;  sed  hoc  tantummodo 

Neque  enim  convenit  ob  hoc  auferrl  ante   susce-  ^^  prohlbilionem  silffecisse  ••  videmus  Patribus,  ut 

plum  ordinem.  in   quo   postmodum  in  invaletudi.  ^„5  ^^^^^j  u^^io,  sacerdotii  officium  adipisci  r.oii 

neni    -^    corporis    casu    probatur  facienie  colla-  ^^^^^^^^  „«0  illi  ullatenus  quasi  in  compensa* 

P***^"  ttonem  '^  injuriae  sacraius  ordo  coiicedi  poterit,  qui 

II  Pars.  Craiian.  Hoc  autem   non  de    omnibus  C  ad    tantam   sacerdoieiu   proprium   potuit  iracun- 

membris  inUlHgendum  ett.  Qui  enim  ocutum  casu  diam  provocare,  ut  et  ille  oiricium,  iu  quo  erat, 

eniserit,  tieet  desit  nolunias,  tamen  sacerdotium  adi-  amiiieret,  et  Islc  provecius  ••  sui  perderet  facul- 

plsci  non  potest,  tateni. 

DISTINCTIO  LVL 

CUATIANIJS.  C.  I.  Fitii  presbijlerornm  a  sacris  prokibeniut 

offieiis, 
Pars.  Presbyierorum  etiam  filii  ad  sacra  oficia  Presbylerorum  filios  a  sacris  *alt:irls'  ministeriij 

mn»unt  admittendi,  removemus,  nisi  aut  iii  coenobiis,  aul  in  canoniw' 

religiose  probati  fiierint  conversati  *. 
t/iK/if  UrbanusPapa  II,  ait  *  ,j,  Pars.  Gratian.   Sed  lioe  inietiiQendum  esi  de 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  Xil.  b  Qfiod  liabeiur  :  Sic  est  emendaium  ex      ubi  propria  verba  pciilionum  subjuiigiinl.  .Antea  le* 
Anselmo  et  antiquis  codicibus  Cratiani.  Nam  liaec  est  D  gebatur  :  quod  kaberet, 
usitata  forma  in  epistolis  Hoinanorum  PontiQcam, 

Diar.  LV.  C.  XII.  ••Oe  epocba  uujus  epist.  non  saliscoiistal.  Scripia  est  ad  Palladiuin  [Valladinum  : 
Ed.  Par..)  Ep.  Sulmontin;e  ecclesix  in  Apnuio.  —  Aiis.  I.  7,  c.  39.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  55.  Decr.  p.  6, 
c.  i07.  Polyc.  I.  2,  l.  31.  •^  add.  :  actu  :  Ivo.  >'  et  ante  :  Edd.  coll.  o.  ••  add.  :  provinciis  ;  Edd. 
coll.  o.  •^  in  valeludinem  :  Ivo.  — P.  II.  ••  Apud  Aiis.  I.  11,  c.  169,  etlvonem  Decr.  p.  6,  c.  411,  hoc 
caput  Pelagii  nomine  profertur,  nec  videlur  Gelasio  tribui  posse.  cujus  niiippe  temporibus  necdum  mos 
erat,  ul  clerici  invnionasteria'delruderentur.=:  C.  XIU.  ••  add. :  sui  :  Ed.  Bas.  ••  removeri  :  Edd.  coli.  0. 
•»  juxta  .  Ivo.  —  Ed.  Ba«.  *•  qui  :  Edd.  coll.  0.  •»  amiserit :  Ed.  Bas.  ••  add.  :  ejus  :  Ed.  Bas.  — 
ei  :  Edd.  coll.  rcl.  •'  fecisse  :  Ivo.  —  Edd.  coU.  0.  ••  caret  :  eaed.  •'  compensatione  ;  eaed.  *•  profectus  : 
Ed.  bas. 

DiST.  LVI.  P.  I.  *  Ex  conc.  Helphitano  bab.  A.  1089;  eadein  fere  legiinlur  in  Urbani  ep.  ad  Pibonem 
Tullensein  (ep.  17,  ap.  Mansi)  scripta  eodein  aniio,  ut  videliir.  —  Ans.  I.  0,  c.  150  (i^l)'  1^0  P^"*  ^*  ^» 
C.51.  Decr.  p.  6,  c.  4i0  (ex  decrclis  Gregoili  II,  et  Urbaiii  II.  =C.  I.  •  canonicis  :  Edd.  coll.  0.  exc. 
Lugdd.  II,  III.  Antw.  —  canonicts  regutaribus  ;  Ivo  Decr.  -- monasteriis  regularibut  :  Pan.,  *  conversari  . 
Ans. 


%n  DECRETl  PilRS  PRIMA.  MST.  LVl.  M 

Utls,  qui  patern(t  ineontinentw  imiiatcTet  {uerint.  A     Kiinqiiiro  dc  viUis  Cflibes^amiis  parenlum,  sed 
Yerum  u  morum  honestat  eot  commendabiiet  [ecerii^ 
fxemplit  auctoritatibut   non  soluin  tacerdolet,  ted 


fliam  tunmi  tacerdotet  fieri  pottunt, 

[Unde  Damasns  Papa  tcribit  «  *] : 

C.    H  PALEV 

«  Osius  Papa  fuil  filius  S^epliani  anUiiiapom.  Po- 
liifacius  Papa  fui(  (ilii^  ^uciindi  presbyteri.  Felii  * 
Papa  fllius  Felicis  presbyicri  de  tiiulo  Fasciolae.  Aga- 
piius  PapSi  filius  Gordiani  presibyteri.  Tiieodorus 
Papa  filius  Tlieodori  apisccy>i  de  (^iviiate  Hieroso- 
lyma.  Silverius  Papa  filius  Silverii  *  episcopi  Romae. 
Deusdedil  Papa^  iilius  Stepiiani  ^  ciibdia<:oqi.  • 

<  Feli;  enim  leriitts»  ualione  Romanus,  ex  patre 
f  elM-C  presb][tero  fuil.  Item  Geiasius,  natione  Afer,  n 
^  palre  epi^copo  Yalerio.  uatus  est.  I^em  Agapiius, 
oatione  ^omanus,  ex  patre  Gordiano  presbytero 
(irigiMem  duxit.  Qumplures  etiam  alii  inveiiiuntur, 
qui  de  sa^erdotibii^  nali  apostolicx  spdi  pi^aefiie- 
runt.  > 

|fiA4;  Aiigustintis  ai/  /f6ro  De  iono  con)Ag,  c.  16.  *  : 
C  111.  Yltia  parentum  filiit  non  imputantur. 

Undccunque  bomiiics  nascantur,  si  parenium  v'tia 
<ion  scctentur ! '  et  Deum  recte  colani,  *  bonesii  et 
salvi  eruut.  Scmen  cnim  hominis  ex  qualicunque 
homine  Dci  creatiira  est,  ei  eo  male  utentibus  male 
erit»  non  ipsum  aliquando  malum  erit.  Sicut  autem 
boni  filii  adulicrorum  nulla  esl  dcfensio  adulterii  **» 
«lc  mali  filii  conjttgatorum  nullum  e^  criin^u  nii- 
ptiarum. 

C.  ly.  Pe  eod^m. 

^ffn^oapnes  Cbrysostomus  homilia  111  ^  t|i  Jtfal- 

thKum  [c.  I.]  "• 


Uiium  illud  qiiasramus  ^  el  "  amplectaiuur,  virtu- 
tcin  videlicct.  llujusmodi  '  eniin, '  etiamsi  alienige- 
nain  quls  "  h:i))f  at  ^^  iiU.treMi,  ellMmsi  fornicatlone 
pollutam  vel  quolibet  cjusiiiodi  dedecore  sordidatam, 
nibil  lamen  de  eju»  aut  viiitale  fuscabiliir,  aut  cri- 
mine  poiluetur.  Quqd  s|  fomicatorero  ipsuni'  ad 
nieiiora  coHversuni  nequaquain  prior  vit^  coiinua- 
culat,  niuUo  iiiagis  ex  meretrlce  pa^us  et  adulieray 
s^i  propria  viriute  ((ecoretur,  parenium  suorum  non 
dciiccoralur  "  Qpprobriis.  Iteni  infra  •  |  i-  Non 
cst  om\iiiio  (lec  de  yii^tite,  ucc  de  vitio  pareiitum 
aut  laudaudu^  ^ii^ui^,  au.t  culpainlus,  ne.i.o  ipde 
verc  ^*  aul  qbsQurus,  aiit  clanis  cst,  iiiio  e^iaiu  (si 
quiddam  «  a  coaimuni  opii(ioiic  abborrens  diceadufn 
cst)  nescio,  quomodo  i(le  i^agis  rcsplfipdet,  qui  ^x 
pareiilibus  a  viriuiibus  prorsus  alienis,  ip«e  If  ui.cii 
fuerit  de  virtute  uiirabilis. 

C.  Y.  Non  parentum^  ted  prcpria  culoa  auemttua 
condemnat. 

ilem  meronymus  in  epitiola  ad  Pammachium^  contX9 
^rroretJoannit  Uierotoiymilani  ". 
N^sci  de  adu^terio  nun  est  ejus  culpa,  qui  nasci- 
tur,  sed  iUius,  qiii  generat.  Quoniodo  in  semiiiil^t 
nou  peccat  lerra,  quae  fovet  ",  non  seuicn,  qnoil  in 
sulcis  jacilur«  non  bumor  et**caIor,  quibiis  lctu- 
perala  frumcii(a   in  germcn   pullulani,  sed,   vcrbi 
gratia^  fqre^lairo,  qui  fraudeet  vi  eripit  ^mina  : 
bic  '*  in  generalioiie  bomiiium  r^cipit  tcrra,  id^  est 
P  vulva,  quod   suum  est,  receplum  confovet,  confo- 
tuni  corporat,  corporatum  in  membra  disiinguit,  ec 
iMier  iilas  secreus  *'  vciitris  augustias  Dei  manus 
scmper  operatur,  idcmque  est  corporis  creatoret 
NOTATIOiNES  CORRECTORUM. 


DiST.  LYI.  C.  11.  a  In  nullo  vetusto  Gri^tiaui  co- 
d:ce  adscribitur  Iiic  nomcn  Paleae.  In  deciuio  V.-iti- 
cikno  et  Mi\»  quibustlam  babciur  coujunctc  cuin  ver- 
bis  snperioribus  Gratiani,  a  vers.  Felixenimiertiut^ 
osquc  ad  fiuem.  Iii  alio  auteiii  lati.s  eliam  emeiidato 
ista  endcin  cobxrent  cum  superloribus :  sed  post 
illa  vcrba  :  ex  patre  Gordiano  pretbutero  originem 
duxit ,  scmiiiur  :  (Jnde  Damatut  Papa  tcribit : 
Deutdedit  Papa  filiut  Stephani  tubdiaconi,  Bonifa- 
ciut  Papa  filiut  Jucundi  pretbyteri,  Felix  Papa  filiut 


RoiuanQriim  Pontincuin.  Ouiniiio  partem  aliquam 
hujiis  capitis,  saUeiu  illain,  qiiae  in  decimo  Vaticaiioi 
halietiir,  ab  Ipso  Gr:iiiano  scripiam  csse  consiat  cx 
verbis  Gratiaiii  in  exireiiio  praecedenie  capiie,  el 
capite  pcnulliuM)  hujus  distinctionis.  Auctor  vcro 
Paleae,  dum  Ufiiim  per  se  caput  conficere  vohiit, 
ordiiiPin  pertiirbavit.  praescrtim  in  repctitione  Fe- 
lir.is  IH,  ct  illud  de  Osio  tcinere  adjunxit»  quod  nuUi 
Romanorum  Poniificum  nonicn  fuit* 
C.  IV.  i>  Quwramut  :  In  versioiie,  qux  nnitc  vul- 


Felicit  prexbyteri  de  titulo  Fasciola»,  Agapitut  Papa      g^t;i  cst,  legilur  :  atque  omnibut  ttudiit  attequamur 

5liut   Gordiani  pretbyieri,    Theodorut  Papa   filiui  D  nobilitari  propriarum  honore  virtutum  Gra^ce  intenor 
heodori  epitcopi  de  civitate  Uierotolyma,  Silveriut      lociis    ita   liabcl   :   IlaiStvuv  xeu   Thfiac   hx   tovtuv 
Papalfiliut  Uormitdm  epiicopi    Itomo!.    Gompluret      fiviinoTi  tymkxtTrttirBut  M  n  x^  itpoyinw  xaxia. 

«/iam,  etc.  Nec  vero  lungnopere  miraiiduin  est  haec      ' -      .    .     •. 

omnia  cx  Dainaso  cilari,  qui  vixit  auie  isios,  qui 
hic  cnumerauuir.  Liber  cnim,  qui  Pontificalis  dici- 
111  r,  ubi  liaec  scri^la  suis  locis  leguntur,  a  Damaso 
i^oeptus  est  scribi,  ideoque,  lic^I  ab  aliis  multa 
dcindc  sint  addiia,  retinuit  tamen  pri.mi  atictoris 
nomcn.  Ivo  quidem  eadciii  fere  ista  refert  cx  gestis 


*A)lX*ffv  /xovov  iml^uutv  vky  uptxn>>» 

■^  Si  quiddam  a  communi  :  Sic  est  einendatum  ex 
Grxca  :  El  ^i  xp^  ^'  *^^  iraodcdogov  icirttv.  Anlca 
legebatur,  quemaainodum  fere  et  iii  vuigata  versione 
et  apud  Ivoiicin  :  ui*  contiderantiut  aliauid  dicamut 
aut  exprettiut. 


DisT.  LVL  C.  L^  In  Edd.  colt.  o.  add.:  Hieronjfmo  Pres6.,' quod  exindc  venit,quodepi8t.  spiiriaDamasi  ad 
{lieroiiymum  prxmissa  inveniiurlibropoiitificali,  quemDamasd  nounulliperperamadscripscnmt.  Qiia!  pos» 
vcrb.  Felix  ctc.  sequuntur,  dfpromta  suiit  ex  prolngo  et  c.Si,  I.  ^.  Panormi9e,necvidcntur,caputsii)gulare 
ofiecisse  aiitc  icmfftira  aucioris  Palefruin.:=C.  II.  '  \erh3i: Felix—pretbyteri  de»iderantur  in  Edd.  coll.  o.  pr. 
Bas.  Liiffdd.  II,  III.  *  Uormitda: :  Paii.  ^  Jocundi  pretbyteri :  (Idd.  coM.  o.  '  Ivoin  prologo  Pan.,  et  Decr.  p. 
0,  c.  415.=  C.  IIL  •  tectanlur  :  Edd,  coll.  o.  "  adutteriorum  :  orig.  ==  C.  fV.  "  Ivo  Decr.  p.  tJ,  c.  4i4. 
"  add. :  temper :  Edd.  coll.  o.  cx  Ivouc.     "  abest  ab  Ivone  et  Cdd.  cqII.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  Antw.  *^  habet : 

fKd.     *"  decoloratnr  :  Ivo.     **  vero  -  Cd.  Bas.  *  add. :  ti  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  =  C.  V.    ^'  scr.  A. 
93.  —  Uieron,  e'p.  conlra  Rufinum  :  Eild.  coll.  o.  et  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  415.    confovel :  Ivo.  —  Cdd.  coU. 
p.    "  vel  ead.    "•  tic  genm  humamim  :  Ivo.  —  ead.    ■*  s^acri :  ibid. 


509  DECR£TI  PAftS  PRIMA.  DIST.  LVI.  m 

anini«.  Noli  desptcere  bonitaleni  flgiili  'lui*  'S  qui  A  nnius  uxoris,  nequaquan^  x.  sacerdolio  repeUiliir. 
le  piasnMvit  et  fecii  ut  voluii.  Ipse  est  Dei  viriiis  ei 
Dei  tapientia,  qoi  in  ulero  vlrginis  "  asdificavil  sibi 
domnm.  Jepbte*^»  >nl^f  ▼iros  sanctos  Apostoii  voce 


Dameratos,  meretricfs  est  filiiis.  *Sed  audi*,   Esau 

deRebeccaet  Isaac  *genitas%  liispidns  tam  niente 

quaro  corpore,  quasr  bonum  triticum  io  **  loiium 

aveDasqoe  degenerat,  quia  non  In  seminibus,  sed  in 

volantale  nasceniis  causa  vitiorum  est  alqiie  virtu- 

tnffl. 

C  ¥1.  ImquHalei  parentum  filii$  obe$$e  non  poi- 
$unL 

ium   Augustinus  ^  conira  Fau^tum^  iib,   XXU  ^ 
Sponsos  "  llle,  qui  vocatorus  erat  ad  nnplias 


Judas  '^  enim  palriarclia  concubuit  cum  Tbamar 
nnru  sua,  et  e\  ilio  concublt.u  nati  sunt  Pbares  e 
Zaran,  inde  postea  Saiinon,  qul  fuit  dux  in  deseno, 
inde  Obeth  «,  inde  quoqiie  Booz  ^*,  inde  postea  Isai, 
qul  fuitpaier  David*  Ex  illa  crgo  '*  progenie  origu 
duciiur  Cliristi.  qul  verus  sacertfos  esl ;  ideoque  bl 
filii  ejus  sumus,  quae  ipse  fecit  nos  iniitari  debe- 
iuus. 

C.  IX.  A  populo  Det  non  $eparai  aliquem  mnterna 
conditio^  $ed  propria  culpa, 

'lem  Augustinus  de  unico  bapti$mo  contra  Donathta$» 
tib.  /.  c.  45  ". 

ismael  ut  separaretur  a  populo  Dei,  non  obfuit 

inater  ancilla  '*,  sed  obfiiit  fraierna  discordia ;  n^c 


booos  et  malos,  *sais*  congruens  Inviutis,  aasct  g  profuit  potestas  uxoris,  ciijus  magisniius  eral,«|uia 
etiam  voluit  de  bonis  et  malis,  quo  exemplo  discaiit 
fideles  **,  parenaim  siiorum  iniquiiates  sibi  obesse 
non  posse. 

€•  Yll.  JVon  aiiena  culpa^  $ed  propria  atiquem  ab  eo^ 

quo  fungitur^  dejicit  gradu. 

Item  Gregorius  ad  Columbum  Epi$eopum  Numiditp. 

iib.  Jr,  epi$t.  8  ". 

Satis  perversum  et  coiiira  ecclesiasticam  probaiur 
esteceiisuram,  atfrusira  pro  quorundam  **  voliin- 
latibus  qnis  privetur,  quem  sua  culpa  vel  facinus 
ab  ofiicii,  quo  fungitnr,  gradu  non  dejicit. 
C  VIII.  Ex  aduiterini$  nati  conjunctiouibtu  a  sacer- 
dotio  non  prohibentur. 

Itim  llieronyiniis  '*• 
Dominus  noster  Jesos  Clirlstus  voluil,  non  solum 


per  ipslus  jura  conjugalia  et  in  ancilla  semlfttun 
erat,  et  ex  aDCiIla  sasceptns  '*. 

III.  Pars.  Gratiaii.  Coii(ra  Donifacius  Martfr  $cr%» 
ben$  Echeldobaido  Regi  Anglorum  ^^ : 

C.  X.  Vitia  parentum  etiam  ad   po$tero$  tran$fe- 
runtur, 

Si  gens  Anglorum  {sicul  per  islas  provincias  di- 

vulgatum  est,  et  nobis  in  Francia  ei  in  lialia  impro- 

peratur,   et  ab   ipsis  paganis  iniproperium  ^'  est 

spretis  legalibus  connubiis  adulterando  e.t  luxuriando 

ad  inslar  Sodomiticx  gentis  fcedain  vilani  duxeril, 

de  laii  coniinixiione  merelriciini  aestimandum  e^t 

degeneres  populos  et  ignobiles,  et  furentes  libidiiio 

fore  procreandos,  et  ad  exirenium  universam  ple- 


de  alienigenis«  sed  etiam  de  adu|terinis  coniroixtio-  ^  bem  ad  deieriora  ei  ignobiliora  vergentem,  et  iio- 


nibiis  nasci,  nobis  magnam  fiduciam  praeslans,  ut 
qualicunque  inodo  nascamus,  ;dum  '^  tamen  ejus 
vestigia  imitemur,  abipsius  corpore  non  separemur, 
cujus  per  fidem  inembra  effecti  suinus.  El  sicut  ille 
venis  est  ponlifex  ex  **  adulterinis  natus  conjiin- 
ctionibns,  ita,  qualicunqne  ordine  natus  sit  aliquis, 
lantum  *}  ut  perfeciam  fidem  babeal,  et  quod  Uile 
teiiet  operibus   iinpleat,  sitque  liferatus,  et   vir 


vissime  iiec*in*beIlo  saeciilan  fortem,  nec  in  fide 
stabilem,  ei  nec  honorabilem  honiinibus,  nec  Deo 
amabilem  esse  venturam,  sicut  aliis  gentibus  Hispa- 
nise  ei  Provinciae  et  Borgundionum  ^*  populis  conti- 
git,  quae  sic  a  Deo  recedentes  foriiicaix  sunt,  donec 
judex  ^'  'omnipoleos*  taljum  criininum  ullrices 
poenas  per  ignorantes  ^  legem  Dei,  id  est  ^^  [per 
Saracenos,  venire  el  saevire  pennisit. 


NOTATIONES  C08UECT0RUM. 
C.  VI.  d  Apud  B.  Augiistiiiiiin  L  22,  contra  Fait-  n      C.  VIII.  «  Inde  Obeih  :  In  prinio  capile  evangelii 


SUiin,  c.  6>.  sic  legihir  :  Fidele$  enim  eju$  venturi 
ex  omnibn$  gentibu$  eitam  exemplo  carnii  ip$itt$ 
diicere  debuerunt,  parentum  $uorum  iniquitate$  $ibi 
obe$$e  non  pos$e.  Proinde  $pon$u$  iile  $ui$  congruens 
invHatis  qui  rocaturus  erat  ad  tiuptiae  bono$  et  ma- 
los^  etiam  uasci  voiuit  de  bonis  et  mali$.  £t  en  hjs 
CoinposiLuin  e^t  liuc  capul. 


S.  Maiili:ct  Roozdicitur  gentiisseObeth. 

C.  X.  f  Per  ignoranles  :  In  epistola  B.  Bonifacji 
Marlyris  («ina^  uiia  cuin  iniihis  aiiis  exsiut  inanu- 
scripla  in  codice  sgepe  niomoralo  bibliolhecse  lK)nii- 
nicanae  legitur  :  per  ignorantiam  iegis  Dei,  et  per 
Saracenos^etc,  cuin  (jiia.Ieclione  coiicorduul  aliquot 
veiusia  Graliani*,  et  lere  eiiani  Ivo. 


DiST.  LVI.  C.  V. 
>*Jiidic.  c.  il,v.  i. 


**  add.  :  f.  e^   Dei 
Hebr.,c.  i1,  v.  52. 


Edd.  coll.   o.    oxc. 
**  inter  :  Edd.  colK  o. 


Bas. 


*'  add.  :  Maria& :  Edd.  coli.  o* 
:  C.  VI.  *•  cf.  Matlh.  c.  «4.  ^^  fiiii.; 
Etid.  coli.  n.  =  C.  VII.  **  Ep.  8.  (scr.  A.  602.)  I.  i2,  Ed.  Manr.  **  q\tor.  parentum  voluptatibu$  $ui$  qui$ 
privttur  oficii$  :  Eild.  col!.  o.  -*-  volupt. :  Bobin.  =:  C.  VIII.  '*  Apud  Hieronyinum  in  cap.  i,  ev.  Matth. 
etiu  proo^mio  coinmenu  in  Oseain  similia  qusedam  legnntur.  Ipsa  eadem  verba  ex  expo$itioM  generalionU 
Jesu  Chri$ti  referuntnr  in  epistola  ^oviomensium  clericonim  ad  Cameracenses»  quae  prostat  in  Mabillon. 
UuseuiD  Italic.  t.  1,  p.  2,  p.  128.  t-  Ans.  I.  6,  c.  i49.  Polyc.  1.  2,  t.  54,  **  tantum  ut  :  Ed.  Bas.  '*  et  ex: 
£dd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.JI,  III.  Antw.  " iantsn  :  Edd.  coH.  o.  *"  Genes,  v.  58.  "  Buth.,  c.  4.  ** autem^ 
£d.  Bas.  ==  C.  IX.  "  Ivo  Pan.  1. 6«  c.  47.  Decr.  n.  8,  c.  61.  '^  add. :  Agar :  Edd.  Bas.  Liigdd.  II,  III. 
»  aild.  :  est :  Edd.  coll.  o.— P.  Hl.  *•  scr.  c.  A.  750.  —  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  224.  :  honifac.  Uitlribaldo  Heg. 
Angl.=zC.  X.  ^'  improperium  objicitur:  Ed.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  Aniw.  — vox  :  rmprap«>'i'«m  abest  ab  Edd. 
coU.  reL  —  improperatum  e$t :  Bobni.  M  Burgundiorum  :  Bohin,  ^'  vindex  :  £dd«  Bas.  Lugdd.  1I|  111« 
Antw.  —  *  et  Ed.  Bas.    ^^  etiam  :  Edd,  coll.  o.  cxc.  Bas.  LwM.  II    III.  Aiitw. 


»11  DECRfiTI  PAHS  PHIMA.  1HST.  LVIL  51f 

iJ^  Urbanus  ^  in  fine  $uperhri$  caoiiis  di^tin-  A     Q ranian.  Quum  ergo  «x  eaurdoiibuM  maii  im  nun- 

911^0  subjunxU  :  ,„^  Pouiifice%  supru  leganlur  e$u  promoti.  non  sunt 

p.  XI.  Si  retigiosi  inwnui  [uennl  fiHi  eaeeraotum,     iniBlUgendi  de  (omicaliQue,  fed  de  UgiiimU  conju^lU 

f..  '"*"  ^[    '  ....     ...  nfl/i,  qute  sacerdotibue  ^  ante  nrokibitUnem  ubiqme 

N.S,  aul  .n  c«e..ob..»,  aut  .n  c>non..s     rel.8.ose        ^^^  ^^^,,^       .^  ^^j^^^„  ^^^  ^^^  ^ 

probat.  f..er.nt  conversar.  «.  ticeuprobatur.i  I.  C«orf««/*«  »i<i«m «ri^ni,  umim 

C.  XII.  Z>e  eodem,  impuiari  negatur  videtur^e$$e  cotilrarium  iUi  $enlen^ 

Item  AlmiMier  II.  ^.  tia:  *'  :  Adulieroruni  filii  abominatiu  sunl  I>oinino. 

Aposiolica  aucloritaie   praecipimus  Tobis,  ul  si  Sed  $tcut  $upra  djctum  e$i  de  prespgterorum  filiie^ 

pnm.qm  ab  eccl^ia  cleclus  est.  allero  dignioreni  ita  et  hoc  de  filii$  adulterorum  intelligendum  videtur^ 

esse,  cuuouicanique  fjiis  elecUonem  probaverilis,  ut  ilii  dicantur  e$$e    abominatio  Donuno^  ad  quo$ 

.  fulli  nostra  auctorttale  coiisecrelis,  Nam  pro  eo,  paterna  fiagiiia  heredifaria  $ucce$$ione  descendunl. 

qood  lilius  sacerdotis  dicitur,  si  ceierx  virtutes  in  SimHiter  et  illua  Urbani  intelligendum  esl,  quod  ipu 

eam  couveiiiaDt,  noii  rejicimus,  sed  suffragaoiibus  $cribit  Petronio  "  Legionen$i  epUcapo  : 

meritis  conoivendo  eum  redpimus. 

Gralian.  Hoe  aaleni,  quod  de  filiU  eacerdotum  B  C,  \iS *  fie  eodem. 

dieUur^exditpeneationa  ec^Ueimintroduetumtidetur^         ^  .      .     ..  .         .      ^  .. 

...  .        ^  .    ^    ..         .  Quia  simplicitcr  ad  sedem  apostolicain   veniens 

et quod  ex  dt$pen$attone  introducttur^  ad  con^equen-      .   ^ ...         •^  ,.,  .^  .. 

lipn  regul^  irabi  non  polerii.  •"""'''•«'  '*'=«'"""  «"'."'**"»  *»'  ?"*''      «»»"*'""' 

Ude  Urba..u,  P.pa  U  »crihil  Bariholoma^o  Uron.      ""  "••«•»""'  «P'*^'"™  ""?«'''*•  ".'«'•=''«''  1"!^  " 
Archiepitcopo  ^*  :  matre  iion  legiiima  procrealus  sig,  quam  viveiiti: 

XI!I.  Fi/ii  $ac€rdotum  non  proltibeutnr  ab  epi$co-  Pn>pria  uiore  pater  tuus  cognovisse  dignoscilur  •*, 

pa/tf,  $i  cetercs  viriute$  ei$  inveniautur,  nos  apostolioe   mansuetudinis  gralia  admon^iite  a 

Coenomanensein    eleclum,    pro  eo    qiiod    filiiis  celeris  qu»  saeerdolium  impediiinl  criminibus  tam 

sacerdolis  dicitar,  si  celerx  virlutes  in    eiiiii  con-  tui  piofessione  qiiain  fratrum  testimoiiio,  qni   ie« 

veniunt,  non  rejicinius,  sed  suffragantibus  fiieriiif>  cum  ^'  sunt,    immunem   te  agnosrentes,  et  vtum 

patlenter  "*  siiscipinnis  :  non    taitien,  ut  boc  pro  tu:im   religtosam  audienies,  ab  bujos  **  le  peccati 

regula  in  posierum  assnmatur,  sed   ad  tcinpus  ec-  viiiculo  absolotum  In  su|cepto  sacerdotali  officio  coii- 

plesis  periculo  consulitur.  lirinainus. 

PISTINCTIO  LVJI. 

CRATIANU§.  C  jyg^  presbyter  ordiniiri  non  debei,  (noo  enim  fides 

l/m,  qui  in  a^griiudinecon$titulu$  baptiuuur^  pre-     illius  voluntaria,  sed  e\  necessitaie  esl,  iiisi  forte 
$bytor  ordinan  non  debet,  ^^^^^  jpgj,,^  gi„jiu„,  ^^  fij^^  probabilis  fueril,  aii| 

Vnde  iii  Neoca^sariensi  Concllio,  c,  M.  legitur  • :        |,oo,i„uro  rariUs  ejcgcrit  K 
C.  K    Non  ordinelur  presbgter,  qui  in    osgriluditte 
eonstiiulue  baptixatur, 

Si  •  qiiis  in  se'  riludine  conslitutus  fuerit  baptiza- 

NOTATIONES  CORKECTORCM. 

C.  XI.  s  Rubrica  hiijus  capitis  abesi  ab  aliquot  narravit  creatos  fuisse  suinmos  PontiAces,  dicendqm 

veiiistis  (neque  enlm  esl  ulla  capitis  distinctio)  et  esi,  eos,  anteqnaiii  p;itres  ipsorum  ullo  sapro  orduie 

prx*ponilur  sequenti  capiti  :  Aposiolica,  essent  decorali,  fiiisse  geiieratos. 

C.  XIII.  k  Sacerdoiibu$  anie  :  Hic  osleiMtit  aperte  Dist.  I.YII.  C.  I.  «  Qiiod  cunon  bic  statuit,  vii!e- 

pratlanus  se  in  ea  fuisse- opinione,  aliquaiido  in  la-  tur  niulto  ante   in  Roniana  occlesia   observaitini, 

tino  ecclesia  presbyteris  etiani  licuisse  uti  coiijngio,  (^iieniadinodum  ex  epislola  Cornelii  Papae  de  Nov.i- 

quod  in  ecclesia  Qrxcoruin  et  olim  et  nunc  perinis-  0  tiano  palel,  nijus  verba,  relata  ab  Eusebiq  HislQrias 

snni  est.  Id  vero  mioime  ita    esse,  superius  initio  eccl^s.  lib.  6,  c.  55.,  istiic  spectaniia  b;ec  sum  : 

disl.  51,  est  annotatum.  Pe  iliis  vero,  quos  aiitea  Qtit  quidem,  ubi  exorciuarum  prmsidio  $piriiu  Hlo 

DisT.  LVI.  C.  X.  "*  cf.  supra  ead.  c.  1.  =  C.  XI.  ^*  ranonici$:  Edd.  coH*  o.  exc.  Lugdd.  II,  IIL  Antw. 
^'  cott9er$ati :  Edd.  Arg.  Bas.  —  add.  :  filii  $acerdotum  non  admittuntur  ad  cUrum :  Edd.  cotl.  o.  exe.  NorJ 
=  C.  XII.  ^  dc  hujiis  capitis  lide  multum.  sed  immerito  dobit:ivit  Berardus.  Legimus  enim  Alttx.  P.  II, 
qiinm  de  electione  Amalai  Cenomanensis  quxstio  mota  esset,  beuigne  in  liunc  modum  respondisse.  (cL 
Acta  Epp.  Cenomanens.  ap.  Mabillon.  Aiinal.  p.  307.).  Apud  Anselmum  I.  0,  c.  19,  in  flne  legniitur  qnae  Iti 
eicLii  c.  sequ.  prostaiit.  **  Hoc  fragmentuni  coiiira  reciius  ab  Vrbaiio  adjudicaveris.  istlus  ei^iin  teiiipore 
jamdudum  vita  defunctus  erat  Bartbolomxus.  Accedit  eliani,  quod  conAatum  esse  videatur  ex  epistola 
Alcx.  II,  qualiter  ab  Anselmo  profertur.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  o5.  =  C.  XIII.  '.*  add.  :  eiim  :  £dd.  coll.  o. 
'*  Sap.  c.  5.  '*  Videtur  legendum  esse  :  Petro  Leg,  £p.,  queinadmodnin  est  in.  Edd.  coll.  o.  exc.  Bas. 
Lugdd.  II,  111.  Aniw.  Petri  eiiim  l.egionensis  mentic  flt  inter  acta  conc.  Fiis^elensis,  bab.  A.  iO^in  Hisp. — 
Apud-  Ivonem  Pau.  I.  5,  c.  54,  ipsum  noineu  dcsideratnr.  =  C  XIV.  ^*  ex  eo^  quod  :  Ed.  Bas. 
*^  cognoseilur  :  ivo.  —  Ed.  Bas.    "'  $ecum  :  £d.  Arg.    '*  add.  :  modi :  Etl.  B;is. 

DfST.  LVII.  C.  1.  « bab.  A.  511.  --  Burcb.  I.  4,  e.  45.  Dccr.  p.  i,  c.  S^7,  p.  0,  c.  iOI.  Polyc.  1.  S, 
c.  31.    "  cogat  :  orig.  —  Ivo. 


513  DKCRETI  PARS  PR|9|A.  DIST.  LIX,  514 

DISTINCTIO  LVIIL 

GRATIANUS.  A  C  11.  Iheodm. 

iim  t%  monack^i  habitn  nulluf  a^iumitur  ad  ec^  .        ,            Concllio  Caplbagiiiensi  V. 

cUstatlteum  ofictum,  nm  fuertt  Qbiatui  vQluntat0  ^ 

proprii  abbatit                                  •  gj  ^^„1^  ^^  ali^riu»  nioiiaslerio  *  repertQm  •  ?• 

VndeQregormsteribit  Marinjano  Epitcopo  Ravennatt^  aU  clericaiuiu  proioovere  \oluerit,  vel  iii  suo  iitowH 

/ip.  vn,  eptti,  18  .  slerio  majorem  inoiiasierii  *  coiisliluere  ^,  episcft- 

C.  U  Monachut  non  ordinetur  plericut,  nisi 'volt^ntate  pws,  qui  liop   recerii,  a    celeroruni  cominuntoiio 

abbatit  epiteopo  fuerit  obilutut,  sejunclus,  suoe  laiiluin  '  plebis  coinmunione  ooii<- 

Nullus  ad  ecclesiasiicum  officiuiti  ex  iiioiiaslprio  tenius  sii,  el  ille  neque  clericus  %  uei|ii^  pfa^pOKi- 

producalur  monaclnis  ',  iiisi  queiii  abbas  ioci  ad-  l"S  perseveret^ 

ffionlius  proprid  voli|nlaie  oblulerit  c|>iscopo. 

DISTINCTIO  LIX. 

GRATIANUS.  examinaiis  *  lemporibus  *  defenint,  qtris  *  ille  *  lam 

hm  qui  eccletiatticit  diuiplinit  imbuti,  et  tempo^  ®  arrogans,  lam  impudens  inveiillur,  ul '  in  coBlesli 

rMfii  approbatione  ditcnsti  non  tunt,  ad  tummum      niilitia,  qu»  propensius  ponderanda  est,  el  slciil 

tacerdotium  non  aspirent.  ^uruin  repetitis  igiiibus  expIoranda.sUllm  dux  csse 

Vnde  ait  Zosimus  Papa  ad  Hesychium  Salonitanum     ^l^rei,  quum  liro  ante  noR  fiierii,  et  prius  velit 

Episcopunit  epist.  I  *.  docerelquain  discere?  Assuescal  in  Doiiiini  caslris 

^  -    „  .    .    i  .    .  .      ,        inleclonini  •  primltnsgradudivini  rudimenta  •scr- 

C.  I.  aon  atmret  ad  tt^mmum  saeerdottum  qt^  eccte^  if.    m    ,.   . 

tiauicit  ditcilipnit  non  ett  itnbutut.  ^|^"'  "««  lili  vile  "  sit  exorcislam.  acolyibum,  sub- 

-,  .       I    ............   .  j-  diaconuin,  diaconum  per  ordinen)  lieri,  nec  boo 

Qui  ecclesiasticis  disciplims  imbulus  per  ordinem         ,  .  .        .  '  ... 

,  .     .        ,.  :  .       .  salui,  sed  slatuhs  mnjoriiin  ordiiiaiione  temporibuSL 

iion  estK '  lemporum  approbaiioiie  divuiis  siipen-  .  ,         ......  ..  -  ^^ 

.....  '^  '  ,    .  4am  vero  ad  presbyierii  fasiigium  talis  accedat«  ut 

diis  entdiius,  tirqtiaquam  ad  summum  ecdesix  sa-  .      .  .  .... 

,    .  .  ,  .       .  el  nomen  aelas  impleal,  et  merilum  probilaiis  sti<^ 

eerdotium  aspirare  prnesumat,  el  •  non  solnm  ui  eo  ,.       ....        «        .   i 

.......        .   r  .       #  .    #  pendia  aiiteatla  lesienlur,  Jure   lude  suinmi  poiili- 

ambtiio  menicax  babeatur,  verum  eiiam  '  m     or-  ![  .    ,  j  i  i  •.   ir    %  i        .    .     '     . 

,  ,.  ficis  locum  sperare  debebil.  Facit  lioc  nimia  reniis- 

dmatores  ejus,  *  nt    careant  eo  ordiite,  quem  «iiie  j  .       .1  .^  i.- 

'  ^  .> .  sio  consacerdolum "  nosiroriiin,  qui  potnpam  muUi- 

ordine  contra  praecepta  Pairum  ci*ediderai^i  praesu-         ...  .      ,      .    .         i       .  V      i-    •  i 

*^        ^  ^     >  1    r  tudiiiis  quaerunt,  et  pul:int  ex   iiac  lurba  aliquid 

*  C  sibi  dlgiiitatis  acquiri.  Hiiic  passim  numerosa  popu- 

C.  11.  Ad  tacerdo(ale  officium  miHus.niti  per  ttngw      laHias  »•  eliam  bis  »•  loris,  ubi  soliludo  esl,  lalium 

tpt  gradut  probatut,  accedat,  ^^^^^.^^^^^   ^^,^  ,,  p^^^^.,^.^^  ^^^^^^^.    ^^^^.^^^^^   ^^^ 

Idem  *  eadem  epistola  ^.  quil)iis  aliud  pnesiare  iioii  possunt  divinos  ordines 

%i  oflBtia  saecularia  priiicipem  '  locum  noii  vesli*  lafgiiinlur.  QnoJoporlet  dislricli  scinper  esse  judi- 
bulum  aciionis  iiigressis,  sed  pcr  singiilos  *  gradus     cii.  Rarum  "  est  enim  omne  qiiod  magnum  est. 

NOTATIONES  COURECTORU.M. 

malo  ettft  Hberatut,  et  pptt  in  tam  gravem  morbum^  est  :  ti  quit    ab   alieno  monasterio  receperit   a/H 

utjam  [erme  mori  putareiur,  inciditset^  in  lecto^  in  qaem, 

quQdecumbebat^aquacircumftttutbaptitmumaccepii,  ^  Conttituere  :  Aniea  sequebatur,   tine  lieentia 

et  paulo  post,  qiiuin  de  ipsius  ordinalioiie  agii,  ad-  abbaiiset  monachorum  %  quae  verba  sunt  expuncta, 

jungit :  Qiit  i/tttdent  ep»copti5,  fioN  fto/iim  a6  «Mi>mo  qula  absunt  a  concllio  Cartbngiii.  el  Africaiio,  et 

ciera,  ted  etiam  a  multit  laieit  vetitut^  quoniam  mi-  plerisque  vetusiis  Gratiani  codicibiis. 
lifme  Ucebat  q%emqtsain  tfi  ieclo  propter   morbum  ^     «  Clericut  :  Sequebaiur  :  neque  canonicut  '*,  qu9 

baprt^aticm,  stViii  huic  contigerat^  in  clerum  attumi^  ob  easdetn  causas  sunt  siiblata. 

maqtalopere  pottulabat,  tibi  potettatm  dari^  huic  toii  Dist.  LIX.  C  II.  ■  Idem  :  Caput  lioc  aniea  tri- 

maiitu  in  tortem  pretbgterii  imponendi,  hnebatur  Urbano.  Emendala  ost  inscriptio  ex  pleris* 

DisT.  LVIii.  C.  II.  «  Repertnm  :  Grff^ce  legitor  :  qtie  veiustis  Gratiaiii  exemplaribus;  iiabeiur  enim 

^Eov  xn  av   ft^XoT/^iou  /iovecanipiov  viroScSnTat  Tcvg,  id  in  eadem  epistola. 

DwT.  LVni.  C.  I.  *  Ep.  15.  (ser.  A.  598.)  i.  8.  Ed.  Maur.  •  abest  ab  orig.  parilcr  aiqiie  verb.  epi- 
te^po,  qiiodtii  fiiie  est.  =;  C.  II.  •  bab.  A.  598.  —  Coli.  ir.  p.  p.  3,  t.  \9,  c.  5.  *  monasterii  conventu  : 
Edii.  eoll.  o.  C.  II.  *  add.  :  pertonam  :  exd.  —  *  add.  :  tuorum  :  Ed.  Bas.  *  tantuminodo :  Edd.  coll. 
o.  —  ••  nec  tamen  Ed   Arg. 

DisT.  LIX.  C.  I.    *  scr.  A.-4!8.  —  Ans.  1.   6.   c.  28.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  104.  —  supra  Disl.  36,  c.2, 
—  In  Ed.  Das.  hoc  oapul  ad  cakem  Disi.  esl  rejectum.     •  nec  :  Edd.  coll.  o.     •  «l  :  Coii.  Ilisp.  =  C.  U. 
*  Ans.  ibid.    •  prindpalem  :  Edd.  colL  o.  ex  orig.  el  Ans.      •  p/ttrimo«  :  orig.  —  Ans.    '  qui  :  Edd.  coIL 
o.    •  eleetorum  :  Ed.  Bas.    »  mdfm^iilii  ;  Isid.  Merl.    "  vilescat :  Edd.  eoW.  o.    **  tacerdotum  :  Ed.Ba^. 
"  pluraiitat :  Cdd.  coU.  o.      *'  add.  :  in  ;  e»rt-    "  add.  ;  per  :  ewd.      *■  add. :  teinper  :  Ed.  Bas. 


31S  DECRETI  PARS  PRIIIA.  DIST.  LX..  51« 

C.  lil.  Cmjm$iib4t  merili  iaicui  ndtummum  non  m|N-  A  scopos ,  qui  niilllB  ecdesiasUcis  oiiliiiibus  ad  Unt» 

ws^  r        .  "*i  !^T!?' «"**     .         ^  digiillalis  rasiigium  fuerini  insliluii "  coiilra  Palrum 

lle»  Gregoritts /t^.  F//.i{eg.m«f.  110 '*.  a       .      x   *         ^^  .*  <      i 

u^  „ .      '  .       «  ..  V  . '.    ..  decreia,  liujus  usdrpatione,  qui  se  boc  recognoscil 

Hoc  ad  nos  per?euisse  "  non  dissiinli  diKnum  #   .        jj.  .         J        ,     .         ..... 

.^,_.  ..  ...  ^     «   "11  t..5..u.i  fecisse,  didiciinus,  qiium  ad  episcopalum  iiis  gra^U- 

deteslaiione  compler  Hmnr,  qood  qu  dam  des  der  o  i  .,      r  ...  .  .    .  u    ? 

K-     -••  •  11  .•  t«\i  r     .       .      ■.     ■"  "^"•^""  bus,  quibus  frequenUssiroe  cauiuiu  esi,  debeal  pcr- 
Donoris  inflali  **  deruticl:s  episcopis  lonsoranlur.  .  •  ...     .     ...      •«.....»••     ^       . 

^  «„.•  .^  ..       .  .  t  i  ^  i"    v«Du.-..*u.,  ^^^j^j  j^  yj  miiioribus  •*  iniiiaii  officiis  ad  maioni 

•C  flaat  repenie  ei  laicis  sacerdoies,  atque  invere-  «        .       n  i  .      •  ..    •    i  • 

«...  u  it  .li'^^'  ...    •  ..  .  firmeiilnr.  Debei  enim  aiiie  esse  discipaltts,  quis- 

cinde'*religiosi  proposili  dttcaiom  arrpuni,  qii  •   ^  ^.  ^    «.     .     .        •.  i     \I        .  .• 

._, •        .,.,       ^.  „  ^  , :      ^  ^  quis  docior  esse  destderai,  ni  possit  docere  quou  di- 

neeeiseadbQC  mililes  didicerunl.  QudpuUmiis  \   . .        -  •    .....    .     •«     a-i     !! « . 

-..«.  I  s...     »..    ..  ,  V   "  I»  »  jj,j.,| .  i^innis  VI13B  iiistiiulio  hac»*,  ad  id  qttO  ■»  len- 

qood  isii  sttbjeciis  pnestatnr  snnt,  qui  anieqiiani  j..  ..  -         /%  .     •  •       ...  li     ^ 

j.    .    ,.     ,:  ..  •,  M"«  -"•«I"-»"  dil,  seraUooecouririiiai.Oui  miiiime  literi»operam 

discipttiains  liiiien  ailingant  lenere  mairisierii  **  Id-  ^  .    ..  .  ...  rk.. 

r      -.1      •  rt      1  •••«^••wr.i      .u  dedenl  pnecepior  iion  potesi  esse  literaruni,  Qin 


oon  rormidant  ?  Qua  de  re  necesse  est,   ut,      ^^        ^.    ^^  ^^j      jj^  creTcrit  ad  meriUim  f  or- 
qttamris  mculpati  qn.^que  sii  meriil,  ante  Uiiien      jj,,^„,  ^^.    „^jj  m>opolest  pervenirc.  Solum  sncer. 


dotiuin  iiiter  isla,  rogo,  viliiib  esl,  qiiod  facilius  tri- 


per  distinclos  •*  ontiiies  ecclesiasiicis  exerceatur 

s,  1«.  *»r  .        .  buiiur,  quuui  **  diOicinus  impleaturt 

C.  IV.  Nan  a$fnret  ad  iummum  $aeerdoiium  qui  ec-  B 
cle$ia$iici$  di$ciplini$  non  eu  imbulu$. 
lum  Ciiiiestinus  Kfri$copi$  GaUimrum^  msl.  li 
c.  3,  ". 

Ordinatos  vero  qiiosdani,  fratres  carisslml,  epi- 

DISTINCTIO  LX. 
GRATIANUS.  rum,  nullus  In  oecanum  nisi  prcsbylerS  no0as  Im 

Erce.  o$ten$um  ex  parte  ett,  qui  po$$int  ad  eacer»     arcliidiaconum  nisi  diaconns  ordinetur. 
dofti  ordiiim  |»roiiiottfn,  et  qui  non.  Nunc  autem  C.  111.  De  eodem. 

eonsiderandum  e$t.  ex  quibui  ordimbu$  in  archipres^         j^^^  Innocenlius  II,  in  Concilio  Romano.  c.  10  \ 
apterum^  vel  prteposttum^  vet  epncopum^  velarchie* 
m$copum  $int  eligendi.  C     ^""^^*»»"»  *"*«™  «•  praecipiraus,  ut  nullus  in  ar- 

n  ii    f.  ' ^  cbidiaconum  vel  decanum  nisi  diaconus  vei  preslty- 

Dehii  ita  itatutum  ett  m  Coiicilio  *  Urbaiii  Paoas.  ^.  a    u.^.  i    .        .       . 

cetebrato  AtreimkB"'    *^*»'-«»  ■^*K*'t      ,gp  ordinelur.  Arcbidiaconi  vero,  vel  decani,  vei 

^  .    .    ..       ^            .  ,              *  pr«npositi,  qui  Infra  ordines praenomiiiaios  existttol, 

14. 1.  Archwresbyter,  vel  decanUt,  aut  archid\aconu$  .  .     t.  ^.               ■*              .            ... 

non  !,,«•  diaconu$  aut  prabyter  crdj«elttr:  "  mobedienU»  ordinart  contempsennl,  boiiore  sns- 

M  „       . .  ceplo  privenlur.  Probibemus  auiem,  ne  adolesceu* 

niiUiis  episcopus  in  ecclesia  soa.  nisi  diaconus  sit.  .iJ         .  >  r                    .•              .....        ^      • 

...-i.-.r  «^        ....                     . .      ^»*^"""*»"»  iibus,  vel  mfra  sacros  ordines  consUtuUs,  sed  qm 

arcbidtacomim  mstituere,  nec  arcli  presbyleruni  aut  .     .              ....            .          j.  .. 

^«.»..«.  ..•  .         I   .    .     .            K»«uj»c  u...  au»  prudcni  a  ei  nierilo  vius  clarescunt,  orasdicu  coii- 

decanum,  nisi  presbyten  sint,  ordinare  pnesomau  *^  ,          , 

Quod.  01  districtius  teneatur,aposiolica  auctoriute  ''''i^"^"  'T'''*' 

probibemus  el  interdiciraus.  ^'*^'*"-  ^'^*"'""  """""  ^''''''''  procaatatem  quo^ 

CII.  Nuttui  in  pra^poeitum,   vet  archipreibyterum  rundam  etatutum  est,  qui  nomen  pra^po$itura^  adept^ 

m$i  pre$byter.  nuUu$  tn  archidiaconnm  ni$idiaco'  ofictum  contemnunt,  notentes  pert  $acerdotp» ;  alta$ 

rnu  ordinetur.  enm  inane  euet,   quum   etiam  in  epi$copum  cligi 

Item  Calixtns  b  P:ipa  [II J '.  po<stft(  in  iubdiaconatu  fotii/ilttlt,  ;if xla  i7/ttd  Urbani 

Nuiliis  in  piiPpusituni  ',  iiulliis  in  arcltipresbyie-  «  Pap;c  : 

NGTATlOiNCS  CORRECTORUM. 

DisT.  LX.  C.  1.  a  In   cspUibus  manuscriptis  con-  D  nuscriptis  codicibns. 

cilii  Clai-:iMitonten.sis  liabiti  ab  Urbaiio  II  (qu»  iioii  C.  III.  ^  (Jrbani  :  In.  c.  A  mutti».  X,  de  eelate  et 

.sunt  decreta  ipsius  coiicilii,  sed  suihmaequabdam  ip-  quatitaie  *  taiiquam  decrel^in   Urbani   I.  citaiur; 

soruin)  in  terlio  lixc  legnulur,  qii»  ad  pnesenieni  apudlvoneni  veio  cltn  Paiiormia  ex  syiiodo  Bene- 

canoiK^m  faciunl :  iil  nii//tt«  /iaf  deeanue  in  eccle$ia  veiitana,  qii»  lempore  Vjctoris  III,  cui  Urbanus  II, 

nUi  pretbyi^r ;  nullus  archidiacomts  itui  Levita\  siiccessit,  hal)ita  fuii.  Nain  Urbauits  1,  ceiilum  plus 

C.  11.  ^  £t  rubrica  et  caput  eiuendiaa  suiilex  mai-  niiniis  annis  Nicntnaiii  svnoduui  anteces|ii. 

DisT.  LIX.  C.  III.  «•  Ep.  106.  (scr.  ad  Syagrium  Augastodunensem  A.  599.)  1.  9,  Ed.  Uaur.— Ans.  I  C. 
c.  52.  Polyc.  I.  %  1. 1.  *v  ^ttod  —  dignum  e$t  comptecti :  Edd.  coli.  o.  "  infiammati :  eacd.  **  add.r  et 
repente:i*T.'\,  **  regimini$  :  e.Td.  ex  Ans.  *'  per  dietincta  eccte$ia$tici  ordini$  ofi^a  exerceatur  :  Ant.  —  u 
exercemt  :  EJd.  coU.  o.  =C.  IV.  "'  scr.  A.  428.  —  Burcb.  I.  i,c.  18.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  72.  '*  conetituti : 
Edd.  coil.  0.  *^  pervenire  :  e»d.  **  in  miti. :  Edd.  coll.  o.  —  a  min. :  Coll.  HiKp.  **  abesl  ab  Edd. 
Par.  Lugdd.  "  quod  :  Edd.  coll.  o.  pr.  B.is.  *>  add.  :  et  :  Coil.  Hisp.  **  cnt :  Ed.  Bas.  —  cur  :  Edd. 
coil.  rel. 

DisT.  LX.  C.  I.    *  Conc.  Claromont.  bab.  A.  1095.  —  '  Integri  ediii  snnt  canones  Clarom.  conc.  ei 
Cencii  Camerarii  voluraiiie  MS.  in  coli.  conc.  Maus.  t.  20.  =:  C.  II.    *  In  coiic.  L.at.  I.  hali.   A.   1 123. 
*  add.  :  ffM(/KS  in  arc/iisftifcoptfm  :  Edd.  coU.  o»    ^add.  :  vct  diaconu$  :  e;eil.  =C.   111.    "(>>nc.  Lat.  li, 
hab.  A.  1159.  Concordat  c.  8,  conc.  Remensis  ap.  iv.  Pan.  L  8»  c.  140.  C.  III.  *  ei  c.  5«  Comp.  lU,  li.  t. 


*"  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  LXI.  3,3 

C.  IV.  Nou  eligalurin  einieopum  ni$i  h$acri$  ordi-  A  sirant,  opportuiiita(e  exigcni^  «oocedimuy.ti  umen 

*■  speclaUE  siiii '  religlonis  et  8<:iettliffi.  Qnod  ip«im 

Nnllus  *  in  episcopuro  cli^atur,  nisi  in  sacrisor-     non  sine  Roinaui  Pontificis  *  vel  nelropoiiUiii  !(■ 
dinibns  religiose  vivens  fueril  inveiitus.  S.icros  an-     cenlia  *  lieri  •  periDittimus. 
lero  ordines  dicimns  diaconalum  et  presbyter^ium.         Gratian.  Alierum  vero,ut  in  ^uopumtelani^ 
Ues  slqaidem  solos  priiuitiva  legilur  babqisse  eccle-     ep\icopMm  ni$i  in  $acri$  ordinibue  conuUuttu  nm  «4. 
tia,  subdiacoBos  vero,  gui^  et  ipsi  a|taribus  mini-     jamr,  propler  (<»jn(«j<«m  qrdinii  twmum  e^. 

DISTINCTJO  LXI, 

GRATLANUS.  J  1.  Nec  (anturo  <le  laicis  eonyeprarj '» intiibemiu, 

I.  Pars.  Item  Imci  mi.  «iint  in  ept$eopo$  etigendi,  sed   nec  »  de  p<Bnilenlibus  quidem  auisquam  ad 

^  permngulo$  ordinee  priu$  $unl  probandi.  hujusroodl  gradum  proraiius  lemerator  aspirel.  Saii» 

Vntle  Gregonos y^J«««*''Jj/«gf.  Francorum,  illi  postulanii  sit  venia  '•;  qua  coascientia  absolvat 

C.  I.  Sacer^ole,  'ez  laicie  »0»  «uiii  ordinandi.       B  '"""'^}"!  «  ^^^  «'»  "  W'»  "««'  ^ «»••'«- 

SaeerdouleoOipiam  ves^rls  inpartibus  in  tanUm*  '""^  Qni» en.ro  quera  paulo  anle  vidit «» jacenlem 

(sicol   didicimus)  arobitionem   perd.icmm  esi,  ut  '??•  !  ««"«Wem!  Pra.feren8  '•  memorandi  •• 

sacerJolw  subili  i^uod  grave  ninus  est:criaicis  '^;^';"  ^'^"'  "«"  "'^'  '"«='''»••'  ''^'^^  ^^^- 

ardinenlur.  '                 ^  ..r    »*       . 

'           C  \\   De     d  t..  lY.  Deeodem, 

r.      a       •  j   f^       f  •       .       \f .  /'*'"  Innoceoiius  Paiw  ad  Aurelium  Carlhaaineniem 

llem  Horroisda  Papa  Eptscomt  per  Uispamam  eonsli"  Epi$copum  episi  XI 1  "  "'^*""*"^'"^'" 

ittlts,  epiet,  ilL  c.  i  •.  *-.  ^            .                  .           «    . ' 

in  saeerdoiibus  eligendis  »  curam  oportct  esse     ^!^Z1T  S"""  ""''^'""""  "'„"'  •"'"  ""'"•""'" 

pe,spieua»..Irreprehen«biles-enim-esLonve„i..     IrnCu.m   .„1^   !"'"""'"'.  "f  "?/'"""" 

-..«.,     ^  .       ^"i  Miinquani  in  Mllo  tfradu  oosecuius  fueril '•  sacer- 
4nos  praeesse  necesse  esl  corrigendis.  Et  infra  :  $  I,      ^j.^  *        u«ac*,uiu»  lucm     »acer 

Longa  debel  •»  Tilam  ^uaro  prpbalione  monslrare,  *  C  V    n       i 

cui  gnbernacula  commiuuntur  ecclesi;».  i#^«  i  o-^  p«'«^          '^  J  ^^  ^"^'  ^  i^ , 

"                                                              .  ^'«'w  Leo  Episcopus  a<<  Epiicopus  AMcanos,  epist. 

C.  111.  D« «9rf«m.  LXXXY, al.  LLXWll, e.i  ".         '^ 

Idem  •  eodem  loco  continenter  *.  Ifiramur  lanium  apud  tos  per  occasionem  lempo- 

Nnn  negamus  esse  in  laicis  Deo  placilos  mores^  ris  impacati  aut  ambientiam  praesumplidnem  atit 

i^d  milites  siios  probatos  sibi  quaeruni  insiitula  ffde-  tumultum  valuisse  popularem,  ot  indlgnls  quibtisqiic 

Jiuin  '.  Discere  prius  •  quisque  debet   antequai^i  ^  et  longe  extra  sacerdolale  meritum  constitutis 

doceat,  et  exemplum  religios»  conversaiionis  de  se  pasiorale  rasligium  et  gubernatio  ecclesise  credere* 

potius  aliis  praesiare  (^iam  siiniere.  Emend2\tiorem  tur.  Nou  '*  est  bo^  coiisuiere  populis  **,  sed  nocere, 

esse  convenit  populo,  qii^m  necesse  est  orare  pro  nec  praesUre  regimen»  sed  augere  *'  discritiieii^ 

popolo.  L^ngst  obi^ervatione  rcligiosiis  cultus  trada-  lutegrius  eiiim  praesidebtium  salua  est  subdilonim, 

(ur,  ut  luce^t,  e(  *  clericaiilius  obsequiis  eruiliendus  et  uiu   est  iiicolumitas  ol)edienti» ,  ibi  sana  est 

^nserviat,  ut,  .id  veneraiidi  gradiis  suinmatn  perdu*  (uriua  iloct^ioje.  %  1  Principatua  >>  *^  auiem,  queni 

ctus,  qois  sit  fruclus  buiiiilitatis  osieiidai.  Ei  infra:  aut  seditio extorsit,  aut  ambilus  occupavit,  etianisi 

NOTATIONES  COUUECTORUM 

C.  IV.  d  Liceniia  :  Sic  inutatum  e&l  ex  dicio  cap.  j)  Gratiaui    codicibus   legilur  :   Principatus  est  *,  El 

A  muliis^  Ivoiie  el  Panormia,  qiiaiiivis  etiaui  in  vetu-  inffa  :  Quod  si^  etc.  id  autem  factuin  videliir,  qiiia 

stis  Gratiani  codicibus  **  iegatur  :  sc{entia.  iiifra  I,  q.  1,  c.  Prineip^tus,  citalur  hic  versiculus, 

DisT.  LXi.  C.  Ili.  «  in  plcrisqiie  veti^stis  Gratiani  prout  noiatur  tn  glossa,  qu»  in  iilis  etiain  vetustia 

codicibus  caput  hocconjuiictum  est  supeiMCiri,  quein-  exemplaribus  est,  in  quibus  alias  glossx  non  baben* 

admoduni  cst  iii  ipsa  liorniisdac  epislola.  tqr. 

C.  V.  ^  Principatui :  iu  plertsque   manuscriptis 

DisT.  LX,  C.  IV.  •  c.  I,  conc.  B^nevent^ni,  nab,  sub  Urbano  II,  A.  J091.  —  ivo  Pan.  i.  3,  c.  5.  Decr. 
p.  5,  c.  Ifi.  ^  add. :  viicB  :  Edd.  coi|.  o.  •  add.  :  cura  :  £d.  Bas.  -^  Pontificis,  vel  cum  :  Edd. 
coll.   rel.     •    add.    :    firmUer   :    E«ld.   coll.  o.   —  *'  et  Edd.  coU.  o. 

DiST.  LXI.  C.  I.      »  Ep.  109.  (scr.  A.  599.)  l  9.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  77  (75).  Polyc.  L  2, 1. 1. 
»  farilii  afQ^tlton^  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Lugdd.  II,  111,  Antw.  =  C.  II.      '  scr.  A.  517.  —  Ans.  1.  S,  c.  4i. 
i*olyc.  ib.'   •  add.  :  tel  comecrandis  :  Edd.  coll.  o.      ■  decet  :  Coll.  Hisp.  =  C.  111.      •  Ans.  Polyc.  ib. 
^  fiaelia  i  Coll.  Hlsp.  —  Ans.  —  •  abest  ab  ii^dem.      •  add.  :  diu  :  C^ll.  Hisp.      "  eonsecrare  :  Edd.  coll. 
o.    "  »e  :'CoH.  Hisp.  —  Ans.    ^^veniam  concedi  :  Edd.  coll.  o.  —  Bobm.    "  sua  suo  :  Ed.  Bas.  —  eun  :  * 
Edd.  coll.  reK      **  videat  :  Edd.  Par.  Ltigdd.  1.  —  viderat  Edd.  coll.  rel.    "  perferens  :  Edd.  coll.  o.      * 
miterandi  :    Coll.  Hisp.  —  Ans,  =  C.  IV.      ^^  scr.  A.  416.  —  Ans.  I.  6,  c.  34.  Polyc.  ib.  —  In  Ed.  Bas* 
qnarii  c.  lo^o  interjecta  est  §  4,  c.  sequ.     *•  fuerat :  Edd.  Arg.  Bas.  a«  C.  V.      "  Ep.  12.  (scr.  A.  M,\ 
Ed.  Baller.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  i.  45,  c.  34.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  105.     *•  quibuslibet  :   Edd.  coll.  o.'      •* 
add. :  eiifitt  :  esed.    ••  popuio :  eaed.  cum  Ivone.     ••  agere  :  Ed.  Bas.  —  *  qtiapropter  in  Ed,  Bas.  ha^c  |s 
Pade»  nomioe  est  insigniia.    «^  Aiis.  (.  6,  c.  20.  ^  cf.  C.  1,  q.  1,  c.  25^ 


519  DECHETI  PARS  PmilA.  DI6T.  L^U  l» 

moribas  alqne  aclibus  non  offendit  *'  ipsius  tameu  A  ad  honores  mundi  siue  sulTragio  lomporis,  sine  ine- 


iniiii  sni  est  |icrnictosus  Gseniplo.  Et  *  difficile  est, 
mi  *  boAO  peragantur  exilu  qune  m«ilo  snni  iuclioata 
prineipio.  §  2.  Quod  si  fn  qulbuslibet  ecciesiae  gra- 
dibus  providenier  scienterque  curandum  est,  ut  in 
Doinini  domo  lirhil  sil  iuordiualum  nihilque  pracpo- 
^tenim,  quanto  mngis  elahorandum  est,  ut  in  ele- 
ctione  ejns,  qui  suprar  ouines  gradus  conslituitur, 
iion  erretur  ?  Nam  tolius  familiae  Domini  *'  siatus 
et  ordo  nulahit,  si  quod  requirilur  iii  corpore  uon 
inveniaiur  "  in  capiie.  Ubi  *'  est  illa  B.  Pauli  apo- 
sloll  pcr  Spiritiiai  Dei  eniissa  praeceptio?  qua  in 
persona  Timolbei  oinnium  sacerdotum  Christi  nu- 
menis  eruditur,  el  proinde  **  unicuique  nosirum 
dtcilur  '*  :  Manus  cUo  nemini  imposueriSf  neque  com» 
mnnicaveris^*  peccatis  alienis,  Qiiid  «  "  est  cilo 
inanus  Imponere,  nisi  anie  maluntnlem  "  aetalis^ 
anle  tempus  examlnis,  anie  nieriiiim  '^  laboris, 
ante  experi^nliam.  disciplinie  sacertloialcm  liouqrem 
trihuere  non  probatis?  Et  qiiid  est  communicare 
peccalis  ^lienis,  nisi  laleai  eCGci  ordinautem,  qualis 
•  ille  •  esl,  qui  non  meruil  ordinari  ?  §  3:  Sicut  " 
enim  honi  operis  sibi  comparat  fruciuni,  qui  rectom 
tenei  "  in  ellgendo  sauerdoie  '^  judicium,  ita  gravi 
seineiipsum  aflQcit  damno,  qui  ad  suae  digniiaiis 
oollegiom  sublimat  Indignum.  Non  enim  in  cujufr- 
quam  persona  pnetermiltendum  est  quod  lnstiiutis 
generaiibus  contiueiur,  nec  puiandus  est  hoiior  ille 
iegitimus,  qui  fuerit  contra  "  divin»  iegis  prxcepia 
coUatus.  Et  infra  :  §  4.  Merito  sanctorum  '*  P^trum  q 
veneRibiles  sactiooes,  quitm  de  sacerdotnra  ^*  ele- 
ciione  loquerentur,  eos  demum  idoneos  sacris  ad- 
minisirationibus  cansoere,  qiiorum  omnis  aetas  a 
puerilibus  exordiis  usque  ad  perfeciiores  ^*  annos 
per  disciplinae  ecclesiasticx  stipendia  cucurrisset, 
ni  unicuiqoe  testimoniuiu  prior  vita  praeberet,  ntc 
possei  de  eju»  prov<H>iioDe  dubitari,  cui  pro  labori- 
btts  iDultis,  pro  moribus  castis,  pro  actibns  **  stre- 
iiiiis  celsioris  ioci  pr^unium  deberetur.  S  5.  Si  enim 


rito  laboris  indignum  esi  pei  veuire,  el  noiari  aiubi. 

ius  soleiit,  quos  probitatis  documeiiia  non  adjiivaut, 

quain  diligcus  ci  quain  prudcns  habciida  esl  dis- 

pensalio  divinorum  miineruiu  ct  ca:iesiiuni  digiiiia* 

luiii? 

C.   VI.   Nonsunl  eligendi  ad  epitcppahmfHi^qm 
probabilis  vita  commendaU 

Item  cx  Conciiio  Laodicensi,  c.  li  ^*. 

Episcopum  non  oporiet  praeter  judicium  melro- 

poliianorum  cl  fiiiirnnorum  episcoporum  conslilai 

ad  ecclesiae  principatuin.  Nec  eliganiur  iiisi  hi,  quo^ 

mtillo  anle^^  noia  prohahilisqiie  viia  coiumendal,  ei 

nihilominussi  in  serinone  fidei  et  recta  operaiione^ 

per  suain  conversaiionein  M  luerinl  prohaii. 

B  C.  Yli.  De  eodem. 

Uem  Coelesliniis  ad  Episcopos  ApuUte  ei  Calabm, 
epist.  III.  cap.  2  ". 
Qui  proderil  per  ^ingula  clericos  siipendia  mirH 
iasse  el  omnem  egisse  in  doniinicis  caslris  a^iaiein, 
si  hi,  qui  ^  prxfuluri  suut,  ex  laicis  requiraniur. 
qiii  vacantes  sxculo  el  omnem  ecclesiasticuiii  ordj' 
nein  nescienies  saliu  praep/^opero  ^'  in  alienum  bc* 
uoreiu  ainbiuni  immoderata  cupiditate  transcciidere, 
ei  in  aliud  vilas  genus  (calcaia  revereiitia  ecclesia« 
siicx  disciplina")  iransire?  Talibus  iiaqiie,  frairet 
carissimi,  *  qui  jiiris  nosiri,  id  est  caiuuium  guber- 
nacula,  cusiodiinus, '  necesse  esl  obvienius  «^  liis- 
quc  ilraienrualem  vesiram  episiolis  '*  coiiiiiioiie- 
mus,  ne  quis  |aicuni  ad  ordinein  clericatus  aduiiiial, 
et  siiiai  fieri  uiide  eiilluin  decipial,  ei  sihi  causat 
geiierei,  quihus  reus  constiiuioiuiii  '*  dccreiallqm 
liat. 

C.  Ylll.  Rudibus  et  imperitis  gubernacula  ecclem 
non  sunt  commitlenda. 

Item  Leo  I.,  epist.  LXXXV,  nl.  LXXXYlI,c.\, 
ad  Episcopos  Africanos  ". 

Statuimus  ^,  iie  in  aliqno  aposiolica  et  caiioiiici 
decreta  violeniur,  et  ne  his  ccclesia  Domini  regcniJa 
credatur,qui  legiiimarum  insiiiuiionuin  nescii,  6110- 


NOTATIONES  CORRECTORUM 

•  auid  est  :  Sic  in  iisdero  inanuscriptis  legitur  :  D  Miramur  snpra  eadem,  hoc  modo  :  quam  diUqm 
Qmd  est  cUo  manus  imponere^  etc  Et  infra  :  Sicut  et  quam  prudens  habendn  est  dnpensatio  divinorvm 
«mm,  etitt  margine  ciiatur,  in(ra  dist,  78,  c.  Quid  wuncrum  et  coeleslium  digmtatnm,  ne  in  aUquo  apo' 
att  manus.  stoticn  et  canonica  decreta  rioientur,  et  his  eccleua 

C.  Vlll.  ^  Statuimus  ;  In  episiola  ipsa  conjnngun»  Domini  ete.  iolaque  oratio  iier  inierrogalioueiiiiiro- 
tur  verba  hujus  enpilis  cum  exiremis  verbis  capitis      fcriur. 


DisT.  LXI.  C.  IV.  "  ostendtt :  Ed.  Bas.  "  abest  a  CoII.  Hisp.  "  invenitur  :  Edd.  coll.  o.%x  Ivone.  — 
stc  :  Ans.  "  Ans.  I.  6,  c.  55.  **  inde  :  Edd.  coll.'  o.  —  ahest  ab  Ans.  ei  orig.  apiid  Baller.  '*  i  Tiin. 
c.  5,  V.  22.  '*  conmuuices  :  Edd.  coll.  o.  **  cf.  Dist.  78,  c.  5.  "  (stateiii  maturitatis  :  orig.  —  Ivo. 
'^  tempus  obedientios  :  £«1.  Bas.  —  temp.  emeritum  obedienliiB  :  Edd.  coll.  rel.  —  meniiim  obediintia : 
orlg.  "  Ans.  I.  6,  c.  21.  ••  scrutatur  :  Coll.  llisp.  =  C.  V.  '^  sacerdotcm  :  Edd.  coll.  o.  "  preevari' 
eatione  coUatus  :  Coll.  Ilisp.  '•  beaiorum :  ihid  :  —  Ivo..  —  Edd.  coll.  o.  *•  sacerdotis  :  Ed.  Bas. 
^*  provectiores  :  Coll.  Hisp.  •'  actionibus  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VI.  ^'  hab.  inler  A.  547,  et  581.  —  snpn 
Dist.  24,  c.  i,  ex  iiiterpretatione  Dioiiysii  ^^  multo  ante  probabilis  :  Coll.  Hisp.  ^«  ratione  :  ib.  —  ^ 
coll.  0.  *•  pro  sua  conversatione  :  Edd.  col.  o.  =  C.  Vil,  ♦^  scr.  A.  429.  —  Ans.  I.  7,  c.  35.  Poljc.  1. 1 
t.  i.  "  quifuturi  sunt  sacerdotes  :  Edd.  coll.  o.  si  qui  his  prtefuturi  sunt  :  orig.  ^  prapostero  :  EM. 
coll.  o.exc.  Arg.Bas.  '•  obveniemusiEiU  Lugd.  II.  "  decrelis  :  Edd.  coll.  o.  ex  Anselmo.  **  conttittuis 
decretalibus  :  orig.  =  C.  Vlll.  "  Ep.  12,  (scr.  c.  A  1*6.)  Ed.  Baller,  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  45,  c.  35.  Aos. 
I.  c.  6,  c.  158  (156).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  105. 


Sat  bECHETl  tARS  PRIltA.  DIST.  LXf.  52i 

Uw  hQmiliUlis  ignari,  non  ab  infimis  ^^  sumere  A  etigi 4 Postulatnrnexibuscurlccadiitlctugablmpctatorn^ 
incTeinenluin,  sed  a  summis  voliinl  habcrc  princi-  clericus  aiterius  civita'.is  a  suo  episcopo;  sed  ncn 
piutu,  qaum  valde  iniquum  sit  el  absurdum,  ui  im* 
pdriii  niagistris,  uovj  anliquis,  et  rudes  pracreraulur 
eiiieritis. 

Gralinn.  His  omnibus  auctdritatibtts  latct  prohiben- 
tur  in  episcopatum  eligi, 

II.  Pars.  §  1.  Econtra  B,  Ificolaus  ex  Inico  ele- 
cCtMM  est  in  episeopum^  B,  Severus  ex  lanificio  assnrii' 
piuM  ett  tn  atchiepiseopum^  B,  Ambrosius^  quum  non- 
dutu  eMset  baptizatus,  in  archiepiscopum  est  electus. 
%  ^.  Sed  sciendum  est,  quod  ecclesiaslico!  prohibitio- 
aies  proprias  habenl  causas,  quibus  cessantibus  cessant 
et  ipste,  Vt  enim  laicus  in  episcopum  non  eligfiretur, 
Ua:e  causa  fuit,  quia  tita  laieatis  ecclesiasticis  disci- 

piinisperordinemnoneruditanescit  exempta  retigionis  B  piu„^a  ab  imperatore  est  postulatus,  ncn  etectus 
de  se  prcestare  atiis,  qute  in  se  ipsa  expetimenio  non 
didicit,  Quum  ergo  quitibettaicus  merito  su(e  perfeetio- 
nis  ciericalem  vitam  transcendi^,  exemplo  B,  fiicolaiet 
Severi  et  Ambrosii  ejus  eteciio  po:est  rata  haberi. 


etigitur  atiqnis  nisi  in  saeris  ordinibus  constitntus, 
Fit  enim  etectio  cum  solenniiaie  decreti  omnium 
snbscriptionibus  roboraii ;  postutatio  vero  simpticl 
petiliane.  Quam  dislindionem  B.  Gregoriiis  innuit 
in  regesto,  tib.  11.  epist,  i9,  scribens  Benenato 
Episcopo  •*  : 

C.  XI.  Eteclio  episcopi  debel  fieri  cum  so^enniinte  de- 
creti  omnium  subscriptiouibus  roborati. 

Episcopus,  dum  nicril  postnlalus,  cuin  solennilalo 
decreti  subscriplioiiibiis  ouinium  roborali,  et  dile- 
cliouis  tux  testimoiiio  lilerarum  ad  nos  sacraii- 
dus**occurraU 

Gralian.  Sic  B,  Ambrosius  ^  ante  susceptum  ba* 


C.  I3l.  Vnde  idem  Ainbrosiiis  *  in  epistota  LXXXU, 
ad  Vercettenses  ait  de  se  ipso  '^ ; 
Neopbyliis  probibctur  ordinari,  ne  extollatur  in 
snperbiaiii.  Sed  si  noii  deeat  bumilitas  competcns 
sacerdolio,mbi  causa  non  b.Tret  '*,  vitium  non  im- 
piiiaiur.  Itaque  onlinniionem  meam  occldentales 
episco{)i  judicio,  orientales  etiam  eiemplo  proba^ 
mni. 

C    X.   SihotasticHS  ex  foro  aut  ex  administratione 
postttlari  potesl  episcopus. 


IV.  Pars.  Gratian.  Jtem  cterici  atlerius  ecctesim  non 
sunt  prwfereudi  in  etectione  tis,  qui  bene  miliiant 
in  propria  ecctesia. 

C//i(f«  Coeleslinus  Papa  ad  Episcopos  Cntlia:,  epi»t,  U^ 
c.  -4  •» : 

C.  XII.  Extranei  emeriiis  in  suis  iccfesiis  non  pra*^ 
ponantur, 

Nec  emeritis  in  suis  ecclesiis  *  clericis*  •*  pcrc- 

grini  ei  extraiiei^  ei  qni  ante  ignoratl  •*  sunt,  ad 

excliisionem  eornm,   qui  beiie  de  siiorum  civiiiiff 

merentur  lestiinouio  •',  pr.Tponantur. 

C.  XIII.  be  eodcm. 

ideiii  eadem  epist,  c,  5.  •'. 

Nullus  invitis  delur  episcopus.  *  Cteri  >,  plebis  el 


Iiem  objicitur  ittud  Sardicensis  Concilii,  c.  13 '^  C  ordinis  consensus  et  desiderium  requiratur.*  Tiinc 


Osius  cpiscopus  dixit  :  Et  hoc  necessariiim  arbi- 
tror,  iil  diligentissime  tractetur«  si  fortc  aut  dives 
iaicns  ',  aut  sclioiasticus  de  Toro  ^  aut  '•  aduiiui- 
Slraiione  episcopus  fuerit  postuialos,  ut  non  prius 
ordiiieiar,  nisi  aiile  '  et*  lectoris  munere*  et  oiliQio 
diaconi  "  aut  presbyleri  ••  ruerit  perruiictus,  et  ita 
per  siiigiiios  grMlus  (si  dignus  fiierit)  ascendat  ad 
culnien  epis«!opatiis. 

111.  Pars.  Graliaii.  Sed  atiud  est  postutari,  aiiud. 


auicm  alier  de  altera  elig^tur  ecctesia,  si  de  clvits- 
lis  ipsius  clero  ••.  cui  *'  e>i  episcopus  ordinamlu9« 
nullus  digniiS  (quod  evenire  non  crediuius)  potertl 
reperiri.  Primuui  cniin  illi  rcprobandi  sunt,  ut  ali- 
qiii  de  alienis  ecclesiis  merito  praKferaiitur.  Habcai 
unusquisque  fruclum  siix  militi;e  ih  ccclcsia,  in  qna 
suam  peromnia  oflicia  traiisegit  '•  xlatem.  In  aliena 
stipeudia  minime  alter  obrepal,  ncc  alil  debitam 
alier  sibi  vindicare  audeat  mercedciu.  Sit  faciiltas 


NOTATIONES  COBRECTOHUM. 


dotio,   ubi  eausa  non  hwret,  vitinm  non  imputHtmr. 
C.  X.  f  Laicus  :  Abcsi  \ot  isu  a  coiisilio.  sedob 


C.  IX.  •  In  allqiiol  velustis  exeroplaribus  caput 
ho€  coiijtincium  esl  superiori.  Naiu  Gratianus  (quod 

saepefacil)  sententiam  potiiis  B.  Ambrosii  aflerre  glossain  non  est  iiiducia. 

Toiuit,  qnaoi  ipsa  omntno  aujue  eoilem  scrvaio  or-         ^  De  foro,  aut  de  ddministtatione  :  Qrxco  tantnin- 

dine  verba  referre.  Locus  enioi  integer  sic  habet :  modo  csi  Anh  m  &yopAg.  ,       " 

Quttws  resislebam,  neordinarer^postremo  quum  coge-  D     C.  XI.  ^  Ani6rqaiics  :  Quod  syiiodus  elegeni  km^ 

r#r,  saltem  ordinatio  protetaretur,  Sed  non  vatuit  pm-  brosiiim  et  non  iinperalor,  ostinditnr  iw  c.  yalenlt- 

scriptio,  vatuit  impres$io.  Tamen  ordinationem  menm  nianus,  infra  «list.  63.  Ac  de  sua  eleciione  ipsemel 

ocddenlales  episiopi  jtjuiicio^  orientates  etiam  exemplo  Ambrosius  relert  aliqua  lib.  1.   «^^9*  %  V  ^'^  ^^ 

probarunt,  Ettamtin  neophytusprohibeiuror4inari,  n6  poJii.  II b.  2,  c.  8.,  et  in  cpistola  ad  \e.TCt.Ac\en«e8. 
txioitutur  sittperbia.  ^,  ditatio  ordina'ioni  defuit,  vis         C.  XIII.  ^Cteri  :  Hiiic  usqne  ad  ^«^*-  ^***'^-  *\*"^ 

coffentis  est ;  n  non  deest  humilitas  comuetens  sacer-  addita  ex  orig.  ct  referuniur  infra  65,  cap,  Vilefi. 


DiST.  LXl.  C.  Vni.    »*  infirmis  :  Bohm.  =rC.  IX.    "  scr.  c.  A.  596.     ••  Qdliceret  :  Eii^.  co\V.  o  — ^>- ^- 
"  hab.  A.  5U.— Biircb.  1.  i.  c.  ^l.  Ivo  Decr.  p.  5,  c  71.    •«  ex  administraton!  •  ori«.      '     Aiacouu^  itAW. 
Arg.  Das.    ••  presbyterii :  Edd.  Arg.  Bas.  Par.  Lugd.  I.    •*  Ep.  28,  (scr.  A.  59^.^  \.  2.  ^**'  SJ!vl.  r%\  V 
'UonseeranduM  :  Edd.  coH.o.—  P.iV.    •»scr.  A.  428.  —  Ans.  I.  6,  c.  ii.  De«sdcdU  p-  *  •  -«a^ --'^'m 
=0.  III.    •♦  desiderator  etiann  in  coll.  Aos.    ••  ignoti :  Edti.  culL  o.     ••  lctitmonittw»    -     ^^*^"  "^  fVtncU  J 
"  Burch.  1. 1.  c.  7.  Aiis.  I.  6.  25.  Ivo  Pan.  I.  3.  c  7.  Decr.  p.  5.  c.  61.  l>eusdedil.  Po^y^- 
orig.    «•  cujus  :  Edd.  coU.  0.    "  transigit  :  Ed.  Arg,—  transegerii  :  Ed.  Bas. 


ftt? 


DECftETI  PARS  PRUIA.  DIST.  Llm. 


S!^ 


DISTINCTIO  LXIIL 


GRATIANUS. 


A  t»,  aut  cujiislibel  episcopi,  oe  Tiilelicefl  iiiordiDaia 


L  Pjrs.  Laici  vero  nuilo  modo  u  drbenl  inurert 
eleciioni, 

fJnde  nailri.iiiiis  •  Pap»  in  VIIL  Synodo  Conilanti^ 
nojwH  iub  ipio  celebrala  [e,  ti]^  : 

C  I.  Laiti  eteelioni  pontificum  non  $e  inseiant. 
Nttlltts  laiconim  priiicipum  Tel  polemum  semet  * 
iiisenii  eleciioni  aul  proniotioiit  palriarcluei  nielro- 
polHs,  aiit  cujiisliliet  episc/»pi,  iie  Tidelicet  inonli* 
nala  '  binc*  et  incongnia  fiat '  confusio  Tel  conleo- 
tioi  pnBseriiiH  qouoi  nuilam  in  lalibiis  polesiaiem 
qnemqnaro  potesutitoruro  ▼el  ceieronim  laiconim 
habero  convcniat.  £l  tnfra  ^  :  On'^"i>^  *  aulenr 
imeabrfaim  principnin  et  polenluni,  vel  allerius  di- 
gniiaiit  laicns  adversiis  communetn  et  contonantem 
ailqNe  ciiiioiiicam   eleciionem  ecclesiasiici  ordini<  b 
agere  mmaveril,  anatbema  sil,  donec  obediat  ei 
coiisenliai;  qnidi|oid  ecciesia  de  eleciioiie  ei  ordi- 
naiione  proprii  praesulis  se  velle  iiionslraTrril% 
C.  II.  De  eodem. 
liem  cx  VIII.  Sytiodo.  actione  I  '. 

Hadrianiis  Papa  seeunduft  (quod  Nicohtiis  pnede- 
bessor  c|us  dii»postieral)  misaos  soos,  Ddnaium  sci- 
llcei  lloHiieiiseio  lipiscopnm,  et  Stepbaouin  Nepesi* 
onm  episcopuin,  ei  Martnum  diaconum  sanctie  Ro- 
OMiia!  eccksi»,  ad  Basilium  iioperatorem  et  ad  filios 
«9US  GooalAotiioim  ei  Leooeio  Augostos  Consiauii* 
nopolim  diresiit  cum  qiiibus  ei  Anastasius  bibliotiie- 
carius  Romanae  sedis,  uiriosqoe  iingii»,  grvtcae  ei 
kiiioc  f  peritos»  perrexii ,  ei  syuodo  coiigregau  ^ 
(quam  octavain  univefsalem  synodnm  illus  conve- 
iiienies  appcUaverunt )  exorlum  scbisnia  de  Ignatii 
deposiiione  el  Pboiii  *  onlitiaiione  sedaveruni, 
Pbotium  anattiemaiiaantes  et  Ignaiium  resiituentes, 
lu  qua  sic  siaiutum  est :  Consecraiiones  ei  promo- 
iioiies  episcoporuni,  eoncordans  prioribus  conciliis, 
clericoruni  '  eleclione  ac  decreio  *  episcoporuiii 
coilegti  fieri  sanria  hsc  ei  universalis  synodiis  dif- 
fltiil  *,  cl  '*  slatttii  atqtie  jnre  proroulgai,  neniiiiem 
laicorum  prfncipum  vel  pocenioni  semet  ioserere 
eleclioiii  vel  prorootiooi  pairiarcbae,  vet  ro^tropoli- 


hiiic  et  iiicongrua  fial  "  ciinfosio  vet  eootestio  ^, 
praesenim  quuni  in  talitNis  noflaiu  poieatatem  qoein' 
qoani  potesialivoruin  vel  ceierorom  latcorum  habere 
coiiveniaiy  sed  silere  et  aliendere  sibi.  osqoeqno  re- 
giilariier  a  collegio  ecclesix  siisciptai  Hnemeleciiorn* 
iori  poniificis.  Si  vero  qoisqOam  laicorom  ad  ronira- 
ctandum  *^  el  cooperandum  inviiatn^  ab  ecclesia, 
licet  hojnsdiodi  **  cum  reverenlia,  si  forte  Tolueril, 
obtcmperare  se  adsclscentlhos.  Taliier  enim  di- 
gnuni  pasioreni  sibi  regulariler  ad  soam  ecde- 
sia  "  salutem  promovei  t>  ". 

C.  111.  Eleetioni  episcoporuni  imperator  ikitresie  non 
debet. 

hem  Ex  Hislnria  iripanila,  lib.  VII,  c.  [7.]  8. 

YalcnlinianUs  Imperaior  veniens  ab  orienle  ad  bo 
sperias  parles  (ut  refert  bfsloria  eccleslasiica  nior» 
liio  Auxentio,  Arian;e  ^rfidiae  magistro,  qni  liodio- 
hiiiensem  ecclesiain  ul  lupus  diianiaverai ,  quuni 
vellei  *^  calholicum,  Deo  ordinante,  ibi  con^ecrare  '* 
episcopum,  evocans  episcopos,  hxc  eis  locuiiis  ^i : 
Nostis  aperte»  erudili  '-quipiie*  divinis  eloqtiiis, 
qualein  oporieat  esse  ponlificein,  el  quod  **  ikhi 
deceat  euro  verbo  solo,  sed  etiaro  conver^iaiioiie  gu- 
bemare  subjectos,  et  toiitis  setneiipsnni  iiniiaiorenl 
virtulis  ostendere,  iestemqtie  doclriiix  conversa- 
tionem  bonam  habere.'  Talem  ilaque  in  pootificali 
coostitoite  sede,  coi  et  oos»  qui  gobernamus  impc 
riom.  sincere  nostra  caplia  sabmittainus,  ei  ejus 
nioniia  dom  tanquam  •*  boniinea  deliquerimos  *S 
necessario  veloi  coraotis  medicamenta  suseipia 
mus.  Hec  *'  qnum  dixissei  iinperator,  peiiit  syuo- 
duSy  ui  magis  ipse  deoemerei  sapiefls  el  pius  exia* 
teos.  Ai  tUe,  super  «  vos  esi,  loqoii,  talis  eleciio. 
Vos  eoim  graiia  dlvina  potiti  ei  ilio  splemlore  ful- 
geoieSt  roelios  poieriiis  eligerc.  Tonc  sacerdoles 
egressi  de  episcopali  sede  iraciabaiii.  El  imfra  : 
1 1.  QiiUni  autero  ordinatioiie  divina  Ambrosius 
noiidum  baplizaius  elecius  fitiss^l »  exsitlians  im- 
peraior  aii :  Graiias  ago  iibi,  Domioe  Deos  ooini- 
potena  ei  salvator  nosler,  qiioniam  buic  viro  "  «"go 


NOTATIOMES  COKHECTORIJM. 

DiST.  LXIII.  P.  I.  •  Hic  cilanlur  parles  qusdam  d  odi  VIII.  In  vtdg:ilis  sequebatur  vox  :  c/erif«,  qii« 
caiionis  ±2.  sytioiii  Vill.,  sub  Hadriaiio  Kipa.  II,      in  veiiislioribus  ehi  glossa  inlerlinearis. 
liabitae»  ei  ab  Anasiasio  Bibliolbtcario  lalinitate  du-  C.  III.  •  Super  vos  ;   Vera  leclio  est  :  snpra  nos^ 

iiauir.  fuc(tv  i  M»  i9ttc#.  Sed  ob  gloMaur  nou  esi  resii- 

C.  II.  1*  Promovet :  Sl  hic  addatnrvers.  Quisquis  tx      lula. 
Capite  aiitecedenle    erii  inle^er  canoii,  2i,  syn- 


hab.  A.  87fi.  —  Ans.  I.  6,  c.  23.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  8.  Decr.  p.  S,  c.  Si3.  DeusdAilit 
:  ipsum  :  Ed.  Bas.  '  add. :  electio  tei  :  Btld.  colL  o.  el  Pan.  *  cf.  c.  seqiieMS — Pf»- 
*  coll.  ir.  p.  p.  2,  t.  23,  c.  2,  et  Collecl.  cit.  1.  1.    *  Fotini  et  infra  :  Foiinum  :  Edd. 


DlST.lAllI.      P.l 

p.  2.  =  C.  1.    •achl 
fycl.t,i.l=C.  H.  _      . 

coll.  0.  '  abesi  ab  orig.  et  Ans.  *  et  episeop.  collepo  :  Ivo. —  Edd.  coll.  o.  *  di/iHivil  —  prooiH/gaaJl  :  ib. 
I'  desideratiiur  in  Ed.  Arg.  "  add.  :  electiovet :  Edd.  coU.  o.  ei  Pan.  "  coniemtio  :  eaed.  exc.  Ban 
Lugdd.  lU.  ^'  concertandum  :  Ivo  Mcr.  —  Ed.  Bas.  ^"  add. :  laiee :  Edd.  coll.  o.  ei  Pan.  ^'  ecdesiee  : 
Panorin.  —  et  eccl,  :  Edd.  col.  o.  **  add.  :  derus  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  UI.  ^^  add.  :  imperator  :  £dd. 
CoU.  0.  **  consecrari :  e;ed.  '*  ^iita  :  e:cd.  "  tamen  :  Edd.  Ltigdd.  II,  lU.  '^  deHnquimus  :  Edd.  coll. 
o.    "  hic    Ed.  Arg.  —  add.  :  autem  :  Edd.  coll.  o.  C.  III.  "  ald.:  cni  *  Ed.  Bas. 


539                                              DCCRETl  PAKS  PRIMA.  DIST.  LIIH.  530 
quKlem  cominiserain  corpors,  in  auleni  aniinas,  ei  A  polesiaiibus  usus,  ecdestam  **  per  Ipsos  «biiauerU* 

nieam  sentenUain  oslendisli  luoc  juslirMe  convenire.  deponalur,  ei  segregcnlur  •    ab  **  ecciusia  onines 

Quumqoe  saiicius  Ambrosiiis  contrisiareiur  de  lioc,  quL  illi  coininunicaiit.  » 

quod  accideral,  ui  idcm   ipse  in  suis  epistolis  *^  C.  VIU.  Non  eligantur  a  populo ,  qui  iunt  proma- 

scribit,  confortavil  euni  imperator  et  ait :  Noli  ti-  ^'^"^*  "^  cterum. 

mcre.  qoia  "  Deus,  qui  le  elegit,  semper  te  adju-  ^^^^  €x  Concilio  Mariini  Papa,  c.  1  *«. 

vabit,  et  ego  adjuior  et  defensor  tuus  (ul  meum  or-  Non  licei  populo  clcciionein  facere  eorum  cjui  ad 

diueiadecelfSeroper.existain.  sacerdolium  promovenlur  **,  sed  in  judicio  *•  epi- 

C.  IV.  AuaofHate  apostolica  non  regio  favore  ipi-  scoporumsii,  ui  ipsi  "  eum  **probent,  siinsermono 

scopui  est  eligendui.  et  (ide  spiriiuali  vila  edoclus  sit  ^"« 

Iiem  Nicolaus  Papa.  L  Lothario  Regi  ".  Gratian.  tiis  omnibui  auctoritatibui   laici  exclur 

Porro  scias  ",    quia  relaium  est  iiobis,  quod,  duniur  ab    electione    iacerdotum ,  aique   injungi- 

quicunque  ad  episcopaium  in  regno  luo  provehen-  mr  eii  necesiiiat  obediendi ,  non    Uheriai   impe" 

dtts   est,   non  nisi  faveniem  libi  permillas  eligi.  randi, 

Idcirco  apostolicaauciorilalesubdivinijudicii  ob-  ^    p.,,^^    Contrat^ro  icribit  B.   Cregoriiis  Joaiiiii 
iesuiioiie  injungimus  tibi,  ut  in  Treverensi  urbe  n      KpiscopoprimaiJuitittianailllyrica^Ub.IV.episl, 

et  in  Ajgrippina  Colonia  nullum  eligi  patiaris  ante-  ^^-  ^  • 

qu&m  relalum  super  hoc  nostre  aposlolatui  fiat.  €.  IX.  Voluntai  principit  in  ordinalionc  pontificii 

C.  V.  iVoii  recipiatur  a  comprovincialibut  qui  regia  detideratur, 

ordinatione  episcopalh  culmen  ett  adeptut.  Qnia  igitur  suscepla  patriim  «l  coepiscoponirn 

'    Item  ex  Concilio  Pariensi  L  cap.  8  ".  *  nostroruin  *  relatio  ad  locuin  vos  sacerdotii  toiiits 

51  per  ordinationem  regiam  honoris  jusiius  ciil-  constlii  unito  ^'  consensu  ei  serenissiml  principiji 

men  pervadere  aliquis  nimia  temeritale  praesumpse-  voluntaie  declarat  accersiri,  gratias  *  omnipQieuti 

rit,    a    comprovincialibus   loci   ipsius  episcopis*^  Deo*  creatori  **  nostro  magna  cum    exsultaliooc 

recipi  nullatenus  mereatur,  quem  '*  indeblte  ordi-  rctulimus,  *qui  viiain  actusque  veslros  ila  de  prae* 

flalnm  cognoscunl  '^  Si  quis  de  comprovincialibiis  leritis  fecil  esse  probabiles ,  ut  omnium  vos,  qnod 

Tecipere  eum  contra  interdicia  *'  prassumpserit,  sit  est  valde  laudabile,  faccret  placere  judicio.  Quibus* 

a  fralribusomnibiis  segregatus  et  ab  ipsorum  oin-  nos  quoque  inpersonani  fralerniiaiis  tu:eper  oinnia 

niuoi  **  caritale  semolus  '\  consenlimus,  alque  omnipotenlem  Dominuin  depre- 

C.  VI.  De  eodem  camur,  ut  carllatem  vestrain  sicut  sua  gralia  ^  elo- 

Iiem  ex  Concilio  Laodicensi,  c.  !3  »•.  ^  gj^  \^^  ,„  omnibus  sua  proleciione  cusiodiai. 

Non  est  pepmitiendum  iurbis  eleciionem  eorum      ,>   ^    ^,  ,  .^  .     ,     .    .    . 

.  .  ^    .  ..  C.  X.  Clerui  el  populut  ponttficti  eleciiom   tnter- 

ficere,  qui  sunt  ad  sacerdotium  promovendi.  '^  '^     ^j^^^ 

C.  VII.  Irritaiit  electio  epitcopi,  vei  pretbyferi,  vel      /,^^  Grcgorius  4oauni  Subdiacono,  iib.  II.  Indict.  1  { . 
dtacottt  a  prtnctptbui  facta.  ^  ^^^^^  30  x^ 

Item  ex  septkna  ^  synodo,  qna  est  secunda  Nicae^         ...  .  |.         j      r.     «•       . 

na.  CCCL.  Episcoperum,  c.  3  »•.  «uanto  apostolica  sedes  Deo  ••  auctore  cunctis 

Omniseleciioepiscopi,  velpresbyteri.veldiaconi  V^^^^^  conslat  ecclesiis,  tanlo  intcr  mnlliplices 

a  principibus  facu  irrita  maneat  secundum  regu-  curasetilla  nos  valde  sollicitai,  ubi  ad  consecran- 

lam,  quae  dicit ;  t  Si  "  quis  episcopus,  saecularibus  ^"">  aniisiitem  nostrum  exspeclaiur  »*  arbitriuni. 

NOTATIONES  CORECTORUIL 

C.  VII.  <>  £x  sepdma  4  Citabatur  ante  ex  aciione^  episcopui,  ubl  hic  idem  canon  ex  alia  refertur  ver- 

^ynoili  VI»  *.  Resliiutus  est  locus  ex  Ivone.  ^  sione,  legitur  :  et  tegregetur,  omnetque,  qui  iUi  com* 

•  £t  iegregentur  :  in  aliquol  vetnstis  Graiiani  intifiicafii«  eodemque  modo  est  apud  Anselmuin.  Ve-' 
exemplaribus  est :  tegregeiur^  sed  plerisque  ciiin  vul-  D  rnin  in  versione  Anasiasii  Bibiiothecarii  legilurquem- 

gata  leclione  coiiveiiit.  In  canone  31,  aposlolorum  adiiiodum  apud   Gratianum,  et  convenit  cuiu  ver* 

^nece  sic  legiiur  :  KaGat^eiaOu,  xoci  «fo/^tis^Ou,  y.qlI  sione  priscii  ac  Dionysiana. 
vocyMvaOvTK  ftvr{>  Trocvrc;.  Cl  infra  Id,  q.  c.  Si  quii 

DiST.  LXIIL  C.  IIL  •*  in  episiela  ad  Vercellenses.  •■  add.  :  et :  Ed.  Bas.  =  C.  IV.  »•  In- 
tegra  epislola,  cujns  hoc  fragmentum  est ,  iion  exslal.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  37.  •'  abeu  ab 
Ivoiie-  =  C.  V.  ••  liiib.  c.  A.  557.  —  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  9.  Decr.  p.  5,  c.  123.  "  efitcopui  :  orig.  *• 
adil.  :  tere  :  Ed.  Arg.  —  vero  :  Kdd.  coll.  rel.  •*  agnoscunt :  Edd.  coll.  o.  ••  interdictum  :  Ed.  Bas.  *• 
omni  :  E<ld.  coU.  o.  ^  submotus  :  £d.  Bas.  =  C.  VI.  •*  hab.  inter.  A.  347  ei  381.  —  Burch.  1.  2,  c.  8. 
Ans.  I.  6,  c.  38  (iS).  Ivo  Docr.  p.  6,  c.  28.  Dcusdedit  p.  1,  4.  =  C.  VII.  *  Eademcapltis  inscriplioapud 
Anaehnuin  est.  In  iioiiniillis  lameii  cjns  codd.  Ms.  legitur:  Kx  VII  synodouniv.,  habita  a  Vpalriarchis  cum  150 
epp,  sub  primo  Adriano  c.  5.  •^  hab.  A.  787.  Burch.  I.  3,  c.  109.  Ans.  I.  6,  c.  8.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  120.  J 
Detisdedit  ib.  '^  can,  App.  c.  51.— cf.  C.  16,  o.  7,  c.  14.  ••  ecclesias  :  Edd.  ccll.  o. — "  dcsideraninr  iii  ' 
orjg.,  ap.  Aiis.  et  Iv.  et  iu  Edd.  Arg.  Bas  Nur.=  C.  VIII.  ^^  c.  12,  13,  conc.Laod.  cx  intcrpret.Martiiii  Brac. 
— Biirdt.  L  1,  c.  10.  Ans.  I.  (i,  c.  12.  Ivo  Docr.  p.'5,  c.  6L  **  provocaniur:  orig.-— Aiis. — provcbantur.  Ivo. 
*■  judicium  :  orig.  *•  episcopi :  Edd.  Coll.  o.  **  add. :  qui  ordinandus  est  :  orig. — Ans»  Ivo.  *•  doclvscst : 
orig.  in  Coll.  Uisp.  -  Ans.  =  C.  IX.  *•  Ep.  23  (scr.  A.  59i.>  l.  2.  Ed.  Maiir.  —  Ans.  I.  0.  c,  95  (96).  ^ 
*'  unico  :  Cd.  Bas.    *•  sahatori  :  Edd.  coll.  o.      **  add.  :  te  :  caed.  exc.  Lugdd.  II,  !ll.  Aiitw.    =  C.   X> 

£p.  30.  (5cr.  A.  593.)  I.  3.  £d.  Maur Ans.  1. 6.  c.  96  (27).  Poiyc.  1. 1,  t.  5.    ■•  stta  auclorUate  :  Edd.  coU.^ 

o.     "  iperatur  :  Edd.  par  Yen.  I,  il.  Lugd.  I.  —  tpectatur  :  f^dd.  Arg.  Bas  Nor- 

PiT»OL.  CLXXXVII.  11 


V»f                                          DECRETl  PARS  PRIMA.  MST.  LUIL  S59 

'iK^ruiicio  igitiir  '*  LjinreiitiOt  eceletix  Meiliolanensifl  A  C.  XXII,  D«  eodem. 

f  piseopo  «  gna  nobisrelatione  elerus  innotuii,  in  de-  ;^^  Slephanns  Epi$conns  ssrrui  ierrarum  Dti.  Ro- 

tione  se  fllil  noslri  Gonslanliiy  diaeoni  sui,  onanlmi-  maiio  Archiepiscopo  Ravennaii  **. 

ter  consensisse.  Sed  quoniam  eadem  non  fuit  sob*  Nosse  toam  fratemitaiem  ▼olomust  ad  nosiras  ** 

•eripu  relatio,  ne  quid,  qood  ad  eaotelam  periinet,  dures  fore  perrentom,  Imolensem  episcopam  ab  hac 

omitumos,  hojos  idclrco  praecepii  aoetoritate  stif-  luce  migrasse;  In  cojos  soceessoris  electione  popiili 

fiillum  Genoam  ^^  te  proGcisci  necesse  est.  E;i  qtiia  diTisionem  prorenlsse  aodivimos.  Qood  qoia  sspo 

multi  illlc  llediolanensiuiu  coaal  barbarica  feritaio  contingere  solett  quaerentibus  singolis  qnas  soa  sonl« 

consistont,  eorum  le  Toluntates  oporlet  els  '*  con-  non  qua*.  Jesu  Ghristi,  non  adeo  roiramur.  Yerumia- 

Tocatis  in  commnne  **  perscrutari.  Et  sl  nulla  eos  mon  in  boc  tuaro  plurimum  oportet  adhiberl  sollici- 

diversitas  ab  electionis  unitate  distermrnat ,  siqui-  tudinem,  ut  convocato  clero  et  populo  talis  Ibi  ^ 

dem   in  pRedicto  filto  nostro  Constanito  oiuniuin  eligatur  per  Dei  misericordiam,  col  sacrl  non  ob- 

^cflnntates  atque  consensom  perdurare  eognosciSt  Tieiii  canones.  Sacerdotum  qulppe  est  electio  **,  el 

tnnc  eom  a  propriis  episcopis,  sicut  antiquiuiis  Jdclis  populi  consensos  adbibendos  est;  qula  **  do^ 

mos  exigit,  cum  nostrae  aucioritatis  assensu»  sola-  cendus  est  populus»  non  sequeudns. 

tlanle  et  ^  attxiliaiite  Domino,  fncias  consecrarl,  B  G.  XIII.  De  eodem. 

quatenus  hiijusmodi  servata  consuetiidine  et  aposto*  Item  Nicolaus '  Papa  Joanni  Ravennati  Arckiepiu,  **. 

lica  sedes  proprium  vigorem  retineat,  et  a  se  con-  Episcopos  per  >Emiliam  non  consecres,  nisi  pooi 

cessa  aliis  jura  non  niiniiat.  eleciiouem  clori  et  populL 

G.  XI.  /ii  etectione  epiecopi  poputui  debet  adetse,  ^*  ^*^*  ^^  ^odem. 

Item  Gelasius  •»  Papa    Ptiitippo  ei  Geruniino   ••  ''«»  Pelagius  Papa  "  Juliano  '•  Epiicopo  Crumen- 

Episeopii,  *"*^» 

Plebs  Dioirensis  ••  data  nobis  petitione  deflevit«  '  Literascaritatistuxsuscepimas,qotbossignlficas» 

diu  se  sine  rectoris  proprii  gubernatione  dispergi.  Latiiium  diaconum  toom  ad  episcopatum  ecclesix 

Ac,  sicut  asseritiir,  is  qui  a  vobis  jam  probauis  di-  MarceUianensis  a  clero  et  omnibos,  qoi  iliic  conve* 

citur,  a  paucis  et  tenuibus  •*  putatur  elecius,  quum  niunl,  postulari.  Et  infra  :  Sed  ^*  nunc  et  boc  dici  - 

iid  vos  pertineai,  universos   assidua  adinonilione  mus,  ut  si  eum  omnes  eligunt,  et  vis  eum  concedere, 

cotnpellere,  ut  omnes  in  unum,  quem  dignum  sa-  gratorn  nobls  esse  cognosce;  et  si  potest,  anie  dieiii 

ccrdotio  viderini  et  sine  aliqua  rcpn^hensione,  con-  sanctum  '^  festinct  occurrerey  ot  vel  sabbato  ipso 

sentiauu  Et  ideo,  fraires  carissinii,  diversos  ex  om-  noctls  magnae  post  baptisinom  com  Dei  gratia  valcat 

nibus  sxpe  dicti  loci  parochiis  presbyteros  ••,  dia*  ^  ordinari. 

conos  et  uni versam  turbam  vos  oportet  saepius  con-  C-  XY.  Ex  iaera  *  principii  qmi  ordinafur\ 

vocare,  quatenos  non  prout  cuiiibet  libuerit,  sed  Ideni  Laureniio  Epiicopo  Centuwueiten»  *•• 

concordantibnsanimistalem,  vobisadinonentibus*',  Priocipali  devolissimorum  miliium,  qut  iiiie  m 

sibi  quaerant  sola  divinitatis  attentione  personam,  elviute  Gentomceilensl  consistont,  rebtione  ad  iios 

quam  nulla  contrarietas  a  coastttotis  possit  f«vo-  directa,  sacram  '•  insinuant  se  clementissimi  prin- 

4»re  prxscripiis  '\  cipis  impetrasse,  qu»  eis  presbyterum,  diaconom  et 

NOTATIONES  GORREGTORUM. 

C.  Xlll.  I  In  Vifiuslo  codice  Hulinensi  sex  concilii  G.  XV.  «  Ex  eaera  :  Eniendala  esi  haec  ruonra, 
RoHias  hal)iti  leferunlur  capiiuia,  quoruin  secuiiduin  ut  indicet  illum,  de  quo  agiiur«  fuisse  ad  petitioiieia 
esi  hoc.  £t  de  hac  ead«*.ro  re  hal>eptur  iiiulta  in  D  iniperatorisordiuatum*  sacra  enim  epistolam  iiupc 
PonliUcali  luauuscripto  in  gestis  Nicoiai  1.  ratoris  significat. 

DiST.  LXIIl  G.  X.  ••  add. :  aniistite  :  Edd.  coli.  o.  "  arehiepiscopo  :  ead.  •*  Januam  (quod  idem 
«ft)  :  eaed.  exc.  Lugdd.  II,  III.  Anlw.  ••  clericis  :  Edd.  coll.  o.  ur.  Arg.  Bas.  —  Bohm.  **in  concione  : 
Ldd.  coll.  0.  exc.  Liijjdd.  Il,  III.  Aiitw.  •»  desiderantur  hxc  duo  verba  apiid  Greg.  et  Aos.,  et  in  Kdd. 
Arg.  Bas.  Nor.  =  G.  \l.  ••  Nec  de  tenqiore  hujus  epistoUs,  nec  de  episco|)is,  quibus  directa  esl,  coustau 
-—  Aiis.  I.  6,  c.  48.  ••  Gerentino  :  Edd.  coll.o.  pr.  Bas.  Lugd.  11,  III.  —  Gerontio  :  Ans.  ••  Bohnierus 
ex  cod.  Reg.  I.  legenduni  esse  ceiisiiii ;  Dienrensis,  qiiod  nomen  oppidi  riiit  iii  M(Bsia  secunda,  ali.ns 
Durosloii  vocali.  —  Apiid  Ans.  legilur :  Clieniemis.  "  add.  :;cf»w;  Ed.  Bas.  **  et  presb.,  et  :  E<ld. 
coll.  0.  **  imminentibus  :  Aiis.  •*  prasceptis  :  Aiis.  —  retcriptis:  Edd.  ooll.  o.  =C.  Xli.  "10  hac 
nibrica  menduui  lalere  videlur;  eieiiim  Romaiius  Ravennas  viu  deftiiiclus  esi  Joanne  VIII,  adhnc 
siiperstite  (cf.  Joaonis  Ep.  5U4.  ad  Maiisi).  Nec  tanien  de  fide  ipsius  episiolx  (quse  apud  Anselmum 
1.6,  c.  36,  solum  proslai,  dubitanduin  crii.  JNobis  quidem,  st  divinjre  iicei,  legendum  esse  videlur  : 
uom.  (i.  e.  Douiinico)  quem  Romani  successorein  fuisse  constat.  ••  add. :  aposioticas  :  Ans.  •'  inibi  : 
Ans.  •«  ad.  :  consensu$ :  Edd.  colL  o.pr.  Arg.  ••  cf.  supr.  D.  62,  c.  2.  =^  G.  XIII.  *•  lino  ex  conc 
iiom.  bab.  A.  861,  in  causa  Joannis  Ravennatis.  =:  G.  XIV.  ^*  Episiol-i  incerti  tem|M)ris  —  cf.  Dist.  76, 
c.  fin.  —  Aiis.  L  6,  c.  60  (58).  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  112.  Polyc.  i.  2,  t.  29.  "  Jutiino  :  Ans.  —  Tuiiano  : 
ivo.  »»  Hoc  itaque  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  ^*  paschte  :  Ed.  Bas.  r=  G.  XV.  *  aiiiea  legebatur  :  Sacra 
principis  auctoHtas  necei$aria  ut  ordinandii.  "  Epistola  ipcerii  leqiporis.  —  Ans,  I.  7,  c.  94.  '•  add.  ." 
epiiiolatn :  £dd.  coll.  0. 


555 


bec:rf.t{  pars  prima.  bist.  lxiii. 


534 


sabdiaconHin  aeii  d«bof«  praccepil.  Itieo  lioriamtir  A  miis  darisftiuie  lioc  qiioatfM|ue  moile  pcrciptrd.  Sed 


dilecijonein  tuam,  ai  personas  ipsas  videas,  el  diif 
genler  inqiiiras  '^,  ue  aliquid  conira  canoiies  coni- 
inisissent;  ei  si  eos  inculpabiles  repereris,  ei  vtue 
ipsonim  laudabile  lesrutiouiuni  vtderis,  venienle  ine- 
diaaa  scpiimana  *'  ^^ascliae  (si  Doininus  volucril»  ci 
Tixeriuius),  unuinquemque  per  officia  qu»  piu'- 
diximus,  non  differas  promovcre. 
C  XYL  Papa  tQgat  Auguitot^  ut  Reatinam  eceleslam 
cuidam  eleclo  dignenlur  concedere. 

Item  Leo  IV.  Lolharioet  Lud^cico  Augu$ti$  ". 

Reaiina  ecclesia,  qtise  per  lot  temporum  spalia 
pastonftlibuscurisdestilutacoiisi€til^,dignttincst,4it 
braclMO  ampliludinis  vestne  sublevetur,  ac  gubcr- 
natioiiis  tegmine  *^  protegalor.  L'nde  salutatiouis 


Bcienics,  ecclesiam  Dei  sind  proprio  diu  pasiore 
non  debere  consistere,  glori»  vesirae  mandamus« 
quoniam  aliier  nos  agerc  non  debuimus,  ut  vestra  •' 
solertia  imperiali  (ut  prisca  consnetttdo  dictat)  per* 
cepta  licentia,  et  nobis,  quemadmodum  yos  sciro 
credimns,  imperaloria  directa  cpistola,  tunc  volun- 
taii  yesirae  de  boc  parebimus,  eumdemque  electum 
Domino  adjuvante  consecrabimus ;  quod,  carissime 
fiii,  moleste  nullo  modo  suscipias  '^. 
C  XIX.  Ctericorum  et  civium  voiunUtie  metropoli* 

tanus  e$l  ordinandu$, 
Jlem  Leo  Pnpa  I  ad  Ana$ta$ium  The$$atonieen$em 

Episcopum,  epi$t.  LXXXli,  aL  LIXXI F,  c.  6  •*. 

MetropoHiano  defttiicio,  quum  in  loco  ejus  aliut 


^quiopnemissoTestramniansttetudiiiem  depreca-  B  ^"«"*  subrogandus,  provinciales  episcopi  ad  civi- 


inttr,  <|uaieno8  Coloao  haniili  diaeono  eamdem  eccle- 
sUim  ad  regendum  concedore  digaemini,  ut,  Tesira 
ticeoiia  aeccipia,  ibidem  eum  Deo  adjuvaute  conse* 
«rare  valeamus  episcopom.  Sin  aotem  iii  prsdicta 
«cclesla  noloeritis  ut  praeliciatur  episcopos,  TuscoUi* 
«laai  ecclcsiam,  qoae  vidoaia  exisiit,  Uli  vestra  se- 
reniias  *'  difneiur  coocedere,  ot  consecratos  a 
uoslro  praesolato  Deo  omnipoteiUi  vestroiuc  iroperio 
f  rates  peragere  valeat. 

C  XVII.  I(egi$  prasceplo  ab  Apo$toiico  Colonu$  Rea- 
tiuof  eccleum  ordinatur  Epi$eopu$. 
Item  Rike  Comiti$$af  **• 
Nobis  ilomiAos  imperator  ei  Imperatrix  per  suas 
«piaiolas  dixeront,  ut  Golonom  in  Reatina  ecclcsia, 
qoae  pastoria  officio  per  louga  jam  tempora  destituta  G 
videbatofY  episcopttm  facere  deberemus    sicut  et 
lectmvs. 

€•  X^lll.  lmperatori$  ^pktola  in  eleetiome  ^onfir* 
matione  deeideratur» 

llem  Stepbanos  Guidoni  Conuti  ^. 

Leeiis  sagacilatis  vesor»  apicibus,  qui  defoncto 

ccclesi:<e  Reatin»  atnistke  cleram  et  plebem  ejusdem 

oeclesiA  elegisse  sibi  fuiurom  antisiitem,nobisque  ** 

consecrandum  vestro  studio  directum  esse,  ne  ipsa 

ecclesl^  diu  sine  proprio  constet  pastore,  fateban- 

tor;  nosy  de  obitu  prioris  dolentes,  nunc  ipsom 

«leclom  ooaniniitate  et  canonica  ipsius  ecclesias 

electione,  ot  mandastis,  tam  citissinie  **  ordinare 

omlainias,  eo  quod  imperialem  nobis,  ut  mos  est. 


latem  meiropolim  convenire  debebunt  *%  iii  oinnioa 
cleHcorum  aique  civium  volttntate  discussa  ex  pres* 
byieris  ejusdem  ecclesiae  vel  diaconis  optimus  ordi* 
neiur  •■• 

C.  XX.  C*«ni  clero  el  populo  archipretbyteri  fiat  ele* 
ctio. 

Item  I$idoru$  in  libro  Officiorum^. 

Si  in  plebibus  archipresbyteri  obierint  aut  pro 
aliquo  reatu  exinde  ejectl  fuerint,  arcbidiaconus 
quanlo  ocius  proficiscatur  illuc,  ei  cum  clericis  ct 
populis  ipsios  plebis  eleciioneni  faciai,  quatenos 
dignus  pastor  doinul  Dei  coiisiiluatur,  et,  dom  ordU 
naior,  ejus  providenlia  ipsa  plebs  custodiator* 
G.  XXI.  Electu$  in  Romanum  Pontificem  non  ordine- 

tur^  m$i  eju$  decretum  imperatori  primum  prassen* 

tetur. 

Item  ex  gestls  Roinanorum  Pontillcum  **. 
Agatlio  uatioue  Siculus,  cujus  Icgatione  fungenH 
Jounnes  episcopus  Portuensis  domlnico  die  octava* 
roin  **  pascbae  in  ecclesia  S.  Sopbiae  publicas  missas 
coram  principe  et  pairiarcba  latine  celebravit,  ble 
snscepit  ab  illo  divalem  '^  secundum  suam  po&tula- 
tionem,  per  qiiain  relevau  f  est  quantitas,  quas 
soliia  erat  dari  pro  ordinaiione  ponlificis  facieiida, 
sic  tamen,  iit,  si  contigerit  post  ejus  transiluisi 
electionem  fieri,  non  debeat  ordinari  qui  elecius 
fuerii,  nisi  prius  decretum  generale  inlroducatiir 
in  regiam  urbem  secundum  auliqiiam  cotisueiudi- 
nein,  ut  cum  ejus  scientia  **  et  jusslone  debeat  ordi^ 
iiaiio  provenire  **•§!.  Item  Viulianos  uaiione  Si- 


absololioiiis  minime  detulii  ^  epistolam.  Pro  qua  *^  guiensis  direxit  responsales  suos  cum  synodica  epi* 
scilicei  re  ambiguara  est  nobis,  ideo  **  voluniuii  siola  juxU  consuetudinem-  iu  regiam  urbem  ad  '** 
veairae  iu  boc  parere  disiulimus,  ne  augnsialis  aiii-     piissimos  principes,  signiflcans  de  ordinaliooe  soa. 


DisT.  LXm.  G.  XV.  ^  requirat :  eaed.  cx  Ans.  ^  hebdomada :  Ed.  Ras.  r=  G.  XVL  **  scr.  ante  A. 
S55,  quo  Coh  Reatinut  subscripsii  conc.  Rom.  —  GolU  tr.  p.  p.  i,  i.  62,  c.  10.  **  conttitit :  Edd.  coil. 
o.  **  regimine :  Edd.  coll.  o.  —  Boliin.  **  $everiia$:  e«d.  =  C.  XVIi.  *'  Ep.  scripu  ^aulo  posi  antece- 
deniem,  ot  videtur.  —  Coll.  tr.  p.  ib.  r=  G.  XVIII.  '^  £p.  ad  Guidonem  s.  Wtaoiieiii  comitem  SpoleUnum. 
-*  Coll.  tr.  p.  p.  I,  t.  64,  c.  7.  ^  ei  a  nobi$  :  Edd.  coll.  o.  **  certi$$ime  :  Ed.  ^Bas.  "  detulerfnt :  Ed. 
Bas.  —  detulerit  :  Edd.  coU.  rel.  **  in  Deo  :  Ed.  Bas.  **  a  ve$tra :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  $u$eijriati$  : 
Ed.  Bas.  =  C.  XIX.  *>  Bd.  14.  (scr.  A.  446.)  Ed.  Baller.  —  Ans.  I.  6,  c  19.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  548.  Dens- 
fledit  p.  1.  '*  debent :  Edd.  coll.  coll.^o.  **  eligatur  :  orlg.  —  Ans.  Ivo.  ==  G.  XX.  *^  Aiictor  ca|Htis 
non  est  inventus.  =  G.  XXI.  "*  ex  Anasusii.  Bibl.  vitis  RH.  PP.  *'  octavo  :  Edd.  coll.  o.  *^  add. :  t.  e. 
reaiam  epietotam  :  Edd.  coil.  0*  -*  reveiata  ;  Bobm.  **  roiiictViilia :  Edd.  coU*  o.  *<  protverari :  esed* 
*^apud:e»d. 


M5  DECP.KTI  P.\n5  Pr.lMA.  DIST,  LXin.  53« 

C.  XXIF.  Jmperatorjut  habet  edgendi  Poniificem.     A  ^el  palriclum  vel  Pontiflcem  tnmm.T  se«ll9  «poido. 
Ilem  in  llisloria  ecclesiastica  ***.  Hcap»  aul  quemcunque  episcopum  ordinandi  babe.-it 


Iladrianus  Papa  Roniam  venire  Carolnm  regero 
ad  derendcndas  res  eccleslae  postnlavil.  Carolus  vero 
Romani  veniens  Papiani  obsedjt,  ibique  relicio  exer- 
citn  in  sancta  rcsurreclione  ab  Hadriano  Papn  Romae 
Iiononfice  suscepius  esl.  Post  sanctam  *vcro*  resur- 
rectionem  rcversus  Papiam,  cepit  Dcsidcrium  regem; 
deinde  Roniam  rcvcrsus,  constituit  ibi  synodum  cum 
lladriano  Papa  in  patriarcbio  ***  Lateranensl  in 
ecclesia  S.  Salvaioris,  quae  synodus  celebrata  esl  a 
CLIll  cpiscopis  reiigiosis  ei  abbalibns.  lladrianuB 
autem  Papa  curo  universa  synodo  tradiderunt  ^*' 
Carolo  jus  ct  poiCbUlem  eligendi  Poutificem,  el  or- 
dinandi  apostolicani  sedem.  Dignitaiem  quoque  pa* 
triciatus  ei  concesserunt  '*^.  Iiisuper  arcbiepiscopits  B 
et  episcopos  per  singulas  provincius  Abeo  investiiu- 
ram  accipere  diifinivit»  ei  ut,  nisi  a  rege  laudeturel 
investialur  episcopus,  a  nemine  consecretur^  el  qui- 
cunque  contra  boc  dccrelum  ageret,  anatbemaiis 
Tinculo  eum  innodavit,  et  nisi  rcsipisceret  **',  bona 
cjus  pnblicari  pra;cepii. 

C  X\IU.  Electio  Ifbmani  Pontificn  ad  jus  pertinel 

imperatorit» 

Item  Leo  Papa  ^^*. 

la  synodo  ^  congregata  Romae  in  ecclesia  S*  Sal« 

^atoris.  Ad  eicniplum  B.  Iladriani  apostolicae  sedis 

aiitisiitis  ^^^,  qui  domiuo  Carolo,  vicloriosissinio 

jegi  Francoriim  et  Longobardoruni,  patriciatus  di* 

gtiiiatem,  ac  ordinationem  apostolicae  scdis,  et  inve 


racultaiem  absque  eonsensu  ipsius  impemtoris  (qnod 
tamen  fiat  absque  omni  pecania),  el  ul  ipse  sit  pa- 
tricius  et  rex.  Quod  si  a  clero  el  populo  quis  eligaiar 
episcopas,  nisi  a  supradtcto  rege  laudetur  et  iove- 
stiatur,  non  consecretur.  Si  quis  contra  lianc  ^r^t- 
lam  et*  apostolicam 'auctoritatem  aliquld  molieiur» 
biinc  excommonicationi  subjacere  decernimas,  et^ 
nisi  resipuerit,  irrevocabili  exsilio  puniriyVelullimU 
suppliciis  afilci  "*. 

C.  XXIV.  Proecepto  prinripum  Jlaximo  remittitur^ 

quod  abiqtte  auctoritate  apottotica  ordinaiur, 
Item  Gregorius  tib,  XY  Beg,  epi$t.  54,  ad  Comtan^ 
tiam  Auguttam  ^^*. 
Salonilaiiae  civiiatis  episcopos  me  ac  responsabin 
ineo  nesclente  ordinatus  est,  ei  facta  res  cst,  qua 
sob  nullis  anterioribus  principibus  evenit.  Quod  ego 
audiens,  ad  eumdem  praevaricatorem,  qui  inordinaie 
ordlnatos  est,  protinus  misi,  iit  omnino  missamoi 
solennia  celebrarc  nullo  modo  prsesumeret;  nisi  priin 
a  serenissiniis  dominis  cognoscerein,  si  boe  fieri 
Ipsi  *^^  jnssissent ;  quod  ei  snb  excommunicalionls 
Inlerpositione  mandavi.  Qai "'  contempto  me  atqiie 
despecto,  in  audaciam  quoramdam  saecularium  bo* 
minum,quibu8  denudata  sua  ecclesia  praemia  multa 
praebere  dicitur,  nuncnsqi?e  niiss.is  facere  pra^sunitt, 
uique  ad  me  venire  secundum  jussionem  doiniiioriiin 
noluit.  Ego  autem  praeceplioni  pietatis  ^^*  eoruni 
obedicns,  eidem  Maximo,  qni  me  nesciente  ordiiia- 


btiturain  episcoporum  conces&it,  ego  qnoque  Leo  ^  tus  est,  lioc,  quod  in  ordinatione  sua  me  vel  respoii- 

cpiscopus  servus  scrvoruui  Dci,  cum  toto  *••  clero 

ac  Romano  populo  constiiuinuis  et  coiifirmamus  el 

corroboraniiis,  el  per  noslram  apostolicam  auctorita* 

lem  coiicedimus  atque  largiinur  domino  Othoni  primo, 

Togi  Tcutonicoruin,  ejusquc  successoribus  hujiis  regni 

lialix,  in  pcrpctuum  facultaiem  ***  cligendi  successo- 

rem,fttqne  suinmae  sedis  apostolicae  Poniificem  ordi- 

nandl,  ac  per  boc  arcbiepiscopos  seu  episcopos,  ut 

ipsi  ab  eo  iiivcstiiuram  acciplant  et  consecraiionem, 

tinde  debeiii,  cxceptis  his,  quos  imperator  pontifici- 

bus  "'  et  arcbiepiscopis  concessit;  etut  nenio  deln- 

eeps  ciyusque  digiiitatis  vel  religiosilalis  ''*  eligendi 


salem  meum  praetermlttere  praesoinpsit,it»ex  eonle 
laxavi,  ac  si  me  auciore  fuissel  ^"  ordinaiiM.  Alia 
vero  perversa  illius,  scilicet  mala  corporalia,  qitae 
cogiiovi,  vcl  quia  cum  pecuntis  **•  esl  eteclus,  vcl 
quia  excominunicalus  missas  facere  prafsiiinpsiu 
propter  Deum  irrequisita  relinqn^jre  "•  non  possnin. 
Et  infra :  Et  si  ad  me  diu  '**  venire  distulerit,  in  co 
exercere  districtionem  canonicam  nullo  raadocessaiio, 

C.  XXV.  Inttectiotteepitcoporumpnncipii  detidera- 
tur  attentutn 
item  ex  Consilio  Toletano  XII,  e.  G  ***. 
Quuin  ."*  longe  lateqtie  difl^iiso  tractu  terranm 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXIII.  k  /w  tynodo  :  Inilium  hujiis  capitis  vi-  D  congregata  RomoB  in  eccte^a  S.  Salvaiorh.  Est  autem 
detur  csRe  istud  :  Ad  exemplum,  etc.  verba  autem,      Leo  VIII.,  de  qno  multa  scribil  LiHtprandus  iu  liu« 
qu«  aiiieceduiii,  Ipsa  qtioque  pertinere  ad  titulum,      libri  6.,  ei  S.  Antouinus  part.  2,  tit.  Itf»  c.  ifi. 
nl  iiiieger  lituliu  iu  babeat  :  Leo  Papa  in  tynvdo 

DisT.  LXIII.  C.  XXIL  *•»  Auctor  liiijus  capltis  invenlus  esl  Siegebertus  Gemblacensis  (A.  1111.)  adA. 
77-1.  l)e  ejus  fide  vehemenler  dispulatum  est  inter  VV.  hD.\  nuperrimus  ejus  defensor  exsiitiL  A.  C.  Eruesii 
D.  de  rodc.  Lat.  A.  C.  774,  aticioritale.  Lips.  I7til.  4.  —  Apud  Ivonem  Pan.  I.  5,  c.  I3i,  capUis  lilulus  liic 
esl  :  Ex  VIII  synodo  hittoria  eccletiastica.  Ex  aiiiiquissiino  libro  Floreiiilno  prolulit  iilud  T/ieodoHctt«  de 
Mem  Tracu  de  priv.  etjur.  imp.  in  Scbardii  coll.  opanin  de  jnritdictione  etc.  imperiatu  Bas.  1566,  in-lol. 
•••  pairiarchMu  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  *•*  iradidit :  Ed.  Bas.  "*  eoncetsit :  ib.  «•  retpicent :  ib.  =  C. 
XXIIt.  *•«  Piiiiius,  quantnin  scimus,  iniegrani  Lconis  Vlll,  constilulionein  (assinn.  A.  9U3.),  tjnde  Iiaec  sunt 
i;xct»pia,  cx  libro  Floreiitiuo  pio  niniia  vciustaic  pajiie  consuinpto  edidit  Tlieodoricus  de  Niein  I.  I.  De 
lide  «ijus  pariter  noii  converii  inler  hlstoriog*aplio8.  Ivo  Paii.  I.  8,  c.  135.  *•'  epitcopi :  Ivo.  "•  cunctis 
elericit :  u\.  "•  add. :  tibi :  Ed.  Bas,  ex  Ivone.  "•  Pontifici :  Ivo.  —  EJd.  coll.  o 
coll.  o.  "•  feriri :  Ivo.  =  C.  XXIV.  "»  £p.  41.  (scr.  A.  595.)  I.  5,  Ed.  Maur.  —  Polyc 
***  nbcst  ab  Ed.  Bas.  "•  El  :  orig.  "•  add.  :  causa.  EM.  Bas.  •"  fnerii  :  Edd.  roll,  o.  "•  pecunta 
caed,    "•  Prmerire:  ead.      "•  abcst  ab  Ed.  Bas.  =:  C.  XXY.    « «*  hab.  A.  681.  j^  "'  Dum  :  orig, 


'"  reiigionit  :  Etld. 
I.    1.  l.  5. 

lU  . 


K7  DccRLTi  r.vns 

(oiuineanliuni  iinpedilur  celeriDs  niiiicioruni,  quo 
aot  non  queal  regis  "*  auribus  decedeniis  praesulis 
Imnsitns  innotesci  "\  aut  de  siiccessore  morienlis 
episcopi  Hbera  principis  eleciio  prTStolari  "',  nusri- 
tnr  sxpe  el  "*  nostro  ordini  de  relaiione  lalium  di(D- 
culias,  et  regix  p<i(csiati,  dum  consullum  nosirum 
pro  subrogandis  pontificibus  sustinet,  innumeros:i 
'"^  necessilas.  Unde  placull  omnibus  pontificibus 
llispanias  atque  Galliciae  *■•,  ut,  salvo  privilegio 
uniuscnjusque  provinciie,  licitum  maneat  deinceps 
Tolelano  pontiUci,  quoscunque  regaiis  potestas  elc- 
gerii,  et  {am  dicii  Tolelani  episcopi  judicium  dignos 
esse  probaverll,  in  quibuslibet  provinciis  el  iu  pr.e* 
ccdeniiuni  sedibus  praeflcere  pras^ules»  el  decedenti- 
bus  eplscopis  eligere  successores,  sic  "•  lauien»  ut, 
quisquis  ille  fueril  ordinalus,  posl  ordinatiouls  su» 
lempus  iDfra  irium  mensium  spaiium  propri»  metro« 
politani  prxseniiam  visurus  accedal. 

Gratian.  Eiecttotut  quoque  tummorum  Poniipcum 
atqnt  alioTum  infra  prc^iuium  quondam  imperatori" 
but  repratentabantur^  ticul  de  electione  B,  Ambrotii 
et  Bm  Cregorii  iegilur,  Quibut  exemplit  et  pramittit 
auctoritatibut  iiquido  eoiiigiturt  iaieot  non  ette  ex- 
cindtndot  ab  eiectione^  neque  principet  rejiciendot 
ab  ordinatione  eccietiarHm,  Sed  quod  popuiut  ***  ju- 
betur  eieciioni  interetse^  non  pra^cipilur  advocari  ad 
eiectionem  faciendam^  ted  ad  eontentum  eiectioni  ad*. 
Itihendum.  Sacerdotum  enim  {ut  in  (ine  tuperiorit 
capitHii  Siepiiani  Papw  iegitur)  ett  eleci^o,  ei  fideiit 
popuii  e«l  liumiiHer  conteniire.  Detiderium  ergo  piebit 
reqwriiur  ui  dericorum  eiectioni  concordet.  Tunc 
enim  ia  eccietia  Dei  rite  profficieiur  antittett  quum 
fopuiut  pafiier  in  eum  acciamaverii ,  ^iiiriii  cierut 
cummhni  lOtO  eiegcrit. 

titfeCceie^liiius  r.ina  ait  ad  Epiteovot  Caiiia\ 

C.  XXVI.  VUbuaonesi  eiigere^  ted  eieclioni 

co^iteHtire. 
Ueri,  ptcLIs  ^ciordinis'  o>nscnsus  ei  dcsidcrium 
re<|uiraiur. 

C.  X.WIL  Deeodem. 

iiem  Lco  I.  ad  Episcopot  Vienncntit  provincitie  eritt. 
LAXXMI,  0M..I.TA7A' "•. 

Voia  civiiiin,  tcsiimonia  populoruro,  bonoraloruui 
arirariuui,  cleciio  clericorum  in  oruiuationibus  sa- 
ccrJdiuin  cispcctaiiiur  *•».  Ei  infra  :  Per  pacem  et 
quioieni  s.it  crdotcs,  qui  prjcruturi  ***  sunl,  posiulen- 
liir  •",  toiicaiiir  subscriptio  clcricorum,  bouoralo- 
nira  lcsiiiiioitiiiiu,  onlinis  consensus  "*  et  plebis. 


PWMA.  DIST.  LXm.  15« 

A  ill.  Pnrs.  Gratiah.  Principibut  vero  aique  impera- 
ioribns  electionet  Romanorum  Ponlificum  atque  alio- 
rum  episcoporum  referendas  usus  et  coustitulio  tradi-^ 
dil  pro  sciiismalicorum  alque  liareticorum  dissensto^ 
nibut ,  quibut  nonnunquam  ecclesia  Dei  concussa 
periciilftbalur^  conira  quos  iegibut  fidelittimorum  im^ 
perniorum  freqvenler  ecclesia  muuita  iegitur.  Reprw^ 
teulabaiur  ergo  electio  Pontificum  catliolicorum  priit- 
cipibut,  ut  eorum  auctoritate  roborata  nuliut  iiCBreti'' 
corum  vei  scliismalicorum  auderet  conlrairet  et  ut 
ipsi  principet  tanquam  devotissimi  filii  in  eum  con* 
senlirent,  quem  sibi  in  palrem  eiigividerent,  ut  ei  in 
omnibut  suffragalores  exsislerent^  sicut  V atenlinianut 

B,  Ambrosio  tupra  legitur  dixiste  :  Noli  liinere,  qiiia 
el  Deus,  qui  le  elegil,  sennper  te  adjuvabit,  ei  ego 

^  adjutor  et  defbnsor  luus,  ut  lueiim  ordiiiein  decet, 
semper  exsisiam, 

Vnde  Sleplianiis  Papa  tia:nit  dicnis  "^ : 

C.  XXVIIt.  Prcesenlibus  legatis  iuiperulorit  ordinelur 
Ponlifex  Homanus, 

Qtiia  sancla  Komaiia  ecclcsia,  cui  auciore  Dco 
pr«esidennis,  a  pinribus  palilur  violeulias  Pontiflco 
obeunle,  qiia;  ob  boc  iiireruntur,  quia  absque  tmp^ 
riali  nolilia  PontlHcis  fll  ^''oonsecratio,  neccano- 
nico  ritii  et  consuetudiiie  ab  imperalore  direcii  iii- 
tersunl  "*  nuncii,  qui  scandala  ficri  veleut  :  volu- 
niuSf  utf  quum  iiisliiuendus  est  Poniircx,couvenien« 
tibus  episcopis  el  universo  clero  eligaiur  prffisente 
tenato  et  popalo  qui  ordlnandus  cst,  et  sic  ab 
oninibiis  elertus  praesentibus  legsiis  imperialibus 

^  consecretur,  nullusque  sine  periculosui  juramenia 
Tcl  promissiones  aliquas  nova  adinventione  audeat 
cxtorquere,  nisi  quae  anliqua  exigil  '^*  consuetudo, 
ne  Tel  ecclesia  scandaltxelor,  et  imperiaiis  houorifi- 
centia  minuatur. 

IV.  Pars.  Graliun.  Verum^  quia  imperatores  qnan» 
doque  modum  suum  i^norantet  non  in  numero  con^ 
tentieniium,  ted  primi  ditiribueniiumf  imo  extermi* 
nantium  este  votuerunt,  frequenter  etiam  in  hareii' 
corum  perfidiam  prolapti  talhoiicie  matrit  eceietim 
uniiatem  impugnare  conati  tuntt  ideo  sanclorum  Pa* 
irum  ttatuia  advertut  eot  prodiemntt  ui  temeieie" 
ctioni  non  inurerenif  et  quitquit  eorum  suffragio 
ecciesiam  obiineret  anathemotis  vinculo  innoiaretur, 

^  ticut  tcriptura  quoque  divina  dicit^  quod  Ezechiat  ^^^ 
dittipavit  excelta^  ei  contrivit  ttatuat ,  el  tueeidit  /u- 
eotf  el  fregit  terpentem  ceneum,  quem  fecit  itoyset; 
videiicel^  quia  ilium  terpentem  Deut  fieri  jutterat^  ne 
terpemina  morie  popuiut  inieriretf  ideo  ipte  poputut 


DisT.  LXIII.  C.  XXV.    ***  regiit  audilibut :  orig.  —  regibut  audientibut  :  Edd 
E'ld.  coll.  o.    ***  extpectari  '  ****'      ***  ^*»"  —  "*''  '  ""^**  •  **'  *  *-  -- 
«•  t/fl:ib.T-Edd.  coll, 
supr.  D.  61,  ^13.  =  C 


coll.  o.  "*  nolifieari : 
eaed.  **•  aut  —  liut  :  eacd.  •  "'  injuriota  :  Coll.  ilisp.  **•  Gaiiiaf  :  ib. 
o.  —  »»<»  aut  princept :  Edd.  Ven.  /,  //.  Par  Lugdil.  =  Bohm.  C.  XXVI.  «•»  cf. 
XXVIL  "*  Ep.  10,  (scr.  A.  U5).  Ed.  Baller,  sed  ibi  paulo  aliicr,  el  copiosius. 
eontiiinamur  :,Ei\d.  coll.  o.  "*  fuiuri  :  ea;d.  "•  pottuianiur  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veu.  I,  II.  "•com- 
teniut  :  Edd.  coIL  0.  —  P.  IIL  *»^  Fideiu  hiijoscapilisacriter  impugnaverunt  Baronius.Papebrochlus. 
^aialis  Alexander  et  reliqui  hujusgencris  scriptorcs.  Pagius  (ud  Barouium)  econlra  Slepliano  VI,  (al.  V||), 
iiliid  iribuenduiu  esse  censuil;  Muraiorius  vero  Iribuil  Slephano  IV,  ad.  A.  816,  quod  nos  el  ipsi  anipiecli- 
mur.  Commeniitium  cerieiionesse,  vel  iiide  liquet,  quod  ioannes  IX.  A/.  898,  in  conc.  Rom.  illud  .id 
verbnni  relulil  ei  coiiflruiavil.  —  Ivo  Pan.  L  5.  c.  1.  §  Stephanus.  =  C.  XX VIII.  "•  aiUI.  :  elcciio  el  :  EdiU 
c  JL  0.  -  Bohm.    ••*  tunt:  Cdd.  coll.  o.     ''•  exegit ;  Ld.  Bis.  —  P.  IV.    »»•  4  Rvg.  c.  18. 


5:^9                                             DECRETl  TARS  PniXIA.  DlSi.  LXIH.  540 

colen  et  xeneraTi  eum  cmperat ^  el  idcirco  Hestruxit  A  »  pnpclcccssoribus  noslrls  **•  osqiic  nimc  in  restra 

iiie,quemjubente  Deo  feceral  Ule,  Ac  per  hoc  magna  polcslalc  cl  dillonc  lonuislis  el  disposutslis,  Roma- 

fiucioritat  isia  e$i  habenda  in  ecdeiiat  ii^  $i  non*  nam  civilatcm  cum  diicatu  si!0,  etsuburbani8ati{ue 

tiutU  ex  pra!dece$soribu$  et  majoribut  no$tri$  fecerunt  viculis  "*  omnibus,  el  territorlls  eius  montanis,  ei 

aliqua,  qux  illo  tempore  potuerunt  e$$€  $ine  cuipa^  «I  marilimis  liloribus*  ei  porlubus ,  seu  cunctis  civila- 

po$tea  vertuntur  in  errorem  et  $uper$titionem  ^  $ine  tibus,  castciiis»  oppidis,  ac  villis  tn  Tusciae  partibus* 

larduate  aliqua  et  cum  magna  auctoritate  a  po$teri$  /<^m  *nfra  :  §  i.  Quando  divina  vocatione  htijiis  sa* 

destruantur.  Po$lremo  prietentibus  legaii$  imperato-  cralisslm»  sedis  Ponlirex  de  bocmnndo  migraTeriC, 

ruai  et  incon$ulti$  electiones  Romanorum  Pontifieum  nuilus  ex  regno  nostro  aut  Francus,  aot  Longobar- 

leguntur  celebratw^  ei  tandem  iidem  %mperator9$  re-  dus,  autde  quaiibet  gente  bomo  sub  nostra  poteslate 

iigioso  menti$  affectu  prcefati$  pritilegii$  Tenundave"  eonstitutus»  Kcontiani  babeatcontra   Ronianos  aut 

ruiit^  multa  ui$uper  donaria  eccte$iig  conferente$.  publice,  au(  prLvalim  veniendl,  aul  electlouem  fa- 

Unde  Gregorius  ^  $cribit  *^* :  cicndl,  nulbisqu#  ia  civiiatibus  aut  in  terriloriis  ail 

C.  JiliiJiJncon$ulti$legati$impefaiQri$Badrianu$n,  ««^»«81»  B.  Peni  aposioU  potestatem  perlinentiba» 

ad  Pontificatum  eiigitur,  aliquod  malun  propter  boc  facere  praesumat;  sed 
Quum  Uadrianus  sccundiis  ad  Romanum  Poutifi«  B  liceatRomanis  eumomoi  vcncraiioneetsineqvalibet 

caiumabccclcbia  Dei  geuilricisdomlnanostra;,qu«  perlurbatiooo  bonorificam   suo  Pontificl   exbiber» 

«liciiur  Ad  prxsepc,  traheretur  ad  Lateranentie  pa-  septtlturam»  et  eiim,  quem  divina  inspiraiione  el 

iriarcbium,  certatim  a  clero  et  prqceribiis  ct  plebe  R.  Petrl  interecssione  orones  Romanl  uno  consilia 

'^*  deporutus  est.  Quod  audientes  missi  Ludoviei  "*  atque  conoordia  '^  siue  qiialibet  "'  promissione 

Jmperatoris  moleste  tulerunt»  indigiuli  ^  sciiicely  ad  Pontificatus  ordincm  elegerint,  sine  allqoa  ambi« 

^uod,  dum  prsscnies  essent,  non  Aiecunt  ^  bivitali,  guiiate  vcl  "^  contradictione  more  *"  canonico  con- 

jiec  opuiac  a  se  fuluri  prxsulis  eiectiooi  iuteresse  secrare,  et,  diim  coosccratus  fuerit«   legati  ad  nos» 

luerueruiit.  Qui  accepta  ratione^  quod  noo  eausa  vel  ad  nostros  successores  reges  Francorum  dirigaii- 

contempuis  Augiisii,  sed  luiuri  temporis  prospectu  tiir,  qui  inter  nos  et  "*  illum  amiciliam  et  cariu* 

OBiissutn  **'  boc  fuerit  (ne  Tidelieet  legalos  principum  lem  ac  pacem  socieot, 

io  eleciione  Romanorum  pnesulum  exspectandi  mos  C.  XXXI.  Electio  e$  con$ecratio  Romam  PoutiMe 


per  bujusiiiodi  fomitem  inoiesceret),  omnem  indi-  „  nonnt$t  justeet  canontce  fiai. 

..  .  ,,..         ,  .     .     I  -I  .     I  [UemLeoi^.Lothario  etLudomoAugusits.] 

gnationem  medullitus  sedaverunt,  et  ad  saluiaDdum  *-  p  .  „ .  ^„  ^ 

eiectuin  etiam  ipsi  humiliter  accesserunt  K  .  ..'....  .^  _.  ^ 

P      «  Inter  nos  et  vos  pacti  sene  sutotara  est  ei 
C.  XXX.  Electio  Romanorum  Pontificum  a  Ludovico  ^  ^onfirmatum  ,    qood  electio  ei  consecraiio  ftiiuri 


coneeditur  Homanie^ 


,         ^  ....  ...  Romani  Pontificis  non  fiisi  jnste  et  canonlce  lieri 

Itsm  pdcium  con$tttutiom$  Imperatoris  pnmi 

Ludovici  cum  Romanis  Pontificibu$  **'.  deDeat.  > 

Ego  Ludovicus  imperator  Augustua  sutuo  el  con-  ^-  „^^^'!-„^*  .'!"P*''^'f,'*  ^^{  """7'  *^***  efectioni 
j            ,               ^          i,        .     .                   ...  Romant  Ponhfict$  nnllum  ob^laesdum  genereiur. 

cedo  pcr  boc  pactum  confirroationis  noslrae   t&bi  r/,^„  Conaitfiiita  i  primi  Henricl  et  primi  Oilion  s 


\Item  Constitulio  ^  primt  Henricl  el  prin 
cum  Romani$  Poniificibu$.  "•] 


R.  Peiro  principi  apostoloram,  et  per  te  vicario  tuo 

domiuo   Pascbali  suroroo  Ponlifici  *et  unlversali  PALEA.            ^ 

Papi&*  et  successoribus  ejus  ^^  in  perpetuam«  sicul  c  Consiitutio  primi  Uenrici  el  orimi  Otlionia  com 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXIX.  I  Cregorius  :  Hoc  antea  elubatar  ex  iam,  euncto$  Romanos^  qut  atgnum  tanto  perapsunt 

Gregorio  IV,  cujus  esse  non  potest»  quuin  lladria-  ej^^io  prcssulem^  coilaudavit;  psr  qtiam  ejn$lolam 

ii»sll,dequobicmentlofil,posteriorsitGregorioIV.  xtdeticet  innotuit^  nutli  quidpiam  prmnii  fore  pro 

In    ponlifioulibus    vero    manuscriptis    inter  gesla  con$ecratione  Romani  Pontifici$  quoquo  modo  poili'- 
ll.idrianl  II»  iteinque   iu    colleclione  maniiscripta  «v  f«*rfMm,iy»ii»it  ipw  Aaitc  «©««ttorarn  jii^jy*«lie»e,  aerf 

decrclorum    Romaiiomm  Pontificum    in    decrelis  Rotnanorum  potiu$  unanimitate  ardentissime  cuperet 

c-jiisdeni  iladriaiii  II,  liabetur.  provenire;  maxime,  quum  reddi  qua  abiata  [tferant^ 

k  Accesscrunt  :  In  iisdem  Pontificalibus  liaeccon-  non  auferri  a  Romanaecdesia^veldepertre  quicquam 

tinciiier  seqiiiiniur  :  Atidi^its  hoc  Ludovicus  impera"  se  diceret  anheiare. 

iorChrislianiwmus^moximperiatemscribensepistQ^  C.  XXXIl.  ^  CoiiiitriUfO  :  Ex  antiqoo  exeroplan 


DiST.LXlll.  C.  XXIX.  Pars  iV.*"Exaddil.ad  Anastasii  vius  RR.PP.,  qoaperperam  Guilelmo  Biblioihe^^rio 
Inbiii  solenl.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  iC.  ^*  populo  :  Edd.  coW.  o.  **^  f/  iin/tanflii  «iii< ;  e»d.  pr.  Bas. 
«•"  fuerint :  Ed.  Bas.  **•  fomiMiMiiin  fuerat :  Edd.coll.o.  =  C.  XXX.  *"  Inlcffra  consiiluiio(supposila,  ut 
v.detiir.sajc.  XI,  el  confccla  cx  constiUUione  Oltouis  iiifr.  c.  32),  prosUl  apud  Baluz.Capit.  T.  I,  p.  591.  — 
Ans.  I.  4,  r.  55.  Ivo  Uecr.  p.  5,c.  51.  >*•  tuis  :  Ed.  Bas.  .  '*•  r««/rfi;  Ivo.  —  E«ld.  coll.  o.  «••  riWicii^is : 
l',.lti.  Lugdd.  Aiitw.  »•»  coHcilio  :  Edd.  Are.  Bas.  '••  add.  :  una  :  c»d.  "*  aliqua:exi\.  *•*  atque  :  eaid. 
«"vfliiowice;  Aiis.  "•  iii/*r ;  cKd.  =  C.  XXXI.  *•' Inter  cpp.  Lconis  IV,  ba»c  non  suni  invcnta, 
vidciitur  lanieii  oiiiiiimodo  genii:ii:i  cssc.  —  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  U.  =  C.  XXXIL  '••  Diploraa  authcnticura 
et  gciiuiiiuui,  dal.  13.  Fcbr.  A.  9Ci.  Apud  Aiisclm.  I.  4.  c.  57,  ha»c  adjecla  csl  hubscnpiio  :  Etsub^cripte- 
rurtt  ambo  Impp,  quisque  $ui$  temporihwt.  Ei  $ub  Ottonc  quidem  $ub$crip$eruHt  Epp.  X.  tomite$  Y.  Optima- 
tes  Vin.  An.  Dom.  Incarn.  DCCCCLXIL  Ind.  V.  —  Sub  U^nrico  (iu  i^uo  error  vidctur  hucrc)  rero  »k>- 
$crip$erttut  Epp.  XUI.  Abbate$  IJL  Duc€$  ULComite$  IXi  O^immes  V/i/.  —  An?.  I.  0,  l.  37.  Ivo 
Dccr.  p.  Sf  c.  5i. 


S4I  DECRETI  PARS  PUIMA.  DIST.  LXIII.  SSS: 

Uoiuainls  Pontiflciljiift.  Ul  nHlliu  niissoruin  noslro-  A  riiiiin  ei  «apicniix  donum  cligniitlir,  iii  exeiiiplo  vi 
runi  ctijnscunqne  Impetlilionis  argumenluin  in  el«- 


ciione  lloinaiii  Ponlificis  conipoiicre  audeni,  omniiio 

proliibenius.  Jiem  :  §  1.  Iii  '**elcclione  Romaiioruni 

Puniilicuni  nequc  liber,  iicqiie  servus  ad  lioc  vcnirc 

prxsuinat,  ul  illis  Uomaiiis,  quos  nd  hanc  electioncm 

per  constitutionem  suiicloriim  Patrum  aniiqua  ad- 

niisit  consuetudo ,  facial  aliquod   iinpedimentuin. 

Quod  si  quis  coutra  lianc  nostrain  cohstilutionein 

l':icere  ^**  praesumpserit,  exsilio  tradatur.  i 

C.  XXXIII.  Juramenium  Oihom$^  quod  fecit  domlno 

Papa  Joannu 

Item  Conslitutio  Otlionis  **'. 

Tibi  domino  Joanni  Papsc  ego  rex  Otbo  promit- 

lere  **'  et  Jurare  facio  per  Patrcm  et  Filiiim  et  Spi- 


vcrbis  ^**  sibi  subjcctis  usqucquaquo  prodesso  vj- 
leanl. 

Gratian.  Ex  conHUuthnibut  hit  et  pactoLudomB 
imperalori$  deprehenditur^  imperatoru  iliii  renun-- 
ciatte  priviteQii$^  qute  de  electione  $ummi  Pontifici$ 
lladrianu$  Papa  Carolo  imperalori^  et  ad  imilatio- 
nem  eju$  Leo  Papa  Oihoni  1  regi  Teutonicorum  fe- 
cerat.  Quum  ergo  pra'mi$$i$  auctonlaiibu$  cunctis 
liqueat  eleclionem  clericorum  lantummodo  es$e,  quiv- 
ritur,  quorum  $it  ip$a  electio,  an  clericoriim  majoris 
eccte$iai  tantunif  an  etiam  aliorum  rcligiosorum ,  qut 
in  eadem  eivitale  fuerini  f  Scd  {sicut  in  breviatione 
canonum  Futgentii,  Carihaijiuensi$  ecctesiai  diaconi^ 
imenitur)  in$eptimo  capituio  "^  Nic(^nicvncilii  ei  ia 


rilum  sanctum»  et  pcr  lignnm  hoc  Tivifica  crucis,  el  B  aangrensi  $taiuium  e$i ,  ut  adeligendum  epi$copum 

per  hasreliquias  Sanctorum,  quod  si    (permiltento 

Domino)  '**  Romaro  venero,   sanctam  Roinanani 

ecclesiam  ei  te  rectorem  ipsius  exaltabo  secundum 

posse  meum,  et  nuiiquam  vitam,  aut  inembra,  «-t 

ipsaro  bonorem   quem  babes,  inea  voluntate,  aut 

vieo  consilio,  aut  nieo  consensu,  aut  mea  exborta« 

lione  perdes,  et  in  Roinana  **^  urbe  nullum  placi- 

tniu  aut  ordinationem  faciani  de  omniboSy  quae  ad 

Te  aut  ad  Romanos  pertinenlt  siiie  tuo  consilio,  et 

quicquid  dc  terra  S.  Petri  ad  nostram  potestaiem 

pervenerit,.  tibi  reddam,  et  cui^unque  Itaiicum  re- 

gnum  coromisero,  Jurare  faciani  illiiin,  ut   adjutor 

tul  sit  ad  defendeiidam  '**  lerram  S.Petri  secnndum 

suum  posse.  *  Sic  me  Deus*  adjuvel  et  bxc  sancta 

Deievangelia.* 


€.  XXXIV.  Liberum  $it  ctero  et  poputo  de  propria 
dioBce$i  epi$copum  eligere. 

Uem  ex  primo  libro  Capitulorum  Caroli  el  Ludovlci 
Imperatorum  c.  84  '**. 

Sacrornm  canonuro  non  ignari,  ut  in  Del  iiouiine 
sancta  ecclesia  suo  liberius  potiretur  ^^  bonore, 
assensuro  ordint  ecclesiastlco  pr»buimus  ^'*,  ut 
scilicet  episcopi  per  electionem  cleri  et  populi  se- 
cundum  slat*ila  canonum  de  propria  dicecesi^remota 
pcrsoiiarum  ei  muiierum  acceotione»  ob  viiae  me- 


$ufliciat  eccle$ia!  matrici$   arbitrium,    Nunc  auiem 

$icut  etectio  $unmi  Pontifici$  non  a  Cardinalibu$  lan* 

/ttifi,  verum  etiam  ab  aliis  religio$i$  clerici$  auctori' 

lute  Nicolai  ^^*  Papa:  est  facienda,ita  et  epi$coporun$ 

etectio  non  a  canonici$  tantum^  $ed  eliam  ab  aliis  re^ 

tigio$i$$imi$  clerici$f  $icut  in  generali  $ynodo  Inno* 

Centii  "*   Pap:o  Itomce  habita  con$titutum  e$t,  Aii 

enim : 

C.    XKXV.  Ab$que  religiosorum    virorum   comitxa 
canonici  majori$  eccte$ias  epi^cojmm  noneligant. 

Obeuntibus  sane  episcopis,  qiioniam  uUra  tres 
menses  vacare  ecclesiani  sancioruin  Patrum  probi- 
bent  sancliones,  sub  analbeinatis  vinculo  inicrjiii- 
mus,  ne  canonici  de  scde  episcopali  ab  eleciionc 
^  episcoporum  exchidant  rcligiosissimos  "^  viros,  sed 
eorum  consllio  honesta  *^^  et  idonea  persona  iii 
episcopum  eligatur.  Qiiod  si  exclnsis  *  eisdem  *  re- 
Ugiosis  electio  fueril  celebrata  "',  quod  absquc 
assensu  "^  eorum  el  connivenlia  factum  fuerit,  irri- 
tum  habealur  et  vacuum. 

Gralian.  Nunc  ergo  quasritur^  st  vota  eligeniium 
In  dua$  $e  diviserint  partee^  qui*  eorum  alteri  $it 
prasfeiendu$t  De  hi$  ita  $cribit  Leo  Epi$copu$  ad 
AnaUaeium  The$$alonicen$em  Epi$copum »  epi$t. 
LXXIII,  al.LXXXIY,  cap.  5  *". 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

Grsitiani  restitutus  est  liic  titulus,  tn  qno  exemplari  vetastid  qnoqae  exemplaribus,  in  qiiibus  Paie»  esse 
l«05t  tiiiilum  istuni,  interposita  rubrica,  inciplt  ca-  D  n^n  golent. 

put  :  Vt  nultue,  elc.ut  eliani  apud  Ivonem.  Venim,  C.  XXXIIi.  »  Sic  me  Deu$  :  Addiia  Ikcc  snnt  osii 
qiiia  receptum  est.  ul  inilium  hujiis  cnpitis  sit  a  Cencio  Camerario^,  in  ctijus  Ubro  babeiitur  luiil- 
dictione  Censtiiutio,  relicU  sunt  haec  verba  etiam  te  formse  juramentorumy  et  exstat  uiaiiuscripius 
in  principio  ipsius.  Exstat  vero  boc  capitulum  in     Roin^ 


DisT.  LXIIL  C.XXXIL  "•ApudAn6elmnml.6,c.7,  rccteha»cea;cflpt7.Lof/iani  ciiantur.  rf.Leg.Laiigol». 
1.  5«  1.  il,  n.  3.  ^**  al>est  ab  Ans.  I.  6,  c.  57, et  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  =  C.  XXXIII.  "^  Fecit  hujus  jii- 
risjuraDdl  meniionem  Luitpraiidus  ad  A.  961.  —  Contra  vero  iii  anonymt  scriptoris  fragmento  qiiodnin 
(quod  legere  est  Notice$  et  extrait$  T.  VU,  p.  45),  corporaliter  illud  Romae  ab  Ottone  prafstitum  esse,  nii* 
iitis  recte,  ut  videtur,  asseritur.-—  Ans.  I.  1,  t.  90.  ^*'  promilto  et  juro  :  NoUc*  — promitto  :  EaH,  Uas. 
»•*  Deo  :  Ans.  Ms.  Vaiic.  —  Ed.  Bas.  *•*  Roma  :  orig.  II.  cc.  —  Edd.  coll.  o.  *••  defendendum  :  EdiL 
••oll.o.  ^male,  nt  opinamur,  qnoniam  nequein  orig.  legnntur.  =:  C.  XXXIV.  •••  dnt.  A.  803.  —  Ans. 
I.  6,  c.  6.  "^  potiaiur  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  *••  prwbemue  :  ib.  *••  verbo  :  Edd.  coll.  o.  "•  $epiimo 
Piieeni  cqncilio :  Ed.  Arg.  —  $•  Niceno  e, :  Edd.  coll.  rel.  Lei<enduni  tamen  est  cum  ipso  Ferrantlo  c.  11  - 
^>ji/tmiiiitcefuf  conci/to,  et  pro  Gangrensi :  Jtf  acrtantfnsi.  "K  Nicol.  II,  in  conc.  Rom.  A.  1050.  —  cf. 
Disi.  23.  c.  1.  »"  in  conc.  Lat.  II,  hab.  A.  1159  c.  48.  =C.  XXXV.  "•  r^Hoiojo»  ;  Edd.  coH.  o. 
«**  honeelam  —  eligant :  Ed.  Bas.  "■  faeta  :  Edd.  coll.  o.  "*  cofiseniK  :  ead.  "'  Ep.l4,  («cr.  A.  440),. 
EJ.  Hallcr.  —  Ait3. 1.  0«  c.  i^.  Ivo  Pao.  1.  5,  c.  6.  Decr.  p.  5,  c.  347.  Potyc.  I.  %  t,  1. 


3i3  DCCRETl  PAHS  PRIMA.  DIST.  Lllf .  tU 

C.    XXXVI.    Qunm  voia  ettgentmm   tn    dttas   «e  ^  fenlur,qtti  nMijoribns*ei*8ladnsjoTatiiretiiMritis; 
divi$eruni  parieM,  qmt  $ii  prfgfirendut  aUeri.  ijnuiin  ut  nallas  invitis  et  non  pelcntibns  "•  ordine- 

Si  "•  forie  [quod  »  nec  repreliensibtle ,  iiec  Irrc-      ^ur  *••,  ne  *•»  civius  "•  episcopum  non  opiatuin  •auf 
ligiosnm  judicamus]  vola  eligentinm  in  duas  se  di-      conieinnat.  aut  oderit. 
▼iseriot  partes  roetropoliuni  iodicio  is  alteri  prse- 

DISTINCTIO  LXIV. 

GRATIANUS.  pnesamptorlbns*,  ol  slcobi  eontlgeril  doos  episeopos 

1.  Pars.  Binc  eomiderandum  eH.  a  qutbfn  tel  qua  lcrliumordinare^.  et  ipsee, et  aiictores'»  damoaboii. 

lempore  sacri  ordines  $uni  iribuendi,  vei  quibue  in  »«^»  ^"«  «»»*'«»  «*•  ^"*  ^»"*  antiquitos  insUtuU", 

ioci$  patriarehm  ^  primaie$t  arcfiiepiscopi,  epi$copi^  serventur.  » 

cliorepi$copi  et  retiqui  $acerdole$  $ini  ordinandi,  A  CAy.Ceieri$  a$$etttienlibu$cum  iribu$pro9incialibu$ 

qnibu$  ordinentur  epiecopi^  in  Mcxiio  primo  Con-  ordinetur  «piscopi». 

cllio  dffinitum  e$i.  in  quo  $ic  leoitur,  c.  4.  «  :  ^^^^  Anicelas  in  epi$tola  ad  epi$copo$  Ca//i>". 

C.  I.  Ab  omnibue  comprovincialibu$  epi$copi  or-  .  Comproviiiciales  episcopi.  si  neccsse  fuerit,  cete. 
dinentur,                                 ^  ris  Consentteniibus  a  iribus  jussu  archiepiscopi  coii- 

Episcopi  ab  omnibus,  qui  sunt  iirproyincia  sua,  sccrari  possunt  episcopis. 

debent  ordinari.  Si.Tcroboc  dinicile  fuerit.  vePan.  c.  V.  ^on  ordinetur  epi$eopu$  exira  conuieniiam 

qua  nrgcnle  neccssilate,  vcl   itincris  longitudinc,  metropoliinni. 

^ccrie*  trcs  cpiscopt  debent  in  nnum  congrcgari,  iu  Item  Innocentius   Papa  ad    Yiciricium  Ephcopum 

wt  •ctiam*  cetcronim,  qui  al»scntcs  sunt,  concessum  Iioihomagen$em  epi$i.  //,  c.  I  ". 

in  literis  tencant,  "et  iu  faciant  ordiiialioncm."  Po-  ^*'"  conscieniiam  meiropoliuni  •episcopi*  nii!!us 

tesus  sane  veljconfirmatio  pcrtinebit  per  singulas  *"^®*^  ordinareepiscopuro.  integrom  enim  est  ju- 

provincias  ad  metropollunum  episcopum.  dicium,  quod  plurimorum   senlentiis  conflrroatnr. 

C.  II.  De  eodem.  ^^^  *"*"'  episcopos  ordinare  pra^suroat  episcopuin, 

ltemKMc\einBadepi$eopo$  Jialia:,  epi$i.  11 K  "«  furtivum  pr»stknm  beneficium  videalur.  Hoe 

Ordinaliones  episcoporum  aoctoriute  apostolica  «'"m  et  synodus  Kicana     constiluit  alque»*  dca- 

ab  omnibus,  qui  in  eadem  fuerint*  provincia,  epi-  '''^'^* 

scopis  sunt  celebrandae.  Ei  infra  :  81.  Quod  si  simul  ^'  ^*  Epi$copi  a  $uo  meiropotiiano,  et  ip$e  ab 

,'  et$dem  con$ecretur. 

oinnes  convenire  ininime  poieruiit,  assensuin  tamen  . . n  %    *  ^    ^    . 

-  •  »     •  -K  «  .        u      .       .    1   .           ...       r  ''*"•  Gelasiiis  «nirerfi^  per  Durdantam  con$it* 

suiH*  apicibus  •  prxbeaut,   ot  ab  ipsa  ordinatione  ^  iuti$^*. 

aiiimo  non  desint.  H,  pars.  QuJa  per  ambiiioiies  illicius  non  pudet 

C.   IlL  PALCA.  qiiosdani   ccclesiarum  jura  turbare,  ac  privilegia, 

[Ex  Concilio  Arausieano  h  c,  21 ".  ^n^  metropoliunis  vel  provincialibus  episcopls  de- 

«Dc*  abjeciione*  ejiis,  quem  diio  praesumpserint  crevii  antiquius,  teroeraria  prxsoroptione  pcrvade- 

ordiiiare  episcopi  in  nostris^proviiiciis.  placuit  de  re,    propter  qiiod  eliam  communionis  aposloiics 

NOTATIONES  CORRGCTORUM. 

C.  X\X\\.  ^  QuoH  nee  reprehen$ibUe ,  nec  irreli-  c:kp\ih :  Duo  $i  prw$ump$erini  ordinare  epiecopum^ 

giosum  judteamu$  :  Hxc  vcrba,  qu»  a  ceieris  colle-  eic.  ac  deiiide  loU  res  plenios  exponitnr.  Apud  ce- 

rtoribiis  non  rer«!runtur,|nonsunt  inventa  apud  Leo-  leros  vero  colteciores  codein  fere  modo.liaiiet   ai- 

iiein,  sed  apudGregoriuai,exquoreferuiiUiriiiini8,  qiie  bic  et  in    roullis  veluslis  Gratiani  codicibus 

qu.  I,c.  Necnovunu  abest. 

DisT.  LXIV.  G.  II.  •  Apidbue:  In  epistoh  est:  c  ei  ipsersic  emendatum  est  ex  originali,  et  ce- 

precibue;  apud  Ivouein  et  Burcbardum:  preeibue  ei  D  leris  coilecioribns ;  aniea  legebatur  :ei  epi$copi,e$ 

•cripii$.  auciore$. 

C.  III.  >»  In  concilio '  ipso  hoc  esi  Initiom  hujus 

DisT.  LXIII.  C.  XXX  Yl.  ^^•In  orig.  et  apod  coll.citl.  boc  cvpilis  initium  est :  Si  in  aliam  foria$$eper$onam 
in  atittm  :  Ivo  Pau.)  partium  vota  u  divi$erint.  "*  poettiteniibue :  Ed.  Arg.  *••  deiur :  Edd.  coll.  o. 
"••    nec  :  Ed.  Arg.    "«  p/*6»:Edd.  coll.  o. 

DisT.  LXIV.  Pars  1.  *  bab.  A.  325.— Barcb.  5.  I,  c.  27.  Ans.  I.  6,  c.  59.  et  ex  interpr.  Dionysii  id. 
e.  5i.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  I17.=G.  II,=C.  I.  •  Ep.  Pbemloisidoriana.  —  Burcb.  !•  i,  c.  15.  Ans.  I.  6,  c.  5i 
(51).  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  12,  et  17.  Decr.  p,  5,  c.  60.  Polyc.  i.  2,  t.  16.  —  cf.  infr.  C.  73,  c.  I.  •  $uni : 
Edd.  coll.  o.  ^  $uum :  EH.  Bas.  =  C.  lil.  •  hab.  A.  Ul.  —  Burcb.  I.  1,  c*  50.  Ivo  Pan.  1.  3,  c.  20. 
Decr.  p.  5,  c.  Ul.  —  Iti  Ed.  Bas.  baec  Palea  dcsideraiur.  *  Ex  ed.  Merlini ;  iii  Coll.  Ilispp.  iiiitiuro  lioc 
est  :  iji  no$iri$  provinciie^  etc.  *  add. :  ei  ambiiionc  :  edd.  Coll.  o.  ^  ve$lri$  :  .rd.  •  pra^sifm/irioiitfriu  : 
aeti.  •  conucrure:  ivo.  ^*  acioree  :  Edd.  coil.  o.  cxc.  Lugdd.  Anlw.  ^^  $tatuta:  Edd.cpH.  o.  zs  C. 
IV.  >'  Ep.:  Pseudoisidoriaiia.  —  Burcb.  1. 1,  c.  28.  Ans.  1.  6,  c.  39.  Ivo.  Paii.  I.  3,  c.  f^.  Decr.  p.  5, 
c.  139.  Polyc.  I.  2,  i.  8.  =  C.  V.  "  scr.  A.  404.  —  Ans.  I.  6,  56  (54).  Ivo  Decr.  p.  S,  c.  113.  Polyc. 
ib.  '^  add. :  consiiiuendo  :  Edd.  coil.  o.  =:  C.  VI  '•  In  epp.  Gelasii  ad  Epp.  Dardanije  baec  incussutn 
qii«sieris;  qu;i*  apud  Anselmuiii  I.  6,  c.  41,  cx  ep.  Geiasii  ad  JSaialem  preibyterum  a  Corr.  rcferuuturt 
priori  tantuni  parii  consonant,  unde  videtur  Gratlanus  Goll.  ir.  p.  p.  l»  t.   44»  'c.  35,  cssc   socutits. 


Z»,  DECIlETi  FARS  PRlltA.  DIST.  LIT.  M 

rratres,  sive  pcr  DfirdaniaiD,  sive  perquamque  coii*  A  iiullaicnus  cusiodire  cessetis^  siciil  perftKutioiiuni 

desideraiil  dissldium  lenere,  quo  scilicet  ab  ejus  au-  tempore  divetsaruin  Palres  uostros  consiauier  fe* 

cloritale  divisi  vcl  **  impune  proprias  usurpaiiones  cisse  non  dul>ium  esi. 

exerceaiit,  non.respicienies»  quia  aeiernojudici  ra«  C.  VII.  &eeod€m. 

Kioneni  tam  de  caibolics  sinceritalis  injuria,  quam  Jtem  ex  Coiicilio  Martlni  Papae  ^K 

de  iradiiionum  pnejudiciis  palernarum  non   sine         |||.  Pars.  Episcopnm  oportei  maxime  quidem  ab 

perpetuas  sinl  damnalionis  interitu  reddiluri,  si  hac  omiii  concilio  consiilui.  Se<l  si  lioc  "  pro  necessi- 

obstinntione  permanserint,  carilaiem  vesiram  duxi-  ute.  aui  pro  longinquilale  ilineris  difficile  fuerii,  ex 

nius  inslruendam,  ui   vos  omiies  in   commune»'  omnibus  iies  eligantur",  et  omnium  praiscniium 

lraires,siveperDardaniani,  siveperqiiamquecon-  vel    abseniium    subscripiiones  teiicanlur,  et    sic 

iiguam  provlnciam  constitiiti,  qui  vos  sub  melropo-  posiea  oriiinatio  fiat.  §  1.  llujus  auiem  rei  poteslas. 

litaiiis  veslrisesse  meministis,  et  ab  eisdern   sub-  \n  omni  provincia  ad  meiropolitanum  perlineal" 

stitui  decernentes  ",  sicul  veius  consuetudo  cle|>oscit,  episcopum. 

iinanimiter  staiiialis  anlisiites,  ei  vicissiin,    si  me-     r    vm    v        ••     •  ••.;•«    i 

,.  ,  ....  L.  WU,  flonerU  epncopus^  quiprwtermeiropolitani 

iropolitanus  liuiiiana)  conilitionis  sorte  decesseril,  a  senteniiam  fuerii  orOinaius. 

comprovincialibus  episcopis,   sicut  fornia  transnii.  ^  Uem  ex  Conciiio  Nicano  I,  cap.  G." 

sit.  sacrari  modis  omnibus   censeaiis,  nec  quen:-         |Uud  generaliler  esl  clarum,  quod,  si  quis  praier 

qiiamsibi  qiiod  vobisaniiqua  disposilione  conccssum      senleniiam"  melropolitani  fueril  facius  cpiscopus,. 

csi  paiiamini   vindicare;   qnaienus  ei  inler  ipsas      bunc  inagiia  synodus  diffinivil  episcopum  esse  uoii 

adversaiitiuin  voluniatuin  procellas  veierum  regulas      oporterc. 

DISTINCTIO  LXV. 

GRATIANUS.  autem  hocdifficile  fuerii,  plures  oportet  occorrere*. 

I.  Pars.  Comprotfincialimn  episcoporum  iwiiwria-  Qui  autem  non  conveneriiil^  praBsentiam  sui  pcr 

liter  desideratur  consensus  in  ordinatione  episcopi,  epislolas»  faciant,  et  sic  omniuin  facio   consensu 

Quod  si  aliqui  animosilaie  ducli  contradicere  volue-  ordinalionem    episcopi     fieri    oportet.    Si  aulew 

rint,  obtineat  sententia  plurimorum.  aliter,  prxier   quod    ierminatiim  est  a  nobis,  fue-. 

Vnde  in  Nicaeno  Concilio,  c.  7.* :                C  rit  facium,  ialem  ordinationem  nihil  valere'  decer- 

C.  I.  Si  celeris   consentientibus  ordinationi  episco^  nimus. 

poruni  duo  veltres  coniradicant.obtineatsenlentia  \\,  Pars.  §  1.  Si  autem  secundum  canones  or^ 

^          ."   '        .  dinaiio  episcopi  fuerit  facta,  et  ^liqnis  cum   mali- 

Sane,  si  communl  ommnm  consensu  *  rationaof-  ..  ,«  ...                 i-      ..     i    •            ^ 

,.           ,                ,           ...                ^viiaut  iia"  in  aliquocontradixerit,  pluniiiorum  consensis 

liter  probato  secundum  ecclesiasiicam  regulam,  duo  t  . 

, .          .       ..  .     j    ..                    .  obiineat. 

vel  ires  animosiUte  ducii  per  contentionem  con-  r>   w    ^      j                   • 

.     ,......,.                                      ,  C.  III.  De  eodem. 

tradicant,  obtmeai  plunmorum  senlcniia  sacerdo- 

Imn,  Item  ex  Concilio  Antiocheno,  c.l9>>**. 

C.  11.  De  eodem.  Episcopus  non  est  ordinandus  sine  consilio"  et 

Item  ex  Concilio  Mariini  Papx*.  prsesentia  melropoliiani  episcopi,  ciii  melius  eilt,  si 

NoB  debet.ordinari  episcopus  absque  consiiio'  et  ex  omni  provincia  congregentur  episcopi.  Quod  sl 

praeseoiia  metropolitani  cpiscopi.    Adesse    autem  fieri  non  potest,  hi,  qui  adesse  non  possunt,  propriis. 

oportet  omnes,  quisunt  in  provincia   sacerdoles,  lileris  consensum  suum  de  ipso  designeni,  et  tuB& 

qiios  persuam  debet  epistolammetropoliianuscon-  demum   post  pliirimorom  *' sive  per  ^^  prapseniian^ 
vocare  €t  quidem  si  omnes  occurrerinl*,  beiie*;  si  D  sive  per  literas  "  consensum  senientia  consona  ur- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DiST.  LXV.  C.  I.   •  Consensu:  GraRce  logitiir  :  C.  III.  *  Verbis  gnecis  mullo  melins  rcspondet 

Ymra    tvloyw  0^672,  ^ai  xwzm  xovoya  cxx^uriRraxov  altera  versio,  qux  Dionysii  esl,  ideoque  illa  consu- 

quod  Dionysius  vertit :  decreto  rationabiti  et  secuH"  lenda. 
dum  eectesiasticam  regulam  comprobato» 

DiST.  LXIV.  Pars  11.  ••  add.  :  quia :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lngdd.  Antvr.  "  communione :  Bas.  *•  videtur 
Ifgenduin  csse  :  decedentes  :  =  C.  VII.  **  c.  2.  Mart.  Brac.  ex  couc.  Nic.  c.  4.  '*  add. :  aul :  oriff. 
—  Edif,  coll.  o.  "  colligantur  :  orig.  —  Edd.  Arg.  Bas.  "  pertinet  ;  Edd.  coll.  o.  =  C.  VIII. 
"  liab.  A.  325.  —  Traiislaiio  Dionysii  Ex.  —  Ans.  1.  6,  c.  i2.  Dcusdedit  p.  I.  *^  add.  :  te/ 
eonseieniiam  :   Edd.  coll.  o.  # 

DisT.  LXV.  C.  I.  *  hab.  A.  325  =  C.  11.  ^  c.3.  Mart.  Brac.  ex  oonc.  Antiocb.  c.  IS.  •  eoneilio: 
Eit.  Par.  ^  oceurrunl :  Edd.  Bas.  Arg.  —  oceurrant  :  Edd.  rel.  '  me/itis  ;  coll.  llisp*  •  coiicurrere  : 
Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  *  conveniant :  Ed.  Bas.  —  conveniunt :  Edd.  ret.  C.  11.  *  add. :  suas  :  Edd.  coll. 
o.* prmvalere :  Coll.  Hisp.  ei  Isid.  Merl. —  P  III.  '*  contra  suam  maiitiam  :  ib.-^ciim  sua  maLiEAd.  coll.  o* 
=  C.  III.  *»  bab.  A.  352  (vulgo  A.  341.)  ^^  pra^ter  concils  et  pras.iCniL  lli^p.  —  legeudum  um*u 
esse  :  conct/tum  grxca  verba  ^ixex  ffvv6d&u  deiuonstrant.  ^*  add.  epiicovorum:  Edd.  coll.  o.  ^^  abe»t  ii 
Coll.  Ilisp.     *'  literus  sententiiim  consonam  :  Coll.   llisp.  el  lst'i.  Merb 


5*7  DECRETi  PAHS 

iKiietur.  QuiMl  si  aliter»  qiiam  sLiititiiin  est,  fial, 
iiibil  valere  liiijusuiodi  orrfiimlioneiu ".  §  1.  Sl  vero 
eiiain  scciinduiH  deltiiitas^^  regiilas  ordinatio  cele- 
iireiur,  coiilradicant  autem  aliqiii  propter  proprias 
et  doinesticas  siinultates,  liis  conteinptis  senieutia  de 
eo  obtineat  pturimorum, 

Graliaiu  Si  auUm  protrinciam  primaum  liahere 
conttiUrit^  nec  edam  *a*  metropoiitauo  ab$que  ejui 
cott$cieniia  episcopum  coutecrare  iicebit. 
Vude  Leo  Papa  Anastatio  epi$copo,  eui$t.  LXXXIU 

al.LXXXIY.c.^.'* 

i].  IV.  Ab$que  primati$  con$en$n  metropolitanu$  epi' 

$copum  non  ordinet, 

Depersona  auteui  consecniiuli  episcopi,  et  do 
cleri  plebisque  consensu  nielropolilanus  episcopns 
ad  fralernit^iteni  tuam  referai,  quodque  in  provincia 
bcne  placuit  scire  le  faciat,  ul  ordinatioiieui  rile 
^eiebraMdani  tua  qno(|ue  coufiriuat  aiictorilas.  Qiise 
reciis  dispositionibus  nibil  inorj:  aut  dlfficultaiis 
debet  ^*  alTerre,  ne  gregibus  Doiuini  desit  cura  pa- 
storum. 

C.  V.  de  eodenu 

Jtem  ex  Goncilio  Carlb.^gitiensi  ll.c.12,'* 

Placet  omnibu.s  ut  liiconsollo  primate  cujuslibei 
pruvincisc  tam  fncile  nemo  praesiimal,  licet  ciim 
iiMiliis  'episcopis*'^,  in  quocunque  loco  sine  ejus  ul 
diciuin  est  pnccepto  episcopum  ordinare.  §  i.  Si  au- 
icin  necessitas  fueril,  tres  eptscopi,  in  quocunqiie 
loro  sint,  cum  primatis  praecepto  ordiuare  debeanl** 
episcopum**. 

G.  VI.  Vnicuique  eccle$ia  propriu$  konor  ierueturm 
item  ex  Conciiio  Nicaena,  c.  6  *\ 
Mos  anliquus  perdumt  *'  in  iEgyplo,  vel  Libya, 
ei  Pentapoli»  ut  Alexandrinus  epi&copns  horuni 
omnium  babeai  potestatem,  quaiidoquidein**  episco- 
po  Romano  parilisc  mos  est*%  §  1.  Siiniiiterautein 
ct  apud  Atiiiocbiam  ceterasque  proviiicias  bonor 
suus  unicui(|ue  tervetur  ccclesi». 


PHIMA.  DIST.  LXV.  S4S 

A  C.  \1I.  Deeodem. 

Item  ex  eodcm,  cap.  7. 
Qnoniam  mox  antiquus  obtiiiuil  ei  Teiasta  trasii* 
lio,  ui  iElia!,  id  esl  Hierosolymorum  episeopi^ 
lionor  dcferatur,  babeat  consequenter  lionureiii, 
inaiiente  tamen  metropolitause  civitali**  propris 
dignilate**. 

Gratian.  Qui  vero  a  compromnciaiibus  sui$  cum 
metropolitani  licenlia  (uerit  ordinatue^  infra  roiuit/«- 
ta  tempora  eju$  $e  repret$enlet  a$pectibuM. 

Unde  in  Tarraconensi  Concilio,  c.  5.  iegitur^. 

C.  VUl.  Metropolitano  $e  repreB$enlei  nuper  faciu$ 

epi$copu$, 

Si  quis  in  melropoliiaiia  civitaie  non  fucrit  epi- 
scopos  ordiiiatus»  postquam  suscepia  benedictioiie 

H  per  meiro|H)litani  literas  boiiorem  fuerit  episcopi 
adeptus,  id  opiimum  esse  decrevimus^S  ut  poslmo- 
diim  siaiuto  tcinpore,  id  est  iiupietis  duobtis  nieiisi' 
bus,  se  metropolilani  sui  repncsentet  **  aspeciibus» 
ut  ab  illo  nioiiilis  ccciesiaslicis  inslructus  pleniua 
qiiid  ol»servare  debeat  recogiioscat.  Quod  st  forte 
lioc  iniplcre  neglexerit,  in  synodo  increpatus  a 
fratribus  corrigalur.  Et  si  forte  iiiOrmiiale  aliqua 
ne  boc  impleatfuerit  pnrpedilus*',  boc  suis  lileria 
metropolilano  indlcare  procureu 

IH.  Pars.  Gratian.  Hi$  auctoritatibu$  datur  iniel^ 
ligi,  qnod  ephcopi  a  comprovincialibus  $ui$  debeaut 
ordinari,  Sed  quairiturf  $i  in  provincia  plurimi  epi* 
$copi  fuerint  •*,  ei  contigerit  forie  unum  remanere 
epi$copum^  quid  fieri  debeai  ?  Ille,  quia  $otu$  e$U  or^ 

G  dinare  non  pote$t  epi$copum ;  comprovinciale$  enim 
non  habet  cum  quibui  epiicopum  conucrare  raleai. 
Quum  ergo  tali$  neceM$iia$  fuerit^  quid  facienduin  tii^ 
iii  Sanliccnsi  Concilio  "  definitur^  in  quo  cap,  6»  iie 
itatulmm  legitur. 

C.  IK.  Siiforte  unui  tantum  in  provineia  reman$erH 
epinfipu$,  ad  con$ecrationem  epi$coi  i  de  viciua 
provincia  convocentur. 

Si^  forte  in  provincia  unuin  lantum  coniigcril 


NOTATlOiNES  CORREGTOHUM. 

C.  V!.  «  Pariiii  :  Grxce  legilnr:  inttH  xal  tw  iv  ejui  f^rma,  quod  Atexandrinte  eccle$ite  tribuerei, 
Tii  *P«»fii9  iirco^xoiro.»  Tovro  ffwqOcc  ioTiv,  id  est:  ijno^  pArlirN^artler  «ifmptfr  i*jr<mp/iiin.  HacieniisNicolaus. 
niam  et  Romas  Pontijici  hoc  mitatum  e$t.  Quibus  Siaintum  igilur  fuil,  ita  in  Alcxamlrina  ecclesia  ob- 
verbis  nuila  paritas  Koinani  et  .Alexandrini  patii-  D  servaiiduii',  qiiia  sic  llcret  iii  Uomana. 
arcbatus  inducilur,  ul  qiiidam  inate  inierpretati  C.  IX«  <i  Gapiluluin  lioc,  qiioinodo  refertur  a 
siini.  De  qiia   re  optime  Nicoians  i,  in  cpisiola  ad      Graliano,  priecipue   in  priore  partc,  cum   lAtino, 


Nicbaelem  iniperatnreni,  qus  incipit :  Vropo$uera- 
mrtt,  sic  scripsit :  Nicmta  $ynodu$  noverat  liomana 
eccte$ia!  omuia  Domini  $ermone  eonce9$a.  Si  omniat 
ergo  defuit  nihil^  quod  non  illi  conce$$erit.  Deniquef 
$i  inttituta  Niccenw  $gnodi  diligenter  intpicianturt 
iurenitur  profecto^  quia  Romanas  eccle$ia!  nullum  ^ 
eadem   tffuodui  contulii  iucrementum ;  ud  poiiut  es 


qitod  gcininuin  esi  in  tomis  conciliorum,  multoqua 
initiiis  cum  graeco  canone  convenit,  quin  etiam  apud 
Biirchardum  et  Ivotiem  varie  lcgitur.  Hujus  vero 
concilii  canonesa  Laiinis  laiiiic,  et  a  Gnecis  gneco 
a  principio  scriptos  fiiisse.  Nicotniis  Papa  Photio 
seribens  in  cpistola,  qii;eiiicipii: /itnMmeniM/ticiii, 
bis  verbis  indicat :  Quontodo  autem  non  eae  apud 


DiST.  LXV.  C.  IH.  *•  add. :  iciat :  Edd.coll.  o.  »  ordiwila$  :  Edd.  Arg.  lias.  =s  C.  IV.  ^*  Ep.  li. 
(icr,A.  446.)  £d.  Baller.—  Ivo  Deer.  p.  5,  c.  548.  Deusfledll  p.  I.  ^"  debebit  :orig.  —  Ivo.  — .Edd.  coIK 
o.  =  C.  V.  **  bab.  A.  390.  **  tbest  ab  orig.  **  debebunt :  Eil.  B:is.  —  debent  :  Edd.  rel.  **  ai>esl 
abong.  =  C.  VI.  •*  bab.  A.  Ans.  I.  4,  c.  46.Polyc.  I.  4,  t.  ii.  *•  perdurcl :  orif.  *•  ^iioiijam  qui^ 
dem :  Eild.  coll.  o.  *^  bapc  verba  ex  Diohysio.iii  coliectionem  Isidori,  qiiemadinodmn  in  Gallia  halidiaiiir, 
videntiir  irrepsisse.  In  Coli.  Hisp.  ita  legilur :  qnoniam  quidem  et  Ep.  nom.  hoc  idem  mori$  eH.  s  C.VIL 
••  civnaliii  Edd.coll.  o.  *•  proprio  honore:  Edd.  coll.  o.  pr  Bas.  =  C.  Vlli.  ••  hab.  A.  510.  — 
Goll.  ir.  p.  p.  i,  i.  31,  c.  4  •*  decernimu$:  Edd.  coll.  o.  —  Bobm.  •■  p\tt$eniet  ;  Ed^l.  colL  o,  »» 
impeditu$:  enu\.  =  '^  twn  fuerint :  Ed.  Bas.  =  C.  IX.  "  bab.  li.  347.  —  Btiicb.  L  I,  c.  2G.  Ivo 
^o  r.  p,  5,  c*  iSi. 


5i9  DECRETI  PAR5  PRIMA.  DIST.  LXTi;  3S0 

reinanere  epfscopiim,  supersleg  episcopiis  convocei  *  populi  pelant.sibi  cpiscoptim  rcclorem,  et  doccaiit 
episcopos  Ticinae  provinci^,  ei  cam  eis  ordliiel  jiistum  esse,  ul  venial  ipse  •,  el  cum  eis  onlinet 
comproYinciales  sibl  episcopos.  Quod  si  facere  iie-  cpiscopura.  Quod  "  si  lilleris  convenlus  Ucuerli  ei 
gleierit,  popoli  conveniant  episcopos  provincias  vi-  disslmniaverit,  niliilque  recripserit,  luiiesatisfacicN- 
eina,  et  illi  prnis  commoneant  episcopum,  qul  in  dum  csi  popuiis,  ut  conveniant  ex  vicina  proviiicia 
eadem  provincia  commoraiar,  et  osiendant,  quod     *epi»copi,*  et  ordinent  episcopum. 

DISTINCTIO  LXVI. 


GRATIANUS. 

I.  Pars.  ATchiepiicopui  auiem  ab  omuibus  suof 
provincias  episcopii  debet  ordinari, 

nde  Anicetus  Papa  iit  epin,  ad  Epiuopos  Galtio!  * : 

C.  i.    Ab  omnibus  suffraganeis  suis  archiepiscopus 
ordinetur, 

Archiepiscopus  «  ab  omnibus  suse  provinciae  epi* 
scopfs  ordineliir.  Et  infra  *> :  §  1.  Illud  •  tamen,  quod 
de  archieDiscopi  consecralione  *  prxdictum  est  ai- 
que  *  praeceptumy  *  id  est*  ut  onines  sufTraganei  eiiiu 
ordinent,  nullntenns  imniulari  licet,  quia  qui  iilis' 
prxesl  ab  omnibiis  episcopis,  quibus  prseest  debet 
conslitui.  Sin  *•  aliter    Draesumptum  fueril,  viribus 


carere  non  dubium  est,  quia  irriia  erit  ejus  '^secus 
acia  ordinatio. 

II.  Pars.  Gratian.  De  epi$eopis  autem  non  ordinaU' 
dis  a  paucioribtts  quam  tribus  episcopis,  Anacletiis 
ep.  //  *,  ad  episcopos  Italim  scribit,  dicens: 

'  C.  II.  Episcopus  non  minus  quam  a  tribns  episeopU 
ordinetur, 

Porro  et  Hierosolyinitarum  *  primiis  arcbiepi<ico- 

piis  B.  Jacobus,  qui  Justus  dicebiitur,  et  sccundum 

rarneni  Domiiii  nuncupatus  esl  fraler,  a  Petro,  h^- 

cobo  et  Joanne  apostolis  est  ordinatus,  succestori- 

l)iis*  videlicel*  suis  dantibus  formam,  ut  non  minus 

qiiain  a  iribus  episcopis  '^,  reliquisque  omnibns  as- 

sensuiu  prasbentibus,  ullatenus  episcopus  ordinelur^ 

ei  coinuuini  voio  ordinatio  celebretur« 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


«oi  Sardicenses  canones  tu  iolus  astruere  poteris^ 
quando  uon  solum  a  lalince^  verum  eiiam  cum  aliis 
a  grceciB  Lngute  hominibus  statuti  sunt  et  promuigati  ? 
Qutt  de  re  credibile  non  est^  quod  ibi  diffinitum  esi 
unuwuiuemqne  ipsorum  minime  propria:  tinguo!  tradi- 
disse,  Dionysius  qiioque  Exiguus  in  epistola  ad 
Stephanum  episcopiim,  qua  ei  suam  graecorum  ca- 
nonnin  inierpretalioiiem  obtulit,  Sardicense  conci- 
liutn  B  principio  inter  L.itinos  latiiie  ediiuin  fuisse 
his  verbis  significat  :  Ttcnc  snncti  Chtdcedonensis 
concilii  decreta  subdentes^  in  his  grcecorum  canonum 
linem  esse  derJaramus^  ne  quid  prieterea  notvias 
vestrtB  credamur  velle  subtrahere.  Statuta  quoque 
Sardicensis  concitii,  atque  Africani ,  qua^  latitie  sunt 
editOy  suii  a  se  numeris  cernuntur  esse  distincta, 

•  Vt  veniat  ipse  :  Tam  in  concilio,  quod  est  in 
codice  canonum,  quani  quod  in  coUectione  Isidori  *, 
et  apnd  Barcharilum  et  Ivonem  legitur  :  ui  et  ipsi 
renianlf  et  cum  ipso  ordinent  episropum.  Graecus 
aniem  canon  iia  habel : 'otrtoc  imorxoTro^  clircv.  *Ea;v 
cvfjL^n  h  pna  ineLpx^i  ^*'  V  ^^WTOt  «irlaxoTroc  Tv^^it- 
vivo-cy.  ffvci  iTrio^oirov  ayroucivai,  xoncccvoc  xoTW  Ttvee 
uiUhtxv  ULip  l^ovhify^  ^ve^Gccv  twl  ouveeivco-at  tH  Karw 
TC(7Ci  Twv  iiFidmnty» ,  xot  $i  iO.Yfiii  cvvecOpotffdivra  ir«- 
jcaxseXoecv  yvvtaBcu  ttIv  TnuruaTww  toO  ituo*  «vtwv 
C3rc(]|TOVfuvov  circaxofrov  «  ^P^  itpftttfxr»  jxccvov  tov 
jvttirotfcivavTa  circffxoirov  v7ro/ACfivq9xco^«c  ^tu  ypufA^jLi" 
TAiy  Tov  fiupx^^  "^  i^^pX'^  l)iyft>  Btq  tov  circo^xoirov 


rf.c  jEnjTjDOTro^uc)  otc  aScoi  tcc  nkrtBTi  irocfcJva  ovroTf 
C  doOvvae,  tr/Wfiui  xaXAc  cxccv  mui  tovtoiv  ^drxco^ac, 
cva  ira^ecycvYiTac.  Ec  dc  fiv  dca  ypafAfucTuv  ^coiOccc 
ira/Doycvirrac,  fimt  fccv  «vTcy/sa^ oc,  70  cxovov  t$  pov).i}a-ct 
Tov  itknffovc  Xp^  vcvcffdac.  X//12  5c  xac  fUTaxocXfco^ae 
xai  Tovc  aTro  ric  rchiviox^poo  iitupyiug  lircorxofrouc 
9r/}oc  Tisv  xaTaorao-cv  tov  tqc  finrCfnzoMiK  cVcovoirov* 
1(1  esl :  Osius  ejnscopns  dixii :  Si  qua  in  provincia^ 
in  qua  plurinii  sunt  episcopi,  conligerit  unum  episco* 
pum  morari  absentem,  neque  iis  propter  negtigentiam 
quamdam  convenire  volueritf  neque  episcoporum  creth- 
tioni  coiisentire,  populi  vero  congregati  postulent  eum^ 
quem  ipsi  expelunt,  episcopum  constitui,  prininm 
oportet  episcopum  i7/iim,  i^iit  absens  moratur^  admo^ 
ueri  litleris  primalis  provincia  (nimirum  eftiscopi 
wetropolilani)  de  populnrum  postulalo^  pasiorem  sibi 
dari  petentium;  recie  autem  se  habere  puio.eumquoque 
ut  iniersit  exspectari.  Quod  si  neque  per  litieras  ro- 
galus  adfuerit^  ae  ne  rescripserit  quidem,  satisfaeien^ 
dnm  populi  voluntati  est,  Convocari  autem  oportet  ex 
^  vicina  etiam  provinda  episcopos  ad  metropolitani 
^  ejntcopi  creationem. 

DisT.  LXVL  G.  I.  ^  Archiepiscopui  :  Uaec  prior 
pars  in  cpistola  ipsa  et  apud  ceteros  coUectores  fu- 
sius  exponiiur. 

>>  liic  In  eplstola  cnm  multa  alia  sunt  interjecia, 
tuiu  c.  Comprovinciales,  siip.  dist.  64. 


DisT.  LXV.  G.  IX.  *  hi  collectione  Hisp.  nibilo  tamcn  minus  est :  veniat  et  ipse^  cui  groK^us  tcxtus  rc- 
spondeL    ^^Et  si :  Edd.  coll.  0. 

DisT.  LXYI.  Prrs  I.  ^  Ep.  Pseudoisidori,  ciijus  fontem  hoc  loco  cogiiosce^Gon.  Garth.  A.409,  c.  12.  Nlf\ 
e.  4.  Anlioch.  c.  19.  —  Burch.  I.  4,  c.  i8.  Aiis.  I.  6,  c.  39.  Ivo  Pan.  \^  3,  c.  10.  Decr.  p.  5,  c.  139.  —  rf. 
c.  9.  Gonip.  ),  de  elecf.ete.  5,  X,  de  teuip.  ord.  (1,  li).  G.l.  *  Hoc  aniem  :  Edd.  coll.  0.  'omm'^Fcc  :  Kd. 
B.IS.  ^add. :  autem  :  Edd.  coll.  0.  *  archiepiscofk :  eaHl.=  G.  II.  *  Ep.  Pseiidoisidori,  ciijiis  bnec  par- 
liciila  ex  prafatione  conc.  Nic.  apud  Quesnclluin,  et  Isid*  Ilisp.  dc  olfic.  I.  2.  c.  5,  coiiflat»  esl.  —  Biiicb. 
I.  I.c.  15.  Ans.  I.  6.  c.  53  (51).  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  17.  Detr.  p.  5,  c.  139.  Polyc.  I.  «.  I.  8.  '  Hierosolymi- 
tnnorum  :  Ed.  Bas.  —  Hieroiolymitmius  :  Edd.  rel.  '  add.  :  autem  :  Edd.  Arg,  Bas.  •  scilicet:  Ed.  Ba». 
'*  abest  ab  £d.  Arg.  Bas. 


351 


DECRETl  PAnS  IMUMA.  DIST.  LXTIII. 


31^2 


DISTIKCTIO  LXVII. 


GRATIANCS. 
I.  Pars.  Pre$bifUri  vero  et  ckorepisiopl  ab  uno 
epiuopo  ordiuari  pouunU 

Vnde  Anaclelus  epi$l.  il  ad  Epitcopos  lialins^i 
G.  I.  Sacerdotet  ab  uno  episeopo  possunt  ordinari. 
Reliqui  sacerdoles  a  proprio  ordiuenttir  episcopo» 
iu  ut  cives  ei  alii  sacerdotes  assensuiu  prxbeaul. 


A  ei  jcjunanles  ordiDalionem  eelcbrcnt  Siiniiiier  ct 
diacoui  ordincntur.  Ccieroruni  auiein  sraduiiiu  dis- 
iril)Uiioni  triuui  veraeium   testimoiuuin  cuin  '  qii* 
scopi  scilicci  approliaiione  suflicerc  polest. 
//em  in  Uispalensi '  Concilio  II,  c.  6,  legitur : 

G.  11.  De  eodenK 
II.  Pars.  Episcopus  sacerdoiibus  ac  minislris  lo* 
lus  bonoreiu  dare  poiesi,  solus  ^  aufene  non  polest» 


DISTINCTIO  LXVIII, 


GRATIANUS. 

L  Pars,  Qii4vriVt(r  de  t//ts,  qui  ordinantur  ab  his, 
tfuos  non  contlat  [uitte  episcopos,  an  sint  ilerum  eon^ 
secrandi^  an  non  f  Quod  vero  coniecrandi  non  sini, 
probatur  auctoritate  Gregorii,  qui  scribens  Joanni 
Itavennati  EpitcopOy  lib.  II ^  epist.  32  \  ait: 
G.  I.  Semel  consecratus  iterum  consecrari  non  debet. 

Sicut  semel  bapiizalus  iierum  bapiizarl  non  de- 
bet,  ila  *  qui  consecraius  esi  semel,  *  in  eodem  *  ile- 
rum  *  ordine  *  non  debel '  consecrari.  Sed  si  quis 
*rorsiian*^cuin  levi  culpa  ad  saccrdoiiiim  venii', 
pro  culpa  poeniicnlia  indici  debet,  ei  laiuen  ordo 
Acrvari  •. 

Contra  Grcgorius  liS ',  ad  Bonifaciitm  Kpiscopum  ', 
ejtisl.  //,  scribens  tehtatur: 

C.  11.  De  presbyteris ,  qui  ordinantur  ab  ets,  ^moi 
constat  episcopot  non  fuisse, 

Presbyteri  *,  quos  *  ibidero  *  reperisti,  si  incogniti 
fticrinl  ilH  **,  qui  '*  ordinant ,  et  dubium  csl,  eos 
4'piscopos  fuiese,  an  "  non  ",  qoi  eos  ordinaveruni, 
sl  bona^  actionis  ei  catliolici  viri  sunt  ipsi  presby* 
leri,  et  in  minislerio  Christi  oronique  lege  sancla 
edocii»  ab  episcopo  suo  benedieiionem  presbyiera- 
IU8  suscipiant  et  consecrentur,  et  sie  roiniaierio  aa- 
cro  **  fuiiganior. 

Gralian.  Quod  ergo  consecratus  in  eodem  ordine 
iterum  consecrari  prohibetur^  de  eo  inteUigendwn  esl^ 
€fUi  conucratus  esl^  ab  t//o,  quem  certum  erat  eonse^ 
erandi  jut  habere.  Qui  auietn  nb  illo  conseeraiur^ 
quem  non  constat  jus  constcrandi  habuits4f  iterum 
cotueerandut  est ,  quiu  n  itle  eonseerandi  jut  non 
habuit^  iste  ex  olei  effutione  nii  conteerationit  aecepit. 
Et  quia  in  ipso  ordine  eonsecratus  non  erat,nune  quasi 


primnm  ad  conseerationem  venient  ab  epitcopo  taeer' 
doitdem  benedictionem  et  consecrationem  conseqniiurm 
Si  autemjus  comecrandi  habuii,  in  prima  unctione  ron* 
Q  secuius  esi  consecralionem ;  in  secunda  vero  non  reite* 
ratur  consecratio,  sed  toia  unctio^sicut  dequo  dubiunt 
est,  an  sit  bapliiatus^  vel  hon,  debet  baptiiari;  qui  si 
prius  baplixntus  non  fuerat,  consequitur  gralicKi  ba^ 
ptismi,  ti  ttulem  baptiialut  erat,  nihH  accipit  in  sf* 
cunda  unctione  ^  nec  periinet  hoe  ad  reiierationeus 
bapiismi,  sed  ad  cauietnm  salulis.  ttoc.  ei  de  ecdetii^ 
consecrandis  simililer  observandum  est, 

Lude  in  Nica»iio  Coucilo  legitur  ** : 

III.  iVoit  debel  ilerum  con$ecrari  ecclesia  seine* 
consecruta. 

Ecclcsiis  scmel  cousccratis  Deo  non  itcnini  deliet 
consecraiio  adbiberi,  nisl  aui  ab  igiie  exuskc,  aul 

Q  sanguinis  eflusione,  aui  cujuscunquc  seminc  rucrifii 
poliuue :  quia  sicnt  infans  a  qoalicunque  saccrdoie 
in  nomine  Palris  el  Filii  el  Spiritus  sancti  scniel 
baplixatus,  iion  debel  iterum  baptizari,  iia  nec  lo- 
ciis  Deo  dicaius  *'  esi  iterum  consecrandos  nlsl  pro- 
pter  eas  causas,  quns  superius  nominaviiuus,  si  ir.- 
mcn  fidem  sancue  Triuilaiis  icDuerunt  *%  qui  eum 
conseeraveruni. 

II.  Pars.  Craiian.  Inter  episcopot  el  chorepittapot 
autem  hme  ett  differentia^  quod  episeopi  non  nisi  in 
eiviiotibus^  ehorepiscopi  etiam  in  vicit  ordinari  pin" 
suni.  Episeopi  fomialas  tribuunt ,  chorepiscopi  non 
niti  eommendatiiias  et  pacifuat  dare  vaUm.  Epiuopi 
ittt  eonseerandi  habent^  chorepiseopi  tantum  minore^ 

D  ordines  tribuunt,  Levilicam  auiem  et  tacerdoialnn 
benedictionem  non  valent  prwstare. 


DiST.  LXYII.  Pars  L  '  Caput  Pseodoisidorianum  ,  confeeium  ex  Isid.  Hisp.  de  ofBc.  I.  %  c.  6.  — 
Ans.  Polyc.  II.  cc.  C.  I.  •  abest  ab  £d.  B;is.  »  bab.  A.  619.  —  cf.  C.  15,  q.  7.  =  C.  U.  P.  il.  c.  7.  * 
add.  :  Auiem  :  E<i.  Bas. 

DiST.  LXVIII.  Pars  1.  >  Ep.  i6,  (scr.  A.  592).  Ed.  Maor.— Ans.  I.  7,  c.  i04.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  7C.  Decr. 
p.  6,  r.  82.  Polyc.  1.  %  I.  36.  Peir.  Lemb.  Seiil.  I.  i.  D.  25.  C.  I.  *  ticet  semel  ordinalus  itecum  non  potest 
c.  :  Edd.  coll.  0.  *  valet :  Ans.  ^  abest  ab  Ans. "  venerit  :  Edd.  coll.  o.  ^servetur  :  esnd.=iC.  II.  ^  scr.  A. 
740.  —  Ans.  1.  7,  c.  iiO,  (ex  Gelasio)  Ivo  p.  6,  c.  il7.  *  cuidam  episcopo :  E<ld.  coli.  o.  *  Presbyieris: 
£d.  Roin.  sed  correclum  esi  in  indice  erratorum.  **  add.  :  tirt  ;  Edd.  coll.  o.  "  c  quibus  fuerint 
ordinaii :  orig.  <*  mii  :  Ed.  Bas.  **  aitest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Liigdd.  II,  III.  Aniw.  *^ibest 
ab  Cd.  Bohri.  =C.  III.  "Aiicior  capiiis,  conc.  Nic.  perperam  iribuii,  non  est  invcniiis.  —  cf.  iufr* 
n.  i,  decoua.  €.  30.     ^*  dedicnius  :  Edd.  roll.  o.     •'  tenuerit,  -^  consctraterit  :  Ed.  Bas. 


555 


PKCRETI  PAR!4  MtlMA.  DIST.  LXIX. 


m 


l)e  hls  ila  $eribii  Leo  1  **,  ad  Episeopo»  Germaniag  et  A  eontm  inslilutio  iinproba,  nlmis  esi  praYa»  qtiiav 

Callia*^,  epitt/LXIX  VI,  al.  LX\XVlii.  ,u  tt  i,;  ,1^  giimmo  sacerilolis  ministerio  aliquid  prae- 

C.  IV.  /n  quibus  efiorepiMcopi  ab  epiicopis  differani, 

Qiiamvis  cliorepiscopis  et  presbyleris  pliirima 
cuin  opiscopis  ministeriorum  communis  slt  dispcii- 
sailo,  quxdaih  tamen  **  *  auciorilate  veteris  legis, 
qiuedam  novellis  el  ecclesiasticis  regulis  *  slbi  prolii- 
bita  noverint,  sicut  est  presbyierorum  et  diacono* 
nim,  aut  virginum  consecraiio,  *  sicut*  consiilutio 
ahariSy  ac  benedictio  vel  unctio.  Siqnidem  nec  eri- 
gere  eis  allaria,  nec  ecciesias  *  vel  altaria  *  conse- 
crare  licet  '*  nec  per  impositionem  maniium  fideli- 
bus  bapiizatis  **  vel  conversis  iiaereticis  **  paracle- 
lum  Spirilum  sanctom  iradere,  nec  chrlsma  confl- 
cere,  iiec  chrismate  baptizatoriim  frontes  signare, 
nec  publice  quldem  in  missa  quemquam  paeniieii- 
lem  reconciliare,  nec  formatas  cuililjet  '^  epistolas 
mittere. 

fPALEA.f 

t  Hsec  **  enim  omnia  illiciia  sunt  chorepiscopis, 
qui  ad  exeropluin  et  formam  LXXll  discipulorum 
esse  noscnntur,  vel  presbyteris,  qui  eandem  gestant 
tiguram»  quoniam,  qiianquam  consecraiionero  ha- 
beant,  poiiiiiicatus  tamen  apicem  non  babent. » 

III.  Pars.  Gratian.   tti  tero  propter  intotentiam 
$uam,  qua  oficia  episcoporum  tibi  usurpabant^  ab 
eceiesia  itodie  prohibiti  sunt. 
iJnde  Damasus  Papa  aii  ad  Epitc.  Africas,  epist,  V  **: 

C«  y.  Ordo  chorepiscoporum  a  sacra  sede  repro" 
balur. 

Cltorepiscopi  lani  ab  bac  sacra  sede,  quam  a  tolius 
orbis  fuerant  *^  episcopls  prohibiti.  Nimis  **  ergo 


suinant,  omni  aiictoritate  caret**.  Ei  infraili. 
Nam  non  amplius«  qiiani  diios  ordines  ititer  disci« 
pulos  Domini  esse  cognovimus,  id  est  duodecim 
apostolorum,  et  LXX  **  discipulorum.  Unde  fste  ter- 
tius  processerit,  *funditus*  ignoramus.  £t  quod 
raiione  caret  exslirpari  **  necesse  est. 

IT.  Pars.  §  2.  Quod  autem  eplseopi  non  slnt,  qui 
minus  quam  a  tribus  sun*  ordinall  episcopis,  oroni- 
bos  patel,  *  qiioniam,  ut  bcne  nostis/  probibilum  *' 
a  sanctis  est  Pairibus,  nt  qui  ab  uno  vei  a  doobus 
sunt  ordinali  episcopis  nec  nominentur  episcopi* 
Si  nomen  *^  non  habeiit,  qualiler  ofliciam  habe* 
bunt? 

^  Vnde  UrbanusPapa  li»: 

C.  VL  ^poilo/orKfR  iti  ecclesia  locum  episcopi  teneant. 
Ouororo  vices  in  ecclesia  babeant  episcopi,  et  ouis 
eis  hanc  dignitatem  dare  debeati  S.  Augustinus  ** 
osteiidit,  inquiens :  Pro  patribus  iuis  naii  suni  iib% 
fitii,  *  Quid  est,  pro  patribus  tuis  nati  sunt  libi  fHiiV 
*Patres  missi  sunt  apostoii  :pro  apostolis  /l/tt  ft«ii  suni 
*  iibi,  *  constituti  sunt  episcopi.  Hodie  ^im  episcopi, 
qui  sunt  per  ioium  *'  mundum,  unde  tiaii  suni  f  Ipsa 
eccle$ia  paires  iiios  appeilatf  ipsa  Uias  genuit,  et  ipsa 
ilios  constituit  in  sedibus  patrum.  Non  ergo  te  puies 
deHriam,  guia  non  vides  Peirum,  quia  non  tides 
'  Pauium,  quia  non  vides  Ulos,  per  quos  nata  es  :  4e 
prole  iua  libi  crevit  paterniias.  Pro  palribus  tuis  nati 

^  sunt  tibi  /ilii :  constitues  eos  principes  super  omnem 
ierram,  Et  infra :  Ft/to«  genuii  ecclesia,  consiiluit 
eos  pro  pairibus  suis  principes  super  omnem  terram. 


DISTINCTIO  LXIX. 


GRATIAN13S. 
L  Pars.  Tonsura  vero.  clerici  de  manu  abbatis  su" 
scipi  potest,  si  eidem  abbaii  manus  impositio  ab  epi' 
scopo  facta  noscatur. 

Unde  in  Septima  Synodo  c.  U  ^  iegilur  : 

G.  L  Abbates,  qnibus  ab  episcopo  manus  imponitur, 
aliquos  tonturare  poisunl. 

Quoniam  videnius  sine  manus  imposiiione  a  par- 

vola  state  tonsuram  cleri  *  quosdam  *  accipientes, 

nondumqoe  ab  episcepo  mamis  impositione  perce- 

pu  suoer  ambonem  irregriaritcr  In  collecia  legen-  1 


tes,  praecipimus  amodo  Id  minime  fleri.  Idipsum 
qiioque  observandum  est  etiam  inier  monachos. 

11.  Pars.  S  1.  Lecloris  ^  autein  manos  imposl* 
tione*  iicentia  est  abbatl  *  solummodo  in  proprlomo- 
nasierio  facieiidi,  si  dnnlaxat  eidem  abbati  maniis 
Imposiiio  facta  noscatur  ab  episcopo  [secuiidum ' 
morem  prsflciendorom  abbatuin],  dum  consiet  iiium 
esse  presbyterum.  §  2.  Slmili  *  etlam  *  modo  secun- 
dnm  antlquam  consuetudtiiem  cborepiscopos  *  prae* 
ccpilone  oportei  episcopi  promovere  lectores. 


DisT.  LiXVIlL  Pars.  11.  **  Ep.  supposititia.  —  Integer  fere  hic  locus  snmptus  est  ex  conc.  Hisp* 
II,  c.  6.— Ans,  I.  7.  c.  i23  (i«5).  Ivo  Decr  p.  6.  c.  7i.  Polyc.  1.  4,  t.  26.  *»  omnibus  epp.  :  Ansu  — 
Edd.  coll.  o.  —  add. :  et  presbgieris:  F.d.  Bas.  =  C.  IV.  **  verba  asteriscis  inclusa  neque  apnd  Anselmum 
reperiunlur.  ■*  permittimus  :  Ivo.  —  licitum  est:  Ans.  **  bapiitandis  :  orig.  —  Ivo.  ••  exhasresi :  oHg. 
—  AiiB.  —  de  hosr. :  Ivo.  **  add.  :  clerico :  Ed.  Bas.  **  eadem  verba  reperies  in  ep.  Damasi,  cujirs 
sequens  canon  particula  est.  P.  111.  **  Ep.  pseudoisidoriana.  —  Ans.  L  7,  c.  i23  (126).  Polyc.  L  4, 
t.  26.  =0.  V.  *'  sunl  :  Edd.  coll.  (k  —  fuerunt  :  Bohm.  •*  Nimis  enfm  —  ei  prava  :  Edd.  colU  o.  **  et  si : 
c;rd.  »•  eareni :  eaed.  »•  LXXil ;  e«d.  —  Aiis.  »•  exstirpandum  est  :  Ed.  Bas.  P.  IV.  »» add. :  emm  : 
Kdd.  coi:  0.  •^  ndd.  :  eiitm  :  eaed.  =  C.  Vi.  ••  Caput  Incertoro.  —  ileiit  Vrbanus :  Edd.  coU.  o» 
»•  in  comment.  ad  Psalm.   AA,  In  flne.    »'  universum  :  Edd.  coll.  o. 

DisT.  L&iX.  Pars  I.  *  Conc.  Nic  11.  A.  787,  ex  intcrpretatione  Anaslasii.^Ivo  Decr.  p.  5,  e*  57(L 
C.  I.     *  ctenci:  orig.  ^lvo.  —  Edd.  coll.  o.    ^mulios  :  Edd.  coll.  o.  P.  11.    ^  lectores :  Edil.  Lugdd.  II,  IIL 


•  imposUwnem  :  orig. 
iioue».  diorepiscopum 


*  add.  :  unicuique :  orig  —  Ivo,  —  Edd.  coU.  o. 
r  Ivo.  —  Edd.  coil.  o. 


bdee  u^n  sunt  in  grseco   e«* 


iS$  DECRETl  PARS  PRIUA.  MST.  LIX1.  356 

C.  II.   iVon  exorcizeni  qui  nb  tpUcopo  prorecii  noit  A  sco(iia  ^^  siiiU  pronioU  **,  nequc  inecclcsiiSyiicque  iii 
«««!•  domibus" 

hem  ex  Goncilio  Laodicensi,  c*  26  *. 
Mon  oponei  exorcizare  eo6,  qul  necduin  ab  epi*- 

DISTraCTIO  LXX. 

GRATIANUS*  ea  perpeiuo  p(irsevcrel.  $  i.  Omnino  auicui  iii  duii- 

Ab  ipieeopii  aUerius  citniatie  cleritu»  oratnari  non  bus  aiiquem  litulari  *  non  llceal » sed  unusqiiisque « 

poieriit  nec  etiam.  a  proprio  abioiule  ordinandu»  e»i :  in  qua  lilulalus  esl,  iii  ea  lanlum  canonicus  habea- 

ubsolmta  enim  ordinaiio  Cbalcedonensi  Concilio  f>r<H  lur.  Licel  enim  episcopl  disposilione  unus  dlTersia 

iiibeiurt  ei  vacuam  habere  mamu  impoeitionem  pras"  ^  praeesse  possii  ecclesiis,  canonicus  lamen  pReJieti- 

€ipiiur;  in  quo  $ic  uaiuium  eu^  can.  6  ^*  darius,  nisi  uniiis  ecclesiae,  in  qua  conscrlptus  est, 

C.  I.  Nemo  ordinandue  eU  abeoiuie,  esse  non  debet.  §  2.  Si  qox  lamen  capellae  suiit , 

Neniinein   absoiute  ordinari  prcsbyteriiin ,  tcI  '  qux  suis  reditibus  clericos  sustentare  non  possuiii» 

diaconuin,  vcl  qoemlibet  in  ecclesiaslica  ordlnationc  ca  *  cura  ac  disposilio  praeposito  niajoris  ecclesix» 

consiitutum,  nisi «  iiianifeste  iu  ecclesia  civiutis *,  cni  capellae  sobditx  esse  videntur,  iinmiiieat,  et 

ftiv«  possessionis,  aul  in  martyrio»  aut  in  mouasie-  lain  de  possessionibus  quam  de  ecclesiasticis  ca- 

rlo%  qui  ordinatur,  mereatur  ordinatlonis  piibli-  pellarum  ofliciis  ipse  provideat. 

caUe '  vocabuium.  Eos  aulem,  qui  absolute  ordinait-  Gratian.  In  eodem  etiam  concilio  antiquis  notem 

tur,  decrevit  sancla  synodus  vacoam  habere  manus  prwfationibus  decima  addiia  esi ,  quts  iia  se  habet : 

iii^posiiionem,  et  nullum  lale  factum  ^  valere  ad  in-  iGquum  et  saluiare,  et  te  in  veiieraiione  vel  as- 

juriam  iptiaa,  qui  eum  ordlnavit.  sumplione  B.  Marix  collaudare,  benedicere  et  prae- 

C.  IL  Irrita  sit  ordinatio  sine  tiiulo  facta.  dicare,quae  el  Uitigenitura  luum  S.  Spirilus  oburo- 

item  ex  GoBcilio  Url»ani  li  habito  Plaeentia!  [c.  1.5]  *•  braiione  concepit»  et  virginitatls  gloria  permaneule 

SancUNrom  canoiium  siatuiis  consona  sanctione  lumen  aeternum  mundo  effudlt ,  Jesum  Cbriatuni 

<leeerninius«  ut  slne  Ululo  facu  ordinaiio  Irriia  ba-  C  Dominum  noatnim. 

iiealur,  ei  in  qua  ecclesia  qttlUbei  titulaUis'  est«  ia 

DISTmCTIO  LXXL 

GRATIANUS.  miiieni  •  *  solliciiare  ei  in  sua  dioecesi  cleiicum  of» 

De  ciericis  vero  non  ordinandis  ab  episcopo  aUe"  dinare.  *  Universi  '  dixeruni :  Placet, '  quia  ex  bisi 

rtus  civiiaiis^  in  Sardjceiisi  Concilio  S  «.  18  et  ISs^i*-  conteniionibus  solent  nasci  discordi»,  et  ideo  pro- 

ivlKiii  esi^  in  quo  lanuarius  Episcopus  dixisse  legi^  hibet^oinnium^senientia,  ne  qiiis  hoc  facere  aii- 

tur:  deal.  §I.Osius  episcopus  dlxii :  El  hoc  untversi 

C.  L  Clerid  ab  episcopo  aUerius  civitaits  non  consliluimus,  ut  quicunqiie  ex  alia  parocbu  volue- 

ordinentur  rii   alienum    ministrum  •  sine    consenso    episcopl 

lllud  quo4]ue  sanciitas  vesira  statuat,  ut  nulll  ipsius '  et  sine  voluntate  ordinare»  non  sit  rata  or- 

episcopo  liceal  alterius  civitatis  ecclesiasUcuro  ho-  D  dinatio  ejus. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

OiST.  LIX.  C.  . «  misi  manifeste  :  Grapcelegitiir:  ^   ^  NuUum  tate  faclum  :  Graeee  :  Mn^fcou  iwa9$ag 

Ei  itn  i^iTt&g  iv  iTOLkiiOta  TroXewf,  i  xw/iiof ,  i  uetprvpira^  tvf/jyi iv,  id  esi  •  nuiUfuam  posse  operari. 

11  ttovaoTupU)  0  xfcAorevovutvoc  lircxigputTOiTo,  hoc  esi:  UiST.  LXXI.  C.  L  *  Hominem :  In  concilio  latino 

ntft  propriein  ecctesia  civitatis,  vel  pagi^  aut  marty»  legilur :  Ecclesiasticum  minisirum  soUiciiare  et  in  suis 

rto,  <iiil  monasteriOf  qui  ordinatur^  pronuntietur.  Iii  varochiis  ciericum^  etc,  Iiif.  ead.  cap.  Primatus.  (iibt 

Ordihe  auteiii  Koinaiio  Ht  mentio  talis  pronuniiaiio-  liujus  canonis  senteniia  videtur  referri)  legitur  :  ul 

nis,  episcopi  iioiuine  per  archidiaconum  racl»  :  De  nemo  atierius  ptebis  hominem  usurpei.  Gnece  autein 

tiiulo  S.  Step/iani  eUgimus  Petrum  ad  lectorem  ad  caput  isiiid,  quod  iu  latiiio  decimum  ocuvum  est, 

eumdetr    tulum,  uon  liabeiur. 

DiST.  LXIX.  C.  11.  •  hab.  inier  A.  547,  ei  38i.  '•  add. :  suU :  Edd.  coll.  o.  "  proveeti :  orig.  —  Ed. 
Bas.    "  inter  domot  :  Coll.  Hisp. 

DiST.  LXX.  C.  I.  '  hab.  A.  451.  —  Apud  Ivonem  Pan,  1. 5,  c.  S7,  prior  lantum  bujus  canonis  part  ex 
vers.  llisp.  (quae  apud  Graiiamim  esi)  desumpia  esi;  iu  altera  et  in  Decr.  p.  5,  c.  26,  cum  Keg.  I.  i,  c.  586. 
Bnrch.  1. 2,  c.  6.  Ans.  I.  7,  c.  iOo,  secutus  est  Dionysiom.  '  nec  —  nec  :  E<ld.  coli.  o.  '  add.  :  suee  :  e«d, 
ex  Ivone.  ^  add. :  hic  :  eiKd.  ex  eod.  *  publicas  :  exd.  ex  eod.  =  C.  II.  *  bah.  A.  i095.  ^  intitulatus  : 
Edd.  coll.  0.  *  intitularif  ei  paulo  post :  iniiiutatus  :  eaed.  pr.  Arg*  Bas.  Ven.  I,  II.  *earum  :  Edd.  Bas. 
Lagdd.  II,  III.  Aniu. 

DisT.  LXXLC.L  «hab.  A.  347.  Reg  Li,c.432,453.  •  abest  ab  orig.  ei  Ed.  Bas.  •  veroa  asieriscis 
inclusa  desiderantur  in  interpret.  Hispanica,  ad  quain  ceteroquin  hoc  capui  perlinet ;  leguntur  tamen  apud 
Dionysiiim,  ex  quo  a  Corr.  Gratiano  suut  obtrusa.  ^  prohibeiur :  Edd.  Arg.  Bas.  —  prohibeatur ;  Edd.  roL 
'  omni :  Edd.  coli.  o.    *  sui  :  exd. 


rB7  DECRETI  PAUS  PniMA.  D!ST.  \W\.  55$ 

C.  II.  Dtf  eodem.  A  non  prx^vidhiiiis  iliflcrcndam.  fdcirco  srrjplis  libi 

hem  Iniioceiuiiis  ad  Viciricium  noihomnqenum     pra^«libus  ciim  necessuflo  duximos  conccdehdui.i, 

Kpiscopum^  epi9t.  II ^  c.  7  %  luibiluro  '*  ncciiliam  diaconuoi  illum  noslra  iutervc- 

De  aliena  ecclesla  ordinare  clericuin  nnilus  pne-     nicnte  uucloritaie  ecclesias  tux,  Deo  propiiio,  coti- 

sumai*,  nisi  ejus  episcopus  precibus  exoratus  con-     stiiucre  cardinalem. 

redere  voluerit.  C.  VI.  Sine  lillerii  epitcopi  sui  in  aliqua  ecclesia 

...  clericus  non  svscipiatnr, 

C.  UI.  Quiuiu  ep,ic^eowu>wn,j,rdinatnr,  tmta  «I  ,,^  ^^  ^.^.^  Carih9giue..ri  I,  c.  5  K 

tlem  ex  Nicwio  Concilio,  c.  16,  •»  fin.  *.  Primaius  ••  epis.  opi.8  VegescliUnn»  .lixit  :  S.ig- 

Si  qab  aiua<  fuerit  iKquem.  qai  ad  Mieram  per-  8«™  sanclllali  veslnE.  ut  siatiiatis.  non  li.:ere  clc 

«inei.  in  •  »ua  •  ecckala  ordinaie,  quum  non  babeat  '^«•"»  »"«""'"  "•>  ""'«"O  ••  suscipi  sine  Bnerls  epi- 

Goiuensum  illlus  episcopi,  a  .luo  rccessii  clerieas,  »«»P'  ««'•  "«=1"«  "P"''  "  "«"«"»•  »««  '»'«"«"  "»"•" 

irriia  sit  hi.jn8modi  ordinaiio.  P»«  «'"  "1«  P'*"»»  »««"''  "»  """  obUneaf  sine 

C.  IV.  CUriau  nnius  eeeUnm  in  alia  non  ordinetun  conscientla  ejus  episcopi,  de  cijns  plebe  est.  Gratns 

Item  MCo..cilio  Chalcedoncnsi,  c.«0'».  episcopus  dixit :  Hac  observantia    pacem  custodit; 

Clerico»  in  suis  ••  eccleaiis  constilntos,  sicut  {am  B  "ara  ei  memiiii  in  sanclissimo •♦  concilio  Sardicnsi 

diffi>uyimu*  » ,  non  liceat  '•  in  alteriiis  clvitaii»  «»»»»««.,  i.t  nen.o  alierius  plebis  hominem  us..r. 

ecclesiis  ordinari;  sed  quiescant  in  ea,  ii.  qi.a  ab  P*'":  »«<>  *•  '»"«  «•■'•  necessarins.  peiat  a  ollega 

initio  minislrarei»  meruerunt.  excepii»  illis.  qui  soo.  et  per  consensun.  ••  l.abeai. 

proprias  civiuies  perdideruni.  el  ex  necessil.le  ad  «•  ^»-  ^'l!!^lll'ZuZm'£SLm''''*  '^"' 

alia.  ecclesia»  migraverunu  Si  vero  quicunq.ie  epi-  j^  ^^  ^^^  Chalcedonensl.  c!  15  •'. 

acopus  post  defiu.i.onem  .stam  ad  al.mn  episcopum  g^^^^  ^^  ^  ,^^^.  ^^^  ^.,.^^,  ^ 

periinentem  cler.com  sn.ceper.i.  placuit  sancla  ,i„e  oon.meBd.UUIs  litteri»  pioprii  epi»copi  „u«,««.. 

»,n«do,  et  eum  ".  qu.  .ascepii.  el  eum.  qui  susce-  „^^  mi„|gtram 

plos  est,  tamdiu  excommunicatos  manere,  quaindiu  q   Ym   jp    ^^^ 

ipsa  clerir4is  revertatur  ad  propriam  ecclesiam.  ^^^  ^^  ^^^^  S.  Aiigu«llni  ^  popuium  «•. 

C.  V.  Apoitolicavermissiotte  unius  eecUsim  dericus  Horlanior  Christianiiatem  vesiram  joxu  sancto- 

fn  altera  vaUat  ordinari.  ^^  canonum  iiistiluU.  ot  in  ec<^esii$  a  vobis  ftin- 

Item  G««<>rius  Farl«iia/o  ^^^^^        NeapoUtano  ^^^  ,,j„^  ,^.^^3  ^^^^^^  „^„  gnsclpialur,  nisi 

*    *        '       *  Q^  veslr»  fuerit  ecclesiae  consecratus  episeope,  auC 

Fraiemitatem  luam  a  nobis  peiiissc  recolimiis,  ^^  eo  per  commendaUiias  litteras  soscipiaior. 

otGralianom  ecc^esias  Benafrana «» diaconura  tuae  c.  IX.  Absque  formata  elenei  peregrini  non  suid^ 

concederemos  ecdesiae  cardinanduro  K  Et  quoiiiam  piantur. 

iiec  episcopom«  cui  obsecundare  ^*,  nec  propriani  Iiem  ex  Conciiio  Antioclieno,  c.  7  *'. 

babet  ecclesiam ,  hoste  scilicet  probibenie  ,  quo  Niilluin  absqiie  formaia  «,  quam  Graeci  epistolam 

90001  debeal  ministerium  exhibere,  petiiionem  tuain  dicuiii,  percgrinorum  clericorum  suscipi  oportet« 

NOTATIONES  CORnECTORUM. 

C.  y.  ^  Cardinanaum :  Antea  legehatur  :  ordinan-  batiir  incanliiiari ;  qiiod  ex  isto  nunc  indicaio  loco 

dum.  Emendatum  esl  ex  ipsa  epislola.  Cardinare  putere  polest,  et  ex  I.  3,  episu  14,  et  alibi.  Qnod 

vero,  seo  cardinalem  constiloere  (quod  est  in  fine  etiam  in  episcopis  B.  Gregorius  faciebai,  lib.  2  iii- 

hojos  capilis),  iU  videtor  B.  Gregorios  accepisse,  dicl.  {Q,  ep.  6,  et  ep.  25,  (qiiod  refertur  infra  7, 

nl  canonicam  translationem  signiOcct.    Nam  quum  q.  i,  c.  Pasloralis)  et  indict.  11»  ep.  13,  et  sequenti» 

tempore  S.Gregorii  canon  6,  coiicilii  Clialcedonensis  qiiod  habetiir  infra  21,  q.  1,  c.  Relatio.  De  bai:  re 
accorate  observaretor,  ui  nullo  modo  darelur  alicui  D  Joannes  Diaconus  lib.  3,    cap.  8,  11  et  16.  Grego- 

locos  in  ecclesia  (qoi  nonc  titulus  vocator)  nisi  si-  rium  vero  Joannes  VIII,  et  faclo  ipso,  et  vocabulo  in 

mul  ad  eum  locum  ordinareiur,  quuin  aliquis  jam  eadoin  notioiie  accepto  est  imiutus,  qood  ex  aliqooi 

ordinatos  ,  necessiute  aliqua  iit  aliam  ecclesiam  uianiiscripiis  ipsius  epistolis  constat. 
transferebatur,  ut  in  illa  in  eodem  gradu,  qno  iii         C.  IX.  «  Formata :  Gr»ce  est :  MvSiva  ovni  iipn^f 

prima  ordioaios  eral,  deservirei,  iu  secunda  dice-     x&v  iixn-zoit  tw  ^ivwv,  quod  Dionysius  veriit :  iim//ii« 

• 

DiST.  LIXI.  C.  II.  *  scr.  A.  404.  —  Ivo  Pan.  1.  5 ,  c.  64.  *  usurpet  :  orig.  z^  C.  111.  *  b:>b. 
A.  525.  —  ex  Dionys.  ap.  Reg.  I.  1,  c.  384.  Burch.  I.  I  ,  c.  109.  =  C.  IV.  "  haii.  A.  451. 
.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  361.  —  ex  Dionvs.  :  Ans.  I.  7,  c.  109.  "  singulis  :  Coll.  Ilisp.  —  Ivo.  —  Edtl. 
coli.  o.  "  decrevimus  :  Coll.  llisp.  ^^  licere,  et  post  ea  :  asquiescere  :  Coll.  llisp.  Isid.  Merl.  Ivo.  *^ 
hxc  videiitur  ex  Dionysio  in  collect.  Lsidori,  qu:itenu«  a  Merlino  Min  est,  irrepsisse;  in  ColU  lliKp. 
genuina  eniin  legilur  :  fecit  principium  minisirandi.  '<*  hunc  :  Coll.  Hisp.  —  Isid.  Meri.  —  Ivo.  —  Edd. 
coU.  o.  =  C.  V.  "  Ep.  11,  (scr.  A.  596),  I.  6.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  7,  c.  80.  Polyc.  1. 1,  t.  7.  "  Ve- 
nelranci  :  orig., —  Edd.  Bas.  Lugdd.  Antw.  *'  obsec.  debeat^propria  ecclesia  habeat  :  Ans.  —  Edd.  roll. 
0.  »  Aa6t<iirttj  :  ib.  =  C.  VI.  '•  hab.  A.  348.  —  Burcli.  I.  2,  c.  43.  Aus.  I.  6,  c.  124.  Ivo  Dt*cr.  p.  6, 
c.li4.  *^privalus  ep.  Beieiselitanus  :  Coll.  Hisp.  '*  add.  :  episcopo  :  Edd.  coll.  o.  *'  ordinet  :  Coll. 
Hfsp.  et  Isid.  Merl.  *^  sancto  :  Ed.  Bas.  "  sibi  usurpel :  Coil.  Uisp.  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  Aiilw. 
'*add. :  episcopi  $ui :  Edd.  ci>il.  o.  -^  Bohm.  =C.  VU.  "  hab.  A.  451.—  ex  Dionysto  :  Burcb.  I.  2, 
c.  139.  Ans.  t.  7,  c.  162  (176).  Polvc.  1.  4,  t.  51«  =  C.  Vlil.  *'  Desideratur  inler  serinones  Augusliiii.— 
Borch.  L  15»  c.  50.  Ans.  L  7.  c.  181»  Ivo  Decr.  p.  16,  c.  31  :  ex  dictit  Augustim,  tsz  C.  iX.  ^  hab.  A« 
552,  (vulgo  341).  - 


ZS9 


DCCRETI  PARS  PHIKA.  DIST.  LXXIll. 


XfO 


GRATIANtS. 

DlmisiorittS  ter^  liueraM  ejnscoput  nisi  rogaiu$  Mon 

tribuat,  acui  slatulum  est  in  Synodo  hatila.Ronugm 

l/Ni/e  Leo  Papa  ail^: 

C  L  iVist  €o4em  pelente^  nuili  dimksoriof  lilUng 
prwsienlur» 

Episcopus  subjecio  sihi  sacerdoii,  ifoI  alii  clerico, 

nisi  ab  ipso  poslulatus,  diorissorias  non  facial,  ne 

"OTb  quasl  perdila  aui  errans  iii?eniaUir. 

C  n.  De  eedem* 

liem  ei  Concilio  Carihaginensi  III,  c.  31*. 

Clertcum  alienun,  nisi  conce^enie  ejus  episcopp^ 


DIS TINCTIO  LXXII. 

A  neirto  au<leai  tcI  retinere,  Td  proniorere  in  ecde/ia 


sibi  crediia.  Clericomm  auteni  nonien  eiiam  iectO' 
res  et  psalmist«  et  ostiaril  retincnt '. 

C  lU.  /n  una  tcclesia  ordinaius  in  alia  nom 
suscipiaiur. 

iiem  e\  Concilio  MilcYiUno  S»  c  15  S 

Placnit,  nl  qolcnnque  in  nna  eoclesia  *Tel*  semel 
eligitnr  •,  ak  alia  eeclesia  od  clericatom  Boa  I»- 
iieatur. 


GRATIANLS. 

Qualiter  uero  eommendaiiiia ,  tel  dimissoria  seu 
formaia  episiola  faeienda  sit^  MendMm  esi.  Deffent 
namqne  tiiiera  Grarcm  inierponi  tn  ea  epislola^  et  non 
^ne  cauam.  Graca  *  emm  elementa  iitierarum  nume" 
€os  etiam  expfimere^  nuUus^  qui  tel  temuier  greeei 
sermonis  notiiiam  hatei,  ignorat»  Ne  igiimr  in  facien- 
di$  epistotis  eanoniris^  quas  moe  iaiinus  Formatas 
voemi^  mliqua  frams  faisitatis  temere  prttsumereiur^ 
hoc  m  Pmtribus  CC  CXVIIl  Niemof  eongregaiis  salu- 
herrime  invenium  esi  ei  eonsiitutmmy  «l  formatce  epi- 
etolte  hanc  caiculatienis  sem  smppuiaiionis  habeant 
ralionemt  id  est,  nl  auumaniur  in  suppulaiionem 
prima  grteca  elementa  Pairis.  et  Filii^  ei  Spiriius  lan- 
-cii,  hoc  eu^  n.  T.  A.  ijwe  elemenia  ociogenarium  et 
quadrbigenlesimum  ei  primmm  ugnificani  numerum. 
Peiri  quoqne  opotioli  prUna  liilera^  idestn.,quiB^ 
numerum  oeloginia  significai;  ejus  quoque^qui  scri' 
bil,  epiuopi  prima  lilieia  :  cui  scribilur,  seeunda  lii' 
lera;  accipienlis^  leriia  liliera;  civiiaiis  guoque^de 
qum  seribiiur^  quarla^  ei  indictionis^  qua^eunque  esi 
iilius '  iemporiSf  numerus  assumatur,  Aique  ita  his 
cmnibus  grwcis  litleris^  qwe^  ut  dtximtis,  numeros 
exprimunt^  in  nnum  ducliSy  mnam,  quascunque  fuerit 
eolleeiaf  summam  episiola  ieneat ;  liane  qui  suscipii^ 
omni  cum  caulela  requirat  eipresscK  Addai  pres^ 
Urem  separalim  in  epistola  eliam  nonagenarium  et 
Honmm  numerum^  qui  secundum  grmca  elementa  tt- 
gnificai  ^kpm^ 


DISTIKCTIO  LXXllI. 

B  In  noniine  Patris  n.,  etFlliiT.,  ei  Spintiis 
cti  A.  *  n  *.  Wallerio  Spirensi  episco[»o  ego  Burcliar- 
dns  sanclo!  Worroaciensis  ecclesix  deTOtus  gregis 
Christi  famnlos,  in  Deo  'Tcro*  snmrox  reliciiaiis 
beaiiiudinem.  Quum  sancta  catholica  ecclesla  prom- 
pla  sil  sequi  documenta  eTangelica,  qu»  dicunti 
Qui '  recepii  prophelam  in  nomine  prophetm,  acdpiei 
mercedem  prophelm^  et  qui  redpit  jusium  in  nomine 
jusii^  mercedem  jusli  aceipietf  eic  ,  et  Apostolos  ju- 
beat  hospitalitatem  sectarl,  et  necessitatibns  sam- 
ctorum  ▼iromro  communicare ;  tamen  propter  eoo 
qui  caulerialam  babeut  suam  conscientiam,  dicen 
le3  se  esse  siinplices,  quum  sint  astutia  diabolicn 
repleli,  et  pro  opere  pietalis  dicunl  se  de  loco  ad 
locuin  traiisire,  quuin  sint  sua  malilia  raciente  fn- 
gitivi,  et  dicunt  se  esse  minislerio  sacro  insertos, 
quum  non  sint :  staiulum  est  a  sanctis  Patribus, 
neniinem  cleriCHm^alienttm  et  ignoiuni  recipi  ati 
aliquo  episcopo,  et  inibrontznri  in  soa  eccles&^  nlsi 
habeat  a  proprio  episcopo  epislolam,  quae  in  cano- 
nibus  noniiiiaiur  Formau.  Ideo  noinni  racirotis  fi-a* 
temitati  Testrac,  quod  prxsens  Trater  noster,  hamin 
litteraram  portitor»  nomine  Hermannos ',  iion  pro 
siia  nequitta  expiilsus  est  a  nobis,  sed  postulantibus 
fratribus,  eo  quod  ex  familia  noslra  fuit  et  nosler 
bapiiiatus,  fecimos  el  fiberlaiem  receptam  in*  comn 
altaris  canonice,  et  ordinaTimus  eum  ad  gradum 
presbyterii.  Cui  etiam  has  dimissorias  sive  conimen- 
datilias  liiteras  facimus,  et  eum  ad  Teslram  dile- 


C  L  Elxemplar  formatm  espiUolee^  qum  in  Nicxna    D  ^^^^  fraieraiutem  dirigimus,  ut  in  veslra  parochia 
l^Aodo  m  CCCXVIII  Pairibus  factaestK  subvestro  sacro  regimine  et  defensione  consistere 

MOTATIONES  CORRECTORUM. 

peregnnormm  sine  paci^cis,  id  eii  commendalitiis  su"  Carthaginensi  gra^co,  cap.  91  :  K&  Sinei  JnweywM.  In 

ecipiaiur  epistoiis.  Aique  iia  Burch.  et  Ivo  liabent.  Africano  aulem  cap.  57  :  vel  semel  suseepto  ofcie 

DisT.  LXXII.  C  UI.  •  Kligiiur :  In  Condlio  Mile-  legerii» 
Tltano  eslf  vd  semd  legerit  * :  itemque  In  eoncilio 


DiST.  LXXII 
hab.   A.   397. 
Iiab.  post  A.  4i6 
iegerit :  Coll.  Hisp. 

DisT,  " "" 

Integra 
•rig.  — 
*  Matth.  c,  16^     *  Ermanus  :  Burch. 


n.  « 

IIL    • 

vd  semel 


L  I.    ^  Ez  syn.  Engen.  II,  hab.  A.  826,  c.  18,  conttrmau  per  Leonem  IY.=  C 

Biirch.  I.  i,  c.    i2.  Ito  Decr.  p.-  6,  c.   143.     •  r«ltneaifl  ;  Ito.  =  C 

.  —  Reg.   I.  I ,   c.  385.  —  Coll.   tr.   p.  p.   4,  t.  22,  c.   6.    *  prMivm  vd 

n.  LXXni  "*"*  H»c  est  regwla  formaCarnm,  qu«  Aitico  Conslantinopolitano  coiistanler  tribul  solei. 
ra  legitur  ip.  Keg.  L  I,  e,  438,  Ans.  I.  §,  c.  121  (121).  iTonem  Decr.  p.  6,  e.  433.  •  qmimmmurms: 
—  Reg.  —  Ans.    *  id.   :  orig.  —  Ans.  C  I.    *  expreesmm  :  ib.  =  C  L    •  ftirch.    I.  2,   c.  »27. 


•  a  ;  £d.  Bas. 


56t  DECnETI  PAR5  WIIMA.  DIST.  LXXIV.  5153 

nleal.  Ego,  inqnftm,  BiirclKirilns  huinilis  episcopus,  A  ac  delonsus,  parYiialem  noslram  rogavit,  qumnus 
in  Roniine  Pairis',  el  Fiiii,  el  Spiritus  sancli,  ei  in 


uoilate  sancui»  ecdesidc,  in  qiia  Petro  datum  esl  jus 
ligandi  atque  solvendi,  absolvo  llermannum  presby- 
tenim  de  crvttate  Wormaciensi  indictione  X,  el  li- 
eenliam  do  vobis  iutbronizandi  eum  in  qiiaciinqiie 
ecclcsta  vultis  vestrac  parochise.  Hanc  ergo  epistolam 
grxcis  iitleris  binc  inde  munire  decrevimus,  ei 
anmilo  nostnc  ecclesix  firmare  ccnsulmiis.  Frater- 
niuiein  vestratn  Cbrisius  nobts  iiicolumeiii  conser- 
vet «.  n.  T.  A.  n.  B.  E.  Z.  S.  «^iiv.  Data  Worniaciac 
Idibus  Martii,  antio  Doiniiiicse  incarna4iotiis  MXll  **. 
lodictiooe  X. 

C.  II.  Itidpit  epistola  formata  a  CCCXV)!!  Epi- 
scopis  €t  ab  At(ici)  ^  Coiutantiuopotilauix:  urbis 
Episcopo  edita  : 

Saaciissimo  in  Christo  fralri  samma  dulcedine 
caritatis  ampleclendo  A.,  iilins  eivitalis  episcopo, 
Fm  Mliiis  eeclesiie  praesul,  perpetuse  beatitudinis  *' 
opiat  in  Chrisio  salutem.  O.  Y.  A.  Ci,  De  cetero 
noverii  saocta  rralernitas  veslra,  quod  islecicricns, 
Herinannus  "  iioniine,  nostra  in  parochia  Instructus 


illi  commendutitias  lileras  conscribcremus,  quibns 
vestra;  ceYsitudin!  commendalus  sub  tuitlone  vnsiri 
regtminis  dcgefe  possei;  cnjus  voiuntnti  conseniienies 
secundum  canonicam  aiicloritatcm  literas  ei  dlmis- 
sorias  dedimus,  per  qnas  el  ipsi  Concedimus.  ut  sub 
vesirO  magistefio  divinse  scrvitnti  instslens  suse 
deserviat  utilitati,  et  vobis  licefiliatn  tribuimiis,  wU 
si  digimm  eum  judicateritis,  ad  sacros  ordines  pro- 
moveatis.  GommendatOTti  ergo  eum  curae  vestrse 
snscipUe,  et  noslris  cx  pairtrbus  absolutum  fn  vestra- 
rum  ovium  numero  custodite.  Qnas  literns,  ui  vi- 
gore  veritatis  (Irmntae  indubitailicr  a  vobis  sitsci- 
piantur,  liicris  grxcis,  ut  ^anonica  docet  auctoritas, 
confirmare  satagimus.  Sdncta  Trinilas  vestram 
B  beatitudinem  ad  rcgimen  sanciae  suae  ccclesi»  per- 
pelnaliter  bene  valere  concedat,  'A^ijv  c.  \vel  sic  :  Et, 
0.  *'  {quce  eandem  sttmmam  exprimunt)  indictioneX, 
Continel  hac  formata  epistola  summam  ^^  numeri 
MCCCXV,  Y.  gracam  in  nomine  iUius  primam  poni'^ 
Rus,  ^tita  Grteci  eam  in  quibusdam  loeis  pro  Y»  con- 
sonante  pontinf,  stcut  est  Accutf  et  tvoTyiXtov  ^.] 


DISTINCTIO  LXXIV. 


CKATIANUS. 


I.  Pars.    Quari:ur  de  his  qui  ab  ejnscopis  suis  ^ 
promo9€rt  contemnunt,  an  inviii  sint  subiimandi,  an 
uonT 

De  his  iia  statutnm  invemtnr  in  Conciiio  Anrelin- 
nensi  III,  cap.  7  *■ : 

€•  I.  AnnM  sHspensioni  subjacAit  episcopns,  qui 
inviium  ordinare  prwsumit» 

Epiftcopus,  qui  inviimn  aut  reclamantem  prsesnm« 
seril  ordkiarc,  annuali  poeniientiae  subditus  inis&as 
faoere  uon  prnssumat. 


C.  II.  Nullus  promoviatur  ihvitus. 

item  GregoTiiis  iVft^rt/f  Episcopo  Salonitdno^inlib.T. 
Reg,  epist,  19  *• 

Gesta,  qii»  nobis  In  concilli  •  vcsiri  confecla  sc- 

cretario  direxistis,  in  quibus  *  archidinconiis  Ilono- 

ratus  addlciiur  ',  plcna   esse  cognovfmiis  seinitrel 

jurgionim,  quum  uno  eodemque  tempore  una  per- 

soiia   nolens  ad   sncerdotii  ordinem  proveliitur  \ 

quae  lanquam  immerita  a  diacooatus  oflicio  ren'.ove« 

tur  *.  Ct  sicut  justiim  est,  nt  nemo  crescere  c om- 

pellatur  Invitus,  ita  censendum  pulo  *  similiter,  *  ne 

quisquaro  insons  abordinis  sui  ministerio  dejiciatur 

injuste. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


DiST.  LXXIII.  C.  I.  ^Conservet  :  In  hoc  et  se- 
qiienii  capile  ea  lantum  snnt  cinendat«f ,  qu.^e  exetn- 
pbrium  aunilio  restitui  poteranl.  Caeieruin  quaB  hoc 
loro  seqntiniur  eltam  apud  Burchardttm  stttit  depra- 
▼aia.  Fncile  autem  restitui  possnitt  ex  regtiiis  iiiitio 
disiinciioiiis  Iraiiitis.  Quibus  qoidem  regulis  optinie 
rcspondel  exempliim  ab  Ivone  collatum  p.  6,  c.  i35, 
fii  rutCRe,  in  extreino45i,  cnpilis  posits,  ponnniur 
loco  earum,  «|ux  in  ipso  455,  afTeriifitur.  Addita 
enifii  i!lis  diciii>iic  ^Aoiqv,  resiillat  nuinerus  ibi  n<^ 
Utiis,  id  esc,  i:jCCL]^XYIII.  Bene  etiam  proccdet 


D  cxemplum  c.  431,  si  nbi  nunc  summa  est  lt^39,  Oat 
i459.  Satis  sit  lociim  indicasse. 

C.  Ih^  Ab  attico:'\nie'A  legebatiir  :  abbatibus. 
Restilutus  esl  locu^  ex  conjectum  (quod  pcrraro 
facluni  esl),  qiioniamevidenti  ralione  niiebfttur. 

^  *Aft«v,  ^et  ju'c  :  Et,  e.  :  Addila  sunt  haec  ex  ali- 
quot  veiuslis  exemplaribus,  et  utrisque  islis  uotis 
idem  numerus  XCIX  significaiur.  Iii  codicibus  vero 
impressis  vel  nibil  erat,  vcl  dictio  :  Amen^  latiiie 
scripta,  in  qna  nulla  est  numeri  siguiGcatio. 


DisT.  LXXIII.  C.  1.  »  Patris  /1,  et  Filti  Y.et  &p,  S.  A.  :  Bdd.  coll.  o.  "  Mtf.  mense  XII :  Edd. 
coH.  o.  =  C.  II,  "  ndd.  :  obsequiunt :  Ed.  Bas.  «•  B. :  Edd.  Arg.  Bas  —  Ber, :  Edd.  Nor.  Veii.  H.  —  Her.  : 
Ven.  I.  »»  YErfidd.  coH.  o^.  »*  epistolam  snmmi :  Ed.  Bolim.  "  hac  in  itnpressis  mirumqiranmm 
Hepravata  tfsse,  li»c  le  exempla- docebunt:  leg.  iti  Ed.  Ilas.  :  a.  }j.  ya.  id.  -^  in  Ed.  Arg.  :  n.  n.  |f.  «.  id-^' 
Exiiiiietamen  videiur  lactttm  esse,  quod  rn  Edd.  Par.  Lugdd.  est  :  ccirovffla  t.  e.  absentia\  quod  sensu  om* 
nimodo  enret.  .  ^  .  ^ 

DisT.  LXXIV.  P.  k  *  hiih.  A.  538.  =  C.  H.  •  Ep.  10,  (srr.  A.  591)  I.  i.  Ed:  Maur.  ^  fvoDecf.  p.  t, 
€•  379.  Polyc.  1.  2,  u  53.  •  comlii :  fcd  Das.  ^  quo :  ib.  •  adducitur  :  Eld.  cofl.  o.  pr.  Ba*.  •  promtf^ 
realar :  Ed.  Bas.    '  removeatjsr  :  Edd.  coll.  o. 

Patrol.  CLXXXVIK  .     *^ 


rC3  DECnETI  PARSPRIMV.  niST.  LXXIV.  5W 

Conlra  invenllHr  in  Concilio  Carihnginensi  c.  54.  *  :  A  clinalem.  Qaod  el  ficere,  f]uantuni  arbllrainur^  de^ 


bebiiis»  81  lamen  nibil  est,  qnod  juste  conira  ip«nm 
animos  **  vcstros  cxasperet.  Sl  vero  aliqiia  colpa 
est,  suis  nobis  boc  epistolis  vestra  frateroitast  ut 
scire  pos&imus,  insinuet. 

III.  Pars.  Gratian.  Verum  illud  Cregorii  de  hh 
intelUgendum  ett^  qui  non  causa  neeessitalii ,  $ed 
causa  ingratiludinis  caltide  ab  episcopis  suis  promo- 
veri  queruntur,  JUud  autem  Carthaginensis  concilii 
de  his  inlelligilur ,  qui  nolunt  oblemperare  episcopis 
suis  propier  neceisitatem  ecclesice  volentibus  eos  ad 
aliiora  promovere.  Hanc  distinctionem  ex  decreio 
Siniplicii  *'  Papae  quilibet  corroborare  valet^  qui 
scribens  Joanni  Eptsc.  Ravennati^  epist.  //,  ait  inter 
ceiera  : 

C.  VII.  Non  csi  atiqui»  invilus  ad  episcopalmm 

periruhendus 
Ubi  ista  didicisti,  quac  in  fralreni**et  coepisco- 
pnm  '^  noslruni  Gregorium  non  dilectione ,  sed  invi-* 
dia  perpctrastl?  qnem  inexcusabili  violenlia  perirabt 
ad  *'  lc  passus  es  atqne  vexari,  ut  ei  bonoieiu  taii- 
lum  non  per  animi  **  tranquilliiaiem,  sed  per  anieii* 
tiam,  sicut  dicendum  "  est,  irrogares?  Neque  enini 
talia  potulssenl  fieri  aanitate  consilii.  Nolumus 
exaggerare  quod  gesturo  esi ,  ne  coganuir  judicans 
quod  dignum  est ;  nam  privilegium  *'  ineretur  amii- 
lere,  qul  permissa  sibi  abuiitur  poleslate.  Et  infra 
Qnorundam  ad  nos  rclatione  pervenit,  Cosmain,  **  :  Denunciamus  auleiny  qiiod,  si  pOi>tbac  quicqiiani 
qul  ex  monacbo  monasteiii  S.  Luciae  a  decessore  **  tale  pnesuniseris,  et  aliquem  '^  seu  episcopum, 
vestro  "  memorandae  ^'  memorias  Mnxiniiano  in  ^  seu  presbyteruin,  seu  diaconum  invitum  fucete  '* 
ccclesia  Syracusana  factus  subdiaconus,  atque  a 
vobis  postea  in  possessione,  quae  Jiiliana  diciUir, 
presbyter  esi  ordlnatus,  ita  nimia  tristitia  et  Joci 
qualilate  vebementer  afflictam,  ut  vitam  sibi  poenaiii 


C.  IH.  QMt  ab  ejriscopis  suis  promoveri  contemnuni, 
a  locis  suis  dejmantur. 

Si  qui  ^  clerici  ab  episcopis  suis  promoveri  con* 
teroaerint,  necillic  maneant,  unde  recedere  noluo- 
runt. 

C.  IV.  De  eodem. 

Piacuit ,  ttt  quicunque  clerici  vel  diaconi  pro 
necessitalibus  «  ecclesiasticarum  '  rcruin  non  ob- 
lemperaverint  episcopis  suis,  voleniibus  eos  ad 
bonorem  ampliorem  in  ecclesia  sua  proniovere,  nec 
illic  roinistrent  in  suo  grada,  uude  noluerunt  rece- 
dere. 

C.  V.  Posleriores  prioribua  episcopi  non  pr^ponanu 
llem  ex  Concilio  Agalbensi,  c.  23  '*. 

Episcoponim  ^^  etiam,  quorum   viia  noii  repre-  |^ 
liendilur,  posteriorem  priori  nnilus  praeponat,  nisi 
forte  Ruperbia  elaius  quod  pro  necessiiate  ecclesi;e 
f piscopiis  jusserii  iinplere  conlemnai. 

II.  Pars.  §  i.  Sane  si  ofliciuin  arcbidiaconatus  ** 

propter  siinpliciorein  "  naturam  implere  aui  expe- 

dire  nequiverit,  ille  loci  sui  nomen  teneat  et  ordi- 

nationeni '  ecdesix,  quein  elegerit  episcopus  prsc- 

poneiidum* 

C.  Vi.  /n  quo  toco  quisque  ordinalus  esl  invitus 
teneri  non  debel. 

llem  Grcgorius  Joanni  Episcopo  Syracusano,  tib.  A7» 
episi.  34  ". 


cxisiifflet,  et  contritionis  "  sux  fugain  quxrat 
auxiliuro.  Et  ideo,  quia  tales  erga  siibjecios  nostros 
dcbenitts  exsistere»  quaies  noCis ,  si  subjecti  fuisse- 
roiis,  iiostros  voIneraroMS  **  esse  praepositos,  magnas 
benignitatis  est,  si  euro  in  ecclesiam  **,  uLi  subdia* 
coni  est  functus  oOIcio,  sanciitis  vestra  reducere 
atque  iilic  *  nresliyteruro  *  voluerit  **  constiiiiere  car- 


forte  credideris,  ordinaiiones  tibi  llavennatis  cocle^ 
sioe  vel  iEmilieiisis  noveris  auferendas. 

C.  VIII.  De  eodem 

Item  Gregoriiis  Antonino  SubdiaconOf  lilr.  //» 
epist.  i«.  Indict.  10  ". 

Honoratus,  arcbtdiaconus  ecclesiae  Saloniian»  a 

sanctae  roeinorias  decessore  mco  missa  supplicatione 

poposcerat,  ut  ab  antistite  suo  iuvitus  provebi  ad 

fortlorls  gradus  ordinem  contra  morero  nullateiiu:»  *^ 

cogeretur.  Uoc  enim  fieri  sibi  non  provebendi  gra« 

tia  **,  sed  causa  ingratitudinis  perbibebat.  Pro  qiia 


NOTATIONES  CORR£CTORUM« 

Di5T.  LXXIV.  C.  lil.  ^  Si  qui :  Verba  biijus  capi-  D     C.  V.  '  £i  ordinaitonem  :  Quamvis  in  recenliori- 

tis  suiit  liluius  sequcntis  capitis  :  Placuit.  qui  esl  bus  concilioruin  ediiionibiis  Coloniensibus  legatur  : 

|iropriiis  canon  31,  conciUi  Carthagiueusis  in  codice  et  ordinationi  ecctesia^  quem  elegerii  episcopus»  prei* 

caiioiiuni  etapud  Grrpcos.  ponatur*;  lamen  in  veteri  Coloiiiensi,  diiobus  Pari* 

C.  IV.  *  Pro  necessitatibms  :  Grsece  est :  Aca  Ttvac  sieiisibiis  el  duobus  codicibus  c-iuiciiioniiu  Vatica- 

iMCftavxtxptc  odxifc  rwv  ixxX«acwv  avrwv ;  id  est :  ob  uis  est  eodeia  modo  aique  apud  Graiiauuui. 
quasdam  cogentes  causas  suarum  ecclesiarum. 


DlST.  LXXIV.  C.  II.  *  Exsyn.  Carth.  hab.  A.  419,  apud  Diouvsium.  —  Burcb.  i.  2,  c.  178.  Ans.  I.  7« 
c.  105.  Ivo  Decr.  p.  «,  c.  42.  =  a  IV.  •  ecciesiarum  :  orig.  —  Ans.  Burcb.  =  C.  V.  •• 
hab.  A.  IUI6.  —  Coli.  tr.  p.  p.  !2,  t.  2$,  c.  21.  ^^  Episcopus  :  orig.  ^*  arcftidiaconus :  Edd. 
Ven.  l,  II.  Lugdd.  '*  simpiicem  :  Ed.  Bas.  *  eodein  niolo  legilur  in  Coli.  Hisp.  —  ad  ordinaiionem  : 
Ed.Bas.  s=C.  VI.  '*  Ep.  28  (scr.  A.  6U3),  1. 15.  Ed.  Manr.  ^*  luo,  et  sic  nuinero  sing.  dciiicHps  :  Ed.;. 
cuil.  o.  ^*  veneranda :  orig.  —  Edd.  coU.  o.  ^'  conlriiioni  :  Eii.  Bas.  *"  vellemus  :  Edd.  coll.  o.  '*  «c- 
ciesia  :  easd.  '*  siuduerit  :  eaed.  *'  animum  tuum  :  e;eti.  ''  scr.  A.  482.  — Burch.  i.  1,  c.  29.  Ans.  I.  u, 
€.  66,  67  (64,  65).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  140.  Polyc.  I.  2,  t.  55.  =  C.  VII.  *'  eonfrairem  :  Ed.  Bjs.  *^  ep^ 
scopum  :  Edd.  coll.  o.  '*  a  :  eaed.  r=  C.  VII.  **  anni :  Ed.  Bas.  *^  d.cium  :  Edd.  coli.  o.  **  add. : 
digniiaiis  :  Edd.  coll.  0.  **  cf.  C.  25,  q.2,  c.  25.  *^  uliquid  :  Edd.  coll.  o.  *^  add.  :  tutetn  :  e»d.  *' 
add. :  posse :  exd.  =i  C.  VIII.  **  £p.  2U  (  scr.  A.  592 ),  I  2.  Ed.  Maur.  —  Ans.  i.  7,  c.  75.  *^  nuilo  mtyio  : 
Edd.  coU.  o.    **  cuusa  :  eaed.  ^^ 


569 


fiECRETI  PARS  rMvrA.  DIST.  LXXV. 


SC« 


re  IHHC  j«iB  *•  smta;  nitiDori»  dcccssor  "  nosicr  a  m  cadeiii  pcriinacla  pcrsctcfarc  pcf8^6teris,  tfomi* 


ftcripits  Sttte  Nalaii  fraifi  coepiscopoqiie  noslro  in 
leniixerai,  ne  pnediciuni  Honoraium  archtdiaconuin 
iniitani  provefaeret,  neve  dolorem  coneepiae  ingraii- 
ludinis  *diuiius*  incorde  rclinerei.  QuumQue  et  a 
Bobis  **  liaec  eidem  summopcre  fuertnt**  iuterdicini 
Bon  solum  mandaia  Dei  negligcns,  sed  et  scripia  ^* 
nostra^*  contemoens,  pr«ralu«i  ardiidiaconum  quasi 
ad  rortiorem  bonorcm  provebens  cooatus  est  arie 
eallida  ^*  degradare.  Unde  actuin  esU  nt,  eo  de  ^* 
archidiaconaius  loco  summolo,  a&ium  adscisccrel^ 
qui  ej4i8  olitemperare  mortbus  ^  poluissel.  Qucm 
Uonoraium  archidiaconom  arbilramur  antisiiii  suo 
aiiunde  displicere  non  potnrsse  ^,  nisi  qiiod  eom 
vaaa  saera  suisdarc  parcttLibos  prohibcbai  ^*.  Qunm 


nici  'quoque' corporiset  sanguinis  enmdem  anti- 
siitcni  participaiione  privabis. 

Gralian.  AdMbenda  e%t  ttiam  digttpHna,  qua 
nolente*  prcfmawri  ad  iatroi  ofrftffft  ad  ^bediendum 
epiicopii  tuii  prowctmut.  In  minoribui  iiquldem 
ordimbui  comtiiuti  paulatim  per  iinguloi  gradut 
iunt  provekendi.  ut  eontemnintei  iuii  obedire  epiico^ 
pii  doieant  iibi  illoi  eue  prmiatoi,  quoi  priui  habe^ 
bant  iubjectoi 

UndeGehstuhirribit  Victori  Epiicopo^t 

G.  IX.  Qunm  majoret  ordinari  conielmerint^  de 
minoribui  promoteanlur  ordinibui. 

Consuluii  '*  dilectio  taa  de  snotum  promotione 
clericorum,  perhibens,  quod  diaconi  ad  presbyterii 


causam  subiili  voluiinus  et  tuuc  sanctas  mcmoriai  l^  gradum    (quo  ccclesiam  luam  meinolras  indigerc) 


dccessor  meus,  et  nunc  ego  iudagaiione  discuiere  ^'» 
ted  ipse  ^*  suorum  sibi  actuum  conscius  personam 
ad  judiciom  postposuit  desiinarc.  Proinde  ^*  cxpe» 
rientiam  luam  priesenlis  praecepti  aucioritaie  duxi- 
Biits  rulciendam»  qualenue,  conveuiens  in  Salona  **» 
Matalem  rrairem  cocpiscopumque  noslrum  saliem 
tot  scriptis  adinoniiumsiudeal  **  adhoriari,  ulsupra 
inemoraium  archidiaconum  in  suo  '*  siatim  loco 
^■jscipiat.  Quod  si  faccre  faoc  contumraciter,  ut  con- 
suevii,  forte  disiuleril,  usum  ei  pallii,  qui  ab  hac 
aede  concessus  est  '*,  ex  auctorilale  sedis  aposioUc» 
««Mitradices  *\  Quem  si  ctiam  ainisso  paliio  adhuc 


Venirc  deirectant.  Qujtpropter,  quia  Invtlos  fierl 
eccleslasiica  moderaiio  gravitasque  ntm  patiiur,  uC 
cx  noleniibus  fiant  volentes  ordinaiio  ida  poiest 
perficere  *\  si  quos  habes  •vel*  in  acolythls,  vd 
subdiacohis  malnriorcs  »ialc,  et  quorum  sii  vlu 
probabilis,  hos  in  presbyieratum  siudcas  promovere, 
ut ,  qui  ••  in  suis  ordiiiibus  ■•  proficere  noluerint» 
reddaniur  suis  inlerioribus  post  minores  **»  ipsaquo 
commoda  presbytcri  propensius  quam  diaconi  con- 
sequanior,  ui  bac  saiiem  ratione  constricli  et  Iio- 
norem,  quem  refugerant,  appeiere  nitantur*  et  quae* 
sium. 


ftlSTINCTIO  LXXV. 


GnATlANU^. 

I.  Pars.  Tempui  autem  coniecrationii^  iicut  m  Of' 

tine  homano  habetur^  ad  epiicopi  oenedictionem  non 

eiigiiur.  Omni  enim  tempore  benemcantur^  dummodo 

iejuni  et  hora  tertia  benediclionem  accipiant. 

iJndt  Anacleius  '  Papa  icribit  ad  Epiicapoi  *  //a/iie, 

fpiit.  IJ^inprinc, 

C.  1«  Vrdinatienei  epiicoporum  gua  hora  ^eYi 

debeant. 

Ordinaiiones  *  episcoporam  auctoriiaie  apostolica 
iib  oronibos,  qui  iii  eadem  fuerini  provincia,  epi- 
«copis  sunt  celebraiidie.  Qui  siniui  «onvenieules 
scmiiajum  *  diligenter  agant,  jcjuuiumque  cum  oio* 
nibos  *  eelebrent  precibus,  et  ^  manus  in  *  sanciis 
«vangeliis,  'qu»  prjedicaturi  suni,  *  imponente^^ 
domlnica  die,  hora  lerlia  oranles,sacraqHeaiic(ionc, 


C  exemplo  prophetarum  et  regum  S  cdpiu  eorum 
roore  apostolorum  et  MoysisuBgcntcs;  quia  oronis 
sanctificatio  constai '  in  Spiritu  sanclo,  ciijus  virtus 
invisibilis  sancio  chrismali  est  perniixla ,  ei  hoc 
rilu  solemnem  celebrent  ordinationem. 

II.  Pars.  Graiian.  Tempui  autem  comeerati^ui^ 
trium  meHiium  ipatio  tlauditur^  utira  quod^  niii  ne- 
ceaitate  cogente,  epiicoporum  comecrationei  poH 
etectionem  differri  non  licet. 

Vnde  in  Chalcedoncnsi  Concilio,  c.  2S,  ^'ticr  *: 

C.  II.  Ultra  irti  memei  non  differatur  eoieeoporum 

ordinatio. 

Quoniam  quidam  metropoiiUnorum,  sicut  ad  not 

periaium  est,  negliguni  creditos  sibi  greges,  ei  diT* 

D  feront   ordinationes    facere  episcopornm,  placBit 

sancttt  synodo,  iiiira  *  tres  meuses  fieri  ordlnalio- 


DiST.  LXXiV.  C.  VIII.  ■*  eiiam  :  eaed.  ^  prmdeuaor  :  eaed.  *•  me :  e»d.  ex  Ans.  ••  fuerani  : 
****•..  *7?'IL''^'".i  ^-  **  "•*""* »'  ^^*  P^'  ***•  *•  ««'^»^«  •  «Bd.  ex  Ans.  ♦*  eodem  :  e»d.  ^  add.  :  ln 
MRihM ;  Ed%  Bas.  **  poae  ;  E«ld.  coll.  o.  ex  Ans.  ^  prohibuerat :  e»d.  pr.  Arg.  Nor.  ^»  peramrer» :  eaed* 
«w  *«o«w^Mf  :  «ajJ^  ex  Ans»  *>  Unde :  ea?d.  ex  eod.  *•  reniem  in  Saloniam :  exd.  ex  eodT  *«  itudeai  : 
^txfk  w  tn  liofM^MO  :  eaed.  •»  tibifuerat :  eajil.  '^ contradidto  :  orlg.el  Ans.  ••Capullnc«r«im.-^«c  Peln- 
^o:  An8.l.  7,  c.  m.-^ex  i^elaiio  :  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  106.  Polyc.  I.  1,  i.  51.  rsC.IX  ••  add  : 
mo»  :  Ed.  Dos.    "  proficere :  Ivo.    •»  Ivo  i.  i ,  c.  45.    ••  in  iuU  ord.  :  absmt  ab  Ans.    ••  posterio^ 


m :  Ito 


DiST.  LXXV.  P.  I.    ^  Caput  Pseodoisidorianuin.  —  Burch.  I.  f,  e.l5.  Ans.  I.  $«  c.  53   «1).  Ivo  Pam 

I.  o.  c.  i2.I)ecr.  p.  5,  c.  69.  Polyc.l.  2,  t.6.— cf.  supra  D.  64.c.  2.    Umnibui  JB>p. :  Edd.  coll.  o.=rC.  I. 

ex  coiic.  Nic.  c.  4.    *  ex  siaiulii  eccl.  anliq.  c.  9C.  EJ.  Baller.    »  cum  :  Orig.  —  Ans.  Ivo.  —  Edd.  colU 

o.      regum  capita  perungentium,  eoi  more  :  Edd.  coll.  o.    »  add. :  esie  :  eaed.    »  hab.  A.  45!  =  e«  Dh^ 

«jrjio  :  Ihirch.  I,  i,  c.  24.  Aus.  I.   6,  c.  40.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  135.  =  C.  11.     •  infra  ;  Edd.Bas,  Paiv 


m 


D£CRET1  PARS  miMA.  DIST.  LXXV. 


S6S 


iics  episroporam,  nisi  forle  inexcasabiHs  necessitas  A  sacerdoliim  celebrendir,  non  Uintiini  ex  coniiieiii» 


corgeril  lempus  ordinationis  amplius  protelari  '^  Si 
aulem  quis  «  cpiscoporain  licc  ^^  non  observaveriti 
ipsum  debere  ecclesiasiic»  condemnaiioni  subjacere, 
redilus  vero  ejusdeni  vidual®  ecclesiae  iniegros  re- 
servari  apud  cecouomum  cjusdem  eeclesix  pla- 
cuilf, 

ill.  Pars.  Gralian.  CeUrorum  tero  ordinatioaei 
non  niii  in  temporibtu  certit  et  diebuit  nuixime  i/i- 
eerdotum  et  Levharum^  fieri  debehl,  veipera  tidelicei 
iabbatiy  vel  mane  diei  dominicw  continuafo  jejutiio, 

Vnde  Zep]iyrinu<«  '*  Papa  icribit  ad  Kpi$copoi  *' 

^gyptit  epiit.  Ih 

C.  UL  Ordinationei  prubijterorum  tel  Leviiarum  qna 

hora  fieri  debeant. 

OrdJnaiiones  presbyleroruin  Levil.irumqtie  lcm-  B 
pore  congruo,  inuUls  coraro  adslanlibus,  soleiiniier 
agiie,  et  probabiles  ac  doctos  viros  ad  hoc  opua 
provebiie,  ul  de  eorum  socielate  el  adjiiinento  plu- 
rimum  gaudeatis. 

C.  lY.  Prabyteri  et  Lemt<e  qma  horm  orSnandi 
iunt, 

Item  Leo  Episcopns  Dtoneoto  AUxaniwino  Epiicopo^ 
epiit.  LXXIX^  cap.  I  *^. 
Quod  a  Patribus  nostris  propeusiore  cura  novi^ 
mfis  esse  servatum »  a  \obis  "  quoque  volumos 
cuslodiri,  ul  non  passim  diebus  omnibus  sacerdota"* 
Jis  vel  leviiica  ordiiiatio  celebretur ,  sed  posl  dieni 
sabbati  ejus  iioclis,  qux  liicescil  in  prima  sabbaii, 
exordia  consecrandi  *'  eligantur,  in  quibus  his,  qui 
consecrandi  sunt ,  jejunis  et  a  jejunantlbiis  sacra  ^ 
beaedictio  conferatur.  Quod  ejusdem  observantiae 
etit,  si  mane  ipso  domtnico  die ,  coniinuato  jejunio 
nbbati,  celebreiur  ",  a  quo  tempore  praecedentis 
noctis  iniiia  non  recedunt,  quod  ^*  ad  diem  resur« 
reciionis  (sicui  etiam  in  pascba  Doinini  declaratur) 
pertinere  non  dubium  est. 

C.  T.  Quare  die  dominico  iacerdotum  ardinationu 
celebrentur, 

Idem  eodcm  cap.  ^*. 

IV.  Pars.  Quod  '*  die  ^  dominico  ordinationes 


dine,  sed  etiam  ex  apostelica  novimus  venire  doc- 
trina,scriptivra  manifeslanie,  qnod  ,  quuin  aposioli 
Paulom  el  Bamabam  ex  pr»eeplo  Spiriius  saneii 
ad  evangelium  genlibus  **  ihilterent  pr»dicamlom » 
jejttnanies  et  oranles  imposuerunt  eis  manns ,  nl 
inte)tigamos,  quania  et  dantium  et  aceipientittm 
devotione  cnramium  sit,  ne  tanlaB  benediellonia 
sacramentuin  ncgligenter  vMeaiur  impleinin,  Ei 
ideo  pie  ct  laudabiliter  aposlolicis  morem  gesseris 
instiiuiis,  si  liancordinandorom  sacerdotum  (ormain 
per  ecclesias ,  quibus  Dominus  prsMsse  te  voltiii, 
etiam  ipse  servaveris,  ut  bis,  qui  coiisecrandi  atintf 
nunquam  benedictio ,  nisi  In  die  douiinicie  resnr-^ 
rectionis  Cribuatur»  cui  a  vespt^ra  sabbaii  inilinm 
conslat  adscribi,  et  **  tantis  divinanim  dispensa^ 
tionum  *'  myslerii^  est  conseeraia,  ut,quicquid  est 
a  Domiiio  iiisignius  *^  cons titutum  ,  in  hojtis  diei 
dtgniiate  sit  gestum.  In  hac  moodus  stimsit  exor» 
dium ;  in  liac  per  resorreetionem  '  Cliristi  *  ei 
niors  interltum,  etviu  accepii  initinm  **•  In  hac» 
etc 

€.  VK  Deeodem.  PALEA. 

Item  in  Ordine  Romano,  cap.  de  gradibui 
eccleiiw  "•. 


«  Quandoei  obl  libitnm  fuerit  usqtie  ad  snbdia* 

conatus  oflicium  ordinantur  clerici ,  diaconi  vero 

,  atque  presbyteri  iiunquam ,  nisi  in  publica  ordina- 

tione.  > 

C  VIL  De  temporibui  ordinationii. 

Jtem  Gdasius  ad  Epiicopoi  per  Lucaniam ,  €piil.  /• 
cap.  15,  " 

V.  Pars.  Ordinationes  presbyteronim  et  diaco* 

norum  nisi   cerii%  temporibus  el  diebus  exerceri 

non  debent,  id  esl  quarti  mensis  jejunio,  septimi  et 

deciini;  sed  et  etiain  quadragesimalis  initii!,  ac  nie« 

dianas  '•  hebdomadx,  et  sabbati  jejunio  circa  vespe- 

ram  noverini  **  celebrandas,  nec  cujti&Ubet  utiiiiMis 

caosaseupresbyterum,seu  diaconum  his  prxferre"*» 

q/tti  ante  ipsos.  Cueriitt  ordinail 


KOTATiONES  CORRECTORliML 
DisT«  LXXV.  C.II.  *  Si  auiem  qu»i  :  Sicetiam  in  D  <lcm  loco,  iinde  ot  anteceden»,  nrntalo  tamen  ver- 


prisc:i  *  versione.  Grsece  esl :  Et  Si  ^a  tovto  trouiffot, 
ineotiMcu.  oEurov  (al.  avra)}  cxxXiio-tgco'rix&>  iTrtTif&lM  ; 
qiue  iiliier  interpres  vertU  :  Quod  si  hoc  minime  fe- 
cerit^  correptioni  eccleiianicte  iuPjacebit.  De  metro- 
polilano  enim  loquiiur. 
C.  V.  ^  Quod  die :  Suintum  est  caput  hoc  ex  eo- 


horuin  ordiite,et  iioiinuilis  initio  adjeciia.  Iii  ipa» 
eiiiin  episiola  post  uliinia  verba  prsecedeniis  capitts 
sequilur  coniinenler  :  Nam  praster  auetoritaiem 
coniuetudinii  ,  quam  ex  apoitolica  nommue  remro 
doctrina,  etiam  iocra  icriplura  mamfeitat  ,  quod 
quum  apoitolif  etc. 


DiST.  LXXV.  C^  IL  **  propagari  :.  CoIL  Hisp.  *  iino  Hispanica.  ^^  hoe  :  Edd.  eoll.  o^  f  cememut : ' 
Edd,  coil.  0.  ^*  Caput  .Pseudoi&idoriaiinm,  desumtnm  ex  libro  pontidcali.  —  Ihircb.  I.  ii  c.  5. 
Ans.  L  7,  c.  45.  Ivo  Decr.  p.  (i.  c.  25  et  47.  Polye.  i.  2,  t.  28.  **  onm^aif  Kpp,  :  Edd.  colf.  o. 
z=zC.  IV.  '^  Ep.  9  (scr.  A.  U5),  Ed.  Balier.  —  Ans.  \.  7,  c.  ii.  Ivo  Decr.  p.  0,  e.  51.  Po* 
iyc.  1.  I.  .  **  nobis :  Edfi.  cell.  o.  ^^  abest  ab  orig.  *'  »dA. :  ordinatio  :  Edd.  coli.  o.  **  quam  r  erig. 
=  C.  V.  *»  IvoPan.  I.  5,  c.  15.  Detr.  p.  6t,  c.  70.  ••  in  die  :  Ed.  Bas.  •»  add.  :  omnibui  :  jb.  •■  qna 
taniit  :  ofig.  Edd*  coil.  o.  —  et  —  comecratam  :  Coll.  Hisp.  "  dispositionum :  orig.  **  intigne  :  fcdd. 
coil.  0.     "  pnncipivm  ;  eaed.  =  C.  VI.    "  Hoc  caput  prostat  in  Ordine  Roni.  (vide  ati.  c.   2.   D;  23), 

Juem  num.  iX,  hi  Museo  ilal.  publici  )nris  fecit  Mabillonins.  — Ans.  I.  7,  c.  61  (51).  =  C.  VII.     '^  scr. 
.  49i.  —  Ans.  I.  7,  c.  4S.  iv<.  Pan.  L  5.  c.  i5.  Decr.  p.  6,   c.  74.   Polyc.  L  2,  t.  28.     "  mediana  quU' 
drageiimo!  die  :  orig.  —  Ans.  ivo.    "  add.  :  iptas  ordinationei  i  Edd.  coil.  o.  ex  Aiis.    '•  adtl.  :  audecnt: 


«W  DECRETl  PAKS  PBIM.V.  DIST.  LXXVF.  57^ 

mSTINCTIO  LXXV1. 

GRATIANCS.  A  noii  dicaliir.  %  S.  Eodcni  modo   de   septenibri<v  * 

L  Pars.   Quibut  lefuporibui  jejunia  celebrauda  jojunio  conslitntuin  est,  ut,  si  caleiidae  sepiembris 

sin/,  Galixtus  Papa  determinat ,  ^cribem  Benediclo  in  quaria  feria  evenerint  aiit  antea ,  jcjunium  iii 

Emcopo  epiit.  /.  *:  tertia  iiebdomnda  ceiebretnr ,  et  si  in  quinia  ,  ant 

G.  I.  Quibui  temporibut  jejunia  celebrentur.  sexta,  aut  sabbato  conilgeriul  ^^,  {n  qnarta  hebdo- 

Jcjuiiiumy  qnod  ler  in  anno  apiid  nos  celebrare  mada  jejunandum  erit.  §  4.  In  decerobri  vero  fltnd' 

didicisli ,  convenientius  nuiic  per  qtiainor  tcm;)ora  observnndum  erit,  ut  in  proximo  sabbato  ante  vigi- 

fieri  decernimns,  ut,  sicul  anntis  per  qnattior  volvi-  linin  naialis  Domini  celebreiur  jejimium,  qaia  ,  si 

tnr  tempora,  sic  et  nos  quaiernuin  solenne  agaiiius  vigilia  iti  sabbaio  eveuerit,  simul  Vigiliam  et  jrju* 

jejunium  ner  anni  quatuor  tempora.  nium  celebrare  ^*  non  convenit. 

G.  II.  De  eodem,  Contra  Urbanus  H.  in  Coneilh  Piacemino,  c.  i\^*: 

Item  ex  Goncilio  Moguntino  I.  •  cap.  54*.  €•  I?.  De  evdem. 

Constiiulmus ',  ut  quatnor  lempora  anni  ab  om«  Statuimus  etiain,  in  Jejania  quatnor  tempornm 

nibus^conimuni  jejunioobscrvenlur,  id  est  inmense  boc  ordine  celebrentur  :  primum  in  inrtio  quadra- 

Marlio «  liebd&mada   prima  ;  in  Junio,  secunda  ;  in  gestmae,  secuiidiiin  in  liebdomada  pentecostes,  ter- 

Sepierabriy  terlia;  in  Deceinbri,quaria.  B  tium  vero  in  septembri,  quartum  in  decembri  mord 

G.  IIL  Dt  eodem,  solito  Aat. 

hem  ex  Goncillo  Salegunst»  habUo,  cap.  2.  *  .                             C.  Y.  De  eodem. 

De  jejunio  autero  *  incerlo  *  quatuor  temporum  Uem  Leo  Papa  1,  sermone  i,  dejejunio  penteco- 

liaiic  ccrlitndinem  stotuimus,  ut  sl  calcndae  Martioe  s/e<  ". 

iii  quarta  feria  si^e  antea  evenerinl,  eadcm  bebdo-  Igitnr  post  ftanctae  laeiiti»  dies,  qnos  fn  honorem 

inada  jejunium  celebretur.  §  i.  Si  autem  calcndae  Domini  a  mortuis  resurgentis  ac  deinde  in  *^  ccelos* 

Mariiae  in  quintamreriamautsextnm,anl  sabbatuni  ascendentis   exegimns  ,    postquc  accepluin   sancli 

distcndnntur,  in  seqiientem  *  bebdomadam  Jejunium  Spiritus  donuiUy  salubrilcr  et  necessario  consoetuda 

diflcratur.  Simili  qiioquc  modo »  si  calenda*  Junii  iii  est  ordinata  Jejunil,  ut,  si  qnid   Torte  inler  ipsa 

quarta  feiia  aut  aatea  cvencrint,  in  subsequenti  feslivitatum  ^*  gaudia  negligens  tibertas  et  licentla 

bebdoinada  Jejuiiium  celebreiiir;  etsi  in  quinta»aui  inordinata  *^  praesumsit,  hoc  religiesfle  absiiiieutiar 

scxta  fcria,  aut  sabbato  contigerint ',  jejuninm  in  censura  castigei* 

tertiani  *  bebdomadam  reservetur.  §  2.  Et  hoc  scien-  G.  Vl.  Dt  eodem. 

dum  cst  quod,  si  quaiido  j^juniiim  incnsis  Junii  in  !demsermontf^V//J.(/e  jejunio  derimi  meniit  *'. 

vigilia  pentecosics  secundum   prxdiciam  regulam  ^      lliijusobservantise  utilitas,  dileclissimi '*,  in  ee- 

evenerit,  non  ibi  celcbraiidum  erit,  sed  in  ipsa  lieb-  clcsiasticis  prxcipue  cst  conslitota  Jejuniis,  qnae  ex 

domada  solcnni  peutecostes  ,  [quia  vigilia  ^  simnl  doctrina  sancti  Spiritusita  per  lotiusaniii  rirculum 

ct  Jejoiiium  celebrari  non  debcnt,]  et  tunc  proptcr  distributa  sunt,  ut  lex  abstinentiae  omnibtis  sit  ad- 

solcinDilatem  Spiritus  sancti  diaconi  dalmaticis  in«  scripta  temporibus.  Siquidem  Jejunium  vernum  in 

duantur,  et  Alleluia  cantctur  ,  et  Fleciainus  gcnua  quadragesima,  aestivum  iu  pentecosie,  autumnaleia 

NOTATIONKS  GORilEGTORUM. 

DiST.  LXXV1.  ?.  II  a.  Auctor  Micrologi  c.  24  et  pentecostes  absqu^  gtnuum  fiexione  ctm  Aileluia  it 

25  de  lioc  ipso  MoKiinlini  concilii  canone  dispuians,  Gioria  in  excelsis  Deo,  et  vesiibus  solennibus  fiet; 

aperte  att,  iioc  ex  ignoratione  traditionis  ecciesias-  terlium  plena  hebdomada  ante  (equinoctium  autum- 

ticae  fuisse  prolectum.  Unde  Leo  Papa  ait :  Hujus  nale;  quartumplena  hebdomadaanie  natalemDomini^ 

observaiuiw,  eic,  quod  Tefertur  inlraead.  dist.  c.  0.  viyilia  ejusdem  accepta.  Et  idem  repetilur  in  allero 

kl  ne  quis  occ;i5ione  borum  conciliorum  Germani-  concilio  IMacenlra;  postea  babito,  qiiod  esi  in  biblio* 

conim  deciperetur,  Gregorius  VII  (qtiod  in  eodem  D  tbeca  Vaticana ,  et  citatur  intra  ead.  cap.  Statui- 

Microlugo  iiarraiiir)  veterein  Romanx  £cclcsi;p  con-  mus. 

suetudiuein  renovnvit.  De  qua  re  in.  concilio  Glnro*  G.  IIL  ^  Quia  vigilia  :  Hnec  usque  ad  verbum  :  de^ 

roontcnsi  Orbani  11,  C.  1,  sic  staluittir  :    Primum  bent ,  noii  stint  iii  ipso  conciiio  impresso  ex  Bur- 

jejunium  quatuor  temporum  semper  fiet  prima  heb-  cliardo,  eadem  vero  sententia  repetilur  iu  iine  ca- 

domada   quadragesinm ;  seeundum  in    hebdomada  pilis. 


DiST.  LXIVI.  C«  I.  *  Cap.  Pseudoisidorianum,  desnmiuin  ex  lil)ro  Poiitif.  — cr.  Ord.  Rom.  apud  Hit« 
torp.  p.  83,  —  Ivo  Pan.  I.  %  c.  t75.  Decr.  p.  i,  c.  27.  l>i)lyc.  I.  3,  l.  25.  =:C.  H.  *  cap.  54.  Conc.  Mog. 
bab.  A.  813,  in  epilonien  rcdnctum.  -^  Cap.  I.  5,  c.  86.  Reg.  I.  1,  c.  277.  Burcb.  1.  i5,  c.  2.  Ivo  I\in. 
I.  2,  c.  i80.  Decr.  p.  4,  c.  .'>5.  *  Statuimus  :  Ed.  Uas.  ^add.  :  hominibus  :  Edd.  cotl.  o.  =^C.  Hl.  ' 
lukb.  A.  iU22.  —  Burcb.  in  fliie.  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  481.  Decr.  p.  4,  c.  53.  '  setjuenti  hebd.  :  tdd.coll.  o. 
'  comigerii  :  escd.  "  tertin  hebd.  :  cosd.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *  sepiimi  mensis  :  exd.  —  septem- 
bris  meus  :  £d.  Das.  ^®  coutigerit  :  exd,  "  celebrari :  eaed.  **  bab.  A.  i095.  —  Polyc.  1.  5, 
i.  25.  =:=  G.  V.  »•  Serin.  78.  Ed.  Baller.  —  Polyc.  iliid.  '^  absunt  ab  Edd.  Luffdtl.  —  ca:lum 
atfeniieinis  :  Edd.  ci^l).  rcl.  "  (esiivitatis  :  £dd.  coll.  o.  '^  immoderaia  prcesumserit :  eicd.  =  C.  VI.  *' 
Serm*  19.  Ld.  Baller.  -  l»wlyc,  ibid.     »•  add.  :  fratret :  Edd.  coll.  o.. 


Zll 


DEGRETI  PXnS  PWIMA.  DIST.  LXXVI. 


IH 


inense  sepilmo  *\  liiemale  *auiem*  in  lioc ,  qui  est  A  rum ;  aratum  **  templum  in  ignominiam  geniis  o|Ve 


ilecimus»  cel^bramus  **,  intelligeiues  dlvinis  nibil 
vacnum  essc  pneceplis»  elTcrbo  Dei  ad  eruditionem 
iioslram  omnia  elementa  servire »  dum  per  ipsius 
uiundi  cardines  quasi  per  quatuor  evaogelia  itice&- 
sabili  *^  tuba  discimus  quod  et  praedicemus.  et  aga- 
mus. 

II.  Pars^Gratian.  Pnmvm  vero  mensm,quartum^ 
$§piimum  et  decimum,  non  BebriKorum  ratione »  $ed 
noetra  debemng  aecipere,  Primue  entm  men$is  apud 
iHo$  est  Aprilis ,  quartus  Juliu$f  septimus  October^ 
deeimue  Januariui.  In  ^ut^iif ,  et  preetetea  in  quinio 
men$e,  qui  e$t  Augu$ttt$t  quof  fuerit  m  cau$a  jeju- 
ntf ,  Hieronymtts  iii  eommentariis  ad  cap.  8,  ZacAa- 
rtar  exponit^  dicene  *'; 


pressae  a  Tito  Annio  lUifo.  In  septimo  vero  ,  qui 
apud  iios  appellatur  october,  ^sicut  supra  di&lmys/ 
occisus  estGodoIias;  ei  Judxtribus,  ac  Hierusaleip 
reliquiaedissipatx.  'Legamus  Hteremiam*  ".  Mense 
decimo  (qui  apnd  nos  Januarius  dicitur  ,  eo  quod 
janua  anni  sit  atque  principiuin) »  Ezecbiel  "  iq 
captivitate  posilus  audivit  et  cunctus  populus  capti* 
vorum,  quinto  mense  templum  esse  subversum » 
quod  plenissiiue  iu  eodein  propbela  cognosciinus. 
Uoc  est  igitur  omne,  quod  dicitur ,  dies  plaiictus  ^t 
jejuniorum ,  quos  hactenus  babuisiis  in  luctom , 
sciatis  vobis  (quia  cogiiavi,  u^  benetaciam  Hiemsa* 
lein  '*  et  domui  Juda)  in  laetitiain  et  gaudiuqn  el 
solennitates  esse  vertcndos;  ita  duntaxal,  si  verita- 


C.  Vll.  Quate  in  eupradietie  men$ibu$  jejttma  Ux  ^  ^'"  diligatis  et  pacem.  Juxla  anagogem ,  quia  tunc 


tmptfravil* 

Jejunium  quarti,  el  jejunium  quinti ,  et  jejunium 
aeplimi,  el  Jejunium  dectimi  ('M  xocv^O  enim*  sub- 
nudltur  mensis)  **  domui  Jiid»  et  Hierusalein  in 
dies  festos  vertetur  et  gaudium  :  ^veritaiem  tanium 
Deus  quaerit  ei  pacem/  In  boc  loco  nostrorum  *^ 
inulti  multa  diiterunt ,  et  inler  se  dissonaniia,  Et 
yauci$  inlerjecti$  :  }  i.  Cogimur  igitur  ad  llebrxos 
recurr/!re,etscientiaB  veritatem  de  fonle  magis  quam 
de  rivulis  qwerere.  Et  paulo  po$t :  §  %  Jejunium 
quarti  ipensis»  qui  apud  Latinos  vocatur  Juliiis,  die 
»eptima  et  decima  ejusdem  mensis  illud  arbitran- 


jejunamus,  quando  '*  sponsus  auferiur  a  nobis ,  ei 

non  meremur  ejiis  babere  pKesentiam,  quum  rever- 

sus  fuerit  Dominus  ad  nos,el  cogitavent,  ul  bene* 

faciat  nobis,  omnis  trisiitia  vertetur  in  gaudium ,  ei 

fumes  pristina  sermonis  Dei  pncseniia  docirinaru^i 

ejus  et  coelestis  panis  saturitate  peiisal»ilur  ^*. 

III.  Pars.  Gratian.  iVoii  autem  videniur  jejunifl 

quarti  men$i$  po$$e  eelebrari  ante  di^m  penlecostet. 

A  die  enim  dominiaB  re$urrectioni$  ufque  in  die$i$ 

pen$eco$te$  non  inducunlur  observanda  iejnnia» 

Vnde  Ambrosius  in  ejusdem  diei  eermane  («^/  .  qui 
$ic  incipit  ^* : 

C.  Vlli.  De  eodem. 


lur  '*,  quando  descendens  Moyses  '*  do  monie  Sina 
ubulas  legis  abjecil  atque  confregit ,  el  juxu  Hiere-  ^     Seire  debet  «  $anclita$  vesira.  Per  hos  quinqua- 
iniam  "  muri  primum  rupti  sunt  civitatis.  In  quin-     ««"^*  dies  nobis  est  "  jugis  et  coniinuai:i  festivitas» 

ila  ut  boc  omni  tempore  neque  ad  observaudum 
indicamus  jejunia  »  neque  ad  exorandum  Deum  ** 
genibus  succedattius  *\  Et  infra  ;  §  i.  Insiar  *• 
ergodominic»*'  lota  quinquaginta  dierum  curricula 
celebraniur,  et  omnes  isii  dies  velui  dominici  depu- 
lanlur.  Resurrectio  enim  dominica  ^^  est.  Nain  io 
domiiiica  resurgens  salvator  reversus  ad  homines 
est,  et  post  resurrectioneui  tota  quinquagesima  cum 
bominibus  tommoratus  est.  ^qiialis  *'  ergo  eorum^ 
uecessarium   ul  essel  fustivitas ,  quoniui  acqiialis 


i  primum  rupti  sunl  civitatis.  in  quin- 
to  **  mense,  qui  apud  Latinos  **  appellatur  Augus- 
lus,  quum  propter  exploralores  terrae  sanciae  seditio 
orla  essei  in  populo,  jussi  sunt  montem  non  ascen- 
ilere,  sed  per  quadraginia  annos  Ungis  '*  a  terra 
eancla  '^  circumire  dispendiiS|  ut  exceptis  duobus, 
Cbaleb  *'  ei  Josue ,  omnes  in  soUtudine  cadereut. 
In  boc  mense  et  a  Nabucbodonosor  '* ,  et  mulia 
posl  saecula  a  Tito  et  Vespasiano  templiim  Hieroso- 
Jjrmis  ineensum  esl  atque  desiruelum;  capta  urbs  ^ 
Belbel»  ad  quam  multa  miliia  confugerant  Judaeo- 


NOTATIONGS  CORUGCTOdUM. 

C.  VIII.  B  Scire  debet  :  In   muliis  mannscriptis  D  pnccedenlis  capiiis,  atqua  tta  legendnm:  Vnde  Am* 

exemplaribus  a  capiie  Jejunium  ,  usqne  ad  cap,  bro$iv$  in  ejusdem  diei  $ertHone  LXl ,  qui  incipit : 

Po$t  Pa$cha  ,  in  aliquot  etiam  usque  ad  ultimuiu,  3^t>e  debet  $anciHa$  ve$tra ,  ac  dcinde  subjungen- 

nulta  esi  distinaio  capitum.  Tanquam  enim  unico  dum,  Per  ho$  quinquaginta  ^  elc.  Suo  eniin  modo 

contexlu  contiiienturmullaeauctorilates  aGratiauo  aptavil  tmnc  locuni  Gratianus.NamapudB.AiB* 

•  Ciiai£,  Ideo  verba  jsu  :  Scire  debet  $anctilas  ve*  brosium  paulo  a'.iter  babetur. 
#ira,coh«reot  cum  extremis verbis  Graliani  .id  Oueqn 


DiST.  LXXIV.  C.  VI.      »  septembri  ;  Ed,  Bas.     "  ceUbremus  :  Edd.  coll.   o.      "   ince$$abiliter : 
orig.  atlanien    in  homilils    Pauli   diaconi    el    in  cd.  prinia  opp.   Leonis  M.  legilur  ul  apiid  Gra- 

liaiium.  •*  Polyc.  ib.  =  C.  VU-  "  abest  ab  P«ld.  coll.  o.  pr.  Bas.  •*  ve$lrorum  :  Edd.  Arg.  B:is 
^  arbitramur  :  Edd.  coll,  o.  pr.  Lugd.  II,  Ul.  Antw.  »*  Exod.  c.  54.  »'  Hier.  c.  S4. 
••  add.  :  rero  ;  Edd.  coll,  o.  *•  no$  :  eaed.  »•  longtu$  :  eaeal.  pr.  Lugd.  II,  III.  Aiitw.  »• 
adterram  s.  :  orig.  ••  Num.  e.  14.  •»  4  Reg.  c.  45.  Hier.  c.  59,  et  41.  »*  capla  urbe  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Lujsil.  II,  Aniw.  »•  seqiientia  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugd.  II,  III.  Aiitw.  desiderantur.  ••  c. !».  »'  E»ech. 
c.  35.  ••  Israel :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugd.  II.  III.  Aiilw.  •*  Joan.  c.  16.  *•  compen$abitur  :  Edd.  coll.o. 
^  Tribuilur  senno  Isie  Maximo  faurinensi,  Bibi.  Patr.  (Ed.  Lugd.)  t.  $,  p,  2».  =  C.  VIIL  ♦•  esse  : 
Pdil.  coll.  0.  pr.  Lugd.  II,  III.  Antw.  "  Dominum  :  Edd.  coll.  o.  *•  tttccirfamii»  ;  orlg.  —  Edd.  Lugd. 
11,  III.  Antw  *•  aJd.  :  Ad  :  Edd.  coll.  o.  ♦•adJ.  :  resurrectionis  :  eaed.  "add. :  dies :  ib.  *•  i 
m»m;  ergo  :  Edd.  Nor.  Ven.  I,  II.  Par.  Lngd.  I.      *»  add   :  dierum  :  Ed..  Lugd.    II,   III. 


2"'5  DKCRKTI  PARS  PIUMA.  DIST.  LXXVII.  >  57|p 

«6U**el  saneittas.  •Sle  enim  disposuil  Domiiuis  ,  A  erclesianiinalislinentiaBrlgoreiiiprandiisrelaxaYcrii, 

«t,  sient  ejiis  passione  in   qiiadragestm:B  jejuniis  lamen  si  (|iii  "  monachorum  vel  clericorum  •»  jeju- 

contrislareifiur,  ila  ejiis  resurreciloiie  in  quinqua-  nare  cupiunl,  non  sunt  proliibendi,  quia  Anlonius 

gesimae  fcriis    lalaremur.*  Non    igilur  jcjunamus  el  Paulus  et  celeri  Palrcs  aniiqui  eliam  liis  diebus  in 

iu  "  qninquagesirtia  .  quia  in  lils  diebus  nobiscum  cremo  legumur  abstinuisse,  iieque  solvisse  abstineo- 

Doininus  commorator  ".  Iiem  in  Apologia  David  •• :  Uam  ,  ni«>i  tantum  die  domiiiico. 
Ilunc  numerum   (quinquagesimum    vidclicei)  laeti  C.  XI.  De  eodem. 

celebramus  post  Domini  paASionem,  remisso  culp»         Item  Ilieronyrous  ad  iMcinium  •* ,  ep.  IX  JUII.  •• 

loiins  debito,  chirograplio  •*  qooqiie  evacuaio,  ab  Uiinam  omni  tempore  jejunare  possemus,  quodin 

oiHni  nezo  liberl,  et  suscipimus  advenientem  in  nos  Actibus  apostolorum  diebus  ••.  pentecosles  et  die 

graiiaro  Spiritns  sancii;  die  pentecostes  vacanie  ••  dominico  apostolum  Paulum  et  cum  eo  credeotes  fe- 

jejiinio  ians  dlcltur  Deo  ••,  Allelula  cantatur.  cisse  legimus.  Ei  infra  :  Nec  boe  dlco,  quod  domi- 

Cratian.  Necessario  ergo  ecclesia  constituU ,  ut  nicis  •'  diebus  jejunandum  pntem ,  el  conteiU*. 

vost  diem  penteeostet  jejunia  eelebrenlur.  Sed  quod  quinqu.igin(a  •»  diebus  ferias  ••^uferam  ;  sed  una- 

in  illU  quinquaginta  diebus  jejunandum  esse  nega^  quaeque  provincia  abundei  in  suo  seiis^u ,  ei  pr»- 
eirr,  ex  observanliw  necessitate  intelligitur.                 B  cepu  majorum  '•  leges  aposlollcas  arbilretur  »*. 

i'nde  idem  Ambrosius  in  ejusdem  diei  sermone  LX ,  C.  XII.  Sabbato  wagnopost  horam  baptismi  episcopu^ 
qui  sic  incipit  '^:  valet  ordinari, 

G.  IX.  De  eodem.  lUm  Pebglus  Papa  tteiro  Episcopo  Voleniino  '*.  - 

Nosee  credo  ^  ws  fratres.  Nou  ••  minore  laplilia         Dilectionis  tuae  scripla  suscepimus ,  qiiibus  signi- 

ceiebramus  diem  pentecostes ,  quam  sanctum  •*  ^cas  Latinum  ecclcsiae  Grumentinae  diaconum  ad 

pascba  cnravlmus.  Tunc  enim,  sicut  modo  fccimus,  episcopalum  Marcelllonensis  ecclesia-  sive  Glu^i- 

jejunaTimus  sabbato ,  vlgilias  celebravimus ,  oratio-  t^nae  *•  ab  omnibus  fuisse  eleclom ,  quod  jam  anto 

nibus  pemoctantes  ••  insiitimus  :  unde  necesse  esl»  boc  tempus  retulisti;  et  jossimus,  ut  ▼enket,  cre- 

&iinilem  observantiam  •*  similis  laeiitia  subsequa-  denies  eos  de  persona  ejusdem  ab  episcopo  suo  di- 

tnr.  missorias  accepisse.  Quod  '^si  modo  lecerunt,  faeile 

Gratian.  Observantia   vero  similis  diciiur  quoad  eum  velociter  ad  urbem  Romam  occurrero ,  ut  s& 

faetum ,  non  quoad  neceuitatem.  Deus  jussecit,  in  sabbdto  magno  post  borain  baplismi 

VmdeUHloTu^lib.l.deecclesiasticisolficiis^cap.l^:  ordioetur.  Quod   si   antc  memoratum    diem  non 

G.  X.  De  eodem.  occuFrerit,  cogelur  usque  ad  quarti  mensis  jejuiii». 

Fost  pascba  us^que  ad  peniecosien  ,  Kcel  tradiiio.  snbslinere  ^*. 


DISTINCTIO  LXXVll.  • 

GRATIANUSl  IJnde  Gaius  Papa  FWict  ej^seopo ,  ep.  un.  in.  extr.  » t 

Bis  temporibus  secvndum  Anacletum .  Zephyrinum,  <?•  >•  ^^"  '""'  ^^^Sl&^^^^        ^''''^"^"*  ""^  *''' 

Geiasium  et  Pelagium  episcopi,  presbyteri  et  diaconi  |||„^|  ^^^  siatuenles  vobi»  et  omitibos  servare 

sunt  ordiuandi,  Melropolilanus  autemjuxta  Leonem  mandamus,    ut  •  ad    ordiues    ecclesiasticos    sic 

ex  presbyteris  ejusdem  ecctesioB  vel  ex  diaconis  op-  a:cendanl  in  ecclesia,  qui  ordinari  nierenlur  :  id 

timus  ordrnetur.  Ex  monachis  autem  vel  laicis  nullus  ^^^  ^    g|  q„js  episcopus  esi^e  merettir,  sit  primum 

nisipergradusecclesite  debetadsummumsacerdoiium  osiiariu»,  deinde  lecior,  poslea  exorcista:  inde" 

pervemre.  sacretur   acolytbus ,  demum  ^  vera  subdiaconos , 

NOTATIONES  GORREGTORUM. 

G.  IX.  ^  Nosse  credo :  Idem  evenit  in  hoe  capiie,  D  eniin  cum  superiorlbus,  prima  sermonis  period^ 
qnoil  io  superiore  eveuisse  ootaium  esu  Gohxret      quasi  iii  suinmam  redacta.. 

DiST  LXXVl.  C.  Vlll.  ■•  est ':  Edd.  coll.  o.  •*  add.  ;  har  :  Edd.  Bas.  Logd.  II,  III.  ■»  commora- 
tns  e$i  :  Edd.  coll.  o.  ■•  c.  8,  ■^  chirographoque  :  Edd.  coll.  o.  cf.  Coloss.  c.  i.  •■  vacant  jejuma  : 
luld.  coll  o.  ■•  ad*l.  :  et  oratio  :  eaed.  pr.  Arg.  ■'  Ambrosii  iiomen  in  Edd.  coll.  o.  omissuui  ^t. 
=  C.  IX.  ■•omanoii;  Ed.  fias.  ■•  di>m  •.  p.  ceiebrare  c.  :  Edd.  coil.  o.  *^  pernoctanter  :  Ed. 
lUis.  cnro  orig.  •»  nmiiis  obs.  simiieni  Imt.  subseau.  :  orlg.  =  G.  X..  •■  ii*  quis  --  cuptt  . 
eIm.  eoli.  o.  ••add.:wnatcorMm:ib.  =:G.  XL  '^  scr.  A.  585.-  Ans.  L  4,  c.  U.  Polyo. 
I.  S.  l.  «3.  •■  Lttctamim  :  Bohra.  ••  die  :  Ed.  Bas.  "  festivis  :  Edd.  col.  o.  ••  ^P^i^  ' 
orit!  ••add.  :  ei  jo/uniitiaief  :  Edd.  coll.  o.  '•  add.  :  et  :  Ed.  Bas.  "  arbitrentur  :  Ed.  Nor. 
—  srfrifreiNiir  ;  Edd.  Ven.  I,  II.  Lugdd.  Par.  =  G.  XIL  "  Ep.  inoerli  lemporis.  —  Ans.  I.  6.  c.  59  («il). 
PoItc.  I.  «,  t.  45.  -  cf.  D.  63, c.  14.  -  Pontino  :  Edd.  Lugd.  IL  ^  Bohm.  "  Clusttanum  :  Ed.  Arg.  — 
C^Mtiilamr  :  Ed.  Bas.  —  CusUinatium  :  Ans.  '*  Vnde  vei  nunc^  sUut  dicis  eum  concordtter  ab  omtMus 
fleetum^  et  fuhit  ei  jacri  canones  coniradieunt^  et  ab  episcopo  ejus  dimissoriam  accipiunt ,  factle,  ctc.  :  Aus.  # 
"f«*fiV«F^:  Edd.  coll.  0.  pr.  Par.  Liigdd.  —  Bohm.  ra^  u.^       r.M   t^ 

DiSTrLXXVII.  C.  1.    »  Capul  Pseudoisidorianum,  concinnatum  secundum  libr.  ponlilicalem.  —  toii.  ir.. 
p.  p.  i,  t.  itt,  c.  i.    "  add.  :  omnes  :  Edd.  coH.  o.    ■  delmle  :  Ed.  Bas.    *  deiude  :  Edd.  colL  o. 


375  DEXftETI  PARS 

«leinde  *  diaconus ,  ei  posiea  presbyler » et  exinde  » 
fci  merelur,  e^iscopos  ordinelur. ' 
Vnde  Zosiiiius  Eptsr.  urbh  Romm  att  ad  Besffchittm^ 
episU  /.  cap,  3.  *  . 

€•  II.  Qum  intervaUa  temporis  in  nngulis  gradibus 
sertanda  sint, 

In  singulisgradibus  liaec  tenpora  suntobsenranda , 

si  ab  infanlia  «  ecclesiasticis  miaisteriis  nomen  de- 

derit »  ut  ioier  lectores  ct  exoreistas  quinqoeiinio 

teiiestor»exiiMie  acoiytbqs  vei  subdiaoonus  quatuor- 

decim  '  auuis  fiat »  et  sic  ad  benedictionem  diaoo- 

oatiis,  si  merelur »  aecedat ,  In  qoo  ordine  quinque 

annis,  si  inculpate  se  gesserit,  bsrere  *  debebit. 

Esinde  *  suiTraganlibus  stipendiis ,  per  tot  gradus 

datis  propris  fidei  documcnlis  ,  *  presbyierii '  sa- 

cerdoiium  poierit  promereri ,  de  quo  loco » si  etim 

exaclior  ad  bonos  mores  viia  perduxerit ,  summoio 

pontlOcaiom  sperare debebit.  Et  infra :  1 1.  Defen- 

sores  eiiam  ecclesiae ,  qui  ex  laicis  fiunl ,  siipra- 

dicla  observatione  leneanlur,  si  ineruerunt  *'.esse  in 

ordiiieclcricalus. 

C  III.  D^  eodem. 

Item  Siricius  Papa  ad  Bimerium  Tarraconemem  , 
episi»  i,  cap.  9.  **. 

Quicnnqiie  ilaque  se  ecclesi»  voverit  ^*  obsequiis 

n  sua  inlantia ,  anie  puberiatis  aniios  baptizari  el 

Jeclorum  debei  miuisterio  "  sociari ,  qui  ab  accessu 

adolescentiae  usque  ad  vigesimum  l>  *^  aetatis  annom 

si  probabiliier  vixerit^  una  tantum,  et  ea,  quam 

virginem  communi  per  sacerdotem  benedictione  per- 

cepil,  uxore  contenius  acolyibus  et  subdiaconus  esse 

dtfliebit  9  pi»sieaque  ad  diaconii  gradum  (  si  se  ipsutn 

primitus ,  continenlia  prxeunte,  dignuni  probaveril) 

accedal.  Cbi.  si  ullra  «  quinque  annos  laudabiliter 

ininisiraverii ,  eongrue  presbyierium  con&equatur. 

Exinde  posl  deceniiium  episcopaiem  calhedram  po- 

terit  adipisci ,  si  lainen  per  baec  tempora  integritas 

vit«  ^  ac  fidei  ejus  fnerit  approbata,  Qui  vero  Jam 


PRIMA.  CMST.  LUVII.  376 

A  aeute  graudaevus ,  i»eUoris  propositi  ceoversatioiiQ 
provDcalus ,  ex  laieo  ad  sacram  miliiiam  perveniro 
fesiinat,  desiderii  sul  /nictum  non  aJiter  obtloebit « 
nisi  eo  qno  bapiizalnr  teropore  siatim  lectorom  aut 
exordstarom  numero  socieiur«  si  tamen  eom  unuiii 
babuisse  vel  habere ,  ei  banc  \irgiBem  accepisse 
consiet  uxorem.  Qui ,  dom  initiatus  fuerit  expleto 
biennio  ,  per  quiuqueimiiim  aliud  acolylhus  d  sub- 
diaconus  fiat,  et  sic  ad  diacoiiatum  **,  si  per  liaee 
tempora  dignus  iiidicatus  fuerit,  pro^ebator.  Eximle 
jam  accesso  temporuui  prcsbyierio  vel  episcopalui , 
si  euro  cleri  ac  "  plebis  evocaverit  *'  eiectio »  non 
immerito  societur. 

C.  iV.  De  eodem. 

Uem  ex  Sexu  Synodo  ,  c.  i5.  '*• 

Subdia^nus  non  roioor  vigiuli  annonim  ordioelur. 

%  I.  Si  quis  vero  io  aliquo  ordine  '*  sacerdoiall 

praeter  constiluia    lempora  ordinatus   fuerit,  de» 

ponatur. 

C.  Y.  De  eodem. 
Jiem  ex  Conciljo  Carthagioensi  III.  c.  A  **• 
Placuit,  ut  ante  vigiuii  f|uiiuiue  annos  aetatis  nec 
diaconi  ordioentur,  nec  virgiues  consecreutor,  et.ut 
lectores  populum  non  salutcnt. 

C.  Yl.  Jf  inon^tts  XX  V.  annis  letitica  non  pretstetur 

benediclio. 

Item  ex  Concilio  Agaibensi ,  c.  16  et  47  **• 

Episcopus  benediciionem  diaconaliis   luinoribus 

qoam  vigiuti  quinque  annorum  peniius  oon  com- 

Q  mittaL  S  i.  Sane  si  conjugaii  juvenes  consense- 

rint  '*  ordinari ,  etiam  uxorum  voiuntas  iu  requi- 

renda  esl ,  ut  sequusiralo  mansionis  cubiculo ,  re- 

iigione  promissa  ,  jiosieaquam  pariter  converbi  fue- 

rint ,  ordineiitur.  {  2,  Presbyterum  *^  vero  vei  epi- 

scopum  aute  triginla  annos,  id  e^t  aniequam  ad  viri 

perfecti  aeutein  perveniat  ** ,  *  et  diaconos  ante  vi- 

ginti  qoinque ,  *  nullits  meiropoliianoruin  ordinaro 


NOTAHONES  CORRECTORUM. 


DiST.  LXXVll.  C.  II.  •  Siab  infantia  :  Priorhasc 
biijus  c.ip'tiS  pars  sommatim  refertur.  Inieger  locus 
sic  lia bet  :  Si  ab  infaniia  ec^lesioMticis  ministeriis 
nomen  dederit ,  inter  lectores  usque  ad  vigesimum 
eetatis  annum  continuata  observaiione  perduret,  Si 
majorjam  et  granda'vus  accesserii.  ita  tumen^  ut  post 
btiptismum  slatim  se  divina  mHitiaF  desideret  mancipari^ 
sive  inter  lectores  ,  sive  inter  exorcistas  quinquennio 
teneaiuTtexinde  acolythus  vel  subdiaconus  quatuor  an" 
tit<,e<  sie  ad  benedictionem^  etc.  Acsaue  inuiioeliam 


pcrvetnslo  Graliant  codice ,  et  apud  Rnbanom,  lib.  i. 
cap.  i3.de  insiiUii.  cleric.  legiuir  :  quatuor  annU^ 
iiun  :  quatuordecim.  Scd  ob  glossaiu  uibil  miiUtum 
^  adililumve  esl. 

C.  III.  ^  Vi<Tesimum  :  in  plerlsque  vetnslis  exem- 
plaribus  ei  Graliani,  et  epislolu;,  atque  apud  Ivuiieui 
le;(iuir  :  trigeiimum  ;  seJ  iii  episiui:i  Zositui ,  qu« 
relata  est  iu  anlecedetile  iioUtione  :  vigesimum. 

•  Uitnt  :  Sic  legiuir  in  omnibus  nianuscriplis  et 
iii.origiuali  ipso.  In  vtilgalis  eral :  inira 


Di<(T.  LXXVII.  C.  I.  *  desunl  In  Ed.  Arg.  *  scr.  A.  418.  --  Ans.  I.  7,  c.  i9.  =  C.  11.  ^  quatnor  : 
orig.  —  Ans.  '  adheerere  :  l£dd.  coll.  o.  *add.  :  vero  :  Ed.  Bas.  **  meruerint  ?  £dd.  colUo.  =C.  III. 
"  «cr.  A.  585.  —Coll.  ir.  p.  p.  i.  t.  36,  c.  iO,  ii.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  91.  seq.  "  vovit  :  orig.  —  Ivo. 
—  E(l.  Bas.  —  voiiiml  ;  Edd.  Par.  Liigiid.  **  oficto  :  £il.  B:is.  —  '^  trigesimum  :  orig.  —  Ivo.  —  add.  : 
snw.  :  Edd.  coll.  o.  '*  add.  :  stias  :  ca^d.  -**  diaconii  oficium  —  promot;eatur  :  CnU.  Ilisp.  "  aut  : 
K<Jd.  coli.  o.  —  aut  clerici :  Eil.  Liigd.  11.  **  edecumaverit  :  ConKtaiit.  ex  codice  Pilb.  et  veCere 
Oiiireniiio  literis  Langobardicis  exnralo.  =C.  IV.  **  ex  synod.  ncyO*  cxrq  bab.  A.  I)9i  -*-  Coil.  tr.  p. 
p.  2.  l.  il,c.  6.  '«  ai^l.  :  «ficro  :  Edd.  coll.  0.  =  C.  V.  **  bab.  A.  397.  — Burcb.l.  9,c.  ii.  Ans.  1.7, 
c.  95.  Ivo  Paii,  I.  3,  c.  30.  Decr.  p.  6,  r.  31.  P.ilyc.  1. 2,  t.  27.  =  C.  Yl.  "  hab.  A.  506.  —  Ivo  Decr. 
p.  6,  c.  565.  "  add.  :  se :  Edd.  coU.  o.  '^  Burcb.  I.  ^,  c.  9.  Ivo  Pau.  1.  3,  c.  S8.  Decr.  p.  ff.  «.  29. 
^  penemant :  CoU.  Uisp.  —  Edd.  coll.  o» 


S77  D£CRETi  PARS  fRIMA.  DtST.  LXXVin.  57S 

pnrsitinai «  ne  per  acUlem  (quod  aliquotie»  evenil)  A  citur  **,  conlinuo  lector ,  Tet  notarius,  aut  cerio 

aliquo  errore  culpenlur.  defensor  elTeclus,  post  tres  menses  exsislat  **  acu- 

C*  VU.  De  eodem^  lyllius  ,  maxime  si  liuic  xtns  *  eiinm  *  suffrngntur  , 

liem  ex  Coucilio  Toletano  IV.  c.  20  '*,  soxlo  meuse  subdiocoui  iiomen  accipint,  nc  si  nto- 

In  vcteri  legi  ab  anno  vigesimo  quiuto  I^evitoe  tn  des(x>couvcrsatiouisboiiesta;quevoluutnliscxsistii^% 

tabernaculo  servire  mandniilur  "  ,  ctijus  auclori-  notio  mense  diacoiius ,  coinpltiloqiie  aiiiio  sit    pre- 

latem  in  canonibus  et  sancti  Palres  secuti  sunl.  Nos  sl>yter;  cui  tainen,  <|uod  ^*  auiiorum  iiiierslirta  fuc- 

ct  divin»  legis,  et  conciliorum  "  pnccepti  imme"  rnnt  coJlatura  ,  san»?ti  proposili  spoiite  suscepia  do- 

mores,  infantes  et  pueros  Levitas  racimus  anle  legi-  cealur  praestiiissc  devolio.  §  I.  Si  vero  Iniriis  quis^ 

tiinam  seiaiem  ,  aiite  experieutiam  vila; ;  ideoqiie  piam  ecclesiasticis  esl  agc^regnndiis   officiis,  tnnio 

neulterius  fiat  a  nobis ,  eidiviua  "  lege,  ei  canonicis  solicilius  in  siugulis  ,   qux  superius  coiupreheiisa 

aduioneiiiur  senteniiis,  ut  '*  a  vigiuti  qiiiiique  annis  suut    bujusmodi    decel    exaniiiiari  ^*  |)ersonam  » 

»t:itis  *^  Leviiae  cousecreutur  ,  ei  ea  triginia  pra>-  quantiim.iutermundaHMBreligiosamqueviiainconslai 

sbyiert  ordtnentur.  ^sse  discrimiuis  ,  qiiia  utique  coiiveuienlia  ecclesi» 

C  VIII.  Per  qum  intervalla  temporum  ordinetur  qui  aunisteria  reparanda  ^*  suut  ,  noii  inconveaieiiltbii» 

de  monaclds  in  cledcatum  eligitur.  U  ,neriiis  ingerenda,  Lantoque  magis  quod  sacris apluii» 

Jiem  Gelasius  Papa  ad  Episeopos  per  Lucuniam,  possil  esse  servitiis  in  eorum  quxremtum  est  iusU.. 

epist.  /.  ctip.  3,  ".  .  .  *  ^.  . 

c-  .       ...  .,        •«  ,.    ....  tutis,  quanlum  de  tempore,  fliio  fiieraut^  lioec  as- 

Si  qnre  de  religioso  proposito  ei  »•  disciplmls  mo-  !       .         ,       i-     » i  ^ 

«as.rrialibusen.diu.sadclericulcmunusaccedal»*.  «eq-e-Ja  .  deeerpU«.r .  »   merum  bobcre  rfocea.ur 

i.npri.uis  ejus  Wla  *  pnBleri.is '  acla  "  (e.nporibu.  "^?  «»">'"'"  •  1"*^.  P"*'"""'  «««"««^  »0«  ~": 

•  ^. ;    ,.       .     „          .f.             I   .     -r    .  tulit ,  ne  per  occasmiicni  suppleml»  peiHurie  clerl* 

tnquiralur,si  nullo  gravi  facinoreprobatur  infeciiis;         ..  '      ..         *,..      .      ,. 

^:  *«^..    I    .    ^     I   I    •.  a«  r    .      •  'C»*w  *•  viii»  polius  divinis  cultibus  uilulisso  tion  h^ 

si  secundam  non  babuit  *•  roriassis  uxorein  ,  nec  a  .  .        -     ...      .^     .  . 

..^     ,.  ,             ...         ...          ,    .         ..  gitimx  familiic   Doniiui  computemur  *•  procurassc^ 

marito  reliciam  sorlitus  ostendiiur ;     si  pGeniten-  ^           ..     ^                      ...               i            ^^ 

•:«»  .1   ..  !!•          r    .     •                    •.               II  comi)cndia.  Quorumproiiioliouibussuperanui  metas 

tiain  «  publicam    fortassis   non  gessit ,   nec  ulla  ^             ......                                 . 

.^.^^  ...   ,    .      .,.,  ^            .      .         ......  scxmenses  nibilominussubrogamus,  quoniam,sicnl 

corpons  parle  vttiatusapparet;  si  servih  autorigi»  .  ,..          ■              *.  . 

.„  .^  .           ,         ....     ...                  .    .  dictumest,  distarecouvemt "  inierpersonamdivino 

iiana:  noQ  esl  coudiliont  obiioxiiis;  si«curia!jam  .....        ^.         ... 

»..  I ..  .    ^  -1        II.                     .        .1-.  cultui  deditam  "  ,  etde  laicorum  conversalione  ve-> 

probatur  iiexibus  absolulus ;  si  assecuius  est  lileras,  ' 

sine  quibus  vix  fortassis  ostiarii  possil  implere  mi-     '"cntem.   Qu«  lamen  eatenus  iudnlgenda  cred)di-, 
nisteriitni.  "'"^  ** ,  ut  ecclesiis  '  ab  liac  occasione  cessantibus 

C.  IX.  De  eodem.  C  canonum  palernorum  veius  forma  servetur. 

Jlem  eodem  copiie  ei  sequenti  "^.  — 

JJoiiacbtts  «  vero  noviiius  moruiii  boncstate  ful- 

DISTINCTIO  rXXVIIl. 
GRATIANUS.  nullo  modo  presbyier  ordinetur ,  etlanm!  valde  til 

Qua  vero  ,f^^^///J';^^^^  ,  Boni.     ^'S"^''        (^.  „.  jp,  ,^,«.  p^lea.  . 

f.icius «  Papa  •  dffinmt  ,  diceiis :  .,,.».......      ^  .       . 

Item  \n  NoveIIi9  iii  Aullieniica  de  tanctist.  ^ytecopn 

C  I.  Anuannos  XXX.  pre^byler  »o»  crdmetur.  lCUrU,».,pudJ,lian.Antec.con»tU.  CXY.c.\9*. 

Si  quis  triginta  xtalls  sux  annos  non  impleveril ,  t  Nemo  presbyier  consecrelur,  qui  minor  irigint.'! 

NOTATIONES  CQRRECTORUM. 

C.  Vlll.  d  Si  ptBnitentiam  :  Hinc  usqtie  ad  flnem  minisieTia.renoventur^qutiieitneiiis  Dto  propitio reoi* 

idtiiiasunl  cx  epistola  ipsa ,   ut  luelius  percipiatur  tuttsJnecctesiasticisgmdHntssubroqandisefiuonump^  • 

m'xus  scqiieulis  capiiis.  Nain  post  verbuin  :  miiiM-  ternorum  netusformHservetHr.neccontra  eosHlln  w-  • 

lerium  ,  cotitiiienler  apud  Gcfasium  seijuitnr  :  ui  si  tione  prwvaleat,  quod  pro  eccidentis  defectus  remedi^  • 

i./jo:ywi6us,  quce  sutu  prcedicta ,  fuUiturf  coniinuo  providelur  ,  non  wi^rsus  scita  mnjornm   nova  iege 

iecior^  etc.  propoiuiur,  ceteris  fcclesiis  ab  hae  oeeasione  cessnn* 

C.  4X.  •  Monachus  :  Quomodo  liic  iocus  in  ori-  D  tibns  .  <7iiri«  non  simili  elade  vasitiios  prisiinam  fa^ 

giiMiU  babeal,  proxima  supcriore  tiotatioiie  indicaUmi  ciendis  ordinaiionibus  coHvenii  lenere  senieHiiam. 
esi.  DisT.  LXXVIII.*  /^m/V/fin*  : Celcri  coildciores  i 

'  Ecelesiis  :  llaec  mullo  pleniiis  a  Gelasio  expo-  ci«ant  ex  decrelis  Fabiani.  Cxstat  aptid  Martinum 

nnntnr  :  Ut  iliis,  Inquit ,   ecclesiis  quibus  iufeita-  Bracarensem  episcopwm    iii  capilul.   gr;cc.  synod. 

«Ofie  bellorum  vei nulla  penitus,  vel  exigua  remanserunt  c.  20,  ex  Neocxsarieus.  c.  f  1 . 

DiST.  LXXVII.  C.  VIL  "  bab.  A.  653 Burch.  I.  %  c  12.  rvoPan.I.  3,  c.  31.  Decr.  p.6,  c.  54.  Polyc 

1.2.  U  27.  "  prascipiuntur  :  \\o.  —  jubeniur  :  Edd.  coll.  o.  "  projcepiorum  canonum  :  eajd.  "  divwo!  leiju: 
orig.  —  Ivo.  "  sed  i  ib.  •*  add. :  suce  :  Edd.  coll.  o.=  C  VIII.  "  scr.  A.  494.— Ivo  Docr.  p.  5,  c  14o. 
« :iil<l.  :  de  :  Eild.  coll.  o.  »*  accedit  :  e.Td.  ante  acta  :  Edd.  Liigd.  II.  AiUw.  -  acta  temporibus  :  Edd. 
«•nll.  rel.  »•  kabuerit  :  Edd.  colf.  o.  r=  C.  IX*  "  Coll.  tr.  p.  p.  1  •  l.  46 ,  c.  12.  "  si  —  futciiur  :  Bohm. 
••  fiai  :  Eil.  B.1S,  ''^exsistat  :  Eild.  coll.  o.  *'  quot  :  eapd.  **  examinare  :  e:ed.  *'  depnianda  :  ea;d, 
*^  fuerint  i  e;ed.  *•  clericatus  :  eajd.  **  computentur  :  Edd.  Arg.  Bas.  *'  credimus  :  Ed.  Bas.  —  Debet :, 
KJd.  coll.  rel.    **(/edica/anf  :  Edd.  coll.  o.     ''*  credimut :  e«d.  ,    .  ^       .iv 

DisT.  LXXVIII.  C.  f.  *  Rcgiiio  in  app.  4,  c  39,  ( :  ex  can.  orienl.  antiqn.  Palrum).— Burcli.  T.  2,  t.  ij. 
Ivo  Pan.  1.  5,  c  29.  Dccr.  p.  6,  c  50.  rc!yc.  I.  2,  t.  20  ( :  exdccrelis  Fabiani).  =C.  IL  *  Polyc»  .  2> 
1.27.  ^  1  f  \ 


383  .     DECRETI  PARS  PRIMA.  IHST.  LUX.  ISI 

csrJinalibiis  "cpi«copis*>*  cum  **  religiosis  ei  Detim  Ji  norii,  uLde  sui  electione  iiiecessorjs,  nt  snpft  ^la^ 

cuil,  non  possit  anie  decernefe»  si<|ui4tem  in  umn» 


f tmcniibns  clcricis  et  laicis  invasorem  eiiam  '^  cuin 
anaiheinqle  ct  liumaim  anxiiio  cl  studio  a  scde  apo- 
slolica  n*pcll('re,  ^  ct  qnem  digiium  judicaverint 
pr;r|>(int're*  ".  Qtiud  si  boc  intra  Urbem  perdcere 
iicquiverini,  iiostra  ''  aucloriuie  apostolico  con- 
giej?;ili  iii  loco  ",  qni  •*  ei^  |>lacuerit,  eligant  •■ 
'queiii  (rtgiiiorcm  ct  uliliorem  aposlolicsc  sedj  per* 
sp(!\erini',  coiiccssa  ci  ancxoriiate  regcndi  ct  dispo* 
iieiiili  rcs  ct  nliiitalem  SAiicue  ftowaiias  ecclesiae, 
^sccnndiini  quod  ei  uielius  vidcbi|ur%  jiixta  qna- 
litatcm  leuiporis,  quasi  *  jam  oniiitiio*  intbroniza- 
tus  sit« 

V  Pars.  Gralian.  EieciiQ  vero  iUnuifd  JPoMfl/Sdf 
cum  deliberttlioiie  prtedcecMioris  fieri  debet, 

Vnde  SymmadiHS  Papa  ait  \n  Sunodo  ilomana, 

C9p.  4   ^. 

C.  X,  Si  Pnpa  ds  eieciiona  eui  tncciuorU  anla 

deceniere  non  poiueriu 

Si  transiius  PaiKe  *uuod  absit*  !  iooplimUis 


t()lius  iiicljnaverit '^  ecciesiastici  ordiais  eiectio» 
cousecretur  electus  eplscopiis*  Sl  atitem,  iit  ieri 
solct,  studia  coepcriut  esse  diversa  eoruin,  fle<|«ii« 
bus  certamen  cmerseriif  viucat "  senleiitia  pkiii* 
inorum  :  sic  (ainen,  ut  sacerdotio  careal»  qni  capiot 
promissioiie  non  recio  judicio  de  elecUoae  decra* 
vcrit.  Synoiius  dixit :  Placei^  etc.', 

Yi.  Pars.  Gratian.  Sicul  eupra  monitraium  e$i  ^ 
electio  Mummarum  sacerdoium  a  Cardinalibus  et  re* 
ligiosis  clericis  fieri  debet :  eteclio  vero  eorum  judido^ 
diwto  reservata  est, 

Vnde  Aiiacietus  Papa  ait  ad  Episcapoi  Ualim^ 
episL  «••: 

t.    G.  Xi.  SiMUNoram  Ponlificnm  ejeciionm  dH 
OomiuHs  resertaeU. 

Eyectionem  vero  *^  suimiiorum  '  saecrdoliim  sibl 
Domiiius  reservavii,  licct  eiectioiiem  eorum  bonit^ 
sacerdottlnis  et  spiriiualibus  populis  concessisset. 


GRATfANUS. 

!•  Pars.  hoca  vero^  in  quibus  prxmates^  palriarchctg 
ofthiepiscopit  episcopit  presbijteri  suiit  ordinandi^ 
hwc  sunt  secundum  Lncium  Papam^  et  Clementem , 
afifue  Anacletum. 

Ait  enim  Lucius  Papa  • 


BISTINCTIO  LXXX.    . 

eihnbset  prini  Oaraines  eorom  atqne  primi  legiis 
doctores  erani,  episcoporum  prlmates  poni  vel  pa« 
triarclias  B«  Peirus  prxcepit,  qui  reliquorom  epl* 
scoporum  causas  cl  majora,  ^quoties  necesse  foret,* 
negotia  in  fide  agitarent.  Et  paulo  post :  {  1.  In 
iliis  autem  'civilatibus,  *  in  quibos  dudum   apud 


C.  I.  In  quibus  locis  primates  rel  patriarch<g  de^     ^  pradictos  *  erant  arcbiQamines ,  qiios  tamen  mi 


beant  ordinari. 
Urbes  et  loca,  quilMiS  primates  pra^sidere  debeni, 
non  a  modernis,  sed  ^eiiam*  inulUs  ante  adventum 
(bridti  sont  siatnlas  lemporibus,  qtiarum  primates 
ctiam  geiiiiles  pro  ninjoribus  ^etiani*  negoiiis  appeU 
hiijaiit.  §  i.  Iii  ipsis  vcro  urbibus  posi  Cbrisii  adven* 
ttim  nposioli  ct  successores  corum  patriarclias  vei 
priiiiaici  posueruiit»  ad  *  quos  cpiscoporum  nego*. 
tiay  salva  iii  oimiibus  apostolica  auctoritate,  ci 
inajores  causae  post  aoostolicam  sedem  suiii  refe« 
renduD. 

C.  II.  De  eodem. 
Item  Ctcmens  Pnp:i  ad  Jacobinn  epist,  I  *• 

In  iilis   vero  civiiaiibtis ,    iu   quibus  oliin  apud 


nores "  tenebant  quam  memoraios  primaieSf  arcbi^ 
episcopoa  institoi  prascepit.  Et  infrm :  {  %  In  siib* 
guiis*  vero  reliquis  civitotibus  siugtilos,  ei  mmi 
*bino8,  vel  ternoe  aot*  plures  cptscopos  consliuii 
praecepit»  <}oi  'non  primatum  ',  aot  arcbiepiseopo* 
rum ,  aul  ineiropolilanorum  noniine ,  quia  lua- 
tres  eif  itaium  non  tenent,  sed*  episcoporum  ism^ 
tum  vocabuio  potirentnr;  quoniam,  nec  Inier  ip- 
sos  *  apostolos  par  Institutio  fuii,  sed  unos  omoibos 
prjcfiilt. 

C.  ill.  De  eodem. 
Jtem  Annclelus  episf.  //i,  cap.  S*. 
Cpiscopi  non  in  caslellis  aut  modicis  civitalibus 
debenl  consiiiui,  scd  presbyteri  |)er  castella  et  ino- 


NOTATIONES  COURECTOUUM. 

C.  11.  '  Siinimorum  :  Scqnclialtir  :  Poniificum  rel  D  neque  in  originaii,  neqiie  aptid  Ivonem,  iieqoe  iii 
iacerdotum.  Sul/^iu:  smii  dme  priores  voccs,  quia      vclnstis  Gratiaiii  esLemplaribus  iegunttir. 


DiST.  LXXIX.  C.  IX.  •»  desidemliir  apnd  Atis.  ••  cftm  aHis  Deum  limentibus  :  Ans.  —  Edd.  coll.  oj 
•»  t//Miii  anailiemaiizare  et  hum.  auxilio  a  sede  ap.  pellere  :  ib.  »■  reponere  :  Ans.  ••  abest  ab  Ans.  • 
add.  :  extra  urbem:  Ans.  — Edd.  coll.  o.  *^  quo  :'ib.  ••  electionem  \aciant  concessa  elecio  :ib.  ■  ••  bnb. 
X,  499.  —  Ans.  I.  6,  c.  i.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  2.  Detisd.  p.  i.  Polyc.  I.  1,  t.  4.  =C.  X.  •*  conveneriii 
Ivo  —  Edd.  coH.  0.  •■  contincat  :  ib.  el  ap.  Ans.  ••  Cap.  Pseudoisidorianum.  —  Ivo  Decr.  p.  5, 
c.    258.  =  C.  XI.     •'   abcst  ab  Ed.  Bas.  .  ._       ^  , 

DiST.  LXXX,  P.  I.  Mnep.  2.  (Pscndoisidoriana)Siephani  cadcm  habentur.  —  Ans.  I.  6,  c.  il5.  =  C.  L 
•  ex  cp.  Sixii  III.  ad  syiiod.  ThessaIon.=  C.  II.  •  Desumtum  esl  hoc  caput  ex  bis,  quae  Pseudoisidorns  cp. 
Clcnieniis  a  Rufliio  laiiniiale  donataj  cognoscitiir  atljecissc—  Burch.  I.  i,  c.  155.  Ans.  1.  6,  c.  iiO.  Polyc. 
1.  2,  t.  22.  *  add. :  ethntcos  :  Edd.  coll.  o.  •  add. :  esse  :  e«d.  •  cf.  conc.  Nic.  c.  8.  *  verba  asteriscia 
inclusa  aptid  Ans.  pariter  iion  leguntur.  *  secundiim  Isid.  llisp.  in  ep.  (spuria)  ad  Eugenlitm  Tolosanuni. 
=C.  iil.  •  Cnp.  Pscudoisidorianum,  ciijus  lons  Zachariae  P.  ep.  ad  Boniracium  repertus  cst.  —  cf,  conc* 
^ic.  c.  4.  --  Burcb  I.  1,  c.  4.  ivo  Dccr,  p.  5,  c.  58^  5^. 


m  BECIIGTI  PAUS  PMMA 

dicAS  clTltates  atqne  Titlas  debeni  ab  episcopis  ordi«  A 
iiari  et  ponit  singiili  lainen  per  singiilos  liiulos  siios. 
Ei  **  episGopiis  non  ab  uno,  sed  a  pluribus  debct 
episcopis  ordinari,  el,  ut  diclum  esl,  uon  ad  niodi- 
caiii  civitaiero,  ne  viJescat  nonicn  episcopi,  sed  ad 
hoiiorabilein  ^urbem*  tilulaiidus  el  denomiiiandiis 
est.  Presbyler  vero  ad  quaiemcujiqiie  locum  \el  " 
ecclcsiam  in  eo  constilutam  est  pncficieiidus* 
C.  IV.  Di  eodem. 

liem  LeoPapa  ad  Epiae^  Africw^  episl»  LXXXV^ 
c.  2  ". 

Hlud  sane,  quod  ad  sacerdolalem  perlinet  digniln- 

teni,  iuier  oinnki  volumus  canonum  slaluta  scrvari, 

ul  uoii   in  quibuslihet  locis,  neqiie  quii>tislibet  ca- 

stellis,  cl  ubi  anie  non  rueruiit,  episcopi  consecren- 

lur,  qiium,  ubi  minores  sunt  "  plebes  niiiioresque  B 

convenius,  presbyterorum  cura  sufficiat;  episcopalia" 

autem  gul)enincufa  iion  nisi  ^^  majoribus  populis  et 

rreqoentioribuscivitaiibus  oporteat  prxsidere,  ne, 

qnod  sanctornm  Palruro  divinilus  inspirati  decrela 

Yeiuerunl »  Ticulis  et  possessionibus ,  vel  obscu* 

ris   et  solitariis  municipiis  tribualur  sacerdoiale 

fastigium. 


DIST.  LXX11.  S%t 

C.  V.  De  eoiem. 
Jtem  cx  .Conc:Iio  Lnodicensl,  c.  57.  *^ 

Non  debero.  ,in  vicis  et  villis  episcopos  ordinari» 
scd  visitalorvs  *,  id  ost  qui  circiiiitcaiil,  coiisiiiui; 
bos  autem,  (|iii  aiilchuc  **  onlinali  suni,  nihtl  agerc 
censeinus  sine  conscieniia  eplscopi  civiialis.  Simili* 
ter  etinm  "  presbytcrt  niiitl  siiie  praecepto  et  cousilio 
episcopi  aganl. 

If.  Pars.  Gratian.  Sedee  autem  ephcoporum  ncn 
iongo  rnterrnUo  debenl  dhjungi,  ut  ad  eontecrnixonent 
9ui  comprovincialii  tiue  diffivuUate  po$$int  occurrere. 

Vnde    Gregorius    Augnsfino    Ancjhrum    Fpiscopo , 
resp.  8.  *■  :  ' 

C.  VI.  Episcopalet  sedes  non  longo  interxallo  a  te 
debent  disjiingi, 

Fratcrnitalem  luam  lU  vohnniis  *iii  Anglia  *  epi- 
SCOpos  ordinare,  ut  ipsi  sibi  opi.scopi  longo  inlcrvaJlo 
roinime  disjunpnlur,  qiiatenus  nulla  sil  nccc&sitas» 
ut  in  ordinationc  ^alicujiis*  episcopi  conveiiirc  iioii 
possint.  Nam  episcoporuiu  oniinalio  siiie  aggrcgaii* 
tribus  vei  quatuor  episcopis  fieri  noii  "  debol. 


GBATJANUS, 
L  Pars.  Ba*c  de  ordinandis  el  ordinatoHbm  atque 
de    singulorum   graduum  distittclionibus  et  officiis 
dixitse  nos  sufficial,  Verum  quia  adquanlnlum  diffu 


DISTINCTIO  LXXXl 

auicm  est  peccaium  grave,  accusattone  et  damna« 


tionc  digiiissimum. 

II.  Pars.  Gralian.  Quolibel  iiaquehorum  implicatus 
ordinari  non  debet;  vel  ti  jam  ordinalus  anie  lempus 


ains  in  his  immorali  sumus^  quadam  prtecedentibus  ^  ret  pott  lempui  tua:  ordmniiouis  aliquid  eorum  ad 


eohcerenlia  sub  epitogo  ad  memoriam  tubjiciamut 
Debel  ordiuandut  in  epitcopum  (ut  Apotlotut  *  tcribi') 
etse  sine  crunine»  id  est  $ine  peccalo  morfa/t,  quod 
MM  sotum  de  episcopOf  sed  etiam  de  quotibet  eleeto 
etd  tdiqmam  prwposituram  ecctetiO!  oportei  imetlifp^ 

Vnde  Augustiaus  uribit  traetatu  XLL  ad  cap*  & 

Joanuit  *  : 
C  L  Sine  crimine  et  gravi  peccalo  debei  ette  qui 
ordimtur  epitcoput. 
Apostolar  Paulirs,  quando  elegit  ontifiandos  tcI 
presbyteros,  tcI  diacmtos,  ei  quieunque  ordinandus 
est  ad  praeposituraro  ecclesis,  noii  ait :  Si  qult  tine 
peccato  est  (lioc  eniin  si  diceret,  uinnis  Iioiho  repro- 
iMireiur»  nullas  ordinaretur),  sed  ait  :  Si  quis  tine 
crhmtu  ett:  sictit  esl  lioroieidiuin,  a<lulteriiim  *, 


mititte  convincilur,  tutcepii  grndut  officio  privabilurm 

Unde  Syiiiinaihus  Papa  ait  '  : 

C.  II.  Moniiorit  pertonam  non  recie  tutcipit^  qui 
verbit,  non  operibut  doceL 

Nemo  recte  inoniforis  personam  suscipil,  ntsl  qui 
aclibus  snis  crrata  coiideninat,  et  aiuorem  iiiuocen* 
liac  conTersationc  dcmonslrat. 
C.  Ul.  Careat  ordine^  quem  pra^tlal ,  qui  irtdignum 
tubtimare  uon  metuit. 

Jtem  CosIestinHS  ad  Epitcopos  Galtiw,  epitt,  il.  c«  5.  * 
Tantis  Daniel  gravalus  lesiimoiiiis,  tanta  faeino- 
ram  accnsatione  pulsatus,  sacranim,  ut  dieiiur,  vir- 
i^inum  pollulus  Inceslu,  episcopus  assoritur  ordiiia- 
tiis.  £l  ^,  ut  in  nostri  libellis  scrinii  conlinciurt. 
quoruro  ad  vos  quoque  cietnplarla  direxinins,  in 


aliqiia  iiiiinunditia  roniicationis,  rurium,  frnus,  sa-  D  pontificii  digniiatem  hoc  leinpore,  quo  ad  causam^ 
crilegium  et  cetera  bujusmodi.  Iiem  ^:  §  I.  Crimen      diceudam  niissis  a  nobis  lilcSs  vocabaLur*»obrep>ii. 

NOTATIONES  CORIiECTORUM. 

DfST.  LXXX.  C  T.  >  Sed  miiatoret  :  In  codice  gncco  Impresso  legitur : «  vs^^  Tcvrficc,  in  trlbus  aii- 
teiu  manuflcripiis  ;  iOOA  irc/)M^ivTcc;. , 


DiST.  LXXX.  C  nL  ^  Bpisc^  vefo :  Edd.  coll.  o.  "  in  eo  conuiiuim  eectetiK  :  C  (d.  cidl.  o.  =::  C IV. 
» Eti.  \%  (k*.  A. UG.)  Ed.  Baller.-  Burch.  1. 1«  e.  52. Ivo  Decr.  p.  5,  c.  i07  ei  lid.  Poiyc.  i.  2,  t.  V*. 
"fiiK  :  Etlil.  coU;  o.  '^  add.  :  tn  :  esd.  =  C.  Y.  **  bab.  iuler  A.  347  ct  581.  ^*  ante  ad  hoc.  E«l(l. 
cu  L  0.  "  antem  :  e»d.  *•  £p.  64,  (scr.  A.  601)»  L  il.  Ed.Maur.  —  cL  c.  4.  D.  S.  —  Paiu  \.  5,  e.  Ili. 
=  C.  Vk     '*  nuiiatennt :  Edd.  coU.  o. 

DibT.  LIXXL  P.  I.  ^  ad  TiK  c.  f,  v.  7.  *  Beda  ad  Tit.  I.  1.  =  C.  II.  ^  add.  :  aut  :  Ed.  Bas.  «  cL 
siipr«  D.  to.  p.  m.  'ex  libello  apolog.  Eniiodii  pro  syn.  Rom.  IV,  h.  A.  591.— CoU.  tr.  p.  p.  I«t.  48,  c.  ik 
=  C.  lil.  *  ex  cp.  scr.  ad  Epp.  Vienn.  et  Narb.  prov>  (scr*  A.  4i8.)--*  CoU.  tr.  p.  p.  1,  t«  ii,  e.  <(*  ^  <l 
«1  :  absunt  ab  orig.    *  vocabitur  :  Ed.  Arg;. 


»7  DECRETI  PARS 

Sqcio  nDiniiii  absU  iiijuria  l  Faciliiis  est  *,  iil  liniic 
dignilalcin  lalidaiido  ^ipse'  ainiserii  ordinalor,  qnatn 
eam  obliiieal  ordiiiauis;  cui  convicio  sociabiiiir,  qiii 
tibi  eum  credidil  lar|l(iendo  pontificium  sociandum. 
Qiialis  eiiini  ipsc  sil,  qnisqilis  tales  ordinavcril, 
osieYi(Ht. 

C.  IV.  Non  neipU  ordo  ettle$iaiticui  eum^  qni  iine 
txaminaiione,  tel  poiiea  confeuui  on/fitaliir. 

hem  ex  Concilio  Nicaeno,  cap.  9  ^*. 
Si  qui  siiie  examinaiione  promoit  presbyteri  suni, 
ci  postea  examinati  confessi  suni  peccala  sua,  et, 
qiiiim  coiiressi  (uissenl,  conira  regulam  venientes  " 
lioiniiies  eis  nianus  iiiiposuerunly  hos  ecclesiasticns 
ordo  iion  recipii  '*.  Iii  omnibus  qiiod  irreprchensi- 
Lile  est  sancta  "  derendit  ecclesia. 
C.  V.  Lapsi,  perignoraniiam  ant  contemtuordinantium 
ordinatif  dejiciantur, 

Jiem  ejiisdem  Coiicilii  cap.  10  **. 
Quicunque  ex  his,  qiii  lapsi  sunt,  per  igiioran- 
liam  '*  siint  onlinaii ,  vel  contemiu  •  eorutn ,  qnf 
eos  ordiiiaveninl,  hoc  iion  praDjudicat  regulae  ec- 
destaslicse.  Qiiuni  eiilin  comperium  ruerit ,  depo- 
niiiiiur  ••. 

C.  VI.  Alienui  fiat  a  ministeriOf  (lui  illud  vitfendo 

iilicite  polluit. 

Item  Innoceolius  ad   Mnximum  et  Sevtrum^ 

tpiii.  V  ". 

Mnxiniianus  ^'  filius  nosier,  *agens  in  rebus  '* 
Inijasmodi/  qualem  querelam  detulerit,  libelli  cjiis 
series  annexa  declaral.  Qiii  zelo  fidei  et  discipliiin 
ductus,  non  palitur  ecclesiain  pollui  ab  iiidignis 
preshyieris,  quos  iii  preshylerio  filios  asserii  pro- 
creasse,  ^qiiod  non  lii  cre  **  exponerein,  nisi  nossem 
vestram  prudenliarn  Irgis  tolius  haberc  notitiain.*  El 
iileo,  fraircs  *carissiiiii,*  lihelli,  qui  subjectus  est, 
tcnore  perspecio,  eos^  qui  lalia  perpetrasse  dicun« 
lur,  jubebitis  *'  iii  iiiedio  coliocari,  discussisque 
objcciioiiihus,  qiix  ipsts  prcsbyleris  iinpinguntiir,  si 
convicti  "  fucriiit,  a  sacerdotali  removeantur  oOicio 
(quia  qui  sancti  non  sunt  sancla  traciare  iion  pos- 
funt)»  atque  alieni  efiiciantur  a  ministerio  ,  quod 
\ivemlo  illickc  polluerunt. 

KOTATIONES 

DiST.  LXXXl.C.  V.  »  Contemtu :  Grapce  esl  in  ron* 
rilio  Viilgato  :  i  xvi  ir^oic^OTflov  x&nt  ir^oxtt/H^afiivbiv, 
id  rsi :  vei  tiiam  iii  anlea  icientibu$t  gui  ordinnve^ 

THHt. 

C.  Vlli.  i>  In  monuiterium  i  In  concilio  Cabilo- 


PRIM.V.  DIST.  LXXXI. 


^ 


,V  (^  VII.  Cuilibet  ab  ordine  depoiito  epiicopi  protidsaiui 

locus  pcenitentio!  deputetur, 

Iiem  Engenius  Papa  [II.]  *\ 
Sacerdos,  aut  quivis  alius  in  ordine  ecclesiaslicct 
proTcctus,  si  in  co  scetefe  inveniiur,  quo  abjiciendud 
comprobatiir,  depdsitus  pfovidentia  episcopi  ben^ 
proviso  Ibco  constiluatur,  Ubi  peccata  *^  lugeal  el 
ulterius  non  commiital. 

C.  VHL  Relrudantur  in  monasienktH  priibyierif  f«l 
panitenliam  agere  contemnuni, 

Item  ex  Concilio  Moguntino  "• 

Dictum  est  nobis  presbyieros  propter  suaro  negU- 

gentiain  caiionice  degradatos  et  saeculariter  gradd 

amisso  vivere,  et  pnenitentiae  agendae  bonum  npgli- 

gere.  Unde  slatuimus,  ut  gradu  amisso  agendae 

B  poeniteniia!  gratia  in  monasierium  ^  aui  in  cano- 

niam  '*  regnlarem  mittahtur.  Si  vero  boc  neri  causa 

qua^libei  prohibuerii,  ubicunque  sint,  pQenitcnliam 

agere  non  desisiant.  Si  autem  aniisso  gradii  saccu- 

lariter   vivere  volueririty    et   pocnitentiam    agcro 

neglexerint,  ab  ecclesiae  communione  separeniur. 

C.  IK.   Mutatio  loci  aliquando  valei  convertii  ad 

pctniteniiarn. 

Item  Uidorus  Sententiarum,  de  iummo  bonOm 

lib.  n.  c.  10. 
Valcl  tnterdum  conversis  pro  animae  ^  salat^) 
inutntio  loci ;  plerumque  enim»  duin  mutatulr  locusi 
mittatur  et  mentis  afiectus.  Congruom  est  enim  *% 
iiide  eiiam  corporaliter  avelli  •*,  ubi  quisque  **  \U 
lecebris  deservivii.  Nam  locus»  ubi  quisqite  prave 
P  vixit,  *hoc*  in  aspcctu  mentis  apponit,  quod  saepe  ** 
ibi  *ver  cogitavil  ",  vel  gessit 

C.  X.  Clericut  aduUerasse  convicius  vel  confeuui  tii 
monaHerio  delrudatur. 

'lem  ex  lll.  Syiiodb  Aurelianensi,  c.  7  ". 

Si  quis  clericus  adulterasse  aut  confessus,  tnt 

convictiis  fueril,  deposTtus  ali  onicio  commonione 

concessa  fn  monasterio  toto  vitac  suae  tempore  de-* 

trudatur  •*. 

C.  XI.  tU  eodem. 

Item  Pclagius  "  Papa  Comtaniino  Defemoru 

Roinanus  ecclesiae  Thaeanensis  '*  clericus  pro  cth 

CORRECTORUM 

D  nensl,  uhi  hic  canon  halietur  (licet  Burchardtts  etiam 
et  Ivo  ex  Moguntino  cllent) ,  et  apnd  ceteros  coU 
lectores  legitur  :  tn  monMieriOf  aut  canonico^  aui 
regulari:  fn  uno  autem  pervetusto  Graiiani  codice  i 
in  mona$terio  juxta  canonicam  regulam. 


btst.  LXXXI.  C.  IIL  •  ea  enim  :  Edd.  coll.  o.  zsz  C.  IV.  '•  hab^  A.  ^25.  —  Bureh.  L  9, 
e.  43.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  S3.  Ans.  I.  8,  c.  IS,  ex  inlerpr.  Dionys.  "  add.  :  iemere  i  origi  "  recifdi : 
Edd.  Aig.  Bas.  Nor.  Ven.  1,  11.  '*  abest  ab  orig.  =  C.  V.  *^  hab.  A.  3d5.  *>  add.  :  ;aiii  :  Edd.  colL  o. 
**  deponeniur  :  exd.  cuin.  oriff.  =  C.  VL  "  Ep.  incertae  epocha:.  —  Ans.  i.  8,  c.  15  (U).  Ivo  Decr.  p.  0, 
c.  96.  Polyc.  I.  4,  i.  59.  **  Maximilianui  :  oiiff.  —  Ans.  —  Edd.  Arg.  Bas.  "  ai^eiM.  in  rebm^  aualem  i 
orig.  **  liceret  exponere :  Ans.  **  debeiii  collocare  :  Edd.  coll.  o*  **  conrfnci  poiuerini  :  Edd.  cofl. 
o.  nim  i»rig.  =C.  VIL  "  in  conc.  Roin.  hab.  A.  8!26,  c.  14.  *^  peecatum  :  Ed.  Bas.  =i  C.  VIII.  •» 
c.  40.  ronc.  Cahilon.  hab.  A.  815.  Burch.  I.  2,  c.  491.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  236.  **  canonicam  :  Edd.  colL 
o.  pr.  Lirgdd.  II,  IILi=:  C.  IX.  **  add. :  iua:  t  Edd.  coll.  o.  *'  ergo  :  eaed.  »•  evelii  :  ead.  pr.  Bas.  **  add.  t 
praverixerit  et :  Ed.  Bas.  *»  iemper  :  orig.  ••  add.  :  quisque  :  Edd.  roll.  o.  rc  C.  X.  •*  hab.  A.  538, 
<in  Coll.  flisp.  esi  Aiircl.  II).  Iii  Edd.  coll.  o.  citatiirconc.  Aiirel.  V.,  pr.  Lugdd.  II,  III,  in  qitibus  Aurel.  VL 
laudaiiir.  -^  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  145.  Decr.  p.  8,  c.  §85.  •*  reirudatur  :  orip.  s=  C.  Xl.  •■  Utrum  ad  Pela- 
giitin  I,  an  II,  pertlneat,  haud  sanc  liqnet.  —  Ivo  Pan.  I.  5,.  c.  144.  ••  Ihianemit  :  Edd.  colL  o«»  Tidetur 
laiueu  rccte  a  Corr.  essc  emeiidatum ;  ecclesia  eniro  Tbxancnsis  iii  Apulia  sita  erai. 


5^^  DKCRETI  PAH5  PUIMA.  DIST.  L\XXI.  5d6 

minc  adnlterii,  quod  admlsisse  perliibeiur,  a  derica-  A  ^-  ..XV.    Non    mired.antnr   iecUsiam    presbyiert^ 


ma  ordlne  depoaiim  in  monasierio  '^  hic  iii  urtie 
RoDiaiia  ad  ageiidam|NBni(enliam  ex  noslra  jussione 
cieiruius  eau 

C  XII.  /n  trimine  eaptne  presbyler  vet  dintonus 
deponalury  non  4amen  evmmumone  priveiur. 

^  Jtem  ex  canone  Aposloloriim  25.  '*• 
Prcshyler  aul  diaconus,  qui  iu  rornicalione,  aut 
perjurio,  aiil  Turto,  aut  lionncidio  «  captus  asi^  de- 
poiialur,  non  lamen  cominunione  priveiur**:  dicit 
enim  Scriptura  :  Nonsindicabii**  Dominui  bis  in  id 
ipsnm. 

C.  XUl.  De  eodem, 
lum  •  ^*. 
Si  qiiU   episcopiis,  aut  presbytcr,  aiil  diaconiis 


i(iuconif  snbdiaconi^  (fui  in  formcationie  erhnine 
jacent. 

Ilem  Grcgnriiis  VII.  omnibus  per  repnnm  Ual^eum  H 
Teutonicurnm  *  debitam  &.  Peiro  obedieniium 
exfnbentibus*  '  *^ 

Si  qiii  siiiii  presliyteri,  dincoiii.vel  snbdiaconi,  qui 
in  criinine  rnrnicationis  jncc:int,  intenficinnis  eis 
cx  parle  Dei  "  omnipotcnlis  ei  S.  Petri  aiictoritatO 
ecclesi»!  introitum,  nsqiie  duin  pGRiiiteant  ei  emen* 
dcnt»  Si  qiii  vero  in  suo  pcccato  persevernre  ma- 
liierinl,  nnllns  vestrum  oflicium  eorum  auiiire  prae* 
Miinat,  qiiia  henediciio  eorum  veriilur  **  iii  nule* 
diclioncm,  et  oralio  in  peccatum,  testante  Doinino 
per  Prophelain  *♦  :  Haledicam,  inquil,  benedictioni' 
bus  vestris.  Qiii  *•  vero  hiiic  s:»hihcniino  pn  ccpio 


posi.l.aco«ii  gradu,.,accepium  n.erii  ror..ica...s  ..ul  g  obedire  nol..e.it  *•.  i.loIolairix  peccaiu..i  i,.c..r.ii. 


moeclMttis,  dcponatur,  et  ab  ecclesiu  projeclus  mier 
btcos  ^  agat  pcenilentiain. 

C.  XIV.  De  eodem. 

hem  ex  Concilio  Atn*eli;iiicii!»i  1.  c.  9  et  i2  ^*. 

Si  diaconus  aut  presbyter  crimeii  capitaie  coin- 
miserit,  sitiinl  et  ab  oliicio^  et  a  comniunioiie  pel- 
latur.  Si  vero  pro  reatn  sno  se  ah  altaris  com- 
mnnione  snb  pcenilenlis  professione  snbmoverit 
liis  ^*  qiioque,  si  alii  defuerint,  et  cansa  certa  ** 


neccssitalis  eioritur,   poscenicm    baplisina 
bapticare» 


liceat 


Samiiele  ••  teslante,  el  B.  Gregono  **  adsirm*nic  •■ : 
Peccalnm  ariolandi  est  non  obedire,  et  quasi  **  scelus 
idololatrias  non  acquiescere,  Pcccalum  igitur  paga  - 
nltatis  incurrit,  quisquis,  dum  Christinnnm  sc  as- 
serit,  sedi  aposlolicx  obedirc  comteinnit. 

C.  XVI.  Officio  el  beneficio  privelnr  e\nscopns « 
presbyter,  vel  diaconus  [eminam  accijjieni^  vel 
accepium  relinens. 

Ilem  Alexander  11.  Episcopis  el  Regi  Dalmatiarum  **. 

Sl  quis  amodo  episcopus,  preshyier,  aut  dinconiis 

feminain  acceuerit  vel  acceplam  reiinuerit,proprio  •• 


NOTATIOiNiilS  CORRECTORUM. 


C.  Xil.  ■  ^ttf  Aouiictdfo  :  Ikec  dictio  non  est  io 
canoiie  25.  Apostolorum  *,  scd  iii  concilio  Tribu- 
rieiist,  quiim  Pntres  illi  ita  dixisseiit  :  legimns  in 
eanonrbus  Afwsiotorum^  quod  episcopus,  presbyter  et 
diasonna^  qui  in  fornicatione,  aut  pefjurio^  aut  furto 
captus  estf  depouniur^  hiiic  arguinontanlur,  idein 
iiiulto  niagis  slaiiiendum  essc  de  lioniicidn  :  qiix  Tor- 
lasse  caiisa  ruit,  quamobretn  a  Gratiano  et  aiiiscol- 
lectorihus  ea  dictio  huic  canoni  adjecta  sit.  lii  ca- 
none  auiein  32.  Basilii  idein  sinliiilur  dc  clericis 
pecranlihus  peccatuni  ad  niorieni,  qiiod  etiain  de 
fornicaionhusexpositum  erat  in  catioiic  5. 

^  Priveiur  :  [ti  codicibus  inipressis  seqiiebntur  **  : 
siparuerit  sententiw^  quae  verha  suntexpiincta.  quia 
neqiie  in  origitiali,  nequein  veiuslis  Graliani  exein- 
plaribiis  lei;uitiur. 

C  XIII.  *  Propriiis  aiictor  bujiis  cnpilis  non  est 
inventiis;  sed  siinile  habetur  iii  c  oncilio  Neoc:cs»- 
riensi,  c.  4.  ct  in  capitulis  Martini  Bracarcnsis, 
cap.  17. 

'  Inter  laieos  :  Hx  dUiC  dictiones  non  leguntur 


G  in  c.  1.  concilii  NeocTsnriensis -i-,  cilato  siipr.  di!it# 
28,  c.  Presbyter  (ut  ibi  notaluin  csi),  neiiuc  iii  capi- 
tnlo  Mnrlini  Bracarensis. 

C.  XV  s  In  rcgeslo  epistolarum  Gregorii  VII,  non 
est  invenla  ha*c  epistola,  in  qua  sint  oinnia  prorsu» 
verha  hujus  capiiis.  Sunt  taiueu  in  eo  inulu,  qn;e 
hiijns  decreti  fncinnt  ineniioiieui.  Lib.  1,  epist.  50, 
episcopo  Salzburgensi,  et  lib.  2,  epist.  61.  Leodiensi 
episcopo,  et  sequcnti  epistola  Sicardo  Aquilegien.si. 
De  qiio  decrelOf  iii  ipsuin  exscqiii  oinuiii-j  curareni* 
codeiti  lib.  2,  epiat.  66.  Burchardo  HalhersLitensi 
episcopo,  et  episl.  sequ.  Aniioni  Coloiiiensi  ar^ 
cliiepiscopo  diligenlissiine  scribit,  et  lih.  S,  epist.  4*' 
SigitVedo  archiepiscopo  Nogunlino  idcin  uiandat,  et 
lih.  4,  epist.  lU,  coiuiliss:e  Fiandriensi,  et  sequ. 
comiti  de  eadeui  re  scrihit.  Inier  decreta  eliam 
Innoceniii  II,  flt  jiistlus  decreti  mentio.  Verum  pro- 

Jiria  verhn  liiijus  capitis  usqiie  ad  versic.  Qui  xero 
xuic  salttberrimo^  Marianus  Scotus  refert  in  liiio 
D  suonini  chronicorum.  Sequenlia  autein  verba  vai«.i9 
sunt  ipsi  Grcgorio  Vll,  famiiiaria. 


DiST.  LXXXI.  C.  XI.  *^  add. :  toto  lempore  :  Ed.  Bas.  =:C.  XII.  *<  Reg.  1. 1,  c.  86.  Burch.  I.  2,c« 
{89.  Ans*  L  II,  c.  29.  Ivo.  Decr.  p.  6,  c.  234.  Polyc.  1.  4,  l.  31.  — cf.  conc.  Tribur.  c.  tt. 
R^bani  poen.  c.  i.  *neque  ap.  Ans.  '*  excepla  tamen  Ed.  Bas.  **  judieat  Deus  :  Erid. 
colL  0..=  G.  XllL  ^  c.  I.  conc.  Neocses.  b«  A.  314.  Ex  interpretatione  Martinl  Brac.  pru-* 
tulit  Ans.  I.  il»  c.  3i.  f  apud  Dionysium  ea  verba  non  reperiuntur,  sunt  lamen  apud  Isid»-^ 
rum.  =  C.  XIV.  *'  liab.  A.  51 1 .  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  368,  et  p.  i5,  c.  i8.  *•  sie, ;  orlg.  —  is  :  EdJ. 
Arg.  Bas.  ^  eerte  :  Edd.  Nor.  Ven.  I,  IL  Lugd.  I.  Par.  =C.  XV.  ^  llaDC  tanquain  fragmentum  cour.' 
Roin.  hab.  A.  1074,  et  Gerhoo  Reicherspergensi  cilidit  Mansius.  — Contra  eadein,  quae  nunc  apud  Gratia- 
nuni  est,  inscriptione  ad  A.  1079,  remlit  Bcrtlioldus  ConsU  in  cbronico.  —  Ivo  Pan.  1.  3,  c.  i34.  ^add. 
lairis  :  b4UL  coll.  o.  ^*  tertetur  :  Edd.  coll.  o.  —  orig.  ap.  Berlh.  ^*  Malach,  c.  2,  v.  2«  ^*  Iro  Decr. 
\K  5.  c.  56.  ^*  noiuerint  —  ineurrunl  :  Edd.  coll.  o.  ■•  i  Reg.  c.  i5,  v.  23.  *'  cf.  C.  S.  q.  i,  c.  llL 
**  insirueme  :  EdJ.  coll.  o.  **  abeslah  eisd.  pr.  Bas.=  C.  XVL  *^  Eisi  episl.  ipsa  pro  geuuina  usque- 
i;iiaque  halieiida  sit,  videtur  tainen  in  inscriptinite  menduin  lalere  ;  etenini  Dalinatise  duces  demuui  sui» 
Urfgorio  Ml,  re^es  vucatosesse,  Baronius  leslatus  ei»t.  —  lvoPa'i.L  5,  c.  138.    '*  a  vrop^:  Edd.  coU   i^ 


501  DECUETl  PAHS  PRIMA.  DIST.  UXXI.  5ti 

gradii  (ieckfait,  usqnc  litim  aii  sniiftfactmtietn  venint,  A  noif  .'veceilai,  ticc  properet'^  sineinajoris  Aatu  sa- 

cerdoli*  **  jnssionei^;  neo  **soliis  presbyier  cnin 


nec  inclioro  psalicnlinm  maiient,  iiec  altqnain  por 
tioiteiu  de  reltiis  cctlesinsticis  haheal. 
C.  XVII.  De  eodem. 
hleiu  Clero  Biedioluuetui  '*. 
Si  qiiis  8:)cerilotnmy  vel  (liaconoruin,  vel  subdiaco- 
nonim  officium  conlumaciier  dcserens  Feininnm  sibi 
poiiiis  eligit  '\  sicui  sponlcob  rornicaiioiiotii  diuiiuit 
officiuin,  ita  «b  pru^varicationem  diuiittere  eogulur 
eliatn  invilits  benericliun. 

C.  XVill.  De  eodem. 

Idcm  poptilo  Mediulaneusi  *•. 

Eos  eiiam,  qul,  iit  foinicari   eis  Jlceaf,  diviunm 

t>(Ilcium  dereliii(|iiunt,  el  a  Dco   roccdentes  diabolo 

€l  operihiis  ejiis  servhtnt,  sicut  se  jiistissime  ab  ofli- 


sola  femina  fabulas  misceat,  nec  arcbldiacomis  sub 
praeleilu  huimlitatis  aut  officii  frequeiiter  iniret 
domiciliu  maironarum,  aiif  forte  per  clcricos  aul 
domesticos  malrome  mandet  aliqtird  secrcie'*.  Si 
agnitum  fuerit,  et  iile  depontitur,ct  illa  a  limiiiibus 
arceatur  ecclesia*. 

C.  XXI.  De  eodem.  PALEA. 

Idem  1  '*. 

c  Sod  si  fuiieariqiia  inlerce^^sio  fueril,  episoo|to 

suggeratnr.  £l  si  laHs  est,  ad  quain  debcat  ire  pio 

intcrveniu,  ipse  pcrgat  :  sin  aiiiem,  de  latere  suo 

dirigal"  cum  duobus  aut    iribiis   tesiibus.  Neiiio 


cioaKcnosfudu..l.iiabencrici«  cccle8iaru.n  priva- B '^'"*"  ""'"  ".""T  '''•>'i«l  fc'"'"".  "'«  P'"'»»"»» 

'^  niil  ei\Mm    riiAi-il      1«  I    *i»/\A*    ah...     «.»««»    «^.i;»:a...i:.,^ 


tos  esso  audiamus  •'. 

C.  XIX.  Deeodem. 
Jlem  Lnciiis  Papa  ^*. 
Miiiislri  allaris  presbyleris  sive  diaconi  addomi* 
nica  tales  eligatilur  oflicin,  qui  contineniiain  scr- 
vcnt.  J  I.  Si  vero  posi  ordinationem  suam  ministros 
€onligeritpropri:cuxoris  invadere  cubile,  sacrarii 
non  intreut  limina»  neque  sacrarii  ^  portitores  ftanl» 
neqnc  altaria  coutingant,  neqne  ab  oiferentibus 
lioiocausti  oblaUoncm  "  suscipianl,  neqiie  ad  doniH 
nici  corporis  portionem**  accedant,  ncque  propi- 
neiUi  ",  neque  siiie  ir.ajoris  natu  aiicloriiAte  minora 
gerant  •*  officia;  urceum  saiie  ad  allare  vel  cnlicctn 
Me  ••  snggcrant. 


aulsoror  fueril.  £l  Mioc*  ctim  niagna  soliciludiua 
liat.  Non  eniui  iguoramusmaliiias^'  satanu:.» 
C.  XXII.  De  eodem.  PAL£A. 
[Ex  decrelo  »  £iigeiiii   Papa]^*. 
t  Si  quispiain  sacerdoium»  id  est  presbyier,  vrt 
diaconus,  vel  subdiaconus,  de  quacum|ue  femin:i 
crimine  fornicaiionis  stispectus  posi  primam«  lif*- 
eundam  et  leriiam  admoniiionein  ^  inveniaiar  fabu- 
hri  cum  ca  vei  aliquo  modo  conversari,  cxconiHiu- 
nicelur,  femina  *vero*  canonice  judicetur.» 

C.  XXIll.  SiitiK/  cum  mnlieribui  gactrdoUt  habiiare 
nonlicei. 
Jlem  Gregorius'\ 
IV.  Pars.  Oportei  sacerdotes,  qitibusBoroini  po- 


€.  XX.  CUricus  mntronarnm  domiciUa  UementaHs  ^  J^"'"'  commissus  esl,  cinn  magna  *aniini*  constau- 

deponatnr,  ^'^^  vigilatc  super  dominicas  ovcs,  ne  lupisiis  niorsi- 

ldem**«  buSv  id  csi  diaboli  stimults  lanicutur.  §  i.  Neque 

IIL  Pars.  QericBS  solus  9iA  femin.^e  iabernaculunt      enim  boc  silere  debeo,  quod  eum  gravi  animi  tri:iti- 

NOTATIONES  GORRECTORUM. 


C.  XfX.  ^  Sacrarii:  (ncpisu  2.  Clemcniis  (unde 
cnput  boc  sumiiim  videri,  polest,.ei  uiide  citat  Ivo) 
iegitur  :  iacrificii,  lu  ujio  auiem  vetusto  Graiiaui 
CO<lice  iacri, 

I  Ne»4ue  propinenl  :  In  epislola  Clcmentis  csi : 
nec  nquam  iacerdotibut  porrigal  ad  manui,  oitla 
foriniecui  claudat^  minora  gerat  offlcia,  urceum  iive 
valicem  ad  allare  non  iufferat,  Apiid  Ivoiiem  vero  : 
ISed  aquam  tantum  iacerUotum  manibui  porrigat^  cs- 
iia  forimecui  claudat^.  minora  genet  officia^  urceum 
4ane  nd  uUare  iuggerat, 

C.  XX.  ^  Juiiione  :  In  epislola  Clemeniis  sequi- 
liir  :  Nfc  preibyter  iolui  rwiii  iola  adjungalur,  ted 
diwbui  adduciii  testibui  vititel  infirmam ;  nec  iolm 
€um  i0ta  feniina  fabultu  miiceat^  nec  nrcfridiacouui 
aut  ditKonui  iub  prwtextu  officii  humititatii  frequen^ 
iet^  eic 


C.  XXI.  ^  Hxc  palea  in  plerisqite  velustis  exem- 
plnribus  babetur  conjuncl;!  capili  antece.iciili. 

^  Dirigat :  lu  epi-ttola  S.  («knieuiis  sequilur  : 
cum  duobui  ac  tribui,  qui  fioc  ianare  debeat.  Sane 
ad  viiitandum  muiierem  iufirmam  nultui  clencua 
ingrediatur^  niii  cumduobui  aut  tribui.  Nemo  tumen^ 
eic. 

C.  XXIL  B  Ex  decreto :  llic  canon  in  concilio 
Roiiiano  primum  ab  £ugoni(»  II,  cditus  et  posiea  a 
Leone  iV,  eiinin  in  coiicilio  fuji  rcpeiiiiis.  et  <  tia- 
tur  in  Dccrelnl.  til.  de  colwbit,  cteric,  ei  mul.  £t 
iu  plerisque  veiustis  exemplnribus  est  siiie  no- 
miiie. 

^  Admonitionem :  In  eodem  canone  seqiiiiur  : 
Metropoiitani  vel  atteriui  epi*copi^  aui  ejui  cui  iub- 
jacere  tideatur. 


DtST.LXXXI.  C.  XVir.  *^  lloc  mpulffofsilan  ttniminm  est  ex  consiitutionibus  Maynardi  ot  Joamiis, 
A.  S.  Legalorum,  Mediolaiif?ii<iili«i!$pr«i^scHpiis.  *^  IvoPaii.  I.  5,c.  159.  -^  Infi^.  Bas.  laudatur  6X  concitia 
Mediot.,  tn  Ed.  Ai>g..ex  HMen$i,  *^  eleiferii  :  Cd.  Bas.  —  etegii  :  Edd.  Lngdd.  II,  111.  —  Bobiii^ 
=  C.  XVIIL  *•  cf.  atf  cap.  prxc.---Ivo:  Pan^  K  5,  C.-140.  ••  judicamut:  Edd.  coll.  o.  =.C.  XIX. 
••  «X  cp.  IL  apoerypba  Gtementis  L  -^  Aus.  I;  8,  c.  3.  Ivo  Decr^  p.  5,  c.  87.  Polyc.  i.  i.  i. 
41.    **  mtd. :  €$  Imtfiia:  Ed.  B»s.    ••  portatxonem :  orig.    ••  proponent :  Ed.  Bos.    *^  genent  :  ibr    ••  iiaif  : 


Edtl.  eolt.  Ow  -—  abest^a^orig.,  cdtto  a  Bttii^niis  tlt.  :  Prmccpta  S,  Petrid^  tacramentii  eomervandii.  =3 
C.  XX.  ««Ibid.  paalo  inferiiis.  —  Ans.  I.  7,  c.  U7  (149).  L  S,  e.  4t.  Ko  Decr.  p.  6,  c.  89.  Polyc  L  4.  t. 
51.    *•  add. :  fpequimm  :  Ed.  Bns.    *  abest  ab  Ivoiie.  —  ei  iacerdotii  :  Ans.  1.  !•  ^  Ed.  Bas.  «-  prinei^ 


pii  :  Ans.  I.  8i  ••  luec  videiur  Ps.-lsidorus  epistolasi  anie  ipsuin  eonfecia».  iiisertitsse.  —  ef.  isid.'  Ilisp. 
<le  oflic.  I.  %  c.  a.  —  conc.  Tur.  lii,  c.  39.  »•  iccreti :  Ans.  I.  7.  =ss  C.  XXI.  '*  ib.  contioenter.  —  Ak)i» 
Polyc.  ib.  ''•iniidiai:  Ed.  Bas.  =  C.  XXIL  "  c.  15,  conc.  Rotu.  hab.  A.  8i6.  —  Ans.  I.  8,  c  0. 
Pblyc.  I.  4,  U  51.  —  cf.  c.  5,  de  cobab.  cier.  et  mul.  in  Com.  1.  sa  C.  XXIil.  '^  Aiictor  canonis  in¥eii* 
lus  est  Zacharias  P.  in  conc.  Rom.  bab,  A.  745,  —  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  76.  ( :  Gregoriui  citibui  RcnueU 
Polyc  L  4,  l.  51. 


DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXXL 


m 


:  iaoeitlotescoin  feminis babiure  conspU  A  lil.  Metiui**  est  enim  duot*^  et$e $imul^  quatn  urtvm. 


clo ;  qiiod  norariiim  esi  dicere  vel  siidire»  ei  conira 
sanclonini  canonum  sanclui.  Ubi  enim  talis  rneril 
cofflmorantium  cobabiiHtio,  anfiqai  bostis  silmnli 
non  desnnL  Ideoqneadmonendi  sunt,  ut  non  antiqui 
bostis  decipianturfratide,  qnaienns  jnxia  Aposloli** 
Tocem  non  vituperelur  minfsteriuni  nostnim.  Cavere 
enim  nos  opnrtet,  flratres  ab  iliicitis,  nt  mundns 
valeamus  ad  Doniiniiin  levare  manns.  Scriplum  ^* 
est  enim  :  Smuli  ettait^  qmmam  tanctui  ego  tum 
Dominu$  Deu$  vetter»  8i  qais  vero  prsesumpscril 
aliter  af ere,  sacerdotii  sni  lionore  pnveinr.  Unde 
oinnimodo  cavendnm  est  fratres»  ne  faliamus  popo* 
ittm«  et  illod  Prophetx^'diclum  impleatur  in  nobis  : 
Sacerdotet  mei  contaminanttancta  et  reprobant  legem^ 
quos  et  alius  propheta  '*  increpat  dicens  i  0  vot  ta- ^ 
€erdole$^  qui  falliiit  nomen  meum^  et  </txt»(ti,  in  qua 
re  faUimu$  nomen  luum  f  quibut  retpontum  ett : 
offetentet  ad  altart  meum  panet  poHutot.  Non^  etl 
aiibi  voluntat  in  xobit^  dicit  Dominut,  et  $acrifi- 
^UM  non  accipiam  de  manibu$  vesfni,  quia  potluti 
esiis. 

Ct  XXIY.  Dt  eodem. 
Idem  Summachd  Defentori,  iib^  /.  Reg.  India.  IX. 

VotdttaSi  ut  sacerdotes  prohlberi  defoeani,  'se 
c»na  roiilieribus  converseniar  :  es%^epta  dunta- 
xai  matre»  sorore»  vel  usoiie,  qu»  caste  regenda 
csi". 

G.  XXV.  Detodem. 
Meni/i6.   VIL  epittZ^^.  G 

Lefilnr,  qiiod  B.  Augustinus*^  nec  cum  sorore 
habitare  consenserit»  dioens :  Qos  com  sorore  mea 
sunt  sorores  meae  non  svnt  Docti  ergo  viri  cautela 
magna  nobis  debet  esse  instructio. 
C.  XXVI.  Deeodem. 
Itemex  VII.  SynodoP^*. 
In  omnibos  observare  convenit,  ut  certius  qnis^ 
et  certo  tempore^  et  certo  loco,  ei  certis  persoois 
vel  apparere  clericus,  vel  loquidebeat  mulieribus^ 
nt  eicladaior  omnis  nefanda  suspicio.  Cerie  soluin 
*et*  ad  solam  accedere  nulla  religionis  ratio  permit- 


Siniiil^  eniin  et  fidcruis,  et  tuiins  res  geritor. 
V<B  enim  uni^  quin  $i  ceciderity  non  e$t  qui  erigat 
eum, 

C.  XXVn.  De  eodtm 
Item  ex  concilio  Carihaginensi  III.c.  17*** 
Cum  oinnibus  omnino  clericis  extraneae  femi- 
nse  non  cohabiient,  sed  solac  inalres,  aviae  et 
maiertene,  amiiae,  sorores  et  filiie  frairum  aut 
sororum»  et  qiiaccunque**  ex  faniilia  domestica 
necessilale,  eiiam**  anlequam  ordinarenliir,  j;iin 
cum  eis  habilabanl,  vel  si  filii  eoruin  jam  ordinalis 
parentibus  uxores  accepenint,  aut  servis,  non  ha- 
bentibus  in  domo  quas  ducant,  aliunde  ducere  uc- 
cessitas  fuerit. 

C.  XXVm.  Deeodem. 
Jlem  ex  Concilio  Laodicensi,  c.  50  •■* 
Non  oporlet  ininislros  attaris,  vel  etiam  clericos 
qnoslibet,  aut  continentes  se,  aut  *  omnem  '  om- 
nitio  Cfaristianum  cum  mulieribus  iavacra  babere 
communia.  Haec  est  enim  apud  geniiles  prima  re- 
prehensio. 

C.  XXIX.  De  eodem. 

Item  Gregorios  adJanuariam  epitcopum  Caraliianumt 
Hb.Ill,epitl.^6*K 
Archidiaconum  luum^  ui  audio,  habitare  com  mu« 
Iteribiis  prohibuisti  et  nunc  usque  in  ea  prohibi- 
tioiie  despiceris;  qui  nisi  jussioni  tuae  paruerit,  eum 
sacro  ordine  volumus  esse  privatum. 

G.  XXX.  Yenundentur  ab  epitcepo  quce  appelutU 

contoriia  dericorum  ilUcita. 

Jtem  ex  Coiicilio  ToieUno  IV,  c.  42 '\ 

Qaidam  clerici»  legiiimum  non  babentes  conju- 

gium,  extranearum  mulierum  vel   anciliarum  sua- 

rum  interdicta  *>  sibi  consorlia  appeliint.  Ideo,  qiua 

**  conjunet»**  taiiter^cum*  clericis  sunt,ab  episcopo 

auferaniur,  et  venundentur  illis  pro  temporerelega- 

tis  **  ad  pcenitentiam,  quos  tHia  libidineinfecerunt. 

€.  XXXI.  Non  habilent  feminoe  cum  clerici$t  nUi 

quat  necettitudo  excutat. 

Jtem  Siricius  Papa  Uimerio  epitcopot  ep.  l, 
c.  12  •». 

Feminas  non  alias  esse  paliinur  iu  doinibus***  cle- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C  XXVI*  P  Caput  hoc  eliain  in  aliquot  maiiii-  o  liir  siimpta  ex  cap.  83.  Ascetirorum  B.  Basiiii,  cujus 
scrlplis  ciiatur  ex  synodo  Vil,  in  cujus  saiie  pos-      regiilas  siibitoininesynodi  VIII,  saepe  cilari  alibi  no- 
iremo  capile  aliqua  hiic  specianlia  habentur.  Cete-      taiuiu  esh 
io  plerisque  ciiatur  ex  VIIL,  et  seuteiilia  vide- 


DiST.  LXXXI.  C.  XXIII.  »»  add.  :  et  amariiudine  :  Edd.  coll.  o.  "  2  Cor.  c.  6,  v.  5.  ^'^  Levil.  c.  20,  v.  7. 
»•  Soph.  c.  3,  V.  -4.  —  propheticum :  Ed.  Bas.  *•  Malaclu  c.  1,  v.  6.  ••  ibid.  ^  C.  XXIV.  •»  Ep.  62. 
rscr.  A.  591 .)  I.  K  Ed  Maur.  — ivo  Decr.  p.  6,  c.  81 .  ••  regendo!  tunt :  Ed.  Bas.  =:  C.  XXV.  •»  ex  eplsi. 
ad  ftomanom  defensorem  scr.  A.  699.  I.  9.  ep.  60.  Ed.  Maur.  —  ivo  Decr.  p.  b,  c.  77.  —  Jdem  m 
reQtttro:  Edd.  coll.  o.  •*  ex  Possidio  iii  vila  Augusiiivi  c.  26.,  non  eisdem  verbis,  sed  eodem  sensn 
Proiulil  ca  etiam  regin.  I.  4,  c.  98.  ==  C.  XXYI.    »•  Coll.  tr.  p.  p.  2,  I.  U,  c.  \$        *  -*  ^-^    •*--     • 


et  Ed.  Bas.    «• 


Eccl.  c.  *,  V.  9.  «'  duo  quam  iiiitM;  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  IL  III.  ••  »imt/i/tfr:  ead.  exc.  iisdem 
el  Nor.  ssC.  XXVll.  ••  hab.  A.597.  —  Coll.  ir.  p.  p.  2,  t.  il.  c.  10.  •^  quwunque  Edd.Lugdd.  U.  III. 
*»  abest  ab  Edd.  colL  o.  pr.  Bas.=C.  XXVIII.  •■  hab.  inier  A.  547,  et  581.=  t-.  XMX.  •' ^P- ij;  (fcr  A. 
594.1.  i.  Ed.  Maur.  —  Aiis.  I.  7,  c.  140.  =  C.  XXX.  •*  hab.  A.  035.  -;  Ans.  I.  7,  c.  148.  (150j.  Polyc. 
i.  4,  1.59.  ••  qua  interd.  tunl  :  Edd.  coll.  o.  ••  quacunque  :  eaHl.  coll.  Hisp  -7  Ans.  •'  «dj«*«ct«: : 
coll.  Hisp.  ••  retigaiit :  Coll.  Hisp.  et  Isid.  Merl.  —  Ans.  =  C.  XXXI.  ••  scr.  A.  585.Burcb.  l.  %  c.  i\0» 
Ans.J.  7,  c.  149  (151).lvo  Decr.  p.  6,  c.  52,  el  187,  el  Polyc.  1.  4  l.  ol.     »••  domo :  bdd.  coU.  0. 

PiTBOL.  CLXXXVIL  ^^ 


^95  DECnETI  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXXIl.  5W 

ricorum,  niw  cas  Unliim,  quas  proptcr  solas  ncces- A  C.  XXXni.  ^«IffflJ^^P''^^^»^^^ 
siludinum  causas  habiiare  cum  iisdcm  synodus  Ni- 


csna  permisit. 

C.  XlXli.  NUi  majorum  ju$$ione  ad  feminarum  dO' 

micilia  elericinon  accedani. 

Item  ex  Concilio  Africano,  c.  5  "*• 

Clerici  tcI  ***  continentcs  ad  viduas  vel  Tirgiues 

nisi  cx  jussu  vel  permissu  episcoponim  aut  presby- 

lerorum  non  accedant.  Et  hoc  non  soli  faciant,  sed 

cum  conclcricis,  vel  cum  quibus  episcopus  aut  pre- 

sby^r  jusserit.  Necipsi  episcopi  et  presbyteri  soli 

habeantaccessum  ad  hujusmodi  feminas  sed  ubi  aut 

eierici  praesentes  sunt,  aut  graves  aliqui  Christiani. 


poralium  ciericorum  fanuliariuuikm  tiraiuee 
cieniur» 

Item  ex  Concilio  Carlhaginensi  IV,  c.  102  *** 
Ad  reatum  episcopi  pertinet  vel  presbyteri,  qoi 
parochiae  praeest,  si  sustenundae  yit»  praeaeDtis  eaiH 
sa  adolescentiores  viduae  vet  saoctimoniales  clertcO' 
rum  familiariutibus  subjicianuir. 

C.  XXXIV.  De  eodem. 
Item  ex  eodem,  c.  105  ••^. 
Viduae,  qu»  stipendio  ecclesiae  sustentantnr,  1» 
assiduae  in  Dei  opere  esse  debent,  ut  et  nierftls»  ct 
orationibus  suis  ecclesiam  adjuvent. 


DiSTINCTIOJLXXXU. 


GKATIANUS.  b 

I.  Pars.  Generaliur  etiam  pauperibui  et  fti,  qui 
■iuie  manibui  laborare  non  poMiiiil,  epiuapue  necee- 
eavHi  protideat. 

Vnde  in  Concilio  Anreliancnsi  1.   c.  18,  legi' 

/iir* : 

C.  L  De  eodem. 

Episcopus  pauperibos  vel  Infirmis,  qoi  debilitaie 
faciente  non  possunt  suis  manibos  laborare,  victum 
et  vesiitum*  (in  quantum  sibi  possibile*    fuerit) 
largiator. 
C.  il.  Qui  voluptatem  offieio  prceposuerit,  modis  om^ 

mbus  iubmovealur, 

Item  Innocenlios*  Exsuperio  Toloeano*,  epist.  IIL 

c.  4., 

H.Pars.Proposaisti,  quis  dehis  observare  debeat, 
quos  in  <llaconii  ministerio  aut  in  ofiicio  presbyterii  ^ 
positos  incontinenies  esse  aot  fuisse  geuerdii  filii 
prodiderunt.  De  bis  et  divinarum  legum  manifesu 
est  disciplina,  et  beatae  recordationis  •viri*  Siricii 
episcopi  monita  evidentia  commeanint  ut  inconii- 
nentesin  officiis  talibus  positi  omni  ecclesiasiico 
boMore  privarentur,  nec  admittantur  ad  tale  niini. 
sierium,  quod  sola  contiuenlia  oportet  inipleri.  Eal 
eiiini  veliis  admoduni  sacrae  legis    audoriisis  jani 


inde  ab  initio  custodiu,  quod  in  templo  tnno  vloi» 
suae  habiure  praeoepti  suiit  sacerdotes,  ot  serrieii- 
les  sacris  oblationibos  poros  et  ab  omni  labe  por- 
gatos*  sibi  vindicent  divina  ministeria,  neque  eos 
adsacra^officia  fas  sit  admitti,  qui  exerceot  vel* 
cam  oxore  camale  consortiom  *  qoi  scriptom  est  ** : 
Saneti  estote,  quia  et  ego  sanetus  saiii"  Dominu9 
Deus  vester.  Qoibos  otiqoe  propter  sobolis  soccea- 
slonem**  oxoris"  usus  foerat*^  relaxatos  qoia  ex 
alia  tribo,  *et"  praeterqoam  ex  semine  Aaron,*  ad 
sacerdotioro  noUus  fuerat  praeceptus**  accedere. 
Quo  "  magis  hi^'  sacerdotes  vel  Levitae  podicitiam 
ex  die  ordinationis  soaeservare  debentt  qoibos  vel  ** 
sacerdotium,  vel  niiiiislerlom  sine  soecessione  esc, 
nec  pneterit  dtes,  qoa  vel  a  sacrificiis  divinis»  vcl 
baptisinatis  officio  vaceiit?  Nam  si  *B.*  Paulus 
*apos(oIus*  ad  Corintbioa  scribit,  dicens** ;  AbsH- 
neie  vos  ad  tempus^  «<"  vacetis  orationi^  et  hoc  oii- 
que  laicispraecepit,  multo  nia|is*'  sacerdotes»  qui- 
biisetoraudi  et  sacrifi^andijuge  officium  e8l,seiiiper 
dei)ebunt  ab  bujusinodi  cousortioabstinere,  qui  *',  si 
«oiuaminatns  fuerit  carnali  concupiscentia «,  qno 
ipudore  vel  sacrificare  usurpabii,  aut  qua  coflScieiH 
lia  qiiove*  inerito  exaudiri  •*  se  credit,  quum  diciuui 


NOTATIO.NES  COIIBECTORUM. 
rk       iv^vii  r  II    ti  roncumscentia  :  Kmeinla-      referluriii  concilio  Telepteiisi  (ita  enim  pro  Tellen- 

ulli  per  klossa...  licii.  »..  epislola  aulwn  Siricii  .,ua  "  mm/o  A.c  exaud,n  $,  eredu  T 

..        i\<«l    r    XXTCII      "'c.  S5.  Conc.  Carlli.  111.  liM..  A.  597.  ei  Dionysio  —  Ans.  1.  7.  c.  151 
DisT.  LXX&I.  O.  AAAii.         c.  »^- Y'        ,,  ,„   _j.  xXXIIl.    ••»€.  6».  Slaii.H.  iH?cl.  anl.  (vi.U 
n53i.     '"abesl  abEdd.««)li.  opr.  Bas.  Liipiwi.  11,  ii^—'i'  **«•"•      __   _  p   \\XIV     »•*  c    «03 
a  iV c  9.  D.  18.)  B.ircb.  I.  8.  c.  nl  Ivo  Decr.  p.  7.  c,  io.  l'olyc.  I.  4,  l.  o7.  _  C.  iXXIV.  c  t«o. 

S,aiuu    eccl.  a.,t.  -  ho  Decr.^ p.  8. c.  527.  Po y..  •»>. 


Ivo  Pan.  I.  5.  c.  157.  uecr.  p.  o.  c.  ^•■^''"•j;;:''.':  '{.^-^  » „.     «  ftjg^ ..  Edd.  coll.  o.    *  commereitm  : 


i...gdd.ll.  III.   ,,'9""f.'i^7""3i"    .   EirrcolLrel.    "  el .- Eil.l.  coll.  o, 

;::;2uaaTSrsc..'tSuu?LL«ie,i^      -  -da. = p««  .•  ^. 


Eiltl.  coll.  0.    ••  I  Cor.  €.  7,  v.   5. 
ei  BaUeriaiamai 


S97  DECRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXlll.  S98 

«1  ■■  :  Omma  muttda  mundii  eoinquinalU  autem  ei  A  Sancti  eitote,  quia  el  ego  ianetut  ium  Dominut  Deui 

infideiikuilnUiH  mundum^*  t  Sed  roriasse  lioc"  li- 

cere  credit,  qula  scriptuai  esl*'  :   Vniui  uxorii 

tirmm.  Non  dixit  lioc  \  ut  permaneret  in  concupi- 

ftcentia  generandi,  sed  propter  inconlinentiam  Aitu- 

ram.  *Neque  eDim  iniegros  corpore  non  admisit, 

qui  ait** :  Yeliem  autem  omnee  iie   esie^  iicut  et 

ego".  Quod  *et*  apertius  dedarai,  dicens** :  Qui 

autem  in  came  iunt^  Deo  piacere  non  poaunt.  Vas 

auiem  jam  non  eiHi  in  carne^  ied   in  ifnritu.  'Et 

habemem  '*  /i/toi,  nou  generanlem  dixii/  Sed   ea 

plane  dispar  et  dirersa  sententia  est.  Nam  si  ad 

aliquos  forma  'iUa*  ecclesiasticae  Titx  pariter  et 

discipliaas,  qu«  ab  episcopo  Siricio  ad  proviucias" 

eonimeavit,  noii  probatur"  pervenisse»  bis  igno- 


voiter  ?  Gur  eiiam  procui  a  suis  domibus  anno  vicis 

suae  in  templo  babilare  jussi  sunt  sacerdotes  ?  Hae 

videlicet  ratione,  ne  vel  cum  uxoribus^'  possintcar- 

iiale  exercere  coromercium,  ut  conscientiae  liitegri- 

taie  fulgenies  acceptabile  Deo  munus   offerrenl. 

Quibus  *  etiam  *  ^*  expleto  deservitioois  su«  tempore 

uxorius  ^^  usus  solius  successionis  causa  fuerat  rela* 

xatus,  quia  non  ex  alia,  nisi  ex  tribu  Levi,  quisquam 

ad  Dei  mlnisterium  fuerut  praecepius  admitti. 

C.  IV.  De  eodem. 

Idem  c  paulo  inferiui  ^*. 

Q»ia  ariquanti,  de  quibus  loquimur,  (ut  tua  san- 

ctilas  retulii),  ignoranlia^*  se  lapsos  esse  deflent, 

liis  hac  conditione  misericordiaui  dicimus  non  negan- 

raotibus*^  Tenia  non**  negabiiur,  ita  ut  de  cetero  ^  dam,  ul  sine  ullo  honoris  augmenio,  in  boc,  quo** 


penittts  inclpianl  abstinere  ct  ita  gradus  suos,  in 
quilms  iuTenti  fuerini»  retenteni,  ut  eis  non  liceat 
ad  poliora  coiisceudere**,  quibus  in  beneflcio  esse 
4iebel,  qaod  buiKX  ipsum  locum,  quem  retinent,  non 
amitiunt.  1 1.  Si  qui  antem  scisse*^  formam  vlnen- 
di  missaro  a  Siricio  deteguniur,  neqne  statim  cupi- 
diuiea  libidinls  abjccisse,  illi  suut  modis  omnibus 
siibmo¥endi,  quia  post  admonitionem  cogiiitam 
praeponeodam  arbitrati  sonl  voluntatem. 

€•  IIL  De  eodem. 

iiem  Siricias  Papa  ad  Uimerium  Tarraeonemem 

Epiicopum,  epiit.  i,  eap.  7  **• 

Plorimos  sacerdotes  Gbristi  atque  Leviias  post 


dejecti^'  sunt,  quamdiu  vixerint,  officio  perseverent ; 
si  tamen  postliac  continentes  se  stnduerint  exbibere. 
Ui  vero»  qui  iliiciti  privilegii  excusatione  nitunturt 
et  ^'  sibi  asserunt  veieri  boc  lege  consessum,  nove- 
rint  se  ab  oroni  ecplesiastlco  honore,  quo  indlgne 
usi  sunt,  apostolicae  sedls  auctoriiate  dejeclos,  nec 
unquam  posse  veneranda  attrectare**  mysteria*^ 
qiiibits  **  se  ipsi  **,  duin  obsccenis  cupiditatibus  in- 
biani,  privavenint.  Et  quia  exempla  praeseniia  caTcre 
nos  praemonent  in  fuiurum,  si  quilibet  episcopus, 
presbyter  aiqne  *^  diaconus  (quod  non  opiamui») ' 
deinceps  *  fueril  talis  invetilus,  jam  nunc  sibi  oninero 
per  nos  indulgemiae  aditum  intelligat  obseratum. 


longa  consecrationis  suae  tempora  tam  de  coujugi-  ^  quia  ferro  necesse  esl  iit  abscindanlur  vulnera»  qii» 


baa  **  propriis»  quam  etiam  de  turpi  coitu  sobolcm 
4lidicirott8  procreasse,  et  criinen  suum  hac  praescri- 
piioDe  flefeodere,  quta  in  veteri  lestamento  sacerdo- 
«ilHis  ac  ministris  generandi  facultas  legitur  attri- 
buia.  Dicat  mihi  nnnc,  quisquis  ille  est  seciator 
libidinnm  praeceptorque  vitiorum,  si  aestimat  ^*,  quod 
in  kge  Moysis  passim  sacris  ordinibus  a  Deo  nostro 
laxata  sniit  freoa  luxiiriv,  cur  eos,  quibus  commit- 
tebanlur  sancia  sanctoruin ,  praemonet ,  dicens  ^' : 


fomentorum  non  senserint'*  ineiiicinain. 

III.  Pars.  Gralian.  Qui  autem  propter  peccata  ;h- 
bentur  deponi^  poit  condignam  pcenitentiam  in  iuo 
ordine  poterunt  reparari. 

Vnde  in  Goncilio  Ribernensi  ^  ** : 

C.  V.  Qum  pmnitentia  iit  imponenda  iaeerdoti^  qui  de 
fomicatione  cottviclui  fuerit, 
Presbjter,  si   fornicationem  feceril,  quanquam 
secuniluin  canoiies  Apostolorum  debeat  depooif  U- 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 

b  Non  dixit  hoc  :  In  originali  sic  legitur  :  non  ad  lio  Gangrensi,  in  qno  legitur.  Emendatum  est  ex 
permanentem  *  in  coneupiicefaia  generandi  hoc  dixit.      Polycarpo,  et  alio  libro  maiKiscriplo  pervetiisio,  in 

C*  IV.  e  Gaput  boc  in  aiiquot  manuscriptis  Gra-  qno  libro  sunt  multi  canones  pcenitenliales,  et  bic 
liaui  exemplanbus  conjunctum  est  superiori.  D  refertur  ex  Theodoro  arcbiepiscopo  Hibernensi. 

^  Bihememi  :  Caput   boc  citabatur  ex  conci- 


DiST.  LXIXII.  C.  n.  ••  Tit.  c.  I,  V.I6.  **  add. :  eed  coinquinata  eit  eorum  mem  et  comcientta: 
Edd.  colL  0.  •'  add.  :  iibi  :  exd.  ■•  4  Tim.  c.  3,  v.  2.  *  permanenii  :  Ans.  **  4  Cor.  c.  7, 
T.  7.     ^  Rom.  c.  8,  ▼.  9.    ••  4  Tiiii.  c.  3,  v.  4.  —  ad  habentem  :  Coll.  Hisp.      **  add.  :  omnei :  Edd.  coll. 

0.  ^  probabUur  :  hus.  ex  orta.  ^  ignorationii :  \d.  ^  remittetur  :  orig.  **  aicendere:  Ed.  Bas.  ** 
gcira  :  Coll.  Hisp.  =  G.  111     •*^scr.  A.  385.  —  GolL  tr.  p. p.  4,  i.  46,  c.  5.  Ivo  Decr.  p.  60,  c.  50.  Polyc. 

1.  *,  t.  3!.  **coii;iiflfiij  :Edd.  colL  o.  *•  exiiiimai :  EOd.  Bas.  Lugdd.  U,  Ul.  ^^  Lev.  c.  14,  v.  44.  ^ 
add.  lemi:  Edd.  coU.  o.  "  abest  ab  orii?.  **  ttowm  :  orig.  —  Edd.  coU.  o.  — .  f «^:  •  ,«*^,  •  ^^- 
=  C.  lY.-  *■  Coll.  tr.  p.  Polyclvo  ib.    ^  ignoratione  :  Coll.  Hisp.  —  isr«oraiil«r ;  Uid.  Merl.     ;  quod 

detecii :  orig.    ••  al  —  uneranti :  CoU.  Hisp.    ■*  tractare :  Ead.  coU.  o.  pr.Bas.       .  i 


Bobin.    ••  detecii :  orig. 


-,-.  Hisp. 

•*ip«oj  ;  Ed.  Bas.    •*  aai;   Edd.    coll.   o. 


mtnutena : 
>•  sentiunt   :  e»t\. 


Ed.  B;iS.      •*  a  ^tttfrttj    ;  Edd.    COU.    «.  «paw.    .     ■:.u.  «^^a.  ™.     --  ^  ,a^m     ^r 

^Certissimum  esl,  baec  ad  synodum  Hiberiiensem   non  periiiiere,  et  videtur  Anseimus    causam  ct- 
rorisGregorioPolycarpi  auciori  (1.4,  t.39)  praebuisse.  Apud  ilUiin  enim  iii  Une  J.  8,  posl.  c.  *;  V;^?h-JJ» 
et  Dist.  6,  de  pcen.  c.  fin.,  quae  ex  Hibernensi  alleganlur,  praemisso  proopuao  :  intjr  ctura^    qu«  ^^;^' 
dine  tanetarum  eccleiiarum  iancita  iunt,  S.  Ibernemii  iynodui,  cui  proifuU  Leo  &.  R.  ft.    J^H-       .  »~ 
Caroii  regii  Francorum  cum  Theoderico  Anglorum  et  Ibernemium  epiicopo  muitnque  aim  "rT^VoinX  Un- 
epiicopii,  de  lapiu  sacerdotum  iic  atf,  b».-  seqiiuniur  ;  Sed  el  hoc  iri  omni  pcemtentia,  elc.  ^^  V 


509  DFXRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  LXIXUI.  400 

mea  juxia  auctoriuiem  B.  Pap»  SilTeslri,  si  in  Titio  A  in  cboro  oUimug  canal,  ad  coma  aiiaris  iion  acct^ 
non  perduraverii,  sed  "  sua  sponle  conressus  adjecit,  diil,  jaxia  B.  Clenientis  *^  voeem  mioora  §tm  o(h  - 
ul  resurgat,  decem  annis  in  Iiunc  modum  poeniteat :  cia.  Deinde  Tero  usque  ad  Impletiaoem  septiaii  anni, 
tribus  quidem  mensibus  *  privato  loco*  a  ceteris  re-  omni  qaidem  tempore,  exceptis  paacliallbos  diebas« 
niotus  pane  et  aqua  a  tespera  in  vesperam  utatur,  tres  legiiimas  ferias  in  unaqoaqae  hebdoiiiada  la 
taiitum  "  autem  diebus  doininicis  et  prxcipuis  festis     pane  et  aqua  je|onet.  Expleto  septimo  annl  circolo. 


iiiodico  Tino  ei  pisciculis  alque  leguminibos  recree-  si '  sai  *  eonf ratres  **,  «pod  qoos  piBtiituit  e]as  i 

iiir,  siiie  came,  et  sagitnine  '*  ovis,  et  caseo  • ;  sacco  dlgnam  pcenitentlam  collaodaveriiit  **,  episcopas  ia 

indotus  humi  adhxreat,  die  ac  nocte  jnglter  miseri*  pristinom  bonorein  joxta  B.  Galixti  Papa  *^  aodori* 

cordiam  Dei  nmnipoteniis  tmplorei.  Fintlis  tribns  utemeom  revoeare  poterii.  Sane  scieiidom  *  est  \ 


mensibos  continuis  exeai  ^ :  lanien  in  publicom  non  quod  secondam  feriam  onuio  psalierium 

procedat,  ne  grex  Hdelis  in  eo  scandalum  pattator;  aoi  anom  denarinro  paoperibos  dando,  si  ( 

nec  enim  debet  sacerdos  publtce  poBoitere,  slcot  redimerepoierit.  Flnitis^oteinseptemannis,  delnde 

laicus.  Postea  aliquaniisperresumptis  viribusyunnm  osque  ad  finem  decimi  anni  sextam  toriam  (noila 

annum  et  dimidium  in  pane  et  aqua  expleat,  excep-  tnterTenienteredeinptione)obserTei  in  pmeet  aqna. 

tis  dominicis  '*  et  prxcipnisresiis'*,  in  qiiibus  vino,  ^  §  4.  Eadcm  quoque  pceniteRtia  erit  saeerdotl  de  om- 

et  sagimine  *'  ovis,  et  caseo  jtixta  canonicam  men«  nibus  alils  peccatis  et  criminibus,  qum  eom  in  depo- 

suram  uti  poterit.  Finito  primo  anno  et  dimidio,  slttonem  Inducunt.  Neque  hoc  cuilibel  Tideator  one- 

corporis  et  sanguinis  Domini,  ne  indurescat,  partl-  rosom,  sl*  sacerdos  post  lapsom  dignCt  ot  sopra 

ceps  fiat,  et  ad  paceni  veniat,  psalmos  cnm  fratribus  dictum  est,  poenltens  ad  pristioos  redeat  hottores. 

DISTINCTIO  LXXXIIL 

GRATIANCS.  diaconorum  %  subdiaconorum '  ■,  tcI  crimen  ineeS' 

I.  Pars.  Providendum  quoque  etl^  ne  ts,  qui  ad  or-  tus  in  sua  parochia  pretio  inlerTeniente  Tel  precibo» 

dinandum  elisitur,  eui  a  profnio  vitio  videatur  alie-  consenserit,  vei  commissum  '  sibique  ^  compertnm  * 

nu9,  conuniiendo  alienii  inquinetur.  L't  enim  Symma"  aucioritate  ofiicii  sui  non  iropogiiaTeril,  ab  oflkio 

chu$  Papa  *  ait :  Non  est  grandis  diflerentia,  an  le-  suspendatur. 

thum  inferas,  an  admitus.  Mortem  enim  laiiguenii-  ^,  n  Maxime  euletlam  ladit,  qui  »ub  nomine  $aneti* 

bus  probatur  infligere,  qui  banc,  quum  possil,  non  tatis  deiinquit. 

exdudit.  ^     Jtem  Gregorius  prima  parte  Pailoralis,  c.  i '. 

Jliitc  Gregorius  Tll,  ait  in  Reg.  lib.  F/,  c.  42.  Ro-         •^'emo  quippe  in  ecclesia  •  nocet  ampltos,  qoam 

manai  Synodi,  celebrato!  Anno  Domini  1080*,  al  qui  perTerse  agens  nomen  Tel  ordiiiem  sanctiiatis* 

^O'^^-  babet.  Delinqnentem  namqne  hunc  nemo  redargnere 

C.  I.  Suipendatur  epitcopu*  ab  olpeio^  clerieorum  praesumlt,  et  in  exemplom  culpa  Tehementer  exteii- 

«ttorvm  [ortdcationi  coneemiem.  ^jjmr,  quando  pro  reTerentia  ordiiils  peccalor  hono- 

Si  qois  eptscopos  fornicationem '  presbyterorum,  rator.  Episcopus  ^  itaqoe*,  qoi  taltom  erimina  non 

KOTATIONES  COKRECTOUUM. 

•  Et  ca$eo  :  In  Tulgatis  sequebatur ' :  utatur^  quae  G.  II.  >>  Epi$copu$  :  Haec  non  sunt  ibi  apud  B. 

▼ox  subiata  est  aucloritate  oninium  fere  exempia-  Gregorium.  Similia  citantur  infra  2,  q.  7,  c.  Qu$ 

i\\m  Gratiani  maiiuscripioruni,  el  Polycarpi,  et  iibri  nec  regiminie  ex  Aogustino  (cui  etiaiii  reliqua  Itojus 

inamiscripti  in  superiore  noiaiiooe  itidicaii.  capiiis  aulea  tribuebaotor)  ei  ex  codem  a  Biircbardo 

DiST.  LXXXIII.  C.  I.  •  Subdiaconorum  :Additum  et  Ivotie  citantor.  Geterom  iidem  coUectores,  Bur- 
hoc  est  ex  origitiali  et  Aiiselmo,  quemadmoduiu  etD  cliardus  quidem  1.  4,  c.  43.  Ivo  autem  p.  5,  c.  67, 

paulo  post  verba  iila :  $ibique  compertum^  Noium  au-  referuiit  aiiqua  ex  Origene,  quae  cum  his  aliquaiitu- 

tein  est,  a  tempore  Gregorii  I,  subdiaconos  eadein  ium  cooTeoiunt* 
lege  continentiae,  qua  presbyteros,  adstrictos  fiiisse. 

$iderata  humanig  fragilitaii$  infirmitatej  $aeerdo$^  $i  euggerente  diabolo  in  fomieationem  ceeiderit,  $i  Deo  mf- 
$eranle  ad  paniientioe  remedium  confugerii^  qualuor  anni$  in  hune  modum  expiabitur^  etc.  qoiijiis  absolutis  sub 
iuscripiione  :  Item  :  capiit,  do  quo  aginius,  demum  profertiir.  Aitaihen  tempore  syn.  Hibeniensis  Pseu- 
doisidori  coliectio,  qua  capitis  auetorusiis  est,  in  lucem  necdum  evaserat,  iiee  Terisimile  esteamdem  sy- 
nodum  sacerdottbus  i.  e.  presliyieris  varium  p<enitendi  iiiodtiin  propler  idein  criiiien  proposnisse;  qua- 
propter  nobi»  et  ipsis  ex  paenitcntiali  quodain  capui  suuipinm  esse  videtur.  '^  $1  $ua  :  Edd.  coU.  o. 
*'  abesi  ab  £d.  Bas.  *^  $anguine :  Edd.  coll.  o.  pr.  Par.  Liigdd.  11,111.  'cxc,  taineu  l*itld.  Arg.  B.is. 
**  add.  cafcerem:Ed.  Bas.  **  add.  :  diebu$  :  Edd.  coil.  o.  *^  [e$titi{atitu$  :  cxd.  **$anguine  :  Edit.  Aii?. 
Yen.  I,  II.  Nor.  Lugd.  1.  «^  cf.  D.  81,  c.  49.  ««  fraires  :  Edd.  coU.  o.  **  laudaverint  :  eicd.  "  Ep.  i. 
•■  operariiis  :  Polyc.  —  Ed.  Arg. 

DisT.  LXXXIIi.  P.  I.  ■  £x  libello  Ennodii  pro  Symmacho.  *  Refiertor  hoeconciliumiotegrnmaa  A.  4078, 
a  Bcrlhoido  Coiistaiiliensi.—  Ans.  1. 6,  c.  477  (174).  s=C«  1.  *  [ornicationi  —  crinrtiti :  orig.  1.  L--Bolitii. 
^  lixc  noti  suiit  ap.  Berilioldnni.  =  C.  II.  '  In  £dd.  coil.  o.  baec  citantur  ex  Aiigustino.  Burch.  1,  4,  c.it>9. 
Ivn  Decr.  p.  5,  c.  523.  Polyc.  I.  4,  l.  31 .  *  add.  :  Dei .  Edd.  colL  o.  '  add.  :  ei  eacerdotiu  :  cied. 
*  Biirch.  I.  4,  c.  203.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  317,  (ex  (iregorio).  IntegerGanoo  legitur  eiiam  ap.  Algor,  (de  luis» 
et  jusL  Marlene  Thes.  T.  V,  c.  *);. 


*><  DErUETI  PARS  PRIMA.  D!ST.  LXXXIV.  m 

corrigll,  magis  dlceiulus  esl  caiiis  i.np.j  iici.s  qiia.n  A  Vndi  Aiiad.lus  Papa,  epiui.  /,  Epi^opis omnibus " ; 
episropus. 

C.  IH.  0111  pon  resim  erronbM  conseulit,  bdsgloriatur. 

Item  Inuoceni.is*.  .,.,.,   .„    ,       *                    .      , 

I?..---   «..:.«         •  .-.               1  .         ...  Nil.il  illo    csi*  piislore  miseritis,  qm   fupnriim 

Lrror,  ciii  iioii  resislilur,  approbalur,  el  venlas,  ....        .    .          !,  ..        .    .              \      . 

/......„  ...;  • .  «    i^p       .                •    •         1«    i.  la.iuib.is  ffloiiatur.  Quibus  si  placere  volnerit,  atque 

quuin  1UUIIIIIC  ilefensjUur,    opprimilur.   Negliffere  ...            ....       ...         ...                 ^ 

..^^^                    •     1       1        ,fl                       .. ..  ab  his  amari  delegerit,  erii  hinc  ovibus  magna  per- 

quippe,  qu.im  possis  «leiurbare  *•  perversos,   nibil  .  .      ^  ..                               ,          ... 

aliud  est  quaiu  fovere.  N.c  carcl  scn.pulo  socielalis  "•^««^•.N"^'"«  ergo  paslorum  placere  lupis  et  gregi- 

occuto,  qui  luanifesto  facinori  de.i«it  obvlare.  *^"'  *''""'"  ^'''^''  ^^''^''  '"""  '^*^'^''""* '  '"^«^»"™ 

niens  lerrenis  obligaia  carceribus.  Sicul**  arlium 

C.  IV.  Non  prodest  '^oerrore  non  pollui,  qui  alieuo     j,,  s.io  quoque  opere  iiiveuiluT  maler  insianiia,  ita 

cuttscnuim  .... 

liem  Pius,  epist.  /,  ad  omnes  Christi  fideles^K         ""'^'^'  '"'^'*^^"'*  "^^  negligenlia. 

Quid  enim  prodesl  illi  suo  eriure  iion  poiiuiy  qui         '*'  ^*'*-   Graliau.  Quanquam  saeerdoiem  tam  a 

consensnm  pnsstat  erranli  ?  *^^*f  quam  ab  aiienis  criminibus  oporiet^  esse  tmmtt- 

C.  V.  Qui  non  occurrii^  eonsentit  erranti  "^'^^  lamen  si  aliorsumse$e  habuerit^  nonideo  verba 

heni  Gregorius  <  *'.  ^  '^^  pradicationis  debent  contemni.  Sicut  enim  Hie- 

CoDMitire  Tidelur  erranti,  qoi  ad  reseeanda,  quas      ronymus  ait  *•:  ut  lixivium  per  cinerem  humidum  fiuen$ 

corrigi  debent,  non  occurrit.  iavat^  et  non  lavatur^  ita  bona  doctrina  per  malum 

Graiian.   Sicut  autem  aUcrum  vitia  palpare  non     ^^''^'■""  ""''"'"  ^'•«*'^'««  ^«»««  «  '^^^"^  P^^«- 
dibet^  ka  nee  motorum  laudibus  deUctari.  torum. 

DISTINCTIO  LXXXIV. 

GRATL\NUS.  altero  saltem  possit  addiscere.  Et  infra  :  Qnod  ti 

1.  Pars.  SotieUum  quoque  et  vigilanlem  oportet  esse  ita  est,  non  sine  ciilpa  tua  esse  cognoscas,  qui  enm 

e^.ieeejmm  eirea  defeusionem  pauperum,  relevationem  objurgare  alque  coercere,  ut  dignum  est,  distuiisli 

oppre$eorum^tuitionemmonasteriorim.Quodsifacere  ^  Quia  ergo  boc  lotum  non  solum  ipsam  reprobat, 

n^lexerit,  aspere  corripiendus  est.  8ed  eliam  ad  sacerdotalis  oflScii  pertinere  probatar 

Inde  GregoriQS  Anthemio  Subdiacono  Campamo',  ^  ^^PP'*^'^""'"  *^  ^^^'«'""'^^  "^^""^""^  ^"«^ 

lib.  A7,  epist.  ^9  ^ :  dolibiis  et  quibusdam  de  filiis  suis  iiobitibus  contes- 

C- 1.  Corripiatur  episcopus,  qui  circa  officium  wm  ^»"  P*'^^  ^^^  ^^  ^«^«as  el  liortari.  Si  vero  (quod  non 

negiigensexsiiierit,  credimus)  post  hanc  adhortalionem  nostram  *  Sf^iio 

Pervenit  ad  nos,  fratrem  et  coepiscopum  nostr.im  adhuc  more  negligens  esse  lenlaverit,  ad  nos  est 

Pascbasium  iia  desidem  negligenteinqiie  in  cunctis  tnodisomnibos  transmittendas,  uihicposilnsdiscere 

existere,  ut  in  nullo  qiiia  esi  episcopus  ngnoscatur,  possit,  qutd  vel  qoaliter  secnndum  Del  timorem 

adeo  nt  neque  ecclesia  ipsius,  neque  monasteria,  agere  conveniat  sacerdotem. 

sive  Glii  ecclesise  *  vel  oppressi '  pauperes  ejus  erga  C.  II.  De  eodem. 

se  dilectionis  studium  senliant,  nec  aliquam  suppli-  Idem  ad  eumdem  eod.  lib.  epist.  33  *• 

caniibus  sibi  ^  iniquibus  justum  est  opem  defensionis  Nunciatum  est  nobis,  Campanise  episcopos  ita  ne- 

Meommodet,  el  (quod  adbuc  *  dici  est  gravius)  consi-  gligentes  exsistere,  ut  immemores  bonoris  sui  neque 

lia  sapientum  et  recta  suadentium  nuHa  patiaiur  ra-  erga  ecclesias,  neque  erga  iilios  *  suos  *  paierna 
lione  sitsclpere,  ut  quod  per  se  nequit  attendere  ab  "  vigilantiae  curam  exhibeant,  vei  monasteriorum  soU- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  ?.  •  Gregoriui :  1n  epislolis  impressis  B.  Gre-  eorrigenda  ut  reseeari  debeant  non  occurrit  *.  Qtiia 

gorii  oon  hab^lur.  Vernm  lib.  7,  epist.  117.  Sy-  «tfro,  eic. 

agrio  Episcopo  Augusiodunensi  posl  ea  verba,  ^ui  C.  VI.  ^  Labiorum:  In  episiota  Anacloti  legitur  : 

Mon  rettuerit^  in  regesto  inanuscripto  pervetusio,  et  laborisl;  apud  Aiiselmum,  et  in  uno  ex  vetuslis  coili- 

in  Polycarpo,  ubi  ipsa  ^  epistola  iniegra  refertur,  cibus  Gratiani  :  laborum  :  unde  potuit  irrepsisso 

b«c  sequuiitur :  Nam  cousentire  videtur  erranti^  qui  rnenduin,  quod  tamen  ob  glossam  noii  esl  sublatuni. 

DiST.  LXXXIIl.  C.  111.  *  Eadem  fere  leguntur  in  line  ep.  Pseudoisidorianae  Eleuilierii,  cf.  c.  5S. 
C.  2 ,  q.  7  y  desomta  ex  Felicis  III ,  ep.  1.  ^  perturbare  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  IV.  ^*  Caput 
Pseudoisidorianum,  repetitum  ex  Horniisdae  ep.  25.  r^C  V.  ^*  Ex  ep.  ad  Syagrium  scr.  A.  5i9,  ep.  113, 
1.  9.  Eil.  Maur. — Polyc.  1.4,  t.  3i.  *  concurril :  VA.  Mauc.  '*  Capot  Pseudoisidorianum,cuiiis  fontes  episi. 
Epp.  Tnron.  (Mansi  t.  9,  p.  808),  ep.  73.  Bonifacii  (ex  ed  VVurdlwein),  et  Ennodii  dict.  I.  8,  c.  11,  sunt 
reperli.  —  Ans.  I.  6.  c.  154  (151).  ivo  Decr.  p.  5,  c.  ^7.  =  C.  V|.  **  add.  :  atttem  :  Edd.  coil.  o. 
*•  cf.  Burch.  I.l,c.m.  Ivd  Decr.  p.  5.  c.  518. 

DiST.  LXXXIV.  P.  I.  '  Ep.  26  (scr.  A.  603),  I.  13.  Ed.  Ma.ir.  —  Ans.  1.  6,  c.  188.  =  C.  I.  *  abest  ab 
Atis.  el  iiielioribos  Greg.  codicibus.  '  vel  paup. :  Edd.  coll.  o.  ^  his  :  orig.  *  abestub  EdJ.  coll.  o.  pr.  Bjs. 
*  verba  asieriscis  inclusa  ap.  Ans.  pariler  desidera.iti.r.  ^  add.  :  itaque  :  Edd.  colt.  o.  ex  Ans. 
■  veetram  :  Edd,  coll.  o.  =  C.  11.    •  Ep.  27   (scr.  A.  «03),  l.  13.  Eil.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  189. 


m  DECR£T1  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXXIV.  401 

cilndlneiii  geranl,  seu  in  oppreasorain  et  **  pauperum  A  G.  IV.  De  eodem. 

se  tttiilonem  Impendanl.  Ideo  hac  tibi  auclorilaie  llem  eoE  Goncilio  Carlhaginensi  V.  **cap.5. 

praeciplinus,  ui,  eis  a  "  le  conTocaiis,  ei  nosiro  illos  Quum  de  qnonindara  clericornm,  quamTis  erga 

mandaio  districie  commoneas,  quaienus  *  desiJes  "  uxores  proprias,  iuconlincnlia  referreiur**  placnit 

nlterius  esse  non  debeant,  sed  sacerdotalem  se  ba-  episcopos    et  presbyteros  et   diaeonos  seciindun) 

bere  zeluin  et  soUicitudinem  opere  doceani,  atque '  priora  '*  statuta  etiam  ab  oxoribus  continere  :  qnml 

iu  in  bis,  quae  eos  jus(e  secundum  Deum  agere  con-  nisi  fecerint»  ab  ecciesiastico  remoTeantur  officio  : 

Tenii»  vigiiantes  exsistant,  ut  nullum  nos  de  cis  ceieros  aulem  clericos  ad  hoc  non  cogi,  sed  seciin- 

denuo  murmur  exasperet.  Si  quem  vero  eorum  post  dum  uiiiuscujusque  ecclesi»  '*  consuctudinem  ob* 

ha^c  negligeniem  esse  cognoveris,  ad  nos  eum  sine  servari  debere  <^. 

aliqua  excusalione  transrailte,  ut  quam  sit  grave  ll|  Pars   Gratian.  Similiter,  quod  monogamui  efih- 

iiolie  ab  bis,  qu»  reprehensibilia  et  valde  viiupe-  $copus  eue  jubelur ,  etiam  ad  reliquot  ordinei  eccie- 

randa  sunt,  corrigi,  regulari  hi  se  valeat  districiione  tiaeiieo9  derivari  oportet. 

^"''■^*  Unde  Siricius  Papa  Himerio  Tarraeonen»i  EpUeopOf 

11  Pars.  Gratian.  Quod  autem  de  munditia  cattita^  epi$t.  i,  c.  il  ** : 

Hi  iacerdotibui  imperalur,  hoc  etiam  de  quibuilibet  B  ^y  j^j^^  ^^  ,^„,„^  eommunione  eontentui  cleri' 

edtari  iervientibui  intetVtgendum  eit,  ctt«,  Muam  aut  iecundam  dueeni  uxorem* 

Vnde  in  Gartliaginensi  Concilio  II  cap.  2.  Aureliui  Quisquis  clericus  aut  viduam,  aut  certe  secundain 

Epiicopui  dixiue  tegiiur  ^* :  conjugcm**  duxerit,  omni  ecclesiaslka  digniutis 

C.  III.  Otct  iacramentii  divinu  imerviunt,  continen-  privilegio  mox  nudelur",  laica  sibi  lanlum  commu- 

tiam  in  omnibus  tervent.  •  *^.  ^    a  -.-^  :...  ^^»...».   .v^fA.:»   «^.c; 

^        ,  ...    ^  .       .  nione  concessa.  Quam  ita  demum  poterit  possi- 

Qnum  In  prxtento concilio  de  Gontinentiae  ei  ca-  ^         .    ..-i  «^..«^  ^^.t^^^.^^A  k*««  m  .^^.ui 

.....         ...  j       .   .  dere,  81  nihil  postea,  propler  qiiod  banc  ■•  perdM, 

stitalis  moderamme  tracUrelur,   gradus    isti  tres        i    •     . 

coiiscriptione  quadam  castiuti  per  consecraliones     '  J^^^J;^;  ^^^^^^  Preibyierorum  vero  nomen  guan- 
annexi  sunt ;  episcopos,  inquam,  presbyteros  et  dia-  ^  ^^^^^^  ,.^  ,^  .,  ^^,  ^^,„„.. 

conos  lU  placuit,  ut  condecet  sacrosanctos  **  anti-  ;  .      .   ..    .  .^  .,^,;^  ^^^  ..««•v.-iim  i*ArfiA»ii 

r         j  .                      .  r     .           .      .  taiem,  tndtcat  iaptentuBf  quam  camaem  corpom. 
sliteset  Dei  sacerdotes,  >nec  non  et  Levius,  vel  qui 

eacramentis  divinls  inserviunt ",  continentes  esse  in  ^'«<'«  Anacletus  ad  Epiicopoi  Italia!, epiit.  II  "  : 

•mnibus,  quo  possint  simpliciter  quod  a  Deo^*  po-  C.  VI.  Preibyteri  ieniorei  dicuntur^  non  tam  cstate^ 

Ktulant  iinpetrare,  ut  qiiod  apostoU  docuerunt «  et  quam  iapwntta. 

ipsa  servavit  antiquiUs  nos  quoque  custodiarhusi».  C  Porro  Moysi  praecipitur,  ut  eligat  presbyteros  [i<i 

Ab  universis  episcopis  dictuin  est  ^^ :  Omnibus  pla^  est  **  seniores].  Cnde  et  in  Proverbiis  **  dicttur : 

cet,  utepiscopi,  presbyteri  et  diaconi,  vel"  qui  Gloria  ienum  cantctes.  Haec'*  vero  canicies  sapiea- 

aacramenta  contrectant,  pudicitiae  custodes  etiam  tiam  designat,  de  qua  scriptum  est**  Caniciei  ha^' 

ab  uxoribus  abstineant.  Ab  omnibus  diciom  est :  minum  prudentia  eet.  Quumque  uongentos*'  et  am- 

Placet,  utlnomnibus  etabomnibuspudicitta  cusio-  plius  antios  ab  Adam  usque  ad  Abraham   vixisse 

diaiur,  qui  aliario  deserviunt«  liomines  legerimus*',  nuUusalius  prius  appellatus 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DiST.  LXXXIV.  C.  llf.  «  Ihcuerunt :  In  vulgatis  in  recentioribos  Coloniensibus  conciliorum  editioni- 

«odicibus*  seqiiebatnr  :  exemplo^  quod  est  sublatum,  bus  adscripu  sunt  aUis  characteribus.  Veram  in 

quia  neque  in  ipso  secundo  Carthaginensi  aut  im-  prisca  Coloniensi,  duabus  Parisiensibus  el  co<licib«js 

presso,  aul  manuscripto,  neque   in   unico  codice  Vaiicanis  legiiur  quemadmodiim  apud  Gratianoo. 

cnnonum,  cum  quo  grxcus  canon  convenit,  iieqiie  G.  IV.  c  Debere  :  In  codicibns  inipressis***  liaec 

iii  velusiis  Gratiani   exemplaribus  babetur,  et  ex  p  sequebantur :  Contra  Martinui  Papa,  il  lector  rt- 

i;lossa  videtur  translatum  in  textum.  duam  duxerit,  ut  supra  legitur,  $ed  ittud  ubi  neceici' 

i>  Custodiamui  :  In  codiee  canouum  cap.  5  uniei  tai,  hoc,  ubi  nulla  necenitai  urget.  Quae  sont  ex- 

(..irthaginensis  sequuntur  haec  :  faustinus"'  episco-  puncta.qiiia  in  vetiistis  codicibus  autiion  habentttr» 

pus  ecelesitB  Potenlinm  provinci<e  Piceni  legatui  ec-  aut  suut  adscripta  in  inargine. 
cieiinB  Homanoff  dixit :  Placet^ut  epiicopi,  eic,  quae 

DiST.LXXXlV.CIL  «*i}«c;Edd.con.o.  "flrfd,:ejBd.  "desideraniuretiamincoll.Ans.  "hab.A.  390.  — 
Desumtiis  canonest  ex  Dyonisio,  apud  quem  intereos  profertur.qui  A.ilOsubAureliodicunluresse  constl- 
luti.  —  Cftll.  tr.  p.  p.  «,  1. 19,  c.  3.  =  C.  Ili.  "  sanctos  :  Edd.  coll.  o.  "  cf.  DisU  31,  c.  3.  "  Domino  : 
Edd.  coll.  G.  ^  *  nec  Unien  £d.  Bas.  —  ^"  apiid  Dionysium  :  in  CoU.  Ilisp.  vero  recte  legitnr  :  Genectiui^ 
«iui  ipsi  coiic.  hab.  A.  390,  praeruit.  "  add. :  stepiui  :  Ed.  Bas.  "  et  :  Kd«l.  colL  o.  —  C  IV.  *•  liab. 
A.  401.  —  cf.  Dist.  32,  c.  45.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  405.  "  referlur  :  Ed.  Lngd.  l.  —  referalur  ;  Edd.  coQ. 
rel.  pr.  Liigd.  II.  ^^priorum  :  CoU.  Hisp.  "abest  ab  ead.  —  "*  praeler  Ed.  Bas.  "  scr.  A.  585.  — 
Ans,  I.  8,  c.  5.  IvoDecr.  p.  6,  c.  51.  =C.  V.  "  uxorem  :  Edd.  coll.  o.  "  denudetur  :  eaed.  ex  Ans. 
**  hac  carere  debeat :  ead.  "  CaputPseudoisiilorianum,  derivatuui  ex  Isid.  de  offic.  I.  %  c.  5.  —  Burch, 
i.  «,  c.  5.  Ans.  l.  7,  c.  96  (100).  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  45.  =  C.  VL  "  ha!C  non  suiii  in  orig.  "  i.  40,  v. 
89.  »•  hic  :  Edd.  coU,  o.pr.  Ven.  II,  Nor.  »»  Sap.  e.  -4,  v.  8.  »"  nongeniii—annii :  Edd.  colL  o.  »» /e^- 
miu :  eaed. 


1)5  DCCRETI  PAKS  PRIMA.  DIST.  LXXXV  40a 

ett  presbyler,  id  esl  senior.nisi  Ahraham»  qui  mulio  A  pter  decrepiiaro  seneclulem  *^,  sed  propter  sapion- 
|4ucioribus  vixisse  annis  convinciiur.  Non  ergo  pro-      tiam  presbyieri  noniinanlur. 


GRATIANUS 

Hoipitaliia*  vero  u$que  adeo  epiicopig  e$t  necet^ 

earia^  icl,  si  ah  ea  inveaianiur  alieni^jure  prohibean- 

tur  ordinari, 

Vnde  Gregorius  ecribil  Joanni  EpiscopOy  lib.  Xll 
epitt.  6  * : 

C  1.  Hospilalitatem  ne$eiens  non  fiat  epifeopus. 

Archiditconum  Floreniinum  ecclesi»  Auconita- 

e,  qnl  ad  episcopatum  fueral  efeclus,  Scripturac 


DISTINCTIO  LXXXV. 

et  eoepiscopo  nosiro  Armenio,  suprascriptie  eccle- 
siae  Ancouilanx  visilalore»  illuc  Testinet^  accedere, 
ei  diligenier  de  nioribus '  singulorum  requirere,  si 
*de*  nullo  ^sibi'  snnl  crimine  eonscii,  quod  eos  ad 
boc  officium  vetet  accedere.  Pariier  etiam  requiren- 
dum  est,  si  boc,  quod  de  praefato  arcbidiacono  di- 
ctum  est,  quia  nunquam  amicus  domum  ejus  ip« 
gressus  est,  si  ita  se  veritas  babeat,  et  utrum  ex 
necessitale,  an  ex  lenacia  *  talis  sil;  aut  si  ita  se- 


qoidem  sacrae  scientiam  habere»  sed  ita  aetatis  senio  B  nex  est,  ut  ad  regendum  non  possit  assurgere,  vel 


jam  coofectum  *accepimus,  ut  ad  regrminis  oflicium 
non  possil  assurgere;  adjtcieaies  etiaro,  ita  illum 
lenaeem  exsistere,  ut  in  domo  ejus  amicus  ad  cari- 
tatero  nunquam  introeat.  Rusticus  autem  diaconus 
eJQsdem  ecclesi»,  qui  siuiiliter  eleclus  fuerat,  vigi 
laosqaidem  bomo  dicitur»  sed,  quantum  asseritur» 
psalmos  ignorat.  Floreulium  *  vero  diaconum  eccle- 
siae  RaTennatis»  qui  ab  omnibus  electus  dicitur,  sol- 
licicuro  esse  novimus,  sed  qualis  sit  inlerius  omnino 
non  scimut*  Ideoque  fraternitas  tua  una  cum  fratre 


si  tactis  sacrosanctis  '  evangeliis  (sicut  nobis  nun- 
cJatum  est)  jusjtirandum  praebuerit,  nunquam  se  ad 
episcopatum  accedere.  Sed  et  de  Rustico^diacono 
quantos  psalmos  minus  teneat  perscrotandum  est. 
Florentio  *  autem  diacono  Ravennati,  si  nullum, 
sicQt  diiimus,  crimen  est,  quod  obsistat,  apud 
episcopum  ejus  agi '  necesse  est,  ut  ei  debeat  ces- 
sionem  concedere;  non  tamen  exnostro  mandaio 
vel  dicto  '*,  ne  contra  suam  voluntatem  eam  cedere 
>^  videatur. 


GRATIANCS. 

1  Pars.  Doetorem  auiem  episeopum  oportet  esse^  ne 

imferiorum  cuipte  in  eum  refundanturt  qui  docendi 

offieium  aecepit,  quod  exsequi  neseit  vel  negligit. 

Umde  Leo  Episcopns  scribit  Aquilegiensi  Episcopo^ 
epist.  Ul  et  LXXXlYseu  LXXXVl  '  : 

C.  1.  HegligentitB  rectorum  imputantur  cuipof  infe^ 
riorum. 

iBferioram  culpae  ordinum  ad  nullos  magis  refe- 
Ttndat  sant,  quam  ad  desides  negligentesque  reclo- 
res,  qal  imoltam  saepe  nulriunt  pestilentiam,  dum 
aosteriorem  ■  dissimulant  adbibcre  medicinam. 
C  II.  Homines  sunt  diligtndi^  peccalo  odio  habenda^ 
item  Leo  Episcopus  Rustico  Narbonensi  Episcopo^ 
epist.  XC  seu  XCII  in  princip.  * : 

Odio  habeanlur  peccata,non  boroines;  corripian- 


DISTINCTIO  LXXXVI. 

G  severius  castigari  necesse  est  non  saevientis  plecta* 
tor  animo,  sed  medentis. 

C.  III.  Qui  negligit  emendare  quod  valet^  facientis 

eulpam  habet* 

/(«m  JoannesVIll>><. 

Facientis  culpam  proculdubio   babet,  qui  qood 

potest  corrigere  negligit  emeiidare*  Scriptum  quippe 

est  ^  :  Non  solum  qui  faciunt^  sed  etiam  qui  consem" 

tiunt  facientibus,  participes  judicantur.  §  i.  £t  li- 

bat '  Domino  prospera»  qui  ab  afDietis  pellit  adver- 

sa.  Et  negligere,  quum  possis  deturbare  perversos» 

mhil  aliud  est  quam  fovere.  Nec  caret  scnipulo  con- 

sensionis  occultae,  qui  manifesio  facinori    desinit 

obviare.  Et  probat  odisse  se  viiia,  qui  condemnat 

errantes.  Nec  relinquit  sibi  locum  deviandi,  qui  non 

pepercerit  excedenti.  Et  primus  innocentiae  gradiis 


torionidl,  tolerentur  infirmi;  et  quod  '10  peccaiis*  D  est  odisse  nefanda.  Et  latum  pandit  delinquentibus 

NOTATIONES  CORRECTORCM. 


DisT.  LXXXy \.  C.  l.  ^  Ausieriorem  :  Sic  legilur 
in  epistola  84.  Verum  in  epistola  5,  ejiisdem  Leoiiis 
legitor  :  neceuariam.  Reiiqua  utrobique  eadeiii 
siint. 

C.  IIL  ^Capot  hocex  varjis  sententiis  binc  inde 


colleclis  confectum  est,  quanim  priina  usqiie  ail 
vers.  emendare,  sumpia  cst  ex  epislola  B.  Gregorii 
I U  liii.  VII,  indict.  2,  Theoderico  et  Tbeoberto  re- 
gtbus  Francorunu 


DisT.  LXXXIV.  C.  IV.    »*  a^latem  :  eao. 

DiST.  LXXXV.  C.  I.     »  Ep.  14  (scr.  A.  60i),  l.  U.  Ed.   Maur.     «  eontractum 
orig.  —  Edd.  coll.  o.    *  lesunes  :  E«ld.   coIL  0.  pr.  Lug«ld.    ■  i^rVa  ac  moribus 
•  tenacitate  :  eaed.    "^  sanctis  :  e;cd.    •  Floreniiiio  :  eaed.  ex  orig.    *agere  :  eaed. 
—  Bohni.     "  concedeie  :  cM»d. 

D18T.  LXXXVI.  P.  i.    '  Ep.  ad  Septiraum  Aquileg.  scr.  A.  iit 


:  orig.  •  Florentinum  : 
:  Edd.  coll.  j.  ex  orig. 
^*  edicto  :  EJd.   coil.  o. 


Etl.   Ball.  ep.  1.  —  Ans.  I.  6.  c.  155 


(I5i).  —  Eadem  legMiiliir  in  ep.  ad.  JanuariuinreMsTEd."  BalfeT.  =  C.n". '  «Ep.  167  (acr.  A.  i58,  vel 
4.>».  Ed.BaHer=  C.  lil.  *  Kragnienluni  iuccrluui.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  115.  —  cf.  Dist.  83,  c.  3,  4,  5. 
*  Rom.  c.  1,  V.  32.    •  libet  :  Ed.  Das. 


m 


DECr.ETI  PARS  PRiMA.  DIST.LXXXVI. 


iOlf 


aditum,  qui  jiingil  com  praYilaie    coDSensum.  Et  A.  Vndi  Gregorius  tcribU  iib.  V  epttL  !£9.  Secundino 


nihil  prodest  alicui  non  puniri  proprio,  qui  punien- 

dus  est  alieno  peccaio. 

H  Pars.  Graiian.  Si  autem  in  corripiendo  quit  mo- 

dum  excetterit,  non  a  tubdititf  %ed  «  Domino  veniam 

petaL 

Vnde  Augastinus  de  mta^  clericorum  *. 

C.  IV.  Veniam  a  tubditit  non  petat  qui  in  corri" 
piendo  modum  excetterit. 

Quando  necessitas  disciplin»   minoribus'  coer- 

cendis  dicere  vos  verbo  dura  coropelJit,  si  etiani 

ipsi  *  modum  tos  eicessisse  seniitis,  non  a  vobis 

exigitur,  ut  ab '  eis  veniaro    posiuletis,   ifle  apud 

eos,  quos  oportet  esse  suKjecios  ",  dum  niroia  ^^ 

Bervatur  faumiiitas,  regendi   frangatur  auctoritas. 


terto  Dei  inter  cetera  '• : 

C.  VI.    Sine  liberalitaie  inane  portatur  nowun 
epitcopi, 

Fratrem  nostrum  Harinianum^^episcopum  Tcr- 
bis,  quibusvales,  ezciia,  quia  obdormisse  eum  sii- 
spicor.  Et  infra :  Dic  ergo  ei  •*,  cum  loco  mutet  ei 
mentem.  Non  **  sibi  creilat  soiam  iectioiiem  et  ora 
tionem  sufficere,  ut  remotos  stndeat  **  sedere,  et  ile 
manu  minime  fructincare  :  sed  largam  miHiHm 
babeal,  necessitatem  paiientibns  concorrat,  alienam 
iiiopiaui  suain  credat/qiiia,  si  hxc  *'  non  babet,  va- 
cuum  episcopi  nomen  lenct. 

V.  Pars.  Gratian.  in  ipta  autem  liberalifate  modut 
adhibendut  ett  rerum  et  pertonarum :  rerum^  ut  non 


Sed  "  tameu  pelenda  est  veoia  ab  omniuin  Domino.  B  omnia  uni,  sed  tinguUt  quwdam  pnjettentur^  ut  plu- 
qui  novit  *etiam*  eos,  quos  plus  justo  forte  corripi- 
lis,  quanta  benevolentia  diligatis. 

l!l.  Pars.  Gratian.  In  doctrina  vero  tacree  Scri- 
fturee  auctoritatem  debet  epitcoput  pretferre^  non  tos- 
cularium  literarum  peritiam  ottentare.  Son  enim 
epitcopatit  oficii  ett  §rammatieam  exponere^  ne  lau- 
det  Jovit  pertonent  ore  pontificit. 

Vnde  Gregorios  teribit  Detiderio  Epitcopo^  lib.  JX 
epitt.  48  ** : 

C.  Y.  Sacram  Seripturamy  non  grammaticam  debet 
episcoput  exponere. 

Quum  multa  nobis  *bona*  de  vestris  fuissent  stu- 
diia  nunciata,  ita  cordi  noslro  uata  ^^  est  iaetitia,  ut 
negare  ea,  quse  sibi  frateriiitas  vestra  concedenda 
poposcit  **,  miuime  valeremus.  Sed  post  hoc  perve-  q  C 
nit  ad  nos  (quod  sine  verecundia  memorare  noii 
possumus),  frateroitatem  tuam  *<  grammaticam  qui- 
iMwdam  eipooere.  Quam  rem  ila  moleste  suscepi- 
mus,  ac  sumua  vehementius  aspernati,  ut  ea,  qu» 
prios  dicta  fuerint  ",  in  gemituin  et  tristiiiain  ver- 
teremus,  quia  in  uno  se  ore  cum  Jovis  laudibus 
Cbristi  laudes  uon  capiant.  Ct  quam  gravc  ueraii- 
dumque  sit  episcopis  canere,  quod  nec  *Iaieo'  reli- 
gioso  coaveniat,  ipse  considera. 

IV  Pars.  Gratian.  Liberalem  quoque  necetshatem 
patientibut  tacerdotem  et$e  oportet;  aliat  autem  va- 
cuum  portabit  nomen  epiuopi. 


ribut  prodette  pottimut,  juxta  itlud  Prophetm :  Di- 
spersit,  dedit  pauperibus ;  pertonarum ,  ut  primnm 
justis,  deinde  peccatoribut  :  quibut  tamen^  dare  pro- 
hibemur,  non  quia  hominet  tunt,  ted  quia  pecca^ 
toret. 

Unde  Augusiinus  tract.  C.  ad  c.  16  Joannit  *^ : 

C.  VJl.  Immune  peecatum  iti  ret  tuat  donure  hittrio^ 

nibut. 
Donare  res  suas  bistriouibus  vltiuin  est  iromane, 
noii  virlus.  Et  **  scitis  de  talibiis,  quam  sit  freqiient 
fama  cum  laude,  quia,  "sicut  scriptum  est,*  lauda-- 
tur  **  peccator  in  detideriit  anima  tuee,  et  qui  iniqua 
gerit,  benedicitur, 

VIII.  Gramter  detinquunt  qui  unatori  aUquid 
donant. 

Idein  ifi  PtalmoCJI  ad  vert.  Faciens  misericor- 
dias  ". 
Qui  venatoribns  donant,  quare  donant?  dicant 
mibi,  quaredonant  venatori?  Hoc  in  iilo  amant,  in 
qiio  nequissimus  est,  hoc  in  illo  pascunt,  hoc  in 
illo  vestinnt,  Ipsam  iiequitiam  publicam^  apectn- 
culis  omnium  ".Qui  donant  hlstrionibuSf  qni  dMnni 
aurigis,  qiii  donant  meretricibos,  quare  donanl? 
mimqiiid  non  et  ipsi  **  liomiiiibiis  donant  '^  :  Non 
tauien  ibi  atieiidunt  naturam  operis  Dei,  sed  nequi- 
tiani  operis  huroani. 


NOTATIONtlS  CORRECTORUM. 

C.  III.  «  De  vita  :  Inter  opusenla  B.  Augustini,  A.  ]\  autem  nim  episiola  i09,  omnino  convenit;  sed  qnst 
I).  1481  Parmae  iinpressa,  sunt  tres  serniones  do  in  epistoia  dirigunturad  inonachoft,  in  sermone  di- 
i-oininuni  viia  clericorum,  ex  quibus  in  viiigaiis  to<  rigunlur  ad  viros.  Ex  isiis  trib«is  sermonibiis  de 
iiiis  openiin  B.  Augiistini  tomo  10,  refcniiiiur  duo  coinmuiiivila  dericorummuitacapitaaocepttGraiia- 
sub  numero  52  et  53,  ad  fraires  in  eremo.  Tertius      nus(ut5uid  locis  noubitur),et  hocquidem  ex  tertio. 


DiST.  LXXXVK  C.  III.  *  Imo  ex  Aiign^tini  ep.  ad.  Seleuciannm.  -*  Ivo  Decr.  p.  6,  c  384.  =G.  IV. 
'  in  moribut :  Edd.  coll.  o.  ex  Ivone.  *  in  iptis  :  orig.  —  Ivo.  *  vot  a  tubditit :  Edd.  coll.  o.  -7-  a 
vobit  subditit :  ivo.  ^*subdiiot:  Ed.  Ba:».  *'  nimtum  :  Edd.  coll.  o.  ex  Ivone.  "  «/  lamen  :  Edd. 
coll.  o.  "  Ep.  54  (scr.  A.  601),  I.  H.  Ed.|Maiir.  —  Burch,  I.  i.  c  97.  Ivo  Decr.  p.  4,  c.  461,  p,  6,  c.  199. 
r=  C.  V.  *^  innata  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  **  deposcit  :  E<ld.  toll.  o.  —  poposcerat :  Ivo  cuin  orig. 
*•  veslram  :  Edd.  coll.  0.  "  fueraut :  c»d.  cum  orig.  et  Ivone.  "  Ep.  30  (scr.  A.  596), !.  6,  Ed.  Manr» 
5=  C.  VI.  *•  Maurianum  :  Ed.  Bas.  —  Marianum  :  Edd.  coll.  rel.  ••  f7/i.  ut  cum :  Eild.  coll.  o.  •*  nee  : 
•'jcd.  ^^nihit  tludeat  de  manu  fructificare  :  exiU  ^*  hoc :  ened.  *^lvo  Dccr,  p.  41,  c.  84.  =3C.  VII. 
••  ted  :  Edd.  Arg.  Bas.  "  Psaliii.  9.  v.  3.  —  C.  VIII.  "  Ivo  D.cr.  p.  43.  0.  31.  •"  jMblicant  :  Edd. cuU, 
o.  pr.  Bas.    ••  hominum  :  Edd.  coll.  0.    "  ipsa  :  cxd.     •*  donanlur  :  Edd.  Liigdd.  II,  III. 


m 


DECRCTl  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXXVI.  m 

C.  IX.  Deiodem.  A  rare,sruinniin  perpcli,  qiiipraeseriiiaegere  eruba-' 

scai  ^*,  81  in  causani  ceciderii  aiU  capiJvtiaiis  ^ 


Idem  ibidem  paulo  inferiu$  **. 
Qai  Tenaioribus  donanl  *\  non  bomini  donnnl, 
sed  arii  nequissimae.  Nam  si  bomo  tannun  esset,  et 
Tcnainr  non  esset,  non  ^  donares  :  bonoras  in  eo 
vitiuro,  non  naiuram. 

C.  X.  De  eodem. 

Idem  inPialm.CXLYI^ 

Tident  boniines  venalorem  **,   et  deleclantur  : 

vse  miseris,  si  non  se  cerrexertnl.  Qiii  enim  vident 

veiiatorein  el  delectaniur,  videbuut  Salvatorem  et 

contrisiabantur. 

C.  Xf .  De  eodem. 

Ilem  Hieronymus  in  Psntm,  JTC,  ad  veri,  Sperabo 

in  Donnno  ". 

Esau  venator  erat,  quonlani  pc ccator  eral.  Et  pe- 

liilus  non  invenimus  in  Scripiuris  sanctis  sanctum 

aliquem  venatorem  :  piscatores  invenimus  sanctos« 

C«  XII.  De  eodem^ 

Item  Atnbroslus  in  homttia  XXXIII^  de  Quadrage* 

iima  ••. 

Qvid  prodest  jejunare  viicerihuii,  «t  loxuviare  '* 
venatibus?  absiinere  cibls  ^,  errare  peccaiis? 
C.  Xlli.  De  eodem. 
Idem  ibidem  paulo  inferius  ^^. 
Anpulatis  illnmjejunare,  fralres,  qui  primodilu- 
culo  non  ad  ecciesiam  vigilai,  non  beatorum  inarty* 
jum  loca  sancta  perquirit,  sed  surgens  congrei^at 
eervulos,  disponil  retia,  canes  producit,  sajtus  sil- 
vasque  periusirat?  Servulos,  inquam»  secuin  perira 


Buorum,  aut  calumnise,  et  iion  adjuves,  si  sitin  car- 
cere  ^^,  et  poenis  el  suppliciis  prepier  debitum  ali- 
quod  justus  excrucieiiir  (nam  eisi  omnibns  debetur 
misericordia,  ^umen*  justo  amplius)»  ai  lempQre 
aflSictionis  siix  nihil  a  te  impeiret,  si  lempore  peri 
euli  ^*,  quo  rapilur  ad  mortem,  plus  apud  le  pecii- 
nia  tua  valeat  quafli  viia  moriiwri,  nou  est  love  pec- 
cMum  «. 

C.  XV.  De  eodem.. 
Idem  ibidem  pauloinferiu»  '*. 
Dominus  non  tuIi  siiniil  eflundi  opes,  «ed  dis- 
p^sarl,  ntsi  furte,  ut  llelisieMS  '*,  <qai  boves  siios 
occidit,  et  pavit  panperes  ex  eo,  quod  habuit«  ut 
^  nulla  cura  ieoereiur  ^omesiioa,  sed  teliciis  onuilUis 
in  discipliiiaffi  se  propheiicam  darek 
C.  XVi.  Deeodem. 
Idem  ibidem  continenter  **. 
Estprobanda  illa  "  etiam  liberalitas,  ut  proximof 
setniiiis  lui  non  ■*  despicias»  si  egere  eogooscad* 
Melius  est  eniin,  ui  ipse  subvenias  luis ,  quibos  pm* 
dor  est  ab  aliis  sumptum  deposcere'*,  aui  aliciii  pos^ 
tulare  subsidium  neccssitati  *^;  non  iamen  ut  illi 
diiiores  eo  ^  Qeri  veiinl,  quod  4u  possesf  eonferre 
inopibus  :  causam  enim  '  natura  pni«siat,  non  gra- 
tla.  Neque  enim  propierea  te  Domino  **  dicasti,  fA 
tuos  **  diviies  facias ,  scd   ut  vitam  iibi  perpetuam 
fruciu  boni  op^ris  acquiras,  et  pretio  niiseratiotiis 


hii,  Airtasse  magis  ad  ecclesiam    festinantes,  ct^  peccala  redimasiua.  Putaniseparomposcere?  pre- 


voluptatibus  suis  peccaia  accumulat  aliena,  ncsciens 
reum  se  fulunim  tam  de  suo  deHcto,  qoam  de  peiw 
ditione  servorum. 

C.  XIV.  Qua  sint  in  liberalitate  $ervanda 
Item  Ambrosios  lib.Ijde  offtciis^  c.  50  ^*. 
Non  saiis  <t  est  bene  veile,  sed  etiam  bene  facere. 
Nec  satls  esi  iterum  beiie  facere,  nisi  id  ex  bono 
fonie  ^,  boc  esi  ex  bona  voliiniaie  proficiscatur.  Et 
infra  :$  I.  Perfecta  iiberal^as  flde,  causa,  loco,  iein* 
pore  commendatar,  ol  primum  opereris  ^  circa  do* 
roesticos  fidei.  Orandls  cvlpa,  ^l  scienie  te  fideiis 
cgeai,  si  scias  eoin  sine  sotnpiu  esse,  Cune  ^  labo- 


tium**  iuum  qua:runi,  vitx  iose  fructum  adiroere 
coniendunt  *',  ei  accusant ,  quod  eos  diviies  non  fo» 
ceris,  quum  te  illi  velini  aeteruae  vitae  fraodare  aie^- 
cede? 

C.  XVII.  De  eodem. 

Idem  ibidempaulo  inferius^. 
Consideranda  est  ^etianr  in  largiendosetasatquo 
debiliias,  nonnunquam  etiain  vereciindi»,  quae  ingt^ 
nuos  prodit  naules,  ut  seoibiis  phis  largiaris,  qui 
sibi  *iabore*iamiM>n  qiieunt  vicium  quaerere.  Simi^. 
Ilter  et  debiliias  corporis,  *ei  baec*  Juvanda  ^ 
proroptius;  ium  ^  si  quis  ex  diviiiis  cecidit  in  ege- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  XIV.  f  Non  $atis  :  Hinc  usque  ad  c.  Si  quid  D     C.  XVI. '  Cflii««m  enim  :  Apud  B.  Ambrosium  le^ 
tero  in  aliquot  vetustis  Graliani  e^emplaribus  et      gitur  :  eauea  enim  prastaty  non  gratia,  ilemqiie  apiid 
apud  Anselinum  est  unicum  caput.  Anselinum  et  in  Polycarpo.  Sed  veiusii  codicesGra« 

•    •  Non  e$t  lete  peccatum :  Verba  baee  noo  sont  ibl      tiani  et  glosea  cum  impressis  concordani.  Alia  ao« 
opod  Arobrosiom,  sed  tamen  apud  Aiiselmoro  et  in      teiu  nonuiilUi  ei  ipso  Ambrosio  sunt  einendata. 
Polycarpo.  ^* 


DiST.  LXXXVI.  C.  fX.  ••  Ivo  ibid.  ^  tribuit -^  donat :  Ed.  Bas.  •*  add.  :  ei :  Edd.  coH.  o.  js=  C.  X. 
••  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  2i.  ••  venatorei  :  Edd.  coll.  o.r=:C.  XI.  "Ila.»c  ad  llicroiiyiiHiui  noii  pcrlineni.  —  Ivo 
Decr.  p.  i3,  c.  33.  =C.  XU.  **  Canonem  bunc  etsequentem  C-csario  Arelaiensi  assignaiii  Fr.  Mauriiii  In 
cd.  opp.  Auffiisiini.  —  Ivo  Decr.  p.  13,  c.  31.  ••  iiiaiirjflri  ;  eacd.  *•  a  cibi$  et :  e«d.  =  C.  XIII.  **  Ivo 
ib.  =  C.  XIV.  *■  Ans.  I.  45,  c.  28.  Polyc.  I.  6,  t.  20.  *»  add.  :  procedai :  Edd.  coll.  o.  **  operetur : 
eaed.  *•  et  famem  toterare  :  eaed.  *•  erube$cit :  eaed.  *^  capt.  sua  vel  $uornm  filiorum  :  e«d.  ♦•  add.  : 
po$itu$ :  eaed.  ^*  add.  :  $ui :  Eii.  Bas.  =C.  XV.  ••  Ans.  Polyc.  ib.  ■*  cf.  I.  3.  Reg.  c.  19.  =i:  C.  XVI, 
"  Ans.  Poljc.  ib.    f»  «<  a/ui  ;  Edd.   coil.  o.    »*  ne ;  eaed.  pr.  Liigdd.  II,  III.    '*  petere  :Ed.  Bhs.    ••!«;- 


€e$$ilati$  :  Edd.  colt  o.    "  ex  eo  :  eaed.      f  potes :  Bobm.  "  »•  Deo  dedica$ti :  caed.    ••  illo$  :  eaed. 
mium  :  eaed.  pr.  Bas.    •*  Bobin.  add.  inviiis  codd.  ms.  et  impressis  :  et  se  ju$te  facere  putant, 
••  Aus.  Polyc.  ib.    •»  promptiu$  est  adjuvanda  :  Edd.  coll.  o.    •*  quum  :  td.  B.iS. 


Bd.    ••  pi 
=  C.  X^ 


rflf- 

viu 


M  DGCRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXXTI. 

stalem,  et  mixime,  si  «*  non  viUo  siio,  aed  aiu  In-  A  C.  XX.  De  eodem. 

IfJem  ad  cap.  18«  Lucw. 


l\% 


trociniis,  int  proscriptione  **»  aiit  Gaioniiiiis  qii» 
liabelNit  amisit. 

G.  XTllf.  De  eodem. 
Idem  likro  11  ofidomm^  eap.  4!  «^ 
Polchra  >  eiiam  lil^eralttas  est»  in  ipso  qnoqoe 
pauperls  dato  meiisiiram  tenere,  ut  alMindes  pliiri* 
bos,  non  *'  concillandi  favoris  gratia  nllra  roodom 
fluere.  Quicquid  **  ex  affectu  poro  et  sincero  promi- 
tur  **,  hoc  est  decorum  :  non  superfluas  aediflcatio- 
nes  aggredi,  nec  praeiermittere  necessarias.  Et 
maxiroe  sacerdoti  *^  boc  convenil,  ornare  Dei  tem- 
pinm  honore  congruo,  ut  etiam  *  hoc*  culta  aula 
Domint  resplendeat,  impensas  misericordi»  *  con- 


Ceterum  Dei  iradiiio  est,  ut  prius  pascas  pareiH 
tes.  Nam  si  juxta  divinum  oraculum  **  conUimelia 
pareniis  morte  hiiiur,  quanto  magis  fames.  qum 
tnorte  gravior  est?  Quo  loco  insoleulem  Dominus 
infrenat  jactaiiliam,  eic. 

C.  XXI.  De  eodem. 
Idem  in  libro  de  offidii  ^  **. 
Pasce  fame  morientem.  Quisquis  enim  pascendo 
hominem  servare  p*itera8  *S  si  non  paTisti  **,  occi- 
disti  ". 

C.  XXII.  De  eodem. 

Item  Hieronymus  tn  commeniariit  ad  Gaiata»^  e.  6, 
in  ver$.  Alter  alterius. 


Tcnientes*  frequenure,  quantum   oporteat  largiri 

peregrinis,  non  siiperflua  ^*,  sed  competenlia,  etc.  ^ '"  Qm  clementlam  non  habet  nec  indutus  est  viscer» 

Idero :  S  4.  Goropailamor  *'  alienis  calamitatibusr     misericordiae  et  lacrimarumy  qoamvis  spiriuUs  sit. 


necessitates  aliorum  qnantum  possuinus  juvemus» 
et  plus  Interdum  quam  possuinus.  Melius  est  enim 
pro  misericordia  causas  praestare  vel  invidiam  per- 
petiy  quam  praetendere  inclementiam;  ut  ^^  iios  ali- 
qttando'*ln  invidiam  incidimus;  qui  confregeriinus 
vasa  roystica»  ut  captivos  redimeremus. 

C.  XIX.  De  eodem. 
Idem  ad  c.  Z.  Imob^  in  ven.  Generatio  viperarum. 
'  In  siDgulis  quoque  generibus  hominum  conveniens 
Iribttii  S.  Baptisu  Joannes  responsum  uuum  omni- 
bos  iu  :  pQblicanls,  ne  nltra  prxscriptum  exigant. 
inilitibtts,  no  calumniam  **  faciant,  ne  praedam  re* 


non  adiinplet  *^  legem  Chrisli. 

VI.  Pirs.  Gratian.  Similiier  etiam  oportet  tfpi- 
uopum  Aone$$epereu$toremf  id  e$t  non  ad  mndiciam 
facilem* 
Unde  Gregorlus  *'  uribit  Joanm  Epi$copo  PanorMi- 

tano  **  libro  II f  epitt.  49  : 

C.  XXin.  Ad  vindictam  epiuopue  facili$  e$u  non 

debet. 

Si  quid  vero  de  quocunque  clerico  ad  aures  tuas 
penreoerit,  quodiie  jusu  possit  oflendere,  faciie  moo 
credas,  nec  ad  vindicUm  te  res  accendat  incogniu; 
sed  praesentibus  senioribus  ecciesis  tu»  diligenter 
est  verius  perscruunda ,  et  tunc,  si  qualius  rel 


4|ttirant;docensidcircostipendiaconstitutami]itiae,  ^  ^^^^_    .,  Jl„^^:^«  w;„i.:^,:^«..i.,^«  ft,,:^,  a^u.. 
^      ,  .    "^         .  r.  .  C  poposcerit,  cauonica  disirictio  culpam  fenat  deun- 

ne,  dum  sumptus  quaentur,  praedo  grassetur.  Sed  . 

baec  et  alia  uiBcionim  praecepia  propria  ^^  singulo- 


rum»  nisericordla  ^*  communis  est  usus.  Ideo  com- 
mune  praeceptum  oronibus  ofiiciis,  omnibus  aetalibus 
necessariay  et  ab  omnibus  deferenda.  Non  publica- 
iius,  non  miles  excipitur,  non  agricola,  vel  urbanus, 
dives  et  pauper,  omnes  in  comroune  admonen(ur,ut 
coiiferant  non  habenli.  Misericordia  eniin  pleuitudo 
virtutum  est,  et  ideo  omnlbus  est  proposiu  perfectae 
forma  virtutis,  ne  vestimentis  alimentisque  suispar- 
cant.  Misericordiae  umen  ipsius  pro  posslbiliute 
conditionis  bumauae  mensura  servetur,  ut  iion  silil 
ttnusquisque  toturo  eripiat,  sed  quod  habet  cum 
paopere  parUatur. 


ito  XXIV.  De  ifuodam  eptuopo,  qui  antequam  mfssa- 
rtcm  so/«mttia  celebraret ,  die  aominico  ad  exaran» 
dam  meeum  cuju$dam  profeciue  e$t. 

Idero  Januario  Epitcopo,  lib.  VII.  Indict.  % 
epi$l.  i  ". 

Tanta  nequltia  ad  aures  meas  de  tua  seiieciiite 

pervenit,ut  eam,  nisiadhuc  humanilos  peiisarennts. 

fixa  jam  maledictione  ferlrerous.  Dicium  quippe  iiiihi 

est,  qiiod  dominico  die,  priusquam  missarum  soleit- 

nia  celebrares,  ad  exarandam  messem  latoris  pra^- 

sentium  perrexlsti,  et  posl  exarationem  ejus  miss:^- 

ruiu  solemnia  celebrasti ;  post  niissarutn  soleniiia 

etiam  terminos  possessionis  illius  eradicare  niiniine 


NOTATIONES  CORRECTORUM« 

C.  XVIII.  B  Pulchra  etiam  :  apud  B.  Ambrosium  C.  XXI.  ^  De  of^cii$  :  Caput  lioc  non  est  inventnm 

legitur  :  pulchra  tiberalita$f  erga  ip$o$  quoque  pau-  apnd  B.  Ainbrosiiim,  sed  apud  Anselmiini  ei  in  Po- 

peret  meneuram  tenere.  Sed  apud  Anselniuin  et  iii  Iyr;irpo  ex  eodeni  cilaiiir,  et  Bartholoiiueus  Urbitias 

Polycarpo  habetur  ut  apad  Gratianttm,  et  adest  /  kreniiu  in  MilleJoquia,  quod  collegil  ex  diciis  B.  Aiii- 
glossa  in  voce  :  dato. 


DiST.  LXXXVI.  C.  XVII.'' «•  $i  $ine  :  Edd.  roll.  o.  ••  pra$criptione  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XVIII.  •»  Ans. 
Polyc.  ib.  ••  nec  :  Edd.  coll.  o.  ••  add. :  euim  :  eaed.  '•  promitiiiur  :  easd.  pr.  Lugdd.  11,  III.  »» taeer^ 
dotibue  :  Edd.  coll.  o.  '•  $uper(lua$  —  compeientet :  eaed.  "  add.  :  itaque :  eajd.  **  abesl  ab  Ed.  Bas.  — 
et  no$  :  Edd.  coll.  rel.  "  abest  ab  Ed.  Aig  =  C.  XIX.  "  calumma$ :  Edd.  coll.  o.  "  add. :  sniif  :l 
exi\.  »•  miuricordio! .  e«d.  =C.  XX.  '•  Levil  c.  40.  Eio<l.  c.  41.  Malth.  c.  45.  =  C.  XXI.  ••  Aiis.' 
1.  13,  c.  18.  •*  p«/<rts  ;  Edd.  coll.  o.  ••  puveri$  :  e.-ed.  ••  add.  :  fame  :  eaed.  p.  Bas.  =  C.  XXII. 
•^udimplebit:  orig.  ••  Ep.  U,  (scr.  A.  603),  I.  t3.  Ed.  Maur.  —  Coll.  tr.  p.  p.  l,  U  55,  c.*l5.  —  «f.  C  15, 
q.7,ci.  *•  Corinthiorum  :  Eil6.  coll.  o.  =  C.  XXIV.  •»  Ep.  I.  (kt.  A.  .-509),  i.  9.  Ed.  .Maur.  — 
Burcb.  I.  I,  c.  497.  Ivo  Decr.  p.  %  c.  78,  ei  p.  8,  c.  512. 


413  .     DECRETI  PARS  PRiMA.  DIST.  LXXIVIK  414 

timaitU.  Qiiod  factum  qna^  pmna  debeat  inseqat  '*,  A     VIII.  Pars.  Graiiao.  Prohihtur  etiam  e^seopu^ 

turpU  lucri  tue  euplduSt  ne  aliquo  inhonesto  negotio 


omnes,  qoi  andiant,  scinnt.  Dnbii  autem  de  lanta 
hac  perrersiiate  fueramus,sed  flliusnoster  Cyriacus 
abbas  u  nobis  requisitus, '  dum  esset  Caralis*  ",  ita 
se  cognovisse  perbibuil.  Et  quia  adbuc  canis  tuis 
p.ircimu8,  liortamur,  ut  aiiquando  resipiscas  **  mi- 
ser  seneXf  atquea  tanta  te  leTitate  morumet  ope- 
rum  perversitate  compescas  *^  Qoanto  morti  vici- 
nior  efBceris,  tanto  Geri  **  solicitior  atque  timidior 
dcbes.  Et  quidem  poenae  sentenlia  in  te  fuerat  jacu- 
landa ;  sed  quia  simplicitatem  tuam  cum  senectuie 
novimus,  interim  tacemns.  Eos  vero,  qoorum  con- 
silio  baec  egisti,  in  duobus  mensibus  excommunica- 
tos  esse  decernimos  *' :  ita  *  tamen/  ut,  si  quid  eis 
intra  duorum  mensium  spatium  bumaniius  *^  adve- 


victum  vel  cetera  $ihi  neceuaria  quasrat,  Quod  gene^ 
raliter  de  ommbus  divino  cuiiui  mancipaiiSf  id  est 
clericis  el  monachiSf  inleUigi  oportet. 
Vnde  in  Gbalcedonensi  Concilio,  cap,  3,  legitur  '*  : 

C.  XXYL  Qui  connumerantur  in  clero^  turmku$ 
lucris  non  inservianl. 

Pervenit  ad  **  sanctam  synodum,  quia  de  iis,  qni 
in  ciero  connumcranlnr,  quidam  propter  tiirpis  lucri 
gratiam  alienanim  ^*'  possessionum  conductiones» 
et  cansas  saeculnres  **^  snseipiunt,  et  a  sacris  ^*' 
*  quidem  *  ofiiciis  se  per  desidiam  separant,  ad  do- 
mosauiem  saecularium  concurrunt,  etsubaiantiarum 
eorum  gubernationes  avaritiae  causa  suscipinnt.  De- 


neritt  benedictione  viatici  non  priventnr.  Deinceps  B  crevit  ergo  sancu  '^*  et  magna  synodus,  neminero 


aniem  abeoram  consiliis  cautus  existe;  te  *'  quo- 
qiie  soliciie  custodi,  ne»  si  eis  in  malo  discipulus 
Ineiis,  quibos  in  bono  magisier  esse  debuisti,  nee 
simplicitati  tuae  uUerius,  nec  senectuti  parcamus. 

Tli.   Pars.  Gratian.  Vel  percussor  esse  prohibeturf 
ne  videlicet  propriis  manibus  aliquem  cwdat. 
Vnde  iii  Agatbensi  t  Concilio  legitur  ** : 

C«  XXV.  i^Toii  licet  episcopo  propriis  manibus  aliquem 
CQsdere. 

NoD  Hcet  *'  episcopo  manibus  suis  aiiquem  cse- 

dere*  Hoc  enim  aiienom  a  sacerdote  esse  debet. 


borum  deinceps,  hoc  est  episcopum,  sive  clericum, 
aut  monacbiim,  conducere  possessiones,  aut  mi- 
sceri  '*^  sa^cularibus  procurationibus  '**,  nisi  forte, 
qui  legibus  ad  minoruin  aetatum  tntelas  sive  cura- 
tiones  inexcusabiies  aitrabuntur,  aut  cui  civitatis 
ipsius  episcopus  ecclesiasticarum  rerum  comroiserit 
gubernacula,  vel  orphanorum  ac  viduarum,  quae  in- 
defensae  sunt,  et  earum  personarum,  quae  maxime 
ecclesiastico  indigent  adminiculo  propter  timorem 
Dei.  Si  quis  vero  transgressus  fuerit  haec  praecepta, 
correctioni  ecclesiasiicae  subjaceaL 


DISTINCTIO  LXXXVII. 


GRATIANUS. 


C  in  quantum  possumus  nos  negare  *,  plus  tamen  vi* 
duaram  etorpbanorum  caiisasetiinpensius  ducimus 
exsequendas,  quas  lueri  a  nobis  vel  ab  omnibus  di- 
vina  manifestat  assertio. 

C.  11.  De  eodetn, 

Idem  Anaslusio  Episcopo  K 

Defensioiiis  propriae  desolatis  auxilio,  et  qui  suis 

actibus  adesse  *  pro  aetatis  iiinrinilate  non  possunt, 

exoratum  pontiflcem  decet  subveuire,  quia  pupillis« 

NOTATION£S  CORRECTORUM. 
brosii ,  affert  banc  locum  ex  eodem  Ambrosio  in      lerpretaUir  synodus  Constantinopolitana,  qiiae  prima 
libro  de  aiendis  pauperibuSt  qul  liber  hactcnus  de-      etsecunda  dicia  est,  cap.  9. 
sideratiir.  Dwt.  LXXXVIL  C.  II.  •  Piipi7«J  :  In  codicibus  im- 

C.  XXIV.  i  Agathensi :  Hoc  capnt  non  habetur  in      pressis  seqiiebatur  :  et  viduis,  qu»  voccs  expunctse 
Agattiensi,  qoodexstat.  Burchardus  ei  Ivo  cilant  ex  ])  sunt,  quia  absunt  a  plerisqiie  vctiistis.  Et  qu»  aiiie- 
decretis  Bonifacii  Papae.  Habetur  autein  in  iiovellis      cedunt  ac  sequuutur,  osteudunt  agi  bic  taiitum  de 
consltt.  123,  cap.  16.  apud  Juliauuin  Antecesse.  Mon      pupiUis. 
dissiiuilis  eiiain  canon  28.  Apusloioruui,  quein  iii- 


^  L  Pars.  Ylduis  auum  et  orphanis  eceteticB  praisi» 
dium  imploranUbus  episcopi  debent  adesse^  et  contra 
imjMroborum  violentias  proteciionis  palrocinium  eis 
negare  non  debent. 

Vnde  Geiasios  Gerontioet  Petro  Episcopis  *  : 
C*  I.  Jmptorantibus  patrodnium  episcopi  debeni 
adesse. 
Licei  omnibus  de  nobis  sperantibus  non  debeamus 


DiST.  LXXXVl.  C.  XXIV.  *^sequi:  Edd.  coll.  o.  ••  choratis,  i.  e.  regionanus:  Ivo.  ••  hor^ 
tamur  resipisce  :  Ivo  et  Rurch.  ex  orig.  ••  compescns  :  orig.  —  compescere  :  jvo.  Burcli.  -  Ldii. 
colL  O.  •«««:  Edil.  coli.  o.  ••  decrevimns  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  iL  Hi.  ^^  httmanUatxs: 
Edd.  COU.  o.  pr.  Bas.  ••  oniissa  sunl,  quae  sequunlur,  in  Etld.  Aig.  Nor.  \en.  IL  ••  «J  No^.  Jwsl.  *». 
c  H.  —  Biirch.  I.  4,  c.  202.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  316.  =  C.  XXV.  •'  liceat  :  Edd.  ooll.  o.  == 
C.  XXVL  »•  hah.  A.  451.  —  Buich.  1.  i,c.  U8.  Ivo.  Decr.  p.  6,  c.  218  (ex  Dionysio).  m  :  Coh. 
Hisp.  el  Isid.  Merl.  "•  aliorum  :  Coll.  Hisp.  —  Eild.  roll.  o.  —  mnjorum  :  Isid.  Merl  --  *•*  swculartum: 
Edd.  coll.  o.  —  add.  :  negotiorum :  Edti.  B;is.  Lugdd.  11,  IIL  *"  sanciis  minislerils  :  ColL  Hisp.  Isid.  Merl. 
•••  adtl. :  et  universalis  :  Edd.  coli.  o.  "*  miscere -- posse  :  Coll.  Ui»p.  —  mi«c«ri  —  posse  :  hiXH.  coll.  o. 
••'  posvessionibus  :  Edd.  Lugihl.  il,  111.  /^  i    •*      • 

DisT.  LXXXVIL  P.  1.  »  Fragnieiiiiiin  incerti  lemporis.  Geroniium  et  Pctrum  tempore  Gelasii  episco- 
pos  in  Laliu  fulsse,  illiiin  Fidenaieni,  hunc  Laiiretiscin,  comperiaius.  —  Coll.  tr.p.  p.  1,  i«  «o.c.oz.  _ui. 
^denegare  :  Edd.  coll.o.  =  C.  11.  *  De  epocha  hnjiis  epist.  pariier  non  coiislai;  videiur  *«'"*"  f^"^^'^,^^ 
a«l  Anaslasiom,  LMcerina  eccl.  in  Bciicveniana  Neapolitaiiorum  provincia  episcopum.  cujus  mcuuo  ui  sb 
iikso  Gelasio  ap.  Baluziom  Miscell.  t.  5    -  Coll.  ir.  p.  p.  1,  i.  46,  c.  40.    *  sibi  prodeue  :  LU.  Bas. 


415;  DECRKTI  PARS  l>ilIMA.  WST.  tXXWIII.  410 

tiiUionem  elfam  alViiiicas  jtissii   iinpeiidi.  El  ideo  A  slone  defemli.  §  *•  Si  quis  amein  maiiripi«  clorico- 

Blaximo  el  Januario  clerlcalis  officii  (qni  se  aolaiio  *      nim  pro  siiis  m:inciplis  atl  ecclesiam  confugieniibiis 

parenmm   vel   propin<|uonim  aasernnl  deslilulos)     credideril  orciipamla.  per  omiies  ccclesias  dislricils- 

anxiliom  ex  nostra  delegalione  pnesiabls,  ul  ad-     siina  dainnaiione  feriaiiir.  §  4.  In  ecclesia  "  quoque 

versus  improbilales  adversariorum  snoriim  prolccti     manumlssos,  ei  per  lesiaiiieniiim  ecclesia  conimen- 

lu»  exseculionis  annisu  •  noxia  commenla  non  sen«     dalos  si  quis  lu  serviluiem  vei  obsequium,  vel  ad 

ll^P^  colonariam   eondiiionem    revocare   **   leiitaverit, 

...  apiroadversione  ecclesiaslica  coercealur  **. 

L.  III.  ve  eoaem.  ^  ^^^  ^^  ^.^^^^^^^  ^^^^^^.^  ^^^^^^  ^.^^^^^ 

l.lem  Leonno  ei  Peiro  Epucoph  \  ^^^^^  ^^  ^^^^.,.^  ^     j^^^^.^  ^  ^  ,.^ 

Quisquis  in  negoiiis  suis  nosiri  nominis  interces-         „  ^^^^  ^^^^^^^  ^^  ^  ^^^.^.^  ^^.^  ^^^^^,  ^ 

sione  sperai  sibi  remedia  posse  conferri,  proiia  iios  ...  ..  ....  «.  «..^.  .-. 

:       .      .              ^                  '  "^  ecclesia,  si  necessiias  exegeril**,  tueaiur;  quos  ti 

convenit  animositate  praesUre.  ;        ...          .           •  _^  .. ..  «,„^^i:.^ 

^  ,]1   ^       .  qnis  ante  amlientiam  aut  pervadere,  aut  exspoiiare 

ClS.Deeodem.  ^               ...        .    -1    n  .. . 

,^       „       .    ^  .         .  pnesiimsent,  ab  ecciesia  Fepeliaiur. 

Idcm  «onono  Epuccpo  •  .     ^,^  ^.,„   ^  ^^rf,,,^,.  d.f,^»^.,  «>,„{ ,  .,  |, 

Divin»  relributioms  memor  ad  pontiflcalem  con-  ^                        scrvt/rdem  revoceninr. 

scientiam  non  ambigas  pertinere,  egentium  commo-  /^^„|  ex  Coiiciiio  Toletano  IV.  c.  7i  ". 

dis  plaiii  sollicitudinem  non  negare.  l/iberii,  qui  a  quibuscunque  manumissi  suni,  ci 

C  V.  Tueaiur  ecclesia,  guos  tn  tui  defeniioM  ccclesia  palrocinio  commendati  exsisiunt,  sicut  re- 

w.  *'**^^'"'*    ,         ^  gube  antiquorum  Patruin  conslituerunl,  sacerdotali 

Idem  Fortunaro  Epl^copo  •.  ^^^^^^.^^^^  ^  ^„.^^,jj^^  .^^^^^^.^  protegantur,  sive 

Irreligiosumprorsusei  exsecrabile  judicamus,  »i  .^   ^^^^„  ,.j^^^i^.,  ^^^^^^  ^^^  .„         ,j           j 

qmsquam  b  ve|  extraneos  in  sua  tu.tione  susceptos  ^^^^^^^  ^^^^^„^^^ 

iion  omni  flde  ei  tota  animi  sui  educavent  sancii-  .,  ,v    p        .      j  /--..j..»  — /^..•-  .;«..;.  «/.«.mm 

....             ^.       .      ..             C.  IX.  Expotuot  defendat  ecclettat  tt  qutt  eortm 

tale.  Ac  t  quuni  Olympius  diaconus  dllectionis  tuae  ca/ifmrit<i<or  exttUerii. 

Felicis  et  Olyropii  suggeratur  avunculus,  eosque  i(em  ex  Concilio  Arelatensi  11.  c.  32  **. 

parvulos  tutel»  vice  susceperit  nutriendos,  olM  III.  Pars.  Si  expositos  Hnte  ecdesiam  eujttscan- 

btrocinium  esse  judicamus,  qood  eos  booisculis  pa-  que  fuerit  '*  miseralfone  collectos,  oontestationia 

renlum  (sicut  asseninl)  reliquit  extorres,  aila  reti-  ponat  **  epistolamy  ut  sl  is,  qul  collectus  est,  intra 

nemlo,  alia  cootra  leges  et  jura  vendendo.  decem  dies  quxsitus  agniiusque  non  fuerit,  securos 

C.  Yl.  Confugientet  ad  eccietiam  exirahere  non  liceU  babeat  **  qul  collegit.  Sane,  qui  post  praBdictum 

liem  ex  Conciilo  Arausicano  I.  c.  5,  et  seqq.  **  ^  tempus  calumniaior  exsliteril,  ut  liomicida  eccie- 

Eos,  qui  ad  ecclesiain  confugerint,  tradi  non  slastlca   districiione    damnabilur,    ticut   Paiffiro 

oportere  'S  sed  loci  sancti  reverentia  et  interces-  sanxit  auctoritas. 

DISTINCTIO  LXXXVIII. 
GRATIANUS  Unde  Melchiades  ^  Papa ' : 

I.  Pars.  Prohibeniur  ergo  cieriH  cupiditatii  negoiia  C.  I.  De  aodem. 

tuicipere^  non  pieiatis  CHram  viduit  ei  orphanii  fiM-         Decrevit  sancia  synodus,  irallum  detneepe  cleri« 
P^^re.  cum  aot  possessiones  conducere,  aut  negoUis  sapcu- 

NOTATiONES  CORRECTORDM. 

C.  V.  1»  Quitquam  :  In  vulgatis  codicibus  sequitur  voluminibus  continenter  sequitur  posl  decreta  Mel- 

vox  :  ctericot  *,  ou»  in  aliquot  inanuscriptis,  et  apud  cliiadis,  (quamvis  in  recentioribos  concilium  Neo» 

Ivonem  non   habetor,   ideoque  siiblau  ett.  Non  caesarlense  Hit  inierposiium),  ei  ex  illa  conjuiiclioae 

eniiil  bic  clericos  com  iaicis,  sed  exlraneos  cum  D  fortasse  factnm  est,  ut  hoc  quoque  scripiuni  oiim 

aaiiguine  Juno tis  comparau  decretis  Melcbiadis  adniiinerari  solitum  essei,  quiim 

biST.  LXXXVlll.  P.  I,  a  Meichiadet :  Capot  hoc  lamen  in  eo  de  Nicaeno  coiicilio ,  et  aliis ,  quae  po&t 

habetor  in  scriplo  de  primitiva  ecclesia  et  mnnift-  Melchiadem  gesta  sunt,  mentio  flai,  quod  ex  captie 

ceiiife  CoDStanUai»  quod  in  antiquis  conciliorum  Ad  futuram.  infra  1).  quaest.  1.  apparet. 

DisT.  LIXXVII.  C.  IL  *  Moiatiit :  ib.  *  adminiettlo :  ib.  =  C.  III.  '  Videnlur  baec  deprompta  esse  ox 
ea<lein  ep.  ad  GeronUum  ei  Petrum,  cujus  modo  mentio  facu  esu  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  46,  c.  i4.  =  G«  IV. 
*  Fragmentuin  aeqiie  incerU  lemporis.  —  CoH.  Ir.  p.  p.  1,  t.  45,  c.  59.  =  C.  V.  *  Fraginehtiiin 
nariter  inceruim.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  109.  *  ciericut :  Edd.  Arg.  Bas.  f  Ac:  Bobm.  =  C.  VI.  **  hab. 
A.  Uf .—  Bnrch.  1. 3,  c.  495.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  11%.  Rab.  pcen.  c.  i2.  "  oponet :  Edd.  coll.  o.  —  Rohm. 
"  Ivo  Pan.  I.  %  v.  84.  Decr.  p.  3.c.  t64.  "  imjyrimere  :  Ivo  ex  orig.  "  coercehiiur  :  ib.  =s  C.  Vli. 
*'  hab.  A.  506.  —  Ivo  Pan.  1.  2,  c.  82.  Dficr.  p.  3.  c.  i59,  p.  46,  c.  5i.  »•  fuerii  vel  exegerii  :  Ed.  Bas.  = 
C.  VIII.  "  hab.  A.  «53.  —  Burcli.  I.  3,  c.  186.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  83.  Dccr.  p.  6.  c.  216,  p.  16.  c.  52.  = 
€.  IX.  "  liab.  A.  452,  vide  lampn  snpra  ad  c.  6.  D.  28.  —  Burch.  I.  3,  c.  201.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  255. 
Polyc.  I.  3,  I.  13.  —  cf.  conc.  Vaseiis,  (h.  A.  442),  c.  0,  10.  "  tit :  Edd.  coll.  o.  *•  ponoiur  epittoia  : 
e»d.    **  add. :  eum  :  Ed.  Bas. 

DiST.  LXXXVIII.  P.  I.  '  Capiil  Pscudoisidorianum,  conflatum  cx  conc.  Chalc.  c.  3,  ei  Greg.  M.  ep.  ti« 
I  l.etPasior.  I.  2,  c.  5. 


417  DECRETl  i'ARS  PRIMA.  DIST.  LXXXVIIL  419 

laribasse  miscere*,  nisi  propier  corani  papiilonim  *  A  nosinim  Rasilium  episc!T>pnm  velul  *^  iinum  de  biciir 


[et  orpliaiiorum]  ac  viduarum,  aut  si  forle  episco- 
pns  crvliaiis  ccclesiaslicarum  rerum  sotlicitudinem 
liabere  ^  praecipiat.  Ubi  *liquido'  palet,  quia  alia 
snnt  ncgolia  saicularia,  alia  ecclesiaslica.  Nonne 
Meyses  in  sseculo  erat,  quum  crebro  tabernaculum 
Inlraret,  eiexiret,qui  intns  conlemplationc  raptus', 
foris  infirmantium  negotiis  *  urgebatur?  Et  infra  : 
Sic  ^  et  Jacob  ascendentes  et  descendentes  angelos 
tSdit»  quia  *videlicet*  reciores  ecclesias  noii  solnin 
*Deo*  conteinplando  •  supcrna  appetunl,  sed  dcorsum 
qiioque  ad  membra  illius  miscrando  desctirdiiiif. 
Et*  Domiui  saccrdoles  borum  facta  iniilaiitur,  et 
se  castodiunt,  e(  subdilorum  onera  poriant. 

C.  11.  De  eodem.  ^ 

D 

Item  Geiasius  Papa  ad  Episcopot  per  Lucaniam^ 
cap.  47  ". 

Consequciis  esl,  ut  illa  quoqiie,  qu9i  de  Piceni  '^ 

pariibus  uuper  ad  nos  missa  relatio  nunciavit,  noii 

prxtereunda  puiaremus,  id  esl,  plurimos  clerico- 

rum  negotiatioiiibus  inboneslis  et  lucris  turplbus 

imminere  '*,  nullo  pudore  cernentes  *'  evaiigelicaiii 

lectioiiem,  qua  ipse  Dominus  iiegoiiatores  e  templo 

verberatos  *Oiigellls*  asseritur  expulisse,  nec  Apo- 

stoli  *^  verba  recoientes,  qoibus  nit  ** :  Nemo  mi' 

litant  DeoimpHcat  te  negotiit  tmcularibut;  psabiii- 

stam  quoque  David  surda  dissiniulantes  aure,  can- 

lanlero  ** :  Quoniam  non  cognovi  negotiationet^  in^ 

trofbo  in  potentiat  Domini.  Proinde  bujusniodi  aut 

ab  indignis  posthac  quxsiibus  noverint  absilticn- 

dum,  ei  ab  oninj  cujuslibet  negotiationis  ingenio  ^ 

vei  cnpiiiitate  "  cessandam,   aut,  in  qitocunque 

grada  slnt  poHli,  mox  a  clericalibus  officiis  abstl- 

nere  coigantur.  quoniam  domua  Dei  donins  orationis 

et  esse  debei  et  dici,  ne  per  *'  ofScia  negotiationis 

poiiiis  sit  latronum  spelunca. 

C.  III.  In  saerit  ordinibus  constitutus^  tacularet 
curas  assumtre  twn  debet. 

Item  ex  Septimo  caiiune  Apobtolorum  '*• 
Episcopus,  aut  presbyter  **,  aui  diaconus  nequa-* 
qaam  ssculares  *'  curas  assuinat  '*;  sin   aliier, 
dejiciatur. 

C.  iV.  Episcopus  twcularibut  cautit  occupari  non 
debet. 

Item  Gregorius  Romano  Defentori,  /.  VJll.  ep.  ii  ■•• 

Perlatuni  est  ad  nos,  reverendissiinum  fratrem 


iu  causis  sxcuiaribus  occupari,  el  prxloriis  inutLi* 
ler  deservire.  Quae  res  quoniam  et  ipsuin  vliem 
reddii,et  reverentiam  sacerdotalem  annlhilal,  statiui 
ut  experientia  tua  iioc  pneceptum  suseepertt,  eiim 
*lfa*  ad  revertendum  districia  exsecutioiie  ooinpef- 
lat,  quaienus  ei  illic  "  te  insistenie  qainque  diebiis 
sub  qual.bet  excusatione  immorari  iion  liceat»  ne» 
si  quolibet  inodo  euin  ibidem  amplius  moram  babera 
permtseris,  cum  ipso  apud  nos  graviter  incipias  esie 
culpabilis. 

C.  V«  Tettamentorum  tuitionem  et  curam  rei  fami' 
liant  episcopus  non  suscipiat, 

Jtem  cx  Concilio  Cartbaginensi  IV.  c.  i8  **. 

Episcopiistuiiionem  testamentorum  non  suscipiat, 

C.  Vi.  De  eodenu 

Jtem  ex  eodem,  c.  20  "• 

Episeopns  nullam  rei  famiJiaris  cnram  ad  se  r^- 
vocet»  sed  iectioni  ei  orationi ,  verbi  '*  Dd  praB4i» 
caiioni  tantummudo  vacet 

C.  Vil.  De  eodem, 
Item  ex  eodem,  c.  47  **• 
Eplscopus  gubernationem  viduarum  et  ptipilloruni 
ac  peregrinorum  non  per  se  ipsum,  sed  per  archi- 
presbyterum  ant  per  archidiaconum  agat. 

C.  VIII.  Ratiociniorum  causas  clericus  suscipere 
non  debet. 

Item  Gregorlos  Quertino  exprcefecto,  epist.  30. 
tib.  X  ••. 

Inutile  et  valde  laboriosum  est ,  homiiiem  iitera- 
tum  ratiociniorum  causas  assiimere ,  et  in  eis  se, 
quod  non  expedit,  obllgare. 

C.  IX.  Fugiendus  est  clericus  negotiatot. 

Item  Oieronymus  ad  Nepotianum  de  mui 
ctericorum  •*. 

Negoiiaiorem  ciericum,  etex  inope  diviieiDi  «s 
ignobili  gloriosum,  qnasi  quandam  pestero  ruge. 

C.  X.  Clerieo  negotiari  non  lieet, 

Item  Augiislinus  in  libro  qucBstionum  veteris  et  novl 
testamenti^  cap,  127.  **. 

Fornicari  omnibus  **  seinper  noii  licet^  negoliarl 
l^  vero  aliquando  licet,  aliquando  non  licet ;  ante- 
quam  *^  eniin  ecclesiasticus  quis  sit,  licet  ci  nego^ 
tiari ;  facto  jam  non  licet. 


DiST.  LXXXVIIL  C.  i.  ^immiteerex  Rdd.  colL  o.  *  tfnl  picp.,  aut  orph^,  aut  vid,  i  csed.  ^  aiid.  : 
eum  :  raeiL  •  mpiebalur  :  eced.  •  negotio  :  e.nuL  *  sed  :  e;rd.  •  contemptando  aaeendunt  :  ead.  •  Kt 
dnm  sacerdoies  :  e:CMl.  =C.  11.  *•  scr.  A.  494.—  Polyc.  1.  4,  t.  51.  '*  Piceuis  :  Edd.  coll.  o.  —Bohni, 
'•  iuhiare  :  Etld.  coll.  o.  "  censentes  :  eajd.  **  apostolicn  :  eaed.  pr.  Baa.  »*2  Tim.  c.  2,  v.  4.  "Psaliii. 
7l\v.  iti.  ^"^  cupidiiateque  :  E(\d.  coW.  0.  ^*  ne  officina  negoliatiouis,  et  potius  sit  tpetunca  latronMm  ' 
orig.  =  C.  lil.  *•  Aiis.  I.  6,  c.  153.  *^sacerdos  :  EdiL  coil.  o.  •*  soiculi  :  e^etL  pr.  Bas.  ••  Gssumant  •  * 
dejtciantHr  .  ead.  ex  Aiis.=C.  lY.  •»  Ep.  iU(srr.  A.  ttOOL  L  10.  Ed.  Maur~- Ans.  1.6,  c.479  (180).  *•*  w'i.1 
uttum  de  uUimis  occupari :  uti};.  •*  i7/tW/^  iusistenti :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugcjd.  II,  III.  =  C.  V.  ••  cG.Slatlit^ 
eccL  aiU.  —  cL  a.i  «t.  9.  D.  i8.  —  ColL  Ir.  p.  p.  2,  1. 18,  c.  47.  Polvc.  I.  4,  t.  5.  =C.  VI.  ••  c  5,  ib.  — 
ColL  tr.  p.  ib.  c.  49.  •*  verbo  pnvdicaiiouis  :  Eihl.  cuil.  o.  =  C.  VIL  *•  c.  7,  ib.  —  Coll.  tr.  p.ib.  c  46* 
"    '    ■      '•  Ep.  27,  (scr.  A.  60iL  L  42.   Ed.  fiaiir.  =  C.  iX.    •*  scr.  A.    59*. 


Polyc   l.  4,  l'.  5.  =  C.  Vill 


=  C.  X 
Bas 


Ivo  Pan.  1.  7,  c.  26.  Decr.  p.  8,  c.  89.    •*  homintbus  :  F/d.  colJ.  o.    *"  add. :  uutem  :  bld^ 

/ 


IM 


DEGRETl  PARS  PRIMA.  DIST.  LXXXVIll.  450 

C.  XI.  De  iodem.  PALEA.  A  >««»",  usiini  mansionis  *•  capit  e«  ea.  Meii  qui  locat 


agrum  Tel  domum,  snnm  usum  dare  yidelur»  *et 
p«cuniam  accipere/  el  quodamroodo  qnasi  comma- 
tare  videtur  cnm  lucro  Incrnm:  ci  pecun'<a  reposlu 
nnllum  nsnn?  capis.  Terlio  ager  Tel  domus  *utendo* 
veterascit.  Tecunia  autem  qnum  fuerit  muluata  t« 
nec  minnitnr,  nec  velerascil.  §  5.  Et  mennu  iritiiiNui- 
ittriorum  subvertit,*  Pccnnia  spirilnaliter  liomines 
Intellignntur ,  quia  sicut  nummys  hal)et  cbaragroa 
CaBsaris,  sic  homo  *habet*  charagma  Dei.  El  que- 
madmodum  ^'  solidus,  qui  non  habet  charagma  Cae- 
saris,  reprobus  est,  iia  *et*  homo,  qni  non  osten- 
dit  *in  $^e*  imnginem  Dei,  Veprobus  aesiiniaiur*. 
Unde  Esaias  ^  dicebat  ^*  ad  Hienisalem  :  *Peeunia 
tua  reproba  ett*  cauponee  tui  mi$cent  vinum 


item  Joannes  Chrysostoraiis  «iip^r  Maithfpum,  [irf  eet 
auetor  operis  imperfectit  hom.  XXXVII L  ad  c,  St. 
MaUh.  b  *•. 

c  Ejiciens  Doniinns  vendentes  et  einentes  de 
teinplo,  signiflcavit,  qnia  ^lionio^  mercator  *xix 
aui^  nunquaro  potest  Deo  placere.  Et  ideo  nullns 
Cbnsllanus  debet  esse  nicrcalor,  aiit,  si  voluerit 
esse,  projiciatiir  de  ecclesia  Dei,  dicente  Propheta  ** : 
Quia  non  cognovi  negotiationes^  introibo  in  potentiae 
Domini.  Queinadniodum  eniin  qui  anibnlat  inier 
dnos  inimicos,  ambobus  placere  volens  *et  se  com- 
inendare^,  sine  maiiloqnio  *^  esse  noii  potest  (ne- 
cesse  est  eniin  ,  ul  isti  male  loqnaiur  de  illo, 
et   illi  niale  de  isto),  sic  '*  qui  emii  et  vendit 

sine  mendacio  et  perjurio  esse  non  poiesl.  Et  pau*  ^  oqua,  etc.  Ideo  ergo  mensas  nummiilariorum  ever- 
ci$  interjectie  :  §  1.  Sed  **  est  nec  stabilis  snb- 
stantia  eorum,  neque  ad  bonum  proficit;  qnod 
de  malo  congregatur.  Quemadmoduni  enini,  sl 
trilicuin  aut  aliud  ^  tale  cernas  in  cribro,  dnm 
buc  et  illnc  jactatur,  grana  oninia  paulalim  deor- 
sum  cadunt,  et  tandein  in  cribro  nihil  remanei,  nisi 
siercus  'solum*:  sic  de  subsiantia  negotiatoniro  no- 
vissime  nil  remanei,  nisi  solum  pecc^itum.  §  2.  Sed 
omnes  Miomines*  videntnr  esse  niercaiores;  osten- 
dam  ergo,  quis  non  est  negotiator,  ut  qui  lalis  iion 
raerit,  cnin  intelligas  csse  negotialorem.  Quicuiique 
rem  comparat,  non  ut  ipsain  rem  inlegram  ^^  et 
iininutatani  vendat,  seJ  ut  materia  sibi  sit  inde 


til,  significans,  quia  in  templo  Dci  noii  debent  i 
nummi,  nisi  spiritnales,  id  csl,  qui  Dci  imaginem, 
noii  diaboli,  portant.  Aiit  certe  mensas  nuinmuia- 
riorom  '*  sacerdotum  dicit  scriptnras.  Novo  enim 
tesumenio  succedenie  priori,  eversx  sunt  scrtptu- 
r»  illorum.  i 

C.  XIL  Deeodem.  PALEA. 

Item  ex  verbis  Aogustini  \hine  iude  eolleetii^  et  im 
eummam  redactit  ad  Ptat.  LXX.  ver$,  Quoniain 
noii  cognovi]* 

t  Qooniam  non  cognovi  literaturam  :  Aliqui  co^ 

dices  habent  negotiationes :  iii  quo  diversttas  inter» 

preturo  sensuin  osieiidit,  iioii  crrorem  inducit.  Erg« 

aliquid  operandi,  ille  non  est  negotiator;  qiii  autero  q  sipropierea  isie*Uota  dielaudem  Dei  dicit.qulanoa 


coniparat  rero,  ui  illain  ipsam  integram  et  immuta- 
tam  dando  ^*  lucretur ,  ilie  est  mercator,  qui  de 
templo  Dei  ejiciiur.  §  3.  Uiide  siiper  onines  merca- 
lores  plus  maledictus  est  usurarius;  ipse  nainque 
rem  datam  a  Deo  vendit,  non  comparatam,  ut  nier* 
cator  ei  post  roenus  rein  suam  repetit,  toUens 
aiiena  curo  suis,  mercator  autem  non  repetit  rem 
?enditam.  $  4.  *Adhuc*  dicit  aliquis :  Qui  agrum 
locat,  ut  agrariain  recipiat  ^*,  aut  domuin  ^^,  ut 
pensiones  recipiat  ^,  nonne  est  siinilis  ei,  qui  pe- 
cuciiam  dat  ad  usurain?  Ahsit.  Priinuin  quidem, 
quoniam  pecunla  non  *ad  aliqueni  nsum*  disposita 
est,  nisi  ad  emenduin ;  secundo,  quoniam  agnim 


cognovit  **  negotiationes,  *  corrigant  se  *  Cbristiaoit 
DOn  negotieniur.  Scd  ait  mihi  **  negotiator :  AiTefoex 
longinquo  inerces,  mercedem  laboris  mel,undeTi?am, 
^io  idignus  *^  est  operariu$**mercede  $ua.  De  ineii- 
daeio,  de  perjurio  agitur,  iion  de  negotio.  Ego  euim 
roentior,  non  negoiiuro.  Possem  eniin  dicere,  tanto 
eml,  tanlo  vendam :  si  placet,  eme.  Quomodo  ergo 
revocas  **  a  negotiatione?  omnes  a.rtifices  mention- 
iur,  sutores,  agricolae.  Vis,  ut  opiem  carum  tempas, 
ut  possim  veiidere  annonaro,  quani  servavi?  aed  no» 
hoc  faciunl,  iiiquis  *^,  agricols  boni,  nec  iila  nego- 
tiatores  boiii.  Quid  eiiiin  ?  etiam  ei  filios  habere  nia^ 
lum  est  **,  quia,  qnando  eis  caput  dolet,  *malae  ei* 


habens,  arando.  accipit  ex  eo  fructum,  habens  do-  ^  infideles  niatres  iigaturas  sacriiegas  et  incantatio- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


'  C.  XI.  ^  Haec  Palea  (quemadmodum  >i  sequens) 
est  in  aliquot  vetustis  exeuiplaribns,  in  qnibiis  l*ale» 
raro  babentur.  Esl  autem  sunipia  ex  auctore  operis 
linperfecti  (riijus  inuita;  senteiitiae  partiin  rejicicii- 
dae,  partini  iii  bonaui  parteni  inierpretandae  suni)  ei 


quidein  muliis  locis  de  Industria,  quod  ibl  plenius, 
liic  in  suinniam  redacturo  est,  iiicolumi  fere  senten- 
tia.  Quainobrem  ea  tantum  niutata  aul  locupletata 
siint,  qnse  valdc  conducere  visum  est.  Quod  etiaAi 
iii  sequenti  capite  est  observatum. 


DiST.  LXXXVIII.  C.  XI.  **Opnsapocrypliiiro.  **  Psalm.  70,  v.  56.  **  alloquio  mali  :  Edd.  eoH.  o. 
'*  $ic  mercaiori  eaed.  ^Sed  (£i  :  Edd.  Arg.  Bas.)  $ubitant\a  lalium  $tabHi$  e$$e  uon  poie^t  :  easd.  ^  n/t- 
quid  :  Ed.  Bas.  ^^  itaintegratHi  Edd.  coll.  o.  **  vendnido  :  esd.  ^*  accipiat  :  eaid.  ^^  donum  :  Ed.  Arg. 
^  aceipiat  i  Ed.  Bas.  ^*  pen$iani$  :  ib.  t  mntata  :  Boliin.  ^^  $ictti  numrnus  :  Edd.  coll.  o.  ^*  Es.c.  I,  v. 
ai.  ^*  ait :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  **  add. :  id  e$t  :  Edd.  coU.  o.  =  C.  XII.  *'  propterea  anidue  :  Edd.  Bas. 
Mor.Ven.  1,  W.-^-propter  Meiduam  iaudem:  Edd.  coll.  rel.,  pr.  Arg.,  in  qua  verba  :   ergo  —  dieit  oiuisMi 


sont.  '*  cognovi :  Edd.  coll.  o. 


■'  ip$e  :  esed.  exo.  Bas.    **  Luc.  c'  40,  v.  7. 
o.    **  add.  :  me  :  exil.    *^  inquit :  e»d.    **  E$t  peccatum  habere  filio^  :  exd. 


**  mercenariue  :  Edd.  coll. 


itl  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  LXIXIX.  4fS 

nes  qiuerniil?  Omnia  isU  bominatn,  non  renim  pec-  A  comparari  cariiis  velle  disiraliere  ?  Ei  infrm :  Ke^ 
caia  siinl.  QiiaDre  ergo,  'ejriscope/  (ilirii  '*  nitlii  lialures  ergo  illi  :ilK)iniiiaI)iles  exisiiinantur,  qui 
iiegoiiator)  qaomodo,  Psalmisiaro  inielligas,  et  noli  jusiitiani  Dei  mininie  considerantes  per  immodera* 
ine  proliibere  a  negoliatloiie  :  negoliatio  eniin  me  timi  |)ecunias  anibilum  polluuntur^  nierees  siiat 
non  facit  iiialum,  sed  iniquiias  inea  el  mendaciuni  plus  perjuriis  oiierando  qiiam  preiiis,  Tales  ej^cit 
neiim.  Quaeranius  ergo  negotiatores^  qui  prsesurount  Doiniiius  de  leinplo  dicens  :  yolite  **  fuutt  dmum 
gloriari  ex  suis  operibns,  si  siinl  conlra  illam  gra*  patmm^  domum  Maotialiom$.» 
tiaro,  quaro  hic  Psalmisla  coinmendat,  rtt  neino  de 

suis  operibus  glorietur,  £t  sicut  conlra  mediros  su-  ^'  ^^^-  ^**»"»^  •acerdoHs  careai^qui  Dei  minietroe 

«  a  SW8  avocat  of/tctts 

perbos  **  salutis  pollicitaiores  vigilal  boc  *^  qiiod 

dicium  est "  :  Tota  die  salutem  •*  tnam,  sic  contia  ^'««  Cyprianus  '^fclepimet  plebem  Furmtanorum. 

^ ,  .         ,-         •     1    .  .  .*    ■  iip.  /•  eptsi»  V» 

negotiatores  de  operibus  suls  glortanles  vigiliit  hor» 

quod  dictum  est  •*  :  Os  meum  annunciabit  jusiitiam  ••  "'  ^*"-  ^^^^  •?«<*  «^»»**  '^*'  meretur »•  noml- 

iuam.  Unde  et  Dominus  expulit  ••  illos  de  templo,  "^"  *"  sacerdotum  prece,  qui  ab  altari  sacerdotcs 

Tolentes  suam  justltiam  statuere  el  ignoraiite^  justi-  «^  "«inislros  voluil^'  avocare.  Et  ideo  Victor  quum 

tiam  Dei.   Meriio  dictum    negoiium,  quia  negat  B  contra  formam  nuper  in  conciUo  a  sacerdotibus 

otiDm,  qnod  malum  est,  nequequxrit  veram  quie-  ^^^^  Geminium"  Faustinum  presbylerum  aiisiit 

tem,  qiiae  esl  Deus.  i  ^**^  tutorem  constituere,  nonesit  quod  prodormitio- 

C.  XIII.  De  eodem,  [PALEA.]  neejusapud  vos  fiat  obiatio'*,  aut  deprecalio  M- 

Item  Cassiodoros  in  eumdem  psalmum  LXX,  in  eun-  <!»«  "0"»»"«  ^i"* ""  «««lesia  frequeutetur,  ut  sacer- 

dem  versieutum  •^  dotum  decretum  religiose  et  '•  necessarie  ractom 

<  Quid  e<t  aliud  negotiom,  nisi  quae  possint  iriiins  servetur  a  nobis* 

DISTINCTIOIXXIX. 

GRATIANUS  C  enim  varietas  membrorom  per  diverM  oflkta  et 

LPars.  IHMiiifs  quoque  suee  oportet  epiuopum*  robttr  corporis  servat,  et  pulchritodinem  reprsseti- 

hene  esse  profpositum^  ut  quadam  inde  quodammodo  tat,lita  varietas  personarum  per  diversa  nihilominus 

(Wuro;  iNspensa/foms  arf^Kmeiila  sttmafKtir.  iii  di^  officia  dlsiribota*  et  fortitudinem  et  venuslatem 

pensatione  vero  ecclesiw  hanc  reguiam  obeervandam  sanctae  Dei  Ecclesiae  inanifeslat.  Et  sicut{indecoruin 

mverit,  m  nuUi  quantumlibet  exereitata  personee  duo  cst,  in  corpore  humano  alterum  membriiro  alteriiis 

atmiil  officia  committat,  neque  sateularibus  «iiis  res  fungatur  officio,  iia  nimirom  noxiom  simulque  toi^ 

eutesiasticas  gubernandas  committat.  pissimum,  si  singula  rerum  mlnisteria  persoiiis  to- 

Cniie  Gregorius*  seribit  omnibus  episcopis\  tidem  non  fuerint  distributa. 

C.  I.  Uni  personm  duo  non  committanxur  offieia.  c.  II.  QuUibet  episcopus  tficedominum  et  (Bconomum 

Singula  ecclesiasiici  juris  officia  singulis  quibosqoe  habeat, 

personis  singulatim  committi  jubemus.  Sicut  enim  Item  Gregorios  Anthemio  Subdiaeono^  lib.  IX, 

in  uno  corpore  multa  meinbra  faabemus,  omnia  au-  ^*  ^** 

tem  membra  non  eundem  actum  babent»  ita  in*  ec«  U.  Pars.  Volumus,  ut  frater  noster  Pascbasiusei 

clesiae  corpore  secundum  veridicam^  Pauli  senien-  vicedominum  sibi  ordinet  et  majorem  domus,  qua- 

liam  in  uno  eodemqoe  spiriiu  •  alil   coiiferendiim  ^  lenus  possit  vei  hospitibus  supervenienlibnst  vel 

cst  boc  officium  •,  aiii  coinmitteiidum  est  iilud,  ne-  causis,  quae  eveniunt,  idoneus  ei  paratus  exislere,' 

que'   oni  quaiitumlibei  exerciiaia!   personae  uoo  Si  vero  *et*  negligentem  eum  prospicis,  et  ea,qaae 

teropore  diiaruni  reriim  officia  commiilenda  sunl :  dixtmus,  impiere  diflerentem,  oiniiis  clerus  adhiberi 

qoia  bi  totuni  corpus  esi  oculus,  ubi  auditus  ?  Stcut  debet,  ut  commoni  coiisiiio  ipsi*^  eligant,  quorum 

NOTATIONIiS  CORREGTORUM. 

DiST.  LXXXIX.  C.  I.  *  Gregorius:  Capiit  lioc  a  Singula  erclesiaslici  juris  officia  singutis  quibusque 

collectoribiis  iia  citatur,  qiiasi  sitil  verba  alicujus  personis  singulatim  commiiti  debere  dicebat :  asserene 

epistol»  B.  Gregorii.  Veriiin  a  Joaiine  Diacono  1.  2«  quia  sicui  i$t  uno,  etc.  Ex  eo  auiem  nonnulia  sunl 

viiae  eJQsdem  S.  PontiOctd,  iiom.  54,  sic  referuiitur :  emendata. 

DisT.  LXXXVIll.  P.  XII.  »•  add. :  ipse  :  eaed-  pr.  Lugd.  III.  ••  superbe  pollicitantes  satutem  :  eaed. 
•'  hic  :  Ed.  B;is.  ••  Psal.ii.  70.  v.  45.  ••  fa/ii«ire  tuum  :  Edd.  coP.  o.  •*  Psalin.  70,  v.  15.  ••  iaudem  : 
Eild.  coll.  0.  ••  ejecit  :  eanU  ==  C.  XIII.  •»  negotiari:  orig.  ••  Joan.  c.  «,  v.  10.  =  C.  XIV.  ••  s.  r. 
c.  A.  249.  —  Ivo  DecT.  p.  7,  c,  394.  '•  merenrur :  Edd.  coll.  o.  '» tjoluerint :  Ed.  Bas.—  votunt :  E<ld.  colL 
rcl.    '•  Gemtnvm  :  Edd.  coll.  o.    '•  ob  dorwi  ionem  ejvs  apud  vos  non  fiat  oblatio :  eaed.    '*  aiif :  eaed.      ( 

DisT.  LXXXIX,  P.  I.  *  1  Tiin.  c.  .'5,  v.  2.  •  Ex  Joaiinis  Dlaroiii  vila  Grog.  M.  c.  54.  — Ans.  I.  7,  c. 
108  (IH.  Ivo  Decr.p.  6,  c.  544.  Polyc.  I.  4,  l.  25.  =  C.  L  •  in  ecclesia  :  Ans.  *  Rom.  c,  12.  ■ 
smrttuah  corpore  :  Edd.  coll.  o.  •  add.  :  uni :  eail.  »  add.  :  entm:  oa!d.  •  constituta  :  Edd.  Bas.  = 
C.  II.  •  Ep.  77.  (scr.  A.  601.)  M.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  «45  (142).  Polvc.  I.  4,  u22.  *•  episcopi 
0ligamur :  Edd.  coii.  o. 


4tt                                         I>£CRET1  PARS  PftlMA.  MST.  LIXXIX.  iU 
.peitOQK  idea,'qns  pra^dixiir.as,  valeuni^*  onli- A  conirenily  atqiie  inier  easecclesicque  mtr»  rusii- 

nari«  coe  causam  examinare  subiilius.  El  quicquid    id 

Gratfan.  niae  ^  colhft  pnuu  archWaceni  eUcito»  eia*  fuerit  fraudis   invenluiDi  cum  p<Bna  legtbus 

fiaii  a  euncto  elero,  $i  efnKofwi  negligefi$dilleren$  statula  reddere  compellanlur.  De  ceiero  vero  ci* 

fverir,  eanonice  /leri  po9$e,  OfictHm  eieedomini  e$t  vendnm  a  fraiernitale  veslra  esl,  ne  saxularibaa 

tphcopatnm  di$ponere.  viria  atque  non  sub  regula  no&lra  degentibua  rea 

iJnde  Gregorius  Clemendnie  Patriefncf^  /i6.  i,  eplei.  ecclesiasticai**  oommittantur,  sed  probalis  de  veairo 

M,po$lalia  •.  officio  clericis,  in  qulbos,  si  quid  reperiri  poierlt 

C.  HK  Quod$ii  oficium  ticetlomini.  pravilalis%  ui  in  subdiiis  emendore  quod   illicHt 

Diaconum  vero  AiiaU>liuin.  queni  ad  vos  dirigl "  gesium  fuerit  valeatis :  quo  •  videlicet  apnd  vos 

poposcistrs,  bofr  nos  faccrc  non  posse,  cans»  inagis  iiabiius   sui  officium  mtfgis  conveiitemer  admiiii- 

modus  quam  rigoris   ausleritas  '^   lacit  Vicedonii*  gtreni,  qnaro  accusenl'^ 

num  enim  eum  conslHwinnJS,  citjus  arbitrio  episco*  m.  p,rs.  Gralian.  Propinqui$  eliam,  vel  favore 

pium  "  comniistinus  disponendum^  j|^i  conjuneii$  eccle$ia$iica  officia  epi$eopu$  fonunit" 

C.  IV.  De  eodem.  ^^  nonaudeat. 
Iiem  ex  Concillo  Cbalcedonensi,  c.  i6.  « »«        fi       fjnde  iii  Concilio  Tolelano  X,  c.  5,  Ugiiur*^. 

Quia  in  quibusdam  cctlesHs.  sicut  ad  nos  pervenil,  (j,  ^i.  Eeele$ia$tica  ofieia  nou  commiitat  epiuopue 

sitte  oeconoroo  episeopl  res  eo«*lesiastlcaa  Iractant,  propinquie-vel  favore  conjuncti$. 

placuii,  oinnes  crclesias  habcnics  eplscopos  etiam  Decenter  omnlbos  pUcet,*er  in  prscsenli  talo 

(scdnomum  "  babere  de  proprio  clero,  qui  guber^  '  rescindere  facium,  ei  non  esse  de  celero  faciendum. 

iiei  ecdesiae  res  cuni' arfoiirio  sul  episcopi,  ul  non  Quicunque  igitur  pooltflcum  deinceps  aiA  sanguine 

sine  lesiimonio  sli  gubernatio  ipsamm  rerum  ee-  prbpinquis  aui  favore  personis**  quibuscunqne  sibi 

clesiasiicarum,  el  ••  ex  hocevenial  res  ejusdera  conjunclis"   lalia   lucra    comroendare  tentaverit» 

ecclesias  dispergi»  et  el  saccrdotaii  digniiali  eblre»  ad**  suum  nefands  pnesumptlonis  excidium  ei  quo  I 

cutio  geoeretur.  Si  vero  quis  hoc  non  observaverilt  Jossum  fuerit  devocetur  in  irritum,  et  qui  ordinaverift 

divinis  subjaeeat  *'  regiitfs.  annu»   excommunicalioiii    subjaceau    Quae    vero 

C.  ▼.  Sweularibue  viri$  re$  eeete^aMiiem  nm  eom^  ablala  forlaase  fuerlnl,  ab  oo,  qui  laleril»»,  red- 

MifioRtar.  daotnr  in  dnplmn. 

itim  Gregorias  imiiioria  darulitam  EpieeopOf  iib.  Gralian*  Porro  ip$a  ofieia  punt  ita  si«t  diuite* 

Vli  ept$t,  60   •  i^iiida,  et  non  uni  per$ona!  omma  eommUtenda  as 

lodicaium  est  nobis,  quod  laicis  qnlbusdam  ouram  c  auetoriiate  GregorU  ei  Boniracii  ••  Pap»  datur  intd^ 

veairi  palrimonii '^  conuDiseritis»  qui  postmodiim  ^^^  quineaiunt: 

in  rusiicorum   veslrorum    depredaUonlbus   atque  c.  VII.  Grfldaam  <i  ordimwi  dtiJri6ii/io  ««(aiwMli- 

failgaiionibus^  fiierinl  deprebensi,  *ei  reddere  res»  cam  unitaiem  connrvat  '. 

quas  indecenier  retincnl  babilas  quasi  suae  ditionis,  A41)Ocdispen$alionis*diviiiae*provisiograduidiver* 

qulppe  vesirae  non  supposili  curaironi,  postpohant,  so$etordinesconstiluilessedistinctos,ut,dum  revo'* 

vobisque  despicianl  acuium  suorum  reddere  ratlo^  reotiam  minores  potioribus  exbiberent  et  poliorea 

iiem***.  Qiiod  si  iia  eal^  districte  a  vobis  discuU  minoribusdilectionemimpenJerent»vera*^con€ordia 

NOTATIONES  CORRECTORtJai. 

C.  II.  k  Hiue  :  VeriM  tec  us^ne  ad   vers.  Of*  stolarum  codlce  :  atque  per  koc  exfugationibue. 

IrtuAi,  absunl  a  plerisqiie  veiuslis  e\eiiiplaribiis\  •  Quo  videlicet  :  Apud  B.   Gregoriiiin   iegitur: 

C.  IV.  «  Hic  idein  canon  refertur  infra  16,  quaest.  ^tcot  apud  vo$  habitu$  $ui  magi$  officiumcommendet^ 

7»  c  Qiioniiim  in  quiht$dam  ex  versioiie  Dionysii.  ^tiam  excuut. 

Hicenimealex  pri8ca*\qweexsui  iu  coHeciloiie  C.  VII.  '  Caput  hoc  poene  ilsdem  verhisl^itnr 

Isidori.  in  epistofa  Bonifacii  11»  ad  Eulallum,  et  Gn^gorii  I, 

C.  V.  A  Atque  faiigationibu$ :  In  plerisque  mann*  d  ad  episcopos  Gailiamm,  I.  4,  episi.  52.  Sic  quoqne 

scriplis  legilur  :  atque  ex  faiigationibu$  -{-«  in  etruio-  in  aliis  epistolls  B.  Gregoril  tnulia  legunlur,  qiue  iu 

•  nibiis  epistoiarum  B.  Gregorii :  ai^iie  per  hoe  et  scriptis  siiperioruin  Pontificum  babeiitur. 
faiigaiionibu$ :  in  uno  auicni  vetusto  earuudem  epi- 

DiST.  LXIXTX.  C.  II.  "  valeni  ;Bohm.  '  ei  Ed.  Bas.  ><  Epp.  11.  (scr.  A.  591.)  I.  1.  Ed.  Maur.  ~ 
Ans.  I.  7,  c.  77.  =s  C.  III.  "  dirigere  :  EiJd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  "^  auciorita$  :  Etld.  coll.  o.  '» 
epi$eopum  :  Edd.  Arg.  Mor.  Vcn.  I,  II.  Lugdd.  —  Bohiii.  =  C.  IV.  "  iino  Hispanica.  "  hah.  A.  451.— 
Ans.  I.  6,  e.  143  (140).  (ex  versione  prisca).  Deusdedit.  p.  4.  PoIyc.:i.  4,  I.  32.  —  ct.  C.  16,  q.  7«  c.  21. 
^^  iBconomo$  —  qui  guberneni  :  Edd.  coll.  0.  ex  orig.  "  neque  ex  hoc  :  esed.  —  Ed.  Bas.  add» :  enim  : 
«•  iubjacebit:  e«d.  rs:  C.  V.  ••  Ep,  65.  scr.  A.  699.)  I.  9.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  146  (143).  ■•  pairo- 
eini :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II.  f  atque  per  hoc  ex  fatifaiionibu$  :  Ans.  ••  verha  aslericis  incliisa  et 
inrra  verba:  tn  ei$  apudAns.  pariter  non  leguniiir  *'  cu)u$libei  re$  ecete$i(e  :  Edd«  coll.  0.  *  privati$  : 
Bithm.  *^  'magi$  conveniat^  quam  accuiei  :  Ans.  **  hab.  A.  656.  — coll.  ir.  p.  p.  2,  l.  41,  c.  1.  ==  C. 
Yl.  **per$onw:  Edd.  coll.  0.  pr.  Liigdd.  II,  IIL  •'  devincti$  :  or\%.  *•  aiisn  nefandwprw$umiioni$: 
CoH.  Uisp.  **  lulii :  ib.  —  Edd.  Ar^.  Bas.  ••  Boniracii  II,  ep.  ad  Eulalluin  Pseudoisidoro  debelur ; 
ipaa  v^rba  a  Gratiano  relata  lial»ehis  in  ep.  Greg.  H  .id  Epp.  Gulliaruiiii  ep.  54.  scr.  A.  595.)  £d.  Haur. 
r=  C*  Vli.    •*  unaconcordia  fieret  ex  divenitaie  contextio  :  orig. 


435  DECHCTI  PARS  PRIMA.  DIST.  XC.  M 

diirersUate  conteitio,  et  reete  olBcioniin  generetor  A  vel  viyere  non  potest»  coelestiam  militiaram  exein- 
ailminislratio  singulorum.  Neqne  enim  oniversitas  plar  nos  instruit » qaia  dum  sunt  angtli»  et  **  sunt 
alia  poteral  raiione  subsistere,  nisi  hojusmodi  ma*  archangeli,  liquet,  qnia  non  sunt  xqualeSt  sed  in 
giins  eam  diierentis  ordo  servaret.  Quia  vero  quae-  polestate  et  ordine  (sicut  nostis)  difTert^^aUerab 
qiio creMura  inuna eademque  qualitate'*  gubernari      altero. 


GRATIANUS. 
1  Pars.  IMigio$us  quoque  prohibetut  ordinari^  quiu 
qui  $ua  poteslate  discordantee  ad  eoneordiam  debel  at* 
trahere,  qui  oblalionei  dimdentium  prohibetur  reei" 
pere^  neguaquam  liiigandi  faeilitale  aUo*  ad  diui' 
dium  debet  provocare. 

Vnde  in  Concilio  Carthaginensi  lY,  c.  ^^^tegttur  \ 

€.  I.  Cleriei  discoraet  dejieiantur  vel  revoeentur  aa 

concordiam, 

Discordantea  clericos  episcopus  vel  ratione,  vel 


DISTINCTIO  XC. 

tnm  ?  'An*  seeom  esse  Christum,  qoom  collccti  foe^ 

rint,  opinantur,  qui  extra  Christi  ecclesiam  colligun* 

tiir  ?  Tales  eiiamsi  occisi  *  in  conressione  nominis' 

fuerint,  maculaista  nec'*sanguine  ablnitur.  Inex« 

piabilis  'S  el  grayis  culpa  discordis  nec  passiona 

porgatur. 

C.  IV.  Murmurantes  a  fratrum  unitate  aiieni 
efidantur, 

Item  ex  Octava  Sjnodo  *  ". 

Alienus  sit  a  fratrum  nnitale,  qui  mormorat,  ct 


potestate  ad  concordiam  trahat;  inobedientes'  sy- ^  opus  ejos  abjiciator,  qoi  mnrmnrans^  exstiterit,  no 


nodns  per  audientlam  damnet. 

C.  11.  Dissidentium  jratrum  in  ecclesia  obiationum 
dona  non  recipiantur, 

llem  ex  eodem ,  c.  93  et  94'. 

Oblationes  dissidenliumfratrum  nequein  sacrario, 

iieque  in  gazophylacio   rccipiantur.  Simiiiler  ;  {  1« 

Dona  ^  eonim,  qui  paiiperes  opprimunt,  a  sacerdo- 

tibus  refulanda  sunt. 

C.  ni.  Extra    ecciesiam  esse  probatur^  qui  pactm 
cum  proximo  non  habet. 

Jtem  Cyprianns  de  umtate  ecctetim 
Neque  *  ad   Calti  munera  respexit  Deus ;   neqac 


poenam  murmurantium  incurral  de  ^ua  Apostolus^' 

dicil :  Nequt  mnrmuraveritis,  sieut  quidam  murmu-» 

raverunt^  et  perierunt  ab    exterminatore.    juxta  • 

mensoram  itaqoe^^  operis   peccalor  (quod  in  hac 

sententia   apostoll  plenios    declaratur)  sacerdotis 

judicio  poeniteai. 

{],  V.  Corripiantur,  qui  rixas  et  eontentionet 
amant. 

/(«mexeodem*'. 

Si  qois  moDachus<>  **  contentiones  vel  rixas  ana-» 

verit,  irel   manifestum  convicium  fratri  intulerit, 

juxta  arbitrium  rectoris  modumqoepeccatidinturna 


enim  pacatum*  baDere  Deum  poterat,  qui  cuni  C  fxpietur  poenitentia.  i/em*^ :  g  i.  Qui  contenliosus 
fratre^  pacem  per  zeli  discordiam  non  habebal.  aut  murrourans  exstiterlt,  secundum  arbitrioin 
Quam  sibi  igitur  pacem  proniittuntininiici  fratrum?  prioris  tamdiu*  peeniteat,  qoamdiu  colps  qualitat 
qii2e  sacrificia  celebrare  sc  rredunt  xmuii  sacerdo-      exstat  ^*. 

NOTATIONES  CORRCCTORUM. 


DiST.  \C.  C.  IV.  «  In  lihello  B.  Basllii  de  insti- 
tutis  moiiachorum  lUilino  interprete  (qui  nuper  C(h 
lotiix  cum  regula  B.  Benedicti  est  impressus)  cap. 
42,  in  iililmn  responsione  habetur  prima  pars  hujiis 
capiiis  usque  ad  vers.  a^iictalitr. 

^  Quid  murmurans  :  Ljusdein  libelli  cap.  50,  pe- 
nnittma  interrogatio  sic  habet:  Si  vero  etiam  quis 
nurmuret  propter  escam^  qu(g  erga  eum  sententia 
servabitur?  Resp.  Ea^  quce  circa  eo«,  qui  murmuravC' 
Tunl  ffi  deserto;  dicit  enim  Apostoius  :  Meque  inur- 
miiraverilis,  sicut  quidam  eorum  mormuraverunl, 
eiperienint  ab  exterminaiore. 

«  Juxta:  llaec  pars  non  habetor  In  eo  Basllii  loco. 


Apud  Burchardum  Tero  et  Ivonem  (a  quibus  citatur 
ex  concilio  Mogunt«)  sic  legitnr  :  Juxta  mensuram 
opusque  peccati^  quia  in  hoe  seniemia ,  etc, 

C.  V.  ^  Si  quis  monachus :  Haiic  priorem  parieni 
Burchardus  ei  Ivo  citant  ex  conciiio  Agallieiisi,  in 
quo  etiam  hahetur  ex  codice  librorum  sexdecim* 
lib.  5,  cap.  S2.  Abest  autem  fere,  ubiqoe  etiam  in 
muiiis  Gratiani  exeinplaribus,  vox  mojuicAKt. 

•  Tamdiu :  Apud  Borchardum  el  Ivonein  (qui 
citant  hanc  parleni  posteriorem  exMoguntino;  ba- 
b*%tur  autein  in  libro  sententiarum  Patrum,  c.  96, 
«X  siatulis  seniorum)  legilur  :  ita  vcmiteat^  quaiiter 
culpw  quaiitas  esstat» 


DisT.  LXXXIX.  C.  VII.  **  cBquaiitaU  :  ib.  **  et :  abest  ab  Edd.coll.  o.  pr.  Lugdd.  B,  IIL  ^  dife- 
runt :    Edit.  coU.  o. 

DisT.  XC.  P.  i.  *  c.  4S  Sututt.  eccl.  ani.  —  cf.  ad  c.  9.  D.  18.  —  Burch.  I.  3,  c.  215.  Ivo  Decr.  p.  6, 
c  i90.  =  C.  1.  *  add. :  eos  :  Ed.  Bas.  ssC.  II.  *^c.  49  el  69  Statult.  eccl.  ant.  --  Burch.  I.  4,  c.  38  et  39. 
Ivo  Decr.  p.  %  c  47  el  48.  ^  cf.  infr.  c.  8.  zs  C.  III.  '  Pieque  ad  CaiUt  neque  ad  munera  ejus :  Edd. 
colL  o.  *  piacatum  :  e«d.  pr.  Bas.,  in  qiia  legitur :  neque  enim  paeem  eum  4>eo  habere,  ^  non  pacem^  sed 
seli  diseordiam  :  Edd.  coil.  o.  "  otiosi :  £d.  Bas.  *  add. :  Christi :  Edd.  coll.  o.  **  noii ;  Edd.  Arg.  Bas. 
"  add.  :  eHtm:  Edd.  coli.  o.  =z  C.  IV.  "  Haec  desumu  sontex  iibelio  de  instilntis  monachorum,  Basilio 
trilHito,  c.  71  ei  93.  *—  Posterior  vero  canonis  particula  pertinel  ad  primum  ejusdem  Basiiil  sernionem  de 
insiitutione  monachoruni.  —  Utiginoi.  1,  c.  164,  165.  —  Poenil  Rom.  t.  6,  c^  9,  Burch.  1. 10,  c.  54,  et  Ivo 
Deer.  p.  13,  c.  53,  citanl  ex  conc.  Mognntino.  "  i  Cor.  c.  10.  *^  opusque  peccati :  coll.  citt.  s  C«  V.  ^ 
Inconc.  Agathensi,  undeciuiit  Burch.  i.  10,  c.  6S,  et  Ivo  Decr.  p.  15.  c.  63,  similia  tanlum  habeotur; 
inlegra  priiua  pars  ex  Uuioit  Uisp.  regula  monachorum  desunita  legitur  in  Pcen.  Roin.  t.  6,  c.  1,0  — 
*•  Bi^ioo  I.  i,  c.  159.  —  Co!L  tr.  p.  p.  1,  t.  13,  c.  23,  24.  "  K^.  I.  1,  c.  160,  Burch.  1. 10,  c.  53,  Ivo 
Decr.  p.  13,  c  54.     **  exsistat :  Ed.  Bas. 


Patrol«  CLXXXVJL 


Ik 


431                                                OECRETI  FAllS  PRIMA.  DIST.  ICII.                                            439 

reliquAS  leciioneft  eenseo  per  snbdiaconos  yel»  si  ne-  A  et  mini&terii  particeps,  iliimmodo  relras  eeelesin!, 

cessius  exigiu  per  minores  ordines  exhiberi.  Si  quls  ubi  ministrare  cognoscitar,  in  nullo  "  molesittn  ex* 

SHiem  contra  lioc  decretum  meuin  venire  tentave-  sistat.  Qucm  eiiam  observare  •  convenit**,  quidquld 

ril,  anaihema  sit.  synodus  perfecta  '  *'  provlnciae  judicando  decro- 

U   Pars.  Gralian.  A  quibu$  opdinanaoi  oporteat  verit. 

eae  immunes,  breviter  monUralum  est.  De  guorum  C.  VI.  A  $ua  parochia  non  reeepti  nlii$  mole$tiam 

tero  manibu$  ordine$  euuipere  debeant^  facile  patet,  "^"  mferant. 

Sacerdo$  enim  et  cuncii  infra  ip$um  con$tHuti  ab  epi-  ^       ^^^  ^^  ^"^"'^  Ancyrano,  c.  28  ^. 

$copi$  $ui$  debent  ordinari.  ^'  ^"^  «P^s^^P»  «^^'"**'  »""^'  "^  ''^P'"  •»> '"» 

Vnde  in  Concilio  Martini  Papae  legitur  " :  P^rocUh.  in  q«a  fueranl  "  denominati,  voluerinl- 

C.  III.  Qui  non  $unt  ordinati  ab  epi$copo,  in  pulpiio  <!"«  ^"^»  ^c<^"P^re  parochias,  et  vim  pnesulibus  ea- 

nqn  p$altant  neque  legant.  rum  inferre,  seditiones  adversus  eos  excitando,  hos 

iNon  liceat  in  pnlpito  psailere  aut  legere,  nisi  qui  abjici  placuii.  Quod  si  voluerint  in  presbyteril  or- 

ab  episcopo  lectores  sunt  ordinaii.  dine,  obi  prius  foerant,  ut  presbyteri  residere,  non 

Gratian.  De  epi$eopi$  autenu  a  guibu$  vel  tn  gmou$  abjiciantur  a  propria  dignltate.  Si  autem  seditioneo 

ioci$  ordinari  debeant,  $upra  definitum  e$i.  B  coinmovent  **  ibidcm  constitutis  eph}copis«  presby- 

III  Pars.  {  i.  Nune  autem  guwritur  dehte^  gui  or*  terii  quoque  honor  talibas  auferatur,  flantque  damnjK 

^inati  a  parochii$  $ui$  non  recipiuntur^  vel  pro  aligua  I^one  notabiles. 

cau$a  ea$  adire  notuerint,  an  in  atieriue  parochia  CWl.  Communtonipriveturepi$copu$,gui$ibieom'^ 

epiuopaU  po$$int  officium  celebraref  De  hi$  in  Con-  '"'"'""  eccleeiam  adire  negtexerit. 

cilio  Martini  Papm  $ie  $tatutum  e$t " :  ^     ^^^"^  «*  ^^"^"'^  Anliocheno.  c.  47  ^. 

.,  ,„    ^       ^    .                  _  .                              *  9i  quis  episcopus  per  inanus  impositionem  episco* 

?)  quis  ordinaius  episcopus  b  pro  "  contenlione  •  "'"j'"  "«8'««'" •  »««  acquieveril  ire  a.l  ecclesiam 

poraili  aut  pro  aliqu.  raiione.  non  pro  sua  culpa.  in  f '  commissam.  Iiudc  oportei  comniunione  priwri. 

par3cl.iam.  qu»  ei  fuerit  dala,  non  '»  ierm  hunc  ''"'"*  »»«»Perii  -  coactus  officium,  aut  certe  de  co 

oportct  lionorem  sacerdotii  (anlammodo  conUnKere.  ""•«"'''  '»'«8«  decreyerit  ejusdem  provincla  syno- 

iia  '•  01  de  relios  ecclesia,  in  quam  Tcnil  »•,  niliU  *•"*  Meenjl»"™' 

Wpr«sumat.sustineatautem.quod"deeosao.  ^'  ^'%S^^^^^^ 

ctum  conclium  jud.care  voluerit  ".                         ^  j^^^  ^^  ^^^^^^  ^  ^^  ,  .. 

C.  Y.  De  epi$copo  ordinato,  gtiem  $ua  parochia  non  Si  quis  episcopus  vacans  in  eccleslamnon  haben- 

I           rt      .i.  "^^f  \'                 .  lem  episcopuni,  surrtpiens  populos,  sine  concilio 

Item  ex  Concilio  Antiocneno,  c.  18  i^t^g^j  ^rdinis  irruerii,  etianisi  populus,  qoem  se- 

Si  qnisepiscopusordinatusad  parochiam,  cujus  »•  duxll,  desideret  illum,  alienum  ••  eum  ab  ecclesia 

estelectus,minimeaccesseril,  nonsuovitio,  sedqiiod  esse  oportet.  Integrum  autem  et  perfectuin  concl- 

eum  aut  populus  veiet  ^»  aut  propier  allam  causam,  lium  dicimus  iilud,  cni  metropolitanus  ^  eplseopus 

iioii  tamen  ejus  vitlo  perpetratanu  hic  el  honoris  sit  interfuit  *'. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IV.  ^  Efn$copu$  :  In  vulgatis  sequebalnr  r  ad  post  sequentlbos  capitibus  Integra  dicitur,  exponilor 

parochiam^  cuju$  e$t  etectxM^  qn»  indncta  sunt  aucto«  infra  ead.  c.  Si  gui$  epi$copu$^  5. 

ritate  manuscriptorum  et  originalis,  ac  ceterorum*  C.  VII.  >  Fst  $ibi:  Ita  etiam  Rurchardos  et  Ivo.  Se4 

collectorum.  in  versione  Dtonysii,  quam  in  ceteris  partibos  refc- 

c  €ofif«n(toite  :  ln  diiobus  vetuslis  exemplaribus  runt,  legitur  :  et  pra:e$se  populo  coH$litutu$  minint» 

Graiiani  et  uno  conciiiorum  regis  catboiici  legilur  :  n'iim  stf6tre,  etG.«  quod  ad  verbum  de  graeco  expres- 

contemiione.                                                            D  sum  est. 

C.  V.  <t  Vetet :  ^m  nov  toO  >«ou  icKpuixmvtineo  guod  C.  VIII,  ^  ll«c  versio,  quam  et  Gralianiis,  et  Bur- 

poptdue  recu$et.  cbardus,  et  Ivo  sequuntiir,  eadem  fere  est  atquc  illa 

•  Observare  :  iMxs^ou^  )*l  ^^  *  exspeetare  et  siis-  Marltni  Bracareiisis.   Dionysiana  vero  ionge  niagis 

cipere.  accedit  ad  verlui  graeca. 

'  Perfecta  :  Antea  legebaliir  :  perfectm.  Restituta  '  Melropolitanus  :  Addendum  est  etiam.  Sic  eniiii 

esi  vera  lectio  ex  originali  et  Burclianlo  et  Ivone.  gr.Tcc  ;  xal  o  xns  uirr^oiroXi«*c. 
Quid  autem  sit  synoJus,  qiiie  liic  perfecta,  et  tn  paulo 

DisT.  XCll.  C.  H.  P.  II .  "  c.  15  conc.  Laodiceni  ex  interpr.  Martini  Brac.  c.  45.  =:C.  III.  P.  III.  f ■  c.  id  coiic. 
Aniioch.  (h.  A.  534),  ex  inlerpr.  Martinl  Brac.  c.  10.  — Burch.  1. 1,  c.  40.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  451  (ex  couc. 
Aiireiianeiisi).  Polyc.  i. «,  l.  I3.=:C.  IV.  "  per  cont. :  Ito.  **  receptue  non  fuerit :  id.  »•  ei  :  Coll.  Uisp.  '•<■««• 
teiiK  :  Ed.  Bas.  "  guid  :  Coll.  Hisp.  — Edd.  coU.  o.  *•  judicaverit :  Ivo.  =  G.  V.  "  bab.  A.  35«.  — 
Interpretatio  Dionysiana  est.  —  Burch.  l,  !,  c.  141.  Ivo  Decr.  p  5,  c.  154.  Polyc.  ib.  ••  raii  :  orig.  — 
Ivo.  »»  nihit  mole$tu$  :  ib.  »•  conveniet :  Ed.  Bas.  •»  perfeeie  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  =  C.  VI.  •*  bab. 
A.  314.  —  ex  translatioDcDionysiana.  —  Burcli.  I.  I,  c.  36.  Ivo  Decr,  p.  6,  c.  147.  Poyic.  ib.  ■•  fut^ 
runt ;  Bohm.  ••  commovenm  :  ib.  =  C.  VU.  "  hab.  A.  531.  —ex  inierpr.  Dionysii  Ex.^Burcb.  I.  1, 
c.  57.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  148.  Polyc  I.  2,  t.  li.  ■•  aceeperit :  Ivo.  =  C.  VlH.  ■•  ex  inlerpretattoiie  Mar» 
iHii  Bracareiisis  c.  0.  —  Burch.  !.!,€.  t50.  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  150.  ••  add.  :  tamen  :  Edd.  voll.  o.  •*  im- 
terfturit :  Ed.  Kas.  —  Burch.  Ivo. 


^Z^  DECRETI  PAKS  PRIMA.  DIST.  Xail.  431 

lY  Pacs.  Gratiao.  Quod  auiem  iupru  cliHd  $$  A  ecclesi»  «lepuuius,  ti  inira  civiuteni  fuerii  aut  in 
viffiliU  wbtrahinUi  excommunicari  jubentur^  de  hii  quolibetioco,  io  quo  ecclesia  est,  el  ad  quotidianum 
imieUigendum  eiifqui  ab  epiicopo  frequenler  admo^  psallendi  4>fiiciufn  "  matutinis  vel  vespertinis  liuii» 
ttiti^  negiigentiam  iuam  corrigere  contemnunt.  ad  Melesiam  non  convenerit  ^,  deponalur  a  clero, 

Unde  in  Concilio  Marlini  Papae  legitur  ** :  gi  umen  casligatus  veniam  ab  episcopo  per  saiiK- 

C.  IX.  Excommuniceiur  clericui^  qui  ab  epiiropo      factioDem  nolueril  promereri. 
commonitui  matutimi  vtl  vapertinii  horii  adeiu 
negUserit.  •  — 

Si  quis  preabyter  aut  dlaconus  vel  quilibetclericus 

DISTINCTIO  XCIII. 

GRATIANUS.  lios  deinceps  agere  studeat  et  canlius,  nec  *  perversi 

1  Pars.  Obedientiam  autem  infenorn  ordinei  et  infideles  homines  isdendi  fideles  ac  beitevelos 
iuperionbui  debent.  Summo  enim  Pontifici  ea  debe*      babeant  facnlialem. 

iur  ab  omnibui  obedientia,  ut  nulli  liceai  ei  commu'  C.  U.  A  nulto  debet  iuscipi,  quem  Romana  depeilii 
mcare,  eui  pro  actibui  iuis  inimicui  ipie  exititerii  r.  ecclena. 

nec  in  eccieiia  eue  poierU,  qui  ejui  calhedram  deurit.  ^^^^  Gregorius  /.  V,  epia.  26  ". 

,.    ,    B  .  ,  n  «       •       ^*    .*  Miratus  valde  suin,  quia  in  tanto  Saloiiitanae  ec- 

Vnde  B.  apoitoiorumprincepi  rtit\i%%nordtnat%on€       .    .      ,  ...  .... 

Ctememii  populum  aHoquens,  inter  cetera  ait  «  :         c^csiie  clero  vel  populo  vix  duo  ex  »»  sacris  ordiiiibiis 

C.  I.  Cui  pro  actibui  iuU  Apoitolicui  inimicaiur  ei  l;'^^"^'  *""^'  ^'^''''  'f'''\^'  coeplscopus  noster 

communicare  non  debemui.  Paulinus,  et  dilectissimus   fllius  meus  llotioraius 

Si  inimicus  est  iste  Clemens  alicui  pro  actlbus  archidiaconus  ejusdem  ecclesiae,  qui  cominonicare 

snis,  vos  nolite  eyspeclare,  ut  ipse  vobis  dicat :  cuia  Maximo  sacerdotiuiii  rapieiili  minime  conseulireiii, 

iUo  ooiite  amici  esse,  sed  prudenler  observare  debe-  ei  se  Chrlstianos  esse  cognoscerent.  Debnlstls  enim. 

lis,  el  volunUli  ejus  absque  •  commonitioiie  obse-  fi'"  carissimi,  pensareordines  vestros,  et  quemsedci 

condare,  ei  avertere  vos  ab  eo,  cui  ipsuin  semitis  aposiolica  repellebat  repulsum  cognoscere,  ui  pniis, 

adversuin ;  sed  *  nec  loqui  bis,  quibus  ipse  noa  si  posset,  ab  iliaiis  criminibos  mundaretur,  et  louc 

loquitur.  ul  •  unusquisque,  qui  iii  culpa  esl.  dom  ei  vestra  dileclio  commuoicaret,  ue  pariiceps  obli- 

cupit  omoiom  vestrum  amiciiias  ferre  •,  feslinet  gationis  ejus  exsisteret. 

citius  rcconciliari  ci,  qui  omoibus  pneest,  ei  per  C.  III.  Non  eH  in  eccieita,  qui  caihedram  Petrt  non 
hoc  redeat  ad  salutem,  quum  obedire  coBperit  mo-  c  lum  CyprianusTu«L«  eccleiia:  b  *•. 

iiitis  pnesidenlis.  Si  vero  quis  amteus  fuerit  bis,         q^.  cathedram  Peiri,  super  quam  fnndau  est 

•quibof  ipse  amicus  non  est.  et  locuius  fuerit  his,  eccltsi^,  deserit,  In  ecclesia  se  esse  non  confidau 
*quibos  ipse  onn  loqoitor,  onos  est  et  ipse  ex  illis,         ^^^^^^^  ^p.,^^p,.  ^^^^^  ^^^  aponoiicw  ordinationi 

qui  exicrminare  Dei-  ecclesiam  volunt,  et  •  qum  ,„^y^,^„,^  ^^|^^  f^„c  revereniiam  debenu  ut  uie  iin- 

corpore  vobiscum  esse  videaior,  mente  '  et  animo  ^^^^^  .„„|,  «poi/a/oriim  iiminibui  reprarunieni. 
contra  vos  csl.  El  est  multo  nequior  bostis  hic,  ^j^^^  Anadeios  et  Zacharias  Papa  "  : 

quam  illi,  qui  foris  sunt,  etevidenter  inimici  sunt;  ^  ,^  ^.^^^.^  ^^^^  apoitolorum  iimina  visitent 
hic  enim  per  amicitiarum  speciem  qu»  sunt  inimica  epiicopi ,  aui  ordinalionibui  apoHoiicii  iubia-' 
gerit,  et  ecclesiam  dispergll  ac  vastal.  Ideoque  *,         cent  ^. 

*cari8aimi/his'apo8loiicisinstiiutisvosmoiientes         JoxU  sanclorum  Patrom  et  canonum  Insiituia 

iostroimus,  ut  effecU  cerlior  cariUs  vesira  sollici-  omoes  episcopi,  qui  bujus  apostoiic^  sedis  ordiua- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DiST.  XCIII.  C.  I.  •  Ideoque  :  Hinc  usque  ad  finem  conlinenlur,  et  inler  ea  hic  iractalus.  Alqiie  in  eo 

sont  in  Fabiani  Untumiiiodo  episiola.  Quamobrem  codice,  iiemque  in  altero  iiiiegro  monasterii  S.  bal- 

ex  ipso  potissimum  videtur  Gralianus  cetera  eiiam  vatoris  Bononiae,  sunt  verba  lia*c,  qu^  a  Graliaiio 

Burosisse.  et  Ivone  afferuntur.  Ac  sane  paulo  anie  Cyprianus 

C.  IJI.  >>  Apud  Cyprianum  Rom»  iinpressum  haec  ^  hanc  ipsam  Peiri  calhedram  esse  oslenderai,  uude 

leguntur  :  nanc  eccleiia  unitatem  qni  non  tenei^  unitas  ecclesis  penderet. 

teuere  BC  fidem  credit?  Qtu  eccleiio!  renUiiur  et  re-  C.  IV.  c  Hic  est  caiion  i    synodi  Roma  habil» 

iisiit,  in  eccleiiu  a  eaeconfidit  f  Verum  in  Valicana  sub  Zacharia  Papa,  qoae  exstai  io  bibliolheca  Vali- 

bibliolhera,  praster  uclo  integra  Cyprtani  exeinpla-  cana,  ex  qoa  noniiolla  sunt  io  hoc  capile  eroeii- 

ria,  est  etiam  aiiud,  in  qoo  Uuluin  opuscula  qusedam  data. 

DtsT.  XCn.  C.  VIII.  P.  IV.  »•  cx  coHC.  Tolel.  i,  hab.  A. 400.  z^C.  IX.  »»  iacrificiumiorlg.  ^ convenit ;  ib. 

UiST.  XtlU.  P.  I.  *  Caput  hoc  desumtuni  est  ex  illa  parte  apocryphs  ep.  Cleioeolis,  qnam  Rufiuu:» 
ffneco  Uliiiaui  fecil.  —  Coll.  tr.p.  p.  I,  l.  18,  c.  4.  Aiis.  I.  I,  c.  tt.  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  M,  Polyc.  I.  I, 
i.  6.  =s  C.  I.  »  cum  monitione  i  Ed.  Bas.  •  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr .  Bas.  ♦  unde :  Edd.  colL  o.  •  habere  i 
«aeil.  •  add. ;  ii  :  Ed.  Bas.  ^  add.  :  tamen  :  Edd.  coll.  o.  •  iiujuimodi  i  ead.  •  ne  :  ead.  m  C.  IJ. 
«  Ei>.  ie  (scr.  A.  596),  I.  6  Ed.  Maur.  —  Ans.  1.  li,  c. II.  "  in  :  Edd.  coU.  o,  =  C.  III.  •■  Ivo  Decr. 
y.  5,  c.  3ei.  =  C.  iV.    "  ex  conc.  Rom.  hab.  A.  743u  —  Ans.  I.  (5,c.  164  U«t).  Polyc.  I,  4,  i.  i&. 


i55  DEORtTi  PARS  FAiHA.  DIST.  XCIK  iSC 

licKii  ftttbjacent,  qui  propinqui  spnt,  apnu^  circa  *^  a  ^««'t  ^«'<<»  ^ttK»  iiiaiAiixeriail  vubh  komiu€$f4tc  ,  ei 
i(tU8  inaii  sancloruui  principuni  '*  aposloloriiui  Pelri      ileriim  :  V09  eiiti  tal  ierrte. 


el  Pauli  liminibus  praesenlentur  oinui  pccasioiie 
neposita.Qui  vero  ae  iongin(|uo  '*,  juxta  chirogrupbuiii 
»uuin  impleant.  Qui  autem  liujus  "  constiluiioDis  con- 
lemtor  eistiterii,  prxterquain  si  segritudine  fuerit 
detentuSt  sciai  se  canonicis  subjacere  sententiis. 

II  Pars.  Gratian.  Reliqui  vero  in  eecleiia  minoree 
$emper  debeni  majoribiit  iubeue,  ticut  in  Sjnodo 
Roinana  ^  S.  Silveslri  ",  c.  YUfiegilur:' 

C.  V.  Minores  majoribut  obedienliam  exhibeani. 

A  suNiacono  usque  ad  leciores  ODines  subdlti 
siu(  diacoiu)  cardinali  **  urbis  Romae,  in  ecclesia 
repncseniantes  ei  lionorem.  Porro  Pontifici  presbyter, 
presbytero  diaconus»  diacono  subdlaconus,  subdia* 
cono  acolylhus,  acolytho  exorcista,  exorcistse  iector, 
lectori  osiiarius ,  ostiario  abbas  •,  abbati  monaclius 
in  oinpi  loco  repraesentent  obsequium,  sive  in  pu- 
blieo,  sive  in  gremio  ecclesi». 

C.  VI.  Quod  tit  officium  diaeonorum, 

Jtem  ex  epi^t.  i  Clementis  ad  Jacobum  fratrem 
Domini  ■•  : 

Diaconl  ecclesi»  tanquam  ocull  sint  episcopi, 
oberrantes  et  circumlustrantes  cum  yerecundia 
actug  totius  ecclesiae,  el  perscrutantes  diligentias, 
si  qqem  videaot  viciiuiffl  flari  praecipltio  et  proxi- 
mum  esse  peceato,  ut  referani  haec  ad  episcopum. 
Et  infra  "':§!.  Sed  el  depQregrinis  similiter  epir 
scopo  suggerant  rerovendis,  et  c^tera  his  simllia. 
quae  ad  culium  ecclesiae  et  disciplinatii  ejus  perti*  ^ 
nent,  diaconis  curae  sint. 

G.  \II.  De  eodem^ 

I^em  ex  epdein,  eadem  epiitola  !*. 

Sacerdoles  vero  B.  Petnis  sal  **terrae  et  mundi  Iut 

inen  doceiis'^prascepitinsplendorelK)norumoperum 

patrem  glorilicareDeum,  de  quihus  Doroinus  ait  *' : 


C.  Vili.  Hie  non  sunt  habendi  cterid^  ^at  epiatopaU 

providentia  non  gubemantur. 

Jtem  e%  Concilio  Parisiensi   **• 
Nufla  ratione  clerici  aut  sacerdoles  habeiidi  sunl , 
qui  sub  nuliius  episcopi  disciplina  et  providenttji 
gtiberiiantur.  Tales  enim  acephalos,  id  est  slne  ct- 
pite,  prisca  '  ecdesiae  *  oonsuetudo  Domitiavit 
C.  iX.  De  eodem. 
Jtem  ex  epist.  III  Clementis  *^. 
Qui  suis  episcopis  non  obediunt,  indubitanter  ret 
el  reprobi  existunt.  Porro  ipsi  a  Deo  donum  sumiui 
muneris  consequqtitur,  qni  *  per  jusiilias  ei  praece- 
plorum  ejus  semitas  incedentes'  doctoribus  suIf, 
j^  qui  recte  episcopi  intelliguntur,  libenter  obediunl. 

C.  X.  JHi  in  Deum  scandalizantur^  qui  buo  non  obe^ 
diunt  epitcopo. 

Jtem  Anacletus,  epitt,  J  **. 

IHe  procuidubio  scandalizatur  In  Deum,  qui  recte 

non  docet,  et  qui  eJUs  scandalizat  episcopuoi  Jnd 

sacerdotem. 

C.  XI.  Septem  debent  etse  diacciH  in  unaquaque  ci- 

tf/«te. 
Jtem  Evaristus  ad  Episcopot  Africanos ,  e;/fSl.  /  **. 

Di^i)i(qui  quasi  oculi  videuiur  esse  eplscopi) 
in  unaquaque  civitate  * juxta  apostolonim  coiisttiuta  * 
sepieui  debent  esse,  qni  custodiant  episcopum  pnc- 
dicantem,  ne  *  aut*  ipse  episcopus  ab  insidiatoribut 
quoquo  roodo  infestetur,  aut  laedatur  a  suis,  aut  verbA 
divina  detrahendo  aul  insidiando  polluanlur  vel 
despicianiur ;  sed  veritas  spirituali  redoleat  Tervore, 
et  pax  praedicata  labiis  atiimi  cum  voluniate  cor- 
Cordct. 

C  XII.  De  eodetiu 
Jtem  ex  Concilio  Meocaesariensi,  c.  44  **. 

Diaconi  septeni  esse  debent  secunduin  regulam, 
quainvis  ■  niagna  sit  ciyiias.  Regulae  auiein  aucto- 


NOTATIONES  GORRECTORUM. 


C.  Y.  ^  Capui  hoc  et  apud  «iratianum,  et  tu  ipsius 
synodi  editionibus  vide^ur  valde  roendosum.  Burcbar- 
<liis  et  Ivo  *  sic  babent :  A  subdiacono  usque  ad  /e- 
ctorem  vmnes  subdili  stnt  diacono  cardinali  urbis 
iiomatf  in  ecclesia  honorem  reprasentantes  tantum, 
Pontifici  vero  presbyier ,  diaconus ,  subdiaconus^ 
aeoigthus^  exorcista,  tecior,  abbas,  monachus  in  omni 
toeo  reprasentent  obsequium,  sive  in  pubiico,  sive  in 
ifremiv  ecclesiag.  yenimob  inapaiu  codieum  varie- 


talem,  et  propier  glossas  ac  doctorum  dicta  nibii 
fere  in  textu  inutatum  est. 

•  Abbas  :  De  abbate  et  monacbo  in  synodi  edi  • 
tionibus  nulla  inentio  est. 

C.  Vi.  *  Et  infra  :  Sic  legitur  In  plerisquc  manii- 
scriptis.  In  vulgatis  legebatur :  et  ita  ;  alia  vero 
nomiulla  verba  restituia  sunt  ex  originali. 

C.  XLI.  f  Quamvis  magna  :  Antea  legei>atur,  quatm* 
vis  HQH  magna,  Emendatum  esi  ex  canone  graecu 


DiST.  XCIll.C.iV.  <*fiif6tti;  orig.  Madd. :  piilruni  :Edil.  Arg.  Bas.  **add. :  iii/il:  Edd.coll.  0.  ^^hujusmodi: 
eaed.— P.  U.  ».*ex  apocrvpho  consliluto  Silvestri,  c.  T.-rBurch.  I.  8,  c.  t%i.  Ans.  I.  7,  c.  65  (67).  Ivo  Decr. 
p.  6,c.  ^9.  '  et  Anselmus.  =7  C.  Y.  **.  add.  :  viro  reverendissimo  :  Edd.  coU.  o,  ex  Ans.— vir.  rev,  et  re^ 
tigiosiuimo iEd.  Arg.sC.  VI.  **  ex  priori  parieejus  a  Rulino  lutinilate  donaia.  —  Ans.  I.  7,  c.  68.  **  et  iia 
gpiseopo  suggerereg  quee  ad  cuiium,  «ttc. :  Edd.  coll.  0.  =  C.  VII.  **  ex  addiiaineniis  Pseudoisidori  ad  ep. 
Olementis;  secuiidum  Greg.M.  ep.  18,  I.  5.  —  Ans.  ib.  **  add.  :  dire6al  :  EdJ.  coll.  0.  *^  add.  :eos  : 
eacd.  •*  Malih.  c.  5.  =  C.  VIII.  *•  ex  svnodo  Regiaiicina  (i.  e.  Ticinensi  hab.  A.  850),  c.  i8.  — Simi- 
lia  habebis  in  conc.  Mogunl.  h.  A.  815,  ^.'2*2.—  Burch.  I.  i,  c.  2i6.  ivo  Decr.  p.  6,  c.  50i.  =  C.  IX. 
"  CaputPseudoisidorianum,sumtnmex  Recogn.  Clemeniis  1.2.  c.  20.  =:  C.  X.  **  Caput  Pseudoisido- 
rianuin.  —  cf.  Ambros.  de  dign.  sacerd.  et  Bonif.  Mogunt.  ep.  73,  ex  ed.  Wurdtwein.  —  Ivo  Decr.  p.  6, 
c.  245.  =rC.  XI.  **  Caput  Pseudoisidorianuin.  —  Verba  :  qui —- episcopo,  ex  Clementtna  1,  reliqua  ei 
)*onlificali  niuiualus  esi  iniposior.  —  Ans.  I.  7,  c.  69.  Polyc.  1.  2,  t.  58.  —  ^Wtiiiii  onfni^tii  Epp.  : 
fM.  coll.  0.  =  C.  XII.  **  hab.  A.  514.  —  Conflatum  esi  hoc  capui  ex  interpreiationibus  Isidori  t\ 
Vionysii.  — Burch.  K2,  c.  m.  Ivo  Der r.  p.  6,  c.  294,  295. 


457  DECRETI  PAIt&  PRIftU.  DIST.  XCIif.  m 

rius  IsU  Ml ,  quod  el  liber  «cluum  «posiolorum  A  ludo  tradidil,  ul  hi,  qui  oflfereodi  sacriflcii  Don  ba- 


idein  iiisiiiual. 

niPars.  G ralian.  l/(  igtmr  ex  prtemiuU  apparet^ 
diaeani  dekent  abedientiam  preebyteri$,  eieut  preiby- 
teri  epi$copi$,  Sed  diaeoni  tuperbientee  tacerdotibut 
aiquari^  tetpotiut  praferri  tiuasrebanti  contraquorum 
insotentiam  multorum  auctoritatet  manaverunt^  eO' 
nim  supercitium  reprimentet,  aique  ut  sacerdotibut 
condignam  obedientiam  exhibeant  decefnentet, 

Unde  Gelasius  ^  Papa,  in  epist,  ad  Episcopot  per 
Lucaniam,  c.  9  et  10,  ait  *^  : 

C.  XHI.  Nihii  eorum,  quas  tunt  decreta  primtt  orat- 
nf6icf ,  vendiceni  diaeoni, 
Diacanos  propriam  constiluimus  servare  **  roen« 


bent  potesiatem«  bis»  qui  offerunt,  corpus  Ghrisii 
porrjgant.  Sedjelillud  iunoluit,  quod  quidaro  dia- 
coni  etiam  ante  episcopos  sacramenta  sumunt  K 
flxc  ergo  omnia  ampuieutur  **,  et  in  sua  diaconi 
mensura  permaneant,  scieuies»  quod  **  episcoporum 
quidem  minisiri  sunt,  inferiores  autem  ^*  presbytt- 
ris  habeniur.  Per  ordinem  ergo  post  presbyteros 
gratiam  sacr»  communionis  accipiant,  aui  cpiscopo, 
aut  presbytero  porrigente.  Sed  nec  sedere  in  medio 
presbyierorum  diaconis^*  liceal,  quia  si  boc  Dal,  prx* 
ter  regulam  *  el  ordinem  * "  probatur  exsisierc.  Si 
quls  autem  *  etiam  *  post  has  definitiones  obedtre 
noiuerit,  a  ministerio  cessare  debebit. 


suram,  nec  ultra  lenorem  paterms canonibus  depu-     ^^  w  ».  .  ..,    ,        .  . 

...  ...  ....  ^C.xy.Dtaconus  honorem  exhtbeat  pretbytero,eitpte 

latom  qnidpiam  tentare  permittiffiua,  oibii  eorura  B  ^^  inferioribut  honoretur. 

suo  »•  minislerio  penitus  applicare,  qn»  primis  or-  j^^^  ^^  Concilio  Laodlcensi,  c.  20  *•. 

dinibus  proprie  decrevii  antiquitas.  Absque  episcopo         j|^„  ^^^^^^  diaconum  coram  presbytero  sedere, 

vd  presbyiero  bapUzare  non  audeant,  nisi  praediciis     ^j  jussjone  presbyieri  sedeat.  Similiter  autem  dia- 

fortassis  ordtnibus  *^  loiigias  constitotis  necessitas 

exirema  compellat.  Qood  et  laicis  Gbristianls  faeere 

plerumqoe  conceditur.  Et  infra,  §  1.  Sacri  corporis 

pra^rogatioiiem  **  sub  conspectu  pontificis  *•  seu 

presbyleri  (nisi   bis  absentibus)  'us  non  faal^eant 

eiercendi. 

C«   XIV.  Jnferioret  presbyterit    $e  diaconi  cogno^ 

tcant. 

Item  ex  Concilio  Nicxno,  c.  i4,  teu  i8  ^*^. 

Perveiiit  ad  sancluin   conciliom,  qiiod  in  iocis 

quibiisdam  et  civitatibus   presbyteris  sacramenta 


conus  ^  honorem  habeat  a  sequentibos,  id  est  a 

snbdiaconis  et  orooibus  elericis. 

C.  XVI.  Caiieem  be»edic4re  cf  panem  dare  diacame 
non  licet. 

Item  ex  eodem,  c.  45  *• 
Non  oporlet  diaconos  ^  **  panem  dare,    nec  ca- 
iieem  benedicere. 

C.  XVn.  Sicut  epitcopit,  ita  et  pretbyierit  diaconi 
minittrent. 

Item  ex  Conciiio  Carlhaginensi  lY  »,  c.  37  "^ 
Diaconi  ^  Ita  se  presbyteri,  sicut  ^*  episcopi  mt- 


diaconi  porrigant.  Hoc  neque  regula,  neque  consue-  q  nistros  esse  cognoscant ' 

'  NOTATIONES  CORAECTORUM. 


(qui  etiam  recitatur  in  synodo  VI,  c.  i6)  et  ex  viil- 
gaiis  eliuiii  versionibus,  in  canonibus  NicseiKiK  sy- 
iiodi  I,  qiii  ex  Arabico  in  latinum  conversi  nnper 
ediil  sunt,  c.  62,  niulta  habentur  ad  lianc  rein  per^ 
tinentia,  quem  forlasse canonem  significavilAudreas 
Culossensis  aclione.  7  synodi  Florentiitae. 

C.  XIII.  ^  Celasiut :  Sic  est  in  plerisque  manu- 
scriptis,  et  apud  Burch.  et  Ivonem.  Nam  io  inipressis 
erai :  Pelagius. 

C.  XIV.  i  Prior  pars  hnjiis  caphis  usque  ad  vers. 
ampuientur^  est  ex  prisca  *  versione  in  canoiie  14. 
Reliqua  vero  pars  est  ex  versione  Dionysii  in  ca- 
itone  18,  quam  qutdem  tutam  afferunt  et  cudex  ca- 
uonum  et  Burcbardus  et  Ivo. 

^  Sacramenta  tumunt :  Grxce  esl:  T»c  e^xAp^^^^ 
«irrovrai,  quod  Dionysius  vertit:  oblata  conttnganti 
quaiiquam  Burchardus  et  Ivo,  hoc  uno  fere  loco 
discrepantes,  babetit,  ille  quidem  :  nacra  oblata 
contingani,  hic  vero  :  tacram  oblationem  contin'- 
guni. 


C.  XVI.  ^  Dtaconot  :  Jn  vetusiforibus  priscae  ver-^ 
sioiiis  editionibus  est  :  diaconum.  Gra^ce  est : 
viryip^raf ,  quod  Dionysius  veriit :  tubdiaconot,  et  sie 
habetiir  in  concilio  Aquisgranensi. 

C.  XVlf.  *  Quarto :  C»put  boc  cum  doobus  se- 
queniibiis  babelur  in  concilio  iV  Carlhagineiisi,  ct 
in  codicibus  Gratiani  etiam  nianuscriplis.*  ilcmque 
apud  Anseliiium  tiliilo  hujus  capilis  erat  addiiuiu  : 
Carlhaginensi  /F,  cui  Papa  Zosimus  imerfuit  per 
Vicarios^  quod  minime  convenire  osteudunt  ncUi 
synodi  VL  Carlhaginensis,  ad  qiiam  Zosimiis  Faii- 
stinum  Polentinse  ecclcsiae  episcopuui ,  Phiiippuiii , 
D  et  Asellum  legalos  misit.  Nain  qiiarta  babiia  est 
ilouorio  IV  et  £utychiauo  Coss.,  sexta  vero  llono- 
rio  XII  et  Theodosio  VIII  (iOss.,  i.  e.  anno  vigesimn 
posi.  Quo  anno  (prout  ex  Africano  concilio  caii.  76, 
et  sequeiitibus  apparet)  coutra  Pelagii  et  Cselesiii 
bseresin  quaidam  suul  definila,  quum  Cselestius  ad 
Zosimum  Papam  appellasset,  quod  ex  nonnuilis  ma* 
iiuscriptls  Zosimi,  et  episcoporum  Arricae  ad  ipsuin 


DisT.  XCM.  P.  m.  C.  XII.  "  scr.  A.  404.-^  Burch.  I.  4,  c.  37.  An.s.  i.  7,  c.  63:  ivo  Dccr.  p.  1,  c.  252,  et 
p.  6,  c.  99.  Polyc.  1. 5,  1. 10.  =C.  XIII.  *'  observare  :  Edd.  coll.  o.  ex  Ivone.  '*  in  suo  :  esed.  *^  ogiciit : 
«rig.  ^  prorognlionam  :  Ivo.  — £d.  BiiS.^-erogationem  :  £dd.  coll.»  rel.  '*  episcopi  :  Edd.  coll.  o.:=C.  XIV. 
*''  iKib.  A.  525.  —  Burch.  1.  5»  c.  26.  Ans.  i.  7,  c.  64.  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  S6  (ex  Dionysio).  *  bno  Hispanic:i. 
**add.:el  exeidattittn  Edd.  coll.  o.  **  quod^  quia  Epp.  minittri  tunl  :  eaed.  ^  add^  :  a  :  ea*d. 
^  diacono  :  exd.  ^*  Terba  asteriscis  inclusa  desider.  ap.  Ans.  :^  C.  XV.  ^'  hab.  inler  A.  547 
et  581.  —  ex  interpr.  Dionysii.  —  Burch.  I.  2,  c.  221.  \ns,  l.7,c.  65.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  2%.  ^^  dia- 
eom$  iionor  habeaiur  ab  obsequentibus  :  orig.-»  Burcb.  ivo.  =:.C,  XVI.  ^  ex  vers.  Isidori.  —  Ans  1.7, 
c.  90,  ex  Dionysio.  ^*  diaconum  :  isid.  Merl.  -—  mintsirof  :  Coll.  Htsp.  =:  C,  XVIL  *  et  Cdd.  coll.  o. 
•'  V.  57  S  aiuit.  ec*  I.  anl.  —  cf.  ?d  c.  9,  D.  18.  —  Ans  I.  7,  c.  65  (66).  Polyc.  I.  2,  t.  39.  *»  diaconus  i 
Coil.    Uisp.  et  Biiller.  —  *»  ut  --nmisirum  :  ib.    »•  cognotcat  :  Coll.  Htsp.  —  cognoverii  :  Ballrr 


4no 


c. 


DECUfiTI  fARS  PIUMA.  DI8T.  XCIIL  4  49 

XVIll.  Deeodem.  A  prsrsumserint,  nobii  sobllliier  innoteteal,  *iil  co- 


Item  ex  eodem,  c.  38  •*. 
Fraesenie  presbytero  diaconus  eucbarisliam  cor* 
poris  Cbrisli  populo»  si   nccessitas  cogat,  jussus 
eroget. 

€.  XIX.  Pi  eodem, 

Iiem  ex  eodem,  c.  50,  40  ei  41  **• 

Diaconus  sedeat  **  quolibet  loco  jubente  presby- 

lero.  Item  diaconus  in  conventu  presbyterorum  in- 

lerrogatus  loqualur.  Alba  *^vero  temporeoblaiionis 

tanium  vel  ^  lectipnis  utatur  **• 

C.  XXr  Diaconi  pre$byleTi$  $e  superiores  non 
cognotcani. 

item  ex  Concilio  Toletano  IV,  c.  39  "• 

Nonnulli  diaconi  in  tantam  ernmpnnt  superbiam. 


gnita  verilate  qoid  fleri  debeat  disponamus.'  Nara  h 

negligenter  ea,  qusmale  usurpautur*  onii.iimas,  ex- 

cessns  viam  aliis  aperimus. 

C.  XXII.  Mappulii  clerici  eine  apostoiiei  iieentia  »n 
non  debent. 

Idem  Joanni  HaftannaH  Epueopo^  lib.  II ^  epiti.  54 
cirea  pnem  "• 

Ilbid  auiem»  quod  pro  uiendis  a  clerci  vestro  ma|K 
pulis  scripsistis,  a  nostris  est  dericis  fortiter  ob- 
viatum,  dicentibus,  nulli  hoc  unquam  alii  cuilibet 
ecclesi»  concessum  fuisse,  nec  Ravennaies  clericos 
illic,  vel  in  Romana  civltate  tale  aliquid  •*  cum  sua 
conscientia  prassumsisse»  nec  si  tentatum  essei,  ex 
furtiva  osurpatione  sibi  praejudicium  generari,  sad 


1H  sesa  presbyterisanteponant,  aique  in  primo  dioro  B  «**»'"  **'  *"  *J"*'»'^^  ^^^**^  ^^  prasumium  fuerii. 

ipsi"priores  slare  pnesumant,  presbyierisin  se-     aw«runl    emendandum  ,    qood  --■— 

cundo  clioro  consiituiis.  Ergo,  ul  sublimiores  se 
presbyleros  agnoscaut,  tani  bi  quam  ilii  in  utroqoe  • 
consistant, 

IV  Pars.  Gralian.  Compagie  vero  ealeeari  abequa 
upotiolici  iicentia  diaconis  non  permiuiiur^  sieui  nee 
nMppuiie  uii  abeque  ejusdem  aueioriiaie  quibusiibei 
elericis  concediiur, 

'  Vnde  Gregorius  loanni  Epiteopo  Syraeusano ,  iib, 

Vll,epist.^,  indict.I  ••: 

C  XXL  Absque  apottolica  licentfa  diaeoni  eompagie 

uti  uon  praftumant. 

Pervenil  ad  nos,  diaconos  ••  ecclesi»  Catineiisis 

calceatos  compagis  •^  procedere  pnesunisisse,  quod 


non  coiicessioiM 
Romani  Ponliads,  sed  sola  •*  surreplioiie  praesu- 
initur. 

G.  XXIII.  Sicui  in  mtnts/erio,  iia  in  dispenauiiona 

sine  diaeono  episcopus  non  tivai. 

liem  Hieronymus  de  sepiem  ordinibus  eccietim, 

V  Pars.  Diaconi  sunt,  quos  in  Apocalypsi  ••  iegi- 
mus,  sepiem  angeii  ecdesiarum,  hi  sunt  septem 
candelabra  aurea,  bl  voces  tonitruoruin.  Ei  infra: 
S  4.  Tirtutum  operatione  pra:clari,  bumilitate  prae- 
diti,  quieli,  humiles,  evangelixantes  pacem,  annun- 
ciaiites  bona,  dissensiooes  et  rixas  el  scaiidala  rese- 
cantes,  docentes  '•,  soii  Deo  colloquentcs,  in  templo 


qnia  noUi  hactcnos  per  lotain  Siciiiam  licuit,  nisi  C  nihil  de  mondo  penitos  cogiuntes»  diccntes  patri  et 


•olis  tantuiumodo  diacotiis  ecclesi»  Messanensis, 
quibus  oliin  a  praedecessoribus  nosiris  non  dubitatur 
esse  concessum,  ben^  recoiitis.  Quia  ergo  tants  le- 
meritatis  ausus  non  est  leviier  attendendus,  cum 
omni  boc  fniternitas  vestra  subtilitaie  perquirat  ••, 
*ct  «i  iu  •  sicut  ad  nos  pervenit  invenerit  verum  •• 
•sse/  iiirum  •^  vel  a  se,  vel  aHcujus  boc  auctoriute  * 


matri :  non  novi  ^'  vo«»  et  fllios  suos  non  agiioscen- 
tes.  Et  pauio  posi :  {  2.  Sine  hoc  sacerdos  iiotucu 
non  faabet  p,  oriom  non  habet,  olliciom  non  haliei. 
Hic  minister  Dei  dicitur,  quia  scripiom  est :  Quis* 
majorest^  qui  ministrai^  an  '•  cui  ministraiurt  Et 
sicut  in  sacerdotio  ministratio  '•»  iU  in  ministro  est 
sacramenli  dispensatio  ^K  Ei  paulo  post :  §  5.  Sa- 


NOTATIOMES  CORR£CTORUM. 


fpislolis,  qiise  in  bibliolheca  Vaticana  servantnr, 
iletnonstrsttur.  Quare  quum  Zosiinus  in  Pontificatu 
duos  laniuin  annos  et  inenses  aliqtiot  vixerit»  neces- 
sariuin  esl,  nitiUo  aiite  ipsius  Ponlificatum  synodum 
IV  Carthagineqscm  habiiam  fuisse. 

C.  XX.  B  Inutroque:  Licet  in  vulgaiis  Graliani 
codicibus  f  legalur :  in  utroque  ordine^  et  in  lomis 
concilioruni  iinpressis  f  f  :  m  utroque  choro :  tamen 
in  vetusto  codice  coiiciliorum  regis  catholici,  et  pie- 


risqne  veiustis  Gratiani,  etiam  Impressis,  neutra  tox 
habetur. 

C.  XXI.  •  Et  siiia  :  Hic  et  paulo  inferius  addiia 
l^  sunt  aliquot  vei%a  ex  originali. 

C.  XXIII.  P  Nomen  non  habei :  Sic  etiam  in 
originali  ,  sed  in  inultis  Graiiani  maniiscriplis* , 
et  apud  Anselmum  est :  nomen  habeit  oficium  non 
habet. 


DiST.  XClll.  C.  XViU.  ■*  e.  55  Statott.  ecd.  anu  *-  Bnrch.  I.  5,  c.  15.  Aiis.  I.  7 
c.  66.  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  «5.  Polyc.  ib.  =  C.  XIX.  »■  c.  59,  60,  61,  ib.  —  Aiis.  ib.  •• 
aild.  :  tn  :  Edd.  coll.  o.  ^  Orario  :  Balier.  ••  et :  Edd.  coll.  o.  *•  fmiiiafiir  :  Isid.  Herl.  =  C.  XX. 
*'  bab.  A.  635.—  Burcb.  I.  2,  c.  222.  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  297.  —  ••  e<  ipii :  t:dd.  coll.  o.  f  et  Edd. 
B.18.  Liicdd.  11,  III.  f  f  et  apod  Ivonein  et  Borch.  — P  IV.  ••.  Ep.  27  (scr.  A.  598),  I.  S  Ed.  Maur.  -•- Ans.  1. 7,  c. 
74.  =C.  XXI.  ••  quoddiaconus  —  prtesumsissei  :  Edd.  coll.  o.  '^  legendum  est  :  campagiSf  quod  caU 
ceanientorum  genns  a  xtiarq,  flexura,  nomen  tulit.  ••  requirai  :  Ed.  Bas.  ••  ut  anperse:  Edd.  cnll. 
o.  ^.  absunt  ab  orig.  =:  C.XXII.  ••  Ep.  57  (scr.  A.  593),  I.  3.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  7,  c.  468  (174). 
•*  aliud  :  Edd.  Ara.  Bas.  •^  add.  :  usurpationes  vel :  Edd.  coll.  o.  =:  C.  XXill.  •*  Ep.  Hteroiiynii  ad 
Rusiicum  f  s.  libeiruni  de  septem  ecclesi»  gradibiis,)  spuriam  esse  consut.  —  Ans.  I.  7,  c.  72.  Polyc.  I.  2, 
t.  59.  —  P.  y.  •*  Ap.  c.  i.  *•  abest  ab orig.  el  Ans.  **  fiot»mit«.:  Ed.  Bas.  —  *  et  Edd.  coll.  o.  pr. 
Lugdd.  U,  III.  ^*  quam  :  Edd.  colL  o.  ^*  conseeratio  :  vera  lectio.  *^  add.  :  oi/mtmiirffifOMs  :  Etlil.  Ar^^. 
^as, ^  ' 


411 


DECRETl  PAllS  FRIMA.  DIST.  XClll. 


443 


cerdolibat  etiam  propler  praesmntjonein  non  licet  A  vineani ,  non  sui>%ectorium  aliquod,  non  fainnlos. 


de  menu  Domini  tollere  calicemy  iiisi  eis  tradiius 
fuerit  a  diacono  ^*.  Et  paneu  inierjeeti*  :  §  4.  Ita 
eoim  Deuft  noster  omnipotens  unirersa  disposuit,  ut 
qut  majorem  se  esse  crediderit  minor  sit  **,  et  qni 
Yideretur  minor  major  exsisteret.  Deniqoe  qnam  hoc 
veram  sil  ipse  perpende.  *  Levilae  Inferunt  pblaiio* 
nes  in  altart/  Leviiae  componont  mensam  Domini» 
Leriue  *cum'  sacerdolibiis»  dum  sacramenla  bene- 
dicunt,  assistunt,  Leritie  ante  sacerdoles  orant» 
ul  '^  81  distinctio  locoram  creditur  *^,  eiiam  in  al- 
tari  Dei  videant  sibi  episcopi,  sl  "  superbi  suut , 
diacouos  anteponi.  Si  bomilitaiem  diligunt  ^^  ma- 
jores  se  esse  in  eo»  qnod  sunt  bumiles,  cognoscant*^ 
Tunc  deinum  **,  ot  aures  habeamos  ad  Dominum, 


nonrractus  '**;  quanlo  inagis  quiecclesiue  Dei  pr:u>* 
esl  oebet  ita  in  omnlbus  servare  jusiitiam,  ui  sibi 
boc  tantuin  ^*^  vindicet,«quod  sui  juris  essc  cognos* 
clt»  aliena  non  rapiat,  aliena  non  coniiiigal,  xqua- 
lem  se  ceteris  facial,  et  stcut  sine  bis  '*'  in  ntini- 
slerio  non  vivit,  iia  in  dispensatione  non  vivat?  §  8. 
Certe,  ut  ipse  nosli,  qui  visibililer  in  boc  mundo 
jus  invadit  alienum,  acciisalur  a  paupere,  damnalur 
a  judice,  ita  et  in  ecclesia  Dei,  quum  uiiusqnisque 
Stipendia  sua  **'  perdit,  clainat  ad  Deum,  exaudiiur 
a  Cbrisio,  nec  differlur  'iii  '^*  bac  parle*  ultionis 
sententia,  si  non  reddunlur  *'^  universa.  Moderatio 
cnim  Dei  ac  pleias  solum  nostrum  rediium  qnaerii, 
acnoscupit  sualonga^^*  bonitate  salvari«  Sed  si 


diaeomis  acclamat  «^  ipse  praedicat,  ipse  hortator,  B  non  convenimqr,  si  duri  »»•  corde  sumus,  si  in 

ipse  ^  comraone|  adstantibus  aacerdotibus,  ne  ** 

leviier  haoc  vocem,  quae  **  loquitur  baec  et  pacem 

annonciat*  aot  negtlgenter  aspicias,  aot  contemnen* 

dam  putes.  Sufiicit  buic  ordlni  tantum  per  Domi- 

nom  foisse  concessnm,  ut  non  sotus  *'  sacerdos  in 

templo**  toium  agere  et  implere  videator.  Et  infra: 

I  5.  Nonc  aulem  ex  quo  in  ecclesiis,  sicut  in  Uo« 

mano  imperio,  crevit  avariiia,  periit  lez  de  **  sacer- 

dote  et  visio  de  propheta ;  siiiguti  qiiique  pcr  '*  |)0- 

It^nliain  episcopalis  *^  iioiuiiiia,  quain  sibi  ipsi  illicite 

absque  ecclesia  vendicaranl,  totum,  qiiod  Levitarum 

est,  in  usus  soos  rediKoni,  iiec  hoc  '*  sibi,  quod 

scriptom  est,  vendicant,  sed  conclis  auferunt  uni* 

versa.  liendicat  infellx  clericus  in  plateis,  et  civili  *» 

operi  mancipatos  poblicam  a  qoolibet  deposcit  '^ 

alinioniam  **•  Et  **  quidem  ex  eo  despicitur  cuncds 

sacerdoialeofficium,  dum  misericordia  *'  desolatus 

jusie  putaiur  ad  banc  ignominiam  devenisse.  Et 

infra  :  §  6.  Solus  iiicubal  bonis**,  solus  minlsierio  ** 

utitur,  solus  oniversa  sibi  vendical,  solus  paries  bi«- 

vadil  alienas,  solus  occidit  universos.  Et  paulo  po$t: 

§  7.  HioG  propter  sacerdotum  avaritiam  odia  *** 

consurgunt,  binc  episcopi  accusantur  a  clericis, 

hinc  principum  **^  liies,  binc  deiraclionis  ^**causa, 

hinc  ^**  origo  criibinis.   Etenim  si    unusquisque 

in  boc  mundo  visibili  aliqoid  possidere  jubetur,  ut 

siia  iantum  possessione  contentus  sii,  ac  res  non  in- 

vadai  alienas,  non  agrum  pauperi  **^-^**  tollal,  non 


peccatls  usqoe  ad  mortem  iiliciie  perduramus,  as- 
sidiie  peccanti  "\  *sicut  scriptuni  esi,'  Deus  non 
niiserelur. 

VI  Pars.  Gratian.  Hoe  capituio  $acerdotum  ara- 
ritia  reprehendilur,  diaconorum  dignitas  sive  oficium 
commendatur.  Sed  quut  (ut  supra  dictum  est)  diacoui 
insolescentes  etiam  presbyteris  se  prmferendos  arbi» 
iraii  sunt^  contra  eorum  supertHium  scribit  Hie» 
roiiyinus  '"  ad  Evagrium  "*  Episcopum  ^  epist. 
LXXXY : 

C.  IXIV.  Diaconi  presbyteris  debenl  subetse. 
Legimus  in  Esaia  :  Farotti  fatua  loquetur  "^. 
Aiidio  quemdam  in  tantam  erupiase  vecordiam,  ot 
diaconos  presbyieris,  id  est  episcopis,  anteferret. 
Nam  qoom  Aposiolus  perspicoe  doceat,  ^osdem  esse 
presby teros,  qons  episcopos,  quid  patitur  mensarom 
et  vldoaruni  minisler,  ut  supra  eos  se  tomidus  effe- 
rat,  ad  quorum  preces  Christi  corpus  sanguisque 
conficiiur?  Quasris  aucioritaiem  ?  Audi  tesliino- 
nium  *** :  Pau/tt«  et  Timotheus  servi  Christi  Jesu 
omnibussanctis*inChrisloJesUt*  quisunt  Philippis^ 
eum  episcopis  et  diaconis,  Vis  el  aliud  exempluiii?  In 
Aciibos  apostolorum  ad  unius  ecclesix  sacerdotes 
ila  Paulus  loquilur  ^**  :  Altendite  vobis,  et  cuncto 
gregif  iu  quo  vos  "*Spiriltt«  sanctus  posuit  episcopos, 
ut  regeretis  eceiesiam  Domini ,  quam  acquisivit  san- 
guine  suo.  Ac  ne  quis  conientiose  iii  una  ecclesia 
plures  episcooos  fuisse  coutendal,  audi  **^  et  aliud 


DisT.  XCin.  C.  XXIII.  "  diaconibus  :  Edd.  coll.  o. "  esset  :  ejrd.  "  Et  si  credahirieaRd.  pr.  Lugdd.  H,  III, 
'•  aild. :  in  mundo : e*d.  ex  Ans.  ^* ^wt :  eaed.  •*  add. :  et  diaconi :  eaed.  •*  recognoscant :  caed.  •■  deinde :  oiig. 
— Ans.  ■»  c/«Miai :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  11,111.  «^add. :  e/iflm:ejed.  ■•  nec  :  Aiis.— Edd.  coll.  o.  pr  Lugdd. 
11,  III.  ••  7tta  :  Edd.  coll.  o.  •'  solum :  Ed.  Uas.  •^tempto  Dei  :  Edd.  coll.  o.  ex  Ans.  ••  a  :  Ed.  Bas.  **pro  po- 
lentia :  orig.  **  coepiuopatis  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  ill.  **  hoe  solum,  quod  sibi  adseriptum  Ckt :  exil.  *• 
serpili :  csed.  **  poscit  ;  eaed.  *■  eleemosynam  :  ened.  ••  qni  ex  eo  magis  despicitur  :  easd.  ex  Ai»s.  *^ 
miseret  desolatus  :  Edd.  Coll.  o.-^-mtseria  desolatus  :  Ans.  *•  divitiis:  orig.—doftif  :  Ans.  **  miaisteriis  : 
Ed.  Bas.  "*  add.  :  semper  :  Aus.  —  $ape :  Edd.  coll.  o.  "*  principium  titis  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  Ul.  «*•  desolationum  eausa  :  orig.  "» add. :  fit :  Edd.  coll.  o.  ***-»•■  pauperis :  ea;d.  "*  /rn- 
ctum  :  eaed.  *•*  solum  :  eaed.  *••  itite  his  eecle$ia  non  fuit^  ita  et  sine  his  in  minislerii  dispensattone  non 
uivat :  Aiis.  ***  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  "•  baec  desider.  in  coll.  Ans.  "*  sedaiKar ;  Ans.  —  Edd. 
Arg.  Bas.    "•  abest  ab  orig.    "•  dari  colU  :  Edd.coll.  o.  ex  Ans.    *»*  peccantium :  Edd-.  coll.  o.—  Bdliin. 

—  P.  VL    "■  Ans.  I.  7,  c.  87  (92).      "*  Euangetum  :  Ans.  =iC.  XXI Y.    *"  toquitur  :  ib.  —  Edd.  coll.  o. 

—  cf.Esa.  c.  32,  V.  6.    "•  Pbilipp.  c.  1,  v.  I.    "*  Act.  c.  20,  v.  «8.     »»*  add. :  fratres  :  Edd.  coll.  o.  '** 
att.'/ml  :  e«d. 


415 


DEGRETl  PABS  PUmA.  DIST.  IGfll. 


M 


testimonlum,  in  quo  manilestissime  "*  comproba-  A  aucloriiM  quaeriiur  ^^  orbis,  major  est  urbe.  Ubi- 


tur,  eundem  esse  episcopuni  atque  presbjterum  : 
Propter  "•  hoe  reliqui  t§  m  Creta  *•*,  ut  quw  "• 
deerant  corrigerei^  et  comikueree  pretbyteroe  per 
ehitate»^  $ieut  *  et*  ego  tibi  mandatri :  ti  tfui$  t$t  $ine 
crimine,  uniui  uxorie  vtr,  /f/tos  habene  "•  /itff /e«,  non 
in  accu$atione  luxuriof^  aut  non  eubdito$,  Oportet 
enim  epi$copum  sine  crimine  ee^e^  qua$i  Dei  ditpen- 
$atorem,  Ct  ad  Timotbeum  "^  :  Noli  negligere  gra^ 
tiam,  qute  in  te  ett,  guce  tibi  data  e$t  per  prophetiamn^ 
per  impo$itionem  manuum  pre$byterii.  Sed  et  Pe« 
trus  "•  in  prima  epistola  :  Pre$bytero$j  inquit, 
fft  "•  vobit  precor  *••  compretbyter,  et  te$ti$  pa$$iO' 
num  Chritii,  et  futurce  glorim^  qua  revelanda  e$t , 
particep$,  regite  *•*  gregem  Chri$ti,  et  inepicite  non 
ex  necettitate^  ted  voluntarie  "•  juxta  Deum.  Qnod 
quldem  graece  signiflcantius  dicitur  lfriffxoircvmc*"t 
Idf  est  superintendentes,  unde  et  iiomen  episcopi 
tractum  est.  Panra  tibi  videntur  taiitorum  Tirorum 
tesljmonia  ?  Glangat  tuba  evangelica,  filius  tonitrui, 
quem  Jesus  amavit  plurimom,  qui  de  pectore  sal- 
valoris  doctrinarum  fluenla  potavit :  Preebyter  ••^ 
ElectcB  dominoe^et  fHii$  eju$  ^  quo$  ego  in  veritaie 
diligo.  Et  in  alia  epislola  "• :  Preebyter  Caio  eari$' 
timo^  quem  ego  diligo  in  veritate.  §  i.  Quod  autem 
postea  unus  elecius  est,  qui  ceteris  praeponeretur,  in 
scbisniatis  remediuni  factum  est,  ne  unusquisque  ad 
se  trabens  Gbristi  eccleslam  rumperet.  Nam  et  Ale- 
landriae  a  Marco  evangelista  usque  ad  Heraclam  "• 


cuiique  fuerit  episcopus»  sive  RoniaB,  siveEugubii  ^^•y 
sive  GoQStantinopoli  '^*,  aive  Rbegii  ^^',  sive  Alexan« 
drise,  sive  Tanis  *^,  ejusdem  meriti,  ejuadem  est  ei 
sacerdotii.  Potentia  divitianim  ei  pauperutis  bumi- 
litas  vel  sublimioremv  vel  inferiorem  episcopum  iion 
facit;  ceterum  omnet  apostolorumsiicoeaiiores  tuiii« 
S  i.  Sed  dicia  ^^»  quomiido  Romae  ad  testimoaium 
diacooi  presbyter  ordinatur?  Quld  mibi  praefen  ••• 
oniusurbia  consuetudinem  ?  Quid  pauciutem,  de 
qua  orium  est  supercilium »  io  leges  ecclesiae  ven» 
dicas?  Omne  quod  rarum  eat  plus  appetitor.  Pule* 
gium  apud  Indos  pipere  pretiosiua  est.  DiacoiMMi 
paucilas  bonorabiles,  presbyteros  lorba  ooutemti* 
biles  facit«  Cetemm  eiiam  in  ecclesia  Romae  pre- 
sbyteri  sedent,  et  stant  diaconi,  licet  paulatim  lo- 
crebrescentibos  viliis  inter  prest»yteros  absento 
episcopo  sedere  dlaeonum  viderim,  et  in  domesticia 
conviviis  benedictionea  ^*^  presbyteria .  dare.  Di- 
soant,  qoi  boc  faciunt«  oon  se  recte  facere,  et  au- 
diant  Apostolos  *•• :  Non  e$t  dignum^  ol  roUquentM 
verbum  Dd  mim$tremu$  m€uti$.  Sclant  quare  dia- 
conl  constituti  siut.  Legant  Acu  apostolorum»  re* 
cordentur  conditionis  suae.  Presbyter  ei  episcopua 
aliod  aeutis,  aliod  digniutis  est  oomeo.  Unde  et  ad 
Titum  et  ad  Timotbeum  de  ordlnatione  episcopi  et 
diaconi  diciiur;  de  presbyteris  omnino  reticeior, 
qoia  in  episcopo  ei  presbyter  continetur.  Qui  pro- 
vebitur,  de  niinori  ad  majos  provebitur.  Aot  igiuir 


et  Dionysiiim  episcopos,  presbyteri  aemper  onuin  ex  r  ^'  presbytero  ordinetor  diaconus,  ut  presbyter 

se  electum  ^•^,  in  excelsiori  grado  collocatom ,  epi- 

iicopaium  nominabant,  qiiomodo  si  exercitus  impe- 

ratorem  ^^*  faclat,  aut  diaconi  ^^*  eligani  de  se  quem 

industrium  noverint,  ei  arcbidiaconum  voceni  *^. 

Qitid  eiiim  facit  excepta  ordinatione  episcopus,  quod 

presbyieriion  fnciat  *^*?  Mec  altera  Romanae  urbis 

ecclesia,  altera  totios  orbis  exi^timanda  est;  elGal- 

Slae,  et  Briunniae,  et  Africa,  et  Persis,  et  ^^*  oriens, 

ei  India,  et  omnes  barbarae  nationes  unum  Gbrislum 

adorani,  onam  observant  regulam  veriutis.  Si  *^ 


minor  diacono  contprobetur,  in  qoem  crescit  "^ 
ex  parvo»  aot  st  ex  diacono  ordinetur  presbyter, 
noverii  se  '{laicia  majoremi  aacerdotibus  eaae 
minorem. 

C.  XXY.  Deeodem. 

Item  Gyprianus,  lib.  III ,  epi$t.  9  ^••. 

Dominus  noster  Mpse*  Jesus  Gbristus,  rex  et 

judex  et  Deus  noster,  osque  ad  passionis  diem  ser- 

vayit  bonorem  pontificibus  et  sacerdotibiis,  qtiamYia 

illi  nec  limorem  Dei,  nec  agnitionein  Chrisli  servus- 


NOTATIONES  CORREGTOKUM. 


G.  XXIV.  q  Per  proplietiam  :  Sic  in  vulgala 
eilitione,  et  graece  :  dca  ir^ofqriccc^  Sed  bic  apud 
B.  Hieronyiuiinr  :  prophetiee. 

'  Noverit  $e :  In  originali  est  *,  noverit  u  lucri$ 
minorem^  eacerdotio  e$$e  majorem,  Quo  eliam  per- 
tinci,  quod  idem  Hieronyiiius  ad  caput  ulliniuin 
Ececbieiis  scribit :  Levitarum  multitudinem  inteHigo-' 


re  $e  a  eacerdotali  gradu  ette  dittinctam^  et  ad  de- 
cutiendam  tuperbiam  minittrorum^  qui  ignorantet 
humililatem  $tatu$  siii,  it/(ra  tacerdotet ,  hoc  ett,  pre- 
tbyterot,  intumetcunl,  et  digmtatem  non  merito,  ted 
diviiiit  wstinutnt.  Yerum  ob  glossam  iion  est  mu- 
Utuuu 


DisT.  XGIII.  C.  XXIV.  *"  add.  :  declaratur  vel :  eaed.  *"  ad  Til.  c.  i.  v.  5.  "^  Ciene  :  E»IU.  eoil.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  III.  "•  ^iii :  Edd.  Arg.  Bas.  «••  habeat :  Bobm.  '"  c.  4,  v.  14.  —  ct  Anselmuin.  *»  I  Pelr.  c.  5. 
v.  i.  *••  qui  in  vobi$  tunt :  Edd  coll.  o.  *••  a^ld.  :  ego  :ea»d.  *•'  regere-^intpicere  :  — Ans.  *•*  volunlate:  EiL 
Bas.  *••  Epichiut :  Ed.  Bas.  —  Epitiut  :  Edd.  coll.  rel.  pr.  Par.  Liigdd.  II,  111.  f  baec  desiticrantur 
ap.  Ans.  et  in  K^d.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  11.  III.  ^*^  S  Joann.  v.  1.  ^^*  5  loann,  v.  1.  —  Verba  :  Et  —  veri- 
late  omissa  sunt  ab  Anselmo.  "•  E$dram  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  111.  ^"  eligebant  —  coUoca* 
bant  —  quem  :  eaed.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *••  add.  :  $ib\  :  eaed.  pr.  Lugdd.  11,  III.  *••  Diaconi  autem  :  exd. 
*^  nuncupent :  Edd.  coll.  o.  *^*  facit  :  eaed.  *^*  et  Orien$t  et  India  :  desider.  ap.  Ans.  ^^*  add.  :  autem 
Eikl.  coll.  0.  pr,  Liigdd.  11,  III.  *^^  quwreretur  :  esetl.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  ^^*  Eugubio  :  Edd.  Arg.  Bas. 
^^*  ConeiantinopoUm  :  eaed.  *^^  Regio  :  caed.  *^^  Thebanie  :  EaI.  Arg.  —  Thebit,  Edd.  coll.  rel.  pr.  lius.  -^ 
add.  :  tive  Guarmaciw :  Edd*  coll.  o.  pr.  Arg.  *^*  dice$  :  Edd.  coll.  o.  *••  profer$  :  ea;d.  ^*^  Oenedictio- 
tem  coram  pre$byteri$  :  et^ed.  *••  Act.  c.  6,  v.  S.  *••  pretbyiero  major :  Edd.  ciHf .  o.  ^*^  concreteii  :  caed«^ 
pr.  Bas.    '  et  apud  Ans.=  G.  XXV.    "•  Ep.  ad  Rogatiauuin  scr.  c.  A.  ±nfi.  —  ivo  Decr.  ps  5,  c,  555. 


445  DECRETI  PARS 

beiiL  Nam  quum  leprosum  emandasset,  dixit  illi  *":  A 
Vade,  el  motutra  le  iacerdoti  *'^,  el  offer  dunum, 
Uumilitale  *'"  ea,  qua  nos  quoque  esse  bumiles  do- 
cuit,  sacerdotem  adliuc  appedabat,  quem  sciebat 
esse  sacrilegum.  Item  sub  ''*  ictu  passionis  quuin 
alapam  accepisset.  et  ei  dicerelur  '"  :  Sic  respondes 
}wntipci?  niliil  ille  coiitumeliose  locutus  est  iii  per- 
fiouam  pontificis,  sed  niagis  Innocentiam  suain  lu« 
tatus  est,  dicens  ***  :  Si  male  locuius  sum,  exprobra 
de  malo:  $i  aulem  bene^quid  me  cwdisl  Qii;eoiniiia 
abeo  ideo  Tacta  sunt  bumiliier  atque  patieiiler,  ut 
nos  humilitatis  ac  paiiemia:  habeiemus  exeinpliim. 
Docuit  enim  sacerdotes  veros  legiiime  et  plene  bo- 
nurari,  dum  circa  falsos  sacerdoies  ipse  talis  exsli- 
tit.  §  l.Meminisse  aulem  diaconi  debent,  qiioniam 
apostolos,  id  est  episcopos  el  praepositus  ^*S  Donii-  ^ 
uus  clegit,  dtaconos  autetn  posl  ascensuin  Domiiii  in 
i^^Ios  apostoli  sibi  constilucrunt  episcopatus  sui  et 


PRIMA.  DIST.  ICIT.  M 

ecclesi^ie  ministros.  Quod  si  iios  aliquid  audere  con- 
tra  Deum  possumus,  qui  episcopos  facit,  possunt  et 
contra  iios  aiidere  dlaconi,  a  quibus  fiunt. 

VII  Pars.  Gratian.  Hac  autem^  quod  de  diaeono^ 
rum  minoritate  dicitur,  ubique  servandum  est ,  nisi 
quum  locum  diaconns  habuerit  aut  proprii  patriarchce^ 
aut  sui  metrovotiiani, 

Unde  in  Yl  Synodo,  c.  7,  legilur^**: 

C.  XXVI.  Diaconus  sacerdotibus  non  prceferatur^ 

nisi  locum  metropolitani  sui  obtineat* 

Prxcipimus,  ne  diaconus  (quamyis  eliam  in  di- 
gnilate,  hoe  est  in  officio  quoUbet  ecclesiaslico  si() 
ante  presbylerum  sedeat,  hisi  qunm  locum  habuerit 
proprii  patriarchae  aut  melropolilani'  *••  sui  pro 
aliquo  capitulo;  tunc  enim  sicul  illius  locum  tenens 
honorabilur.  Si  quis  vero  prsesumserit  hoc  lyran- 
nice  facere,  a  proprio  gradu  repulsus  iiltimus  om- 
niuin  fiat  in  ordine  suo. 


GRATIANUS. 
I  Pars.  Subdiaeono  etiam  eummus  patriareha  viees 
$uas  eommittere  valet. 
Uude  Gregorius  •  ad  Episc»  Sicilio!  tibro  ! , 

ep,  i.ait  *  : 
C.  I.  Etiam  subdiaconis  vices   $uas  apostolica 

com miltit  ecclesia . 
ValJe  necessarium  esse  perspexmius,  ui  sicut 
pnedecessorum  nostrorum  fuit  jiidicium,  ila  uni 
eidemque  person»  omnia  coinmiltamus,  ul*  ubi  nos 
presenies  esse  non  possuinus,  nostra  per  eum,  cui 
prsecipimus,  repraesentetur  auctoritas.  Quamobrem 


Pelro  subdiacono  sedis  nostrae  intra  provinciam  Si- 
ciliam  vicesnostras  Deo  auxiliante  coinmisimus.  Nec 
enim  de  ejus  acllbus  dubitare  possuinus,  cui  Dco 
puxiliante  totiim  nostrae  ecciesix  noscimur  patroci- 
niiim  *  commisisse. 

11  Pars.  Graiian.  Legatum  vero  apostolicce  sedis 
qiticunque  impedierit^  usque  ad  saiisfactionem  excom- 
wuuiceiur^ 

Unde  Aiexander  Papa  I,  epist.  II  anunbus  Epi- 
scopis  ♦  : 

C.  11.  Excommunicetur,  qui  tegatnm  sedie  apo^ 

stolictK  impedire  tentaverit. 
Si  quis  autem  iegationem  ^  impedit,  dod  uniiis , 
•ed  muNorum  profectum  aTertit ,  et  slcut  multls 


DISTINCTIO  XCIV. 

nocet,  iia  a  muliis  arguendiis  esi,  et  bonorum  so- 
cielaie  privaiidns '.  Ct  quia  Dei  causain  impedit,  et 
statuiii  conturbat  ecclesiae,  ideo  ab  ejus  liminibug 
arceaiur.  Ab  omnibus  itaque  '  talis  esi  cavendus,  et 
non  in  communionem  fidelium  usque  ad  salisfactio- 
neni  recipieiidus. 

111  Pars.  Graliqn.  Archidiaconus  vero,  quamvisex 
officio  suo  clericorum  vitam  diligenti  examinalione 
debeat  inquireref  et  quce  corrigenda  invenit  epiuopo 
nunciarCf  taiuen  dominationem  super  eo$  exercere^  ei 
censum  ab  eis  exigere  prohibetur* 

Unde  in  Cabilonensi  Concilio»  c  15,  legitur  ^ : 


C.  111.  Archidiaconi  super  presbyteros  jurisdietiQ' 

nem  '  non  exerceant. 
Diclum  est,  quod  in  plerisque  locis  archtdiaconi 
super  presbyieros  parochianos  quamdam  exercent 
domiiiaiioiiem,  el  ab  eis  censuin  exigunl,  quod  ma- 
gis  ad  lyrannidem,  quam  ad  reciitudinis  pertinet 
ordinem  *.  §  1.  Si  enim  juxia  Apostoli  '*  senleniiam 
episcopi  non  debeiit  esse  dominaiites  in  clero,  sed 
foriiia  facti  gregis  ex  atiimo,  niullo  niiiius  facere 
isli  boc  debent ,  sed  '*  conlenli  siiii  rcgularibus 
disciplinis,  et  teneanl  propriam  mensuram,  et  quod 
ab  episcopis  eis  injungitur,  hoc  per  parochias  suas 
exercere  studeanl,  nlbil  per  cupiditateui  et  avaritiam 
praesumenies. 


NOTATIONCS  CORRCCTORUM. 


DiST.  XCIV.  •  Qregorius  :  Reslituta  est  inscriplio 
ex  Folycarpo;  uam  aniea  legebatur :  Symmachus 


Vapa  -f. 
C.  II    k 


Legationen^  :   In-  epistola  ipsa ,  coiiciliu 


Triburiensi  [c.  0.],  et  apud  Burchardum  addilur  ' 
vesiram.  Ca  eniiii  legalio  videliir  significari,  qna 
^aposlolos  et  episcopos  pro  Cbrislo  fungi  docuit  B. 
Paulus  :2  Corinlh,  c.  5. 


DisT.  XCIII.  C.  XXV.  "•  Luc.  c.  5,  v.  14.  *"  ostende  te  sacerdotibus  :  Edd.  coll.  o.  »"  humilitaiem 
vos  humilis  [humUiter  :  Cd.  Bas.)  docuit,  appettans  :  Edd.  coll.  o.  ^'*  subditus  passioni  :  eaed.  **^®  Joaiiii. 
c.  18,  v.  25  »"  presbyteros  :  Cdd.  coll.  o.  —  P.  VII.  "« imo  synodo,  nsyQ"  Ixtu,  hab.  A.  692.  Ivo  Decr. 
p.  6.  c.  m.  =  C.  XXVI.    »"  meiropolitcB  :  Edd.  Arg.  Bas. 

DisT.  XCIV.  P.  I.  t  <!'"  «rrorex  eo  venisse  videliir,  quod  apud  Ans.  fragmcntnm  quoddam  ad  Syin- 
niacbum  pertinens  praecedlt.=C.  I.  *  Cp.  1  (scr.  A.  591),  1. 1,  Cd.  Maur.  —  Aiis.  f.  1,  c.  i6.  Polyc.  I.  1, 
t.  14.  '  ei  quia  :  Cdd.  coll.  o.  '  patrimonium  :  orig.  —  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  —  P.  II.  ^  Caput  Pseudoisi- 
dorianom.  —  Burch.  I.  15,  c.  57.  =  C.  II.  *  arcendus  :  orig.  —  •  quoque  :  ib.  —  P.  III.  '  Iiab.  A.  8)5. 
^  Ito.  Decr.  p.  5,  c.  154.  =  C.  ill.    *  dominationem  :  Edd.  Arg.  Ilas.    •  [oniiuilinem  :  Ivo.  -  ordinemi: 

*.*  Sint  itatfue  contenii :  CUd.  lujl.  o. 


fcdd,  coll.  0.    *•  1  Pcir.  c.  5, 


ill. 
c  5. 


447 


DJCCRl!:;!  PARS  PRIIIA.  DIST.  XCT. 
DISTINCTIO  XCV. 


44$ 


GRATIANDS. 


J^  eit  ungere  infirmot,  Unde  Jaeobus  af/ :  Inflrmaiiir 

qiiis   in   vobis?  iiichicat  presbjlerns  ecciesL^e,  qiii 

oreni  super  eum  ungentes  eum  oleo  in  nomine  Do- 

mini,  eloratio  fldei  salvabit  inflrn|um. 

II  Pars.  S   l.>  Sed  guteritur^  an  epiieopis  lieeai 

eodem  oleo  ungere  in/irmos  f  vei  n  impmmienUbut 

hujutmodi  unetio  tii  eonudenda  f 

De  hit  vero  ita  tcribit  Innocentius  Papa  ad  Decen" 
tium  Eugubinum  Epitcopum;  epitt.  / ,  e,  ultJ  : 

C.  111.  Oleo  tanctificato  non  prohibelur  epitcoput 
infirmot  tangere. 
illud  superfluuni  videmus  adjectum,  ut  de  episco* 
po  anibigatur»  quod  presbyieris  licere  non  dubiam 
esl.  Nam  idcircode'  presbyteris  dicturo  est,  quia 
episcopi    occupationibus'  aliis  impediti  ad   omnes 


I  Pan.  Quod  emtem  tacerdotee  $upra  jubentur 
epiteopit  tanquam  tubdiU  obedire^  non  ita  intetligen' 
dum  ett^  guati  non  lieeat  ei$  pratentibue  epitcopit 
tacra  mgtteria  eetebrare,  (ticut  epiuopali  tupercilio 
quidam  ab  hit  volebant  pretbyterot  prohibere),  ted 
ffuia  pre$byteri  pontificibut^  tanquam  /i/tt  parentibut^ 
debent  obedire.  Baptitatot  etiam  chritmate  eittangere 
conceditur. 

[  Unde  Gregorius  teribit  Januario  Epitcopo  Carali' 
tano^  lib.  Ul^  epitt^  itf,  Indict,  Xll  * : 

C.  I.  Ubi  epiteopi  deeunt^  baplixatot  in  frontibut 
pretbyteri  chritmate  tangant» 

Pervenit  quoque  ad  nos,  quosdam  scandalizatos 
fuisse»  quod  presbyteros  chrismate  tangere  '*iu 
fronle*  eos,  qui   baptizaii  •  sunl,   prohibulmus.  Et  B  languidos  ire  non  possunt.  Celeruin  si  episcopus  aut 


nos  quidem  secunduuj  usum  vetereni  ecclesiae  nostrae 

fecimus.  Sed  si  omuino  hac  de  re  aliqui  contrittan- 

lur»  ubi  episcopi  desunt.  ut  presby teri  etiam  in  fron- 

libus  baptizalos  *  chrismate  tangere  debeant,   con- 

cedlnius. 

Graliaii.  Supra  Leo  epitcoput  contra  :  Quamvis 

cborepiscopis,  elc.  [Dist.  LXVIIl.] 

C  IL  Ultra  tuum  modum  pretbtiteri  tendere  non 
prigtumant, 

Item  Gclasius  Papa   epitcopit  per  Liicantaiit,  etc. 
Epitt.  V,  c.  8*. 

Presbyteros  oltra  suum  modum  tendere'  prohlbe- 
rous,  nec  eplscopali  fasiigio  debita  sibimet  audacter 
assumere,  non  conflcieitdi  chrismalis,  non  consigua- 
lionis  poiiliflcalis  adbibendaisibimelarripere*  facui-  C 
tatem. 

Gratian.  Sed  ittud  Cregorii  pro  tcandato  tedando 
temel  concestum  legitur.  lUud  autem  Leonit  Papas 
et  Celatii  usu  approbante  prasvaiuilf  niti  forte  ubi 
aliquorum  contuetudo  hoe  admitit^  ut  in  abtentia  epi" 
tcopi  extrema  necettitate  cogente  ex  concettione  Gre» 
gorii  preibyteri  bantitatot  in  fronte  tiniant.  Pro/it6t- 
lio  vero  Leonit  et  Cetatii  in  eo  catu  intelligatur, 
quum  epiuopi  prastentet  eunt^  vel  quum  non  cogit 
uttima  neceuitat,  Oleo  vero  tanctificato  permittitur 


potesl,  aut  dignuro  ducit  aliquem  a  se  visiundum, 
et  beiiedicere,  et  langere  chrismate  sine  cuncta- 
tioiie  polest,  c^jus  esi  ipsum  cbrisma  conflcere. 
Nam  uon  poenitenlibos  *  istud  infundi  ^*  non  potest, 
quia  genus  esl  sacrameoti.  Nam  quibus  reliqua 
sacraioenta  uegantur,  quomodo  ^^  unum  genus  pu- 
latur  posse  coiicedi?  Uis  ergOt  fraler  carissime, 
oniuibus ,  qu»  tua  diiectio  Toluit  a  nobis  exponi, 
proul  potuimus  retpoodere  "  curavimus. 

111  Pars.  Gralian.  Chritma  vero  a  tuit  epiecopit 
ad  baptitmi  tanctificationem  pretbyieri  pelant. 

l/n</^  in  Concilio  Carthaginensi  lV,c.56^*: 

C.  IV.  Chritma  tingulit  annit  a  oroorio  petatur  ept* 

tcopo  ^. 

Presbyteri,  qui  per  dioeceses  ecclesias  regont, 
non  a  quibuslibel  episcopis»  sed  a  suis,  nec  per  ju- 
niorem  **  clericum,  sed  oinni  auiio<:  auiperse  ipsos» 
aut  per  illum,  qui  **  sacrariuin  tenei,  ante  paschae 
solenulutem  chrisma  petaut. 

C.  V.  Presbyter^  idem  eet  qui  epitcoput,  ae  totA 

contuetudine  prtetunt  epitcopi  pretbyterit. 

Jtem  Hieroiiymus  ad  caput  1  epitlolte  ad  7iiifm,  ad 

ea  verba :  £t  consiituas.  *' 

Olim"  idero  cralpresbyier,  qul  ei  episeopus,  ei 

antequtm  diaboli  iusiinctu  studia  in   religione  tifi^ 


NOTATIONCS  CORRECTORUM. 


DisT.  XCV.  C.  III.  •  Non  pmitentibut :  In  epi- 
stolis  Innocentii  tain  impressis  quain  manuscriptls 
(licel  aliter  testetur  auctor  glossae),  in  concilio 
Wormaciensi,  in  quo  hoc  ideinreperilur,apud  Al- 
ciiinum  ei  lyonem,  et  in  aliqnot  Graliani  codicibus 
Irgitur  sine  negatioiie.  Et  in  glossa  (ut  est  in  anli- 
qiiis  exenipbribus)  ulraque  lectio  expouitur. 

C.  IV.  b  Huic  capiti  rubnca  est  praeposiia  ex  ali* 
quol  vetustis  exemplaribus. 


c  Omitt  atiito  :  Verfon  haee  non  suitt  in  efIii:onibut 
conciiiorum  Colonieiisibus  diiobus,  ei  qu;iliior  toiiiis 
impressorum,  neque  iiifra  de  coiisecr.  dist.  4,  ubi 
boc  idem,  sed  ex  concilio  apiid  Valentlas  reierlur. 
Veruin  el  in  Coliiniensi  prisca,  ac  triuni  loinoriini, 
et  duobus  Parrsieiisibus,  duobiisque  codicibus  Vaii* 
canis  habeniur.  El  in  c.  Literit,  de  cousec.  disl.  3  a 
Fabiano  Papa  singulis  annis  uovum  chrisma  ticri 
pnKcipilnr. 


DisT.  XCV.P.  L  «  Ep.  28  (scr.  A.  59),  I.  4.  £d.  Maur.  —  Ans.  i.  7,  c.  129.  Polvc.  1,  3,  L  10.  -- 
Peir.  Loinb.  Sent.  L  4.  DisL  7,  c.  l.=C.  1.  *  baptizandi  :  orig.  '  bafjtixundot  :  ib.  =C.  11.  ^scr.  A.  494. 
Ans.  L  7»c.  127.  '  contendere  :  Edd.  coll.  o.  *  accipere:  hdhni. — P.  11.  '  scr.  A.  41t>. — Co.ll  ir.  p.  p.  1,  L  S^, 
c.  5.  Ivo  Decr.  p.  12,  c.  75.  :=C.  IIL  '  abest  ab  orig.  et  Iv.  *  prteoccupationibut :  Edd.  coil.  o.  ^*  fundi : 
esd.  *^  add. :  hoe  :  eaed.  pr.  Arg.  Arg.  Nor.  ^*exponere :  Ed.  Bas.~P.  111.  **  Slatutl.  eccl.  .int.  c.87.-^cf. 
ad  c.  9,  D.  18.  —  Burcb.  I.  4,  c.  71$.  Ivo  Pan.  1.  I,  c.  101.  Decr.  p.  c.  270,  ex  conc.  apud  Valeiitias.  = 
C.  IV.  ^^  mtiiorm  :  Edd.  coll.  o.  *'  oui  ejutdem  ordinit  eti  :  Burch.  Ivo.  =  C.  V.  **  Ans.  1. 7,  c.  12S^ 
(150).    ^^  Idem  ergo  ett  pretbyter :  orig. 


Ut)  DECRETI  PAR8  PRIMA.  IHST.  ICT.  430 

rent,  eldiceretttr  in  popalts** :  Ego  $mm  Pauli^  ego  A  etlus  ett  omiii  parte   Yiriatnm,  ftolom  presbyteri 


ApoUo^  tgo  autem  Cepha^  commuai  presbyteroriim 
cousilio  ecciesiae  gubemabantur.  Postqnam  vero 
anusquisque  eos,  quos  baptizaverat,  suos  putabat 
ess',  non  Christi,  in  totum  orbe  decretuni  est,  ut 
vaas  de  presbyteris  ^electus*  superponerelur  cete- 
ris'*,  ad  quem  oninis  ecclesis  cura  pertineret,  et 
schismalum  semina  tollerentur.  Etpaulo  po$t :  §  i« 
Sicot  ei^o  presbyteri  sciunt,  se  ex  ecclesis  consue- 
tudine  ei,  qol  sibi  praepositus  fuerit,  esse  sabjectos, 
iia  episcopi  iioTerint,  »e  magis  consuetudine  quam 
dispensaiionis  '*  domiuicae  veritaie  presbyteris  esse 
majores,  et  in  commune  debere  ecclesiam  regere. 
C.  VI.  Coram  epiuopii  preibyteris  docere  licet  *'. 

Id^^m  ad  Ruiticum  Narbonemem  episcopum^  de 
ieptem  gradibui  eccleiia  **. 

Ecce  ego  '  dico,  pnesentibus  episcopis  suis  at« 
qtie  adslamibus  in  altari  preshyieros  posse  sacra- 
menU  conficere.  Et  infra  :  §  i.  Sedquia  scripium 
est  ^  :  Preibyleri  duplid  konore  honorentur^  maxime 
tfui  laborant  in  terbo  Domini^  praedicare  eos  decet,  uti- 
le  '^  est  benedicere,  congruum  conflrniare,  convenit 
reddere  coniniunioneroy  necesse  est  visitare  inftr- 
Dios»  orare  pro  invalidis,  aique  omnia  Dei  sacra- 
meota  complere.  Et  infra :  §  2.  Nemo  hioc  episco- 
porum  invidia  diabolicae  tenlationis  iiiflalus  *'  ira- 
scaiur  in  templo,  si  presbyteri  Inlerdum  exhorten- 
tur  plebein,  si  in  ecclesiis  praedicenl,  si  plebibus'*. 


nomen  babeh  pleniiodinem  ac  **  perfcctionem,  qu:e 
consecralioni  ejus  compeiit,  non  reientat.  §  i. 
Quis  '^  hic,  rogo,  o  sacerdoies;  bonor  vesler 
est  ut  danmum  gibbi"  inleratis  ?  Quoniam  qiiuro 
pastoribus  per  poteniiam  vestram  aureriur  Deo  di- 
gna  diligentia,  contaginm  quoddam  et  calainitas 
crescit  in  gregibus,  ac  doniiiilci '  patrimonii  dainna 
conquiriiis ,  dum  soli  vultis  in  eeclesia  poleninri; 
Et  paucii  inlerjectii :  §  3.  Presbyieri  ab  initio,  'tit** 
lcgimus,*  negoiioruni  Juitices  esse  man<lati  sunt, 
presbyteri  interesse  sacerdotum  concilio  '^  quoniam 
et  ipsi  presbyteri,  ut  legiinus,  episcopi  uuncupantur» 
secundum  qtiod  scriptumest  ad  eptscopum*  **  : 
iVo/t  negligere  gratiam,  qum  data  eit  tibi  per  impoit- 
D  tionem  manuum  preibyterii  '*  et  alibi^ad  majores 
natu  :  Qut  voi  poiuit  epiicopoi  regere  ecciaiam  Dei 
^^  Et  infra  :  {  6.  Sed  oderuiit  boc  sacerdotes  snper- 
bi  in  presbyteris^'  noinen,  qui  nolunt  tut  hocquod 
Chrisius,  qui  discipolorum  pedes  laTit,  qui  bapitxa- 
tus  est  a  Joanne,  licet  baptizandum  se  Joanhcs  ** 
a  Doniino  proclamaret.  Proplerea^  haec  scrilio,  at, 
si  praeiefiti  temporis  error  non  potest  Jam  revocari, 
vel  ad  praescns  in  ecclesiis  servetur  ^  huuiilitas» 
ut  presbyieri  boc  in  ecclesits  suis  faciatii,  quod 
Romae,  sive  quod  in  oriente,  quod  in  lialia,  *quod 
in  Creta,  quod  in  Cypro,*  qiiod  in  Africa,  *quod  in 
Illyrico/  quod  in  Hispania,  quod  In  Britannia,  qiiod 
*etiam  ex  parie'  per  ^  Gallias^'  ,  quod  in  oninibus 


nt  scriptum  est,  benedicant.  Eteniin  abnuenii*^  mihi 

isia  sic  dicatn  :  qui  non  Tult  presbyteros  facerequae  ^  locis  obi  humilitas  perseverat,  quod^  in  coelis   flt 
r  a  Deo,  dicai»  quis  major  est  ChristoT  aut      (quod  niajos  est),  obi  sedes  angelorom  ^*  legis'*  esse 


jubentur 

quid  corpori  ejusaut  '*  sanguini  poterit  anteponit 
Si  presbyter  Cbrnturo  consecrat,  quuro  in  altario 
Dei  sacramenta  '*  benedicit,  benedicere  populo  ** 
non  debet,  qui  Cbristuni  *eiiam*  ineruit'*  consecra- 
re?  £f  paulo  po$i  :  §  3.  Circa  laicos  •  ac  mulleres 
Jubentibus  Tobis,  o  injuslissimi  sacerdotes,  presby- 
ter  Dei  beaedictionis  perdit  officiuin  '*,  amiliit  lin- 
guae  opuSt  non  habet  coufideiitiam  praedicandi,  trun- 


dispositas. 

C.  VII.  Epitcopi  et  clerici  invicem  iibi  honcrem  ea* 
hibeant.  Item  ad  Nepotianum^  epist,  II  '^ 
Eslo  sobjectus  pontifici  tuo,  et  qiiasi  animae  pa- 
rentem  suscipe  ".  Et  paulo  posi :  §  i.  Sed  episcopi 
sacerdotes  se  esse  noverint ",  non  dominos,  hono- 
rent  clericos  qoasi  clericos,  ut  *  et  *  ipsis  '^  a  cleri- 
cis ''  quasi  episcopis  honor  deferatur.  §  3.  Sciiuiii 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  VI.  '  Ecee  ergo  :  Principiom  biijos  capitis 
longe  aliier  legitiir  in  libello  de  septem  gradibus  et 
advlitur  negalio  :  Nec  ego  dico  pra^untibui  epiicopis 
euque  aduantibui  aitari  preibyteroi  poise  sacramenta 
conficere;  sed  si  forte  usus  exegerii^  ui  venienies  ad 
eufesiam  sacerdoies  eisdem  Aortt,  quibus  aut  oblatio 
parata  non  sil,  aut  non  possit  offerri,  non  debere 
epitcopum  repudiare  Eucharisliam  presbyterorum  ^ 
etc. 


•  Circa  iaicos :  In  libello  sic  legitur :  tamen  cre* 
dendum  est  «ummt  sacerdotis  judicio,  et  koc  facien^ 
dum^  auod  jusurii  eirca  laicos  et  muHeres.  Jubenii" 
bus  vobis  injusiissime  sacerdotibus  non  rectepresby* 
ter  Dei  benediciionis,  etc. 

i  Ac  dominici :  Ibideiii  est  :  ac  Deo  nostro  non 
patrimonii  sui  damna  conquiritis,  dum  soii  oultis  in 
ecclesiis  poleniari  ? 

s  Ad  epiuopum  :  Hoc  loco  longe  plenior  est  raiio 


DiST.  XCV.  C.  V.  **i  Cor.  c.  !,  ▼,  li.  "  omniDus :  Edd.  coll.  o.  »•  disposiiionis  :  orig.— An8.  =  C.  VI. 
**  iioji  ticeat :  Ed.  Ras.  **  Ep.  Ad  Rusticuin  Hleronymi  noii  esse,  supra  nionuiiuus.  —  Ans.  1. 7,  c.  Ii8  (15ij. 
"  i  Tim.  c  5,  ¥.  i7.  •*  (JiUe  esi  enim  .  Edd.  coll-  o.  "  infietur  :  Ans-  —  Ed.  Bas.  "  plebi :  Ans. 
—  E.W.  coll.  0.  •»  a6iiiMiiit6MS  :  eaed.  ••  e: :  eaed.  pr.  Bas.  ••  add.  Ckristi :  Edd.  Arg.  Bas.  »•  popuium. 
£.ld.  coll.  o.  •*  Jion  metuit :  eaejl.  •■  of^ia  :  eapd.  ••  ad  :  Ed.  Lugd.  II.  •*  add. :  igiiur :  Edd.  coll.  «. 
••  gregibus  :  vera  leclio.  ••  absunt  ab  Aus.  •*  eonsUio :  orig. —  add. :  debent:  Edd,  coll.  o.  '•  I  Tinu 
c.  4,  V.  14.  •»  presbysteri :  Edd.  coll.  o.  —  B5hm.  ••  Act.  Ap.  c.  60,  v.  28.  *»  suam  :  Edd.  coll.  o.  ••  in 
pretbyterii  nomine  :  Eild.  coll.  o.  ex  Ans.  *«  iUe  :  Edd.  Lugdd.  II,  111.  —  abcsi  ab  Edd.  coU.  rel.  ♦*  Quod 
propterea  scnbo  vobis  :  Edd.  coll.  o.  ^  verba  asleriscis  iuclusa  iieqiie  apud  Aii;».  leguniur.  "*  tn  Gallia  : 
Kdd.  coll.  o.  ex  Ans.  *'  add.  :  tn  Yasconia  :  Ld.  Bas.  "  add. : etiam :  Ldd.  coll.  o.  *•  eorum  oiig.— Atis. 
••  iegiiur  disposiia  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VII.  •'  scr..  A.  392.  —  Ans.  I.  7.  c.  121  (151).  •■  ama  :  eae  U 
ox  Aus.    ••  «itflJii :  eap.l.  cx  eoil.    •*add, :  episcopis  :  eaed.  ex  cod.    ••  «  c/. :  absiint  ab  EJil.  Arg.  Ba». 


^J  DECRETI  PAKS 

v$i  illod  oratoris  Doinilii  :  Cur  ego  if^  inquil»  ha" 
heam  ul  principem,  quum  lu  me  non  habeas  ui  tewh 
torem?  {  3.  Quod  **  Aaron  elfiiiosejiis  lioc  episco* 
piim  ei  presbyteros  esse  noTerimiis.  §  A.  Unus 
Dominus,  ununi  lemplum  ",  unuin  sil  *  eliam  *  mi- 
nislerium«  §  5.  Uecordcmur  semper,  quid  aposloltis 
Pclnis  '•  prxcipiai  '*  sacerdotibus  :  Patcite  eum  « 
^ttt  in  vobis  ^ett,  gregem  Dominiy  providentet  iion 
eoacti  **,  ted  tponianee^  tecundum  Deum  'S  ae^ite 
*  ut  *  turpit  lucri  gratia,  ted  voluntariet  neque  ut  do- 
minantet  in  clerum,  ted  forma  factigregi**ex  animo^ 
vl  quum  apparuerit  princept  patiorum,  percipialit 
tmmarcetcibilem  gloriw  coronam.  §  6.  Pessiin»  con- 
sueiudinis  esi  in  quibusdam  ecclesiis,  tacere  pre- 
sbyleros  ei  prxseotil)us  episcopis  nou  loqui  quasi 
aul  invidcaiil,  aut  non  **  dignentur  audire.  Et  ^  ti 
alU  »  ioquil  **  apostoius  Paulus,  (uarii  revelaimm 
tadenii^  prior  taeeai,  Et  paulo  pott :  Gloria  "^  patrit 
ett  filiut  tapient»  Gaudeat  episcopus  judicio  *'  suo, 
quiim  tiiles  Chrisio  elegerit  sacerdotes. 
C.  YllL  Pretbyteri  epitcopot  non  pracedant « ted  co- 
miteniur  vel  tubtequantur. 
Item  ex  Concilio  Laodicensi,  c  56  **. 
INoii  oporlet  presbyieros  ante  iiigressum  episcopi 
irigredi,  et  sedere  iii  lribunalibus«  sed  cum  episco- 
po  ingredi,  nisi  forte  aut  xgrotet  episcopus»  aut 


PRUIA.  DIST.  XCVL  4«i 

A  in  peregriDationis  commodo  ^  ^  eim  abesse  consii- 
terii. 

C.  IX.  Epitcoput   non  dominuni,  ted  ^oUegam  te 
pretbyterorum  cognotcat. 

Item  ex  Concilio  Carthagiiiensi  IV  c.  34  '*. 
Episcopus  in  quolibet  loco  sedens  stare  ^'  preabj* 
teruni  iioii  patiatur. 

C.  X.  De  eodem 
Jiem  ex  eodem,  c.  55  **. 
Episcopns  in  ecclesia  *  ei*  "  iii  conscssu.  pre- 
sbyierorom  sublimior  sedeat.  Intra  dOmum  vero 
coUegain  se  presbyieroruin  esse  cogtioscai. 

C.  XL  Sine  preecepio  epitcopi  pretbyter  non  tignei 
infaniet. 
Item  ei  Concilio  Marlini  Pap»  ^. 
"     Prcsbyierpracspiiieepiscopo  non  signet.  infantcs  ^ 
nisi  ab  episcopo  fuerit  illi  prxceptum. 

C.  XII.  De  eodem.  PALEA. 
llitm  ex  Concilio  Neocsesariensi  S  c.  i3  ^*. 
€  Presbyteri  niris  in  ecdesia  civitatis,  episcopo 
praesente  vel  presbyieris  ipsios  urbis,  offerrc  non 
possunt,  nec  panem  sacrificatom  k  dare,  calicem- 
que  porrigere.  Si  vero  absentes  bi  fuerint,  et  ad 
dandam  orationem  ^  vocentur  soli ,  daro  debe- 
J)uni*«.  » 


DISTINCTIO  XCVI. 


GIIATIANUS. 


Utud  <  autem  llonorii  Augutti^  quod  de  eleetione 
iummi  Pontificit  tupra  conttituttu  legitur,  nuUiut 
gttemomenii  probatur^  quum  non  tolum  de  ordinibut^ 
ted  nec  etiam  de  rebut  eceletiatticit  legaimr  aliquando 
laicit  atiributa  ditponendi  facultat,  Unde  qugrcunque 
a  principibut  in  ordinibut  vel  eccletiatticit  rebut 
decreta  inveniunturf  nulliut  auctoritaiit  ette  nwa^ 
ttranlur. 


C  Vwie  Symmachiis  Epitcopnt  eathoUe»-  ecciettm  urbn 

Romce  Synodo  prusrident  dixii  '  : 

C.  1.  De  rebut  eccletiatiicit  ditponendi  lakit  nuUa 

facultat  relinquiiur. 

Bene   quidem  fraternitas    vestra    ecclesiasticis 

legibus  obsecuta  ',  sub  divini  timore  judicii  quae 

eraul  statuenda  detinivit,  et  ad  Justiliae  cumulum 

perveiiit,  dum^  suOicienter  universa  complectitar, 

nec  adjeciione  Indiget  plenitudo,  maxime  de  cieri«- 

cis,  quos  amor  domioationis  invasiti  et  jugnm  disci- 


NOTATIONES  CORRECTORUII. 


in  lilmilo,  et  pro  bac  aucloritaie  Apostoli  ad  Timo- 
tiieuni  multa  alia  afferuiitur. 

C.  Ylll.  ^  /n  perf^rtRAftonts  commodo  :  Sicprisca 
versio  * ;  scd   Dionysins   longe  propius  ad  verba 
grxca  :  niti  fortiian  tnfirmitale  detineatur^  aut  pro^  _. 
fieiecatuf  epitcoput  {nkwf  (c  fft4  «vupueXotq,  ^  airodqucc 
o  ^toicoiroc)' 

C.  XII.  *■  Neocwtarienti :  Anlea  ciubatnr  ex  Genuen" 
jt  *'.  Restitnta  est  inscriptio  ex  ceteris  collectoribus. 


Esl  aiitem  baec  fere  Dionyisii  versio* 

^  Sacrificatum  :  Alibi  nbiqiie  legiinr  :  tancrifiea* 
tum.  Graece  est  in  conrilio  impresso  «  ofprov  ^tSovM 
ht  txfxn ;  8ed  apod  Balsamonem  apifw  t^x^^*  >^  ^^  • 
panem  mytticee  precationit. 

1  Ad  dandam  oralionem  :  naltlc  tvx^Qv  x>,vi^  (inot^ 
^£d<uvev,  id  est :  et  toiut  ad  mutticam  vrecationem 
vocatHt  fticrit^  dat. 


UisT.  XCV.  C.  \II.  ••  add. :  atitem  :  Edd.  coll.  o.  •»  add. :  iintt«  6flpit«mtt« :  caed.  ••  !  Pctr.  c.  5,  y.  i. 
••  frarcipit:  Edd.  Lugdd.  Par. — prcecepil  :  Edd.  coll.  rel.  ••  coacte  :  Edd.  col.  o.  •'  Domini  prceceptumi 
eap<l.  ••  grept  :  eaed.  ••  dedignentur  :  eaed.  *"  Sed  ti  aliquid :  Ed.  Lugd.  II,  III.  -^  i .  t.  aliud  :  Etld.  coH.  rel. 
••  ut  inauit :  eaed.  —  cf.  1  Cor.  c.  44,  v.  30.  ••  Prov.  c.  10,  r.i.  *^  in  hdicio  :  Edd.  col.  o.  —  Bdliin. 
=:  C.  Vlll.  ••  hab.  inter  A.  54*7  et  38i.  *  imo  vnlgata  Isidori.  —  in  Coll.  Hisp. :  eti  peregrinit.  ••  in* 
cnmmodo  :  Ed.  Arg.=  C.  IX.  ^^  c.  42.  Statutt.  eccl.  ant.  -^  cf.  ad  c.  9  D.  18.  '•  add. :  diu  :  ortg.  ap. 
H.iHer.  =  C.  X.  "  «;.  4.  ib.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  337.  '»  abest  ab  orig.  ap.  Baller.  —  in  eccletiep 
<:0}i««isn  :  CoH.  Hisp.  =  C.  XL  '^  c.  57,  inter  capituld  Martint  Brac,  ex  conc.  Tolet.  1,  hab.  A.  400. 
—  cL  D.  4  de  cons.  c.  124.  =  C.  Xll.  **  Gentieiut :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I  Januenti :  Edd.  colL 
rel.  pr.  Lugdd.  II,  III.  "*  hab.  A.  314.  •-  Burcb.  4.  5,  t.  4.  Ivo  Decr.  p.  2.  c.  33.  ^*  debeni :  Edd. 
coll.  0. 

DiST.  XCVI.  '  Disl.  ?9.  c.  9.  •  synod.  Roni.  III  hab  A.  502.  =C.  L  *  attueta :  Edd.  coll.  o.  ^qumm 
itmnia  :  estd. 


453 


DECRETI  rARS  PIUMA.  DIST.  1€VI. 


AiA 


pKiue  ecelMiasCics  feeii  rMpaere.  Fa  paulo  post :  A  si  aroplitodini  Ycstrae  tcI  sanciitati  placei,  Incoln- 


I  i.  Qttornro  exceasus  enarrare  diflScile  est  :  unum 
Umcfl,  quod  occurrit»  venerando  ordini  vestro  inti- 
nare  non  differo.  Dixemnt  '  inter  alia»  scripluram 
f  narodam  illustris  memoriae  Basilfum  quasi  pro  ec- 
eiesiasticae  amore  subslantiae  conscripsissc,  in  qna 
nailus  Roraame  ecciesiae  '  nec  *  inlerfitit,  nec  *  snb- 
scripsit  antistes,  per  quem  potuisset  sorliri  legili- 
mani  fi rroiutem.  Me  '  vero  *  ego  '  inde  disputem , 
unde  pocest  veslrum  judicare  conciliutn  requiraiiir , 
eideferalur*in  roedium,  utex  leciione  cognosca- 
tis  *,  ciijusmodi  possit  liabere  substantiam.  Sancta 
synodus  respondit :  c  Deferaiur  in  medium,  ut  cu- 
jttsmodisit  possit  agnosci.  i  Et  ^*  duro  dicerel,  Hor- 
nilsda  diaconiis  recitavit :  €  Quum  in  Mausoleo  >  , 


mia  omnia,  quae  ad  futuri  antisiitis  eleciioneni 
respicipnly  religiosa  veneratione  serverous,  hanc 
legem  specialiier  praeferenies»  qnam  nobis  heredi- 
biisque  nostris  Cliri&lianse  menlis  devotione  i^anci^ 
mus  :  ne  unquam  prgediiim,  seu  rusticum,  seti  nrba- 
num,  vel  ornamenta,  aut  inini»teria  ecclesianim , 
quae  nunc  suni,  vel  qu»  ex  quibuslibet  litulis  ad 
ecclesianim  jura  pervetierint,  ab  eo,  qui  nunc  an- 
tistes  sub  eleciione  communi  fuerit  oplinandiis,  et 
illis,  qui  futuris  saMruiis  sequenlur  '%  qtiocunque 
tiinlo  arqiie  commento  alienari  liceat.  Si  '^  quis  vero 
aliquid  eorum  alienare  voluerit ,  inefficax  atqiie 
irritiim  ]udicetur,  silqiie  facienti,  velconsenlienli'* 
accipientiqiie  analhema!  i  §  2.  Maximiis  episcopiis 


qtiod  esi  apud  B.  Petruni  '^  apdslolum,  resideret  B  Bleranae  ecclesiae  dixit :  c  Modo  sancta  synodtisdl- 


sublimis  et  eminenlissimus  vir  praefecius  pnelorio 
.nlque  palncius,  agens  eliam  vices  praecellentissimi 
rpgis  Odoacris,  Basilius,  dixlt:  c  Quanquam  siudii 
vestri  et  reiigionis  inlersit,  ut  In  episcopatus  ele- 
ctione  concordia  principaliier  serveiur  eccle&i:r,  ne 
lamen  **  per  occasionem  sediiionis  "  statns  civiiatis 
voceiur  '^  in  dubiuin  ",  admoiiilione  '*  beatissimi 
viri  Papae  nostri  Sytnmacbl  "  Simplicii,  qiiam  *• 
anie  oculos  semper  habere  debemus,  boc  nobis  me- 
minisiis  sub  obtesUtione  fuisse  mandalum,  ut  pro- 
pler  illuro  strepitum  et  venerabilis  ecclesia:  deiri- 
menluin,  si  eum  de  liac  luce  transire  cx)ntigerii,  non 
sine  uosira  coiisuluiioiie  ciijusJibet  celebrelur  ele- 
ciio.  I  Uaec  quum  legereotur,  Cresconius  episcopiis 


gnetur  edicere,  si  licuit  laico  Iiomini  annthemn  in 
ordinero  ecclesiasiicum  diciare,  aui  si  poiuil  laictis 
eacerdoii  anatbema  dicere,  et  conira  c:inones  qnod 
ei  non  competebat  conMitnere?  Dicite,  vobis  quid 
videiur?Deme  licoit  laicoiegemdare?  iSancta  syno- 
dus  dixil :  c  Non  licuit,  >  ei  adjecit :  c  Lege  sequen- 
tia.  I  Hormisda  diaconuslegit:  c  Et  is,  qui  praedium 
rosiicum  vel  urbanum  Juris  ecclesiaslici  fuerit  con* 
secutus,  noverit  se  nulla  lege  vel  praescripiione  ma« 
nitum  ;  sed  sive  is,  qui  alienaverit,  sive  qui  euin 
sequetur  '*,  voluntate  contraria  praedium  biijusmodl 
alienalum  revocare  ^  voluerit  ••,  id  eum  fruciihiis 
reslituat,  quos  •'  illic  fuerit  consecutus.  i  §  3.  il:cc 
quom  legerei,  Stephanns  episcopus  Yenusinae  eccle  > 


'ciriuiis^Tudertinaeecclesiae  surgeiis  e  consessu  ^*  ^  siae  surgense  cousessu  ••dixit :  c  Perlegatur.i  Hor^ 


dixit  :  c  Hic  ••  perpendat  sancta  synodus,  uii  *^ 
prtBterroissis  personis  religiosis,  quibus  maxiine 
iurae  "  est  de  unlo  Pontiiice,  eleclionem  laici  in 
suam  redegertnt  ••  potestaiem,  quod  coiilra  canones 
«sse  manifesturo  est.  >  liein  llormisda  diaconiis 
legit  •• :  <  Nam  et  quuin  qnid  confusioAis  atque 
dispendii  venerabilis  ecclesia  suslineret,  miramur, 
praelermissis  nobis  quicquam  de  '•  rebas  ecclesiae 
fuisse  lenUlom ,  quom  *  etiam  *  sacerdote  nostro 
soperstite  nihil  sine  nobis  debuisset  assumi.  Quare 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


misda  diaconus  legit :  c  Qua  pcena  «  placuit  acci 
pientis  etiam  heredcs  afficere.  In  qua  re  cuilihet 
clericoruui  contradiceiidi  libera  ••  sit  facullas.  Iiii« 
qaum  est  enim  et  sacrilegii  instar,  ut  quae  vel  pro 
salute,  vel  *  pro  *  requie  animarum  suarum  unus- 
quisque  venerabili  ecclesiae  pauperum  causa  coniu- 
lerit  aul  certe  reliqtieril,  ab  bis,  quos  baec  niaxime 
servare  conveneral,  in  alterum  transferaniur.  Piane 
quaecunque  in  gemniis,  vcl  auro  atqiie  argento,  nec 
non  et  vesiibus  minus  apu  usibus  vel  ornaiui  vide* 


DisT.  XCVI.  C.  I.  •  Qiiiim  in  Mauwleo :  Hoc  ini- 
«lUni  scriplurx  Basilii  in  lomis  conciliorum  ei  codice 
canonuin  sic  habet :  Quum  in  unum  apud  B.  Petrum 
aposlolnm  resedisseni^  sublimiSy  elc,  *,  Oninino  ante 
inulix  suiit  htijiis  capiiuli  varielaiesiu  exemplari 
bus  Gratiaui,  in  variis  concilioruni  ediiionihus,  el 
in  codice  canouum,  ex  quibus  cae  lanliim  parliin  iii- 
dicatx,  partim  iioiatx  suul,  quae  majoris  ponderls 


sunt  visae. 

b  Revocare :  Sic  est  emenaatum  ex  omnibas  con* 
cilii  exemplaribus  el  impressis  el  mauoscriptis  quuia 
aiitea  legerelur  :  relinere, 

c  Qua  pcena  :  In  omiiibus  edilionibus  concilioruni 
legiiiir  :  Quam  pcenam  ptacuit  accipieniis  heredespro' 
heredesque  respicere,  In  codice  vero  canoiium  mauu- 
scripto  iion  esl  dictio :  proheredesque. 


DiST.  XCYI.  C.  I.  •  Refero  :  eaed.  •  vel  :  eaed.  '  ergo  :  eaed.  pr.  Bas.  •  referaiur  :  Edd.  coll.  o. 
•  a§noseatit  :  prig.  —  Ed.  Bas.  '•  Qnwii  hoe  :  Edd.  coll.  o.  *"  in  coilectione  ap.  Ens. 
Aniortt  qtiae  Dionysiana  esse  oognoscitur,  legitiir  ut  in  textu.  "  Paulum :  Edd.  colL  o.  *•  obe<(t 
ab  orig.  "  oUciioniM  :  Edd.  coll.  o.  *^^  rewcelur  :  eaed.  "  ^twiim  :  orig.  ap.  Amort.  ^*  add. :  tamen  : 
orig.  •*  priiis  noinen  abest  ab  orig.  ap*.  Mansium,  allerum  desideraiur  in  oollect.  Amort.  ^  ^iifm :  Edd. 
Arg.  Bas.  '•  eonventu,  :  Edd.  cotl.  o.  exc.  Bas.  ••  tioe  :  Edd.  coll.  o.  •^  uirum  :  eaed.  ••  cura  :  e»d. 
ciiiii  orig.  **  redigere  pQssint  :  eaed.  *^  legitur  dixiue :  eaed.  ••  de  reb,  eccl.  :  desideranttir  in  ori^^ 
••  fe^iiiiJiiiir  :  Edd  coil.  o.  '^  Et  quieunque  hoc  facere  votueril  :  e»d.  ••  add.:  danti :  exd.  ••  qui  eum 
sequens  :  eaed.  — ^iit  consequenter  :  orig.  ap.  Mans.  et  Aniort.  —  ^tit  frequenler :  orig  ap.  Merlin. 
iaterit :  Ed.  Bas.  ex  orig.  •^^tii  t7/ttd  :  orig.  **  conuMu  :  Edd.  Arg.  Lugdd.  1.  II.  ••  add.  :  nuUm 
coll.  o. 


»•  len- 
Edd. 


455  DECRCTl  PARS  PRIMA,  MST.  XCVI.  4£6 

buniiir  eeclesise,  quae  serrari  ac  dia  nianere  noii  j^  raiioiie  subsisiere  oiodis  mnnibos  tn  synodaUcen- 


possunl.  subjiisls  xstimaiione  Tendanlur,  eteroga- 
tioiii  "^  religiosie  proflciant.  i  {  i.  Quumque  lecta 
fuisset,  Laurentius  episcopus  Mediolanensis  eccle« 
siu:  dixit :  i  Ista  scriptura  nullum  Romanx  ciYltatis 
potiiit  obligare  Ponliacem,  quia  non  licuit  laicos 
statucndi  in  ecciesia  praeter  Romanum  Poniiflcein  ** 
babere  aliquam  poiestaiem  :  quos  obsequeiidi  manet 
necessii^is,  non  auciorilas  iinperandi,  maxime  quuin 
nec  Papa  Roinaiius  subscripserit,nec  alicujus  secun* 
dum  caiiones  metropolitaui  legaiur  assensus.  i  §  5. 
Petrus  episcopus  Ravennatis  ecclesi»  dixil  :  c  Scri- 
pturam,  qii»  in  iiostra  congregatione  vulgata  est , 
nuilis  **  eam  Yiribus  siibsistere  manirestum  est»  quia 
ncc  canonibus  convenii,  tt  a  laica  "  persona  con^ 


Tento  provida  beatitudinisTestrassententaa  ener?ari 
conveniebat  et  in  irrimm  deduct,  ne  in  exerophim 
remaneret  praesiimendi  qaibuslibet  laicis,  qoamTis 
religinsis,  Tel  potentibus,  in  quaconque  civitate« 
qiiolibet  modo  ali<|uid  decernere  de  ecclesiasticls 
faculiatilios,  qoarum  solis^^sacerdotibnsdisponendi 
ifiiliscnsse  a  Deo  cura  commissa  doceiun  > 

Undein  $exia  acthne  Chalcedonemis  ConcHH  Marcia- 
nus  Imperator  dixit  inter  ceiera  ^' : 

C.  II.  Imperatoree  ad  fidem  eonfirmanaamf  non  ad 
potentiam  ostendendam  tynodo  intereue  dtbenl. 

Nos  ad  fidem  conGrinandam,  non  ad  potentiam 

osiendendam  exemplo  religiosissiini  princlpis  Gon* 

staniini  synodo  iiiteresse  TOluiiniis,  ut  InYcnta  ve- 


cepla  videlur.  maxime  quia  in  ea  nullus  prssul  sedis  B  "^*«  "<>"  "l^"^»  muliiludo  pravis  doclrinis  aliracu 
apostolicse  inierfuisse,  vel  propria  subscriptione  ••     discordeu 


lirmasse  monstratur.  >  §  6.  Eulalius  episcopus  Syra* 
Giisanae  ecclesiae  dixit :  c  Scripturam,  quae  iu  sacer- 
dotali  conciliorecitaiaest,evidenti8simis  docomeotis 
constat  esseinvalidam:  primum,quodcontra  Patnin 
regulas  a  laicis,  quarovis  religiosis  (qoibus  nuUa  de 
ecclesiasticis  facultalibus  aliquid  ^  disponendi  legi* 
tur  niiquam  attribota  facultas),  iacta  ridetur;  deinde 
quod  nuilius  praesulis  apostoiic»  sedis  subscriplioDO 
firmata  docetur.  Quod  si  cujuslibet  provinciae  sacer* 
dotes  intra  terminos  suos  concilio  habilo  quidquid 
sine  metropolitani  sui  auctoritate  tentaverint  ^S  irri« 
turo  esse  debere  sancii  Patres  sanxerunt,  quanto 
magis  quod  in  apostolica  sede,  non  ^^  exsistente 
praesule  (qui,  merito  ^*  B.  Petri  apostoli  per  univer- 
soDi  orbam  priokatum  obtinens  sacerdotii,  statutis 
tynodalibus  consuevit  iribuere  firmitatem)  a  laicis 
(iicet  consentientibus  aliquantis  epiKopis,qui  tamen 
Poniifici,  a  quo  consecrati  probantur,  praejudicium 
inflerre  non  poluerunt)  praesumtum  fuisse  cognosci- 
tur,  viribus  carere  non  dubium  est,  nec  posse  inter 
ecciesiasiica  uUo  modo  statuu  censeri?iS  7.  Saucta 
synodus  dixit :  c  Licet  ^  secundum  prosecutionein 
Tcnerabilium  fratrum  nostrorum  ^,  Laurentii,  Petri 
Etilalii,  Crcscoiiii,  Maxiroi,  vel  Stephani,  iiec  apud 
Dosiiicerluiii  habeiur,  banc  ipsaro  scripturani  nullius 
esse  oiomenti,  veruuUineii  ^  eiiamsi  aliqua  pusset 


C.  IIL  De  eodem. 

Item  ex  cadem  Yl  actione,  in  /lne>^. 

Qoaedam  capiiula  sunt,  quae  ad  bonorem  vestrae 

revereniiae  vobis  servavimus  ^*,  decorum  esse  in- 

dicantes,  a  vobis  liaec  regulariier  potius  firmari  per 

tynodum,  quam  nostra  lege  sanciri. 

C.  IV.  Synodali  convemui  imperatoree  intereeee  non 

convenity  nisi  ubi  de  fide  agitur. 

Item  Nicolaus  Papa  m  epittola  ad  Michaelem  Imp. 
qua:  inciptt :  c  Proposueranius.  >  ** 

Ubinam  iegistis,  imperatoresaniecessoresvestros** 
synodaiibus  conventibus  interfuisse,  nisi  forsiian  in 
quibus  **  de  fide  tracutum  est,  quae  universalis  esi, 
£;  quae  omnium  communis  *est*,  quae  non  solom  ad 
clericos»  verum  etiam  ad  iaicos  et  ad  omnes  omoioo 
pertlnet  Chrislianos  ? 

C.  V.  Df  prtetulibui  divinarum  rerum^  qui  humanie 
rebui  preeeunt  judicare  non  pouunl* 
idem  tJi  eadem  episiola  *'• 
Denique  bi,  quibus  lantum  bumanis  rebuSietnon 
divinis  praeesse  permissum  est,  qoomodo  de  bis,  per 
quos  divina  ministrantur  judicare  praesumant ,  pe- 
Ditus  ignoramos. 
C«  YL  Nu  eiiam  imperator  jura  Itomifidi^  nec 
Ponti[ex^jura  regia  uturi>et» 
Idem  paulo  inferiue  '^. 
Qoom  ad  verom  ^  veniuin  est    ultra   sibi  uce 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  VI.  d  ^rf  verum :  Post  ultiina  verba  capilis 
anlecedeniis  sequitur  coiiiiiieiiler  in  eadam  Nicolai 
episiola :  Fuerunt  hcec  ante  advenium  Christi ,  «1 
qnutnm  typice  reges  simul  et  sacerdotes  exsisierent. 
Quod  S.  Metchisedech  fuisse  sancta  prodit  /ti«(orta , 
qnodqne  in  membris  suis  diabolus  imitatus  (ulpote  qui 
semper  quee  divino  eultui  contfemunt  sibimet  tyran' 


nico  spiritu  vendicare  eontendit) ,  ut  pagani  impera^ 
tores  iidem  et  maximM  pontifices  dicerentur.  Sed  cuum 
ad  verum  venlum  es(,  eBmdem  regem  atque  Pontificem 
uitra  sibif  eie,  Nihilautem  roulaiuin  est,  etob  glos- 
sam,  et  quoniam  est  initiuni  capttis.  Nonnulla  vero 
alia  hiic  periinentla  nouu  sunt,  supra  distiiicL  10, 
C2p.  Quottiam. 


Di8T«  ICVL  C.  I.  '^  erogatio  religioni :  caed.  **  Papam  :  Edd.  Arg.  Ba<.  cum  orig.  **  nuUat  rtlree 
kabere  :  Edd.  coll.  o.  ^  laieaii :  Edd.  coil.  o.  **  add.  :  eam  :  eaed.  **  aliud :  Edd.  Arg.  Bas.  ^  fra- 
ciaverini :  Edd.  coli.  0.  —  fiisft/Mrtnl :  orig.  ap.  Amort.    ^^  nunc/xstante  :  Edd.  coU.  o.    ^  preerogaiivm 


dea|ii'ibematisviueulo.  —  ColL  tr.p.  ib.^cl.  supra  Uist.  10,  c   8. 


457  DEOIETl  PARS  PRUIA.  DtST.  XGVI.  iSS 

^nipertlor  jnra  Pontilkatas  arripiiu*  nec  Ponlirei  a  clixisae  :  Vete  $i  propriis  oculu  tidisum  saardoUm 


nomen  iniperalorium  usttrpavit  >',  «luoniam  idem 
mediator  Dei  et  bominum ,  homo  Chrisliis  Jesus, 
*sic*  aeiibus  propriis  et  digniutibus  distinctis  officia 
potestatis  utriusque  discrevit,propria  voleiis  niedi- 
einali  hnmilitate  sursum  efferri,  nonhumana  superbia 
mrsus  in  infernum  '*  demergi,  ut  '*  et  Chrisliani 
imperatores  pro  sterna  vita  Pontiflcibus  indigerent, 
et  Pontifices  pro  cursu  teniporaliuni  tantuiiiinudo 
rerum  imperialibus  legibus  utereiitur,  qiiateaus  spi- 
ritualis  actio  carnalibus  '*  dlstaret  iiicursit>us,  et 
*Hleo*  militans  Deo  mininie  se  negoiiis  saecularibus 
implicaret,  ac  Yicissim  non  ille  rebus  divinis  prsesi* 
dere  Tideretur,  qui  esset  negotiis  sxcularibus  im- 
plicatus. 

C.  VII.  A  swculari  poUUale  Pontifex  pronus  nec 
solvi  nee  ligari  valet» 
Idem  in  eadem ,  pniictt  inierjectis  "• 

Satis  evidenier  oslenditur,  a  saeculari  poteslate  nec 
ligari  prorsus,  nec  solvi  *|M)Sse*  Pontificem,  quem 
constat  a  pio  principe  Conslantino  (quod  *'  longe 
SQperitts  memoravimus)  Deum  appellatum,  nec  *^ 
posse  Deum  ab  bominlbua  **rjudicari  manifestum 
est.  Sed  et  Theodosius  minor  *  sanciae  synodo  scri* 
bens  Ephesinas  prim»,  dixit :  Deputatut  e$t  igitur 
Candidianui ,  magnilicentitiimus  comes  strenuorum 
domeslicorum,  traniireusquead  sanctissimamsynodum 
vestram,  et  in  nuUo  quidem  *eis*^  quce  (aciendof  iunt 
de  piis  **  dogmatibus  qumstiones  seu  polius  exposi' 


Dei^  aut  aliquem  eorum^  qui  monachico  *'  kabUu 
circumamictisuntfpeccanlem,  chlamydem  meamexspo* 
liarem  '^  et  cooperirem  eum^  ne  ab  aliquo  videretur, 
\n  qiiibus  '*  desi<ieratissiiiie  **  fili,  necessario  commo- 
neniini,  ut  quemadinodum  fide  et  religione  ac  honoris 
pnrilitate  ei  ad?Dquari  vidcmini,  ila  qunque  hnmi- 
litate  atque  devotione  aequiparari  nihilomiiius  anhe^ 
Ip.lis,  ila  iil  in  nullo  inferior  eo,  sed  potior,  invenia* 
iniiii  post  illius  excinpla  ,  qui  talem  se  exhihuil  auie 
alia  ^^  prorsus  exempla.  Sed  hoc  quideni  diximus  , 
cauios  vos  reddere  cupientes,  ut  si  de  Domini  ^' 
Kacerdotihus,  qui  jure  patres  "  dicuiitur,  aliquid 
contigerit  vos  audire,  quod  confusionem  piis  roenli- 
bus  ingerat,  non  infrunitum,  sed  pudoratos  fllioa 
B  Noe  iiiiitanles ,  pnternam  de  reliquo  verecundiam 
contegatis,  ut  afiluenti ,  queiiiadmodiim  et  illi^ 
benedictione  repleri  luoderanie  Doiuino  mereamini. 
C.  IX.  Regum  et  principum  patres  et  magittri 
sacerdotes  esse  censentur. 
Jtem  ex  epistola  Gregori  i  VII  ad  Hermannum  Melenum 
Episcopum ,  lib.  VIII,  epist.  21  ". 
Quis  dubitet  sacerdotes  Christi  regum  et  princi- 
pum  omiiiuntqiie  fidcliumpatresetmagistros  censeri? 
Nonne  niiserabilis  iiisnnix  esse  cognoscitur,  si  Qlius 
patrem,discipulus  magistrum  sibi  conetur  sobjugare, 
et  iniqnis  obligationibus  illom  «uae  potestatt  siibji'^ 
cere,  a  qoo  credit  non  solum  in  terra ,  sed  eiiain  iu 
ccelis  se  ligari  posse  et  solvi  ? 


Ifoaes,  commuMcare.  lUieilum  namque  est  eum,  qui      ^  ^.  Auctomas  sacra  Pontifictm  et  regalis  potesias 


iioii  sit  ex  ^  ordine  sanctiseimorwn  episeoporum^  ec- 
etenasticis  intermisceri  tractatibus.  Et  post  pauca : 
I  i.  His  iiaque  manifesterepertis,  apparet  commini- 
stnim  nostnim  Ignatiumper  imperlalem  tantummodo 
sentcniiam  nuHo  inodo  potuisseprorsosexpelli.ln  cujns 
damnatione  quia  prxsulum  quoqiie  assensus  est  suh* 
secutus,  apparet  id  causa  fuisse  patralum  adula- 
lionis,  non  legitimse  sanciionis. 

CVIU.  Facta  Pontificum  imperator  judicare  non  debet. 
Idem  Ludovico  Imperatori  **. 

In  scripturis   narrator   Constantinos  imperaior 


hujus  mundi  gubernacula  regunt. 
Jtem  Gelaslus  Papa  Anastasio  Imperatori  ^K 
Duo  sunt  '  qiiippe ,  imperntor  anguste ,  qiiibus 
principaliler  hic  niundus  rcgilur  :  aiicloritas  sacra 
Poniificum,  et  regalis  poiestas.  in  quibus  tanlo 
gravius  pondus  est  sacerdotum ,  quanto  etiam  pro 
ipsis  regibus  ^"  bominuni  in  divino  sitnt  reddllurt 
examine  rationem.  Et  post  pauca  :  §  1.  Nosti  iiaqite 
inter  b^TC  ex  illonim  te  pendere  judicio,  non  illos 
ad  tuam  redigi  possi  '*  voluntaiem.  §  2.  Talibiis 
igitur  lnstitutis«  talibusoue  fulti  auctorltatibos  ple^ 


MOTATIONKS  C0RRECT0RI3M. 
C.  VII.  •  Theodosius  rninor :  Verba  haec  sunt  ac-  D  et  optime  convenionf  jcum  grftcis. 


eepui  ex  epistola  Tbeodosii  ac  Valentiniani  Impera- 
loruni,  synodo  Ephesin»  per  Candidianum  niissa, 
quaeestin  extremo  prinise  actionis  ipsius  synodi.  In 
versione  antiqua,  qu«  servatur  iii  bihiioiheca  Vati« 
eana,  et  qu»  Lutetiae  edita  est,  eadem  plane  boc 
loco  habentur  yerba  cum  his,  quae  refert  Nicolaus, 


C.  X. '  Duo  snnf  Caput  lioc  sumtum  est  ex  eadem 
epistola  Gregorii  Vli,  ex  qua  antecedeits,  ei  ab  hoc 
iiiitio  usque  ad  verbum  :  voiutaatem^  sunt  verbr 
ipsius  Gelasii  ex  epislola,  quae  habetur  impressa 
citata  a  Gregorio  VII. 


DisT.  ICVI.  C.  VI.  ^usurpet :  Ed.Bas.  "  tnferno  :  Edd.  coll.  o.  "  etut :  eaed*  »«  a  eamalibus  :  eaed. 
rsC  VII.  ••  Coli.  tr.  p.  ib. —  Ans.  I.  I,  c.  71  (75).  ••  qaem  :  Edd.  coll.  o. — •'  quum  nec  posse manifestum 
nt :  e»d.  ••  add.  :  omnibus :  EJ.  Bas.  ••  his :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  •^  in  ordine :  Edd.  coil.  o.  =C.  VIII.  •>lmo 
ex  eadeiu  epistola  Nicolai  P.  ad  Michaelem. —  Coll.  tr.  p.  ib.  ••  in  monachali  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lngdd.  11, 
III.  •^  expiicassem  et  cooperuissem  :  orig.  •*  add,  :  t^idir  :  Edd.  coll.  o.  '  ••  desiderantissime  :  Ed.  |B<s. 
'•  talia  :  Edd.  Coll.  o.  '^  domtms  :  Edd.  Arg.  Bas.  '•  add. :  ammnriim  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  iX. 
"  scr.  A.  1080.  —  Ans.  I.  i  •  c.  84.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  108.  Decr.  p.  5,c.  378.  ;=C.  X.  '♦ 
potius  cx  eadem  ep.  Cregoril  VII.  —  Ans.  L  I ,  c.  75  (84).  —  Pan.  l.  6,  c.  109.  Polyc. 
L   1 »  t.   27.    ^"  re^tmtnt^uf  :  Edd.  Lugdd.  II,  Hl.  —  regibus  vel  legitus  :  Edd.  coll.  rct.    '•  velU  i 


Patbol.  CLXXXVII. 


1& 


159  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XCYk  460 

rique  Pontiflcum,  slil  reges,  ^flii  impeniioreft  excom-  A  Mv^tn  est,  ne  conlra  eum  tendal  **  abruropi,  a  qno 


municayerunt.  Nam  si  speoiale  aliquod  de  personis 
prirclpum  requiralur  exemplum  ,  6.  lonocentius 
Papa  Arcadium  iniperaiorem  (quia  consensil,  ut 
8.  Joannes  Chrysostomiis  a  sua  sede  pelleretur), 
excommunicavit  B.  B.eiiam  Ambrosius,  licet  sanclus» 
non  tamen  universalis  ecclesix  episcopus,  pro  ciitpa, 
qux  aliis  ^^  sacerdoiibiis  non  adeo  gravis  videbatur, 
Tbeodosium  Magnum  iinperalorcm  cxcominuiiicnns 
ab  ecclesia  exclusit;  qui  eiiain  iu  suis  scripiis 
O8tendit,qiiod  aunini  nonlam  pretiosiussil  pliimbo, 
qiiam  regia  poiestate  sit  allior  dignilas  ^'  sacerdo- 
talis*  boc  modo  circa  principiuin  sui  pastoralis 
scribens :  Honor^  fratres ,  et  subUmUa$  epiicopalis 
itn//i«  polerit  comparationibus  ada^quari.  Si  regum 


omnia  constituta  sunt ,  et  "  cootra  illius  beiieficin 

pugnare  Yideatur,  a  quo  propriam  eomecutus  ett 

potestatem.Non  a  legibuspublicis,  non  a  potestatibus 

saKiiiii,  seJ  a  |N>iitiflcibus  et  sacerdotibus  omnipoieni 

Dmis  Christiaii;e  religionis  clericos  et  sacerdotes 

vohiitorrlinnri,  et  discuti  recipique   de  errore  re~ 

uieaiites.  linperatoresChrisliani  subderedebent  exse» 

cutiones  suas  ecclestasticis  prxsulibos,  non  praeferre. 

C.  XII.  De  eodem.  [PALEA.] 

Jiem  Gelasiiis  ad  Episcopos  orienlales  *'. 

c  Nunquam  de  pontiQcibus  nisi  ecclesiam  judi- 

casse  *^ ;  non  esse  humanamm  legum  de  talibns 

ferre  senicntiam  absque  ecclesia:  principaUter  con- 

stitulis  poniificibus;  obsequi  solere  principes  Cbri- 


fulgori  compares  et  principum  diaiemati^  longe  erii  "  stianos  decrelis  ecclesiae,  non  su^  pra^ponere  po- 


inferiuf,  quam  si  ptumbi  melallum  ad  auri  fulgorem 

eompares ,  quippe  quum  videas  regum  coUa  et  prin" 

eipum  submitli  genibus  sacerdolum^  et  oseulala  eorum 

dextera^  orationibns  eorum  credant  se  communiri  '*. 

CXI.  imperaiores  debent  Ponii^cibns  subesse,  non 

prceesse. 

Item  Joannes  Papa  *'. 

•  Si  iinperatorcalbolicusest  (quod  salva  pace  ipsius 

<iixerimus)  filiusest,  non  pncsul  ecclesiae;  quod  ad 

religioneni  compelit  discere  ei  convenil»  iion  docere; 

Jiabet  privilegia  suae  potestatis,  qu»  admlnistrandis 

Jegibus  publicis  divinitus  consecuiiis  est,  ut  ejus  be* 

neficiis  iion  ingralus  eontra  dispositionero  coelesils 

ordinis  nil  usurpet.  Ad  sacerdotes  enim  Deus  voluit 


teslaiem ;  opiscopis  capntsubdereprincipem  solitumy 
non  do  euruin  capitibus  judicare.  > 

C.  XIII.  De  eodem.  PALEA  K 

c  Consianiinus  imperator  coronam,  et  omnem 
regiam  dignilalcm  in  urbe  Roniana,  et  in  Itialia,  et 
in  partibus  occidenlalibus  AposloIico  concessit.  Nam 
in  gestis  B.  Silveslri  (qiix  B.  Papa  Gelasius  In  ooii* 
cilio  LXX  episcoporiiin  a  catholicis  legi  comme- 
morat,  et  pro  aniiquo  uau  uiulias  boc  imitari  dieit 
ecclesias)  iia  legitur  :  > 

C.  XIV.  De  eodem.  PALEA  t  ••. 

c  Consianiinus  ^  imperaior  quarta  die  sui  bap* 
tismi  privilegiHin  Romanx  ecclesiae  Pontifici  con* 
lulit,  ut  in  toio  orbc  Boinano  sacerdotes  ^*  ita  bunc 


•  r ' — — 

qiiae  ecclesi»  disponenda  sunt  pertinere,  non  ad  ^  caput  babeani,  siciit  jiidices  regeni.  In  eo  privilegio 


s;L'culi  potestates»  quas,  si  fideies  sunt,  ecclesiae 
«uae  sacerdotibus  voluit  esse  subjectas.  Non  sibi  ven- 
«ficet  alienum  jus,  et  ininisterium,  quod  alteri  depu- 


itainterceteralegitur  :c  Utile  Ht^dicavimus  ana  cttm 
oinnibus  satrapis  nostris  et  unnerso  senatu  optima* 
tibosque  ^uieis  *^,  etiaiii  et  cuucto  populo  Ro- 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 


K  Excommunicavit :  Si  bic  interponatur  caput, 
^Uus  iiem^  infr.  i5,  q.  6,  baec  pars  epistolae  iolegra 
habebitur. 

C.  X III.  '■^  Apud  Anselmum  tib.  4,  pro  rubrica 
'capilis  3i»  liaec  babenlur :  Quod  Constanlinus  im' 
4wator  Papw  concessit  coronam  el  omnem  regiam 
tiignitatem  in  urbe  iiomana^  et  ItaUa,  ei  in  partibus 
oCiidentaUbns .\\\  principio  vero  ejusdem  capilis  52, 
liacc  leguntur :  /n  gesiis  B,  Silveslri ,  etc.  usque  ad 
liiicni  bujus  ct  seq.  Paleae,  quemadinodum  eiiaro 
in  collectione  Deusdedit 


gestisseu  actis  S.  Silvestri,  in  quibus  multa  prae- 
cedunl,  ac  niulla  deinceps  plenius  narranlur.  Sedhic 
ea  laiituin  videnlur  relala ,  quse  in  collectionibos 
Anselmi  et  Deus<ledit  habenlur.  Tilulus  proprius 
hujns  partis  in  gestis  ipsis  est  hujusmodi :  Priviie" 
gium  sancKe  Romana:  eceiesia^  quod  consiituit  D. 
Constattlinus  Augustus  S.  Silvesiro  episcopo  urbis 
RomcB^  et  omnibus  successoribus  ejus  usque  in  per^ 
petuunif  et  obtuUt  super  corpus  B.  Petri  apostoii,  De 
qiio  itero  privilegio  Leo  IX,  in  epistola  I,  seu  libello 
adversus  inauditaspraesumtidnes  Micbaelis  Coiistaii- 


C.  XIV.    ^  llxc  Palea  in  mnllis  habetur  exem-  ^  linopoliiani  ei  Leonis  Acridani  episcoporum ,  cap. 


"plarihus,  in  quibus  aliae  Paleae  essenon  solent. 

^  Consianlinus :  Verba  hasc  usque  ad  vers.  In 
eo  privilegio^  non  solum  habentur  apud  Anselnium  et 
Deiisdedii,  sed  etiam  in  geslisB.  Silvestri  in  his,quae 
a  Constantino  per  ocio  dtes  posl  baptismum  acia 
rererunlur. 

t  Utile  :  Ilinc  usque  ad  finem  sumla  sunt  ex 


45,  sic  loquilur :  Paii4:4i  ex  priviiegio  ejusdem  Con» 
stantini  manucuiu  cruceaurea  super  ceeiestis  ciavigen 
venerabiie  corpus  posito  ad  medium  proferemus.  De 
iisdeiii  gesiis  sive  actis  Gelasios  in  concilio  LXX 
episcoporuin  (ei  rcfertur  sup.  distinct.  15,  in  cap. 
Sancta  Romana)  sic  loquilur,  ut  ea  videaiur  appro* 
bare.  Et  in  martyrologio  Romano    ei  Usuardi  in 


DiST.  XCVL  C.  X«  T'  ab  aiiis  :  Edd.  coIL  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  ^'  ordo  :  Edd.  ooll.o.  '*  communicari 
vei  communiri :  Ed.  Lufdd.  II,  IIL  —  comm.  vei  muniri :  Edd.  coll.rel.  =:  C.  XI.  *'  Auctoriiiijus  capiiis 
iion  esi  inventiis,  nec  videiur  Joanni  VIII,  adscribi  posse.  —  Ans.  L  4,  c.  i2.  Polyc.  1.  1,  l.  19  *^  con- 
lendut :  Edd.  coll.  o.  «*  neque  :  eaed.  p.  Lugdd.  II,  lii.=C.  Xil.  "  scr.  c.  A.  494.  —  Ans.  I.  (>,  1. 157  (155). 
Polyc.  I.  1,  t.  19.  *^  judicare  debere  :  Edd.  coll.  o.  ex  Aus.  =  C.  XIV.  *'  De  auctore  hujus  capilis,  ulruiii 
Gnecusaii  Koinanus  fueril,  iiou  satisconstat;  vidclur  lainen  inulio  anle  PseuJoisidorum,  in  cujus  colle- 
ciioiie  prostat,  confecia  esse  ex  geslis  B.  Silvesiri,  quae  ue  raecolibio  Eusebii  roiiversa  suut.  Sumsii  ca- 
iiuiiuin  Graii.iiiiis  ex  Aus«-liiio  1.  4,  c.  5i,  unde  inaie  leceniuiCorrectores,  qui  illuiii  ad  lexluin  Isidori,  qui 
iicpijvatissiinus  esi,  rcdigeienU -*■  Deusdedlt  I.  4,  c.  1.  ••  ponti^ces  vei  sacerdota  :  Edd.  coU.  o.  •*  opti' 
-^ttiiOus  etiaitt  :  Aii^. 


m                                              DIXIRE^TI  PAJIS  PRIMA.DIST.  XCVI.  m 

inaiia  glonae  ^    imperio  subjaccnii ,  tit  sicut  B.  A  qnxqne  ad  cnliuin  Dci  ve!  fidei  ^  Christianoruni 

.Pftttu&.in  terris  ▼iearius  Filii  Dei  esse  videiurcon-  stabililalem    procuranda  roerint   disponnriUir.   Et 

siltutns,  ila  et  Ponlifices»  '  qni  *  ipsins  principis  infra  :  §  I.  Ecclesiis  bealorum  aposlolorum  Petri 

apnsloloruin  '*  *  geruni  vlces  %  principalus  pnte-  et  Pauli  pro  conlinualione  **  luminariornm  posses- 

siatem    ampllns  quam  terrena  imperialis  uostrai  siontim  pnedia  contulimus ,  et  rebus  *^  diversis  eas 

sereniiaiia  mansuetudo  habere  videiur,  concessam  a  diiavimus,  et  per  nosiram  imperialem  jussionem 

nobis  iiostroque  imperio  oblioeant ,  eligenies  nobis  sacram  tam  in  oriente,  quain  in  occidenle,  vel  etiam 

ips^m  principem  apostolorum  vel  ejus  vicarios  fir-  seplenlrionali  et  meridinna  plagn ,  videllcet  in  Ju* 

uios  apud  Deum  esse  patronos.  £t  sicut  **  noslram  dxa ,  Grnecta ,  Asia ,  Thrncia  ,  Africn  el  llaliu ,  ve? 

lerrejiam  imperialem  potontiam,  sic  ejns  sacrosan-  diversis  insulis,  nostra  largilale  ei  concessimns,  ca 

ftam  Romanam  ecclesiam  decrevimus  vencranter  prorsus  ratione,  ot  per  manus  beatissimi  palris  no- 

honorari  *',  et  amplius  qiiam  nostrum  imperium  et  strf  Silveslri  siiinmi  Ponliricis  successoriimqne  ojns 

terrenum  thronum  sedem  sacratissimam  B.  Pelri  oinnia  disponantnr.  Et  infra  :  §  2.  Beatn  *'  Silvestro 

gloriose  exallari,  tribuenies  ei  poteslalcm,  et  gloriae  '  Patri  nostro,  summo  Pontifici  el  universalis  nrbis 

**  dignitatcm  atqtie  vigorem,  et  bonorificentiam  RomaePapoD,  *  et omnibusejussuccessoribus  *  Pon- 

imperialem.  Atqne  decernenles  sancimus,  ut  prin-  3  lificibus,  qui  usque  in  finem  mundi  in  sede  B.  Petr! 

cipalum  tcncat  lam  super  qnaluor  *  prsHcipuas  *  erunt  sessuri,  *  de  prxsenti  contradimus  **  palatiiim 

sedes,  Alexnndrinam,  Antiochenain,  Hierosolymita-  imperii  nosiri   '**  Lateranense,  deinde  diadema  , 

Ham,  Conslantinopoliianam,  quam  eiiani siiperomnes  videlicet  coronam  capitis nostri,  siinulqiie  phrygium, 

inuniversoorbelerrarum  ecclesiasDei,el  Pontirex,  nec  non  et  superhumerale,  vidclicet  lorum,  qiiod 

qui  pro  **   teinpore  ipsius  sacrosanct^e  Roinan»  imperiale  circumdare  assolet  collum;  verum  eiiam 

ecclesix  exstiierit,  celsior  ei  princeps  cnnctis  sa-  *  ei  *  chlamjdem  pnrpuream,  atque  tunicam  cocci- 

cerdotilMis  tolius  *^  mundi  exsistat .  et  ejus  judicio  neam,  et  oinnia  imperialia  indumenla ;  sed  et  drgiii- 

NOTATIONES  CORUECTORUM. 

testo  S.  Siivestri  legitur  :  cujus  aclus  ctari  habentur.  solent)   Romanae  ecclesiae  non   satis  «Tquus*  Ilanc 

Inveniuniur  \ero  eiiam  hodie  pervetiistis  liltoris  de-  eandeni    donationein    ante    Crdtianuni    rccilarant 

scripta  in  bibliot!iec:i  Vaticana  ,  et  abbali.ie  Nonan-  Anselmus,  Deusdcdit,  Ivo  iocis  nolatis.  Quo  ea  per- 

tulse,  quonim  interpres  tn  procemio  haec  ait :  Hiito^  tinent,  qn.n  Pelriis  Daniianus  in  discrpiatione  syno- 

riogxaphui  noster  Eusebius  Ccesarew  Paleslin(B  urbit  daii  inter  regiiiin  ndvuc:ituiii  et  Romniix  ecclesia* 

epiacopus,  quum   historinm  ecclesiasticam  scriberet,  defensoreni  8cri|)sit :  Lege,  iiiquit,  Conslantini,  tm- 

prcetermisit  ea^  quce  in  aliis  opusculis  sunt^  vel  qnm  se  peratoris  etiictum,  ubi  sedis  apostolicai  constiiiiii  super 

memiml  retuli$se,  Piam  vigtnti  lihros  omnium  pane  omnes  in  orbe  lerrarum  ecclesias  principatum.  ^Uim 

provinciarumf  passiones  martyrumf  episcoporum  et  postquam  supra  corpus  B.  Petriiasilicam' fundator 

confessorum  «   et   sacrarum*  virginum  ac  mulierum  C  erexit ,  postquam  patriarchium    Lateranente   in  B. 

continere  fecit.  Deinde  secutus  ei  ah  apostolo  Petro  Salvalorit   honore  construxit ,    mox  per  imperiaiit 

amnium  episcoporum  nomina  et  gesta  contcriptit^  et  rescripli  seriem  Bomanas  ecclesice  conslituit  ^  digni- 

earum  urbium^  qumarcem  pontificatut  per  apottolicat  tatem,  ubi  nimirvm  B.  Silvestro  suisque  succeisoribits 

tedes  tenere  noscuniur,  ut   urbs  Roma^  Antiochia^  oblulit,  ut  regali  more  et  aurea  corona  plectereniur 

Uierosoiyma,  Ephesut  et  Alexandria.  llarum  urbium  incapite^et  ceteras  regii  cuUus  infulas   usurparent. 

episeoporum  omnium  prceterilorum  nomina  usque  ad  Verum  B.  SHvester  ornamenta^  quas  sacerdolali  eon- 

temput  tuum  et  getta  graco  sermone  conscripsit.  Ex  gruere  judicabai  officio,  in  proprios  usus  assumsii ; 

quo  numero  unum  episcoporum  urbis  Rom<e  S,  Sil-  coronam  vero,  tel  ceiera,  quce  magit  ambiiiota  quam 

vettrum  me  de  graco  in  latinum  transferre  prcecepisii,  mystica  videbantnr,  omisit.  Cui  etiam  Constantinus 

domine  tancte  ac  beate  pater.  Oiiibus  verbis,  qiii-  Laieranensepalatium.quodeaienusaularegalisexsii' 

cniiqiie  sit  aiictor  istius  prooimii,  eadem  gesta  :ib  terat,  perpetno  iure  coiicessit^  regnum  Italicc  judican- 

Gusebio  graeco  scripta  fuissc  clare  profilctur.  Quoi  dnm  tradidit,  Sam  et  ipsiut  regis  hwc  verba  sunt : 

ctiam  in  vetiislissiinis  poiitifi^jalibtis  etcodicibus,  in  c  Unde  congrvum,  1  inquit ,  c  prospeximus  nostrum 

quihus  sanctoruiu   vii;u  sunt  descripta*,  in  vita  B.  imperium,  et  regni  potesiutem  orientalibus  transferri 

Sitvestri  reieruntur.  Pariem  hornin  actortitu  (qtiod  ac  mutari  regionibus,    et    in    Byzantina    provincia 

ad  iKiplismum  Consiantint,  et  iinagines   SS.  Peiri  inopiimo  loco  nomini   nostro  civitatem  adificari,  le 

el  Pauli  spectal)  refert  lladrianus  Papa  in  eplslola  nostrum  iltic  constilui  imperium ,  quoniam,  ubi  prin^ 

Constantino  iinperalori  et  mairi  Irenae  scripla,  qii»e  cipatus  sacerdotum  et  Christianas  religionis  caput  ab 

in  actione  2  septiinae  univcrsalis  synodi  habelur.  0  imperatore  ccelesti  consiitutum  est^  justum  non  est,  ut 

Ipsum    autem    privilcgium    fere  integrum  refert  illic  imperator  lerrenus  habeat  potestatem.  »  De  bac 

Leo  IX,  loco  supcrius  indicalo,  et  Theodorus  Bal-  eadeni   re  scrihil  Aiio  Yiennensis  in  cominentario 

samon  in  Photii   nomocationem,  tiiul.  9,  cap.  1 ,  aetiiis  sexla:,  el  Gotfredus  Viterbiensis  in  chroni- 

quanquam  aliis  iu  rebus  (quod  Graeci  plerunique  cis,  part.  G,  cap.  2. 


DiST.  XCVI.  C.  XIV.  •■  eccletics  ;  Edd.  coll.  0.  •*  add.  :  in  terrtt  :  Eild.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  tptius  priii. 
cipit  apostolorum  vice :  Ans.  **  et  ticut  nostra  est  terrena,  etc.  :  Edd.  coll.  o.  ex  AHS.et.tsld.  Merl.  *'  /loiu}- 
rare  :  Isid.  Merl.  — Ans.  —  Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *•  et  gloriam  :  Edd.  coll.  0.  *»  per  temporn  : 
Edd.  coll.  o.  ex  Ans.  *^  et  toiius  :  eaed.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *•  vel  fidem  Christ.  vel  stabUiiatem  :  eaed.  ex 
Ans.  »•  concinnatione  :  Isid.  Merl.  —  Ans.  •'  apud  Ans.  haec  ita  leguiitur  :  et  per  nostram  imp.  justionem 
in  occidente  rebus  dtversis  ens  ditavimus,  vel  etiam  a  teptenlrionali,  eic.)  *•  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  1.  Decr.  p.  0, 
i9.  —  {Ex  tettamento  constituti  tiosiri  coticedimus,  eic.  **  rr<u/tdfinut :  Ldd.  Ven.  I,  II,  Lugd.  L  —  tru' 
dimut :  Edd.  coll.  rel.     ^**  nostri  :  abest  ab  Edd.  Arg.  Ba 


465                                         DGGUETI  PARS  PRIMA.  DIST.  XCVI.  461 

Ui«m  .mperiaUain  ***  prctidemiiim  eqiiitum  ^ ,  A  CApite  ad  latidem  Dei*  pro  nonore  B.  Petrl 'gestare*. 

•onrereuies  etiam  ^'*  el  imperialia  sceplra,  tiinulque  Ipse  vero  l>eatissiinn&  Papa ,  qiiia  ***  siiper  eoronam 

cuncu  gigiia,  atqiie  banda  •••  cl  diversa  ornamen&a  cl«»ricaius,  qiiam  geril  ad  gloriam  B.  Peiri,  *omnino* 

Imperialja,  ei  omnem  processioiiem  iiiiperialiH  cul-  ipaa  cx  auro  non  eai  passus  nli  coroiia,  nos  "•  phry* 

minis  el  gloriam  poiesutis  nostne.  {  5.  Viris  aiiiein  gitnn  candido  niiore  spleiididiim ,  resorrectioneni 

reverendisslmis  clericis  in  diversis  *•*  ordinibus  •  dominicam  designans,  ejiis  sacratisslmo  Terticl  ma- 

eidem  •  sacrosancias  *••  Romana  ecclcsi«  servien*  «ibus  nosiris  Imposuimus.  et  tenentes  frennm  eqni 

tibiis  illud  culmen  »••  singularitate,  potentia  el  pne-  iptius  pro  reverentia  B.  Pelri  straloris  ofllclum  illl 

celleniia  babere  sancimns,  cnjus  amplissimiis  noster  exbibiiimiis »  statuentes  eodem  pbrygio  omnes  efns 

senatus  yidetnr  glona  adornari ,  id  cst  pairicios  »  successores  singulariter  uti  in  processlonibos  ad 

aiqiie  consules  cflici,  nec  non  et  ceieris  digniiatibus  ImiUiionem  imperil  nostrl.  {  6.  Unde  nt  *•*  pontlfl- 

iinperialibus  eos  promulgamns  deconiri.  Et  sicul  calis  apex  non  vilescat,  sed  in^gis  qtiain  terreni 

iinperialis   *•'  militia  ornatur  »••,  iia  ei  cierum  imperil  dlgniias  gloria  et  potcntia  decoretiir,  ecce 

sanctie  Romana:  ecclesiae  ornnri  '••  decerninins  **•.  ^*^*"  pnlatiiiin  nosiriim,  *u(  pnedirtiiiii  *•'  est,*  qnam 

Kt  qiiemadmodum^  imperialis  poteiiila  ofliclis  diver-  Roniannm  url>em,  et  omiies  liali;e  seii  occidenUiium 

sis,  cubiculariorum  nempe,  et  osliarionim,  aiqiie  ^  "*  rcgionum  proviiici:is ,  loca  el  civlutes  praefato 

omniiim  excubitomin  *'*  ornatur,  iia  el  sanciam  beniissimo  Poiiliflci    'nostro*   Silvestro   nniversali 

Romanain  ecclesiam  dccorari  volnnius.  Ei  iii  ain-  Papx  conlradimiis  *••  atque  reliiiquimHS,  ei  ab  eo  et 

plissime  poiiiificale  dcciis  prxfulgcai,  deceriiimus  ^  siiccessoribus  ejiis  per  Mianc  divaleni  nostram  et* 

et.boc,  clericorum  cjiisdetn  sanci»  Romanx  eccle-  pragmaticum  consiitutuin  decerniiiius  dispoiienda  , 

siae  roanipulis  **•  et  linieaminibus ,  id  est  candidis-  atque  juri  sanctae  Romanae  ecclesiae    concedinins 

simo^colore,  decorari  "•  eqiios ,  ita  ei  equltare.  Et  permansura  '*\  |  7.  Unde  congruum  pcrspoximus 

sicut.Vidster  senatiis  calceamentis  utiiur  ciim  uilo-  nostrum  Imperiuni  et  regni  potesiatem  in  '••  orien- 

Mibus*,id  est  candido  linieamine  iilustraiis  *'\  talibiis  iraiisrerri  regionibiu,  ei  inByzaniiaeprovin- 

*sic  utaotur  et  clerici,*  ut  "•  sicut  ccelestia,  ita  el  tiae  optitno  loco  nomini  nostro  civiutem  aediflcari* 

lerrnna  ad  laudcm  Dci  decorentur.  §  4.  Prae  oninibos  ^t  noslrum  iilic  constiiui  iinperium,  qiioniam  ubl 

aalem  licentiam  tribuiiuus  *ipsi  sanctissimo  Patri  principatus    saccrdoium   ei   Cbrisiinii»  reiigioiiis 

nostro*  Silvestro  et  successoribus  ejus  ex  nostro  caput  ab  imperaiore  ccelesii  constitntum  est,  juslum 

indirto,  ut  qiiem  placatns  p  proprio  consilio  cleri«  tion  est,  ut  illic  iinperator  terreuns  halieat  potesU« 

care  '*•  ▼olnerit,  ei  in  religioiorum  numero  cieri-  p  l^n>*  S  ^*  Hasc  vero  omnia  4,  quse  per  banc  *iiosiram* 

comm  connumerare ,  nullus  ex  omnibus  pnesumal  imperialem  sacram,  et  per  alia  divalia  decreia  sta- 

snperbe  agere.  §  5«  Deerevimiis  "*  iiaque  et  lioc^  ul  tuinius  atque  conflrmaviuius  **•,  usque  in  fiiiem 

ipse  el  siiccessores  ejus  diademate,  videlicet  corona,  mundi  illibau  et  inconcossa  pcrmanere  decernimos 

quam  ex  capiie  iiostro  llli  concessimus ,  ex  anro  *"•  Unde  coram  ••*Deo  vivo,  qiii  nos  regnare  pn^ 

purissimo  et  gemmis  preilosis  uii  debcant » *el  io  cepit »  et  coram  tetrlbill  ejus  Judicio  oblestamiif 

NOTATIONES  CORREGTORUN. 

"  PrtFildeniium  equUum  :  Graece  est  apud  Balsa-  {pumadmodum  tenatut  notler  fert  calceot ,  teu  tam^ 

moiiein :  K«c  a;ca>fAaT«  T«v  ^aaiXtxwv  9l^w  ,  id  esi :  daiia  cum  Unteit  albit,  ita  etiam  cotletiia^  ticut  <er- 

et  dignilatet  imperialium  equorum.  rettria  ad  Dei  laudem. 

»  hi  etifMiriciot  :  Locus  liic  grace  sic  liabel  :  p  Qtiem  ptacatut :  'iva  iwrtc  m trvritUrw p^l^ 


.    ,      -  .  ^  ^.,.  ._,„ ^ ,„j  TowTM.  Id  esi  :  (/l 

est  et  illam  habere  celtiiaiem  atque  ampliiudinem,  n  quit  ex  ienaiu  tponie  sua ,  qnodqne  ha  ipti  iibeat^ 

^ua  omatut  ett  magnut  notier  unaiut,  tiee  palncii  toinerii  fieri  cierieut ,  et  in  tnnctorum  ciericorum 

et  cojuulet.  tive  hgpaii  el  reiiquof  dignitaiet.  numerum  adtcribi,  ve  quit  ex  omnibut  hoe  attdM 

«  Cum  udonibut :  Graece  toins  bic  locus  liabet  panlo  impedire. 
aliter  :  Kac.wc  «  ^furcpa  vxrfd^nzog  fipti  viro^ii/AaT«,         q  Hasc  vero  omnia  :  lilc  qiioqne  est  magna  ver- 

iBT«  omOcikta  Xivjta  dc«  o9ovcmv,  ovTwff  x«c  t«  ou|b«vc«,  lx>rum  varieias,  sed  eadeni  iere  seiitentla. 
mc  iml  ra  79iv«  npoc  «Tvtm  tov  ecov.  Id  est  :  Et 


pnet, 

Edd. 


DiST.  XCVt.  C  XiV.  ^*^  imperiaiium  pratidentium^  equum  etiam  :  Ivo  Decr.  —  imperialium 
-Tt.  et  preuedoutium  equitum  :  ifiild.  Arg.  Bas.  '••  ei  :  Edd.  coll.  o.  *••  6111111«  :  Ans.  — 
d.  coil.  0.  ^^^diveriit  ordinit  :  fidd.  coU.  o.  ^**  tanctiB  :  eaed.  '••  cuimen  tinguiarit  poieniiaf  et  pras» 
€eU$nlia  :  Edd.  coil.  0.  —  Aus.  —  ivo.  '•*  imperiaiibut  :  Edd.  coll.  o.  *••  exttat  decorata  :  tasA.  citiii 
Ans.etlToue.  •*•  ndoriicri  :  esed.  "•  ifemrfmvc  :  eaed.  pr.  Liigdd.  II,  III.  ^"  foncn^tronim  ordiRalNr  . 
eaed.  "•  mappuiit :  Edd.coll.  o.  oi  Ans.  '^*  decoratot  equot  eqnitetti  :  exd.  ex  eod.  ^*^  t//iMireiifKr  : 
eaed. ex  eod.  **•  h  ita  cedettiti  tieui  terrena^  eic. :  Ans.  —  £dd.  coll.  0.  pr.  Arg.,  in  qua  teg. :  ut  ceetettiu 
sicttl^etc.  '*•  c/eHca/l  conei/io  vo/nen/ tN  fWiomtoriim,  etc  :  Edd  B.is.  Lugd.  1.  *'^  Decernimut  :  Edd. 
Bas.  Lnffdd.  II,  III.  **•  abest  ab  Ans.  et  iv.  ei  Edd.  odl.  o.  >*•  add.  :  vero  :  ib.  '••  et :  Edd.  Arg. 
Bas.  *•>  pr^r/iriNm  :  Ans.ivo.  *^*  aceidontaiium  :  Edd.  Yen.  i,  11.  «••  concedimnt  :  Isid.  Mcrl.— Edd. 
^ll.^o.  "^  permanenda  :  ettd.  ex  Ans.  ^"  abesi  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  111,  iibi  legiinr  :  ab 
orientaiibut.  *«•  confrmamut :  Edd.  Bas.  Liigdd.  11,  IIL  "^  decr«vimiM  :  Edd.  coll.  0.  pr.  I^ngdd.  I|, 
411.    *••  coram  te  Deo  :  Edd.  Arg.  Bas. 


^                                          DECaiETI  PARb  PftlMA.  DIST,  lCm  4Sf 

•per  •••  boc  itoslniro  impcrlalc  coastitulum*  omnes  A  sciiiis  rcgiil  noa  miiinti »  »lc  impcriatlft  pnescntia 

noslros  succcssorcs  iinpcratorcs ,  vel  cuncios  opii.  incnsnram  diipcQaatioms  relfgiosac  non  MUtai.  E$ 

matcs,  aairapas  ciiam,  amplissimuin  senatum,  el  infra  :  §  i.  Scinper  »  cst  ctfectum  iu  sacerdolatt 

■oifersum  populum  in  toio  orbc  terrarum  nunc  ct  concilio  de  sacerdotibus  }Bdlcia  proTcnire.   Nam 

h  poatcraro  cuiictis  rctro  tcroporibus  impcrio  nostro  fjualescniiqne  pontifioes  sint,  etsi  errore  humaDiius 

subjacenlem,  nulli  coram  quoqiio  iiiodo  liccre  liaec  accidcote ,  non  tamen  coiitra  rcligioncro  nliatenus 

aut  iurringcre  »»•,  aut  in  qiioquam  convellere  »".  Si  excedcntes,  nuliatcnus  Tidcanlur  *»•  a  saecubiri  po- 

quis  auleniy  quod  iion  credimus,  iii  boc  lemcraior  lcslale  posse  percclli* 

aut  contemtor  cxstiierit ,  aelcrnis  coiidemnationibus  ^ 

Sttbjaccat  innodatus^  et  sancios  Dei,  principcs  apo-  ^^'  ^^**        „!!!,'If-'?^'''''  comritai,  non  poniificei 

stolorum  Pctniin  ct  Paulum  sibi  in  praRscnii  et  in  r       r 

ftttura  Yiia  scntiat  contrarios,  atque  in  inrerno  in-  ^^  Uarccllus  Papa  Maxemio  >  "*. 

fcriori  concrematus  cum  diabolo  et  omnibus  deficiat  Boni  principis  cst  ac  rcligiosi  ccclcsias  contritas 

impiis.  Hujus  vero  impcnabs  decrcti  nosin  paglnaro  a^„e  conscissas  »'  rcstaurarc ,  novas  «diftcare,  ct 

pfoprils  iiianibus  roboranics,  siipcr  fcnerandum  pei  sacerdoics  lionorare  aique  tueii.  Undc  sancloa 

corpus  B.  Pclri  principis  apostolorum  posuimus.  B  apostolos  corumque  siieccssores  sub  divina  conle. 

Dauim  Rom»  5  Kalend.  Aprilis,  -Domino  nostro  gutionc  consiituisse  »•  lcgimus,  iion  debcre  lieri 

FlaTio-  Consiantino  Augusto  quater  "•,  et  GaUicano  peracculiones,  nec  inrcrri  Auciuationes,  ncc  inTldere 

•Y.  C*  Coss.  *••.  »  laborantibus  tn  agro  dominieo,  neque  expcllere  "• 

C.  XV.  JmperiaHi  auetoritat  retigiow  diipenealwm  «lemi  rciris  disDcnsatorea. 

meneuram  non  mutat.  **      ^^ 

Ilem  Gelasius  ad  Epitcopoi  Dardaniof  ^•^.  ^ 

Sicut  quamTls  parva  civitas  pnerogattvam  pras- 

DISTINCTIO  XCVII. 

GRATIANUS.  vobis  res  bumanas  rcgentibus  depuuvit ,  oos  cur» 

L  Pars.  Hoe  capitulo  patenter  oitendilur.  quod  nee  coiislringit,  ne  causis  ejus,  quarovis  adbuc  corporis 

mperatori  ^  nec  cuUibet  laieo  iicet  decemerevel  de  incominoditate  detiiicar ,  propicr  convcntiis,  qui  a 

eleciione  Pamifieii^  vel  de  rebm  eceleiia$ticii.  Quas-  saccrdotibus  uiiiversis  ct  clcricis  •  et  Cbristtaine 

cunque  autem  ab  eii  comtituta  fuerint^  pro  infectii  plebisperturbalionibusagitaniur^apudaurcsGhnsiia- 

iiui^iidfi  iunt,  niii  iubscriptione  Romani  Pontificii  C  ntssiini  principis  desiin  ^.  Si  enim  secus  quam  opor- 

fuerint  roborata.  Unde  iilud  Uonorii  Augmti  ^  ut  tcat  cveniat,  non  vos  id  faccre ,  qui  cuncia  aH]ua 

iupra  dictum  etf,  twintfm  eae  videtur  ^  quod  contra  modcrationc  componitis,  sed  nos  pcr  noslram  ta* 

auctoritatem  iacrorum  canonum  de  electione  iummi  Cenlcni  •  desidiain  videbimur  quod  civilatis  quictem 

Pomificii  decemere  tenlaverit,  Sed  sicut  ex  eodem  et  ecclcsiae  paceiii  pervertere  valeal  admisisse.  Quum 

capiiuio  habetur,  eccleiicB  precibus  imperator  in  prog'  eniin  bunianis  rcbiis  diviiiae  cultor  religionis  Do- 

sumtorei  vaiet  decernere  ^  iicut  pro  defensione  fidei  mino  ravente  provideas  •,  noslra  culpn  erit,  si  iioO' 

^Mondam  decreviae  ieguntur ,  ne  hesretlci   aliquid  id  stib  vestra  gloria,  quatn  certiirn  est  divinis  sempcr 

fiomiiie  eccieiia  poitiderent,  Ab  ea  autem  uon  invitati  rebus  animo  promtiore  favisse,  lirtno  ct  stabilt  jure 

de  rebui  eccieiiaiticii  aiiquid  diiponendi  non  habent  cusiodiatur ,  quod  per  tot  annorum  scriero  ct  sub 

facuttatem.  Honoriui  vero  Augmtut  non  iua  aucto^  illis  eliani  principibiis  obtinuil,  quos  nulla  nostn» 

ritate,  eed  B.  Bonifacio  iupplieante,  eccleiiasticie  religionis  cura  constrinxil,  id  cst  ut  liciia  •  ^  ser* 

quieti  comulere  et  eoncertantium  ambitionem  punire  vcniur,  ct  sub  vesirae  impcrio  clcmcntiae  minime 

curavit.  quae  sutit  illicita  rormidentur.  §  1.  Ipsa  enim  ecclo- 
Vnde  idem  Bonifacius  Eplscopus  Mpp/icafioms  cpt- ^  ^'*  dcvotionem  tuaro,  Christianisslmc  impcrator» 

itotam  Honorio  Augmto  deitinavit^  dicem  •  :  mco  •  quidero  sermone,  sed  suo  •  vencrabili  appellat 

C  I.  Epiitoia  Bonifadiad  Ronorium  Augmtum.  affecto,  qoam  Christus  Deus  noster,  vestri  ^*  fidus 

Ecclcsiae  meae,  cui  Deus  nostcr  inenm  sacerdotium  rcctor  et  gubcrnalor  imperil,  uiii  desponsataro  sibl 

NOTATIONES  CORKECTOUUM. 

C.  XV.  '  Semper :  Mntatus  est  a  colleciore  ora*  episcopo,  mue  vox  abesi  ab  oron.tius  manoscriptis. 

lioois  diiclus.  ne  quas  anteccdont  recitaiida  esscfut.  Dist.  XCYU.  C.  1.  •  Id  est »  ut  licita  :  In  cpistola 

C.  XVI.  •  Maxeiuio  ;  In  iippressis  *  addebatur  :  ipsa  icgitur  :  id  at^  ut  fidem  utar  iicitis. 

Di8T.  XCVI.  C.  XiV.  *••  Vcrba  asteriscis  signata  ap.  Ans.  non  legunttir.  *••  eonfringere  :  Edd.  coll.  o. 
ex  Ans.  "^  conveiii :  cspd.  pr.  Liigdd.  II,  111.  "*  quarto  comuie  :  Edd.  coU.  o.  '••  otMrlo  concitio  :  ea^d. 
pr.  Lugtfd.  lU  lU.  =  C.  XV.  >•«  scr.  A.  495.  —  Aiis.  I.  13.  c.  68.  >••  videntur.  Edd.  coll.  o.  =  C.  XVI. 
*  pr^ier  Ed.  Bas.  ^**  Ep.  Pseudoisidoriana.  —  Ans.  1.  6,  c.  192  (194).  '•'  et  conemiOi  :  £d.  Bas.  absuut 
ab  Ed.  Arg.    ^•^  comtitutoi^  prwcepiae  :  Eiid.  coll.  o.  cx  Aiis.    ^**  expetii :  Eiid.  col.  o. 

DiST.  XCVU.  Pars.  I.  *  c.  8.  D.  97.  •  scr.  A.  420.  =:C.  I.  •  add.  :  et  tnicii  :  Ed.  Bas.  *  extstmemur 
deeiee :  Edd.  coll.  o.  •  taeemei  :  ortg.  ap;  Dionys.  •  prmssdeai  :  ib.  —  Ed.  Bas.  '  id  esi  ethnids  :  Cou« 
suiillo&ei  coniectiira.  ^  id  est  ticita  :  Dionys.  ap.  Amori.;  ap.  Voelium  conlra  Gratiani  lcctlo  repcritur. 
In  coll.  Hisp.  leisilnr  ut  a  Corr.  cst  notaluni.  •  non  nwo  :  Edd.  rolL  o.  •  add.  :  quidem  :  Edd.  coU.  o.  pr. 
Par.  Lttgdd.  II,  III.    '•  vertr  fdei :  Edd.  coU.  o. 


467  DECRETI  PARS  PRIHA.  DIST.  XCVIl.  46S 

ei  inlteiani  Yirgtnein  seml ,  ue  in  eam  aliquos  A  sanctimoniaro  luam  posi  lougujn  incoinmoilum  op- 
patiaaitui  inaidiaoUum  pracellarum  fluctus  illiJi »  et 


quieum  faciem  lempesiatis  inaoliue  *'  lumore  ** 
lurbari ,  glorlosissime  et  tranquiilissime  imperalor 
auguste  ^*.  Ipsa  ergo  (quae  uni  desponsata»  nosira  ^^ 
tamen  mater  est)  ecclesia  'hac*  pietaiem  veslram 
legatlone,  quam  suis  sacerdoiibus  commisit,  appei- 
lat,  praeterita  praesentiaque  "  repeiit.  Vobis,  inquit, 
religiose  '*  imperanlibus  ^  crevit  meus,  qui  modo  *' 
tuus  est,  populus»  tam  fidus  '*  Uco  quam  tibi,  qui 
es  princeps  Cbrisiianus.  Ecce  enim  inler  ^ipsa* 
iiiysteria,  inier  preces  suas,  quas  pro  veslri  felici- 
taie  '*  dependit  Imperii ,  aeste ,  apud  quem  et  de 
cujua  sede  agitur,  sancloPetro,  solliciiis  pro  reli- 
gionis  observautia  vocibus  clamat  *^,  cum  sollicita  *> 


tal»  reddium  didicimus  sanitali.  £t  ideo  revcrteii- 
libus  venerabilibus  viris  gaudiuin  uosirum  sacro- 
rum  '*  apicum  attestalione  signainus,  ac  petimus, 
uti  quotidianis  oratioiiibus  apostolaius  luus  **  siu« 
dium  ac  volutu  suum  circa  salulem  alque  iuiperium 
nostrum  dignetur  impendere.  illud  autcm  pietali 
tiostrae,*^  satis  placitum  ^  esse  cognosce,  quod 
sanctimonia  tua  de  ecclestarum  aut  **  populi  per- 
turbatione  solliclia  est.  Quae  fe  aliqua  ralione  po&sli 
evenire,  saiis  ciemcntia  uostra  credidit  esse  provi« 
sum.  Denique  beatiludine  tua  praedicante  id  ad 
cuuctorum  ciericoruin  noliliam  volumus  pervenire» 
ul,  6!  quid  forte  religioni  luae  (quod  non  opiamus) 
bumana  sorie  conligerii  *',  sciant  omnes  ab  aiubi* 


petitione  misceiur  oratio ,  ne  humanas  «  res  solito  ^  tionibus  esse  cessandum.  Ac  si  duo  **,  ui  tupra.  — 


lentatore  occultesollicitanie  semel  evulsa  discordia 
distrahat.  Augeretur  **  pluribus,  priiiceps  Glirisiia- 
tiissime»  mater  **  ecclesia,  nisi  apud  le  suarum  csset 
cura  *^  causarum ,  et  nisi  in  oppreaslonibus  idolo* 
rum,  in  liaereticorum  correclioiiibus,  fide  tua,  divino 
cultu  pariter  cum  imperio  *'  semper  florente,  vicis- 
set.  §  2.  Habet  refugium  piuin  tuae  munsuetudims 
aninium ,  cum  suae  rellgionis  veneratioiie  coiijun- 
cuim,  quum,  quidquid  buic  '*  proficiat ,  vos  agatis, 
et  eonferatis  fratribus  et  consacerdotibus  meis, 
probaiissimis  viris,  a  ine  et  ab  omnibus  (qui  eccle- 
siam  faciunt  ")  legaiis ;  quibus  (precaipur)  sacrae 
causam  religionis.  prosequentibus ,  in  urbe  vestrae 
inansuetudinis  boc  animo,  quo  poslulatis  aunuitis 
*',  in  perpeiuum  statui  uiiiversalis  ecclesiae  coiisu^ 
laiis. 

C.  II.  Rescriptum  Honorii  ad  Bonifacium  Papam  *K 
Yictor  Honorius,  iiiclytus,  triumpbator,  semper 
aiigustus,  saiicio  et  venerabili  Bonifacio  Papae  urbis 
aeternae  **.  Scripta  beatitudinis  tuae  debita  revereo^ 
tiae  graiulatione  **  suscepimus,  quibus  recensitis 
egimus  omnipolenti  Deo  maximas  graiias»  quod 


Et  infra  :  S  ^-  Unde  id  observandum  **  est,  ut 
omnes  iranquiilam  menleni  et  pacificos  animos  ex 
sereiiilatis  iiostrae  admouitione  custodiant,  uec  ali- 
quid  seditiosis  '^  conspirationibus  lentare  conen* 
tur,  quum  certum  sil,  nuUi  parlium  sua  siudia  pro- 
fuiiira. 

II  Pars.  Gratian.  Sine  $ignati$  apicibu$  non  e$i 
mo$  Romanie  eccle$i(e  undecunque  legationm  siiid- 
pere  ^. 

Vnde  Nicolaus  Papa  ^' : 

C.  III.  Romana  non  eon$ttevit  eccle$ia  wine  eignatk 
apidbue  legationem  undecunque  $u$cipere. 

Nobilissimus  vir  atque  strenutis  vestrae  subliroi- 
C  laiis  legatus,  licet  nultani  epistolam  juxta  consue- 
tudinem  a  vobis  nostro  Poiitificio  detulisset,  licet 
nunquam  apostolicje  sedis  modus  ^*  fuerit  absque 
signatis  apicibus  umlecunque  legationem  susciperc, 
nos  umen  vos  in  illo  honorantes,  ejusque  gravita- 
tein  ct  eloqniorum  illius  veridicas  cognoscentes 
assertiones,  nilMlotninus  eum  et  sicut  decuil  susce- 
piuius,  et  ei,  sicut  honestum  fuit,  credidimus. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

^  Imperantibue  :  Addilis  aliquot  ex  epislola  voci-  n  [alias  :  vo$\  in  varia$  re$  $emel  evul$a  di$trahat  a 
ous,  emeiidatus  est  bic  lociis  :  crevit  meu$f  qui  piodo      cultu  $oliio.  ientaiore  $oUicitante^  di$cordia. 
juu$  e$t,  populu$.  C.  II.  d  Suscipere :  In  vnlgatis  sequebalur  :  nequfi 

•  Nehumanae  :  in  plerisque  vetustis  legitur "  :ne     miitere,  quae  absunt  a  vetuslis,  neque  cooveniunt 
ho$  in  variae  re$  so/t/o,  etc.  lu  origiiiali  vero,  ne  no$     cum  his,  quae  sequenli  capile  afleruntur. 


**  timore   :    Edd.   Arg.  Bas.      "  $emper  augu$te   :  Ed. 
»  add.   :   auxilia   :   Edd.  Bas.  Lngdd.  11,  III.      '*  rMigia- 


DiST.  XGVU.  G.  I.      "  in$olito   :    eanl. 

Bas.     •*  ve$tra  :   Ed.   Bas.  cuin  oiig.  ,   . „ _ 

$i$$ime  :  Edd.  coll.  o.  "  modo  tutu$  e$t  popniue  :  eivd.  —  orig.  ap.  Dionys.  —  mem,  modo  f »«<,  popuhu 
Coll.  Hisp.  '*  tam  fidetie  Deo,  quam  It6t,  principi  Ghrietiano  :  Edd.  cotl.  o.  —  Dioiiys.  ap.  Auiort.  '*add. : 
eccleeia  :  Edd.  coll.  o.  *'  clamat  ad  va$  :  Edd.  colL  o.  pr.  Arg.  Nor.  ■'  add.  :  ob$ecranli$  :  Ed.  Bas. 
•  ha>c  in  sola  Ed.  Bas.  leguniur.  •■  Ageret :  Dionys.  —  ••  absiiiit  ab  orig.  ■*  eecura  :  oria.  '*  add.  : 
nohtro  :  Edd.  coll.  o.  •*  add.  :  eccle$ite  :  Edd.  coll.  o.  •'  add.  :  i$iiu$modi :  Dionys.  ap.  Voell.  —  ista^ 
quas  mandat  tegatio  :  Dioiiys.  ••  ei  annuitie :  Edd.  coll.  o.  —  adunati$ :  Coll.  Hisp.  =  C.  It.  ••  scr;  A.  420. 
'•  Romx :  Edd.  coll.  o.  •'  congratulatione  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  III. »» eanciorum  :  Edd.  coll.  o.  — tto»/roMciii : 
Dionys.  ap.  Aniorl.  »»  itium  :  Bohm.  »*  veslra  :  Eild.  Arg.  Bas.  '•  ptacui$$e  :  Edd.  coll.  o.  —  orig. 
••  ac  :  ib.     *^  contingii :  Ed.  Arg.    »•  cf.  Disl.  79,  c.  8.    »•  $ervandum  :  Edd.  coll.  o.    ^  $edHioni$  :  waL 

—  $edilionibn$  ac^onfpir^:  Dionys.  ap.  Ainort.   ^'  Cochlaeustii  collectione  decretorum  Nicolai  lyap  Maiifti 
I.  i5,  epistolani  Nicolai  ad  Liidovicuin  imp.  fontem  cnpilis  laudavit,  quain  lainen  non  conligit  investigarc* 

—  Coll.  tr.  p.  p.  I,  t.  b%  c.  31.  =G.  III.    *»  mort*  :  Edd.  coll.  o 


m  DECRETI  PARS  PUIMA.  DIST.  XCtX-  ^'^ 

DISTINCTIO  XCVIII. 

CRATIANUS.                               «A  nemo  siiscipiat,  nisi  qiiinque  aut  co  aniplias  cpiseo- 

Qute  eirca  ordinandot  sinl  observanda^  quas  in  porum  chirograpbis  sinl^designalit  quia  mulla  per 

torum  eleclione  diligcnter  $int  consideranda,  muUo^  subreptionem  solent  evenire 
fum  auctorilatibut  monttrata  sunt,  Sed  quia  verilas 

rei  ttonnunquam  obscuratur  mutatione  provincioe^  L.l\U  Ve  eoaem, 

decretum  ett  tacrit  canonibus\  ut  peregrini ,   niti  Item  Crcgoriiis  Romance  EccUtiie  Prmul  S^uUh^ 

quinque  vel  eoamplius  tuorum  episcoporum  fuerinl  '•«^  Episcopo,  Ub.  11,  episi.  25  •.. 

eommendati  chirographis,  non  ordincnlur.  ^fj.^j5   passim,  veP  incognilos   percgrinos,  ad 

Vnde  Silvesler  Papa  generali   Concilio  pra^sidens  ecclesiaslicos   ordines   lendentes  *,  nulla   rallone 

^  ,    .,.  .      .            .  '^"    '      ,.      .    j    .  suscipias,  quia  Afrl^quidemanqMi  Manichnei,  aliqui 

C.  I.  Ifm  quinque  epttcoporum  iHlens  designalum ,  ,    \.      .■            .  7  ^_     .    ..  -^,.  ^.  ;«  ^i 

transmarinumJiominemad  cUricalum  nuUus  sus^  rebaplizali ;  peregnni  vero  prurimi    ei.am    m  mi- 

dpiai,  noiibus  ordinibus  coiistiluli  forliores  «  *•  de  se  pr»- 

Nullus   aliqua   ratione  transmarinum   bomiiiein  lendisse  *^  honores  saepe  probali  snni. 

penes  vos  •  in  clerlcalus  gradus  suscipiat,  nisi  quin-  .„    _  .... 

r    . »  I-    1      •  j    •      .        ••      C.  IV.  Non  sunl  promovendt  ad  clerum^  qut  peregre 

que  faul  •  eo  amplius]  episcoporum  designaius  sit  ^'  ^^^^-^  baptisuttL        *'''•' 

chirograpbis. 

C.  II.  De  eodenu  Item  ex  Concilio  Eliberllaiio»  c.  24  »*. 

Um  Anftstastus  l  urbis  Romcs  Episcopus  ad  omnes  ^                              .  *     .     .^      .     .              . 

Germanice    ac    Burgundice    Kpiscopos     ep.   l ,  ,     Oinnes,  q«i  pcregre  ^»  fuerini  bapiizali,  eo  ««uod 

cep.  2  \  eorum  minime  sit  cogniia  viia,  placuii  ad  dcrum 

TransmariDOS   homines   in  clericatus   hbnorem  non  esse  promovendos  in  alienis  provinciis. 

DISTINCTIO  XCIX. 

GRATIANUS.  renovaia.  El  in  capile  provinciaruni  »,  ubi  -i  ivtiiiu 

I  Pars.  De  primatibus  autem  (quorvm  supra  men-  prlraales  legis  •  saeculi  erani  ac  priiiia  jinlic.ana 

tionem  fecimuS)  quttniul;  que^  gradum  in  ecclesia  poteslas,  ad  quos,  qui  per  reliquas  civitalcs  coui- 

•bdneantl  Qn4n  aliqvo  a  patriar*Ms  differani?quam  r  «norabanlur,  quando  eis  neccsse  erat,  qui  aii  aiilaii» 

cbedientianl  archiepiscopi  eis  de^eant?  Primates  et  imperatoris  *  vel  regum  coiifngere  iion  polcrant  vcl 

patriarchcB  divenorum  sunt  nominum ,  sed  ejusdem  quibus  permissum  non  erat,  confugiebanl  pro  up- 

officii.  Ab  archiepiscopis  autem,  quoties  necesse  fuerit,  pressioiiibus  •  vel  injuslitiis  suis,  ipsosque  appclla- 

episeopi  ad  primates  appeUani,  sed  a  primatibus  ad  l>a"t  quoties  opus  eral,  siciil  in  legc  corum  pr.rce- 

archiepiscopos  appeUare  non  licet.  Debent  ergo  obe-  ptui»  *  erat,  ipsis  quoque  in  civiialibiis  vel  locift 

dkntiam  primatibus  arehiepiscopi  in  omnibus,  qua  nostros  patriarcbas  vel  priinates.  qui  unani  forinaiii 

ubi  ab  eisjustefuerint  imperaia.  lenent,  licet  divcrsa  siiit  nomina,  lcges  divinae  ct 

Vnde  Anacletus  Papa  ait  ad  Emcopos  Italla^^  ecclesiasiica.  poni  et  esse  jusserunt ,  ad  quos  cpi. 

gp.Un^:  scopi,  si  necesse  fuerit,  connigercnl  eos.|ue  appcl- 

€.  I.  Qu<B  obediemia  sii  exhibenda  primatibus  et  larenl,  ei  ipsi  primuluiii  nominc  fruereniur,  •ct  noii 

palriarchis.  alii*.  Reliquae  vcro  inctropolitanse  civilaies,  quai 

Provinciae  multo  ante  Christi  adventum  tempore  minores  judices  habebant  (licet  majorcs  comilibus^ 

divisx  sunt  maxiina  ex  parte,  et  postea  ab  aposlolis  essent)  baberent  inelropolitanos  suos,  qui  pra;diciis 

et  B.  Clemente  prjedecessore  nostro  ipsa  divisiu  est  jusie  *  obcdirent  primalibus,  sicui  et  iu  Icgibus  sxciili 

NOTATIOiNES  COURECTORUM. 

DiST.  XCVIII.  G.  IIL  a  Fortiores  :  Sic  legitur  in  ,.      Dist-  XCIX.  P.  I.  •  Hoc  caput  inieg™iii  repetitiir 
veiostis  Gratiani  et  B.  Gregorii  codlcibus  :  verum  "  a  Gregorio  VII,  lib.  6,  rcg.  epist.  o5.  Wolboiiiagensi, 
in  Frobeniana  ac  Lugduneasi  ejusdem  B.  Gregorii      Tuionensi  ac  Senonensi  arcbiepiscopis  scripta,  ex 
opemm  editione    *  ad  fortiores   pratendisse   ho^-      qua  el  originali  nounulla  sunt  rcslituta. 
nores. 

Dist.  XCVlll.  C  I.  »  liisc  desumla  suiit  ex  decerplionibii&  ex  decretis  S.  Silveslri  P.  apud  Pseudoisiilu- 
rum.  Fontem  habebis  vilam  Anastasii  iii  lib.  ponlif.  Roin.  —  cf.  etiam  Greg.  M.  I.  4,  ep.  37.  Ed.  Maiir. 
et  Greg.  II,  ep.  ad  Bonif.,  ep.  10,  apnd  Wurdtwein.—  Ans.  I.  7,  c.  23.  Polyc.  I.  2,  t.  31  •  nos  :  pd.  Arj;. 
Bas.  •  hac  desideranlur  in  orig.  et  ap.  Aiic.=:C.  II.  •  Capui  Pseudoisidori,  confectiira  ad  [.»>•  PO"i»j- 
Rom.  — Ans.  1.7,  c.  24.  Polyc.  ib.  *  fuerint  :  Edd.  coll.  o.  =  C.III.  •  Ep.  37  (scr.  A.  592),  I.  2. 
Ed.  Manr.  —  Ans.  1. 7,  c.  25.  ^  et  ignaros  peregrinos  :  Edd.  coll.  o.  •  acceder^  :  easd.  •  Afrorum.  alu. 
'-alii  :  ead.—  *  et  ap.  Ans.  *•  ad  fortiorem  de  se  honorem  pra»tendisse :  Ed.  Maur.  "  prassumtttse^: 
Ed.  Arg.  =  C.  IV.     "  hib.  iion  serlus  A.  510.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  35«.    *»  tn  peregrinatione  :  tdd. 

COll.  O.  •      fifa    i'-     I 

DiST.  XCIX.  P.  I.  *  Capul  Pseudoisidori.  — Aiis.  6,  c.  111.—  IvoPaii.  1. 4,  c.  23.  ftecr.  p.  5,  c.52.  O.  i. 
*add.  :ommiim:  Edd.  Bas.Lugdd.  11,111.  »/esfei:lvo.  *  impeialoram :  Edd*  coll.  o.  ex  Iv.  »add.  :  «or«m.: 
Edd.  coU.  o.  •  «cripriem  :  eaed.  ^r.  Bas.  '  add. :  vel  comitatibus :  Edd*  Arg.  Bas.  •  add. :  suis:M.  BaSv 


471 


DECRCTl  PARS  PRIMA.  DIST.  XCIX. 


47t 


oUm  ordinalum  eral,  qui  non  primatum,  sed  aat  a  ^'«'^  Pelaffing  II  epiit.  omnibut  epntopts  ilHeUe  a 


roetropolilanonim ,  aut  arcbiepiscoporum  uoiuine 

fruerentur. 

C        Non  voeentur  primate$t  nhi  qui  primas  $ed€$ 
tenent, 

iiem  Anicelus  ad  Episcopoe  Gaiiiai  *. 
U  Pars.  Nulti  arcliiepiscopi  primates  vocentur, 
iiisi  illi,  qtti  primas  tenent  civitates  *',  quarum 
episcopos  apostoli  et  snccessores  aposlolorum  ^^ 
regulariter  patriarcbas  et^'  primates  esse  coiisti- 
tuerunt,  nisi  aliqua  gens  deinceps  ad  (idem  con- 
vertatur,  cui  necesse  sii  propier  "  multitudinem 
'eorum*  primatem  constilui.  Reliqui  ^^  vero^  qui 
alias  metropnlitanas  sedes  adepti  sunt,  non  primaies, 
sed  metropolitani  noinineiitur. 
C.  111.  Prima:  sedis  episcopui  non  appelletur  princep$  R  llem  Gregoriiis   Eulogio  Patriarchce  Alexandrino, 


Joanne  ConUantmopolitano  eonvocati$^  etc.  **  : 

C.  IV.  Nec  etiam  Romanue  Pontifex  univer$ali$  e$t 
appellandus, 

Nullus  patriarcbarum  universalitatis  ^'  vocabiilo 
unquain  utatur,  quia,  si  unus  pairiarcha  universaUs 
dicilur,  patriartbarum  nomen  ceteris  derogatur. 
Sed  absit  boc  **»  absit  a  iidelis  cujusquam  mente» 
hoc  sibi  *ver  *^  velle  quempiam  arripere,  unde  lio- 
norein  rratnim  suorum  iiiiminuere  ex  quantulacuii- 
que  parte  videatur.  Quapropter  cariias  vestraiie- 
minein  uiiquam  siiis  in  epistolis  universalem  nomi- 
net,  ne  sibi  debitum  subtrabat.  quum  alteri  bono- 
rein  defert  **  indebitum. 

C  Y.  De  eodenu 


sucerdotum  vet  summus  $acerdo$, 
Uem  ex  Concilio  Arricano,  c.  6''^ 
Primac  sedis  episcoptis  iion  appeiletur  princeps 
sacerdoliim,  vel  sumiiius  sacerdos,  aut  aliquid  hu- 
Jiismodi,  sed  tanium  primx  sedts  episcopus. 

II  Pars.  llHiversalis  autem  nee   etiam  Romanus 
Pottlifex  appelteiur^ 


h.  VII,  epist,  30,  Indict.  i  b  «. 
Ecce  in  prxratione  epistols,  quam  ad  ine  ipsum, 
qui  probibui,  direxistis,  superbje  appelhitionis  ver- 
buin,  universalem  ine  Papam  dicenlcs,  iniprimere 
curastis.  Quod  peto  dulcissiina  mibi  saiicUias  ve- 
stra  ullra  noa  faciat,  quia  vobis  sublrabitury  qiiod 
alieri  plus  quam  ralio  exigit  prxbelur.  Ego  *enim* 


INOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  V.  ^  Apud  B.  Gregoriuin  baec  sequunlur  :  Et 
quidetn  in  S.  Chalcedonensi  synodo  atqite  post  u 
•ubsequeniibu$  Patribu$  hoe  pradeces^oribus  meis 
oblaium  vestra  $anctita$  novit.  Sed  tamen  nuUu$ 
eorum  uti  hoc  unquam  vocabulo  voluit ,  ut  dum  in 
hoc  mundo  honorem  eacerdoium  diligerent  omnium, 
apud  onmipotentem  Deum  cu$todirent  $uum.  Quam 
rem  etiam  pienius  exponit,  lib.  4,  epist.  52.  Referl 
aulem  B.  Tboinas  in  opusculo  coiiira  errores  Gr;r- 
coruin ,  toiam  illam  synodum  S.  Leoni  sic  accta- 
iiiasse  :  /^o  $unclis$imu$  apo$tolicu$  el  cecumenicu$, 
id  est  univer$ali$f  patriarcha  per  multo$  anno$  vivat. 
Kt  Leo  IX,  Micliaeli  Con&iantinopolilano  arcbiepi- 
scopo  du  haceadem  appellaiione  scribens,  ail :  Licet 
luaguo  Leoni  prxdeeessori  nostro  et  $ucce$$oribu$ 
ip$iu$  hoc  S.  decrevii  Chalcedonensie  $ynodu$.  Sed  iii 
iiiultis  quoque  libellis,  qui  actione  3  ejusdem  synodi 
Jiabeutur»  haec  esi  iiiscripiio  :  Sancti$$imo  ac  bea* 
tissinio  universali  patriarchm  magnw  Romce  Leoni. 
£i  in  codicibus  multaruin  cpistolar.iim  ad  Romaiios 
Poniifices,  qu»  inanuscriptae  iii  Yaticana  biblio- 
tbeca  servantur  (qoaruin  luiilta  exenipla  snnt  penes 
privalus)  ad  Uorinistlain  Papaiii  pliis  qiiaiii  treceiiti 
arcbimaiidriiae  ac  inonachi  secuiid»  Syri:e  sic  scri- 
buiit :  Sancti$$imo  ac  beati$$imo  orbi$  terrm  patriar- 
chas  Hormi$dtef  conlinenti  $edem  principi$  apo$tolo» 
rum  Petri,  deprecatio  et  $upplicaiio  minimorum  ar^ 
chimandritarum,  et  ceterorum  moaaeltorum  $ecundce 
Syriee.  Et  in  niedia  fere  epistola  :  Quoniam  Chri$lu$ 
Deu$  no$ter  principem  pa$torum,  el  doctorem  et  me- 
dicum  animarum  eon$tituit  vo$  nostrum  sanctum 
angelum,  dignum  e$t  pa$$ione$9  quas  nobi$  contiqe- 
runt,  exponere^  etc.  Aviliis  qiioque  Gallias  episcopiis 
ad  euiidein  Horniisdam  sic  scribit  :  Dum  religioni$ 
etatui  et  pleni$  caiholica:  fidei  reguti$  perspicitis  con  - 


venire,  ut  gregem  per  tota  vobis  univcrhalis  ecele$i(e 
membra  commissum,  pervigil  cura  me  adhortationie 
informat.  Et  Joaiines  episcopus  Nicopolitaniib  ad 
p  eundeni :  Decenter  ad  ve$tra$  oratione$  concurro^  ut 
juxta  con$ueludinem  apostolicie  $edi$  veitrx  cuncla- 
rum  ecclesiarum  curam  et  Nicopolitanorum  habere 
dignemini^  secundum  antiquam  epecialem  MpoMa^ 
nem  ve$tram.  El  in  breviario  Liberati  cap.  22»  epi- 
scopus  Patene  h£c  imperatori  de  Silverio  Papa  ait: 
muUo$  esse  in  hoc  mundo  reges,  et  uon  esse  tmum, 
sicut  ille  Papa  est  super  eccle$iam  mundi  lolini •  Et 
Regino  Gerinanus  lih.  11  Cbronicorum,  de  Ni<-o- 
lao  1  loqueiis,  sxpe  illuin  vocat  universaleui  Ponli- 
ficem.  Sed  istius  diciionis  :  univer$aley  du:e  siiut 
noliones,  quod  tnnocentius  III,  Itb.  2,  ep.  208  (qu« 
Incipit :  Apo$tolicas  $edi$)t  patriarchae  Constantimip. 
scribens,  exponii  his  verbis :  Dicttur  enim  iintrrr- 
$alis  ecclesia,  quat  de  univer$i$  constat  ecclesiis,  quce 
grcBco  sermone  cathotica  ttominatur,  et  $ecundifm 
hane  aceeptionem  vocabuli  eccle$ia  Romana  iton  est 
universalis  ecclesia^  $ed  par$  univerealis  eccle$i(e^ 
prima  videlicet  et  preecipua,  veluii  caput  tn  corpore^ 
^  quoniam  in  ea  plenitudo  potestatis  exsisiit,  ad  ceterae 
"  autem  par$  aliqua  plenitudini$  derivatur,  Et  diciiur 
univer$ali$  eecleeia  itla  mui,  qwe  $ub  $e  contittet  ae- 
cle$ia$  univer$a$.  Et  $ecundum  hanc  nominie  ralio- 
nem  Romatta  tantum  ecele$ia  univer$aU$  nuncupatur^ 
quoniam  ip$a  $ola  $ingulari$  privilegio  dignitati$ 
ceteris  e$t  prcetata,  $icut  et  Deu$  univer$ati$  Dominue 
appellatur  (non  quasi  jam  divisus  in  $pecie$  aut  «pe- 
ciali$$ima$,  aut  etiam  $ubalterna$)^  quoniam  omttia 
$ub  ejtu  dominio  contirtenlur.  E$t  enim  una  getieralie 
eccleeia ,  de  qua  Yerita$  itufuit  ad  Petrum  :  Tu  es 
Peirus,  et  super  banc  petram  sdificabo  Ecclesiaiu 
nieam. 


DfST.  XCIX.  C.  II.  •  Capiit  Pseudoisidori.  — Ans.  L  2.  c.  13.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  25.  Decr.  p.  5,  c.  51. 
Polvc.  L2,  t.  21.  ^^  $ede$:  Edd.  coll.  o.  *^  eorum  :  exd.  "  m/;  e»d.  '*  pra  multiiudine  :  exd. 
*^  Retiqui  meiropoUtani  nominentur^  qui  atia$  metropolee  lenent  :  eaed.  =  C.  UL  '*  c  20,  conc.  Carih. 
III,  bab.  A.  597.—  c.  37,  apud  Dionys.  Ex.  —  Burch.  1. 1,  c.  3.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  57.  Polyc.  I.  2,  t.  2l>. 
**  Ep.  Pseudoisidorlana.  ipsa  fere  verha  leguntur  ap.  Gregorium  M.  I.  4«ep.  36.— Ans.  L  6,  c.  130  (128). 
Volyc.  I.  2,  t.  25.  j=  C  IV.  »*  univereualU  :  Ed.  Bas.  —  ut^ioer$ali$  :  Ed.  Are.  "  ab$ii  hoc  a  fide^ 
libue  :  Edd.  coll.  o.  ex  Ans.  ^*  abest  ab  Ans.  '*  ofert :  Ed.  Bas.  -w^Jffsm  :  Edd.  coil.  rel.  pr.  kn. 
as  C.  Y.    "  Eo.  30  (scr.  A.  598),  1.  8.  Ed.  Maur.  —  Aiis.  I.  6»  c.  131  (ll^J.  Pol|x.  I.  2.  t.  2S» 


473  ECRETl  PARS  PRIBIA.  DIST.  C.  ilA 

401)  Terbis  qiispro  prospcran ,  sed  moribiis «  nee  A  ratus  suro,  quum  smgulis  quibusque  bonor  debilus 
bonorem  esse  depuio,  in  quo  fralres  meos  bonorem  non  negalur.  Si  enim  universalem  me  Pupam  veslra 
suuu)  perdere  coguosco.  Meus  namque  bonor  esi  sanrliias  dicil,  negat  se  boc  esse,  quo<l  me  faietur 
*honor*  universalis  ecclesiae,  meus  bonor  est  fra-  universum.  Sed  absit  boc,  recedant  verba,  quas  va- 
trum  roeorum  solidus  vigor.  Tunc  ego  *vere* "  liono-      uiiaieiu  '*  inflant  el  caritatem  viilnerar 


GRATIANUS. 
I  Pars.  Epiieopoi  autem  ordinare  ante  patlium 
lueeptum  nee  archiepitcopo^  nec  primati ,  nec  pa^ 
tfiarchas  licet^   quod  ex  auctoritate  Petagii  Papw 
(licet  minui  evidenter)  datur  inteUigi, 

Ait  enim  Pelagius  Papa  •  * : 
C.  I.  Inlra  trei  mensei  fidem  iuam  exponere  ei  pai- 
lium  poilulare  a  Romuna  eceletia  quitque  metro- 
poHtanui  tiudeat, 

Qiioniam  quidain  meiropolilanoruin  fldem  suam 
secundinii  priscaiu  consueludineiii  saiicise  sedi  * 
apostolifje  exponere  detrectantes  usnin  pallii  neqiie 
expetunt,  neqne  percipiunt,  ac  per  boc  episcoponiin 
eoiisecratio  viduatis  ecdesiis  non  sine  periculo  pro- 
telatur,  placuit,  ul  qitisquis  metropoiilantis  ultra 
tres  nienses  consecrationis  suae  ad  Udem  suam  ex- 
ponendani  palliumque  suscipienduin  ad  apustolicam 
sedein  non  iniserit,  commissa  sibi  careal  dtgnilale, 
silqiie  metropolitanis  aliis  licenlia,  post  secundam 
et  tertiam  comnionitionem  viduatis  ecclesiis  cum 
consilio  Romani  PonliGcis  ordinando  episcopos  sub- 
venire.  §  1.  Si  vero  consecrandi  episcopi  iiegligenlia 
provenerit,  ut  uhra  tres  )nenses  eccleisia  viduala 


DISTINCTIO  C. 

pallii  nisi  exigentibus  causarum  meritis  et  foriiter 
posiulanti  dari  non  debeat. 

C.  111.  De  eodem.  PALEA  \ 

Idem  Joanni  Corinthiorum  Episcopo ,  lib.  I V , 

epiit.  55 '. 

c  Novit  sanctitas*  lua,  quia  prlus  pallinm  nisi 
dalo  commodo  non  dabatiir.  Quod  qnoniam  iiicoii* 
gruum  erat,  faclo  coiicilio  ante  corpiis  B.  Petri 
B  apostoionini  priiicipis,  lain  de  boc  qiiain  de  ordi- 
nationibus'  aiiquid  accipere  siib  districui  interdi- 
ctione  veluiiniis.  Oporlet  ergo,  ut  neque  pcr  cliii- 
modum,  neque  per  gratiani  aut  quorundain  siippli- 
cationeni  aliqiiosad  sacros  ordines  coiisentiatis  vel* 
permilialis  addiici.  i 

III  Pars.  Gratian.  Cautarum  vero  merita  aecipienda 
iunt,  ut  et  ts,  qui  poitulat^  mereatur  accipere,  et  fidel 
iuo!  profetiionem  priut  juramento  con/irmet,  et  apo* 
itoticii  deeretit  afque  tynodalibui  ttatutii  te  obedl» 
turum  nihitominut  caveat,  Paltio  autem  non  niii  certit 
diebut  el  intra  eceleiiam  ad  miaarum  totennia  eui" 
quam  metropolitano  uti  lieebit. 

Unde  Joannes*  Episcopus  Vudberto^  ^*  Agrippinenti 
Epiicopo  : 


consisui,  commuiiione  privetur,  quousque  aut  loco  C  C  lY.  Niti  po^t  eomuetam  fidei  profentonem  vatliu.*'. 


cedat,  aiil  se  coiisecrandiim  offerre  *  non  diflerat. 
Qtiod  si  ulira  quiuque  inenses  per  suam  negligen- 
tiani  retinuerit  viduatam  ecclesiam,  ncque  ibi,  ne- 
que  alibl  consecrationis  donum  percipiat,  iiuo  ine- 
tropoliiani  sui  jadicio  cedat* 
C.  II.  Honor  paltii  non  delur  niii  meritit  exigetui" 
tibut  et  fortiter  pottutanti. 

Jtem  Gregorius  Papa  BruniehildcB  ReginaSf  tib,  VII, 
epiit.  5  \ 

II  Pars.  Prisca   consuetudo  obtinuit,  ut  bonor 


Oplaiutn  tibi  palliuni  tiunc  coiiferre  nequivimub. 
quia  fldei  tu:e  paginam  ininus  uuaiu  oporleat  coii- 
liiiere  reperiuiiis,  qiiuiu  virlelicct  in  ea  iiullain  san- 
ciaruin  universaliuin  syiiodorum,  in  quibus  fl.lei 
iioslrx  syuibolum  conliueiur,  iiec  decretalium  Poii- 
tilicuin  Uoinaiiornm  coiisiititloruin  secuiiduin  inorein 
feceris  menlioiiem,  sed  nec  iilain  propria  subfccri- 
plione  munieris'\  nec  aliquein,  qui "  banc  jurc- 
Jurando  Grmaret,  iniseris  ". 


NOTATIONES  COHUECTORUM. 

BiST.  C.  P.  L  •  Burchardus,  Anselmiis  et  auctor  ^  Vutiberto  :  Restiiulum  est  boc  nomen  ex  Ani^ 

Panoriniae  citant  ex  decretis  Damasi :  Ivo  vei*o  citat  D  selmo.   Naui  anlea   erat :  Giliberio;    iiain    Kegino 


utGralianus;  itemque  Innocenlius  III,  lib.  1,  epist. 
117.  Bituriceiisi  arcbiepiscopo  (qiuK  incipit :  Pie  ti 
univeni)  refert  paragrapbuni :  Si  vero  eontecrandi , 
ex  eodein  Pelagio. 

C.  III.  >»  Hxc  Palea  habetur  in  plerisque  ^etustis 
exewplaribus. 


111  ea  aetaie,  qiia  Joannes  Ylll  Roinanae  ecclesiae 
praifuit,  ineminit  Vtiliberii  episcopi  A^rippinensis, 
et  inter  epislolas  Joani^is  Pap»  VI II,  qnx  in  bibiio- 
tbeca  Vaiicana  scrvatiuir,  est  epislola  alterius  arg« 
ad  eutidein,  et  Deusdedit  refert  iittegrain  ejusdeiii 
Joannis  epistolam  ad  eundein  Vuliberiuin. 


unitatem  :   Ed.   Bas.  —  veritatem  :  Edd.  cotl.  rel.  pr. 


DisT.  XaX.  C.  V.      "  vero  :   Bobm. 
Arg« 

DiST.  C.  P.  I.  •  Imoc.  I,  coflc.  Ravennat.  h.  A.  878.—  Burch.  I.  I,  c.  25.  Ans.  I.  6,  c.  92  (98).  Ivo 
Pan.l.5,c.li.Decr.p.o,c.l5([|.  Polyc.l.2,i.l0.  zzC.  I.    •  fidei :  Bdliin.    »  prmbere:  orig.— Coll.  cill.= 
,  "     -  ■•     ■■  '        -    —   .......  .        .   .         -   ..     ^  .       .  .  .  =  C.  III.    «Ep. 

H6.    ^fra- 
temitat  vettra :  orig.    »  add. :  eorum  :  Edd.  coll.  o.    *  absunt  ab  oric^    •  scr.  A.  87i.  vel  873.—- Ans.  I. 

mandam , 


C.  II.    ♦  Ep.  11  (scr.  A.  599),  I.  9.  Ed.  Maur.  — Aus.  J.  6.  c.  93  (90).  Polyc.  I.  2,  t.  24.  =  C.  I 
57  (scr.  A.  593),  I.  5.  Ed.  Maur.  —  Aiis.J.  6,  c.  90  (87j.  Polyc.  1.  2,  t.  !•—  cf.  C.  1,  q.  1,  c.  II 
Knitiiu  vettra :  oriff.    »  add. :  eorum  :  Edd.  coll.  o.    ■  absunt  ab  orig^    •  scr.  A.  87i.  vel  873.—- Ans.  I. 
5,  €•  92  (98)      *•   Vuitiberto  :  Ans»  =  C.   IV.      «*  mamerai :  Edd.  coll.  o»      "  ad  hanc  jurejurando  fir^ 


Ans.     "  miterat :  Edd.  coll.  o. 


475  DECRETI  PARS  PRIMA.  DIST.  C.  476 

C.  V.  Qni  pallium  desiderat  accipere ,  priuB]  a  $e  A  sit  audtlum ,  extra  niissarum  teni|Hi8  vgum  stbi 


remoMere  iliicUa  pramittat, 

Item  Gregorius  **  Aregio  "  Epiecopo  Francorum , 
lib.vn,epi9t.  iii. 

hi  ea  synodo,  quam  concra  simoniaeam  baeresim 

per  fratreiu  et  coepiscopum  nostrum  Syagrium  de- 

crevimus  congregari,  sanctitatem  vestram  volunins 

inleresse,  atque  eidem  Tratri  ita   palliuni,  quod 

iransmisimiis,  tribui,  si  prius  se  promiserit  illieiia, 

quae  probibuiinus,  per  deOniiionem  synodicam  ^*  a 

sancta  ecclcsia  reniovere.  Ue  qua  synodo  omiiem 

nobis  subtiliier  ordlnein  tuain  fraiernilatem  volumus 

scriptis  discurrentibus  nuntiare,  ut  ipse,  cujus  nobis 

sanciltas  valde  experta  est,  nos  reddas  "  de  omnibus 

ceriiores. 


pallii  vendicasse.  Et  quod  beiie  banc  consuetudiHeni 
geiieralis  ecclcsia}  noveriiis,  vestris  nobis  roani- 
festissime**  significastis  epistolis,  quibus  prseceptum 
beat»  memoriae  prxdecessoris  nostrl  Joannis  Papae 
nobis  iu  subditis  transmisistis  annezum,  continens 
omncs  consuetudiiies  ex  privilegio  praedecessorum 
iiostrorum  concessas  vobis  ecclesiqeque  vestrae 
debere  servari.  CouOtemini  igitur  aliain  esse  ge- 
neralis  ecclesiae  consuetudinem,  postquain  ea,  quae 
vos  geriiis,  vobis  ex  privilegio  vendicaiis.  Nulla  ergo 
volus  "  in  bac  re,  ut  arbitramur,  poterit  remauere 
dubietas.  Aut  enim  inos  omnium  metropoiitanorum 
eiiam  a  tiia  est  fraterniiate  servandus,  aut,  si  tuae 


ecclesiae  aliquid  specialiter  dicis  esse  coiicessuin 
C.  Yl.  Nonnisi  ad  missarum  solennla  archiepiscopo  B  pneceplumve  **  a  prioribns  Romaiis  urbis  Poiititi- 

cibus,  quod  haec  Raveiinati  ecclesiae  suni  concessa. 


uti  pallio  licet, 

Idem  "•  Virgilio  *•  Episc,  Arelatensi,  lib.  IV, 
epist»  51. 

IV  Pars.  Pallium  tibi  transmisimus,  quo  fratcr- 
tuii^  tua  intra  ecclesiam  ad  sola  missarum  solennia 
utatur. 

C.  VII.  De  eodem.  PALEA. 

(Idem  Joanni  Ravennati  Episcopo,  tib.  II.  epist.  54, 

Indict.iX**] 

€  Non  mulium  teniporis  intervallum  est,  qiiod 
quaedam  nobis  de  tua  fraternitate  fuerunt  iiuntiata, 
de  quibus  vobis,  veniente  illuc  Castorio,  nolario 
sanctae,  cui  Deo  auctore  praesidemus,  ecclesiae, 
ittbtiliter  nos  indicasse  meminimus.  Pervenerat 
namque  ad  nos  qiiiedani  in  ecclesia  vestra  contra  C 
cotisuetudinis'*  atqiie  bumilitalis^  iramitem  geri, 
quae  sola  (ut  bene  nostis)  est  officli  sacerdoialis 
erectio  *'.  Quae  si  sapientia  vestra  niansuete  **,  vel 
cuin  episcopall  suscepissel  studio,  non  de  illis  ac- 
cendi  debuerat,  sed  oportuerat  *te*  bsec  eadem  cum 
graliaruin  actioiie  corrigere.  > 

C.  VIII.  De  eodem. 

Ideiii  ioanrd   Episcopo    Ravennati,  in  eadem 
epislola  •*, 

Coiitra  morem  quippe  ecclesiasticiim  est,  si  non 

patientissiiiie  toleratur  (qiiod  a  vobis  *'  absit)  etiam 

iiijiista  correctio.  Et  infra:  §  1.  Illud,  frater  caris- 

sime,  tibi  non  putainus  igiiotuin,  qiiod  paene  de 


a  vobis  oportet  ostciidi.  Quod  si  hoc  non  ostenditnr, 
rcstat,  postquam  talia  agere  neque  consueiudliie 
generali  neque  privilegio  vendicas,  ut  usurpasse  '* 
te  comprobes  quod  fecisti.  Et  infra:  §  2.  Decorari 
pallio  volumus'*  forsan  muribus  indecori,  dum  nihil 
iii  episcopali  cervice  splendidius  fulget  qiiam  humi- 
litas.  Oportet  igitur  fraternitaiem  tuam,  si  lioiiorcs 
suos  sibi  quibuslibet  argumentis  subill  proposuit 
inente  dereiidere,  aut  generalitatis  usum  ex  non 
scripto  sequi,  aut  ex  scriptis  **  privilegiis  se  tueri. 
Quod  si  postremo  nibil  horum  est,  aliis  metropo- 
liunis  hujus  te  praebere  nolumus  praesumtionis 
exemplum. 

V  Pars.  Gratiau.  Privilegia  quoque  cum  usu  palUi 
semper  debent  eoncedi. 

Und$  idem  Gregoriiis  Sgagrto  Eptscopo  AuQUitodU' 
nensiJib.VJI,epist.iii^*: 

C.  IX.  Cum  usu  pallii  atiqua  privUegia  debent 

concedi. 
Rationis  ordo  omnino  nos  admotiet,  et  cum 
usu  pallii  aliqiia  ^simul,  sicul  diximus*,  birgiri 
privilegia  debearous.  Sed  quonfaro  cum  boiioris 
augmento  cura  quoque  soUiciiudinis  debet  accres- 
cere",  ut  cultui  vestium  actionis  quoque  ornamenta 
conveniant»  oportet,  ut  enixius  in  cunctis  se  studiis 
vestra  fraternius  exerceat,  et  circa  •  subjectorum 
actus  sit  cura  f  vigilans,  *ut  *^  vestrum  illis  exem^ 


nullo  roetropolitano  in  qnibuslibet  mundi  partibus  D  plum  iiistructio,  et  vita  magistra  siu* 


NOTATIONES  COKRECTORUM. 


C.  VII.  d  numHitatis :  Restitutus  est  bic  locus  ex 
ipsa  epistola.  Antea  eniin  legebalur :  contra  v<i7t- 
taiem  eectesicg  et  consuetudinis  tramitem  geri,  qu(B 
sola  (ttt  bene  nostis)  est  officii  sacerdotalis  ereptio» 


C.  IX. «  Et  circa ;  Locupietatus  est  hic  locus  ex 
originali. 


DiST.  C.  C.  V.  »*  Ep.  107  (scr.  A.  599),  1.  9.  Ed.  Maiir.  -  Ans.  I.  6,  c.  90  (93  .  «•  Remtgto  :  Ed.  Bjis. 
"  «uiiorfi .  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  "  reddat :  e3ed.=:  C.  VI.  »  Ep.  53  (scr.  A.  5951, 1.  5.  Ed.  Maur.—  Aiis. 
I.  6,  c.  98  (95).  »  VifliVfo  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  =  C.  VII.  •*  Ep.  56  (scr.  A.  593),  I.  3.  Ed.  Maur.  -- 
Ahb.  I.  6.  c.  87  (^),    •»  eonsuetudines  :  oriff.  —  consuetudinem  :  Bohro.     "  ereptio:  Edd.  coll.  o.        vel 


417  DECRETIPARS.SEGUNDA.  CAUSA  K  I7S 

€•  1*  U9U9  fMdlu  eoneiattur^  et  aniiqud  prtviligia  A  C.  XI.  De^eodem. 

innovanlur.  jj^^  Epi$copi$  Eptri,  lib.  I V,  epiH.  7.  Jndicl.  14  •». 

I(lem  Jonnni  Epiicopo  primas  Jttstinianee  lUyricee,         Scriplorum  vesirorum  insinualio,  fraire»  carisn 

lib.  1  Y^  epist.  45  *K  simi,  palefecit,  Andream  'fratrem  noslrum*  Nico- 

Pallium  yobis  ex  more  tra..smisim..8.  et  vices      •"*'"^"*  '=''"""»  cpiscopum  Deo  pro|»iiio  soiei.»iier 

vos  aposiolicx  sedis  agere  iteraia  innovaiione  de-      "'•""»'"■"    "  *'  *"f'«  •  •'»»P''»criplo  igiiur  Andre. 

eerniuus  **  ^^^**'  ^^  coepiscopo  nosiro*  palltum  nos  direxisse 

aguosciie'*,  alque  privilegia  *atque*  cuiicta  conceft- 
—  sisse,  qux  pr.^edecessorcs  nosljri  ejus  prxdecesso- 

ribus  conlulere* 

DISTINCTIO  CI 
GRATIANUS.  sancta  synodus  deinceps  niliil  tale  aiientart  a  quo« 

«fi  fiita  ttutem  pnmneia  duo  metropolitam  ee$e  non      ^'^^^  episcopo,  eos  vero,  qni  aliqnid  ule  attenuve- 
uebent,  eicut  In  Chalccdonensi  Cuncilio  *,  cap.  ii ,     ^«"^ '.  cadere  de  proprio  gradu. 
slatutum  e$t.  Gratian.  Hactenue  de  elictione  et  ordinatione  cie" 

C.  I.  Duo  metropolitani  in  una  et  eadem  provincia      "«omm  tractavimus.  Nunc  ad  $imoniacorum  ordina- 
e$se  non  debent.  B  tionee  tran$eamu$y  et  ut  faeUe  liqueati  quid  super  hae 

Pervenit  ad  nos,  qiiod  quidain  praeter  ecclesia-  haresi  sanclorum  Patrum  decrevit  auctorita$,  causa 
sticas  ordinationes  affectanies  polenliam  per  pra-  deducatur  in  medium,  cujus  negotium  ei  de  scienter 
gmaticuin  sacrum  *  unam  provinciam  In  daas  divi-  a  simoniaci$  ordinati$^  et  de  ignoranter  a  $imoniaci$ 
dant,  ila  '  iit  ex  hoc  invenianlur  duo  meiropolitani  con$ecrati$,  et  de  ordinationibu$,  qute  per  pecuniat 
episcopl  in  una  eademque  provlncla  esse.  Sutuitergo      /Sun/,  contineat. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

DisT.  CI.  C.  I.  tt  Pragmaticum  sacrum  :  Versiones      eodem  capite   paulo  pnst  dicitur  :  Arx  ypoiiiiucxw 
priscae  et  Dionysiana Tiabent :  per  pragmaticam  for-      ^tnhx&yf,  id  est :  per  literae  inioeriaes. 
mam.  Graece  auieiu  est :  Axa  ^rjdayfiaTixwv,  quod  in 


DiST.  C.  C.  X.    ••  Ep.  25  (scr.  A.  592).  !•  2.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  99  (96).     ' 
coll.  0.  =  C.  XI.    "  Ep.  8  (scr.  A.  596).  I.  8.  Ed.  Manr.  —  Ans.  I.  6,  c.  iOO  (97).    »»  ordinatum,  cui  pni- 
lium :  Ans. —  Edil.  coIL  o.    "  cogaoecite :  orig.  —  eaed. 

DiST.  Cl.  C.  I.  *  liab.  A.  451.—  Burcli.  I.  i,  c.  35.  Ivo.  Decr.  p.  5.  c.  i46,  ex  Dioiiysio.  —  *  imo  inier^ 
pretalio  Isidori.    *  el  ex  hoc  :  Edd.  coll.  o.    •  tentaverit :  Cuil.  Uisp 


DECRETI  PARS  SECUNDA. 

CAUSA  I. 


GRATIANUS.  victus  sententiam  in  se  damnationie  accepit.  (Qu.  L ) 

Quidam  habene  fiRum  obtulit  eum  diti$$imo  cmno"  Uic  primum  quceritur^  an  $it  peccatum  emere  epiri^ 

bio;  exaetus  ab  abbate  et  a  fratribus  decem  libras  iBa/ia?  (Qu.  II.)  Seeundo  ^  an  proingre$$H  eccieeia: 

iolvit ,  ut  /iiiu$  $u$ciperetur^  ip$o  tamen  benefieio  ce^  sit  exigenda  peeunia ,  vel  si  exaeta  fuerit ,  an  sit 

tatis  hoc  ignoranle.  Crevit  puer^  et  per  incrementa  persolvenda?  (Qu.    lil.)  Tertio,  an  ingre$$um  vel 

temporum  et  offciorum  ad  viritem  eetatem  eteaeerdotii  preebendae  eccleeim  emere  ui  eimomacumf  (Qu.  IV.) 

gradum  pervenit.  Exinde  $uffragantibu$  meritie  in  Quarto,  aniste  sit  reus  criminis^  quod  eo  ignoranie 

epiieopum  eligiturf  interveniente  obsequio  et  palernis  paler  admisit !  (Qu.  V.)  Qumto »  aii  iiceat  ei  e$u  in 

preeibus;  data  quoque  pecunia  cuidam  ex  eoneitiariis  ecclesiat  vel  fungi  ea  ordinatione^  quam  paterna  pe» 

archiepiseopi,  consecratur  i$ie  in  antietitem^  neseius  eunia  est  a$$ecutu$?  (Qu«  VI.)  Sexto,  an  Hlif  qui  ab 

paterni  obeequii  et  obtatce  pecunias.  Procedente  vero  eo  jam  simoniaco  ignoranter  ordinati  sunt,  abji- 

tempore  nonnutlos  per  pecuniam  ordinavit,  quibus^  eiendi  $int,  an  non?  (Qii.  VII.)  Septimo,  $i  renun-' 

rfam  vero  gratis  benedictionem  sacerdotalem  dedit ;  cians  $um  hwreei  sit  recipiendue  in  epicopali  tUgnitate, 

kindem  apud  melropolilanum  $uum  accu$aiu$  et  con-  vel  non  ? 


47D 


DEGRETl  PAIIS  SEGUNDA.  CAOSA  f.  QVMSl.  I.  m 

QUJESTIO  I.  Anonsolum  ecclesia  priTetur,  secl  etiini  tafenlotU 

GRATIANUS. 


I  Pars.  Quod  autem  tinrHualia  emere  peccalum 
iil ,  jtrobatur  muUorum  aueloritaie  *. 
Ait  emm  Leo  Papa  : 
C.  I.  Slmomaci  gratiam  non  prwstanl;  quam  vendere 
qucprum. 

Gralia  •  si  non  gratis  datur  vel  accipitur,  gratia 
non  est.  Sinioniaci '  autem  non  gratis  accipiunt : 
igilur  graliam  »  qu»  maxime  in  ecciesiasticis  ordi- 
nibus  operatur,  non  accipiunt.  Si  autem  non  acci- 
piunly  non  hahent ;  si  autem  non  hnbcnt,  nec  gra- 
lis,  nec  non  graiis  cuiquani  dare  possunt.  Quid  ergo 
danl?  profecio  quod  liabenl;  quid  auleni  habent? 


bonore  spolietur,  qula  altare,  et  decimas ,  et  Splri* 
lum  sanctum  emere  vel  vendere  ,  slmoniacam  \m* 
resim  esse,  nuUus  Adelium  ignorat. 
C.  lY.  De  eodem. 

Jtem  Gregorius  1  dicta  epiit.  iiO,  iib.  V//<i*. 

Benedictio  illi  in  maledictionem  converiitur^*,  qui 

ad  boc,  ut  Sat  hxreticus,  promovetur. 

G.  V.  Parlem  habebit  eum  Simone,  qui  contra  ii" 
moniocui  vehementer  non  exarterit. 

liUitti  in  eodem*^^. 

Quisquis  per  pecuniam  ordinatur,  ad  boc,  ut  flal 

haerelicus ,  proniovelur.  Quisquis  ergo  contra  simo« 

uiacam  el  iieophytorum  haeresim  pro  onicii  sui  loco 

vehemeiiter  nou  cKarserit ,  cuin  eo  se  iion  dubilel 


spirilum  otique  mendacii.  Quomodo  hoc  prohamus?  g  habiturum  portionem ,  qui  prius  commisit  hoc  pia- 

quia  %¥  spiriius  veritatis  (teslante  ipsa  veriiaie»,      culare  flagilium. 

de  qua  procedit)  gratis  accipilur,  procui  dubio  spiri* 

tus  mendacii  esse  convinciiur,  qui  non  gratis  accN 

pilurS 

G.  II.  Inaniter  sacerdos  dicilur^  quicunaue  timoniace 
ordinaiur, 

ttem  Gregorius  SMogrio  Epitcopo  Auguttodunenti. 
lib.\ll,epiit.  ilOb». 

Qoicunqiie  studet  prctii  datione  *  sacruin  ordinem 
inercari^  *duui  non  ofljcium,  sed  nomen  altendit,* 
Mcerdos  non  esse,  sed  dici  tantiimmodo  inaniter 
concupiscit. 

G.  III.  Spolietur  honore ,  qui  eccleiiam  per  pecumam 
obtinet.  Item  ex  Kegesto  c  *. 


G.  VI.  Simonis  damnatio  dantem  et  aeclpientem  pa^ 
riter  invohit.  liem  Gelasius  Papa  ad  Episcopa$ 
per  Lucaniam  constitutos  ,  epitt.  /,  cap*  26'*« 

Quos  constiterit  iiidignos  meritis ,  sacram  "  mer* 

catos  esse  pretio  dignitateiu,  convictos^^  oporlel 

arceri,  non  **  sine  pericuio  racinns  tale  perpeiranies, 

quia  dantem  pariteret  accipieniem  damnatio  Sima. 

nis,  quam  sacra  icctio  testaiur  involvit. 

C.  VII.  Analhematii  tententia  damnatur.  Qui  simo^ 
niace  ordinatur. 

Item  Anibresius '  in  Ubro  pastorali  '*• 

Reperiuiitur  quampluriini ,  negoiio  ^^  miineris  pe 


Preshytersi  per  pecuniain  ecclesiamobtinuerit,!  G  rituri ,  mercari  velle  gratiam  Spiritus  saiicii,  dum 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


Qu^ST.  1.  C.  I.  ^Gratia  :  Simiiliina  priinis  ver- 
bls  htijus  capiiis  habentur  in  episiola  Leonis  1.  Ni- 
iietae  Aquilegiensi  episcopo  scripln,  quae  esl  8i.  Lo- 
quens  enim  de  gratia  ait  :  quw  nisi  grutis  detur,  non 
est  gratia ,  sea  merces.  Keiiqua  apiid  ipsum  iion 
sunt  invenla. 

G.  11«  >»Gapot  boc  ex  originali  est  emendaiiim  et 
locupleiatum. 

^  C.  IIL  ^  Non  est  inventum  in  regeslo  B.  Grego- 
rii ,  unde  videtiir  cilari.  Similia  habeutur  apud  Gre- 
goriiiin  Vil,  iib.  U,  reg,  iu  iiidice  coiicilii  eo  aniio 
hahiti,  et  in  concilio  Turoiiensi  sub  Carolo  M., 
c.  i5,  in  Kemensi ,  c.  il ,  Moguntino  snb  Kabano , 
c.  i2,  et  aliero  Mogunliiio  sub  Aninlpho,  cap.  «*>, 
et  infra  eadem  qiiarsl.  3 ,  cap.  Altare ,  quod  ibi  ci- 
latur  ex  Paschall. 

C.  IV.  «^ln  aliqiiot  vetuslis  exeniplaribus  caput 
hoc  conjiinctum  est  superiori ,  et  pncter  epistolam 
110  indicsitam,  eadeni  sententia  habeiur  L  4  ,  epist. 

I 


55 ,  el  lib.  5 ,  episl.  i07,  episcopis  Epiri. 

C.  V.  «  Verha  prorsus  ips»  hiijus  capiiis  non  sunl 
inventa  in  epistolis  B.  Gregorii.  Veniin  Pascbalis 
Papa  II  (iil  est  apiid  Ivoneni  ac  Polycarpuiii)  citai 
Wac  e\  ipso  B.  Gregorio,  tc  siniillinia  prioris  partit 
iitijus  capilis  sunt  lib.  4.  epist.  55  et  5G,  posterio- 
ris  vero  pariis  lib.  iO,  episl.  «^3,  Victon  episcopo. 
Et  Joaiiiies  Diaconus  lib.  3,  cap.  4,  sciihil,  geiie- 
raleiii  sentenliani  a  B.  Gregorio  contra  siiiioiii;e  et 
neoph\  toriim  h:eresiin  prolatam  in  epistola  Viciori 
scripta  coDtineri.  Cap.  42,  coiic.  Meldensis  ah 
Ivone,  p.  5 ,  c.  75,  cilatum  partiin  convenit  cuni 
ipsa  episiola  Viclori  scripta,  et  parliin  cum  iis , 
quae  Ivo  et  Polycarpus  citant  ex  Paschali,  et  cuin 
his  ,  qiiae  hoc  loco  refert  Gratianiis.  I>e  qua  baeresi 
D  e  Gallia  ejicienda  Gregoritis ,  lib.  4,  epist.  51 ,  scri* 
hit  Virgilio  Arelatensi,  et  iib,  7,  epist.  ilO,  Syagrio 
et  aliis  episcopis  Gallix. 
G.  Vll.  ^Ambrosius:  Gapat  hoc  in  libro  pasto- 


QoAST.  I.  P.  I.  *  auctoriiatibus  :  Edd.  coll.  o.  =  G.  1.  '  Desomtum  capul  est  ex  responsione  Humberii 
Gardinalis  de  simoniacis ,  c.  4 ,  qii»  est  aputl  Marleniuiu  Thcs.,  t.  IV.  *Matth.,  c.  10.  ^  add. :  vel  datur  : 
Edd.  coll.  0.  =  C.  IL  * Ep.  i06  (scr.  A.  599),  I.  9  ,  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6 ,  c.  77  (79).  * per  dationem  : 
£dd.  coll.  0.  pr.  Arg.  Bas.  (in  qiia  leg.  :  donatione)  Veii.  1  Nor.  ^  perdpere :  Bd.  Bas.  —  auipere :  Edd. 
Goll.  rel.  =  C.  III  *  Apud  Beriholilum  Consiaiil.  in  apologetico  pro  Gregorio  VII  haec  eilantur,  ex  cpistola 
Gregorii  M.  ad  Ciementem  Bimzenum  (I.  4,  ep.  13)  nbi  Uitueii  paulo  aliter  hahentur.  Ulterior  capitis  pars 
infra  quasst.  3,  c.  14,  citatur  ex  Paschali  1,  aptid  quein  non  est  inventa.  =  C.  IV.  'cf.  ad  c.  i.  ^ 
Burch.  I.  i,  c.  21;  Aiis.,  i.  6,  c.  80.  Ivo  Decr.,  p.  5,c.  75  et  ili.  —  cL  Coiic.  Meldense  c.  4i. 
^*vertilur  :  Ed.  Bas.  =  C.  V.  "Foiitein  hiijus  ca|>ilis  invciiiniUH  episiolam  ad  Mediol.  eccL,  quam 
Paschali  I  supposiiit  Wido  musicus  qiiidani  (loitassis  Guido  Aretinus  Canialilulensis  mouachus,^  de  qua  ro 
videsis  Berthohl.  Const.  (ed.  Martin.  Gcibert  A.  179i.),  p.  204.  —  Apud  Aiiseini.  L  6,  c.  77  (81).  iaudatiir 
Gregorius  ad  Viciorem  (Ep.  29,  L  ii,  6.d.  Maur.),  ciijus  veriia  epistolx  auctor  iinitatus  est.  —  Burcb., 
1.  i  ,  c.  21 ,  Deusdedit  p.  2.  Ivo  Decr.,  p.  2 ,  c.  84  el  p.  5,  c.  75;  Polyc.  1.  2,1.  l.=C.  VL  "scr.  A.  494. 


—  Deusdedit  p.  2;  Burch.  L  i,  c.  ^;  Ivu  Decr.  p.  5,  c.  i(>.     ^' 
llas.    "  verba  :  non  —  perpetranies ,  ahsunt  ab  Ivone.  =  C.  VII 


sacrameiua  :  Ed,  Bas.    ^^  add. :  ilios  :  £<L 


quod  rccte  laudat  .\iisi:liuu$  I.  C,  c.  85.    " negotiatione  .  Edd.  colL  o. 


imo  c.  3,  coiic.  ToL  VIII  ^bab.  K.  653) 


^                                   DBCRBTI  PAnS  SGCUNDA.  CAUSA  I.  (fOJRSl.  I.  Ml 
lrtle«  precimn  ifonant,  ut  ponliflcalis  ordinis  su-  A  riculo  snbjaccbit,  el  qui  ordinatus  esl,  nlhiF  ci  hac 

}A\mt*9  culmen  accipiant,  obliii  verborum  Ppiri,  ordlnailone  vel  promotioue,  qii»  est  per  negotia- 

qirf  diiit  «d  Simonem**  :  Pecunia  iua  leeum  sH  jn  lionem  facta  ,  proflciat,  sed  sit  atienus  a  dignilate 

p^rdUionem ,  quoniam  donum  Dei  exiitimasti  per  pe-  vel  sollicitndine ,  qiiam  pecuniis  acqulslvlt.  St  quis 

aifil«mpowJdert".Proindequiaet  usitnUimesltaii-  vero  medlaior  toin  tnrpibus  et  nefnitdis  dalis  vel 

tom  malum ,  et  majorum  rreqtienier  conslai**  mu-  acceptis  exsiiterii,  -et  ipse*»',  siquidem  ciericus 

crone  suceisum,  nos  quoque  Imic  vulneri  cancroso  fuerit,  proprio  gradn  decidat,  si  vero  laicus  *aul 

Ignitum  (qiiod  superest  adbuc)  injlcimns  ferruin,  inoiiachus',  aiiathematizeiur. 

decemenles  omnino,  ul,  quicunque  deinceps  pro;  C.  IX.  .4  sacerdotio  $st  aiienus ,  qui  per  peeumas 

pter  accipiendam  sacerdolii'*  dignitalem  quodlihct  ordinat  vel  urdinatur, 

praeminm  fuerit  detectus  olitiilisse,  ex  codcm  iciti-  ^'^'"  ^^  ^*1*  *  Syiiodo*». 

|)ore  se  noverit  analbeinatis  opprobrio  condemna-  Q"'  P^''  pecuiiias  qnenqunin  consccraveril,  vcl  ab 

lum,  atque  a  parllcipatione*^  Chrisii  corporis  et  al»o  coiisecralus  est,  alienus  a  sacerdolio  fla 

sanguinis  alieniim.  cx  quo  illum  constaicxsecrahile  C.  X.  Nec  ordinari,  necpromoveri  in  ecelesia  Dei 

Christo  perpetrasse  fl:igitiiim.  Qiiod  st  aliquis  exsli-  P^^  pecuniam  aliquis  valet. 

lerit,  qui**  accuset,  ille,  qul  huiic  ordinem  mune-  B  Jtem  Caiixius  Papa  l\^*K 

rum  fteerat*'dalione*^  lucralus,  et  suscepio '*  ho-  Sanclorum  Patruni  exempla  sequenles  ei  offlcii 

norts  gradu  priveiur,  pt  in  monasterio  Fub  pereiuii  nosiri  debilo  innovanles,  ordinari  quenqiiam  per 

poenitenlia  retrudaiur**.  Illi  vero,  qui  hac**causa  pecuniain  in  eccie&ia  Dei  vei  prouioveriy  auctori- 

niuneruiu  acceptores  exstiterint,  sl  clericl  fueriut,  ^^^^  ^^^*-^  aposlolicae  niodis  omnibus  prohibemust 

bonoris*^  amissione  iiiiilcientiir,  si  verolaici,  aiia-  ^'  4"^^  ^'^^^  ^^  ecciesia  .ordiiiatioueni  vel  prouio- 

themale  perpetuo  condeiniientur.  lionem  laliler  acquisierit,  acqulsila  prorsiis  careat 

C.   VIII.    Damnatur  episcopus,  qni    per  pecuniam  <I*g"i*aie. 

ordinaiionem  facit.  C.  XI.  De  eodem. 

liem  ex  Coiicilio  Chalcedonensi,  c.  2**.  Item  Gregorius  Naziaiizeniis » **. 

Si  quis  episcopus  per  pecuuiain   ordinatiouem  QmI  sludeldouum*»  Dei  prelio  inercari ,  iu  sacro 

fecerit,    et  sub  preiio   redegerit  gratiam**,  qiia:  ordiue  nulla  ratione  de  ceiero  periuanere  aut  re- 

Ycndi  non   potest,   ordinaveritque  per   pecuniam  vocari  posse  dubiuui   iion  est.  Talis  a  coininuiiioiie 

^episcopum,    chorepiscopum ,'    presbylerum,  aiit  omuibus  niodis  abscindatiir.  Nain  Spiritus  sancli 

diacoiiuin  ,  vel  quemiibet  de  his  ,  qui  connumeran-  donuin  preiio  coniparari  quid  aliud  est  qiiam  capi- 

tiir  in  clero,  aut*^pronioverit  *perpecunias*  dis- ^  lale  criinen  et  slmoniaca  haBresis?  qiiud  qtinm  de- 

pensatorem ,  aut  defeusorem  ,  *vel  maiisionarium*  lesiabiliter  in  utroqtie  tcstaniento  vindicnium  sit, 

'^,  vel  qiienquam  *omiiino*,  qui  subjectusest  regu-  niuliorum   exemplis  facile  apparet.  Giezi  graliam 

1«,  pro  siio  turpissimi  iucri  commodo ,  is ,  qui *"*  saniiniis  Naaman"  Syro  vcndiiHl;  eandiin  grjiliniii 

hoc  atteulasse  probatus  fuerjt,  proprii  gradus  pc-  sanitatis  Helisxo  vinUicante  leprosus  fnctus  amisil. 

KOTATiONES  CORRECTORUM. 

rati  B.  Ambrosii ,  nmle  ciiaiur,  non  esl  iiivenhiin.  nem ,  deponi  prfFciptmus  ;  sed  et  illos^  qui  nos  ordi» 

Ilalietur  tainen  in  coiic.  Tohitaiio  Vlll,  cap.  5,  i|iiriu  nane  noscuntur,  Exsial  etiani  hac  de  re  episiola 

canoiiem  integniiu  Aiiselums  lih.  6,  c.  85  ,  parleiu  Bjsilii  ad  episcopos  sibi  siiitjecMos. 

vero  ipsius  Ivo  p.   5,  c.    85,  ex  dicio  coucilio  C.  X.  ^Esl  Calixii  II .  qui  panlo  anre  Graiianum 

cit^rnL  vixit ,  el  nliquot  coneiliis   a  se  haliil  s  coniia  siiiio- 

C.  IX.  ^  Octava  :  hi  aliqiiot  veluslis  exemplart-  niani   et   inveslitiirab  ecilcsiarnm,  qiias  Gcnnanici 
btis  caput  liocciuitur  ex  VII  synodo,  iii  qna  eap.  5,  |\  iinpornlorcs  iisiirpn\eranl,  muUa  dcrrpvit :  de  qiii- 

refertiir  canou  30  aposioloruiu  ad  liaiic  rom  faciens.  biis  al)i)as  UrspeiHensis  ah  A.   1>.  MCXVIII,  in  qiio 

lu  episiola  autem  Tnrasii  ad   lladriaimiu   Papaiii  elcriuK  esl  Puntifex,  iisquo  ad  A.  MCXXIV  accurale 

(qii<e  iu  exemplaribus    biblioUieca!    Valicame,  et  scribil. 

ahis,  est  in  liue.ipsiiis  Vli  syiiodi)  referturcatioii  ±2,  C.  XI.  ^  hi  opcrihns  B.  Gregorii  Nazinnzeni,  qnae 

syuodi,qux  in  Trullo,  his  veriiis  :   lios,  qui  per  mnlla  gr;cce  ei  laliiie  exsiaiit,  nihil  lale  repcrtum 

pecunias  ordinati  sunt  sive  episcopi ,  sive  quicunqiie  est.  Ilabentur  autem  siuiilia  iu  episiola  Tarasii  ad 

clerici ^  et  HOH  secundum  probaiiunem  et  vitoi  upiio-  lladiiaiium 

QojEsr*  I.  C.  VII.  **i7/t :  eaed.  ex  Ans.  ^^  subtimitaiem  :  e;cd.  ex  eod.  ''Act.  c.  8,  v.  20.  *^posse  postideri : 
Edd.Liigdd.il,  \l\. -^  possidere  :  Edd.  rel.  et  orig.  **exxtai  :  Edd.  coll.  o.  **accip.  dignitate  divini  doni: 
eaed.  exAns.  *^ pereeptione  Coli.  Hisp.  "<;u<  accusator  :  Edd.  roll.  o.  **  (uerit  :  e;ed.  ^^acceptione  : 
Goil.  Ilisp.  —  Ans.  ^^suscepti :  Coll.  Ilisp.  --  Ed.  Bas.  **  religetur  :  Coll.  Ilisp.  **  add.  :  de  :  Ed.  Bas. 
**add.  :  sui  :  Edd.  coli.  o.  =:C.  VIII.  *'liab.  A.  4ol.  —  Inierpretnlio  Dionysii.  —  Abbo  Floriacensis 
c.  43;  Burch.,  1. 1 ,  c.  H2;  Aiis.  1.  6,  c.  88  (8o.«;  Ivo  Pan.  l.  3 ,  c.  H8;  Decr.  p.  5,  c.  118;  Polyc.  i.  ^ 
t.  37.  **add. :  Spiritus  sancti  :  Edd.  coll.  o.  *^promoveril  et  :  eaed.  **h;vc  neque  ap.  Dionys.  ex  Ed. 
Aniort,  neque  apud  Ans.  el  Burch.  legniilur.  '.^cui  attentanii  probalum  fuerit :  Ans.  — Ed.  b;is.  *^absunt 
ab  orig«  ciu  et  Anseliuo.  =  C.  IX.  **Pertinent  lixc  ad  Basilium  c.  91,  npnd  Bevereg.  Paudeci.  oanonuin. 
—  Ivo  Dccr,  p*  5,  c.  121. =:C.  X.  *»ex  conc.  Lat.  I  liah.  A.  1123.  =  C.  XI.  **Epislola  Tharasii, 
qiMim  capitis  fontem  esse  volueruul  Corrcctores,  integra  legilur  iiiter  acia  couc.  Nic.  II  hab.  787.  Eadein 
fereleguiHur  apud  Algenim  Srhol.  libr.  de  niiser.  et  jusl.,  in  Tliesauro  Marienii  T.  V,  c.  32,  p.  3,  el 
videntur  fiuideoi  inde  a  {  Gic«t  ab  i;»o  Algcro  courccla  csse.    ''^domum  :  Ed.  Arg.    ^*4  Reg.  c.  S. 


m  DECRETT  PARS  SECUNDA.  CAUSA  I.  QUiEST.  I.  Itl 

Jiidas  ^  omniam  redemtorem  vendidic,  mox  laqoeo  A  C.  XIV.  Qtit  prttio  ordinat^  Upram^  mom  offieium 
aospenMiseandem  redemtorisgraiiam  non  obtinuily  conferl. 


et  merito,  quia  nemo  potest  retinere  quod  Tendidit. 
Simon  ^^  etiam  magus  qnum  eandem  SpirituM  sancti 
gratiam  emere  Teilet,  damnationis^  sententiam  a 
Pelro  audivit :  Peeunia  tua  teeum  $it  in  fferdilionem, 
quia  donum  Dei  exi$tima$ii  pecunia  po$$ideri  ^.  Do* 
minus  etiam,  ut  yendcntes  et  ementes  liujos  gratiae 
expertes  ostenderet,  cunctos  peccatores  per  gratiam 
fn  lemplo  dimisit,  singularitervendenteset  ementes 
increpans  et  flagellans  de  lemplo  ejecit,  in  quo 
venditores  et  enilores  suos  gratia  Spirilns  sancti 
constal  destitutos  esse  et  vacuos.  Quos  enim  Cliri- 
8tus  cjecii  de  templo  numquid  Spiritus  Cliristi  fa- 
ciet  sib!  templum  ? 

C.  Xll.  Simoniaci  lacerdolee  e$$e  non  po$$unt. 
Item  Cregoriusi^^'. 

Quiciinque  sacros  ordines  vendunt  aiit  emunt, 
sacerdotes  esse  non  possunt.  Unde  scripiuni  cst : 
c  Anathema  dami^,  analhema  accipieuli,  hoc  e$t 
mmoniaca  haire$i$.  i  Quomodo  ergo,  si  anatbeina  ^* 
sunt  et^ancli  non  sunl,  sanctificare  alios  possunt  ? 
£t  quum  io  Cbristi  corpore  non  sint,  quoinodo 
Christi  corpus  tradere  vel  accipere  possunt?Qui 
maledictus  esl  benedicere  qnomodo  potesi? 
C.  XIII.  De  eodem. 

mtem  Cregorius  Syngrio^  et  aliis  episcopi$,  lib,  ¥11, 
eiMi.  liO  ••. 

Quuip  liqueat  banc  bxresiin  anle  omnes^  radice  q 
|iesiirera  surrepsisse,  aiqiie  in  ipsa  origine  sua  apo- 
stolica  esst)  detestaiioue  damnaiam,  cur  non  cave- 
tur  ?  cur  noii  perpenditur,  quia  benedictio  '^  illi  in 
naledictionein  convertitur,  qui  ad  boc  ut  riathaere- 
tictts,  promovetur? 


Item  Ambrosius  de  mifd%terii$,  $eu  de  dignitate  sa* 
cerdotalif  ciip.5". 

Quum  ordinaretur  episcopus,  qood  dedit  aurtiiM 
fuil,  quod  perdidit  anima  fuit;  qunm  aliuni  ordi- 
naret,  quod  accepit  peciinia  '*  fuit,  quod  dedit  lcpra 
fuit. 

C.  XV.  De  eodem. 
Ideni  ibidem  '^. 

Cratiani,  qunm  ordinareris,  iion  soscepisti,  quia 
gratuito  eam  non  meruisii. 

C.  XVI.  De  eodem. 
Idem  tib.  i  V,  ad  cap.A,  Lucw  [v.  i7]w. 

Cilo  lurpein  sequitur  lepra  mercedem,  et  pecunia 
^  corpus  animumquemale  quaesita'*  commaculat.  £< 
paulopoit :  §  i.  Vides.quia  faclo  aucioris  succes- 
sio  daninatur  beredis.  liiexpiabilis  est  enim  venditi 
culpa  niysterii '%  et  graiiae  vindicta  coelestis  transit 
ad "  posteros.  Denique  Moabitae  et  ceteri  iion  in- 
trabuiit  ecclesiam  usque  ad  '*  tertiam  et  quaruni 
generalionem,  lanidlu  videlicet  (ut  simplicius  ioler- 
pretemur},  donec  culpam  auctorum  inultiplicis  suc- 
cessio  generationis  aboleret.  Sed  qnum  illi,  qui  in 
Deum  idolohtrix  errore  deliquerunt,  in  quartaui  ■> 
generationein  videantur  esse  mulctaii,  profecto 
duhor  videtur  essesententia,  qua  Ciezi  semen  iisquo 
in  aeternum  pro  cupiditate  babendi  propbetica  **  au- 
ctoritale  damnalur,  praesertim  quom  Dominusnos- 
ler  Jesus  Cbristus  per  lavacri  regeneraiionem  om- 
nibus  remissionemdederit  peccatonim  B,nisi  '^  viiio- 
ruin  magis  quam  gcneris  semen  intelligas.  Sicut 
enim  qiii  filii  promissionis  **  sunl  aestimantnr  in 
seinen  bonum,  ita  cliain  quiTiIii' errorissuntasti- 
iiianiur  in  seincii  nialum.  Nam  et  Judaei  ex  patre 
diabolo",  non  utique  carnis  successione,  siidcri- 
iiiinis.  Ergo  omnes  cupidi,  omnes  avari  Ciezi  le- 
prain  *^  cuin  diviliis  suis  possidcnt,  cl  male  quacsiia 


NOTATIONES  CORKECTORUM. 

C.  Xll.  ^  Deusdedit  in  tractatu  contra  siinoniacos  nomil  aulcm  c.  23.  Idumxorum  quidcm  etiEgyptto- 

refert  boc  ex  episiola  Pasclialis  P.  II  ad  Mediola-  rum  riliipcrinittuntur  tcrtia  gciicraiione  intrare  in 

nenses.  ecclcsiain  Doniini,  sed  de  Moabiiis  sic   scribitur* 

C.  XIII.  ^  Omne$ :  Antea  legebatur  :  omnia.  sed  ^  Ammonites  et  Moabite$  etiam  po$t  decimam  genera- 

glossa  videtnr  magis  convenire  lectioni   reslitntae,  n'ofi€m  non  intrabunt  ecclesiam  Domini  in  mternHm, 
quae  est  iii  alinnot  innnnscriptis  et  ipso  origiiiali.  "  Peccatorum  :  Sequcbatur  :  cfir  ergo  Ciexi  $emen 

C.  XVI.  "  In  quartam  :  Anlea  legebatnr  :  in  ter-  in  aternumdamnatnr  .*qu3e  apud  B.  Anibrosiumiion 

ttam  «/ 0tfar:am.  Sed  et  a  B.  Ainbrosio,  et  nb  uiio  liabentur. 
vetusto  Gratiaui  codiceabest  vox  :  tertiam,  Deutero* 


QoiEST.  1.  C.  XI.  "  adil.  :  qni  :  Edd.  Lugdd.  II ,  111.  *V%ct.  c.  8.  **add. :  «iwf  :  Ed.  Bas.  **po«»/. 
dere  :  Kdd.  coJI.  o.  pr.  Liigdd.  II ,  lll.=C.|Xli.  ^^Haec  oliin  ad  Paschalis  I,  ep.  ad  Mediolanenses ,  qu.*iin 
Kupposilitiam  esse  inonnimns  (cf.  ad  c.  5  cad.),  siispicatnur  perilnuisse;  ad  Paschalcm  Ji,  quem  lauda* 
vii  Deustiedit  p.  4  ,  ea  pertinerc  non  posse ,  ipsa  verba  Urbani ,  qiii  auie  Pascbalem  II  vixil,  in  ep.  ad 
Lucinm  (cr.  C.  1,  q.  5,  c.  8)  aperte  deinonstrant.  ''^dandi  —  accipiendi  :  Gd.  Arg.  Bsis.  ^*  anathemaii- 
xaii :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  =:  C.  Xlll.  ••  Ep.  iO(J,  (scr.  A.  599),  1.  9.  Ed.  Maur.  —  Burcb.  1. 1, 
c.  121.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.75.  Densdedil  p.  2.  Polyc.  I.  2,  c.  1.  •*  cf.  supra  c.  4.  =  C.  XIV.  ■•  Huiic  li 
briini  Jipocryphnni  esse,  constat.  —  Dcnsdedii  p.  2.  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  95.  ••  aurum  :  Edd.  coll.  o.  =  C. 
XV.  •*  cf.  ad  c.  U.  =  C.  XVI.  ••  Ivo  Drcr.  p.  5,  c.  15i.  Densd.  p.  2.  •*  acqunita  :  £d.  Bas.  •'  «i- 
uisierii  :  E«l<l.  coll.  o.  pr.  Aig.  Ven.  I,  II.  ••  in  :  Edd.  toll.  ex  Ivo.  ••  ifi  :  e;i»d.  eieod.  ••  prophetiag . 
Ed.  Bas.  •'  Hi$i  ut :  Ivo.  —  £dd.  coii.  o.  **  promi$$ionHm  :  exA.  •'  add.  :  $unt :  eaid.  •^  add.  :  f/itr- 
tuulem  :  Ed.  Bas. 


48$  DECnETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  1.  QUiEST.  I.  m 

mercede  non  tam  palrimoiiium  *"  racuilatum,  qnam  A  difiicultaie  longiorem  exigil  dispatationem.  Quuni 

nos  dicamus  '*  ab  hsereticis  ordinatoa  vnlneralnm 
per  illam  roanuK  impositionem  habere  captu,  ui>i 


iliesaurum  criminum  congregarunt  jelerno  aupplicio 
et  i>revi  fructu. 

II.  Pars.  Gratian.  Quia  ergo  auetorUate  Leonis 
Papte  $imoniacinon  ni<t  $piriiummendacii  accipwnt; 
ieeundum  Gregorium  apud  timoniacos  sacerdolium 
non  subsistil**,  benedictioleorum  in  maledictionem 
convertilur^  apud  eos  manel  anathema  danti  el  acci- 
pienti,  quum  sancii  non  sint  nec  in  Christi  corpore 
constituti^  quum  sint  maledicti  nec  sanctificare  alios 
possunt,  nec  corpus  Christi  tradere  vel  accipere,  nec 
henedicere  aliis  valent :  secuhdum  Ambrosium  vero 
analhematis  opprobrio  condemnanturt  aique  a  par- 
licipalione  corporis  et  sanguinis  Chrisli  alienantur, 
quum  accipiatur  aurum  et  lepra  detur^  quum  inex» 
piabilis  sit  culpa  venditi  mysterii;  secundnm  Chalce- 
donense  concihum  ex  tali  ordinalione  nihil  proficere 
judicantur ;  tecundum  Cetasium  Simonis  damnatione 
involvuntur;secuttdum  Gregorium  Nazianzenum  in  sa^ 
cro  ordinepermanere  aut  renovari  nuHa  ratione  possuntf 
ab  llelisao  lepra  perfunduntur,  a  Petro  in  perditionem 
damnantur^  a  Christo  vero  de  lemplo  ejiciuntur:  quid 
aliud  simoniacus  simoniaco  in  sua  ordinatione  potest 
conferre,  nisi  quod  Innoceniius  de  ceteris  hmetids 
testaturfdicens  epist.  XVIII,  ad  Alexandrum^  cap, 

C.  XVII.  Qui  Spirilus  perfectionem  non  habent^ 

ipsam  dare  non  possuntv. 
Qui  perfeclionem  Spirilus ,   quani    acceperant, 


vuliius  infixumest,  mediciiia  est  adbibenda,  qua^^ 
possit  recipere  sanitalem.  Qiisq  sanilas  post  vulnus 
seciita  sine  cicalrice  esse  non  poierlt,  alque  ubi 
pcenitentiae  remedium  iiecessnrium  est,  ilJic  ordina* 
lioiiis  bonorem  locuin  babere  iion  posse  decerni- 
nius'».  Nam  si  '»,  ut  legilur  ^*,  quod"  teiigerit 
immundus  immnndum  erit,  quomodo  ei  ^'  tribuetur 
qiiod  mundilia  ac  purilas  consuevit  accipere?  §  1. 
Sed  cconlrario"  asseriiur,  eum,  qui  bonoreni'* 
amisii,*bonorem  dare  non  pos$e,  nec  illiim  aliquiii 
acccpisse,  quia  niliii  in  danteerat,  qiiod  ilieposset 
accipere.Acquiescimus,et  vcnmi  est  cerle,quiaquod 
^  non  babuil  dare  non  poluil.  Damnationcni  utique, 
qnuin  babuit,  per  pravaiii  nianus  inipo.sitionero  de- 
dit,  etqui  pariiceps  eflectu$**est  daninato**,  quo- 
niodo  debeai  bonorem  accipere  iiiveiiire  non  pos- 
sum.  §  2.  Sed  dicitur  veia  ac  justa  legitimi  sacer- 
dolis  benediclio  auferre  omnc  Yiiiuiii,  quod  a  vilio- 
so  fueral  injectuin.  £rgo  sl  ita  est,  applicenlur  ad 
ordinntionem  sacrilegi,  *  adnlieri,*  atqtie  omniuni 
crimiiiuin  rei,  quia  benedictione**  ordinationis 
crimina  vel  vitia  putanlur  auferri;  nnlliis  sit  poeui- 
tentiae  locus,  qnla  id  poiest  praestareordinatio.qiiod 
]oii(;a  saiisfactio  praestare  consuevit.  Sed  nostrae  lex 
ecclesiae  est  venieniibus  ab  baereiicis,  qui  taineii 
illic  baptizali  sunt,  per  manus  iinposiiionem  laicam 
tantum  tribuere  comuiunionein,  ne  ex  bis  aliqueui 


perdiderunt,  non  ejus  dare  plenitudinem  possunt, 

qu:c  maximeoperatur  in   ordinationibus,  quam  per  C  j^eTericatusTionVrem  vcl^^^^^^^^^ 

suam  perGdiam  perdiderunt.  Et  iterum  " :  %  1.    Qui 

**  bonorem  non  babuit,  bonorem   dare  non  potuit, 

nec  aliquid  ille  accepit,  quia  niliil  eratin  daiite,  sed 

damnaiionem,  quam*babuit,  per  pravatn  manus  im- 

posiiionem  deJiU 

C.   XYIII.    SimoHiacus  per  pravam  manus  imposi' 

tionem  non  benedictionem,  sed_damnaiionem  prce^ 

staU 
Idem  Rufo,  et  aliis  epitcopis,  epist.  XII,  c.  3.  •• 

Ventum  est  ad  tertiain  quaesiionem,   qux  prosui 


III.  Pars.  Gratian.  Sed  objicitur :  alii  hasretici  a 
fide  exorbitant,  simoniaci  autem,  etsi  gratiam  Spxri- 
tus  sancli  venalem  puiant,  tamen  a  fide  alieni  non 
sunt,  atque  ideo,  quod  ab  Innocentio  de  ceteris  hw^ 
reticis  decernitur,  non  valet  de  his  consequenter 
intettigi.  Uis  ita  respondetur  :  Simouiaci  etsi  fidem 
tencre  videanlur,  infidelilatis  tamen  perditioni  subji^ 
ciuntur. 


NOTATIONES  CORRECTORIJM. 


Non  subsislit  :   Simoniaci   recipinnt    quidem  D      C.  XVII.  p  Iii   boc  capite   non  referuntnr   ipsa 


charactereni,  sed  sunt  ipso  facio  suspensi.  Ita  ratio 
ne  habita  usns  vere  dici  poiest  ipsorum  sacerdolium 
non  subsistere,  ac  propierea  rectissime  B.  Grego- 
rios  I.  10,  episL  35.  Victori  episcopo  scribens, 
sltiioniacam  ordinationem  vocat  illicium  et  effectu 
carentem. 


prorsus  verba  Innocentii,  quae  tamen  babenttir  par- 
tim  infra.  ead.  c.  Arianos,  partim  in  capite  nunc 
sequenti.  Yentum  est,  in  versiculo  :  Sed  e  con- 
trario. 


OrjRRT  I  C  XVI  •*  faeuUatem  patrimonH  :  Edd.  coll.  o.  ••  c.  scr.  A.  415.  —  Ans.  I.  6, 
.  HVn»^  -- r  XVII  •'  ex  eo  ad  Rufum  cf.  c.  sequ.  ••  cf.  c.  73,  97  et  98.  mfra  ead.  = 
r  lvUt^'^Jnr  A  ill  -Coll  tr  D.  p  1,  t.58,  c.  12.  IS.Ans.  l.  I.  Ivo  P.n.  1.  3.  c.  130.  Decr. 
^-  F"l'o  /ftnf  Pnfv;  ^7  31  el  i  ^7.7  '•  dicimus  :  Edd.  coU.  o.  ''  quo  :  Coll.  Hisp.  -  ut  : 
&>ust^;f   ^"  ibL  l  clulla nt^P^^^^^  •*  Ans     "  Nam  si  stcut  :  Edd   Llg.id.  II,  III,  ^  Namsi. 

Coustant.        ^f'^^!,   ®^**1,    Hi-n'^.!   Aiis      ^*   Num.  c.   19,    c.  22.      "   qui   tettgerti   tmmundum 
cut  :   Md.   eoll     re     Co  l.   H.sp.  -  ^T' U.   Bas       "  ecoura   ;   E.ld.   coll.  o.  -  orig.  ^  Ans. 

'Z  :   eJ.X:  ^Jt^onls  :tt  coll.    rei.  -  Bohin/ --  Coustant.     -  per  benedicttonem  : 
ori^. 


487  DECRETI  PAR8  SECUNDA. 

ilnde  B.  Ambmins  tn  Ub.  11,  dt  ptgnit.  enp.  k^  ad*  K 
vers9t$  yovaliaMot  im6tl,  dicens : 
C.  XIX.  Stmofimft  fdei  integritaUm  non 
habenl. 
Pelrus  Siimifii  *',  qiii  luagic»  arlis  constietadine 
drpravaius  putaMel,  qiiod  graliam  Chrisii  per  iinpo- 
silionem  inauus  aiqne  inrusionein   Spirilns  sancli 
coinpararel  pecunia,  ail":  None$l  libi  pare^  neque 
$ort*^  inhac  fide^i^quia  cor  tuum  non  e$t  rectum 
apud  Deum^  elc.  Vides,  qtiod  buncmugica  vaiiiUile*' 
blaspliemaniem  in  SpiriUini**  sanclum  apofttollca 
aiicloritate  condemnet,  el  eo  inagis,  quia  puram 
coiiscieiiliam  Adei  noii  iiabebat. 


CAUSA  I    QIUeST.  I.  4fll 

C.  XX.  Simontaeut  in/idelie  e$$e  probatur 

Item  Gregorias  /.  /X,  ep.  I^,  ad  Theodoriemm 
regem  *^. 

Qonm  omnis  iTarilia  idolomm  sil  servitiis,  qui^ 

qois  hanc  el  maxime  in  dandis  ecclesiasttcis  hono* 

ribus  vigilanlernon  prccavel,  infideliiatis  perditionl 

sobjicilur,  etiamsi  lenere  lidero  quam  negligit '  vi- 

deatur. 

C.  XXI.  Shnoniacorum  h(cre$i$  ceteri$  damnabilior 
e$$e  probatur. 

Uem  es  epi$i.  Tarasii  Con»iantinopolitani  Eplscopty 
mi$$a  Papoi  Uadriano  >  **. 

Eos,  qui  per  pecnuias  niaiins  imposuerunl  vel  im- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XIX.  q  /n  hac  fide :  ynlgata    editio    babel 
in  termone  itio.  Gvxce  esl :  cvtw  'koy&  toutw. 

C.  XX,  '  Quiim  negligit  :  Sic  f.«.l  eiiieiKiatnm  ex 
manuscriptis  exempiaribns  et  originali.  In  vulgatis 
euitu  legebatur  :  fidem  verbit^  quam  negat  facio^ 
viJealur*. 

C.  XXI.  *  Cnptit  lioc  est  parsepisiolx  Tarasii  ad 
llailriaiinm.  Seil  iininntata  est  aliqnot  locis  series 
verlmrntn,  et  epitouie  qiiaedam  adhibita,  qnemad- 
inodiiin  et  apnd  Anseimnm.  Integra  habetnr  manu- 
scripta  post  Ml  syiiodmn  in  Vaticana  bibliotlieca, 
elin  grxcis  ejns  &Viiodi  codicibus,  et  in  laiina  ex 
versione  Auasiasit  Bibliotbecarii.  Exstat  etiam 
laline  iinpressa  apud  Balsamoiiem.  Sed  ineaversio- 
11«;  aiit  inierprclis,  aui  exempl:iris,  qnodsecntus  est, 
vitio  flagiiiosuiii  nieiiiluni  iiiest.  Nain  nbi  Taiasius 
llMtlriunnni  miriHce  landat,  iuterpresreprebendenlem 
inilucil  his  veilits  :  Fraierna  ergo  vettra  tacerdota- 
talit  tanctitat^  qua  non  jure,  nec  ex  Dei  voluntate 
pontificale  munut  atiminthtrat,  magna  laborut  tnfa-  ^ 
ttim  ;  quamvis  cnin  ali:i  niulta,  tuni  proxime  seqnen- 
tia  verbii  innnilesie  repngncnt,  in  qnibus  enni  vocnt 
virnin  desiderioruniSpiriius,  et  aliis  praeclaristitnlis 
oriiat.  Excmplaria  qnideni  graeca  Vaiicana,  et  VII 
synodi,  et  ipsius  Balsanionis  «iptiinc  habeiit.  Quare 
iiecessarinm  visniii  esl,  prioreni  epislol;e  parteui 
cnin  gnece,  tnm  iiovn  cimi  versiotie  aflerre;  rcliqua 
ex  Biilsaiiionet  iinpresso  peti  poiernnt. 

Tw  ?«  ir«VT«  ayibtXKTt^  nai  iiamaptMraxf^  «^cX^ w 
«ac  ffuX^tiTOVj&yw  xvpiM  'A^ptocvf»  UaTra  xn^  ir^c^ou- 
rif,vi  Twfin;,  lapaoio^  ava$toc  'Efriffxoiioc  Kmvo-tocv- 
TcvduiroAcwc  cv  Kv^oi^  j^aipttit,  noXufAC^w;  xa2  iroXv 
Tpoiruc  cvay^c^xwc  y.ai  airooroXcxwc  tc  xat  TraT/Bixu; 
mdaffxofuOa  a^tXa/sTu^  tov  t^ottov  c^sry  cv  tij  tqc 
U^Mavyq;  cr/tTTCta,  xai  fiTO  x/^vo^iCcffdac,  q  apyrjpif^tvBat 
2  TC  Oftztffi^oBoLi  ini  ;|rttpoTO>iia  navTo;  itpaxuov 
«vSpo;,  otg  VTToSctSoacv  cv  Tat;  xaO'  vnoTCTayfACvat; 
yAqccfftv,  airo  tc  ypafvniv»  Btnyopi&v  xal  iraTptxwv 
Otoaaxa^wv.  Ot  yap  iirtrtOcvTC;  Ta;  X^^^f^  xfnvf.irai 
Tov  irvcv/AaTo;  ciatv,  ou/1  irpdTat  tov  Trvcvuare;.  Aw 
Acav  yap  XafibvTtf  t/iV  X,api'»  tov  irvcvfMiTOc,  ift)/)tav 
oid&a&at  TOtc  nap'  auTMv  fACTaXafiCavovo-tv  aTrc^ijvavTO 
cx  rng  xvpiax«f  fwvnc  TavTov  Tijv  i>4v6c/>to'n3Ta  ccXjj- 
^OTCC-  Ec  oc  Tt;  iAcyxOcu»  x/^vatw  TavTOv  wvuffafACvo;, 
airoKQ^vxTov  Sta7o/»cvov«rc  tov  TotovTov  rnc  Upaxtx^g 
ra4cft>;  I  al.  Aiiacj.  Kal  ct  xai  bvbuftTi  tiqv  cc/B4i>avviQV 
xcxXii/9(wTac,  aU  ovv  ica^cvdcTat  b  ^o;,  Cfrc  t^  irpd- 
yuxTt.  Ovdcl;  yap  6cm  dovXcvccv  SvvoTac  y.ai  fMCftfAova, 
«;  cvaTycXtx»;  cf*a6oucv.  Kat  iirci  Qxov^afxcv  irpofH' 
^cxm;  tou  6cov  jSoonrro;  itptli  XaXiioaTC  ctc  ttqv  xa/:dtav 
«lijBOVo-aXnfA,   avOt(  tc   iiroirci^ovvTOC  xal  >C70vtoc  '  b 


:  B  OTtoitoc  iov  iJijT)4v  oofiyafav  ipxfpJwptt  x«i  fti)  onpAwt 
xn  aaknv/yi^  xat  b  Aaoc  fAQ  ^vXa;«rrac,  x«c  cXOovaa  i 
pofifaia  ia^Tp'  cS  avTwv  yv^^iiv,  to  alfia  ix  tq^  X^^P^C 
Tou  o-xoirov  Jx^UTYjo^Mi  fo^ft»  Tov  T^f  vtwri^C  XOTaXj&C- 
fMiToc  6yarf)fiXkojttv  tocc  itpoiipots  itavt  tAv  xa6'  lOftac- 
ixxXijffcoiv ,  na  fUTa  itappnaiac  xaja  tov  Otcov  ct^rovTO- 
>ov  ccTTwfav '  xaSa^ot  ioiAtv  oirb  tov  atfxoToc  twv  irooa- 
^acvbvToiv  Ta;  xavovcxaf  dcaTse^tc;,  r.ai  nuwyt  uaA^ov 
T«v  iiri  ;(pi}fxaat  ;^ttooTOv»}aavT«v  i  ;i^ttpoT0vii9tvTo>v, 
DtT/Bov  ToO  6tiov  airovToXov  ,  oil  xai  tqv  xoOtdpav 
iniikiipotoaxo  ih  a^tX^ tx^  vfMliv  a^tbni;,  w^  Sifioiva  t.v 
Atocyov,  TovTovff  xaOtAbvTOC.  TovTOv  iiftxnf  ou}^'  uirocTcX- 
AOficOa  Tou  ava77t»ttv  rriv  aXQOtiov,  ^)«TT0VTtc  xai 
xpaTOvvTtc  Ta  napa  twv  o^iwv  xai  fravcvf igfAwv  «iro7TO- 
^v,  Kal  Twv  aot3ifA<uv  naxp&^  ToyL&v  xavovcxwc  ^x^o- 
OcvTa.  Kai  ct  Tt  tcvtoiv  ntiptf>a9n  <tn6  tcvoiv,  jMiXvtTO- 
faOa.  'H  ouv  ft5c>^xii  ufxwv  apxup<inptniis  aytwtinn 
iv6cafA«i)C  xac  xaTa  6cou  jSou^uvtv  ir/9UTavcuwo-a  tqv 
tcpaoyuciiv  a^tTTciav,  iia6b>jTov  cx«t  tt^v  tfiiw.  Et/»]xi 

[j  yap  OM  Tou  npofinxov  b  n pwoc  y.al  jiiyac  aoxitptxtc 
0  Xpt<Txhg  0  0cbff  iqi*»V  ^6  i^w,  aU'  li  tovc  JoJaCovTat- 
fiC  00^9«.  OtSa;  7ap ,  avc^  CfrrOvfxtuv  T«i»v  tou  irvcv- 
fAaTOf ,  oTt  tfopnxoxipa  fxaXXov  hcxi  Maxc9oviov  xai  Toiy 
itfif  auTcv  irvcufAaTo.uaxwv  n  duo-ac^QC  aiptvtc^ 
^Exccvftiv  7a^  XTto-fAa  Tiai  SovXov  tov  6tov  xai  OaTpbc  to 
o^cov  irvcufca  XupodovvT&iv,  ovtoc  cavT&iv,  wf  Soxovo-e » 
dovXov  «VTO  irotovot.  II a?  ^ao  SiairbTi]^  ot'  av  c^^t,  fft 
/3ov>otTo.  wtirociffxci,  ctrc  oixCTiiv,  cTtc  ctc/)0v.  wv  xcxtw- 
Tat.  *Uo-avToi;  xoii  b  a^o/DaCwv,  itvnoxnc  fSovXbcavoc 
ctvai  Tov  ii^opao-fACvov.  Sca  TCfAigv  a/D^vpcov  tovto  xrarac. 
0'jTwr  oc  TavTHV  Tqv  oOtVfAOv  npa^tyt  ijByaCoufvoc  wm- 
6c6a(ovo'c  TO  irvcvua  to  a^tov,  laa  afAapTovovTCC  Tocir 
/SWfiifcovo-tv,  cv  ^ct).Ct6ovA  ix^oUtcv  Ta  datfMvta  rbv 
X/>co-Tbv,  q,  Tbyt  aAijOco-Ttoov  ctVctVi  frapcotxaotv  *Iov3« 
Tw  irpoibTii,  oc  TOt;  OcoxTovotc  ^lov^aiot;  Tt^SC  apyvpiov 
Tov  xv/Btov  atrijfiiroiiAijo-aTO.  'Qc  ouv  Tb  a^tov  irvcv|tc« 
bfAOovatbv  ivxt  X/dcotu  t&i  6cw  quwv.  tq;  avriqc  irav- 
Tiirov  dnXov^coovTat  ftcf iSof.  wc  airoJcJccxTat.  Et  dc  ov 

l^  Trcirpao-xcTat ,  irpbSq).ov  yap  ,  ovSafAw;  ,  avafc^tAcxroic 
ovx  cffTiv  cv  avTctc  fl  X*P'f  "^^^  ayiou  irvcuftaTo;,  wt 
[al.  ctT*  ovvj  Q  t:q;  icpoiavviic  o^toTcia,  xai  b  ovx 
iXaCov  ov^i  c^ovo-t.  Mv»aOnTftioav  tov  a^tov  Dct^cv 
npog  Tov  TOVTO  cirtTuJcuo-avTa  oCtwo-t  Xryovroc'  ovx 
coTt  oot  fitpic,  ovSi  xknpoc  cv  tu  Xb^w.  Ec  70/»  a7rcu?r«*- 
^LciTac  iQ  TiQC  t«/>«ovviCff  ojia,  af)a[al.  apal  irco-TtTo  irap^ 
avTotc  10  xaTa  tov  jStov  vtyLvii  iroXtTcia ,  xai  n  cv  OTvcta 
xac  apiT^  ovaoTpo^.  Ucf  ctto;  xar  «utouc  xe/i  nauXr^c 
b  6cto;  afrboToXo;,  Sc^ao-xwv,  $ccv  tov  CTrio-xoirov  ovc- 
frtXvirrov  ctvat ,  o-oii^pova,  xbo-fAtov,  Sc^axrcxbv,  iyr.ptrcn^ 
vi}9aXtov,  ovTCxbpLCvov  tou  xaTa  njv  StSaxvv  irto^roO 
Xb^ov,  cva  dvvaTo;  1]  xai  irapaxaXccv  iv  rp  v^tocvovan 


QojEST.  I.  C.  XIX.  "•  Qunm  Simon  :  &l<l.  coll.  o.  •*  Act.  c.  8.  •  a«ld.  :  aliqua  :  EiL 
Bjis.  ■•  arle  :  il».  ••  Spifnu  tancto  :  EtW.  coll.  o.  pr.  Lngdcl.  11,  III.  =  C,  XX.  •*  £|i. 
b9(scr.  A.  601),  I.  11.  E1I.  Maur.  '  Eild.  coll.  o.  pr.  Bas.,  in  qua  legitur  ut  esl  resiilntaui. 
=  C.  XXI.     «•  scr.  A.   787.  —  Ans.  i.  6,  c.   86  (85).  Oeusd.  p.  i. 


^^^  bECRETI  Pkn%  SECLNDA.  CAllftA  I.  QLiEST.  l  ij)0 

\HiimnX  Peirus  «liYitiiis  Apostoliis  (cujiis  callicdranj  A  J»dsch  Dcl»«  occisoribus  Ciiristum  tcndidil.  Quum 


Roniia  cslsanciiias  vesira)  (anquam  Simoncm  ma- 
KiHiin  depoiiit.  Ei  infra  ;  §  1 .  Tolerabiliorcslcnim.Ma- 
re(loriiieleorum,qiii  circa  ipsumsunl,  Spiritiissanai 
impiignatorum  inipia  Ii.Tresis.  llli  cnim  crcaturam 
el  servum  Dei  Palris  el  Filii  Spiritum  sanctum  de- 
lirauilo  fatcntur,  isii  vero  enndem  Spirilum»»  efli* 
«•iiiiil  suum  servuiu.  Oiunis  eiiim  dominiis  quod  lia- 
bel,  si  vull,  vcndil,  sive  servum  sivc  aliquid  aliud 
roriim,qux  possidet.  Siiuiliicr  elqnl  cmil,  doiiiiniis 
ejiis  volcns  csse  quod  cucrit,  per  prctium  pecunisB 
illiid  acquirit.  lia  ci  qui  hanc  iniquam  nctioiicin 
operantur,  delraliunt  Splrilul  saiicto,  spqualiler 
peccantcs  his,  qui  Masphemavcrunt ,  dicenies  *^, 
Christum  in  ikclzcbubcjicere  dacmonia**  alqiie,  ul 
>«:rtiis  dicamus,  Judc  comparaiitur  proditori»  qui 


crgo  Spiritus  sanctus  consubstantialis  sil  ChnstOi 
cjitsdem  'ornnino  et*  ipsi  portionis  cnint.  Et  pro- 
culdubio  in  eis  non  est  graiia  Spiritus  sanctl,  id  est 
sacerdoiii  sancliias.  Nam  quod  non  acceperunt  non 
halwnl.  Ail  enlm  Petrus  Simon  "  :  Non  est  tibi 
pars  neque  $ors  in  lermone  i$to^  qiiia  existimasli  do^ 
nnm  Dei  pecunia  possideri.  Et  supra :  §  2.  Nain  et 
vloesimiis  nonus  canon  sanclorum  apostolornm,  ct 
acliis  coriindcm,  cl  lertius  cl  qnaitus  llber  rcgiio- 
runi,  alicnuni  omnino  a  sacerdolio  pronuntiant 
cum,qul  aliqiiando  dcdcrit  vel  acceperil  pecuniam 
fii  aliquo  tcmporc,  sivc  antc  manus  iinpositioncmi 
'sivc  in  ipsa  nianus  impositionc^,  sivc  po8(*\*Acci-' 
perc  cnini  est  quandocnnquc  accipcrc* 


NOTATIONES  CORRECTOUUM. 


TOtwv  TaCra  TrovTa  ey.  toO  Tr/xxTOU^xaeayo/Ba^TOVTQk  u- 
p0ag"Jvi]f .  A(  ovv  uTroxsiasvatayio^Xfxiot  x.P^^**-^  aXXoTj&tov 
irdrmi  t«?  ti^ft^ffvv?;;  CTro^atvovrac,  Tov  itocri  dovra  i 
>a6«»Ta  cv  oIa>  5>j7roT<  XP^^V*  '*^*  **^  ^P^  W  X*** 
^OTOvta;',  «'t<  xae  iv  rn  j^JteotJViJc,  «Trf  xai  ftfta  rijv 
XCt0OTOvcav.  Aao£(v  y».p  ecrt  ro  ).a^ctv  orc  ^ijirori. 
AUaxaiira^ac  rac  7r^o(>o).(r.c  ra;  cxxXisvtaeffTtxa;  a^po- 
/^tSoyo-cv  [al.  a^ai/Bovo-cv]  kici  rp  tuv  ^^pq/AOTwv  Soo-fc* 
Fratri  et  commimstro  usqueauaque  sanctissimo  et 
heatissimo  Domino  Uadriano  Papai  veteris  Roma\ 
Tarasius  indignus  episcopus  Constantinopolis  novas 
Homa:  in  Domino  S,  Multipticiter  muliisque  modis 
ex  evangeHo  et  anoslolorum  Patrnmque  prasceptis 
docemur^  in  sanctificatione  sacerdotii  mores  ab  ava^ 
ritia  tonge  alienos  prwstare^  neque  in  uUius  sacerdo- 
tnlis  tiri  ordinatioue  aurum  argeniumve  aceipere  aut 
ttliud  quippimn  nobis  vendicare^  quod  sententite  ev 
fiivinis  scrivturis  et  Patrum  doctrinis  infra  subjectas 
dentonstrabunt,  Qui  enim  manus  imponunt^  ministri 
snni  SpirituSf  non  tenditores  Spirilus,  nam  quum 
gratis  graliam  Spiritus  acceperint,  gratis  etiam  iis^ 
ifiti  ab  ipsis  acripiunt^  darejussi  sunt  ex  voce  Domini^ 
hnc  ipsn  libcrlate  poiestateque  accepta.  Quod  si  quis 
enm  anro  emisse  convictus  fuerit,  hunc  ex  sacerdotali 
ordine  excidisse  pronuntiant  quanquam  nomine  sacer- 
dotium  sortiius  est^  sed  in  eum  fatso  nomen  istud 
conferri  re  ipsa  comprobatur.  Ncmo  '*  cnim  polcst 
J>eo  el  mamnionx  scrvirc,  ;iroti<  ex  evangelio  didici' 
mus.Et  quoniam  audivimus  Deumper  os  Prophetoi*** 
cUnnantem  i  Sacerdolcs  loquimiiil  ad  cor  Hicrusa- 
lcin,  rnrsusque  minantem  ac  dicentem*:  Si  speculator 
vidcrit  gladium  vciiimiicm,  ct  no!i  insonuerit  bucci- 
ua,  ct  populus  se  non  cuslodicri/,  vencritquc  gla- 
diiis,  ct  tulerit  dc  liis  aniinaui,  ille  quidcm  in  ini- 
qiiiuite  sua  capius  est,  saiiguinem  autem  cjus  dc 
iiiaiiii  spccitlatoris  requirain  :  hnjus  igitur^  qum  ex 
siieatio  imminet ,  condemnationis  metu ,  omnibus 
rarnm^  qum  apud  nos  sun/,  ecclesiarum  prcefectis 
«tnnunciamus  ^  iia  ut  fidenter  divinum  apostolum" 
imitantes  dicamns^  mundi  sumus  a  sanguine  eorntn^ 
qui  obpecunias  ordinuverunt  aut  ordinaii  sunttquip^ 
pe  cum  Petrus,  divinus  ille  apostolus  cujus  et  catlie- 
dram  sortita  esl  fraterna  vestra  sanctitas,  hos  depo- 
suerii,  ut  Simoneni  magum.  Propterea  non  refugi- 
tuifs,  qnin  venintem  prwdicemus,  servantes  ac  relinen" 
nentes  ea^  quee  a  snnctis  et  omniquaque  benediciis 
apostolis  et  ab  incUtis  Patribus  nostris  canonice  sunt 


B  (radita.  Et  si  quid  horum  ab  aliquibus  violatum  est.^ 
nversamur.  Fraterna  igitur  vestra  summo  sacerdotio 
congruens  sanctitas,  legitime  et  apte  ad  voluntatem 
Dei  sarerdotatem  sanctificationem  adminittrans  4 
eelebrem  adepta  est  gloriam.  Dixit  enim  per  Prophe^ 
tam'**  primus  el  magnuspontifexChristus:  Vivo  cgo, 
nisi  cos,  qiii  iiic  glopifio.iiit,  glorificalio.  Noxti  enim^ 
0  vir  eortm  desideriorum,  qute  Spiritus  sunt,  longi 
tolerabiliorem  esse  hlacedonii  et  eorum^  qui  ab  i//o, 
sancti  Spiritus  impugnatorum  ha^resim,  rfam  qunm 
iUi  sanctum  Spiritum  Dei  et  Patris  creaturam  ei  ser* 
vum  nupentur,  hi  suum  ipsornm,  qnantum  putaw^ 
servum  tpsum  fnciunt,  Omnisenim  Dominusquicquid 
habet^  qnnm  tibtteril^  vendil,  slve  fnmulum^  sive  ali-» 
quid  aliud  ex  his,  qum  possidet.  Similiter  et  qui  emit, 
voiens  emtm  rei  dominus  fieri,  argenti  pretio  eani 
acqniri!.  Ita  qui  hoc  nefarium  facinus  admiltuni^ 
sanctum  deprimunt  Spiritum,  wque  peccantes  atque 
illi,  qui  Christum  in  Beelzebub  ejicere  damonia  ore 

C  blasphemo  dicebant^  veL  utverius  dicdm,  Judte  pro* 
ditori  suni  simileSi  qui  Dei  interfeetoribus  Judofis 
argenti  pretio  Dominum  vendidit.  Quando  igitur  Spi^ 
ritus  sanctus  consubstantinlii  est  Christo  Deo  nostro^ 
perspicuum  omnino  est^  eos  in  eadem  parte  ac  sorte 
numerandos  esse,  ut  demonsiravimus.  Qttod  it  non 
venditur^  quemadmodum  cerie  non  venditur,  comper- 
tissimum  quoqueest ,  in^stis  sancti  Spiritus  gratiam 
non  esse  aut  sacerdotii  snnctificotionem^  ei  quod  non 
acceperunt  non  habent,  Meminerini  S.  Pelri  ad  eum^ 
qui  id  procurarat,  hoe  modo  dicentis  f  :  Non  csl  tibi 
pars,  iicque  sors  in  sermoue  isto.  ffam  si  vendiiuf 
sacerdotii  dignitas,  supervacua  igitur  apud  ipsos  est 
honesta  vitcB  institutio  et  puritatis  virtutisque  eultust 
supervacuus  apud  ipsos  ei  Paulus  divinus  apostolus 
tt,  docens  oporieic  cpiscopinn  esse  sinc  criniinc, 
tcinpcrantein,  modcsliiin,  aptum  ad  docendum,  con- 
lincnicin,  sobrium,  iusisicnicm  fideli  secundum  do  • 
ctrinam  sernioni,  ut  poiciis  sit  el  exhoriari  in  do* 

D  ctrina  sana  ct  contradiccntcs  rerollere.  Pereuni 
igilur  hoec  omnia  ex  eo  quod  sacerdotium  venditur  ei 
cmjiur.  Subjecta  igitur  sentenli(e  ex  sanctis  coilectas 
alienum  omnino  asacerdotlo  pronuntiant  eum  qui 
quocunque  tempore  dederit  vel  acceperitf  sive  anto 
ordinaiionem,  sive  in  ordinatione^  sive  posi  ordina" 
tionem.  Accipere  enim  esi  quaniocunque  accipere^ 
Sed  et  omnes  cccledasticas  promotioneSf  in  quibus 
pecunia  intervenitf  irritas  esse  jubent» 


QuiBST.  I.  C.  XXJ.  •'  Matili.  c.  6,  v.  21  •"  Esa.  c.  40,  v.  2.  '  Ezecii.  c.  33.  v.  6.  **  Acl.  c.  20. 
—  i  Ilcg.  c.  2,  V.  30.  t  Acl.  c.  8.  v.  21.  tt  ^  Tim.  c.  5,  v.  1.  "  ;idd.  :  sanetum  :  Eild.  coll.  0« 
••  Maiili.  c.  12.  •»  dmmonium.  Ed.  lias.  ••  abcslab  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  »»  Act.  c.  8,  •*  add.  :  nsanud 
tin^o«/iofi/m  :  Edd.  Bas.  cx  Ans. 

Patml.  CLKXXVIL  .  -  « 


i9i 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAtJSA  I.  CO.EST.  I. 


499 


C.  XXII.  Ei  qui  dat  et  qui  accipH,  ut  ordines  lacii  A  cl  proplielas  ejus  iii  pecunla  •"  divin«banl,  el  sii|>.^r 

Dniuinuinrequirscehaiit,  dicenles:  NonneDomiiiir» 


prcslenlurt  anathema  sH. 
Item  ex  Concilio  Bracarensi  II,  c.  5*'. 

riactiit,  ul  de  ordinalione  clericoruni  episcopi 
nniucra  nulla  accipianl,  sed,  sicut  scripluni  est'*, 
«piod  gialis donanie Dco  accipiunl  gratis  deiit.  Non 
:\l[i()uo  pretiogratia  Dei^  et  imposilio  manuuin  ve- 
niiiulelur,  quia  antiqna  defiuitio  Patrum  ila  de  ec- 
clesiasticis  ordinationibus  statuit,  dicens'" :  i4na- 
thettia  sit  danti  et  accipienti,  Propterea,  quia  ali- 
quanli  nniltissceleribusobruli  sancto  altario  indi- 
giie  niinistrantes,  noii  hoc  **  testimonio  bonoruin 
aciuum '**,  sed  profusioiie  muneruni  obtiuent, 
oporlel  ***  non  per  gratiain  muneruin,  sed  per  dili- 
gentem  prius  dlscossionem,  deinde  per  muliorum 
lestimonium  dericos  ordinare* 

Gratian.  Ex  illa  auctorirate  B.  Ambrosii  et  Gregorii 
patet,  quod  simoniaci  (sicut  et  alii  hcBretici)  a  fide 
exorbitant,  et  ideo  ronsequenter  de  iUis  intetligitur^ 
quod  de  aiiis  decernitnr, 

IV  Pars.  §  i.  Item  opponitur^  quod  prophetia 
donum  Spiritus  sancti  est,  hwe  autem  in^veteri  lesta- 
mento  a  sanctis  prophetis  vendi  eonsueverat.  Ihide 
Saul  ad  Samuelem  pro  vaticinio  expetendo  non  nisi 
eum  munere  ire  prasumsit.  Vxor  etiam  Uiereboum 
ad  hominem  Dei  non  nisi  cum  munere  accessit,  Item 
Christus  a  Juda  venditus  auriculam  servi  suunvit, 
Exemplo  itaque  Saulis  et  uxoris  Hieroboam  patet, 
quod  donum  Spiritus  sancii  emere  velvendere  nonest 
peccatum.  Exemplo  Christi  liquet^  quod  Spiritu$  san- 


in  nobis  e^l  ?  Mon  venient  super  nos  •*'  m:ila. 
Idcirco  propteir  vos  **^  Sion  quasi  ager  arubilur,  et 
Ilienisalein  ut  custodia  poinarii  ^^'  erit.  i  Nciiio 
auiblgit  ***,  Ilierusalem  propter  scelera,  quae  in  lioc 
capittilo  desciibuntur  ^*^  foisse  sobversam.  Ei 
infra  :  %  i.  Poierat  *uiique'  Petrus  Simoni  niago 
\endere  quod  petebat ;  imo  poierat  simulare  *^*  \vu- 
denlcm  (Spirilus  eiiira  saiictus  nec  Venundari  ***, 
nec  emi  poiest) ;  sed  oblaiam  pecuniam  cimi  offc- 
rente  damnaYit.  Et  paulo  post :  §  2.  Nec  quenquani 
moveat  illud  qtiod  in  primo  Regum  •'*  libro  legi- 
mus,  Saolem  volentem  ire  ad  Samuelem  dixisse 
puero  suo,  ad  euiii  se  ire  non  posse,  qnla  preiiuni 
B  "',  quod  offerret  pro  vallcinio  ,  non  baberct ,  et 
pueruin  respondisse :  Ecce  inventa  e$t  in  manu  mea 
quarta  pars  ticli  pecunia*,  et  dabo  viro  Dti^  ei  an- 
nuntiabit  nobis  vtam  nostram.  Non  enim  scriptuiii 
est,  quod  Samuel  acceperit,  aut  quod  illi  obtiilerint, 
quin  poiiusa  propbeta  pascuntur,  *ei  iiitiiantur 
ad  prandium.*  Sed  fac  eum  accepisse  :  stipes  magi» 
»sti«uandae  sunt  tabernaculi  quam  munera  propbe- 
tiae  "*,  siclus  eniin  viginli  obolos  habet,  ei  qoaria 
"*  pars  sicli  quiiique  sunl  oboli.  El'***  nostri  igilur 
sacerdotes,  si  volunt  vendere  propheiiani,  et  co- 
lumbas  in  catbedris  suis  proponere»  quas  Domiiius 
flagello  subverlit,  quinque  lautum  obolorum  siiit 
mercede  eontenli,  qui»  utinam  non  pretia  ^^*  vilia- 
mmi  sed  quinque  obolos  accipcrent.  §  5.  Hocipsuiu 


efiis,  etsi  injuste  a  simoniacis  venalis  putetur.viriuiis  C  sanal  et  iu  terlio"*  Begnorum  libro,  quod**'  uxor 

Hieroboam  iiifinnanle  filio  pergit  ad  Acbiam  bomi- 
nem  Dei,  et  defert  ei  decem  panes  ^  et  crustulam 
et  vas  meliis,  quia  bxc  magis  ^^  in  sumtum  propbe- 
m,  quam  muneri  ''*  prophetia;  reputanda  suni«licet 
potuerint^'*  hi,  qui  ad  arioios  ire  consuevenini 
^quia  muhi  divini  et  arioli  erant  in  Israel*  mala"^ 
Gonsuetudine  xstimasse  **^  id  ipsum  etiam  de  pro^ 
phetisy  et  vokiisse'**  sanctis  viris  oCEierre  iiuod  di^ 


tamen  sucb  non  oblivisciiur,  nec  desinit  e/fectum  suce 
gratia:  etiam  venditus  prcestare.  Sed  de  prophetia  B. 
nierouymusin  c.  3  Miclusie  competenter  soMt,  via^ 
los  tanlum  accepisset  non  bono$  denuncians  : 

C.  XXllU  Mali  propheice,  nonboni  prophetiam 
vendebant  ^. 

f  Jiidices,  »  inquit,  «  ejua  in  muneribus  judica- 

bani,  *er  sacerdotes  ejus  in  mercede  respondebant, 


NOTATIONES  COHRECTORUM.. 

C.  XXUI.  ^  Caput  lioc  iu  uno  vetusto  exemplari  inus  babet :  panes  et  uvas  passas  ei  vanulum  mellis. 

conjunctum  esi  superiori,  el  loco  primae  dictionis  :  In  grxca  auteiii  vnlgaio  et  crustula,  et   nv»  passie 

Judtees,  legiUir  :  Duces;  qiiemadmodum  est  apud  commemorantiir  :*ApTovc,  inquit,  xai  xoXav^ioc  xoig 

B.  ilieronymum  in  versioneLXX.                          ^  rffxyotc  «uroi),  xfttaTff^vXa;. 

u  Quinque  tantum  obplorum  sint  mercede  conlenti,  ^      w  Quia  hwc  magis  :  Ista   usque  ad  vers.  Lirel, 

qui :  ista  omnia  absunt  a  recentioribus  ediliouibus  non  babentur  bic  apud  B.  Hieronymtim,    sed  loco 

B.  Hieronymi,  atque  etiam  a  vetustioribus,   praeter  eorum  haec  :  Diciturenim,  quid  secumillaportaverit, 

diciionein  :  qui.  Sed  iion  £unt  expuncta,  quia  sen-  et  tamen  propheta  non  scribitur  aecepisse,  quippa 

tentlse  iiou  olliciunt.  quum  et  corripuerit  eam  et  venturum  luctum pradixe' 

▼  Decem  panes  :  Sic  in  vulgata  latina  B.  Hieroiiy-  rit^  licet,  etc* 


Qnj:sT.  I,  C.  XXII.  *•  bab.  A.  572.  —  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  428.  *•  Malih.  c.  iO,  v.  8.  ^  abestab  Ivone. 
"^  li).  siipra  c.  2.  **  ob  tesiimonium  :  Ivo.  ***  operum  :  Edd.  coll.  o.  ^*'  add. :  ergo  :  Colt.  Uisp.  —  Ivm* 
=  P.  IV.  C.  XXlil.  »**  peeuniis  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **•  vos  :  Ed.  Bas.  »•*  nos  :  Ed,  Arg.  *••  pomer  i  : 
LiM.  coil.  o.  exc.  Lugdii.  11,  111.  '*•  ambigat  :  Edd.  coll.  o.  **^  leguntur  :  ex<i.  **•  smutate  vendere  : 
L.Ul.  Bas.  Veu.  II  Par.  Lugd.  I.  —  simulate  vendere  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven  I.  **•  vendi :  Edd.  coll.  o.  '^* 
^icgoriim  :  EdJ.  Arg.  Bas.  —  cf.  I  Reg.  c.  9.  ***  quia  pretium  non  est  in  manu  mea,  et  adjecit  :  Quara 
pars  est  in  manu  mea^  hanc  dabo,  elc.  :  Eiid.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  11,  III.  *'*  propheta: :  Edd.  coli.  o-  "* 
qnartoergo  :  easd.  pr.  Lugdd.  II,  III.  '**  abest  ab  eisdeiu.  "•  pretium  :  ead.  »"  3  Reg.  c.  \i,  — Re- 
gum  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ^"  de  uxore  Jeroboam  ad  hominem  Dei  pergentem,  quat  nonnisi  decem  pnne$ 
ebtuUeicruitulam  et  vas  mellis :  Edd.  coli.  o.  pr*  Lugdd.  II,  III.  "•  in  munera  :  Ed.  Bas.  ***  potueruni  : 
E<{d.  coil.  0.  pr.  Bas.  Lugdd.  11,  ilL  ***  ex  ma/a  irorMm  ;  £dd«  coil.  o.  ***  exisfim«i<i« :  ea^d.  ***  u^* 
kkis»€ :  Gd.  Bas. 


493 


DECRETl  PARS  SCCUNDik.  CAUSA  1.  QUiCST.  I. 


m 


vinifl  offerre  ronsnever&Ht.  §  4.  Unde  ^'*  in  qoarto'  A  «<tam  tn  eruee  suppUcavit;  sie  et  Sftirilui  SfinctUi 


"^  Ubro  Regiini  legilur  :  quod  HelisiBus  venit  Da- 
mascum^  ei  benadad  rex  Sgria*  (cgrotabat^  anmncia* 
veruntque  «t,  dicenles  :  Venit  vir  Dei  huc ,  *et'  ait 
rex  ad  Axaelem :  ToUe  tecum  munera,  et  vade  in 
oecursum  viri  Dei^  et  consule  Dominum  pereum^ 
dicens,  si  evaderede  infirmitate  hac  potero.  Ivilergo 
Azael  in  occursum  ejus,  habens  secum  munera,  et 
omnia  bona  Damasci^  onera  quadraginta  camelorum. 
Sed  iion  est  credendum  accepisse,  sicul  de  eodeni 
Helisa!0  legilur,  quod  Naauian  miindalus  a  lepra 
obiulit  ei  munera,  dicens  :  Obsecro,  ut  accipias  be' 
nedictionem  a  servo  tuo.  At  ille  respondit  :  Vivit  Do^ 
miuus,  ante  quem  sto,  quia  non  accipianu  Quumque 
viiti  faceret,  penitus  non  acquievit, 

C*  XXIV.  Qnod  divinatio  in  bonum  accipitur, 
Idem  in  eodem  capite  7. 

Nunquam  divinatioMn  scripiuris*  in  bonam  par- 
lem  accipitur.  *iVoit  "^  est  augurium  in  Jacob,  neque 
diwnatio  in  IsraeL*  Yidebantur  sibi  quideni  esse 
firopbeix,  sed  quia  peciininm  accipiebant,  prophetia 
ipsornm  facta  est  divinatio. 

Gralian.  Quum  ergo  secundum  Hieronymum  boni 
prophetce  non  munera  prophetice  accipiebant,  sed  <lt- 
pes  tabemaculif  malis  auiem^  qui  accipiebant^  pro^ 
phetia^  quas  Dei  erai  donum  in  divinationem,  quce 
diabalica  est^  convertebaiur,  quid  aliud  colUgitur^  nisi 
quod  simoniacis  {quo4  superius  dictum  est)  nulla  «pi- 
ritualis  gratia  cooperatur  ?  Quttfn  entm  i}|  sacrameH' 
tis  **'  neque  qui  plantaly  neque  qui  rigai,  sitaliquid, 
sed  qui  increiaentum  dat,  Deus,  ^uts  operatur  in  ^ 
eis^  si  Dominus,  qui  incrementum  dat^  in  eis  non  /u- 
eei,  sed  est  otiosus  ?  Item^  quod  dicitur  d^  Qhristo^ 
quod  sicut  Christus  venditus  auriculam  restiluit  MaU 
cho,  et  fecit  miracula,  sic  et  Spiritus  sanctus  possit 
vendi^  et  in  ipsa  vendiiione  suam  gratiam  operari; 
noHvalet  hasc  similitude,  Non  enim  hoc  operatur 
Spiritus  sanctus  spiritualiter  in  perfidis  mereimoniie 
avaritiig^  quod  Christus  geuit  corporaliter  certi  my- 
eterii  causa  ad  exemplum  patientias.  Si  enim  omnifa" 
tia  est  similitudo,  quum  credatur  posse  vendi,  sicut 
Cbristus,  credatur  etiam  Spirilus  sanctus  posse  crtid- 
figi^  quod  impossibile  est,  Potest  etiam  intelligi  {ut 
a  similitudine  non  recedamus),  quod  sicut  Christus 
venditus  non  venditori  vel  ementi,  sed  eis,  qui  nescien» 


vendenti  vel  ementi,  sed  his^  qui  de  manibuM  eorum 
ignorantia  ducti  sacramenta  dominica  accipiunt^  suce 
gratice  effectum  largiri  probatur,  §  i.  Item  objicilvr^ 
quod  etsi  malum  sit  ecclesiastica  emere^  tamen  sa^ 
sinistra  principiL  ad  felices  perveniunt  exitus.  Ut  Ja-- 
cob  per  supplantationem  pervenit  ad  benedictionem,  ut 
seges^  quai  teprosa  manu  seritur,  munda  tamen  meii^ 
tur,  ut  ex  aduUerino  concubitu  pulchra  soboles  nasci^ 
tur :  sic  et  pecunia^  quce  per  Simoniam  acquiriiur 
felicem  habet  exitum,  quum  pauperibus  profutura 
erogatur.  Sed  nihil  horum  simoniacis  patrocina^ 
tur. 

Ait  enim  enim  Leo  Episcopus  ad  Mauros  Eniscopos. 
epist.  LXXX  V,  fl/.  LXXX  VII  "•  : 

^  C.  XXV*  QwB  malo  iitchoantur  priucipio,  non  per- 
aguntur  bono  exitu. 

PrincipatQs,  qiiem  aut  seditio  exiorsit,  aut  ambi- 

tosoccupavit,  eiiamsi  nioribus  atque   actibiis  iion 

offendtt  "*,  ipsius  lamen   initii  sui  esl   pemiciosiis 

exemplo.  Et  diflicile  est,  ul  bono  peraganiur  eiitu, 

qiiae  malo  snnl  inchoata  principio. 

C»  XXVI.  Non  supercfdificatur  bonum  apus^  ubi  Ckru 

stus  fundamenium  non  est. 

Item  Gregorius  [ilna«/a<to],  Aniiocheno  episcQpo^iib. 
VII,epist.M,   Indict.^*'*K 

Qunm  Paulus  dicat  *** :  Fundamenlum  aliudnemo 
potest  ponere^  pra'ter  id^  quod  est  Chrisius  Jesus^ 
conseqiienter  probatur,  quia  ubi  Chrislus  non  esl 
fondamentum,  nullum  l)oni  operis  '  est  supet%difi- 
cium. 

C.  XXVII.  Non  potest  fieri  eleemosyna  ex  pecunia 

simoniace   acquisita. 

Idem  Syagrio  et  aliis  EpiscopiSt  Hb.  VII,  epist. 

110  »*. 

Non  est  putanda  eieeniosyna,  si  pauperibus  dis  - 
pensetur,  quod  ex  illicitis  rebus  accipiiur,  quia 
qui  bac  iuientione  male  ac^ipit,  ut  "quasi'  bene 
dispenset,  gravatur  poiius  qoam  juvator  •  ***•  Et 
paulopost:^  I.  Unde  etiam  *iUud*  certom  est» 
quia  etsi  inonasteria  aut  xenodochia,  vei  qoid  aiiud 
de'**  pecunia,  qux  pro  sacris  ordinibus  dalur, 
Gonstruantur,  mercedi  non  proficit»  Et  paulo  post : 
S  2.  Ne  ergo  sub  obtcntu  eleemosyna  cum  peceato 
aliquid  studcamus  accipere,  *aperte*  sacra  scripiura 
*iios*  prohibet,  dicens  ^*^  :  Hostite  impiorum  abomi* 


tes  aderant  dona  sute  gratias  contulit, ,  pro  quibus  D  nabiles  ^**  quo!  offerunturex  scelere.  Quicquid  enim  in 

KOTATIONES  CORRECTORUM. 


X  Dnde  tn  quarto :  Hxc  usque  ad  finem  non  sunt 
inventa  apod  B.  nieronymum. 

C.  XXIV.  7  Uoc  etiain  caput  in  aliquot  vetostis 
eat  conjonctom  superiori  et  legitur  ut  iu  originali : 
Piunquam  enim. 

€.  XXVI.  *  Apod  B.  Gregorium  sic  legitur  : 
Prmdicator  isutem  egregius  dicit :  Fundameotum, 
eic.  Qmsquie  ergo  eumdiiectioneDeiet  vroximi  fidei 


auo!  in  Christo  est,  firmitatem  tenet,  eundem  Jesum 
Christum^  Dei  et  heminis  fiiium  apud  se  posuit  fiin- 
dam^nlttm.  Sperandum  ergo  est,  quod  ubi  Christue 
fundamentum  est,  bonorum  ^uoque  operum  sequatur 
Cbdihcium. 

C.  XXVII.  •  Juvatur:  Si  hic  interponalur  caput» 
Eieemosyua,  infra  14,  q.  5,  eritioieg«r  hic  locus. 


QuMsr.  I.  C.  XXHI.  *••  H;ec  videniuT  Gratiani  verba  esse.  ••*  A  Reg.  c.  5.  =  C.  XXIV.  "•  Nuw. 
c.  23,  V.  25.  •••  I  Cor.  c.  5,  v.  7.  *•'  scr.  c,  A.  446.  —  Ans.  I.  6,  c.  20.  :^  C.  XXV.  »»•  ofenderit : 
Ed.  Bas.  =  C.  XXVI.  *••  fep.  49  (scr.  A.  50«),  i.  9  Ed.  Maur.  •••  1  Cor.  c.  5,  v.  11.  ==  C.  XXVII. 
•*'£p.  106  (scr.  A.  599),  1. 9  Ed.  Maur.  —  Ans.  K  5,  c.  50  (31).  Ivo  Pan.  1.  2,  c.  194.  Decr.  p.  5» 
c.  112.  Polyc.  I.  2,  t.  1.  •••  fttw/iir  :Edd.  coll.  o.  *••  es  ;  Edd:  cdl.  o.  '•*  Prov.  c.  21,  v.  27. 
^  add.  :  smnt  Domino  :  Edd.  coil.  o.  pr.  Bas. 


195  DECUETI  PAIIS  SECUNDA.  CALSA  I.  Ql.CST.  I.  m 

Dei  sacriUctolcx  srclcrc  oflcrlur,  o:iinij)oieniisDci  iion  a  pnifaniis  aii:or  obiiacal.  El,  diiin  litia   reinuiicran« 


placal  iracuiidiani,  bcd  irriuu  llinc  rursus  bcripiuiii 
Cdl  ^** :  Honora  DominumdetuUju$li$  labonbu$,  Qiu 
ergo  nialc  toliil ,  ui  quasi  bcue  pnebeal ,  conslat 
sine  dubio,  quia  Dominuiu  non  bonorat.  ilinc  quo- 
que  per  Salomonem  ^"  dicitur  :  Qui  offen  $acrifi» 
ciuni  de  $ub8tantia  paupernm,  qua$i  <*'  tictimat 
fiiium  in  conspectu  patris.  *Quaiitus  auteni  dolor 
patris  sil,  perpendainus,  si  in  ejus  conspeclii  filins 
viclinietur/  et  binc  Tacile  cognosciinus  *'*,  quantum 
^^*  apud  Deum  dolor  exaspcralur,  quando  ei  sacri- 
ficium  ex  rapina  tribuitur.  Niinis  crgo  declinanduui 
cst,  'dllecti:>sinii  fratrcs,*  sub  obientu  eleeniosynae 
peccaia  simoiiiacx  bacreseos  perpeirare.  Nam  aliiid 
cst  propier  peccata.eleeinosynas  facere,  aliud  pro- 


liir  '"^  liOiiore,  iii  locuin  ultoris  is,  qui  fortasse  tiie- 
rat  uiciscendus,  adducilur,  atque  liinc  sacerdoies 
uon  proiicerc,  sed  perire  potius  judicantur.  Vuhie- 
rato  namquc  pasiore  quis  curandis  ovibus  adbibeat 
niediciiiani  ?  aut  quoniodo  populam  oralionis  clypeo 
tiieatnr,  qtii  juciilis  se  bosiilibiis  ^'^  feriendum  ex« 
p<Miii  ?  aul  qualeni  dc  t^c  fructiini  producturus  csl« 
ciijus  gravi  pcste  radix  iiifccta  esl?  Major  ergo  "* 
ineiucnda  est  locis  illis  *fore*  calainitas,  ubi  laies 
inlercessorcs  ad  lociiin  regiminis  adducontiir,  qni 
Dei  iii  se  magi^  iracnndiam  provocant,  quniii  per 
semetipsos  placare  debueranl* 

Cratian.  Quum  ergo  $eeundum   Leonem  $imoma 
non  bono  peragatur  exitu,  secundum  Cre^jorium  nuU 


pter  eleemosynas  peccaia  commiUere  ^  *".  Et  pot$  B  lum  boni  operi$  $equalur  wdificium,  nec  $il  puianda 

pauca  :  §  3.  Quisquis  crgo  sacerdotium  uon  ad  ela- 

tionis  poinpam,  sed  ad  utiiitatem  adipisci  desiderai, 

prius  vires  suas  cum  lioc,  quod  est  subilurus.  unere 

nietiatur,  ut  si  impar  est,  absiineal,  el  ad  id   cnui 

iiieiu  etiam,  cui  *^'  se  suOicere  exisUmat,  aecedai. 


C.  2LXY111.  Pa$tor  $imoniacu$  nuUam  ovibu$  pra:bet 
medicinam. 


eleemosyna^  qum  ex  pretio  $imonia!  erogatur  pauperi- 
bu$y  vulneralu  pastore  meditina  non  adhibcatnr  cu* 
randi$  ovibu^,  Je  infecla  radice  fructu$  non  produ" 
catur,  major  etiam  culumitas  iu  futnro  metuatur^ 
de  tam  sini$tro  principio  qui$  felix  exitus  $peratur  7 
Ilinc  etiam  Aiigiislinus  ait  **' : 

C.  XXI£.  Simouiacorum  sacramenta  effectu  gratite 
carent. 
Sicut  eunncbus  fuit,  qui  "^  iosepb  comparavil, 
ita  qui  gratiam  niefc;«tur,  vivum  scmeii  non  babet 
siccis  gcnitalibus.  Sic  quoque  ignis*'*  sacrificli, 
qui  pcr  sepiuaginta  annos  Babyionicx  captivitaii» 
sub  aqua  vixerat,  exslinclus  est,  Antioebo  Jasoui 
vendente  sacerdotium,  qnod    signiffcavit  Spiriti» 

in    sitDoniacis  sacrt^ 


Idoin  *^'  Theodorico  et  Theoberto  *^^  Hegibui  franco' 
rum^  libro  VI  l,  epist,  114. 

Ferlur  siiiioiiiaca  bxresis  qux  '^  prima   contra 

Dci  ecclesiaro  diabolica  plantatione  '^  subrepsil,  ct 

in  ipso  ortu  suo  zelo  apostolic»  ultionis  percussa 

alque  daninata  est  in  regni  vestri  tinibus  dominariy 

quum  in  sacerdotibus  Odes  sit  eligenda  cum  vila. 

Si  enim  vila  deest,  fides  lueritum  non  babel,  B.  G  sancti    igoem    non    bic^re 

Jadobo  attestante,  qui  ait  f  :  Fide$  $ine  operibus     mentis. 

mortua  e$t.  Qu»  enim  opera  esse  Yaieanl  sacerdo* 

tis,  qui  bonorem  ^^^  tanti  sacramenti  convincitur 

obtinere  per  pnemium?  Et  po$t  pauea  :  $  I.  Hinc 

igitur  non  soluin  iu  ordiualoris  ei  ordinati  atiimam 

lethale  vulnns  iiifligitnr,  veruin^  etlam  excelleniia 

vestrae  regnum  *^  episcoporuin  culpa  (quoruni  uia- 

gia  intereessionibus  Juvari  debuerat)  praegravatur. 

Si  enim  dignus  is  sacerdotio   creditur,   cui  non 

MCiionis  *^*  merita,  sed  prxmiorum  copia  sulTraga- 

tur,  restat,  ut  nibii  sibi  in  ecclesiaiSiicis  boiioribus 

gravltas,  nibii  defendal  Industria,  sed  loluin  auri 


Gratian.  Qtitd  tit  hU  $imUitudinibu$  B,  Augu$tinua 
Hotare  voluit,  ni$i  quia  $acramenta  $imoniacorum 
{$icut  et  ceterorum  hceretieorum )  licet  $int  vera  quau" 
tum  ad  formam^  inania  tamen  et  fal$a  $unt  quantum 
ad  effectum^  quum  non  po$$int  in  cordibu$  homiuKm 
gignere  vel  accendere  ccele$tem  gratiam  f 

¥  Pars.  {  1.  Sedobficitur  illud  Augnstini  contra 
hcereiico$  traetatu  V   $uper  evangetium  Joannis  ^'*  : 

C.  XXX.    Sive  ^ONMJt,  $ive  malu$  $it  mini$ter^  y.er 
utrumque  e/fectu$  gratice  confertur  «^. 
Si  justus  fucrit  minister,   couipulo  eum  com 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

»»  Commiitere  :  llic  apud  B.  Grcgorium  inlerii.  D  donum  Chri$ti,  Algerus  iib.o,  citat  ex  B.  Auguslino, 
ctuntnr  c.  Wo.  quoque.  dist.  59,  el  c.  Sicut  Neophy^      ciijus  taiiien  p/oprTa  verba  babenliir iiifra  deS^iisecr. 

t.  XXX.  c  Ab  inttio  bu|ns  capuis  iisqiie  ad  vers. 


Qu«T.I.CX\\ll.  "•  ProT.  c.  3,  V.  9.  "^  Eccl.  c.  34,  v.  U.  "•  idem  «l.  «c  $i  :  Etld.  Bas. 
Lugdd.  ^ac$t :  Ldd.  coll.  rel.  ex  orig.  "•  cogno$citttr  :  Edd.  roll.  o.  *^  quantu$  :  Edd.  coll  o.  cx  on|r. 
''^^perpetrare :  ea;d.  ^"  qui :  orlg.=C.  XXVIII.  »*»  Ep.  410  (scr.  A.  599),  I.  9  Ed.  Manr.— Ans.  1.6, c.  78 
nOj.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  111.  Polyc.  ib.  «**  Theodeberto  :  orig.  »*•  verlia  iii  pareiiibcsi  posita  desiderau^ 
tur  ap.  Ans.  **•  iuppiantatione :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  f  Jac.  c.  2,  v.  17.  ^"  honore$  :  Ed.  Bas.  —  Wo. 
»*•  regimen  ve$trorum  :  Edd.  coll.  o.  —  excelleniia  regia  ve$tra  ;  Ans.  •♦•  accu$ationts  :  Ed.  Bas.  "•  mu- 
n€rantur  :  orlg.  —  honor  remunerat :  Ivo.  —  Edd.  isas.  Lugdd.  II,  111.  —  honore  remunerat :  Ed.  Liigil.  I. 
—  honore  munerat :  Edd.  coH.  rcl.  "» hohlium  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "■  enim  :  Ed.  Bas. «"  Capui  iii- 
ccrtum;  eadein  Augustini  nomine  citanlur  apudAlgernm  1.  3,  c.  47.  =C.  XXIX.  "*  Cen.  c.  39.  «••  % 
***f^^*'«^*-   -^-V.    •••Ans.  I.  9,  c.  30(42).Polyc.  L3,  t.  lO.-ct   iiifr.  vdo  tons.   Uisu  4„ 


W  DECRETI  PARS  SECU.NDA.  CALSA  I.  QUJIST.  K  m 

r«iilo,   qni  glomin   8uam  iion   qu:cril,    Uicens  •  A  lanliim  honorem  •rex' David,  pius "» •Dei  semis', 
Ego  *•*   plataavl ,    ApoUo    rignvit , 


ApoUo  rignvit ,  Deu$  Qu:em 
incremenlum  tlediu  Qtii  vero  riicrit  siipcrbus  niini- 
sler,  ciiin  ilialiolo  "•  coinpiiUlur  "•;  scil  non  eoiiia- 
miiiatnr  dounin  Clirisli,  qnia  per  iilum  d  punis  flu- 
irius  tninsit,  et  venit  ad  ferlilem  terrain.  Scio,  quia 
bpi»  ex  aqiia  rrnclum  forre  non  potest,  et  si  per 
lapiileos  canales  transit  aqua  ad  areolas,  in  cnnali 
lapideo  niliil  generatur:  sed  *tamoo*  liortus  **^  plii- 
riinum  rriictum  aflert.  Spiriliinlis  enim  virtus  sa- 
cramcnti  nt  Inx  pura  ab  illuminniidis  excipilur  ; 
sed  per  immundoa  transiens  non  coiiiquinatur* 

C.  XXXI.  Deeodem. 
Idem   ad  Yineentinm  DonaliHam^  ep,  XLVJU^^K 
Ex  catiiolica  ecclesia  sunt  omnia  dominica  sncra- 
nienta,  qiine  hic  '"  habeiis  et  dalis,  queinadutoilum  ^ 
**'  habcliantur  ct  dabantur*cliain*  prius,  quam  indo 
exirctis. 

C.  XXXII.  De  eodem. 
!L^m  de  bapii^mo  conlra  Danaliafas^  tib.  V,  c,  19  **^ 
Sic'*'  auiein  Deiis  adest  sncraineiitis  et  verbis 
suis,  per  qnalcslibcl  '**  adniiiiisireuiur,  et  ^*^  sacra- 
nienla  Dei  ubique  recta  sunt,  sicul  inali  boinincs, 
quibus  nibil  prosunt,  ubiqiie  pervcrsi  sunt  *•*• 

C,  XXXIII.  De  eodem, 
Idem  lih.  !Y  de  bapl.  conlr.  Donntistat,  e.  IS  *"•. 
Nec  foris  ergo,  sicut  nec  intiis  quisqiiam,  qiii  ex 
parte  dlaboli *'^  est,  poiest  vel  in  se»  vcl  :n  qiioquain 
inaculare  sacrameutum,  quod  Cbrisli  est. 


exliiliiiil. 

C.    XXXV.    De  eodem. 

Idein  ad  Donatiitas  *. 

Sicul    ficli  veraciicr  iion  "*  licle  recipiunt,  uoc 

eorum  baplisma  reprobatiir,  sic  et  illa,  (\ux  schi- 

smaiici  vcl  haeretici,  'si*  non  aliler  habent,  ncc  nli* 

ler  aguntquain  vera  ecclesia,  quitm  ad  iios  veniuiit, 

non  einendamus,  sed  polius  approbamus. 

C.  XXX  Yl.  Son  fugianlur  iacramenta  Dei,  a  quo* 
cunque  minislrentnr, 

Idem  conlrn  literai  Petiliam,  tib.  111,  c.  9  '  "•. 

Neque   in   homine  bono  aliquis   Dci  sacrninentn 

fiigiat,  neque  in  homine  malo. 

C.  XXX VII.  Uominum  malitia  iacramenta  non  prc' 
fanat. 

Idein  de  baptiimo  contra  Donaliitas,  t.  V/,  c.  41. 

Nonne  SodomiUe  eihnici'^'  eranl,  id  est  gcntilesT 

Pejores  ergo  *erant*  JudiXi,  quibus    Domiuus  di- 

cit'^^ :  Tolerabiliui  eril  Sodomii  in  die  judicii  quam 

tobit^  et  quibu^  Prophela*^*  dicit :  Justificastii  So- 

domam^  id  est  *iir  comparalione  vestri  "*  jiista 

facia  est.  Numquid  tainen  ideo  sacrameiita  divina, 

quac  apud  Jiidxos  erant,  talia  erant,  quales  ipsi  f 

crant  ?  qux*  Domiiius  ipso  quoque  praecopit,  el  ad 

ea  celcbraiida  leprosos  ^"^  quos  mundaverat,  niisii, 

et  ca  Zacharia:  -t-i*    ministranti  angelus   adsliiit, 

euinque  in  templo   sacrificantem  exauditum  esso 

nunciavit.  Ilicc  eadem  sacramenta  et  in  bonis  lio- 

mtuibus  illius  temporis  erant,  et  in  malis  pejoribus 


C  XXXiy.  Sacraminta,  qnm  non  mntantur,  catholi-  C  quam  sint  ethuici,  qiiandoquidem  Sodomilis  in  mn 


cii  et  hcereticii  communia  probantur 
Idcm  Augustinus  ad  Emeritum^  epiit.  CLIiy  "^. 
Sacramenia,  qii»  non  mutastis,  slcut  habeiis  ap- 
probantur  a  nobis»  ne  forte,  quum  vestram  pravita- 
tem  corrigere  voiumus,  illis  mysteriis  Xhristi*,  qiiae 
In  vestra  pravitate  depravata  iiou  siini,  saciiligam 
faciamiis  injuriam,  Neque*enim  et*  Saul  ^**  depra- 
vnvcrat  nnclionom,  qnam  acreperat,  cui  unciioni 


litia  praelati  suni,  et  tnmen  illa  sacramciita  crani 
in  utrisque  integra  atque  divina.  Nam  et  ipsi  genli- 
les,  si  quid  divinum  et  rectum  in  doctriuis  suis.ha* 
bere  polueriint,  non  improbaverunt  sancti  nosiri 
***,  quamvis  illi  per  siias  superstitiones,  ct  idolola- 
triam»  et  snperbiam,  cxtcrosque  pcnlitos  niore» 
detesiandi  esscnt,  iiisi  corrigerentur  divino  jui.ii  io 
pnuicndi. 


NOTATIONES  COaUECTOUUM. 

d  Quia  per  iUum  :  Apiid  B.  Augiisiinuin  tractatu  D  pitis  nsque  ad  vers.   Reprobatur^  non  suni  iuvcnla 
..-:..._  . -o-.-j  -—.•// «„•. -.-   — j-.„      jjpyj  B.  Auguslinum,  sed  habetur  senlentia  lik  t 

(te    bnplismo  contra  Dountislns,  c.  1i.  Reliqiia  uii- 
tcm  imius  capilis  pars  est  iu  eodcm  lib.  c.15. 

C.  XXXVi.  »  Libro  3,  coiilra  literas  Pdiliani^ 
undc  videlur  snnilum  esse  hoc  cnpiit,  sic  legilur  : 
Senw  ghrietur  nec  in  homine  bono ;  nemo  bona  Dci 
fugiat  nec  in  tiomine  malo.  Hoc  nulfin  cnpiil  si- 
guificatur  siipra  dist.  3S,  c.  PraHer^  %  Veruni  prin» 
cipia. 


5  l«*gitiir  :  Quod  per  iHum  ftuit  purum  eit^  quod  per 
iUum  trnnsit  liquidum  ivnil  ad  fertilen  terram,  pula, 
tfuia  ipse  lapidem  est,  quia  ex  aqna  frncium  ferre 
tton  potest.  Per  iapideum  canalem  transit  aqua  ad 
areolas^  in  canali  tnpideo  nihit  generans,  sed  tamen 
hortis  plurimum  fructum  nffert.  Spiritualis  enim  vir- 
tui  iacramenti  ita  est  ut  lux,  et  ab  iiluminnndii 
pura  excipitur,  et  ii  per  immundum  trameat^  non  tn- 
quinatur. 
C.  XXXV.  •  Verba  ipsa  prioris  pnrtis  htijus  ca- 


QujssT.  I.  C.  XXX.  «"  i  Cor.  c.  3,  v.  7.  •••  Zabulo :  Edd.  coll.  o.  '••  compulabitur :  Edd.  Ven.  1, 11.  Nor. 
Lngdd.  •  cl  apud  Anselm.  "••  or(iJ» ;  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Lugdd.  II,  III.  —  hortis:  Bohin.  =C.  XXXI. 
«"  scr.  c,  A.  408.  Polyc.  I.  3,  t.  10.  »"  sicut  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bns.  ••»  sicut  :  Ed.  Bns.  —  sie  :  EdtL 
coll.  o.  =  C.  XXXll.    "*  Ans.  1.  9,  c.  49.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  il7.    "•  Si  :  orig.  —  Ivo  Ans.    "•  quos* 


cunque  :  Edd.coll.o.     ^"  quorumsacr.  et yerba  :  eaed. 


»••  add.  :  I.  e.  foris  et  intus  :  exil  =  C.  XXXill. 
w  Ans.  I.  9,  c.  48.  Pidyc.  ib.  »»•  patre  diaboto  :  orig.  =  C.  XXXIV.  "»  scr.  A.  405.  Ep.  57.  Ed.  Mnur. 
—  Polyc.  1.  7,  l.  la  ''"  1  Reg.  c.  !«4.  "«priM*  :  Ed.  Lngd.  II.  —  add. :  Sippe  :  Ed.  Bas.  —  ifrpiiM  ; 
Edd.  coll.  rel.=C.  XXXV.  "*  et  non :  Ed  Bas.  =  C.  XXXVI.  "» Ivo  Decr.  p.  10,  c.  75.  =  C.  XXXVIL 
"•  et  ethnici :  Ed.  Bts.  »"  Mauh.  c.  10,  v.  15.  *^«  Ezech.  c.  10,  v.  51.  "•  vestra  :  Ead.  coll.  o.  pr* 
Bas.  Lugdd.  II,  lU.  t  «'  «>«'  •  £*'•*•  ^^^^-  <>•  '"  ^^ch.  c.  1.  tt  Luc.  c.  17.  ••*  riri  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
?9s. 


4M 


DEGRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  I.  QUiOST.  I.. 


C.  XXXVIII.  Saeramenta  mali  habere  ponunu  Hcel  A      VI  Pars.  Sed  notandum  «i.  quod  iaefamintofum 

wrtulem  Spiritus  sancti  habere  nonpoiunt, 

Uemlib.JJI.cap.i^*^. 

MulUt  autem  operationes  suDt  Spiritus  saBcli» 

qiias  Apostolus  '*'  quuro  quodam  Joco,  *qu.iQlum  *^ 

sufficere  arbitratus  eat*  commemorasset,  Ita  concfo- 

sil  *** :  Omnia  autem  hsec  operatur  unus  atque  idem 

*  Spiritus^  dimdens  singuiis  ***  prout  vti/i.  Quum  ergo 

aliuil  sit  sacramentum,  quod  babere  etiaro  Slroon 

roagus  poioit,  aliud  propbetia,  qu»  in  maKs  bomi- 

iiibus  etiam  fleri  solot»  ut  '*'  in  Saul,  aliud  operatio 

ejusdem  Spiritus,  quam  nisi  boni  babere  nou  pos- 

sunl,  sicut  ***  est  *fini*  prmcepti*'  carilas   de  cor^e 

puro,  et  conscientia  60110,  et  fide  non  ficta ;'  quodli* 


alia  sunt  necessitatis^  alia  digni$atis.  Quia  enim  ne* 
cessitas  non  habet  tegem,  sed  ipsa  sibi  faeit  iegem, 
Uta  sacramenta,  quo!  saluii  sunt  necessaria,  guia 
iterari  non  possunt^  quum  sint  vera,  auferri  uel 
amitti  non  debem,  sed  cum  pemiieniia  rala  esse  par" 
mitHtntur.  Ula  vero  sacramenta^  ques  sunt  dignitatis^ 
nisi  digne  fuerint  administrata^  ita  ut  digni  digna  a 
dignis  provehantur,  dignitaies  esse  desinunt^  nen 
ut  minuatur  veritas  sncramemi^  sed  «I  cesset  oficium 
administrandit  vel  loeo^  vel  lemporf»  vei  prvnuh' 
tione. 

LocOf  ut  ait  Leo  ad  Rusiicum ,  Narbonensem  Epi'' 
scopum^  epistola  XC  al,  XCII^  cap.  1  k«m  ; 


bel  •••  h«reilci  el  8chten,alici   accipiani  -,  can^a,     ^   ^^  ^^  ^  p.e«do«pJ.copi,  <.rA««««r, 

"%  quce  cooperxt  ••«  muUttudtnem  peccatorum,  pro-  » 

prium  doDum  est  catbolic»  nnitaiis  ct  pacis,  nec         Si  qi^i  *clerici*  ab  'istis*  pseudoepi&copis  in  eia 
Ci^t  in  omnibus  •*',  quia  nec  «yus  sunt  omnes.  ecclesiis  ordinati  sunt  *^<,  qitai)**'  ad  proprios  epi* 


C.  XXXIX.   Licet  sacramenta  mali   ministrent ,  rt- 
missionem  peccatorum  non  prwstant, 

Idem  eodem  libro,  c.  18  '**. 

Remissionem  ***  peccaiorum  avari  non  dabant 
•*•,  quae  per  oraiiones  f  *sanctorum%  id  est  per 
columbas  gemitus,  datur,  qoicnnque  bapiizet  ***,  si 
***  adejus  pacem  illi  pertinent,  quibiis  datnr.  Non 
enim  raptpribus  ei  foeneratoribus  diceret  ***.Domi- 
nus*** ;  Si  cui  dimiserith  peccata,  remittuntur*^^  illi ; 
fi  ctit  tenuaritis,  tenebuntur.  Foris  quidem  nec  ligari 
aliquid  '**  polesl»  nec  solvl,  ubi,  non  sil  qui  aut 
ligare  **'  possit,  aut  solvere  **^»  sed  solvitur  qui 
cum  columba  fecerit  pacem,  et  ligatur,  qui  cum  co*  ^ 
liimba  non  habet  pacem,  sive  aperte  foris  sit»  sive 
intus  esse  vitleauir. 

Gratian.  Si  ergosacramenta  in  modumludtab 
immundls  coinquinari  non  pouunt,  si  in  modum  puri 
fluvii  per  lapideos  canales  ad  fertites  areolas  perve^ 
muni,  patet  quod  simoniaci  sacramentum  unctionis 
9tbi  quidem  inuiiliter  et  pemiciose  habent,  aliis  au* 
Um  utUiter  et  salubriter  eamdem  unctionem  admini- 
strant,  Sicut  ergo  sunt  vera  sacramenta  hcreticorum 
quantum  ad  formam^  itu  sunt  vera  at  non  iuania 
quantum  ad  effectum. 


scopos  pertinebanl»  ei  ordiuatio  eorum  cuin  con« 
sensu  et  judicio  praesldeiuiuin  facta  esl,  potest  rata 
baberiv  ila  ut  in  ipsis  ecclesiis  perscverenl.  Aliler 
*aulem*  vana  esi  babeiida  ordiQaiio,  quae  ***  nec 
loco  fundata  esi,  nec  auctoritale  muniia. 

Gralian.  Ecce  aliquis  a  pseudoepiscopis  ordinatus^ 
si  locum  su<e  ordinationis  mulaverit,  vana  est  et  tim 
qdminislratione  erit  talis  ordinatio. 

Temporey  ut  ait  Innocenlius  episl,  XXII,  e.  S,  ds. 
ordinalis  a  Bonoso  *** : 

C.  XLI.  QifCB  pro   necessitate  conceduniur,   eadem 
cessante  cessabuni. 


Quod  pro  necessiiate  temporis  statntiim  est,  cea- 
saDie  necessiute  debet  *uMque*  cessare  pariiei 
quod  urgebat,  quia  alius  '**  es^  ordo  legilimos» 
ilia  usurpaiiOy  *quam  ad  pnesens^  flcri  tempus 
impeUit*. 

Gralian.  Krgo  aiiqt4»  ^Ho  tempora  ak  eo ,  qui 
Bonoso  umUis  sil^  ordinatus,  cessabit  ab  adtnim- 
stratione,  quiB  pro  necessitate  iUius  temporis  fnil 
permiua, 

Item  promotione,  ut  aif  t^  epistoia  Ill^  ad  Ju* 
iianum  AquHegiensem  *'^ : 

MOTATIONES  GOIlRECTORUIi. 

C.  XL.  s  Gapiit  hoG  emendatun  est  ac  locupleta-  D  Innoceniio,  cujus  verba  iii  hoe  cnpite  In  snmmnni 
tiini  ex  ipsa  epistoJa,  ei  rereriur  supra  disl.  62,  c.  redacta  iiifra  autemq.  7.  c.  QtMd  pro  rem^diOf  ple- 
ifiSiqvi  nius  rcferuplu^, 

C.  XLI.  ^  Quam  ad  prtpsens :  H.-ec  sunt  addita  ex 


QuJEST.  1.  C.  XXVlll.  »*  Ans.  I.  9,  c.  39  (41).  Polyc.  1.  3,  L  iO.  ^  add.  :  idem  :  Ed.  Bas.  ^*^  absunt 
ab  Aiis.  '••  {  Gor.  c.  14,  v.  H.  ^^propria  unicuique  :  ib.  «•'  «cm  Saul  habuU  :  orig.  *••  id  est  : 
Ans.  —  Edd.  coU.  0.  — verba,  qo»  sequuntur,  desideranliir  ap.  Ans.  — cf.  i  Tim.  c.  i,  v.  5.  *••  fftif-. 
tibet :  Ed.  Arg.  —  quodlibet  horum  :  Eldd.  coll.  rel.  ^^*  accipiunt  ':'  Edd.  coll.  0.  pr.  Arg.  Ven.  I,  II.  Nor. 
^*^  1  Petr.  c.  4,  V.  8.  ^**  operit :  Edd.  coll.  0.  ex  Ans.  **•  add.  :  domtifi»  ejtu  :  eaBd.  =  G.  XXXIX. 
**^  Ans.  I.  9,  c.  33  (45).  **•  Remiuam  :  orig.  —  Ans.  **•  dant :  Edd.  coll.  0.  t  orationem  :  eaed.  ^^ 
baptizat :  eaed.  pr.  Bas.  **•  add.  :  tamen  :  Edd.  coll.  0.  *•*  dtjrtl :  Edd.  Lugdd.  II,  IIL  —  ifictl :  Edd.reK 
•••  Joan.  c.  «0,  ▼.  23.  •••  demittuntur  i  Edd.  coll.  0.  •••  fl/t>«f«  :  ead.  •••  add.  :  aiium  :  eaed.  ••♦  ab^ 
aohere  :  eaid.  pr.  Bas.  Lugdd.  11,  lli.  =  G.  XL.  —  P.  VI.  *••  Ep.  167  (scr.  A.  458.  vel  469).  Ed.  Baller.  — 


Burcb.  U  1,  c.  11.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  65 


:i-3 


supra  Dist.  62,  c.  1.    *«•  fuerint :  Edd.  coll.  0.    '•^  verba  : 


qua'  —  facta  est :  desideraniur  in  Edd.  coU.  0.  pr.  Bas.  *••  quae  ab  hinc  usque  ad  finem  leguDtur.  ahsuni 
ab  Edd.  ooll.  0.  pr.  Bas.  =  G.  XLI.  •••  scr.  A.  414.  —  Ivo  in  prologo.  —  cL  infr.  q.  7,  c.  7.  *'•  iiiud  ; 
£J.  Bas.  *'<  Ep.  17  (scr.  A.  447).  Ed.  Ballcr.  — ita  apud  Merlinum,  legeodum  tamen  erit :  i«fiiiario.— 
cf.  G.1,  q.  1,  C.112.  C.i,q.7,c.  21. 


m  DECKeTI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  1.  QI3i£ST.  K  509 

C.  XL1I.  Qut  ab  hareticis  redeunt,  tine  tpe  promo^  A  dalum  fralrum »  ad  quorum  tcfr/i/a/em,  non  soliim 

ut  prwtint  ^  sed    etiam    ut   prosint ,    sacerdotium 


tionis  in  suis  ordinibus  recipi  possunt. 

Si  quis  haereiicae  commiinionis  contagione  se  ma- 
ciilarit  ^,  lioc  in  magnoliabeat  beneficio,  si  adcmla 
*i'ibi*  oinni  spe  promotionis  in  quo  invenitur  ordiiie 
pcrinaneat. 

Gralian.  Eece  si  elericns  vet  ordinatione,  vel  quo- 
iibet  sacramento  hoireticis  commuuicat,  cessans  a 
promotione  vix  in  suo  ordine  perseverat.  Non  est 
€nim  de  sacramento  hoc  ut  de  ceteris  ,  celera  enim 
fel  ad  cttlpas  ablnendas  dantur,  ut  baptismus  et  pce- 
nitentia,  vel  pro  culpis  non  in  (sternum^  sed  ad  ho- 
ram  fte^anlur,  ti/  eucharistia,  quoe  in  articulo  morlis 
pwnitenti  etiam  de  nefariis  peecatis  couceditur :  hoc 
solum  non  solum  pro  culpa^  sed  etiam  pro  infamia 


dalur. 

Vnde  Hieronymus  ad  c,  3  ilichana  : 

C.  XLIY.  Simoniaci  rei  sunt  infidelitalis  eorum,  qui 
a  se  seandttUzantur. 

Hi,  quoscunque  de  asseclis  suis  ordiiiant*^^  *cle- 
ricos,*  et  vitam  eorum  in  scandalum  popiilis  ex- 
ponentes,  rei  &unt  infidelitatis  eorum,  qui  scan* 
dalizantur. 

Graltan.  Revera  enim^  qui  ad  hoc  eliguntur,  iif 
celeris  prcesint^  sicut  prmordinantur  dignitHte^  sie 
praseminere  debent  sanctitate.  Aiiwfuin  cur  ceteris 
prwferuntur^  qui  nulla  merilorum  gratia  a  celeris 
assumunturt   Hinc   etiam    Symmachus  Laurenti^ 


inlerdicitur^  €t  pro  immnuta  munditiie  «u^,  vel  ex-  R  Mediolanensi  Episcopo  post  textam  Synodum  BO" 
trinsecWf  vel  inlrinsecce  perfectionis  prairogativut  ut      manam  ^ 


bigamis^  vel  viduw  maritis^  vel  iUiieralis^  vel  corporis 
quaUbel  parte  vitiatis  denegatur,  quibus  tamen  ba^ 
ptismus  vel  eucharistia  non  negatur.  Poiest  etiam  taUs 
cetera  sacramenta  sacerdotaliter  administrare,  qui 
islud  solum  non  valet  conferre» 

(Jnde  Leo  ait  ad  Episcopos  Afric(r,  episl.  LXXXV, 
al.  LlJClV/y,  cflp.2"»: 
C.  XLIll.  De  episcopis,  qui  talem  consecrant,  qualem 
comecrare  non  iicet. 
Si  qiii   episcopi  lalem  consecraveiint    sacenlo- 
tem,  qualem  non    liceat  ***,  etinmsi  altquo  modo 
flamnum  proprii  honoris  evaserint,  ordinaltonis  (a- 
inen  jus  ulterius  noii  habehunt,  nec  illiunquain  sa- 
crainenloinlererunl.quod,  *iiegleciodivino  judicio,*  Q  Joaniiem,  quia    qui   daius  est  a  Juda,  bapiisiinis 


C.  \LS.  Sicut  honore,  ila  et  sdentia  quisque  prw^ 
cellere  debet. 

Vilissimus  '^^  coiu|)utandus  est ,  nisi  prxcellat 
scieiiiia  et  sanctitate,  qui  est  bonore  praestanlior. 

Vli  Pars.  Gralian.  Patet  ergo  illud  Augusiini  (<a<- 
cramenta  videUeet  Christi  per  htereticos  ministrata 
suo  non  carere  effectu)  non  de  omnibus  inteUiqi  aenc' 
raUter^  sed  de  sacramento  baptismi. 

Unde  idem  Auguslinus  ait  tract.  V  in  Joannem  : 

C.  XLVI.  Baplismus  sive  per  bonum^  sive  per  malum 
ministreturt  reilerari  non  debet. 

Dedit  baplismum  Judas,  et  non  bapiizatum  cst 
post  Judam ,  dedit  Joannes,  et  baptizaium  est  post 


iiiinienio  praealiterunt. 

Gratian.  Scce  quum  honoris  periculum  evadant^ 
ut  cetera  sacram^nta  sacerdotaUter  qdministrare  per- 
Viiltantur^  ab  hoc  solo  non  modo  pro  hwresi  vel  pro 
quaUbet  majori  culpa,  sed  etiam  pro  negUgentia  re- 
moventur.  In  quibus  omnibus  soUicite  nolandum  est^ 
quod  sacramentum  sacerdotaUs  promotionis  pra  re- 
ieris  omnibus  magis  accuraie  et  digne  dandum  vel 
accipiendum  est^  qma  nisi  ita  coUatum  fuerit^  eo 
desinet  esse  ratum^  quo  non  fuerit  rite  perfectum. 
Celera  enim  sacramenla  unicuique  propter  se  dantur, 
et  unicuique  talia  fiunt ,  quaU  corde  vel  conscieniia 
uccipiunlur.  Islud  solum  non  propter  se  solum,  sed 


Christi  erat  •",  qiii  *aulem*  a  Joanne  'datus*, 
Joatinis  erat.  Non  Judam  Joanni,  sed  baplisinum 
Christi ,  eiiam  per  Judas  manus  daium ,  baptismo 
Joannis,  *etiam  per  manus  Joannis  dato,'  rcch^ 
praeponimus.  Et  paulo  post :  §  i.  Quos  'baptizavii 
Joannes,  Joannes  baptizavlt,  quos  autem  bapiizavii* 
Judas,  Cbristus  baptizavit,  sic  ergo  quos  baptt<- 
zavit  ebrius  ^,  *quos  baplizavit*  homicida,  *qnos 
baptizavit*  aduller,  *6i  baptisnia  Christi  erui,*  Chri<* 
sius  baplizavit.  Item  paucis  interjectis :  |  2.  *Quoil* 
sacramentum  tam  sanctuiii  est,  ut  iiec  homicida 
niinisirainte  polluatur. 

C.  XLVII.  De  eodem. 


propter  aUos  datur^  el  ideo  necesse  est,  ut  vero  ^  Idcm  de  baptismo  contra  Donatistast  Ub.  lY^c.  V^*. 
corde  mundaque  conscientia^  quanium  ad  se,  su-  Sicut  urgeri  videor,  quum  mihi  dicitur  :  ergo 
ifi<i/«r,  quantum  ad  aUos  vero  non  solum  sine  omni  hnirelicus  dimiltit  peccala?  sic  et  ego  urgeo,  qNuin 
cuipa^  sed  eliam  sine  omni  infamia,  propter  scan-      dico  :  ergo  *qui  coeleslia   inaiidata  noij   servut\ 

NOTATIONES  COURECTORUM. 
C.  XLU.  i  Ilacularii :  llic  apud  B.  Leoneoi  cuin  C.  XLVL  ^  Ebrius :  Addita,  sublata,  et  emendala 

alia  verlia  suut  imet*jecia,  luui  c.  Saluberrimum ,      suiit  iionnuUa  In  hoc  capite  ex  originali»  non  ta* 
iiilra  q.  7.  Caitni  eiiiiii  hoc  est  (jitasi  sniiima  quaii-      meii  vox  ista  ob  glossam.  Legendum  .est  eninx : 
dain,  queinadiiioduui  et  c.  Omms^  iiifra  eadcm,  ta-      ebriosus. 
iiietsl  illud  paulo  plenius  sit. 


QUiBsr.  L  G.  XLII.  *^*  In  ipsa  epistola  (ep.  12,  scr.  A.  448.  Ed.  Rall.)  Iiaec  non  legiiutur,  neque  a<l 
lieonein  pertinere  videnlur;  haiientur  enim  in  ep.  de  cliorepiscopis,  quam  Leoiii  aute  teinpora  Pseudoisi- 
ilori  suppositam  esse  constat  —  Ans.  I.  6,  c.  55  et  74  (72).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  107.—  cf.  C.  25,  q.  2,  e.  24. 
=:C.  XLlll.  *"  add.  :  esse  :  Edd.  co  I.  o.=C.  XLIV.  "^  ordinantes:  Edd.  ctdi.o.  — add.  episcopt :  Ed  B:i$. 
•"  scr.  c.  A..500,  =  C.  XLV.  "•  Vi7fisimii  comparandus  :  orig.  =  W  VII.  C.  XLVI.  *»^  est  :  Edd. 
coll.  0.  =  C.  XLVII.    «w  Aiis.  1.  9.  c.  55  (47).  Ivo  Decr.  p.  1 ,  c.  165;  p.  2,  c.  94,  Tolyc.  1.  5,  t.  iO. 


Va  DECRETl  PAnS  SECDINDA.  CALSA  I.  QU^iST.  I,  SDi 

•Tariis**',  •raplor,  foeneraior,  iiiTidus,  verbis   non  A  invisibilis  el  spiriluaiis  ila  in  eis  noii  polesl  cssc. 


factid  sxculo  renuncians,*  diaiiuit  pcccata?  Si  per 
viin  sacrainenii  Oei,  sicul  ei  ille,  ita  et  iile  *'*;  si 
per  meriiuin  suum,  nec  ille,  nec  ilie.  lilud  eniin 
sacramentum  et  in  malis  hominibus  Cbristi  esse 
cognoscilur,  in  corpore  autein  unica!  coluntbae,  in- 
corruptx,  *sancUe,  pndicse,  noii  habentis  maculuiu 
aut  rugain,*  nec  iUe,  nec  ille  ioveiiitur.  [Ut  si  cujusi 
manus  esset  arida,  verum  quidem  esset  raembrunu 
quamvis  sine  sanguine  et  inefficax  essei,  et  nior- 
tiium,  fijc  et  fides,  quum  sit  vera,  tameii  sine  ope- 
ribus  mortua  esi  ]  lum  paulo  pott :  §  I.  Sic  *ergo* 
in  hxresi  bapiizatus  iii  nomine  sanct»  '*'  Trinitaiis 
laibeii  non  lit  leinplum  Dei,  si  ab  bxresi  non  re* 
cesseril,  qiiomodo  neque  in  avaritia  in  eodem  noniine 
bapiizalos  fit  letnpluiu  Dei,  si  ab  avaritia  non  re- 
cedat  qu»  esl  idolonini  servitus. 

VIII  Pars.  Graliaii.  Ex  /lii  Uaque  verbis  apparei^ 
baptismaf  quod  ab  hasreiicit  tribuitur^  virtute  tua  re- 
mitsionem  conferre  peccatorum. 

Sed  idem  Aiigusdnus  econtra  testatur  libro  VI  de 
baptismo  contra  Donatiltas,  c.i,  dicens: 
C.  XLVill.  Baptisma  Christi,  etsi  nulla  perversitate 
violeiur,  apud  hareticos  lamen  caret  effectu. 

Eiiam  corde  tartliores,  'quantum  exisiimo,*  in- 
telligunt  baptisuium  Cbristi  iiulla  perversilaie  *ho* 
ininis,  sive*  dantis,  sive  accipientis  posse  violari. 
Sed  quia  aiiud  °^  est  sacraiuentum  ab  elTeciu  sacra- 
ineuti,  quum  eos,  qui  in  ipsa  unilate  ecciesi;»  per- 
diie  vivuiii,  constet  remissioneni  peccatorum  nec 


qiicinudmodiini  sensus  non  i>eqiiiiiir'honiinis*  incm« 
bruin,  quando  ainputatur  a  corporo. 
C.  L.  De  eodem. 

Item  Ainbrosius  t;i  libro  de  iuitiandis  nidibns  "'. 

Non  sanat  bapiismus  perndoruiii,  iioii  muiidai, 

sed  polluil  0,  quia  in  diluvio  aquarum  multarum 

ad  Doniinuni  non  approximatur  '",  quia,  nl  pcr 

Apostoluin  diciliir  **',  quicquid  non  est  ex  fide^  pec- 

catum  estf  et  ipbis,  qui  fnciunt,  ct  quibus  ruciuiit 

non  soluin  noii  prodesl,  sed  et  ad  judicium  cst. 

C.  LI.   Per  maims  impostionem  confmnentnr qui  ub 
hffreticis  baptisma  accipiuut, 

Item  Leo  ad  Nicetam   AqHilegiensem   Episcopum^ 
epist.  LXXVII,  at.  LXX/X,  c,  7  "•. 

B  Hi,  qui  baplismum  ub  haereiicis  accepermii, 
quum  baptizali  autca  noii  fuissenr .  sola  iiivocntiond 
Spiritus  sancli  per  iinposiiioneni  inanuiini  "*  c<m- 
firinandi  sunt,  qiiia  forinani  laiitmn  baptismi  siiie 
sanctiUcationis  viriute  sumpserunl.  Et*"  hancregu- 
lam,  ut  scitis,  servandain  oinnibus  ***  ecclcsiis  pr:c- 
dicamtis,  ut  iavacriim  seniel  initiim  nulla  iterationo 
violetur,  dicente  Apostolo  ••• :  Unus  Dominus  ••*, 
iina  fides^  unum  baptisma,  ciijus  ablutio  nuUa  itc- 
ratione  tenieranda  est,  sed,  nt  dixinitis,  sofa  saixti- 
ficaiio  sancti  Spirilns  iuvocanda  est,  ul  qiiod  :ib  h:r- 
reticis  nemo  accipit  a  cathulicis  sacerdotibus  coii- 
sequatur. 

IX  Pars.  Graliaii.  Sed  notandum  est^  quod  ha^re- 
tici^  ut  Ariani  et  Sabeliiani,  quorum  alii  inirqnnlittt^ 


dare,  nechabereposse,qniaiiou  nialignis,  sed  bonis  ^  ^^"•^  «'"  indiscretionem  personarum  confitebantur^ 


fiiiis  dictiini  cst  "•  :  Si  cui  dimiseritis  peccata^  di- 
mitiuntur  •••  Vi,  «*  cui  tenueritis,  tenebuntur;  patel 
ergo  hxreticos  lantum  dare  vel  accipere  sacra^r 
mentuin  baptisnii,  el  non  dare  remissioneiu  pecca- 
loruin, 

C.  ILIX.  De  eadem. 

|dL*iu  in  sermone  XI  de  verbis  Domini.tie  blaMokemim 

in  Spiritum  sanctum  ^  **\ 

Corporalia  sacramcota,  quse  portanl  el  celebrant 

ciiain  segregaii  ab  unitate  corporis  Cbristiy  formaiu 

possunt  exbibere  ••*  pictaiis.  Virtus  vero  *pietatis* 


baptisma  non  in  forma  ecclesia^,  sed  suaa  perversi- 
tatis  ministrabaut.  §  1.  De  his  speciaiiter  Amhro- 
sius  locutus  est^  dicens  :  Non  sanat  baptisinus 
perfidorum,  etc,  sed  etiam^  ut  rebaptizentur  et 
reordiiuntur,  iu  Concilio  Nicxno^^,  r.  19  statHtum 
ett : 

G.  LIL  BebaptixentuT  et  reordiuentur  qui  de  Paulia^ 

nistis  et  Cataphrygis  ad  ecciesiam  redeuut, 

Si  quis  conriigerit  ad  ecclesiam  catholicain  de  Paq- 

lianistis  et  Calapbrygis  p,  siatutum  esi  •••,  rcbaptl* 

zari  eos  omnino  debere.  Si  qui  vero  clerici  eiant 


NOTATION£S  CORRECTORUM. 


C.  XLVII.  t  Ut  $i  cujus:  Verba  hxc  usque  ad  vers^ 
Item,  in  vulgalis  B  Augustini  codicibus,  eo  loco  iiou 
leguntur,  neqiie  npud  ceteros  coltectoreH« 

C.  XLVIII.  n  Sed  quia  aliud :  llinc  ns(|tie  ad  finem 
rerbis  B.  Augusiiiii  in  suiiiinatn  rcdactis  sentcnlia 
tamen  manet  incohiinis.  hiieger  locus  habetur  d« 
coiis.  disl.  4,  Quomodot  §  ZVoit  ob  aliud, 

C.  XLIX.  ^  In  aliquot  vestosiis  codicibus  hoc  et 
sequens  cajput  sunl  conjiincla  superiori. 

C.  L.  ^  Polluit :  Hocusque  Ambrosius.  Sed  Alge- 
rus  libro  3,  c.  I,  referens  hunc  locum,  addit  usque 


ad  vers.  approximatur^  ac  deindn  c.  15,  rilans  eiiain 
^  euiidero  libruui  B.  Ambrosii,  adjungit  reliqua  htijus 
cnpilis  usqiie  ad  fineiii. 

C.  LIL  P  Cataphrygis  :  Legitur  hspc  diclio  in  prisca 
versione,  qtia^  est  iii  variis  exeinplaribiis  collectionis 
Isidori  iinpressis,  ac  nianuscriplis.  sed  iion  chi  iii 
canoiie  graeco,  neque  in  versione  Dioiiysii,  uiii  uiiis 
recentioribus.  Quod  aulein  et  isli  bapiizaiidi  sini, 
tradituin  est  in  coiicilio  Laodiceno  c.  8,  iii  syiKKlo 
VII,  seu  Nicaena  II,  c.  7,  et  infra  de  cons.  dist.  4,  c. 
Ili  toero,  quod  est  Gregorii. 


QOiBST.  LC.  XLV1I.  «^*  add.:  re/tgioiiucfifiii/artfr:  Edd.  coll.o.  e«Ans.  •••apud  Bdlim.  operarum  vilio  in- 
leger  fere  versus  excidit. — *  Ancior  inveijtus  esi  Algerus  Scholasticus  in  libro  de  niiseiicordia  et  jn- 
•litia  p.  3.  •••  add.  :e<  indiwiducB :  Ed.  Bas.  =  P.  VIII.  C.  XLVlll.  ••'  Joan.  c.  20,  25.  •••  dimittentur  :  Ed. 
Bas.=:C.  XLIX.  ••*  Scmu.  71,  c.  19.  Ed.  Maur.  ••■  habere  :  Edd.  coll.  o.  =  C-  L.  ••«Algenis  iii  libro  dc 
misericordiaeljustiiia.l.  3,c.l7.  ••*  approximabunt :  Edd.coll.  o.  •••  Uom.  c.  U,  v.  23=C.  Ll.  •••  £p.  195 
fscr.  A.  458).  Ed.  Baller.— Coll.  Ir.  p.  p.  1,  I.  43,  c.  33.  Ans.  I.  9,  c.  36.  Polyc.  I.  5,  t.  10.  •»•  ma^ 
nus  :  Edd.  coll.  o.  —  Coll.  Hisp.  •»*  cf.  infr.  c.  57.  •'•  add.  •  in  :  Edd.  cclK  o.—  Coll.  llisp.  ••»  Ephes, 
C  i,  V.  6.    ••*  Deus  :  Edd.  coL  o.  =  C.  LIl.-P.  IX.    «=»  hab.  A.  323.    •*•  sit :  Coll.  Uisp. 


505 


DECRETI  PARS  SECU.NOA.  C.AUSA  l.  QU^EST.  f. 


m 


apiul  cos,  siqiuilem  inculpail  fueiiiil  el  irreprchcn-  A  C.  LVI.  hfirma  9unt  dona,  quof  prwier  unHatem 

ecctesm  habenlur, 

Itleni  traciaiu  Xlll  ad  c,  3  Joaunis, 

Tencamus,  fratrcs  inei,  unilalein.  Pneicr  uniia* 

lcm  el  qui  facll  iniracula  nihil  esl;  in  unilale  'enim* 

erat  popnlus  Israel,  cl  non  faciebat  iniracul:! ;  prai- 

ler  nnilatem  cranl  raagi  Pharaonis  *^«,  el  faciehanl 

fiimilia  Moysi.  Populus  Uracl,  nt  Jixi,  non  f:u:iehai 

miracula.  Qui  erant  saivi  *^^  apud  Deiiin,  qui  fa^ 

ciebant»  an  qui  non  facicbant?  Petrus  *^^  nposlolus 

resuscitavit  mortnum.  Simon  roagus  fecit  muila. 

Erant  'ibi*  mulll  *"  Chrisliani,  qui  non  poiorani 

Xacere  nec  quod  faciebat  Peirus,  nec  qiioii  faciehat 

Siinon.  Sed  unde  "»  gaudebanl?  quia  "*  nomina 

eorum  erant  scripia  in  coelo. 

B  C.  LVII.  Baplii  ma  semel  iradilum  non    e$t  rette" 

randum» 

Jtem  Leo  ad  Nicetam  Kpiscopum ,  epi$t,  LXXVJJ, 
ai.  LXXJX,  c.  7  »". 

Hanc  regulam,  "ul  scitis,*  servandam  •"  omnihus 
ecclesiis  prsedicamns,  ut  lavacrum  semel  liiiiniii 
nulla  ileratione  violelur,  dicente  Aposiolo  "* :  Lnu$ 
Dominus  "*',  una  fides,  unum  baptisma,  cnjus  ahhilio 
nulla  iteraiione  temeranda  est,  sed,  ^it  dixiinns,* 
fiola  sanctificatio  sancli  Spiritus  invocanda  *est*,  ut 
qiiod  ab  hasreiicis  nemo  accipit  a  catholicis  sacer 
dolibus  consequatnr. 

X  Pars.  Gratian.  Nemo  in  heere»i  vet  sclmmate 
constitutus  inteUigmdus  esi,  Ceterum^si  cnmfideiin' 
tegritate  et  animi  puritate  de  manu  ha^reiicorum  in 


sihiles,  rebaplizandi  sunt  *^^,  et  rursns  etiam  ab 
episcopo  "•  ecciesi;B  caiholicus  ordinentur.  Si  vero 
examinali  minus  fucrint  apli  deprehensi,  deponi  eos 
oporlcl.  Siniiliter  'autem  H  circa  diaconos  <i,  et  de 
oHniibus,  qui  in  eodeiii  clero  inveniunlur,  cadem 
fornia  servabilur. 

C.  Lni.  De  eodem. 

Jtcm  Innocentius  ad   Eplscopos  Maeedoniee.  eoisl, 

XXIl,c.B**K 

Paulianislae  In  nomine  Patris,  et  Filii,  et  Spiritus 
fi:inc:i  miniine  b:ipliza!ant,  et  *^*  Novatiani  iisdem 
freinendis  *venerandisque*  nominibus  baptizabant, 
nec  itpiid  isios  de  nnitale  potestatis  divino;,  hoc  est 
Palns,  Piiii  ei  S[)intns  sancli^  quxstio  aliquando 
nioia  '^'  osi. 

Gralian.  Alii  formam  ecclesice  in  baptiznndo  ser- 
tant,  Sed  dum  ab  eis  baplizanturf  qui  in  ha*resi  vel 
Sihismate  eis  communicant ,  saeramentum  quidem 
taptismi  ab  eis  accipinnt ,  virtulem  vero  non  eonse" 
quuntury  quam  sine  fidc  nullus  consequi  polest,  Unde 
de  Domino  dicitur,  quod  in  palria  sua  non  poterat 
facere  signum  propter  increduUtatem  eorum, 

Unde  Auguslinus  iract.  LXXX  ad  c.  15  Joannis,  et 
sermone  de  catactysmo^  c.  3  iiitfio ; 

C*  LIV.  Dum  veibum  accedit  ad  elemenlumf  fit  sa" 
cramentum, 

.  Detrahe  verbum  •*•,  el  quid  est  '^»  *aqua*  nisi 

aqna?  accedit  verbum  ad  eleinentum,  et  fit  sacra- 

uientum.  Et  infra  :  §  1.  Unde   isia  tanta  virtus 


•quaB,  ul  corpus  langat  el  cor  abliial,  nisi  faciente  c  forma  ecclesia  aliquis  baptisma  acceperit,  lunc  fm- 

ptetur  itlud  Augustini  '*' :  Per  Inpideuin  ciiiialen 
aqua  transitad  areolas.  Et  iterum:  Spiritnalis  virins 
sncramcnti,  etc. 

•  C.  LVin.  Eliam  per  malos  boni  cotliguntnr. 

Idem  [Aiij^ustinnsl  sermone  Xlsie  verbh  Domini,  de 
btasphemia  in  Spiritum  sancium  "^. 

Spiritus  sanctus  in  sancta  ecclesia  ettain  iijtlo 
leinpore,  quo  velnt  graniHn  •■•  euin  palea  Intura- 
tur"*,  sic  operatur,  ut  nullius  veram  confessionctn 
aspernetur,  nullius  simulalione  fallalur,  alque  ila 
reprobos  fugiat,  ut  eiiam  per  eoruin  minisicriuRi 
probos  colligat. 

Gratian.  Ecce  quando  ab  hoirelicis  baplisma  cum 

sua  virtute  accipitur,cujus  tam  necessaria  Qdministru' 

D  tio  est^  ut  nec  etiam  a  paganis  daium  possit  reiteruri. 


verbo?  non  quia  diciiur,  sed  quia  creditur.  Nani  et 
in  ipso  verbo  aiiud  est  sonns  iransiens,  aliud  virlus 
inanens. 

Graiian.  De  his  elinm,  qui  in  hteresi  vel  schismate 
bantizanlnr,  scribit  Angnstinus  *^^  /f6ra  de  fide^  ad 
Petrum  Diaconum^  c.  36  dicens  : 

C.  LV.   Extra   ecclesiam  baptizali  perniciem  sibi 
cnmulantf  si  ad  eeclesiam  non  redierint, 

Firmissime  lene  et  uullatenus  dubites,  e&tra  ec- 
clesiam  baplizalis,  si  ad  ecclesiam  non  rediieriiil, 
b^iptismo  cunmlari  perniciem.  Tanlum  eniin  valet 
ecclesiasiicae  societ;itis  coinmunio  '^*  ad  salutem,  xi% 
baptisnio  non  sulvetur  cui  non  ibi  datur,  ubi  oportel 
ut  delur. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

<i  Diaconos  :  GrnBce  est :  nif>t  rfiv  ^taxovc^crwy,  xal      diaconissis^  et  de  his  omnino,  qui  in  canone  connu^ 
olaic  iftpi  T»v  sy  tw  xavove  i^sTa^o/jiiyov ;  id  est :  De      meranlur. 


QcMsr.  I.  C.  LII.  •»'  snnt,  et  :  desiil.  Ib  "•  add. :  cfl//io/ico  :  Ed.  Bas.  t=  C.  IJ  I.  ••  scr.  A. 
^14.  **•  verha  :  et  ^  baptizabant  :  desiderantur  in  CoU.  Hisp.  «^»  commota  :  Edd.  c<il!.  o.  ==  L.  LIV. 
«♦•  add. :  ab  aqua :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  •*•  erii :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LV.  «**  Lihniin  isliim  An^ 
^iiftliiH  itnn  AfifiP.  &Afl  url  ITiilflrAniiiim  nAriiiiprf»  inAniii^riint  Mauriui  in  Ed.  ooeruni  AnsiiKtini.        ^   uniias  : 


W!  DECUETl  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  I.  QUJCST.  U  KOS 

Vndt  lii  eecl€ua$ika  huiorta^^  Ugitur.quod  Alexan-  ^  conumiiiaU  enint  iii  coiispectu  mco.  Qnamvls  enim 
der  epi$€opu$  Alexandfia^quum  Petri  Hariyrit  golen-      sancti  vtdeantnr  specie  sni  qiiae  offcrnnlnr  *  a  tali- 
nia  celebrarel,  pottexpleta  miuarum  sacramentavidit      bus  *,  tamen.qnia  tacta  '**  dunt  abco,  qni  pollutaa 
super  oram  maris  puerorum  ludum^  imitantlum,  ut      in  animaest,  oninia  pollucntiir. 
fieri  solet,  episcopum,  et  gerentmm  ea^  qum  inecclesia  C.  LXltl.  De  eodem, 

gen  mos  est.  Mox  eos  ad  se  perduci  jubet,  et  quid         hlem  Hicronjmus  in  Amos  Proplieiam^  e,  5  ■«». 
efi^unt  percun$^atur,  Illi  rei  ordinem  pandunt.bapti'         Oilit  Dens  sacrificia  b«rcticorum  ei  ,i  se  projicit^ 
zalQs  a  se  esse  quosdam  catechumenos  confitentur  per      et  qiiotiesciiiiqno  suli  "•  noinine  Domini  rnerint  "* 
Athanasiumpuerum.quiiliisfueratepiscopus  simula"     congregati,  (leieslalnr  rcetorein  eonini  et  ciaudlt 
tus.  Ubi  ex  responsis  eorum  tidit  secundum  religionis      nares  suas. 

nostrte  ritum  cuneta  consiare^  statuit  Hlis^   quibus  G.  LXII.  De  eodem. 

inlegris  interrogaiionibus    et   responsionibus    aqua  bieiii  in  Osea:  cap.  6. 

fnerat  infusa^  iterari  bavHsmum  non  debere,  sed  adim-  IHi  offerunt  panein  sacriJegiim,  et  daiit  cleemosy- 
plere  ea,  qum  sacerdotibus  mos  est.  nas  et  sectari  videntur  bumiiilatein.  Qu;e  ego.  si  vere 

Hine  etiam  Isidorus  ait »  "» :  fiant.bolocausla  interprelor.  Quum  autem  scientiam 

€.  LiX.  De  his ,  qui  per  ignorantiam  ordinantur  an-  n  Dei  reliquerint,  rniKtra  truiicato  capite  lidei  cetera 
tequam  bapiizentur.  »  ^einbra  habere  se  jaclanl. 

Si  quls  per  fgnoRintiain  ordinalur  antequara  ba*      r  i  viv   c-     c^     .       -,  ,.      ^  . 

..  7  .     .    ,       ....  ...  C.  LXiY.  Stne  fide  et  carttale  nee  evangelium  haba* 

ptizetur.  debent  ab  eo  baptizati  iterum  baplizari.  et  tur'„ec  proiunt  aliqua  bona. 

ipse  uherius  noa  ordinetur.  Sed  Romanus  Pontirex  fjem  in  epistol.  ad  Galat.  c.  1  \v.  i  I], 

non  bominem judicat, qui  baptizat.  sed  Spiriiiim  Dei  Marcion  el  Basilides, et  ceterae  bxieticoruin  pesics 

subministrare  •"  graliam  baptismi ,  licei  paganus  non  babent  Dei  evangelium.  quia  noii  babent  Spiri- 

fiil,  qui  baptizaU  tumsanclum,biiicqnobuinaHuin  fit  evangcliuni  quod 

G.  LX.  PALEA  ■  "••  docetur.   Nec  puiomus  in  verbis  scripluranim  esse 

[Ex  Goncilio  apud  Compendium  **^.]  evangelium,  sed  iii  sensti;  non  in  superficie»  scd  ip 

c  Si  presbyter  ordinatus  deprelienderit  se  non  mednila ;  non  in  scrmonuin  roiiist  sed  ni  radice  ra* 

esse  baptizatum,  baptizetur  el  ordiqetur  iterum  ^.>  tionis. 

Gratian.  Quod  autem  cetera  saeramenla  ab  hmre-  G.  LXV.  De  eodem. 

lieis  minisirari  non  possint ,  testatur  Hieronymus  ifi  Idem  ad  cap.  5  ejusdem  epistolas  [v.  H]. 

Aggwum  Prophetam^  eap.  2  :  Vide,  quantum  bonum  sit  caritatis  "*.  Si  iia  niar« 
C.  LXI.   Non  placent  Deo  quee  n^  fc«T«iJd«  ioije- C  *y"um  fecerimus,  ul  nostras  velimus  ab  homintbiia 

runtur,  «^*  reliqnias  bonorari,  si  "^  opinionem  vulgi  sectaii- 

Sic  popuius  *  iste  bsretioorum  oranium  est  In  tes  intrepidi  sanguineni   ruderimus,  et  subsuntiam 

Gonspectu  nieo,  dicit  DominuSt  omne,  quod  recerint,  nostram  usqoe  ad  mendicitatem  propriam  dederi- 

quod  mibi  obtulerint,  vel  vota  ▼,  vel  pro  salute»  vel  mus,  buic  operi  non  tam  prcmium  quam  poeiii  de- 

pacifica,  yt\  pro  peccato»  *  vel  pro  diiecto  *,  vel  in  betnr,  ei  perfidias  magis  tormeiita  sunt  quam  coroiia 

bolocaoalam  **',  sive  ***  eleemosynas,  ^ive  jejunia  ,  vicu)ri;e. 

*  slve  victiu  conttnentiam "  et  "*'  corporis  castitaiem»  — 

NOTATIONES  CORUECTORUM. 

C.  L1X.  '  Gapnt  boc  Borcbardus  et  Ivo  citant  ex  clionc,  qiiae  est  in  toino  3  Gonoilionim  post  decreia 

dicti^c  isidori,  ex  qua  citandi  rormula  solet  judicari,  Alexaiidri  III,  et  cap.  i  de  presbyiero  uou  baptisato^ 

non  esse  propria  aiicioris  verba.  Videtur  autein  in  citatur  ex  concilio  apud  Gompeiidiuni. 

priorc  parle  vel  proponi  quaestio,  vel  lalsa  alicujus  *  lierum  :  Seqiiebattir  :  et  omnes ,  quos  prius  ba- 

opiiiio  recitari,  cui  deinde  in  posterioreparie  oppo-  pftxavif ,  quse  sunt  expuncta   quia  non  babcniur  in 

iiatur  vera  :  Sed  Romanus^  eic.  qiiae  inlVa  etiani  de  dicto  c.  1  de  presbytero  non  baptixaio,ui»(\nfi  i»<',\\i. 

consecrat.  dist.  4,  c.  Romantts,  citatur  cx  Isidoro.  ^  Yeniens^eod.  tit.ubirererturjicet  babcaiiiur  in  aliis, 

Idqiieclariiis  Ub.  5.  Capitulariumc.  A.  exponiliir  bis  locis  indicatis  *. 

vcrbis :  Si  quis  baptizatus  est  a  presbytero  non  bapti"  C.  LXI.  ^  Sic  populus:  In  originali  lcgiiur :  Sic  po* 

a/Ho,  et  sancta  Trinitasinipso  baptismo  invocata  fuit^  pulus  isie,  et  sic  gens  istOt  Judasorum  videlicei  atque 

baptizaius  est^  sicut  Sergius  Papa  dixit,  impoMone  gentilium  et  hesreiicorum  omnium^  eic. 

rero  manus  indiget.  Cregorius  Episeopus  Romanus  et  ▼  Vota  :  Ibidein  babetur  :  vel  vota  pro  salute^  sed 

Joannes  Sacellarius  sic  senserunt.  ob  glossam  noii  est  nintatuib. 

C.  LX.  •  Uacc  Palea  et  locis  indicatiSt  et  in  coile- 

QojEST.  I.  C.  LVIII.  ***  I.  10,  c.  14.  '*■  Auctor  capitis  inveniiis  est  Egbertus  Eboraceiisis,  sive  qnisqiiis 
auctor  libri  poenit.  est,  qui  iegitur  apud  Mansium  t.  ii,  p.  455.  —  Burcb.  I.  4,  c.  iOU.  Ivo  Pan.  I.  I,  e. 
97.  I>ecr.  p.  1,  c.  294.  Pelr.  Lomb.  Sent.  1.  4,  disl.  5,  pr.  Alger.  I,  1,  c.  5i.=C.  LiX.  ••«  add.  . 
credii  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LX.    '**  totum  caput  abest  ab  Ed.  Bas.    '•^  iino  ex   capilulis  Tbeodori  Cant. 

—  cr.  Capit.  1.6.  c.  95.  Burcb.  I.  4,  c.  74.  Ivo  Pau.  I.  i,  c.  96.  Decr.p.  i,  c.268.  — c.  i.  Coiiip.  i.  de 
presb.  noii  liapt.  —  c.  S,  X,  b.  t.    *  et  iti  orig.  ap.  Theo.ioruni.  =  G.  LXI.    '*•  vel  holoeauslum  :  E«l.  Arg. 

—  k/ /loiocaifsM  :  Edd.  colL  rcl.  ***pereleem.^nveperjej.:  E(L  Arg.  ^"  vel  :  £dd.  coll.  o.  •••  tra^ 
eiata  :  eaed.  =  C.  LXIl.  •••  Ans.  L  9,  c.  48  (60).  Alger.  1.  5,  c.  i2.  Dcusdedtt  p.  S.  •'•  iii  uoiiiliie  ejus  : 
Edd.  coll.  0.  "*  suni :  ea^d.  pr.  Bas«  =  G.  LX V.  •'•  eU  carilat  :  Edd.  coll.  o.  '^*  pmnibus  :  Cdd.  colL 
o»  pr.  Bas.     *''"  quin  $i ;  E  J.  Lugd.  II.  —  et  $i  :  Edd.  coll  rcl. 


509  DECRETl  PARS  6ECtiNDA.  CAUSA  I.  QUi£ST.  I.  5t0 

C.  LXTL  Hntreticorum  benedictio  maledieiio  est,    x  qiiiim  non  custodissei,  divma  sententHi  inde  mlient 


Jlem  ex  Concilio  Laoilicensi,  c.  52  *^'. 

Noii  oporiei  "*  iiaereiicorum    benedictiones  acci- 

pere,  qiioniam  magis  sunt  nialedlciiones  quain  be- 

nediciiones. 

C.  LXYII.  Neque  cum  hasrleicii^  neque  eum  echiima- 
licis  iicet  orare, 

liem  ex  Concilio  Btartini  Pa|ue,  c.  70  *^''. 
Non  Itceat  clericis  vel  laicis  *^'  ab  hsereticis  eulo- 
gias  accipere,  quia  maledictiones  sunt  magis  quain 
benedictiones,  neque  liceat  aut  cum  hxreticis,  aut 
cum  schismaticis  orare. 

C.  LXYIIL  Extra  eccletiam  non  sunt  vera  taerificia, 

ttem  Leo  ad  AnatoUum  Comtantinopolitanum  Epi-- 

scopum,  epiii,  XLVIII,  cap.  2  "». 


niorsu  leonis  in  iienere inieriit.  §  4.Et  andet***  qnts- 
quam  dicere,  aquam  ***  baptismi  salularem,  cl 
gratiain  ccelestem  coinmunem  eum  haeretlcfs  esse 
posse,  cuin  quibus  nec  terresiris  cibus,  nec  saecula- 
ris  potus  debet  esse  communis  ?  Constat  ***  aiHein 
***  olenm,  uiidebaptizati  Hnguninr,  sanciifleari,  et 
eucharistiam  fleri  apud  iilos  omnino  non  posse,  nbi 
fipes  nuila  esi  et  fldes  falsa,  ubi  omnia  pcr  menda* 
cium  geruniur.  Nam  haerelicus  simiaruin  roore,  qiia 
quuin  bomines  iion  sint,  humana  '*'  *  tamen  *  irni- 
taniur,  vult  ***  ecclcsiae  catholicae  auctoritatem  sfbt 
et  veriiaiem  vendicare,  quando  ipse  in  ecclesia  non 
sii.  Benedicit  a  Deo  maledictus  **',  vitam  polliceiur 


-  .    .     ^  .  nioriniis,   Deuin  invocat  blasphemus,  sarerdotiuio 

IM  ecdes..  De..  qn»  corpus  Chrisli  «t.  «liier  ^  »j„,i„i„„iproranus.  po..il"*aUare  sacrilegus.  AU 

'"  ha;c  omnia  accedit  et  iilud  malum,  ut  antistes 


nec  rata  snnt  sacerdotia,  necvera  sacriflcia,  nisii 

In  nosine  '"  proprietate  naturse  verus  iios  ponti* 

fei  reconciliet ,  *  verus  immaculati  agni   sanguis 

eronndet.  * 

C.  LXIX.  Impiorum  manilfus  divina  sacramenta  te 
tubducunt, 

Idem  Leoni  Augusto.  epist.  LXXIII  •■'. 
Hanireslum  est,  per  crudelissimam  insanissimam- 
quesaevitiam  *"  in  Aleiandrina  sede  omne  coelesiiuro 
sacramentorum  lumen  exsiincium.  Iniercepta  est 
sacriflcii  oblaiio,  defecit  chrismalis  sanciiflcatie,  et 
parricidalibus  manibus  iinpioruro  omnia  se  subtraxere 
inysteria. 

C.  LXX.  Sacramenta  extra  ecclesiam  ministrari  pos- 
sunt^  satutem  vero  conferrenon  possunt.  r 

Jtem  B.  Marlyr  Cyprianus  in  epistola  contra  hcBre' 
ticot  ▼▼. 
Sl  quis  ***,  inquit  de  ecelesia  hsretica  prapsum* 
tione  exierit,  a  semetipso  damnatus  est.  Cum  hu- 
Jusmodi  secundum  Apostolum,  nec  cibum  quidem 
SQinere  debemus.  Declaratur  hoc  io  libro  Regno- 
rum  *^y  ubi,  quum  homo  Dci  ad  Hieroboam  missns 
esset,  qui  *"  *  ei  *peccata  sua  exprobraret  atque 
yltionem  futuram  praediceret,pancm  ^quoqne^apud 
iMum  edere  et  aquam  bibere  veuretur  '"•  Quod 


diaboli  audeai  eucharisiiam  fncere,  quando  *'*  nec 
sanctiflcari  oblaiio  illic  possit,  ubi  Spiriins  sanctua 
non  sii,  nec  cniqiiani  Doininus  per  ejus  oratioiKS  et 
preces  prosit,  qui  Dominum  "^  ipse  violavit.  Si  enim 
•••  qui  ecclesiam  coi^^emnunt  •••  *  el  *  ethnici ,  et 
publicani  habeniur,  mulio  inagis  *  utique  *  rebelles 
ei  bostes,  falsa  altaria,  el  illiciia  sacerdotia,  et  sa- 
crificia  sacrilega,  *  et  nomina  •••  adulterala  ''^  Hih 
genles ,  inier  eibnicos  et  publicanos  necesse  est 
coniputentur,  quos  omnes  consiat  a  cariiate  atqiie 
•  ab  *  uniiate  ecclesiae  ••■  recessisse.  Ergo  '••  oninia, 
quaecunque  faciunt  baeretici,  carnalia  suni,  et  ina- 
nia,et  falsa,  ita  ••^  ut  nihil  eorum,  quae  illi  gesserlnt, 
a  nobis  probari  debeat.  Non  •••  staiim  suscipienda 
sunt  et  assumenda  quae  jactaniur  in  Cbrisii  nomine, 
sed  quae  geruiHur  in  Cbrisii  veritate.  Quoino<lo  ••• 
enim  perflcere  ••'  qnae  agunt  aut  iropetrare  aliquid 
illicitis  conatibus  de  Deo  poHSunt,  qui  contra  Deuni 
quod  eis  non  iicet  inoliuntur?  |  2«  Quare,qui  lisr«- 
liciset  scbismaticis  patroelnantur,  censura  ^divina  in 
eornm  probantur  facinore  el  peBnis  non  soluin  duoes 
et  auctores,  sed  etiam  participes  desiinari,  nisi  se  a 
communione  nialorum  separaverint,  praecipieuie  pe»r 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  LXX.  ▼^Caput  hoc  collectuni  estex.vanis  locis  tutari  baplismo  posse,  ubi  eonstet  bapti%antem  baptin 
epislolarom  B.  Cypriani  et  concilii  ab  ipso  habiii,  xandi  ticentiam  non  habere ;  atque  ut  magis  inieUigi 
interdnm  iinmuiaiis  et  in  sunimam  redaclis,  quse  in  posset^  contra  ejusmodi  audaciam  qutu  sU  censura 
margine  sunt  indicaia.  divina,  invenimutin  tali  facinore  non  solum  dueea  ei 

X  Censura  :  In  episiola  ipsa  sic  habeiur :  Frustra      auetoreSf  sed  et  participes  poiuis  dettinari^  eic. 
comendunt  baptixari  et  sanctificari  ittic  aliquem  sa-  ^ 


QOiEST.  L  C.  LXVf.  •"  hab.  inier  A.  547  et  581.  —  Burch.  I.  5,  c.  259.  Ivo  Decr.  p.  5,  c,  200. 
n*  oporteret  ;  Ed.  Lngd.  IL  =  C.  LXVll.  •"  c.  52  et  58  conc.  Laod.  ex  interpr.  Martim  l)ra«. 
•»«add.  :  cfl</io/ici«  ;  oiig.  =  C.  LXVIIL  «^^  Ep.  8!  (scr.  A.  451).  Ed.  Baller. -- Ivo  Decr. 
ex  Lanfranco  in  \\b.  de  eucbarisiia.  •••  sute  :  Edd.  coll.  o.=C.LXIX.  •••Ep.  156  (scr.  A.457). 
— Ans.  I.  9,  «.  40  (52).  ••••m^niflm  ;  Ans.  =  LXX.  «••  Prior  capitls  pars  excerpta  esi  ex  Cypriani  ep.  ad 
Magnnm.  z;=C,  LXX.  ••^  Kegum  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  cf.  5  Reg.  c.  i5.  »••  quod  :  Edd.  Lugdd.  M, 
jn.    ••*  vrohibitus  est  :  Edd.  coll.  o.     ••^  An  debet :  caed.    «••  taeramentum  talutare  :  eaed.         ex  cp^ 


p.  2,  c.  9, 
Ed.Baller. 


ergo :  Ed«  Bas. 


Jaiiiiarinin  (ep.  70  ed.  Baluz.).  —  Eadem   fere  leguntnr  in  conc.  Carlh.  h.  A.  256.    ••• 

••*  formam  humanam  :  Edd.  coll.  o.      ■••  vultum  -^et  auctor.  —  vendieat,  quum  :  Edd.  coll. 

sit  maledictus  :  Edd.  coll.  o.    »•*  componit  altare  :  Ed.  Bas.  —  miintti  ponit  ante  altare  :  Edd.  rcl.    ■'•  ex 

ep.  ad  Epicteium  (ep.  64  Ed.  Balnz).    «••  ^ttwm  nec  sacnficari :  Edd.  coll.  o.    ••^  Deum  :  eaed.    "•  ex 

rocmoraia  ep.  ad  Magnum.    •••  violant :  Edd.  coll.  o.    •••  omnia  :  eaed.    ••'  adutterina  :  e«d.--  Bobm^ 

■•«  add. :  cathalicm  :  eaed.    •••  verba  Nemesiani  ex  eod.  conc.    ••*  ex  dicU  ep.  ad  Januaiium.    »••  cx  cjf^ 

ad  Jubaianum.    ••^cx  dicia  ep.  ad  Magnum.    ••'  perf,  aliqua^  quw  aguntur  :  Ed.  Bas. 


Sil  DECRETI  PARS  SECURDA.  CALSA  h  QM£S1,  \.  l\% 

Moyseii  Domioe,  '  »c  diccme  '  »*■  :  Separamim  a  A  pcrfieiliji)  »»,  iicc  Spiriliini  »;\ncf um  ros  babere  t\ 


ttibernacuih  hominum  ittoyum  dttrizsimorumtet  nolite 

tange^e   ab  ***  omuibus^quat  stiut  eis  ***,  ne  simul 

pereatie  iupeeeatie  eorum*  El  quoil  comminalus  per 

iloyscn  Doininus  fueral  iniplevit,  ut,  quisqiie  '^^  se 

a  Chore,  ftDallian,elAbiroii  non  sefiarasscl,  poBnnt 

8l«itim  pro  impia  coinmunione  persolveret  *^*.  Slcut 

eiiam  pci  Osee  proplietain  Spiriius  sanctus  con- 

teslatur  '^'  cl  dicil  :  Sacrificia  eorum  tanquam  panie 

luctue ;  omneSf  qui  mauducanl  ea ,  contaminabuniur ; 

docens  sciJicet  et  oslendens  oiiines  otnuino  cum  aii- 

cioribiis  **^  supplicio  conjungi,  qui  rueriiit  eorum 

pcccnlo  contaminaii. 

€•  LXXI.  Vera  tuerificia  non  ni$i  in  fide  ecclesice 
celebrantur. 


illo  baptismate  illisquc  mysicriis  *"  arljiliainur,  qiio* 
niam,  quuni  a  calliolica  fiilc  coniin  auclorcs  dcscis-. 
cerent,  pcrfeclionein  Spirilns,  quain  "» acceperant, 
amiserunt,  nex  dareejus  plcnitudincni  possuiii,  qii:c 
maxime  in  ordinationibns  operdur,  quainperiin- 
pietatis  su»  perndiani  *  polius,  quam  per  fidein  "^ 

*  dixerim  %  perdidcrunl.  Proplor  ""  quod  fieri  non 
potcst,  uteorum  proranos  sacerdotes  dignos  Clirisii 
bonoribus  arbilremur,  quonim  lai<!Os  imperrccios« 
Ut  dixl,  ad  sancti  Spiritus  percipiendam  gratiain 
cum  poenitentiac  imagine  recipimus^  Item  *'*  :  $  i^. 

*  Si,  ut  •  legitur  •"  :  Qui  tetigerit  *  immundum  im-^ 
fnundut  erit^  qnomodo-el  Iribuetur  quod  inundilia 
***  ac  puritas  consuevit  accifiere?  Et  {nfra 


Jtem  Aiigusllnus  lib.  Senteniinrum  [per  Protperum  B  Qu|  paniceps  effeclus  "*  est  damnati,  quomodo  de- 


Aqvitanicum    Episcopum    Heg.    cotlectarnm]    c. 

<5«»: 

Extra  catliolicam  ecclesinni   non  est   Iucuh  vcrt 
saeriflcii. 

item  Gregorins  in  III  lib.  Diaiog,  cap.  ol  nit   de 
Ermigildo  •"  Rege  Leovigili  filio  ; 

C.  LXXil.  De  manu  haireticorum  communio  non  est 
recivienda. 
Siiperveniente  •'*  paschalis  rcsiiviiaiis  die  inicm' 
posu-e  nociis  silentioad  eum  pcrfidus  paier  Arianuiii 
episcopum  misil,  niex  ejusmanu  sacriIog:c  conse- 
cniiloiiis  communionem  percipeiet,  ntque  per  lioc 
ad  palris  grnilam  redire  mereretiir.  Sed  vir  Deo 
do(!i  lis    Ariano    episcopo   vcnionti   exprohrnvit  iit 


bcat  bonorem  accipere,  Invenire  iion  possiim  ••*. 

Gratian.  E»eo  autem^quod  manus  imposilio  i;erari 
prascipitur^  tacramentum  non  esse  ostenditur. 
Vnde  Aueustinus  lib.  III  de  baptismo  contra  Dona^ 

tistas,  €,  48  »«  : 

C.   LXXIV.  Manus  impositio  non   est  sacramenii 

iteratio. 

Maous  impositio  non,  sicut  bapilsmus,  ropetl 
non  potest.  Quid  enim  est  aliud,  nisi  oratio  supcrho- 
inlnem? 

Gratlan^  0««"«  ^^9^  Innocenlius  solum  baptismc 

hareticis  ratum  esse  permittat  :quum  Gregorias  sucrl- 

legamvocel  consecrationem  Arianorum  :  quumCy' 

^ ...  prianut  qucecunque  ab  hcBreticit  fiunt  carnatia,  et 

deb...t,  cj..sq..e  a «e pcrfid.am  .l.gn.s ..■cr.pauo,,.!)...  ^  ^^^.^    ^^  ^^,^^  .^^.^^^  . ^^^^  «,•„,„„«„,  „„,„;„  . 

quce  ab  eit  offeruntur  contaminala  in  coutpectn  Dei 


rrpulit. 

C,  LXXIII.  Sacerdoles  hwretiforum  Chritti  honoribut 
non  habentur  digni. 

Item  Innocentius  ad  Alexandrum  Episcopum.  eplst, 
XVIIi,  e.  5  •*•. 

Ailanos  pr»terea  eeierasque  hujosmodi  pesies  7, 
qula  eonim  laicos  conversos  ad  Dominum  sub  iina- 
gitie  poenlteiula^  ac  sancti  Spiritus  saiictificatione 
per  manus  Itnposiiionem  susclpimus,  non  videiur  '^* 
clericos  eoriiiii  cnin  sacerdotii  aut  ministeiii  ciijus* 
piani  suscipi  •*•  debere  dignitate.  Quoniain  quibus 
sotum  bnpiisuium  ratum  essc  pernitttiinus  (quod 
utiqiie  in  nomine  Patris,  et  Fllii,  et  Spiritus  s;incti 


asserat;  quum  Leo  extra  ecclesiam  nec  rata  sacerJo^ 
Ifa,  nec  vera  sacrifieiaessetetletur:  patetquod  saera- 
menta  eccletiastica  prater  baplisma  (ut  tupra  dictum 
4St)  ab  heefeticitministrarinonpotsunt. 

item  objicitur  iltud  Hieronyml  advertut  LucifeTia" 
nof^^^K 
C.  LXXV.  Qui  ffi  baptimo  tanelut  eu  ad  attare 

peccator  non  eril. 
Sicut  Chrislus  est  [qui  bapliiat,  ila  Chrisuis  »•■ 
est  qiii  sanciificat.  Unde  oro  te,  ut  aut  Bacrilicandi 
licentiani  ei  trlbuas,  cujus  baptisma  probas  ^^m^ 


NOTATIONES  GORaECTORUM. 

€.  LXXIIL  T  Pestes :  Anlea  sequebatur  :  detesta-^  D  catis  scriplur»  locis. 

niiir,  quotl  esl  sublntniii,  qula  neqiie  esl  in  veiustis  a  LXXV.  •  lnitinm  hiijns  capilis  usqnc  nd  vors. 

coiUtibus,  noque  iii  ipsa  epislola,  nwiue  apiid  Ansel-  Ofo  te,  iion  est  eo  lo^o  apud  B.  Hierouyinuin.  hst 

inuni.  aut  in  Panormia  habeiur.  lameu  apud  Algerum,  lib.3,  c.  10,  npud  qiiein  ef.am 

«  Qui  tetiQcrit  :  In  eplstola  est  :  quod  tetigerit  im-  nonnulla  verba  ex  iis,  qiiae  soquuiitur  Hhlcm  iiiodo 

mHndus,  sedob  glossani  non  est  mulalum,  atqiie  habentiir  apud  Cratianum,  licet  apiid  B.  Ilicrony- 

bu«us  etiain  lectionis  senientia  babetur  lisdeoi  indi*  mum  aLlter  leguntur. 


QlJjJST.  I.  C.  LXX.  •••  Num.  c.  16,  v.  i6.  •••  del  Edd.  coll.  o.  •«•  m  eis :  eacd.  •"  qmsquis  :  eT.U 
•••  tolteret :  ead.  »»  testatur  dicens :  ead.  -  cf,  Os.  c.  9,  v.  i.  •»;  ^^^- j!^^^ortbus:exd.  ==  C.  LXXf. 
•"  Lilier  Iste  apocryplius  cst.  •'•leg.  :  llerminigildo.ei  postea  :  Leuvmldt  =  C.  LXXIL  ^^- *--2*' 
q.  ^,  c.  4i.  -  DVusJedit  p.  2.  =  C.  LXXIIL  •"  scr.  c.  A.  415.  -  Ans.  1.  9.  c.  18  (17).  Ivo  Pan.  I.  5. 
c.  m.  •••  videmur  —  suscipiendi  etse  :  Edd.  coll.  o.  •"  susctpere  :  Co  I.  Hisp.  —  Aiis.  •"  Pf^"?*' J^i! 
Edd.  coll.  o.    »••  miuisterus  :  cacd.  •"  qui :  etcd.    ••^  add. :  Domini  :  exd.   •••  Quomodo  fiert  potesi  .  ColW 


III 


cf.  fupra  c.  18. 


■i7 


Edd.  coll.  0.    •^*  factns  :  erc«i.  •"  postumus 
1. 10.  =  C.  LXXV      •»  A'gi  r.  I.  5.  c.  tS.      »• 
coll.  0« 


Niini   f.  19  v  iJ.    »••  fliii  iminttni/i/ifl«  et  spurcitias  consncvit  acctpere  : 
'•p"m;ii,  •  e*d.=  C.LXXIV,    -  Ans.  I.  J»,  c.  ^\  (31).  INdyc.  I  5, 


fpte 


Edd,  coll.  0.  —  hic  :  Alg.      ••*  appnbas    :.  Edd. 


UIS  DECRETl  PAIIS  SECUNDA 

reprobes  eju.-?  b:i|ilisn)a,  qiiom  non  pulas  csse  sacer-  A 
dotein.  Neqiie  eniin  potesl  fieri  ul,  qui  in  bapiismo 
sancliisest  sil  ad  allare  peccator. 

Gralian.  Sed  •"  hoc  de  peccalore^  tantum  catlio- 
lico,  non  de  hccreiko  intelligendum  esl,  Quicquid 
enim  cum  fide  catholica  pro  officio  tuo  facit  Ucet 
indignu9,  tamen  divina  gralia  cooperante  ratum  esse 
creditur.  Aiioquin  si  hmrelicis  dictum  int§Uigeretur^ 
ipse  sibi  conirarius  esset,  quum  dical  ad  c.  5  Amos  : 
Sacilficia  eorumodit  DoniiuuSi  Et  aUbi  inpersona 
Domini  "• : 

C    LXXVl.  Benediclionibus   nareticorum  Deus 
maledicit. 

Maledicam  ^  benedictionibus  vestris  '*'  :  hoc  cst 
qitiequida  vobis  benediceiur  •••  a  "•  nieerit  niale- 
dicliiin.  B 

XI  Pars.    Gralian.   Iloe  ergo   inteUigendnm    d^ 

lucteticQt  illud  autem  adversus  Lucifetianos  de  eccle- 

iiaUico  peccatore,  De  quo  Augustinus <l  ail  inUbro 

dt  corpore  Domini  •*• : 

C.  LXXVII.  Boni  et  maU  saccrdotes  wque  corpus 
Christi  conficiuntt 

Inira  catbolicam  ecclesiaui  in  inysterio  •^'  corpo- 

ris  et  saiiguiiiis  Doiniiii  iiiljil  a  bono  majus,  nihil  a 

malo  minus  perlieitur  sacerdote^  quia  non  In  roerita 

consccratiiis  •^•,  sed  in  verboperlicilur  crealoriset 

virtuie  Spiritus  sancti.  Et  infra  :  Si  eniin  in  nierilo 

esset  saeerdotis,  nequaquamadCiirislum  periineret. 

Nuiic  autem  sicut  ipse  •^*  cst  qiii  baptizat,   ita  ipse 

estqui  per  Spiriluin    sanclum   lianc  suain    effictt 

carnem  et  transfundil  in  tanguineni.  Crcdendum  • 


.  CAUSA  L  QUiCST,  L  514 

est  eiiiin,  quod  in  verbis  Chrlsti  .^ncr.iinc:itu  conr:- 
ciantur.  Ciijus  priusciennlur  iinpeno,  cjus  utique 
verbo  recreantur  ad  melius. 

C.  LXXVIII.  De  eodem. 

Jtem  Auguslinus  UL.  II  conlra  epistolam  Parmenii^ 

wi,  c.  lOf. 

Omnia  sacramenta  quum  obsint  indigne  tracian- 
tibus,  prosunt  lanieii  per  oos  digiie  sumculibus, 
sic.ut  et  verbum  Dei  '^*.  Uiide  dicliim  csl  ••■ :  Quce 
dicunt  facite,  qua:  autem  faciunt  facere  uoUle. 

C.  LXXIX'.  Dejis  qui  sancUs'  male  ufuntur. 
Idcm  in  psabnum  CIII^  vers.  Qui  tcgis  •^•« 

Proplietavit  *ei*  Saulinalus  rex,  *et  tiiuc  prophe- 
tavi//  qiium^^*  David  sane.um  perseqiiereliir.  Ei 
infrn  :  Non  ergo  se  jactent  qui  forte  siiie  caritate 
habuerint  '^^  *boc*  munus  Dei  sanciuroy  sed  videant, 
qualeni  rationem  habitu«*i  sunt  cum  Deo,  quisanctin 
non  sancie  utunlur.  Ex  his  erunt.  qui  dicturi  &unt*a 
Ju  nomine  tuo  prophetabimns.  Non**  illis  diceiur  : 
Alentimini,  sed  dicetur  :  ^on  novi  vos^  etc^ 

Gratian    Spiritum  er^o   prophetiof   dieendi   $unt 

habuidse^  non  meritum. 

C.  LXXX.   Quisque  non  lam  sanctificniur  ex  hostiis^ 
quam  pro  ptccaio  poUuitur, 

Item  llieronymus  in  cap.  2  Agga'i  *  •*•. 
O"'*  propliela^»»,  qui  in  allari  lanlum  exstruclo 
et  domo  mea  dirula  hosiius  iuihi  oiTers  in  allari ,  et 
victiniis  ejiis  sanclincari  tc  piilas,  scilo,  qiiouiani 
sancium  quidein  esl  qiiod  oOertur  in  aliari,  8t:d  uon 
tain  sanclificaris  ex  hosl6i8,  quain  cx"*  mortuifr 
operibus  poiiueris. 


NOTx\TIONES  CORRECTORUM. 


i>  Peccalore  :  B.  Ilieronymus  eo  loco  argiiiiieiiia- 
iir,  ul  ^oknt  dialecliiidicere,  ad  hominciu,^  iiei|ue 
id  agil,  ut  conslituat  ac  sanciat  aliqiiid,  sed  laii- 
tuui,  ut  adversarium  modestuin  reddal.  Naiii  post^ 
cpiam  illum  eo  adduxit,  ut  se  iioii  aniplius  advcrsa- 
riuin,  sed  (iiscipiilum  profitealur,  tuiic  verissiiiiaui 
ei  raiioiiem  exponil,  cur  ecclesia  episcopos  recipiat 
qui  In  Arijnineusi  conciiio  iiiipnidciites  ba:reticis 
coiisenseraul. 

C.  LXXVl.  e  fiaic  sunt  in  glossa  interlincari  ad 
euni  Malachiae  locum  ex  llieronynio. 

C.  LXXVII.  d  Aii^«/tn«f :  Caput  hoc  etiam  ab 
Algerolih.  5,  cap.  8,  citaiur  ex  Augusiiiio  iu  lihro 
de  corpore  Domini  :  sed  Possidius  iii  indiculo 
operuni  B.  Augustini  nullnin  hujns  libri  mentio- 
iiem  fncit,  et  ad  verbum  (excepto  ulliaio  versiculo) 
liscG  leguntur  in  libro  Paschasti  abbatis  de  corpore 
et  satigiiine  Domiiii,  cap.  i2,  ex  quo  eliam  fibro 
hunt  c.  /lerafur,  cumseqq.,  iiifra  de  consecrat.disl.  2. 

•  Credendum  :  llaDc  eodem  modo  leguntur  apud 
Algerum.  Sed  Paschasii  verba  c.  15,  ha^c  suiit : 
Cujus  ergo   potentia  creata  sunt  priuSf  ejus  utique 


C  verbo  ad  melins  recreantur^  quia  nemo  ereator  aUeu" 
jus  rei  aut  recreator  nisi  unus  Deus  cathoUce  prwdh' 
catur,  Propterea  venietidum  est  ad  verba  Christi^ 
et  credetidum,  quod  in  ejusdem  verbis  ita  conficiantur, 
C.  LXXIX.  t  ii)  iraciitu  VII  in  cpislolain  Joati- 
nis  sunt  aliqua,  qiix  ad  sentenliam  hiijiis  capitia 
rercrri  possuiit,aique  inde  antea  cilabaiur.  Sed  ipsa 
prorsus  verbasuni  loco  iiidicalo. 

C.  LXXX.  s  Apiid  B.  Hieronymum  sic  legitur: 
0  popule,  qui  altari  lantunt  exstruclo  el  diruta  domo 
mea  hostias  mihi  o/fersin  aitari^et  victitnis  ejus  et  car- 
nibus  te  sanctificari  putas ,  scito^  non  tatn  sanciificari 
te  ex  hostiis^  quo!  templo  diruto  tibi  prodesse  nen 
poieruut,  quaiH  coniaminari  omnia  operatua  et  cuticta 
quoi  agis^  ex  eo  quoU  negUgis^  e$  tuam  magis  doiuum 
quam  meam  exstruere  conaltis  es,  Snnctutn  quidem  est 
quod  offertur  in  aUari ;  sed  non  tam  saneiificaris  ex 
hostiisf  quatn  ex  eo^  quod  in  convaUibus  habitas  et 
interes  ttiortuis  operibus,  poUueris.  In  duobus  ciiani 

0  Gratiaiii  veiuslis  codicibuslegilury  o  popule  ;  veruni 
idem  Hieronynius  coniiuuo  istacadem  per  anagogcn 
aptal  ecelcsiastieo  viro. 


QriBST.  I.  C.  LXXV.  ••»  hoc  Gratiani  dicium  ad  verbnm  legilur  ap.  Algernm^C.  LXXVI.  »•«  Algcr.  1. 1. 
••^  ;\lal:ich.'c.  ^,  v.  ft.  •»•  benedicetur  :  Alger.  —  Edd.Bas.  Lugdd.  II,  III.  •»»  per  :  Kdd.  coll.  o.  —  Alg.  =s" 
C.  LXXVtl  — P.  Xl.  »*•  Alger.  I.  I,'c.56.  •*'  ministerio  :  Edd.  Ai-g.  Bas.— Alger.  •*»  add.  :  esl :  Ed.  Bas.— 
Algi?r.  »♦»  atld.  :  Christus  ;  Edd.  colt.  o.  =C.  LXXVIIL  t  Alger.  I.  I,  c.  73.  »**  add.  :  testaiur  :  orig. 
^•*  M;itlb.  c.  ^o.  =  C.  LXXIX.  »^»  llxc  citaniur  ex  tractatu  Aiigustini  in  ep.  Joannis  ab  Algero  I.  1,  c.  58, 
ct  tn  Eld.  coll.  0.  pr.  Lugd.  111.  »^*  add.  :  etiam  :  Alg.  —  Edd.  coH.  o.  »*'  habent  :  ib.  *  add.  :  in 
judiciu  :  Edd.  coll.  o.  —  cf  Mattli.  c.  7,  v.  22.  *'  91116114  non  :  Edd.  coll.  0.  =  C.  LXXX.  »*•  Alger.  I.  ^ 
c.  59.  »»•  ahest  ab  Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  Par.  »»*  popule  :  Al^jer.  ex  orig.  »**  ex  'eo,  quod  tHtcra 
mortuis  Qooribus^  ooUueris  ;  ib. 


m  DECRETI  PARS  SBCUNDA.  CAUSA  L  QUiEST.  l  M 

C.  LXXXI.  Contra  •ptrt/iim  sanclum  verbum  diciiur^  A  ailessc  Doraiiiuiii  Jesum  invocsium  preciKMs  lattr» 

dotiini»  qui  ail  *'*  :  Ubi  *'*  fuerint  duo  vel  tres^  iki 


XI, 


quum  ex  diapenione  nuuquam  reditur. 

Item  Auguslinus  in  lib.  de  verbh  Domlni^  serm, 
circa  fin,  •". 

Ita  (il**^  Teri)um  conlra  Spirilum  sancinin,  qunm 
ex  dispersione  adcongregaiionem  nunquam  venilur, 
qux  ad  remiiienda  peccaia  accipii*"  Spiriium  san- 
luni.  Ad.quam  congregallonem  eliainsi  per  malnin 
clericum,  sed  tamen  caibolicum  miiiistnim,  repro- 
bnm  el  Qclum,  aliquis  accesscril  corde  non  nclo,  in 
ipso  Spiriius  sanctus  ^  *'*  operalur  remissionem 
peccatorum,  qui  in  sancla  ecclesia  ita  operalur,  ut 
reprobos  fugiat,  ei  tainen  per  eorum  minisierium 
probos  colligat. 

C.  LXXXil.  l^on  merhii  /i^mtnum,  $ed  virlute 

Spiritus  eancti  peecata  remitiuntur, 
Idem  ffii  eermone  de  remiuione  peccatorum  ^, 

Ul  evidenler  *boc*  osienderet  IXomintts/a  Spiritu 

iancto,  quem  donavit  fldelibus  siiis,  diniilli  peccata, 

non   meritis   hoininum,  quodain  loco  sic  ait '", 

*resur^ens  a  mortuis* :  Accipite  Spiritum  eanctum; 

et  continuo  subjeclt  :    Si  cui  dimi$eriti$  peccata^ 

dimittuntur  ei :  boc  est,  Spirilus  dimitlit,  uon  vos. 

Proinde  t  sicut  is  "*,  quem  sacerdos  lolerat  in  ec- 

clesia,  est  tamen  exira  ecclesiam,  et  exira  corpus, 

cujus  caput  est  Cbristus,  si  ei  ostiarius  non  ape- 

riieritk  >•«,  ita  non  ideo**'  extra  ecclesiam,  est  et 

non  est  de  corport,[si  quis  pasioris  praejudicio  coin- 

pellitur  foris  esse. 

C.  LXXXIll.  Dominue  non  merita  personarum^  nd 
$acerdotum  offieia  con$iderat^ 

Item  Ambrosius  de  tt«,  oiii  initiantur  mu$terii$. 
c.  5  •". 

Qnum  scripiura  *libi*  leslelur,quod  ad  Hieroboam 

preces  igiiis  descenderel  *•*  de  ccelo,  ei  nirsus  pre- 

caiite  Helia  ignis  est  niissiis,  qui   sacrificia   consu- 

Hieret,  dalur  inielligi  ^,  quod  Deus  iion  merila  per- 

sonaruin   considerat,    sed  officia    sacerdoium.  Et 

paulo   po$i  :   i   1-   Ignis    illis    visibilis    millelja- 

ttir,  ut  crcderenl :  nobis  invlsibilis  operatur,  qui 

**•  credinius.  Et  pauci$  interjeciie  :  §  2.  Crede  ergo, 


et  ego  $um. 

C.  LXXXIV.  Non  merita   eacerdotumt  ied  wirtu 
divina  eacramenta  $auctificatm 

Item  Gregorius  *  *". 
Multi  sftcularium  liominuni,  quum  pIiiS  sacerdo- 
tum  vilam  quam  suam  discUtiunl,  in  niagnuin  con- 
temtionis  tlivinonim  sacramenlorum  crinien  incur- 
runt.  Magna  enim  trabe  vulneratos  babenies  ociilos, 
eamque  negligenies  feslucam  lenueni  in  alionim 
conspiciunt  oculis,  quam   dum  incaute  fesiioaat 
avellere  ''^,  erroris  in  foveam  delabuntur,  miniis 
quidem  considerantes,   quod  non  eos  saoerdoiBm 
vita  laederet,  si  ipsi  huniiliter  bonis  sacerdotuni 
B  admonitionibus  aurem  accommodareni.  Sed  duni  liy • 
pocritarum  more  plus  illonim  famam  quam  proprinm 
vitam  vel  vitae  negligcntias  '**  dijudicant,  spernunt 
sancia  monita  et  spirilualia  dona.  Unde  Oi,  ut  non 
solum  ab  eis  dicta  respuant ,  sed  (  quod  est  de- 
terius }  divina  etiam  mysteria  conlemnant .  ot  nec 
corporis<!oromunionem  aut  sanguinis  domini  nostri 
4esu  Cbristi  eorum  ministerio  confectam  assamani, 
putantes»  lianc  minus  esse  santiflcaum«  si  iUoruin 
fiat  officio,  quorum  vita.eorum  ocuiis  videtur  igwi- 
bilis.  §  f  •  Heu  in  quam  magnum  laquenin  incidunt 
ut  diviiia  et  occulta  roysieria  pius  ab  aliis  sanctifi- 
cala  posstt  fieri  credant,  quum  uiius  idemqne  Spiri- 
tiis  sanctus  in  ecclesia  diffu8a'^*per  loturo  orbem 
terraruro  incomprehensibiliterea  mysleria  et  occnlie 
C  atque    iiivisibiliter'^^   et  opcraiido   sanctificet  ei 
benediccndo  benedicat.  §  2.  Mysteriuin  itaquc'^''*, 
fratres,  ob  boc  dicitur,  quod  secrelam  et  recondi' 
tam  habet  dispensationem  ;  sacrnicium  autem,quasi 
sacruin  factum,   quia  prece  mysiica  consecraiur 
pro  nobis  in   memoriam  dominicae  passionis.  Et 
infra:  f  3.  Sacramentum  vero  esi  in  aliqua  celebra^ 
tione,  quuin  res  gesu  ita  sii,  ut  aliquid  signiOcane 
***  intelligalor,  quod  sancte  accipiendum  est.Sunt 
autem  sacramenu:  baptisma,  chrisma»  corpusei 
NOTATIONES  CORRECTORUH. 
C.  LXXXI.  ^  Spiritu$  $anctu$  :  Hoc  loco  concise     sunl  haec  verbn.  Sed  quiim   antecedenlia  pendeant 
rcrerlur  seiiieniiaB.  Augustini.pleniusaulemsupra     ex  snperioribus,   hic   nova  incipit  periodiis  :  Aon 
ead.  c.  Spiritu$  $anclu$,  merita  pereonarum  con$idere$^  $ed  officia  eacerdotHm, 

C.  LXXXIL  *  Pfoinde:  Verbaipsa  hujus  partis     Nonnulls  aulcin  ali»  varieiaios,  el  quidem  nou 
noii  sunt  inventa  apud  B.  Auguslinuni.  Simillima  ^  mintnii  ponderis  in  inargine  suiii  indicatje. 
babeniur  apiid  Origenem  hom.    14,  ad  c.  «4  Le-  "     C.  LXXXiV.  ■  Caput  boc  colleclum  est  pariim 
vitici,  et  referuniur  iiifraii.q.  3,  c.  Quicm  a/f^ttis,      ei  senienliis  B.  Gregorii,  partim  ex  verbis  ipsis 


et  c.  Si  qui$  non  recto. 

^  Aperuerit :  Iti  nonnullis  vetustis  codicibus  lcgi- 
tnr  :  ap^riiil,  io  aiiis  :  aperiat;  ab  uno  autein  aliest 
uegatio. 

C.  LXXXIU.  ^  Datur  intetligi  :  Inoriginall   non 


BB.  Isidori  atque  Hieronymi. 

B  My$terium  tla^tie  :  Haec  usque  ad  vers.  Hoe  de 
corpore,  suni  apud  Isidoruro,  uon  tamen  eodeui 
prorsus  ordine. 


QujEST.  L  C.  LXXXI.  »»•  Ivo  Decr.  p.  %  c.  «01.  »**  dicitur  :  orig.  —  Ivo.  •»•  aecepit  :  Ivo. 
^VMd.  coll.  0.  pr.  Arc.  Nor.  •••  d.  supra  c.  58.  =  C  LXXXIL  ••*  Serm.  49.  fid.  Maur. 
—  Alger.  i.  i,  e.  66.  **•  Joan.  c.  80,  v.  2i.  ••*  apud  Algerum  h«c  sunt  iii  epiiomen  redacu.  ••* 
aperit :  £d.  Bas.  ^^  abest  ab  £d.  Bas.  =C.  LXXXUL  •"  Alger.  I.  i,  c.  67.  In  Edd.  coil.  o.'  b«e  ciUii- 
tur  ex  :  Ambroeio  de  $acramenti$.  •*•  de$cendit  :  Edd.  coll.  o.  ^^  quod  :  eaed.  exc.  Arg.  ***  Maitb. 
c.  i8,  v.  20.  •**  Ubi  $unt  —  congreqati^  ibi  $um  in  medio  eqrum  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.»  in  qua  vox  : 
congregati  desideralur.  =  C.  LXXXIV.  **^  Auclor  capilis,  quein  Investigare  non  contigil,  In  priori  parto 
usquead  {  i,  Gregorium  M.  in  Pasl.  p.  3,  adm.  5,  et  Mor.  p«  i5,  c.  16»  iniiutns  est.  •**  eveltefe  :  Ed. 
Bas.  ***  negligentiam  t  \b.  ^^  difu$u$  :  ib.  "^  operetur  et  operando  :  \b.  '^*  Isidor.  Elymoiog.  L  6» 
V.  19.    *^*  eignifioatm  rei :  Ed.  Bas.  —  eignificate  :  Edd.  rel.  *-  add. :  a(.  tigmficative  :  Sd.  Arg. 


«t7  DECRETI  PARS  SICLNDA.  CAUSA.  I.  QViEST.  I.  5f8 

sanguis  ChrUii,  qiias  ob  id  sacramenta   dicuiiuir,  A  inloendo  Cbiistuin   obliTiscunliir !   qni    et   multo 

auie  prnRdixil,    ut  legl  Dei  potiiis  oblemperctur, 


quia  sub  tegtimento  corporalium  rerum  virtiis  divina 
secretiiissalutein  eoruindein  sacramentonim  opera- 
tur.  Umle  et  a  secreiis  virtutibus  vel  sacris  sacra- 
menu  dicuniur.  Quae  ideo  fructuose  penes  ecclesiain 
liuiit»  quia  saiictus  in  ea  nianeus  Spiritus  coruin- 
ilein  sacrameniorum  latenter  opeRiiur  eiOectum. 
Cnjus  panis  et  calicis  sacramentum  grxce  euchari- 
stia  dicitur»  lallne  bona  gratiu  iiiterpretatur.  £t 
qnid  inelius  corpore  et  sanguine  Cbristi  ?  g  4.  (Jnde 
*^^  sive  per  bonos,  sivc  per  malos  minislros  iiilra 
*Dei*  ecclesiain  dispenselur,  sacramenluin  tamon 
est»  quia  Spirilus  saiiclus  mystice  illud  vivillcat, 
qui  qiiondam  apostolico  in  tenipore  visibilibus  appa- 
rebai  operibus.  Nec  bonorum  meritis'"  dispensato- 
nimamplificatur'*%nccmalorumatteniialur'^\quia  B  ^'>^'"  illos  inferiores  dicelis  scribis  et  pbarisaeis 


qiiam  imitandi  videanlur  illi,  qui  ca,  quae  dicanl, 
noii  faciunt,  et  traditorem  suum  tolerans  us<)ue  io 
finem  etiamad*'^evaiigelizandum  cum  ceteris  inisil. 
Naui  apostoli  lalem  consuetudinem  iion  babuerunt, 
nec  habendam  docuerunt. 

C.  LXXXVI.  Dteodem. 
Item  NicoIausPapal/ic/tae/i  ImperalorU  inepigt.qum 
incipit :  <  Proposuerainus  "".  i 
Non  quales  sacerdoies  Domini  sinl,  sed  quid  de 
Dotiiino  loquanlur,  est  vobis  magiiopere  praeviden' 
dum,  nec  in  vicariis  B.  Peiri  apostoli  vobis  est 
attendendum  qiii  *'*  sint,  sed  qiii  pro  correclione 
ecclesiarum,  quid  pro  salule  vestra  **^  saUganl.  Nec 


itf^iie'^*  4fui  piantal  al  atiquid^  neque  qui  rigai^  ied 
qui  incremtntum  dat  Deut  '^*.  Iloc  de  corpore  et 
•angaine  Doininl  nostri  Jesu  Cbristi,  lioc  etiani 
de  baptisroale  et  chrismate  seiitiendum  ***  e>si  ei 
lenendum  quia  virtus  divina  secretius  operatur  lu 
eis,  et*"  divina  soluinmodo  hxc  est  viruis  sive 
poiestas,  non  hiiman»  elBcaci».  Polluimus  •  itnque 
panem,  id  est  corpus  Christi,  quando  indigui  "*  ac- 
cedinius  ad  altare  et  sordidi  inunduin  sanguinem 
bibimus.  Et  infra  :  §  5.  MaledicamP,  liiquit»  bene- 
diciionibus  vestris,  hoc  esl,  iis,  quae  nunc  meis  be- 
nedictionibus  possidetis,  seu  quicquid  a  vobis  bene- 
dicitor  maledicam,  vel  quoniam^i  non  beiiedicunt 
sanciis  ex  vero  corde,veI  quia  qui  inique  agunt 
benedicuntur  ab  eis,  adulanturque  peccatoribus,  ^ 
dainmodo  divites  sinC. 

C.  LXXXV.  Nomacerdotum  vilam,  sed  qu4ie  docetU 
et  minisirant  considerare  debemus. 

Item  Fabianus  Papa  Episcopit  orieHtalibus^ 
epist.  n  »•*. 

Signincasiis  insuper  plerosque  attendere,  mullos 

in  ipsis  honoribus  ecclesia.Hiicis  non  congrueuter 

vivere  sermonibus  et  sacrameniis,  quue  per  eos  po- 

pulis  ministrantur.  Omiseros    homiiies,  qui  hos 


sedentibus  super  cathedram  Moysi,  de  quibus  Do- 
minus  praecepit,  dicens*** :  Quacunque  dixerint  vobit 
*observate  eV  facite »  secundum  opera  *vero^  eorum 
noliie  facere.  Crgo,  imperator,  cousidera***,  si  illos 
dixiiaudiendos,  qui  fcuper  catbedram  Moysi  sede- 
bant,  quanlo  poiius  *his%  qui  super  calhedrain 
Petri  resident,  esseexistimelis***  obaudiendum. 
C.  LXXXVIl.  Sacerdolum  immunditia  sucramenia 
non  poUuH. 

Item  Augustinus  contra  lileras   Petiliani,  lib,  7/, 
c.  22  *•». 

Doininus  declaravlt  in  uno  ccptu  bomiiiam  eadem 

sacramenta  sumentium ,   aliqiiorum    iinmunditiam 

muiidis  obesse  non  posse  *••.  Et  infra  f :  §  1.  Petl- 

lianus  dixit :  Aut  ••*  si  quisquam  canuina  sacer- 

dotis  memoriier  leneat,  numqnid  inde  saccrdos  esi, 

quod  ore  sacrilego  carnem  publicat  sacerdoiis?  Au- 

gusliuus  respondit :  lla  istud  dici»,  quasi  modo  qa9>» 

ramus,  qnis  sit  verus  sacerdos,  et  non  quid   sil 

verum  baptisraa.  l}t  enim  sit  quisque  verus  sacer- 

dos,  oportet,  ut  non  solo  sacramento,  sed  jusiiita 

quoque  induatur,  sicut  scriptum  est  ••^:  Saeerdote^ 

tui  induaniur  justitia.  Qui  autem  solo  sacramento 

sacerdos  est,  sicui  fuit  pontifex  Caiohas,  persecuu>r 


NOTATIONES  COURECTORUM. 


•  PoUuimus  :  Sumtum  est  ex  B.  Hieronymo  in 
commentariis  ad  cap.  1  Malachiai,  in  illis  verbis : 
Ei  dicitis^  in  quo  poltuimus^  elc. 

p  Maledieam  :  Apml  eiindem  ad  c.  2,  sic  habetur : 
Et  maledieam  (inquit)  benedictionibus  vestrU^  hoc 
ett,  quw  nune  weis  benedictionibus  possidetis^  sive 
quicquid  a  vobit  bentdicitur  a  me  maledictum  erit^  et 
maledicam  i7/fi,  subaudi,  benediclionibus  vettrit,  quo» 
niam  notuitlit  inteltigere  qurn  dicuuiur ;  hoc  ett  enim^ 
quod  dicitur :  non  posuistis  super  cor. 


4  Qttoniam:  Sumliim  est  ex  eodem  loco  paulo 
inferius,  ubi  haec  leguntar  :  Vel  certe^  quia  ad  s«h 
cefdotet  proprie  mandatum  ett^  vertunlur  benedictic^ 
D  net  eorum  in  malediciionem^  quando  non  benedicunt 
tanctit  ex  vero  eordit  afeclu ,  itcul  Itaac  Jacob^  ei 
Jacob  patriarchit^  ei  I^oytet  duodecim  iribabus,  ^ed 
per  dulcet  termonet  et  benedieiionet  deeipiunt  eorda 
innocentium,  et  qui  inique  agunt  benedicuntur  ab  eitf 
adulanturque  peceatoribut  ^  dummodo  divilet  tim^ 
atque  eorum  vitiit  btandiuniur. 


QuMsr.  I.  C.  LXXXIV.  »'*siw  ergo  :  Edd  coH.  o.  •*•  nee  bon.  meritit,  nec  bon.  operibut :  Ed.  Bas. 
•»•  umpliantur  :  Ed.  Bas.  —  ampliatur  :  Edd.  rel.  ■"  attenuaniur :  Ed.  Bas.  •*•  i  Cor.  c.  5,  v.  7.  •»• 
Hucnsque  Isidorus.  ••*  tciendum  :  Ed.  Bas.  ••^  et  divin<E  etiam  :  ib.  ••*  indigne  :  Edd.  coil.  o.  = 
€.  LXXXV.  *••  Caput  Pseudolsidorianum,  confectum  ex  Augusi.  lib.  SO,  Imm.  ult.  ••^  eum  evangelit»^ 
turum  :  £d.  Bas.  —  eum  evangelizare  :  Edd.  coll.  rel.  =:  C.  LXXXVI.  *••  Ep.  8,  ap.  Mansi,  scr.  A.  8^5« 
—  Ans.  I.  I,  c.  75.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  18.  =  C.  LXXXVH.  ^^quid  :  Edd.  coU  o.  *•'  notlra  :  Eif.  H»s. 
•••  Matlh.  c.  25,  v.  3.  ••*  add. :  iniente  :  Ed.  Bas.  •••  ette  exitiimat  {  exitlimes  .-  Edd.  Liifftld.  IL  lli)^ 
Qbediendot :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LXXXVII.  *•'  Ivo  Decr.  p.  2.  c.  98»  99.  *•*  non  obeste  :  Edd.  coiL  o. 
t  ib.  c.  50.    *••  At  :   Edd.^coU.  o.  —  »hm.    ••*  Psalm.  c.  i3i,  v.  9. 


519  bECRETI  r.4tlS  SECONDA.  CAUSA  I.  (jUyEST.  f.  8<0 

iiniuset  veHssinil  eiieenloiijt,  qnamvi^  ipse  non  sit  A  polltili,  si  farla  cjiis  «lispneelianf  vohis.  Nani  *'^ii|i« 

qiie  panis  illiiis  panis  liictns  erat.  snli  cnjin  ini<)nr<- 
tatibus  Africa  loia  Itig«'bat,  sed  panem  liicUis  otnni- 


verax,  qiioil  dat  tamcii  veruiii  esi,  si  non  det  snuin, 
sed  Dei.  lUm  paulo  inferins:  §  2.  *  Dixil  •••  quidam 
€X  fffsfs  proprins  eorum  prupheta  *  *** :  Cretenus  * 
lemper  tuendaces  \  mala^  bestia^,  ventrHs  "'  pijfn. 
*  Tfflimoniinjt  hoc  vemm  est.  *  Si  crgo  apostolus 
nescio  cujns  alienigen.nc  tesiimonium ,  quia  verum 
compcril,  eliam  ipse  aiiestauis  est,  cnr  nos,  apud 
quemlibet  ***  tnvciierimus  quod  Cbrisii  esi  el  ,ve- 
riim  est,  etiamsi  ille,  apud  quem  invenitur,  perver* 
Siis  et  fall.ix  est,  non  disceniimus  vitium  ***,  quod 
lioitio  hnbct,  et  verilaiem,  qnaiii  non  suam,  sed  Dei 
^  habet,  et  dicimiis,  sacramcntum  boc  verum  est, 
sicnl  illcail:  Testimonium  hoc  rerum  eii  .*  Numqnid 
idco  dicinius:  ctiam  ipse  lioino  verax  csl,  qnia  di 


bns  vobrs  conimnncm  esse  omnium  vestruiH  nialHni ' 
scbtsmatis  facit.  Ilem  ^":  §  8.  Gratias  Deo,  qnia 
taiidem  ronfessus  es,  posse  valere  invocatnin  nomen 
Chrisii  ad  aKorum  salutem,eliain  si  a  peofatoribos  ith» 
vorciur.  Ilinc,  crgo  intcllige^'*,  qmimChristi  nomtn 
>iiYoealnr  iion  obessc  aliuinmsaluii  alieita  pcccata^ 

C.  LXXXVIkt.    Htiam  per  malum  minisirufn  dona 
Dei  ad  cos  perveniunt,  qni  cum  fide  accipinnt. 

Idem  tft  Psalm.  A%  in  vers.  Justus  autem  qnid  fe- 

cil*»«? 

Cbristus  qnid  fecit  vobis  ^'\  qui  irailitorem  snuni 
tanta  patienlia  pertulil,  ul  ei  primam  encbarisiiani 


dmiis:  sacramenutm   lioc   vcnim  esi  ?  Et    p/i«/«  B  coiifeciani  inaiiibus  siiis  et  ore  siio  comiiiendaiani, 

post  •  §  3.  Vos  *•'  anlem  neccssc  est  ui  semper  er- 

reiis,  quamdiu  propier  bominum  vilia  Dei  sacra- 

inenta  violaiis,  aut  nos  propier  Dei   sacramenta* 

qtiac  in  nobis  ^**  vioiare  iioliiiniis,  cliam  vcsiri  schi- 

fmalis  sacrileginm  assuiiicre  pntatis.  Ittm  ff:  (  ^* 

Daplismi  crgo  pnrilas  a  pnrilnle  ^**  vcl  immunditia 

conscientlge  sive  daiilis  sivc  accipicntts  ^*  omnino 

distincta  est.  Item  ^•':  §  5.  Meiiicnio  *  ergo  *  sacra- 

inoiilis  Dei  niliil  obessc  niores  nialornm  bominnm, 

quo  illa  vcl  *  oninino  *  iion  sint,  vel  miiius  sancla 

tiiHi.  Item  *•*:  §  tt.  *  Quacro^  *  si  non  habebat  Saul 

bacranienli  sanctitatem,  qnid  in  co  David  vcner.iba- 

lui  ?  Si  aulem  babcbat  innoceniiam,  quare  innocen- 

lein  pcrsequebalur?  Nam  eiiin  proplcr  sacrosanciani 

^•^  unctionem  ci  bonoravit  vivnm,  et  vindicavit  oc- 

(isiim.  Et  quia  vel  panniciilum  ex  ejits  vesle  prx- 

Kcidit^**,  percusso  corde  trepidavil.  Ccce  Saul  iion 

liabebat  innoceniium,  et  lamenbabcliatsanctitalem, 

Don  ^®*  viia*  suac  '  ^**,  (iiam  lioc^*'  sinc  innoceniia 

iiemo  potesl),   sed  sacramenti  ^**  Dci,  quod  ot  iii 

nialis  boniiiiibus  sanctum  est.  Item  •'*:  §  7.  Nos  di- 

ciniiis  tale  cuique  sacrificium  (icri,  qualis  accedit  ul 

oOeiai,  etqualis  accedit  ut  snm.il,  et  eos  de  sacrin- 

ciis  taliuni  manducare,  qui  ad  illa  ^**  lalcs  accedunt, 

quales  ct  illi  snnt.  liaque  sl  ofierat  Dco  uialus»  cl 

accipiat   inde  bonus,   tale  cuiqiie  esse  ^",  qnalis 

qnlsqiie  fiierit,  quia  etiilud  scriptum  est  ^":  Omnia 

munda  mundis.  Per  hanc  aenteiiUani  veridicam  el 

ealbolicam  eliam  vos  Oplaii    sapriflcio  noii  estis  d  Domino. 


aicnt  ceteris  apostolis,  traderet?  Quid  voliis  ^''  Mi 
Cbristus  ^**,  qoi  enndem  traditorcm  suutn,  qiieui 
diabolum  nominavii,  qni  ante  traditioiicm  Doniini 
ncc  locnlis  domiiiicis  fidcm  potuit  exhibere,  cnni 
ccteris  discipuiis  ^*«  ad  praedicaiidum  regnum  coelo- 
riim  inisil,  ul  demonstrarct  ***,  dona  Dci  pervciiire 
ad  eos,  qiii  cutn  llde  acciplunt,  etiam  ai  talis  sit*  per 
qucm  accipiunt,  qnalis  Judas  fuit? 

C.    LXXXIX;   Sacramentis    episcopi    malUia   non 
uocel. 

Item  Gregorius  *••. 

Non  nocei  roaliiia  episcopi,  ncque  ad  bapUsiniiiii 
infantis,  iieque  ad  ecclesias  cousecralionem»  qui.i 
baptisma  a  Dco  datur.  non  ab  homliie  venKv  sie 
ct  eucharlstia,  et  omitia  ^^,  quxcunquo  in  ahari 
ponunltir,  non  ab  Itomine,  sed  a  Deo  sanclificatio» 
nem  acciniunt. 

Gralian.  Sed  objicitur  illud  llieronymt  tii  Sopho" 
niam^  c.  3  *••: 

C.  XG.  Non  verba^  sed  merita  sacerdotum  euchari- 
stiam  facinnt. 
Sacerdotes,  qui  eucbaristiae  servinnt,  ei  sangnt- 
ncm  Domiiii  popuiis  ejus  dividunt^  impic  agunl 
in  iegem  Cbristi,  putanles  eucharisliam  imprc» 
canlis  facere  verba,  non  vitani ,  ei  necessariam 
esse  tanlum  solcnnem  orationem,  et  non  sacer- 
dolum  menla,  de  quibus  dicitur  i^  Et*  sacerdotf 
in  quo  ^*  [uerii  maculaf  non  accedel  ogerre  oblalione» 


NOTATIOKES  CORRECTOItUM. 


C.  LXXXVII.  «•  YitcB  sna\'  Seqiiebalur :  std  unctio- 
niii ;  qiiai  voccs  absuiit  ab  omnibus  veluslis  Gratiani 


exemphirlbus,  lieet  in  covticibus  eliani  B.  Augufilini 
impressis  leganiur. 


Qc^sT.  I.  C.  LXXXVII.  •••  haec  nsque  ad.  verb.  :  verum  esl ,  dcsider.  ap.  Ivonem.  ***  ad 
Tii.  c.  1.  **^  pigri  corde  :  Ekld.  coll.  o«  •••  quemcunque  :  cajd.  •••  propter  vitium  :  eaed.  ^ 
Christi  :  eicd.  '^*  vobin  :  exd.  ^••t?o6ti  :Cdd.Bas.  Ven.  I.  Lugdd.  IL  III,  ex  Ivone.  ff  ib.  c.  55. 
*••  impunitnie  :  Edd.  coll.  o.  *•*  excipientis  :  Ed.  Bas.  *••  ib.  c.  47.  *••  ib.  c-  48.  ^  sucramentum 
unctioni»  :  Edd.  coli.  o.  *••  abscidit  :  exd.  *••  meriio  vitai  suee  :  £d.  Das.  **•  add.  :  sed  unctionie  : 
£dd.  coll.  0.  ^"  ha'c  :  eaed.  ^**  sacramentum  :  e;ed.  pr.  Uas.  ^*'  ib.  c.  52.  •'^  illud  :  Edd.  coli.  o« 
♦»rs/  :  e«4l.  *»•  Til.  c.  i,  v.  15.  *"  non  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  *»•  ib.  c.  54.  *'•  inieltigite  :  Edd.. 
Ari?.  B.1S.  Ven.  1,  II.  =  C.  LXXXVIII.  *••  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  105.  '•>  nobis  :  Edd.  coH.  o.  —  cf.  4oan.  c.  1« 
V.  3.  *••  nobis  :  cicd.  *•»  Deus  :  easd.  pr.  Uas.  Lugdd.  II,  III.  "*  Malth.  c.  iO.  *••  monttraret  ;  Edd« 
coli.  o.  =  C.  LXXXIX.  *••  Caput  incertum.  **^  alia  :  Ed.  Bas.  =;:  C.  XC.  *••  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  110« 
•••  inquocunque  :  EiJd.  coH.  o.  cx  lvo:tc.  —  add.  ;  depreheusus     Ed.  Bat^  —  cL  Levil.  c^  il,  v.   %\ 


»1  mnETl  WRS  SECUNDX.  CAUSA  I.  QUiEST.  I. 

C  XCI.  Tanto  facUiui  lacerdottt  exattiliunlur^^uaH-  A  C.  XCV.  J>e  todem. 

19  apud  Deum  suni  digniores.  Ijem  Ub.  J  V.  de  Trmiiuie,  c.  U  »*». 

Item  Alexander,  epiit,  II  "•, 


m 


Tpsi  sacerdoies  pro   populo  iiiterpeiUnt  et  pec- 

«aia    populi   coinedtint ,  qiiia  siiis  precibits  *  et 

obiaiionibus  *  ea  delent  atquc  consumunt;  qni, 

quanto    digniores  fuerint ,  tanlo  facilius  pro  ^ 

necpssitoliiius,  pro   quibiis  clamant,   exaudiuntnr. 

C  XCII.  Son  adesi  sacrameniis    Spiriius    saHCtw^ 
qu<B  per  criminosi>$  ministrantur, 

Item  Gelasius  Elpidio  Episcopo  ^*** 
Siicrosaiicla  religto,  qu»  catbolicain  coniinet 
disciplinaiii,  UHitain  sibi  reverentiani  vindica^  ut 
•ad  eain  quilibet  iiisi  pura  conscieiitia  iion  audeat 
4iervenire.  Naui  quoniodo  ad  divini  invsterii  c<iih 
secralionem  ciBlestis  Spirilus  invocatus  adveniet,  ^ 
si  sacerdos,  et  qui  eiiin  adesse  deprecalur,  crinii- 
iiosis  plcnus  actionibiis  reprobetur? 

C  XCUI.   JfaifMs   immunda  iacia   inquinai  ^   non 
mundai. 

ilem  Gregortus  iVi  Regeslo^  iib.  /.  episi.  24  ^« 

Necesse  esi  ut  esse  muuda  stndeat  manus,  qnas 

^lilnere   sordes  curat ,  ne   lacta  quxqne  delerius 

Inquiuel,  si  sordtda  ipsa  stercoris  ^*^  lutmn  tenet: 

scriplum  namqiie   est  '^ :  Mttndamini ,  ^«t  feriis 

masa  Dumini,  Domini  eien.im  vasa    ferunt  ^,  qui 

IM-oxiiiioraui  aiiimas  ad  inieriora  ^  perduoendas 

iu  conversiitioius  saae  excraplo  suscipiuni. 

C  XCIV.   jEque  servainium  esi  tertum  Christi  ei 

•corpus  Chrisli, 

llem   Aitgtisiinus  lib.   L,   homiliarum,    homil. 

2t)  **•. 

Interrogo  vos,  fratres  \el  sorercs,  dicile  mlhi, 
^uid  vobis  plus  esse  videlur,  verbum  Dci  ♦*•> 
^ii  corpus  Clirisli  ?  Si  veruin  vultis  rcspondere, 
lioc '  iiiiqiie  *  diccre  debetis,  quod  non  sit  ininus 
Tcrboin  l>ei  ^  qiiam  corpus  Christi.  Et  ideo, 
4]uaula  soUicitndine  observamus ,  quando  nobis 
«orpus  Ciiristi  ininistratur,  ul  nihil  ei  ipso  de 
nostris  mauibus  in  terram  cadat,  tania  sollicitii- 
diiie  observemus,  ne  yerbum  Dei^  quod  nobis  ero- 
Kalur  ^S  dum  aliud  aut  cogitamus,  aut  loquimur, 
<Je  corde  iiostro  ^*  pereat,  quia  non  roinus  reus 


Neque  ^  potest  id  rite  offerri  nisi  per  sacer- 
dotein  justuin  et  sanctum,  nec  Risi  ab.  eis  acci- 
piaUir  quod  offerlur,  pro-quibus  offertur  ^,  atqne 
id  sine  viiio  sit,  iit  pro  vitiosis  niundandis  possit 
oOerri.  Iloc  certe  omncs  cupiunt,  quj  prase  offerri 
sacrificium  Deo  volunt. 

Gratian.  Quum  vila  saeerdoium  eucharisiim  »<- 
cessaria  esse  dieiiur,  non  consecrationi^  $ed  effeciui 
hiteUigendum  est ;  non  enim  effectum  saluiis  confert 
ei,  quem  merila  faciunt  indignum;  potius  cempletur 
in  eo  iiiud  ApostoU  ^*  :  Qtii  inanducat  corpus 
Bomini -et  ejus  saiiguineni  bibit  tndigne,  jttdieium 
sihi  inanducat  et  bibit.  Ergo  contra  eos,  qui  cro^ 
bra  oblaiioM  sacrificii  se  putani  posse  muudari^ 
non  cessantes  impie  agere  in  legem  Dei,  inteiligilur 
illud  esse  dicium  Bieronymi  ^^.  Q^od  vero  saeef' 
dos^  eiiamsi  malus  sii^  iamen  pro  officio  suee  digni^ 
iatis  graiiam  irantfundai  kouunibus^  iesiaiur  Aii- 
guslinus  in  /iK  ^  quwsiionum  veieris  iest.  c  11. 

C.  XCYl.  Sacerdolts  nomen  Domini  invocani,  Domi' 
nus  autem  benediciionem  proistai. 

Dictuni  est  a  Deo  iu  Numeris  ad  *  Moyseii  et  * 
Aaron  *  sacerdotes  *  ^*  :  Yos  ponite  nonun  meum 
super  /ilios  Israel,  ego  Dominus  benediaim  eos^  ul 
gratiain  Iradilio  ^'*  per  miriistenuni  ordinantis  ^^ 
transfundat  horoinibiis,  nec  volunias  sacerdotis 
obesse  aut  prodesse  possit,  sed  merituin  l»enedictio« 
nem  poscentis.  $  1.  Quanta  autein  sitdignitas  ordi- 
C  nis  ^*  sacerdotalis»  binc  advertaiuus.  Dictum  ess 
ciiim  ^'  de  nequissiroo  Caipha^  inierfectare  Salva- 
toris,  iiiter  cselera  ^'^ :  Uoc  auiem  a  semetipso  non 
dixii,  sedf  quum  etset  prlneeps  ^^  sacerdolum  anni 
iUiuSt  propheiavii,  Per  quod  osteoditur  Spiriluw  ^* 
graiiarum  non  personam  sequi  *  ant^  digni,  aut 
indigni,  sed  ordiuationem  iradiiionis,  ut,  4|uarovis 
aliquis  boni  meriti  sit,  non  tamen  possit  benedicere, 
nisi  fuerit  ordinatus»  ut  ^'^  oflicium  ministerii  eshi- 
beat.  Dei.auiem  est  effectuni  tribuere  beuedictionis. 

Gratiaiu  Quod  vero  per  hareticos  sacramenta  di- 
gniiatis  ministrata  dicuntur  carere  effectu^  improbatur 


eril  qtti  verburo  Dei  negligenter  audierit»  quain  D  auctoritate  Anaslasii  PapiB^  qui  ordinationem  AcacH^ 
Uie,  qui  corpus  Chrisli  in  temm  cadere  negligentia  quamvis  hceretici^  ita  raiam  approbat^  ut  eliam  eis^ 
«oa  periniserit.  quos  posi  damnationem  suam  baptixavii  vel  ordinavit^ 


QCiBsr.  h  C.  XCl.  ^  Caput  Psendoisidorianum.  — Ivo  Decr.  p.2,  c.  69,  eip.  6,  c.  iS.  ^"  fM  :  Edd. 
•coll.  0.  ex  Ivone.  =C.  XCU.  ^'*  De  epocha  hujus  ep.  non  conslat;  Elpidius  episcopiis  fuit  Volater- 
ranus.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  90,  et  p.  6,  c.  110.  =C.  XClil.  ^**  Ep.  26  (scr.  A.  5Ui),  ad  Joaniiem  Ep. 
Const.  et  relL  patriarcbas  I.  1,  £d.  Maur.  —  cr.  Past.  p.  2,  c.  2.  ^*^  sordida  sequens  lulum  :  Edd.  cotl. 
o.  —  s.  ittsequens  /. .-  orig.  ^^  Esa.  c.  52,  v.  11.  ^^*  jueruni  :  £d.  Bas.  ^"  iuierna  sacraria  :  orig.  =  C. 
XCIV.  *^  Serino,  «nde  hxc  sunt  depronUa,  supposititius  est. — PitboKi  fratres  eanonem  citaiit  ex  Origi-n  s 
lioro.  XIII,  iii  Exoduiii.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  lOti.  ^*  Christi  :  £dd.  coll.  o.  -*  Ivo.  ^  Domini  :  E  id. 
«oll.  0.  pr.  Bas.  *"  irrogatur  :  Ed.  Bas.*-  **•  puro  :  Edd.  colK  o.  =  C.  XCV.  ***  Ivo  Decr.  p.  2,  c 
J07.  ^  add. :  emm  :  Ivo.— Ed.  Bas.  **■  offers  :  Ed.^Bas.  **•  1  Cor.  c.  II,  v.  27.  **'  supra  c.  UO. 
♦*•  Liber  apocryphus.  Ivo  Pan.  1. 5,  c.  79.  Decr.  p.  2,  c.  100.  =C.  XCVI.  *♦•  c.  6.  ^•iradiiam  :  Edd. 
f  olL  o.  *•'  ordinati  ,•  ead.  cuin  Ivone.  ***  add. :  vel  oficii :  eaed.  *•*  autem  :  eaed.  ex  Ivone.  *•*  Joan. 
«•  II,  ¥#  51.  *••  poniifex  :  Ed.  Bas.  — pon/4f.  ei  princeps  :  £dd.  reL  ^  add.  :  sanctum  :  Gdd.  coll.  o* 
ez  Ivoue.  ^vel  :  £dd.  Lugdd.  fcf.  Dist.  19,  c  9. 


PiTROt.  CLiJLXVIf. 


17 


m  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  ).  QUiEST.  I.  tU 

in  wuUo  nam  per$onam  noeutMu  aaerai,  Sed  hoc  A  qnamdiii  cariiaiem  non  habent  unitalts;  sed  lameii 


*  ium  •  iUicite,  ef  iioii  canoniee^  imo  contra  decreta 
^euorum  ffradecenofum  fedgte^  probani  Felix  elGe' 
taiiue^  gnt  Acacium  anie  Anattaeium  excommunica* 
ueruni^  et  Bormieda^  qui  ab  ipeo  Anastaeio  tertiui 
eundem  Acacium  damnatfit^  (Jnde  etiam  ab  eccleeia 
Romana  repudiatur,  et  a  Deo  fuiue  percus$u$  legitur 
in  gettie  Romanorum  Pontificum  hoc  modo :  Anasla- 
sius  t  aecitndas  ualione  Romanus,  eic.  Rtquire 
retro  in  tractaiu  decretalium  epittoiarum. 

item  objicitUr  illud  Aoi{usUni  /i6.  //.  contra  epiet. 

Parmeniani^  c.  \o  ^  : 
€•  ICYII.  Qui  recedit  ab  eccletia ,  nec  baptltmaf  nee 
jut  dandi  omitlit. 
Qnod  quidam  dicunt,  bapiisma,  qiiod  acecpit  *, 


aliud  est  prorsus  non  liabere«  aliud  perniciose  ha* 
bere,  aliud  salubriier  babere.  Quiequid  non  habetur 
dandum  est,  qnum  opus  est  dari,  quod  Tero  penii* 
ciose  habetur,  per  correclionem  ^*  depulsa  pernicio 
agendum  est,  ut  salubriier  babeatnr.  Quanquam  ^\ 
eisi  laicus  aliqua  ^^^  pereuulis  dederil  necessilalo 
compulsus,  quod,  quum  ipse  acciperei  ^^*,  dandum 
esse  ^^'  addidicit  ^^^,  nescio,  au  pie  quisquam  dizo- 
rii  esse  repetendnm.  Nulla  enim  cogenie  necessi* 
tiie  si  fiat,  alieiil  inuneris  usurpatio  eat.  Si  auiem 
necessiias  urgeat,  aut  nulluin,  aut  Teniale  delidum 
esl.  Sed  ^^'  et  si  nulla  ^^*  iiecessiiaie  usurpetur,  et 
a  quolibet  cuilibet  delur,  quod  datum  fuerit  iion 
potest  dici  non  datum,  quamvis  recte  dlci  possic 


•non  amiitit  qiii  recedit  ab  ecclesia,  *  sed  *  ]ns  B  iUiciie  datuni.  lUiciuni  ergo  usurpallonem  corrigiC 

remintscentis  ei  pcBniieniis^  afiectus.  Ouod  si  non 
correxerit,  luanebit  ad  poenam  usurpaloris  ^"  quod 
dalum  est,  vei  ejus^  qui  iUieite  dedit  Tel  ^'us, 
qui  illiciie  accepit:  non  tainen  pro  non  dato  habebi- 
tur.  *  Neque  ullo  roodo  *  per  devolnm  mtlitem,  qood 
a  privaiis  usurpaluin  est^  signum  regale  vioiabitur.' 
(  4.  Si  eiiiin  aiiqui  furtim  et  extraordinarie,  non  In 
luoneiis  publicis*  aumm  vei  argentum^  pereutiendo 
siguaverinl  quum  fuerit  deprehensuin,  nonne  illia 
puuiiis  aut  induigeniia  llberatis  coguilum  regalo 
signiiui  thesauris  regalibus  cogelnr  iiiferri  ^.  Ei 
paulo  pott :  I  5.  Si  forie  *  illnin'  niiliti»  characte- 
rcin  i»  corpore  sno  no»  militans  pavidus  exhornie* 


tamnn  dandi,  quod  aeceplt,  amitiit,  muliis  modis 
npparet  frustra  et  inaniter  dici.  §  1.  Primo,  quia 
nuila  osteiidilur  causa,  cur  ille,  qui  ipsnm  bapiismum 
aniittere  non  potest,  jus  dandi  amittere  possit. 
Utrumque  ^*  entm  saeramentum  est,  et  quadam 
consecratione  utrumqoe  homini  datur,  illud,  quum 
i)aplizaiur,  Istud,  quum  ordinatur,  ideoqiie  in  ^* 

«caiholica  utrumque  non  licet  iterari.  {  2.  Nam  si 
qiiando  ^^  ex  Ipsa  parte  venienies  etiam  prapposiii 

*^*  pro  bono  pacis,  correcto  scbisinatift  ^  errore, 
auscepii  suiii,  etsi  visum  esi  optis  esse,  nt  eadero 
oflicia  gererent,  quae  gerebant  ^*^ ,  non  suiil  rursus 

^niinandi  ^**,  sed  sicut  bapirsmus  iii  eis,  iia  ordina- 
iio  mansil  integra,  qula  in  pnccisione  fiierat  vitium 

.  (quod  unilate  pacis  est  correcluin) ,  non  in  saera-' 
nientis  qux  ubiciinque  snnt  ipsa  vera  sunt.  Et  quum 

«expedire  boc  videatur  ^**  ecclesiae,  ut  prxpoaiii 
eorum,  vonientes  ad  eatbolicain  socieiateni ,  hono- 

■  res  siios  ibi  non  admlnistrenl,  non  eis  tainen  ipsa 

^ordinaiionis  sacramenla  deirahuniur,  sed  nianent 
^^  super  eos.  Ideoque  non  eis  in  populo  manus 
iroponitur,  ne  noii  liomini,  sed  ipsi  sacramenlo  flat 
injuria.  Et  infra :  %  3.  Sicut  autein  liabent  in  ^ 
baptismo  quod  per  eosdari  possii,  sic  in  ordinatione 

jua  dandi;  uirunu|ue  ^iuidem  ad  peruiciein  suani. 


p  ril,(et  ad  clemeutiam  imperatoris  confugerit,  *  ac 
prece  fusa*  et  iinpetrata  jam  veiiia  inilitare  coeperlt, 
numquid  bomloe  liberato  atque  correcto  character 
ille  repetitur,  ae  non  potius  agtiiius  approbatur  t 
Aii  forie  minus  hxnsut  ^**  sacrantenta  Cbiistiaua 
quam  corporalis  liaec  nota,  quum  videamns,  nee 
jpostaias  carere  baptismaie,  quibus  utique  per  pce* 
niientiam  redeunlibus  non  resliluitur,  et  ideo  amilli 
noii  poftse  Judicalur?  Et  pauto  pott :  §  6.  De  iis  ^, 
qui  ab  ecclesiae  ^'  uniute  separaii  sunt,  nulia  jaiu 
quaestioest,  quiu  *  et  *  babeant,  et  dare  possint  ^* 
et  ^**  quin  pemiciose  habeant  peruicioseqtie  tradaut 


NOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  XC^i.  •Sed  koeeum:  Sii|ira  dist.  19.  c.  Ana*  D     »  Nequeutlo  modo:  Haec  usqtie  ad  verbum:  wo- 
eiatiut.  osiensiiin  esU  iinniertio  repreheusuni  esse      iabitur,  addita  suntex  originali,  ex  quoetiam  altii 
Anasiasiiim,  et  verissima  esse,  quae  ipse  de  Acacio      iocis  capiit  lioc  lociipletatuin  est. 
scripsit  el  (locrevit.  t  y^i  argentum :  In  cotlicibus  B.  Augnstini  impres- 

C.  XCVH. «  Qttod  accepu :  Sic  etiam  Algerus,  licel     sis  scquiiur:  ted  cet;  in  duobus  autem  manuserl- 
ilMiulo  aliter  babeat  onginale.  piig  Vaiicanis:  vel  cet. 


QoMT.  L  C  XCVI. 
eathoiica  :  A|§.  ex  orig. 


**•  Alger.  i.  3,  e.  83.=C.  XCVII.  *«  Ivo  Pan.  I.  5  c.77.  Decr.  p.  4,  c.  97.  *••  « 
^«inoiisa  ;  «Hh  '^*  «"«•  *"  «bcst  ^b  Edd.  ttill.o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL  ^^^propotiti :  Etl.  Bas.  ^tchiema^ 
ticorum  :  Edd.  eoll.  o.  *••  agfbant :  caed.  •«  ordtnati :  orig.  —  Alger.  •••  videiur  ipta  eccl.  :  Ed.  Bas.  — 
tid.  ipn  eccL  :  Edii.  rel.  •«»  ibi  remanent :  Edd.  Arg-  Nor.  —  adfl. :  etiam  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  *"  eu  : 
Edd.  coll.  0.  ex  Alg.  ^  correptionem  :  eaed.  pr.  Bas.  Lugdd.  •"  Quod  ti  :  Ed.  Bas.  —  Quod  et  ^  :  E<ld. 
rcL  •"  a^itfiiid  pereunli  :  Ala.  —  alicui  pereunti  baptitma  :  Edd.  coli.  o.  •"  acceperit :  eaed.  pr.  Bas. 
Lutfdd.  II,  llL  *"  add.  :  alicui  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  IIL  •T*  addiscii  :  Ed.  Par.  •"  Sed  ti  : 
Edd.  coll.  o.  •'•  t»  nuUa  :  Edd.  Ven.  11.  Lugdd.  Par.  *"  iu«rpa/tonfi :  Ed«l.  coll.  o  •"  cogereiur  : 
orig.  —  eongregetur  :  Edd.  coll.  o.  •"  habeni  :  Alger.  —  Edd.  Lugild.  II,  III.  —  haberet :  Ed.  Bas.  — 
habareni :  Edd.  rel.  ^  add. :  vero :  Ed.  Bas.  ••'  add. :  cathodcte  :  Edd.  colh  o.  ••»  add. :  tacramenim  i 
Mil.  R,  Bas.    •••  sed  pernii^iote  habenl,  guia  inni  extra,  eic. :  Edd.  coil.  o. 


m  DECRETt  PARS  SECUNDA.  GAUSA  1.  OU^ST.  t.  SM 

extra  vrnoiluiii  paci«.  Ei  infra :  {  7.  Nemri  sacra-  A  ob  h<creiko  vei  pngano  ii  mMitrafum  fuerit^  nuiim 
niento  lajuria  facieiida  esl.  Et  infra:  §  8. 


Slcttt 

noii  recie  habent  ^*^  qu\  ab  uiiiiale  disceduiit,  sed 
taroeD  bab^nt,  et  ideo  redcBnti  non  reddiiur,  sic 
€tiam  ffion  retie  dat  qui  ab  unUaie  disGedit»  sed 
tamen  dat,  et  ideoqiiodab  eo  accepit  \euienii  ad 
unitaiem  non  ^'  ileralur»  Ei  infra:  |  i.  Sicut  red- 
eunti  non  redditur  quod  et  foris  haliebat»  sic  ve- 
nienti  repeteoduoi  noo  tet  quod  et  foris  habebai, 
aic  tenienii  repetendnra  non  est  qiiod  *  etiam  * 
foris  aec^ii  ^*.  Uiido  consequenier  intellisltur  pei^ 
Yersliaiem  hominnm  esse  corrtgendam,  sanctilatem 
autem  sacramentorum  in  nullo  perverso  esse  violan- 
dam*  Coo8lai«niro  eam  in  perv«rsi8  et  sceieratls  ho- 
i^inihus,  sive  tn«is»  qui  intusamit,  sive  in  eis,  qui  foria 


reiteralione  violabilur;  nulta  autem  ratio  sinit^  ui 
inter  $aeerdote$  habeantur^  qui  de  mambu$  iaici  vei 
pagani  oleum  sacras  {imo  extecrandte)  unctionis  as" 
$umant>  iVon  erga  contequenter  coltigitur^  ut^  $4  rece* 
dtntibui  a  fide  ju$  baplizantU  Pelinquitur^  pole$tu$ 
etiam  di$tribuendi  $acro$  ordine$  ei$  reti»fuutur^ 
quamvie  utrumque  a  con$ecratione  provemat.  Degra* 
dalu$  enim  episcopu$  pote$tatem  iargiendi  $aero$ 
ordine$  non  kabet/facultatem  tamen  baplizandi  non 
amisit.  §  5.  Sed  ne  Augu$tinum  ^^  in  kac  $enlentia 
penim  reprobemu$^intelligamu$  atiud  e$$e  pottsiaUm 
di^tribuendi  ordine$  $acro$ ,  aliud  e$$e  extecniionem 
itliue  pote$tati$.  Qui  enim  intra  unitatem  cathoticm 
eceUHOS  €on$tituli  eacerdotalem  vei  epi$copaiem  uii^ 


jfiint,impolluUimaiqueinviolabllempermanereelquia  ^  ctionem  aecipiuntf  pgicium  H  ex$ecutionem  $ui  oHicii 


.^cuiiiur  ea  ^^  mali  poiloere,  quantam  in  Ipsis  ost 
dicunlnr»  qaum  illa  impoUola  permaneant  ^;  sed 
in  bonis  pemMinent  ^  ad  prcmiam »  in  malis  per- 
maoent  ^**  ad  judicium«  Et  infra :  {  10.  Quomodo  ca* 
Ibolici  nonclariQcnnt  Deom;  ^'S^qul  promissa  ejna 
Ottllis  iiominom  sceleribus  quo  minvs  Implerentur  im« 
pedi  ri  possecotifldonr » qu  i  sacramenu  ejus  Um  debi  ta 
veiieraiione  proseqnunturi  ut*ea\sietiam  abindignls 
lractaufuerint,iilia^*'soaperversilate  damHatis*  illa 
intemerau  sanctiuie  permanere  deioonstrenlur  ^K 
XII.  Fars,  Gratian.  Es  ^^  ki$  verbie  Auguetini 
tonetai.  w  omm^iu  fnm  apo$tati$  quam  kmreticie  tei 
damnatia  permanere  Ckriesi  eacramenta  vera^  quai^ 
ium  ad  eeyCt  saneta,  ei  m$i  peenitentia  vei  indulgentia 
mbvetitum  fuerit^  ad  damnationem  u$urpaiori$  perve» 
nknij  vei  kab€wii$,  vei  dantie ,  vei  aecipieniie.  Quid 
«Tfo  prodeei^  quod  vera  ei  $ancta  tBiii,  <^M«m  «siir* 
|M/oret  siiM  iequc  perimant ,  ae  «t  e$$ent  maia  d 
rtoximf  Cra$mu  aurum  Mvit  tt  aurum  bibit:  eequa 
periii  vero  amro^  $icui  vero  veneno.  (  i.  Item  aurnm 
etque  varum  tH  in  area  furit^  tieui  in  ihetaurit  regit. 
Sed  a  furCf  quia  iHicite  habetur^  iiiicite  datur  vei  ac-^ 
tipiiur;  a  rege  autem  iiciic  kabeturt  ticiie  daiur  ei 
aecipitur;  ideo  ipte  fur  et  communieaior  furti  {ni$i 
forte  de  conecieniia  furii  $e  purgaverint)^  ut  perhibei 
iieiaMiu$  ad  Ana$ta$ium  imperat^^rem^  uttrque  juete 
€f  digtu  damnabitur,  {  fl.  Opponiiur  autem  k^e  een-' 
ientim  Auguetm :  Poie$ta$  dandi  baptUmum,  el  ju$ 


es  cofuecratione  adipi$cuntur,  Reeedente$  vera  ab 
itttegritaie  /idei^  poteetatem  acceptam  eacramento  ie* 
uu$  rHineni^  effectu  $ua  pole$laii$  pemtu$  privaniur^ 
ticul  eonjugaH  ab  invicem  di$cedente$  conjugium  $emel 
imitum  non  di$$otvunt^  ab  opere  tamen  conjugaii  inv^ 
tdutaur  aiieni.  {  4.  De  ki$  ergo  qui^  accepia  eacerdo* 
iali  poieMate^  ab  unitate  eaikokcee  ecdenm  receduni. 
ioquitur  Augu$linu$^  nen  de  tf/tt  qui  in  $cki$mate  vA 
in  kareei  potiti  eacerdolalem  unctionem  accipiunt; 
aHaquin  e$$et  comrariue  Ckaicedoncnu  ^**  concilio^  tn 
quo  ordinati  a  $$moniaci$  in  nullo  profieere  judican" 
iur^  et  Innoceniio  ^\  qni  ordinatoe  a  ceteria  ktereticie 
per  pravam  manui  impceitionem  eoiam  damndiionem 
ei  eapitU  wtinua  a$$eculo$  teeiaiur,  {  t>.  Quamvi$  pot- 
$ii  generaiiter  dicit  eaeramenta,  qu(e  apud  ktereticoe 
non  aiiter  qutnn  in  eceieeia  Dei  cetebramur.  vera  ei 
rata  e$$e  quantum  ad  u^  fai$a  vero  et  inania  quan- 
ium  ad  effectum^  H  in  0$^  a  quibu$  male  iractantur^ 
et  in  iUi$^  a  quibu$  maie  $u$cipiuntur.  Nec  mirum^ 
ip$tt  enim  $aiu$  no$ira  bucetiam  ^*  Juda:  dedii ;  eiaiim 
cum  buceila  mm  ^oniu;  $ed  matignu$  $piritu$  intra- 
wi:quaref  non  quia  bonu$  non  darei  bonum^  $ed 
quia  mattte  mate  aceepit  bontun;  $icque  bonum  efe^ 
eium  bonum  non  kabuii,  qtua  ubi  itlui  faceret  non 
invenU.  |  6.  item  Domimu  ^*  in  patria  $ua  pr<e$en$ 
ei  veru$  aftut;  non  per  malum  mini$trumf  ud  per  se 
ip$um  nikit  potuii^  quia  fidem  non  invenii;  pro  per^ 
fidia  atiorum  non  caruii  $ua  veritate^  $ed  efeciue 


contecrandi  donUnicum  corput^  et  targiendi  $aero$  D  ^aiti  virtute.  §  7.  Quod  ut  plane  in  omnibue  $acra' 
ifrdinee^  plurimum  inter  $e  diferunt.  Suepenso  enim  mentie  o$tenderet^  bi$  e$t  trantfguratut^  quum  e$$ei 
vei  depoeiio  $acerdou^  nutia  «i  rWtii^tfiir  poU$la$  in  carne.  In  una  trant/iguratione  ^  tieut  M/npfMf. 
oacripctmdi.  Saeramemum  tamen  baptismi  non  eotum  ruit  mirabiiis^  nl  fide$  credenlium  augeretur  ad  eon^ 
«  eacerdote  depoeito  vei  larco  cathotico^  verum  eliam      lempiandam  C€ete$tem  gloriam  $uper  $e  etevatam.  In 

NOTATiONES  CORRECTORUM. 

^  Seif  ne  Augtutinum :  Hic  Gratianus  i€a  videtur     meliun  ac  fusius  in  libro  contra  Donatistas  rem  bane 

aui  de  B.  Augusiino,  qiiaiBi  ipsius  hac  in  re  cii     exposoerit,  oroninoqiie  cum  GhatCerfooCHSi  coticilio 
lia  aui  inceru  seiiteiiiiaY  quum  umeu  nemo  ipso     ei  Innocontio  coiicordei. 


QoMSt.  L  C.  XCVII.  ^  ktibetaui  —  recedil  :  eapd.  *"  tfm  iteratur  :  Ed.  Lugdd.  II.  *••  acceperai  : 
Bdik  coll.  o.  ^  eam.^'  «ed.  pr.  Bas.  ^  permarteai  :  eard.  pr.  Arg.  Bas.  ^  permanerei :  Ed.  Nor.  — 
permanet :  Edd.  rel.  pr.  Bas.  ^*  permanei :  ib.  ^*^  Oointftttm  :  Eild.  coll.  o.  ^vel:  esd,  pr.  Bas.  ^•*4/<* 
fnonetrantur :  eaed.  ^^  Haec  nsque  ad  (  i,  ad  v6rbum  legaiilur  ap.  Algerum.  ^  cf.  supra  c,  8.  ^  9«» 
lirac.  17.    *•»  Joan.  c.  13.    *••  llatlh.  c.  15     *••  Mauh.  c  17. 


«i7 

^iiera  ui  peregrlnns  < 

Xantibut  ire  longius  $e  finxii  ,ei,ne  agnotceretur^ 
oculot  eorum  tentiit :  ad  quid  aliud^  nisi  tcl,  quia  per 
fidem  noH  erat  in  cordibus  eorum ,  longiue  se  ab  ii» 
recedere  osienderet,  el  quia  ip$um  non  credebani  este 
quod  erat^  viderent  el  eum  aiium  quam  erat  ?  Ecce  ia 
-utraque  visione  sua  erat  pr(e$entia  et  verila»  :  $ed  in 
-una  exercebatur  fide$,  ut  magis  crederent  quam  cre-' 
debant^  in  altera  teuebatur  iucredulita$,  nec  etiam 
agno$cereni  quod  videbant,  Sacramentum  ergo  corpO' 
rti  et  sangttiHi$  $ui  aliis  est  ad  salutem,  alii$  adjudi* 
cium.  Fides  etiam,  quamvis  sit  vera,  tamen  sine  *^* 
pperibus  morlua  e$t.  Sic  et  omne$  decem  virgines  '^* 
mquaiiier  erani  virgine$,  sed  ex  his  quinque  erant 
fattuB  el  quinque  prudentes.  jEqna  erat  lirginitalis 
teritds,  sed  pro  ejusdem  virginiiutis  inteniione  non  D  num^  et  qui  offert  thusin  memoriam,  quasi  blasphe- 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  I.  QU^ST.  I.  «jg 

'  et  incognoscibilis  de  u  dubi-  A  exsecrationem ,  et  lnnocentiu$  »•»  vacat  Bonosi  ordi- 

nationem  damnitionem ,  non  quod  ita  in  se  sint^  sed 
quia  male  daniibu$  vel  accipientibui>  id  efficiunt.  Sic 
etiam  Bieromjmu$  in  0$ee  ••■  $aerifici(i  eorum  panem 
luciu$  vocat,  non  quantum  ad  se^  sed  quantum  ad 
effectum,  quod  ipseniet  osiendit,  subjungens  :  Quicuti- 
qiie  conicdcril  cx  eo,  conlaminabilur,  qiiia  sibi  ad 
judiciiiin  suiiicl. 

Uinc  etiam  Angustiniis  lib.  JI  contra  epist.  Parme* 

nianif  cap,  6  •••. 

C.  XCVlll.  Sacramenta  quamvis  obsint  indigne  tra- 

ctantibus »  pro$unt  tamen  digne  sumentibus. 

Per  Esaiam  •*•  Dorainus  dicil :  Facinoro$us^  qni 

sacrificat  milti  rt/ti/tcm,  ^icest  qui  canem  •**  oecidat. 

et  qui  coquit  x  similaginem ,  quasi  sanguinem  porri- 


cmnibus  oequa  merili  identilas,  Sic  etiam  e$i  ws***  so- 
uan$  aut  cymbalum  tinniens  martyrium  vel  eieemo^ 
sgna «  quam  nescit  caritas.  Si  vero  ccecus  cceco  /ti- 
temas  ministret  veritaiem,  neuter  tamen  ideo  nmjit 
suam  iUuminat  cteciiatem.  Sic  et  matus  ministrai 
malo  vera  sacramenia,  sed  non  ideo  dom  spiritualia^ 
quia  malis  eorum  merilis  Spiriius  $anciu$  impeditur, 
Ite  in  eis  quod  suum  e$t  operelur,  Unde  Innocen" 
^'««••^,  quum  hcereticorum  bapiisma  concedat  es$e 
ratum^  non  tamen  ex  illo  baptismate  coucedil  haberi 
Spiritum  sanctum,  Et  Leo  •••  hos^  qui  formam  bapti" 
S9nati$  acceperunt^  non  sinit  rebaptixari,  sed  jubet 
Spiritum  sanctum^  quem  ab  hasreticis  nemo  accipit^ 
per  ejus  invocatiotiem  ei  manus  impotilionem  a  ca^ 


mus.  {Et  pnucis  interjeciis :)  §  1.  Quilibet  «bilibct 
ofleri  sacrificium  lali  *^*  corde  vel  factis,  lioc  •^*  ut 
Diereatur  audire,  pernictem  sibi  infert,  non  iliis  bo- 
Dis  qui  accipjunt  ab  eis  saorameiita  eadem,  qtii 
secundum  proptietaro  Ezediielem >^^ gemunt  et  iiia- 
rent  peccata  •^•,  qux  (iont  in  medio  eoniin,  quamTiA 
non  86  inde  corporaliter  separent.  Et  infra*^*: 
S  2.  Sacrilicia  impiorum  eis  *ipsis*  oberunt,  qnl  or- 
fenmlimpie.  Nain  unam  alque  idem  sacrificium*'' 
pfopter  nomea  I>omini,  quod  '^*  intocatur,  etsem- 
per  fianciuin  est ,  et  tale  cuique  fit,  quaii  corde  ad 
accipiendum  accesserit.  Qki*'*  enim  manducal  et 
bibit  indigne,  judicium  tibi  manducat  et  bibii ;  non 
*ait%  aliis,  «ed  sibi.  Et  infra  •*• :  §  3.  Iloc  pxne  in 


tholids  sacerdoiibus  consequi.  Sciendum    vero  e$t  ^  omnibus  talibus  quaislionilms  intelligcnduni  admO' 


quod  sacramenia  haireticomm  dicuntur  irritUj  vet 
etiam  damnanda^  fal$a  et  inania,  non  quantum  ad  $e^ 
quum  sini  sancta  el  vera  etiam  ab  hareticis  celebrata^ 
sedquia^  quum  iUidie  dantibus  perfidissint  adjudi- 
ciicm»  iliieite  ab  eis  accipientibut  non  conferuni 
Spiritum  sanetum,  Irriia  ei  non  vera  dicuntnr^  quia 
quod  promitttint  ei  conferre  creduntur  non  iribuuut^ 
et  ideo  damnandUf  ut  ea  dari  vei  recipi  ab  hofreticis 
non  approbelur^  sed  inierdicaiur.  JSon  enim  quanium 
ad  S€  poUuia  sunt^  quamvit  ab  hwreticis  pollui  dieau- 
iur.   Unde  Cregorius  •••  communionem  Ariv  vocat 


nenius,  scilicet  quia  ••*  oniiiia  sacramenla,  qiiuin 
obsint  indigne  tracUintibiis,  prosunt  tameii  per  eos 
digne  ftumentibus.  Eitnfra***:  %  i.  Spiritus  sanctus 
in  eccleside  prsposito  Tel  ministro  sic  inesi*  iit,  si 
fictus  non  esi,  operemr  per  eum  'Spiritus  saiicius*, 
et  *ad*  ejus  mercedem  In  salutem  sempitemam  et 
eoruin  generaiionein  vel  ttdiflcationem,  qui  per  eum 
sive  consecrantur  sive  evangelizantur.  Si  autein 
(lctus  est,  quoniam  verlssime  acriptum  est'** :  Spt« 
ritus  *enim^saitciut  diteiplina  effugiet  ficium^  deesl**^ 
quideni  saluli  ejus,  ut  •••  aufenit  se  a  cogitationibuK» 


•NOTATIONES  CORRECTORUM. 


G.  XGVIil.  X  Et  qui  coquit :  Apud  B.  AugusUnimi 
Jegitur :  et  qui  timilaginem ,  quasi  $nnguinem  porci- 
fnim,  et  qui  offert  thus,  quasi  benedicat  idolo,  Et  sic 
etiatn  Ivo,  nisi  qiiod  habet :  et  qui  ponit  simiiaginem^ 
sicut  etiam  B.  Angustiiiu&  contra  Jiteras  Petiliaiii 
lib.  2.  cap,  5i.  Lectioni  gr«ce  vulgat*  opiime  re- 
dpondet  versio  B.  Hieronyiiii  secuiiduiu  LaX  :  Ini- 
quus  autem,  qui  immolat  vitulum^  quasi  percutiens 
virum ;  sacrificans  de  grege^  quasi  qui  occidat  canem ; 


D  qui  offert  similam^  quasi  qui  sangninem  suHlum;  qvi 
dut  thus  in  memoriale^  quasi  bla$phemu$,  |Viilg;«l:i 
auteni  latina  ex  Uieronymo  secundum  bebrafuiii 
cxeiiiplar  sic  habet:  ffiii  immoiai  bovem^quasi  qui 
interficiat  hominem;qui  maciaipecus^quasi  quiercc' 
rebret  canem ;  qui  offert  oblationem^  quasi  qui  Mn- 
guinem  suHlum  offerat;  qui  recordalur  thuris^  9».«*i 
qui  benedicat  idolum. 


QCiEST.  I.  G.  XCVII.  •••  Lup.  0.  «i.  ••»  Jac  c.2.  •••  Matth.  c.  25.  ■••  1  Cor.  c.  15.  »•*  suprn  r.  73. 
•••  siipra  c.  51.  •••  supra  c.  72.  ••'  siipra  c.  17,  t8.  •••  c.  9.  •••  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  97.  =  C.  XCVIH. 
■"  c.  ee,  V.  3.  •"  add.  :  vivum  :  Etl.  Bas.  •"  tale  :  Ivo.  »"  /kfc  :  id.  •»*  Ezech.  c.  9.  »»•  add.  : 
et  iniquitates  :  Edd.  coll.  o.  •*•  eodeiii  liliroc.  6.  »*^add.  :  est  :  Edd.  coll-  o.  »*•  add.  :  ibi ;  ea*d.  •*• 
i  Cor.  c.  H,  V.  27.  •••  eod.libro  r.  10.  •«»  cf,  supra  c.  78.  •"  eodein  libro  c.  U.  •*■  Sapieiit.  c.  !, 
V*  5.    ••^  desii :  Edd.  coll.  o.     •••  et  auferet  :  Edd.  Lugdd.  II,  111.  —  et  auferai  i  Edd.    Arg.  Ba^      . 


*»  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  L  QUiEST.  =lv  850 

<lii;e  soDt  8ine  iniellcclii,  ininisterium  laincn  ejiis  A  C.  C.  A  pereipienle  gratiam  commumonis  pretium 
iion  descril  "*,  quo  per  eum  salulem  operaiur  ulio-  ^^'J7<  t^"  <ie(>^t' 

"""•  Item  ex  sexta  synodo,  c.  23  "". 

Gratian.  Consiai  ergo  ut  Jnnocentiu»  "^  a//,  de  w  n     ^.  •        .        .        u  .         .  j-                 , 

^.             ...  riuilus  episcopus,  aut  presbyter,  aui  diaconus,  qui 

cetens  nterettcts^  ordmato»  a  nmomaas  per  pravum  ..           .     .^        • 

.        .                       .             ^  sacram  dispensatcommunionem,  a  percipientegra- 

fHanus  «momacmmpomomm  vulnemum  habere  Uarar  communionigaliquod  preiium  e.igaU  Neque 

caput.  5  X.Sed  objmlur,  qnod  m  ordlnalhne  «mo-  ^„i„,  ,^„ji,„        -^^       „g          ^^^j^        .,„  g  .. 

»m<or«m  «oc  <o<»m  reprehenuHle  inveniatur.  quod  ^^^^  „„^„  j„„„,^  ^,,  jig^j,  „„„g^  .h  ,i„^  je- 

9r«ia  Sptnrt,  Mmrri  m»  pretio  redigi  pulelur,  alior-  f„ud„ione  p»nicipare  "•  coucedimus.  Si  quis  TjBro 

»m  aulem  in  omnibue  ,niegra  forma  »acramemoru,u  ^,^ ,„5  commerooninlur  in  clcro.abeocai  8«!ram 

,ervelur.  Quum  ergo  iUicila  $acramenli  uturpatio  per  comrounioi.em  dispensal,  aliquod  prelium  eiegeril, 

pcemteniiam  correcia  (ueril.  ul  gr.iia  S^iriiue  tancti  jeponaUir,  sicul  imilaior  simo..iacx  fraudis. 
gratnita  et  non  venaiis  exislimetur^   inleger   debet 

udeue  unclioni,  effeeiu»;  imo  eliam.  n  non  tequatur  *'•  ^'-  *"»«™  *''''' f„i!l*ZS  '"'^*"'*"*  """  *""' 

pmniientia,  licet  vmoniace,  lamen  revera  c,n$ecratut  „^^  ^^  ^^„^i,i,^  'l^^Jlo  XI.  c.  8  «•. 
reputeiur.  $ieut  utt  qut  qnondam  nonaiti  pretio  dalo,  " 

nec  ad  tacri  bapii$mi  regenerationem.  uee  ad  $ancta!  <J'"'''""'  "•^•''*''>ilis  graiix  consolalione  »  trib..i- 

communionU  parlicipationem   admitlebanlur ,   licei  '"''  """•>"""  n"«stibu8  •  vel  quibuslibet  prasn.iis 

«•mom«*.  tamen  non  ideo  minu$  baptizaii.  vel  $acra,  »«»'"'<'«"  Pe"il"S  <>e»)e« .  <«cenie  Doroino  :  Quod 

communioni,  pariicipe»  repulati  $unt.  Sed  hoc  tantum  <>""**  «"P"'"  «'••«'"  date.  El  ideo  quicunque  dein- 

$acti$canombu$con$litutum  e$l,  ne  de  celtro  $ucra.  «P*   '"  ««»««"««<>  «^<»ine    conslilulus  aul  pro 

me.va  Chri$ii  $imoniace  diuribuantur.  baplizandis   consig..amlisque  Qdelibus,  aut  colla- 

0««*Gela8ios«-  ep,$copo$  per  Lucaniam,  epiu.  I.  "°»«     '  «hr.smal.s.  vel  prorool.on.bus  graduum 

f .  7  ssa,  pretia  quaehbet  vei  prxniia  (nisi  >>)  voluntane  ob- 

C.  XCIX.  A  baptiAi^ndis  vel  comignandi»  pretin  uon  '^^  *"  P"^^  bujusraodi  ambilione  susceperit.  eqai- 

exignuiur.  dem,  si  sciente  loci  episcopo  tale  quicquam  a  sub- 

Bapiizandis  consigiuuidisque  fidelibus  sacerdotes  diiis  perpeiratum   ruerit,  idem  episcopus  duobus 

preiia  nuila  prxfigant,  nec  illationibus  quibuslibel  niensibus  excommunicationi  subjaceat  pro  eo  qiiod 

iinpositis  exagitare  cupiant  renascenles,  qiioniam  scitaf  mala  contexitet  correptionem  "*  necessariam 

qiiod '**  gratis  accipimus  **^  gratis  dare  mandamur.  non  adliibuit'^\  Sin  autem  suorum  quispiam,  eo- 
Kt  ideo  nibil  a  prsedictis  prorsus  esigere  moliaiitur^  Q  ^^^^  nescieiite»  pro  *^*  supradictis  quodcunque  ca* 

qiio  vel  paupertale  cogente  delerriii,  vel  Indigna*  piuilis  accipienduin  esse  sibi  crediderit,  si  presbyter 

lione  revocaii  redemptionis  suas  causas  adire  ***  de-  est,  quatuor'^'  niensium  excommunicatione  plecta- 

fi{>iciant,  eertuiD  babentes,  qood  qui  prohibita  depre-  lur;  si  diaconus ,  trium  ^*;  subdiaconus  vero  vel 

bcnsi  fuerint  admisisse,  vel  eommissa  non  potiussoa  elericus  bis  cupidiialibus  serviens  et  competenii  ^ 

sponte  correxerint,  periculum  suhituri  ^*  proprii  poena  '^^,  et  debilu  escouimuuicatione  plectendus 

sinl  honoris.  est. 

NOTATIONES  COIiUECTORUM. 

C.  C.  7  Gratiam  :  Sic  etiam  Ivo.  In  uno  vetiisto  latis  :  nunquam  quaeUu. 
Grniiani  codice  est :  ^ratta  commiijilofiis,  qiiod  graecaB        ■  ^  xVtst :  Ab  eodein  codice  regio  f  abest  dictio  Isia : 

leciioni   magis  convenit :  ?ra/9a   roO  fjHTsxovToc  »c  ntst',  ita  ut  in  bis  casil)us  voluiitarias  etiam  oblaiio- 

ircflcTTctv  Tv^  ToeavTi];   [utxakii^iuii  X!^(^^  o^okoxis  i  nes  prohibeat,  sicut  de  baptismo  In  concilio  Elibeii- 

fliSo;  t6  oeovouv;  id  esl :  ab  eo  qui  percipu  communio'  tano  est  constilutum ,  infra  ead.  e.  Emendari,  et  de 

nem,  eju$modi  participationis  gratia  obolo»  vei  aikam  gacris  ordinationibus  in  concilio  Tridentino  sess.  ii, 
9ttami»rs  spedem  exigat,  Sunt  etiam  aliae  nonuuilje  A  c.  i.  in  aliis  tamen  codicibus  est  ipsa  diciio  :  nisi, 
varietates  noii  magni  ponderls.  c  Quod  ici/a ;Antea  legebatur :  in  conscientia  viala, 

C.  Cl.  '  Consolalione :  In  conciliis  olim  Colonise  Emendatum  est  ex  codice  regio  et  Ivone;  in  coHeiliis 

ac   Lutetiae  impressis,  duobus  ipsonim  c4)dicibos  vero  iinpressis  varie  legitur  ff» 
Vaticanis,  iino  regis  catliolici*,  et  apiid  Ivonein  le-*         ^  Et  competenti ;  In  vulgaiis  legebatur  :  pro  arbi' 

gitur  :  coilatione;  sed  ob  glossaui  non  est  emenda-  tro  competemi  pcena;  sublalae  sunt  voces  :  pro  ar6t- 

tuui.  trio^  quia  in  vetustis  exemplaribus,  in  conciliis  ini- 

•  Kunquam  qucestibus :  \u  eodein  codice  regio  '*  pressis  et  nianuscriplis,  et  apud  Ivonem  uon  babeu* 

legilur :  nummorum  qnwstu  vel  qnibusUbet  prtemiis  tur»  neque  auctor  glossa:  eas  aguoscit. 
tenundari  penilui  non  debet ;  iii  aiiis  vero  supra  vi- 

QOiBST.  I.  G.  XGVni.  •"rfMerar:  Ed.  Bas.  •»' siipra  c.  17.  ""  scr.  A.  494.  —  Reg.  I.  4,  c.  12!. 
Barch.  I.  4,  c.  71.  Ivo  Decr.  p.  I ,  c.  7i,ei  265.  =  C.  XCIX.  "•  Matlh.  c.  10,  v.  8.  "•  accepimus  :  orig. 
—  Coll.  cilt.  ••»  jure :  Edd.  coll.  <».  »»•  subeant  :  easii.  =C.  C.  »'•  bab.  A.  692.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c. 
92,  ••*  mi«ien6tts:  Edd.  coll.  o.  »»•  participamus  :  ivo.  =  C.  Cl.  •»•  hab.  A.  675.  —  Ivo  Decr.  p.  1,  c. 
57,  et  p.  6,  c.  126.  *  et  Coll.  Hisp.  **  ei  Coll.  Hisp.  •»'  pro  chrismate  :  Edd.  coll.  o.  f  el  Coll.  Hisp.  »»■ 
orjiafa  :  Ed.  Bas.  ff  quod  et  scita  mala  :  Coll.  liisp.  —  tit  consequenlia  *  Ed.  Liigd.  I.  —  tii  consctenlia  : 
Edd.  Lugdd.  II,  IIL  in  scientia  :  EiJd.  rell.  •»•  correctionem  :  Coli.  Hisp.  —  Ivo. — Dohm.  '^»  acquisiverit  : 
Ed.  fias.  —  acquisivit  :  Edd.  rcl.  '^*  quicquam  de  supradiclis  *  Edd.  coll.  o.  '^*  irium  :  Coil.  Hisp.  *^ 
^fiialttor  :  il>.    •**  verbere  :  ib. 


m 


DECRETl  PARS  SECUISDA.  CAUSA  I.  QU.€ST.  t. 


5» 


C  Cn.  Nikit  M  tacitdotibui  exigaiur  pro  baUamo^  A  C.  CVI.  Non  pro  dedkandh  baMci$  vel  pro  celerig 


quod  in  chri$maie  poniiur, 

iiem  ex  ConcHio  Bracarensi  II.  •  e«  4  '^. 

Plt€iiit  '^*  ul  nuUus  episcoporum  pro  modico  bal- 

saroi,  quod  benedicium  pro  biplismi  sacramenlo 

per  ecclesiM  dalur,  quia  *^'  singuli  *^*  tremissem 

pro  ipeo  exigere  soleni,  nihil  '^*  olterius  eiigat  *^\ 

ne  Torie  qood  pro  saluie  animarum  per  inyocaiio- 

nem  sancii  Spiriiusconsecraiur,  sicut  Simon«iagos 

doniim  Del  pecunia  Yoluii  emere,  iia  nos  venund^- 

tes  damnahiliter  yenundemur  ***• 

C  QIL  Pion  esi  aliquid  exigendum  ab  m,  ^tif  tn/ait- 

Ui  suo$  ad  baptizandum  adducum. 

liem  ez  eodem,  c.  7.  *". 
Placuil  «t  unusquisqoe  eplBCopus  per  ecclesias 


$acramentt$ 
debei. 


eeeteiiw  conferendi$    aliquid    exigi 


Item  ex  Concilio  Cabilonensi,  iempore  Caroti  M. 

Statuimus  ul  sicui  pro  deoicandis  basilicls  ei 
dandis  ordinibos  nlbil  accipiendum  est,  iia  eliam  pro 
balsamo  siTe  luminaribus  emendis  nibll  presbyieri 
chrisma  accepturi  denl.  Eplscopi  itaque  de  taciilta- 
libus  ecclesia)  balsamum  emanl,  et  luminaria  singuli 
in  ecclesiis  suis  *coiicinnanda  provideant.* 

XIII.  Pars.  Gratlan.  Sieui  ergo  kme  $aenmunta^ 
licei  $imoHiaee  mini$trentur,  iamen  benedictiom$  effe^ 
ctnm  conferuni  accipienti^  $ie  ei  $aeerdoii$  unclio^ 
licei  simoniace  mini$lrelurf  $uo  lanun  non  debei  CO" 


suas  boc  praecipiat  "%  ut  bi,  qui  infanres  suos  ad  B  rere  efectu*  Sed,  $icui  $upra  f  dictum  rai,  illa^aera' 


baptismum  offerunt,  si  quid  volunlarie  pro  suo  offe- 

runl  TOlo,  suscipiatur  ab  eis.  Si  vero  per  *'*  neces- 

sltatem  pauperutis  aliquid  non  habeanl  quoti  offe- 

rant,  niillum  eis  pignus  violenler  tollalur  a  clericis. 

Nam  mulii  pauperes,  boc  timentes,  lilios  a  baptismo 

retrahiint  "*,  qui  si  forte,  dum  differuniur  ■••,  sine 

gratia  bapiismi  de  bac  tila  recesserini,  necesse  esi, 

nt  ab  iUis  eorum  perditio  requiratur,  quoruni  spolia 

*><  pertimeacentes  a  baptismi  gratia  se  reiraxe- 

runl •". 

€u  CIV.  Qui  bapiixaiur  nullo$  nummo$  in  concham 
mitiat. 

Ilem  ex  Concilio  Eliberiiano,  c.  48.  ••* 
Eroendari  placuit,  ut  qui  baptizantur  (ul  fieri  so- 
lebat)  nuromos  in  eoncbam  non  miltant,  ne  sacerdos  G 
quod  gratis  accepit  prctio  distrabero  videatiir.  Neque 
**•  pedes  eorum  Javandi  sunl  a  sacerdoUbus  vel 
clerlcis. 

•C.  CV.  Pro  percepiione  baptismi  vel  chri$mali$  aliquid 
exigi  non  debet, 

Jtem  ex  Concilio  Triburiensi  •••. 
Diclum  esi  solere  in  quibusdam  locis  pro  percep- 
tione  cbrisroatis  nummos  dari,  siiniliter  pro  bapii- 
siiio  el  comrounione*  Hoc  simoniaca:  ba;resis  *•* 
^semeu*  deiestaia  esl  sancla  synodus  et  anaiheina- 
lixavit,  et  ut  de  cetero  nec  pro  ordinattone,  nec  pro 
ciiristnate,  vel  baptismo,  vel  pro  balsamo,  nec  pro 
aepullura,  vel  communione  quidquam  exigatur.  sta- 
tttii;  sed  gratis  dona  Christi  graiuita  dispensatione 
doueuiur. 


menla  $uni  nece$$itati$j  htee  dignilati^^  ei  ideo  prim^ 
legia  illorum  non  po$$unl  generare  communem  legem 
inorum.  Habeni  ergo  $imoniaci  vulneratum  eapui  pet 
eimoniacw  manu$  pravam  impo$iiionenu  Boc  autem 
de  iilit  intelligiiur^  quo$  nec  exeueai  ignorantia,  nee 
attraetioM$  tiolettiia^  qui  ab  illi$  ordinanturf  quo$ 
indubitanier  eciuni  e$$e  $imoniaco$^  $ive  $imomaca 
tive  non  $iinomace  ordinaniur  ab  eit.  Ui  enim  dietin- 
guii  Nicolau$  Papa^  alii  $imoniace  ordinanlur  a  $$• 
moniaci$ ,  alii  $imoniace  a  non  $imoniaci$ ,  alH  non 
$imoniace  a  $imoniaci$.  Hanc  di$tinclionem  innuit 
Mcolaiis  Papa  II,  $eriben$  omnibu$  Epi$copi$  •••• 

C»  CVU.  De  iripiici  genere  $imoniacorum. 

Slatuimus  decrelum  Me  simouiacis  iripartila  bae- 
resi,  id  esi*  de  sjmoniacis  simoniace  ordinatoribiia 
vei  ordinaiis»  el  de  siinoniacis  simoniace  a  non  siroo- 
-niacis,  et  de  siiuoniacis  non  simoniace  a  simouiacia. 
S  1.  Simoniaci  simoniace  ordinati  vei  ordinatores 
secundum  ecciesiasticos  canoiies  a  proprio  gradu 
decidani.  Simoniaci  qiioque  simoniace  a  non  simo- 
niacis  ordlnaii  similiter  ab  oilicio  inale  accepto 
removeantnr.  §  %  Simoniacos  auiein  non  simoiiiace 
a  simoniacis  ordinatos  misericordiier  per  manus  im  • 
positionem  pro  temporis  necessitate  in  officio  coii- 
cedimus  permanere. 

Gratian.  Se4  hoe  intelligendum  eti  de  tis,  ^tii  ordi- 
naniur  a  $imomaei$^  quo$  ignorabant  e$$e  $imoniaeo$. 
Ho$  fadt  $imoniaco$  non  reatu$  erimini$t  $ed  ordi- 
^  nalio  $imomaci. 


NOTATIONES  COBRECTORUH. 
C.  Cll.  •  Brararen$i :  Emcndau  est  inscriptio  ex  aliquot  vetustis  codicibus.  Nam  iii  vulgalis  erat : 
Carthaginenbi  1 1^.,  iuquo  non  liabetur. 


QUiEST.  I.  C.  CII.  •*»  hab.  A.  572.  —  Coll.  ir.  p.  p.  4,  t.  46,  c.  4.  —  In  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  cilalor 
Coiic.  Canli.  IV.  •*•  Placuii,  ui  modicum  bal$ami,  etc.  :  ColL  Hisp.  •*»  ^wt  ;  Bobiii.  •*•  quia  $inguli  tre^ 
mi$$e$  pro  ip$o  exigi  $olent  :  ColU  Hisp.  •*»  a/i^«id  :  Edd.  coll.  o.  •^*  exigaiur  :  ed.  Roin.  mieiidose.  ••• 
xenHndare  videamur  i  Coll.  Hisp.  =  C.  Clll.  ••*  CoH.  Ir.  p.  ib.  c.  7.  ••■  faciat :  Edd.  coii.  o.  •"  pro 
'  necesntate  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  H,  III.  ••^  retraherent :  Ed.  Bas.  »•»  diiftfrvitl  :  Coll.  Hisp.  ^^expolta  : 
'  ib.  *"  eubtraxeruni :  Edd.  coH.  o.  =  C.  CIV.  •••  liab.  non  serius  A.  510.  —  Coll.  Ir.  p.  p.  %  1. 30,  c. 
9.  »•»  add.  :  enim  i  Edd.  coll.  o.  =  C.  CV.  »••  In  coiic  Tribur.  (hab.  A.  895),  unde  citanl  Regino  1. 1, 
c.  U7.  Burcb.  I.  4,  c.  iOi.  Ivo  Decr.  p.  I,  c.  295,  hasc  non  i^untur.  —  Berilioldiis  ConsUnl.  biijus  decreii 
mentionein  fecit  in  tract.  deemlione  ecclesiarum  (in  ed.  A.  1792,  p.  377).  ••*  kwre$i$  e$$e :  fidd.  coll.  o. 
pr.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  =  C.  CVI.  •••  hab.  A.  813,  —  Burch.  i.  4,  c.  95.  Ivo  Pan.J.  1,  c  9».  Dccr.  p.  I, 
c  287.  t  cf.  supra  c  59.  »»•  Ex  cpist.  Nicoiai,  qua  conciiium  hab.  A.  1099,  refert.  —  Graiiaiuia 
magis  seiisum  retulii  tiuani  verba.  —  ho  Paii.  I.  5,  c.  1i7. 


855  DECRETI  PARS  SECUN0A.  CAUSA  I.  QUifiST.  I.  S34 

Jh  quibui  Urbanus  Papn  H,  in  Concilio  Plac^niino^  A  rent  ab  haereticis  ordinaios»  qnanivis  '^'  nibil  abek 


c.  3.  et  4.,  aii  ••*  r 

€•  CYilK  De  tu,  qui   non  sinioniace  a  titnoniaci$ 
ordinantur. 

Si  qai  a  siinonlacis  non  sinioniacc  onlinali  sunt, 
ftiquideni  probare  potuerinl  se,  qiiiiin  ordin:ireiituri 
jiescisse  eos  sinioniacos  esse»  ei  si  ttinc  '  •••  pro 
cat^licis  babebantur  in  eccicsia,  taliiim  ordinaiio* 
iieft  misericordiier  sustiiiemus,  si  t:imen  eos  lauda- 
bilis  vita  cominendat.  Qtii  vero  scienter  se  a  siino- 
niacis  consecrari  (iino  exsecrari)  perinrseriiii,  eorum 
consecraiionem  oninino  irritam  esse  decernimiis. 
C.  CiX.  De  eo,  qui  ordinatur  ab  illo^  quem  $cil  $im0- 

niacum  e$$e.    ■ 
Idem  Nieolana  junior.  Hoc  idem  Alexander  II.  >  •••, 


acceperunl  "•♦  rei  •'•  suiil  Udurpala*  dignilaiis. 

Crali;in.  Tate$  plerumque  ex  intidtu  pieiati$  rr/br- 
mat  catholioB  mattu$  intpo$itio,  cum  $atitf<ictione  et 
medicina  pcenilentice ;  $ed  damnationem  eimoniacorum 
el  eorumy  qui  ei$  eotuen$erunt^  iegimue,  medicinam 
tero  authenticam  ex  hac  hiere$i  nominatim  non  tegi- 
fNMS«  nut  quod^  $ieut  u$urpatum  e$t  in  NovatianU 
ul  DoHati$ti$^  minoribu$  utique  hwreticit^  non  canO" 
nice^  ^  ex  intuitu  pietatie,  ita  etiam  ex  hi$  po$se  fieri 
c^ligimuA^  ideo  etiam^  quia  atioreum  per  omnia  or^ 
tkodoxam  habenl  fidem,  ni$i  quod  Spirilum  eanctum 
eredunt  e$$e  venatem.  Et,  ut  ait  B.  AuguetinuM  f  , 
hasretid  quum  redierint^  qua  parte  $e  ab$ciderint  ab 


De  cetero  statuimus  ui,  si  quls  iii  posteruiu  abeo,  g  <?<^<^M'fl.  fMreiimr,  qua  vero  parte  adhtseerint,  coguo^ 
quein  simoniacum  esse  noii  dubiiai,  se  consecrari      ^<^ontur. 


permisent,  el  consecrator,  et  consecratus  non  dis- 

parera  damnaiionis  senteniiam  snbeant;  sed  uier- 

qu^^dapQsitus  pceniteiitiam  agat,  et  privatus  propria 

digniiate  persisiat. 

C*  CX.  Stotoiiiacls  in  dignitate  eervanda  nulta  e$t  im^ 
pendenda  mieericordia. 

Idem  paulo  inferiue  '•••. 

Erga  simoniacos  nullam  inisericordiam  in  digni* 
tate  servanda  babendum  essa  deceniiuius  ^*,  sed 
{oxia  canoDum  sanctiones  •••  et  decreia  sanc^rum 
Patnimeos  omnino  damnamiis  ac  deponendos 'esse* 
•postolica  auctoriiate  sancimtis. 

Cratian.  Subau^iendum  e$t^  ni$i  violenter  attracti 


Hinc  et  Leo  Januario  t  Aquilegien$i,  epi$t.  III.  "^: 

C.  CXII.  Qui  ab  hareei  ad  eccleeiam  ^edeunt^in  quo 

inveniumur  ordine  ex  beneficio  per$everent. 

Oinnis  cujnslibet  ordiiiis  clericus»  qui  cathoiicam 
descrens  unitaleui,  baRrelicae  vel  scbismalicas  con- 
juiicrionis  coiitagione  se  inaculaverit,  si  ad  ecclesiam 
redierit  ciiin  Jegitima  satisfaciione  et  erroris  sui 
damnalitme,  lioc  lu  magno  beneficio  habeat,  si,  ad« 
emta  sibi  onin|  •'•  spe  promotionis,  in  quo  invenilur 
prdine  pernianeat. 

Gratian.  De  hi$  autem,  qui  ordinantur  ^monuua^ 
a  non  $imoniaci$  {ntpote  illi,  qui  data  pecunia  arch$» 
diacono  vel  con$Uiarii$  epiecopi,  epiecopo  ignorante^ 


fuerinl.  De  hi$  emm  «I  a  quibuelibet  htBreticie  vioten^  n  '*^'  '^"'"' "'  ''^  *""""  '^'''  *''"'''*  '"''^'"  o  "^J'"^^^ 


ter  ordinatie  git  loiHKenlius  ad  Ei>i$copo$  Macedo^ 

niaSf  epi$t.  XXI l^  e,  5.  "*: 

C*  CXK  De  ii$,  qui  iuviti  ad  haretiaiirum  ordinaiiO' 
nem  trahunlur. 

Constat  mullos  viin  passos,  atque  inviios  ailractos, 

repognantesque  ab  baereticisordinalos;  sed  htijus- 

modi  aliquis,  si  post  ordinaiionem  lalem  non  inter- 

fuii,  quum  illi  conflcereut  sacrameuta,  si  coinmu- 

nioDi  eorum  parlicipaliis  non  est,  si  sialini  disce* 

dcnlibus  illis  ^  pessimo  coiiciliabulo  eorum  abrenuii- 

ciavil  et  ad  ecclesiam  rediit,  iste  talis  potest  habere 

colorem  aliquem  excusationis.  CeCerum,  qui  posi 

meosem  aul  amplius  redierunt,  quum  se  considera- 


itaecribit  Gregorius  VII.  [lib.  6.  Reg.  in  Synodo  flo- 
mw  habUa,  A.  D.  1078.  die  19.  iVo».,  cap.  5.  »'•] : 

C.  CUII.  Ordinationee,  quas  $imoniace  fiunt^  fal$m 
judicantur. 

Ordiuationes,  qo»  iotervenieuie  pretio  •^^  vc.l 

precibus,  vel  obsequio  alicui  personae  ea  intentioiio 

impeiiso,  vei  quae  non  eommuni  consensu  cleri  oi 

popull  secundum  canooicas  sanctiones  flunt,  et  ab 

iis,  ad  quos  consecratio  pertinet,  non  comprobantur« 

falsas  "*  esse  dijodicamus,  quoniam  qui  laliler  or- 

dinaniur  non  perostium»  idest  per  Chfistum»  in- 

trant,  sed,  ut  ipsa  verltas  •'•  tesialur,  fures  suiit 

et  lalrones. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  CVIII.  »  Et  $i  tune :  Antea  legebaiur :  et  quod  D  »  C.  CXI.  ^  IHi$  :  In  edilione  irium  lomoriini  legitur: 


Itinc,  quasi  onus  id  probandi  incuinberet  volenli  se 
pur^re.  Emendatuin  vero  est  ex  duobus  nianuscri- 
ptis  islius  concilii  exciuplanbiis. 

C.  CIX.  >  Verba  hiijii.s  ei  seqiienlis  cap.  Ergo  it- 
Mofijam,  siint  in  episiola  Nicolai  II  in  qua  conci- 
lium  a  se  habitum  rcferi,  aiqtie  ea  repetivit  Alexaii- 
der  II  in  epistoln  onnribiis  catholicis  episcopis  dire- 
cia,  quae  h^betur  Roinar  maiiuscripia  iii  tribus  per- 
vetustis  codicibus. 


di$ceden$  de  eju$  pe$$imo.  Sed  cdilio  qtiatuor  lome- 
ruin  et  codex  canonuni  habetnt  Graiiaiius;  multa 
auicin  in  lioc  capite  colleaor  arbilialu  siio  aptavil. 
1  Januario  :  Sic  eliaiii  citattir  infra  ead.  q.  7. 
c.  Saluberrimum,  et  sic  habelilr  iii  maniiscriptis 
Leonis  codicibus,  quamvis  in  excnssis  sit :  Juiiano. 
Celerum  verba  ipsa  epistote  referunlur  in  dicto  c. 
Saluberrimum,  el  ex  parle  supr.,  eod.  c.  Si  qut$ 
hareticcB.  Nam  hic  sententia  polius  afTertur. 


QuiBST.  I.C.  CVIII.  ••*  hah.  A.  1095.  •••  ei  tunc  :  Ed.  Bas.  =  C.  CIX.  •••  cf.  ad  c.  CVH.  — 
iTo  Pan.  1. 5,  c.  m.  Decr.  p.  5,  c.  79.  =  C.  CX.  ■•'  cf.  ad  c.  CVII.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  125.  Decr.  p.  5. 
c.  79.  Deusdedit  p.  2«^  ■••  decrevimne  :  Edd.  coll.o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  •••  ««itc/toiftfm :  Edd.  coll. 
o.  ■'•  scr.  A.  414.  —  Etiam  bocloco  ipsa  fontis  vcrba  iion  sunt  relau.  =C.  CXI.  "*  certe  quamm: 
Ed.  Bas.  •'•  receperunt  :  ib.  •"  add.  :  tamen  :  ib.  f  supra  c.  97.  ■'*  Ep.  1«.  (scr.  A.  446).  Ed.  Bailcr. 
^  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  131.  Polyc.  I.  7,  t.  5.  Ans.  I.  5.  c.  19.  —  cf.  siipra  c,  42,  et  iiifra  q,  7,  c.  21.  =  t. 
CXII.  ■"  oniitis  :  Edd.  coll.  o.  •»•  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  8!.  Polyc.  I.  2,  t.  38.  =  C.  CXlll.  ■"  jieaato  .  Ed 
l^as.    •""  infirma$  et  irritae  :  orig.    »'•  Joan.  c.  10. 


535  DECRETI  PaRS  SECUNDA.  CAUSA  I.  QUiEST.  f.  5» 

XIV.  Pars.  Graii:in.  Qnia  ergo  $imonia  iripliciter  A  tJ.im  siipplicationem  aliquos  ad  saeros  ordines  coii- 

senlialis  '**  vel  permiuaiis  adduci; 


fA  captnlo  noiaturt  videndum  est^  quot  niodis,  pre- 

itum  in  hae  hwresi  detur. 

lloc  B.  Gregorius  \n  evangeUomm  traetain  hom.  4. 
m  fine  exponit^  dicen$  •••; 

C.  CXIT.  De  mttliipliei  genere  imoniaeomm, 

Sunt  nonnulli,  qui  'quidem  nitramoram  praemia  ex 

ordinatione  non  accipiunl,  et  tamen  sacros  ordines 

proliumana  graiia  ••^  largtnntur,  atque  de  largiiate 

•••  eadem  laudis  solummodo  relribntionem  qnaemni. 

III  nimirum  quod  gratis  acceptum  •••  esi  gralis  non 

iribiniiit,  quia  de  impenso  officio  sanciitaiis  nummum 

expetunt  favoris.  Unde  bene,  quum  justnm  virum 

describeret  Propheta,  ait  ••*  :  Qni  •••  excutit  manus 

suas  ab  omni  munere.  Neque  enim  dicit  •••,  *qni 


C.  CXVII.  Nec  pretio^  necprece^  necgratia,  nee  iirp» 

plicatione  aliqui  ad  sacros  ordines  accedant. 

Idem  •••  universis  Episcopis  per  Helladem  ••^  protin^ 

ciam  coustitutiSf  evd,  lib,  epist.  56« 

Quibusdam  narranlibus  agnovi,  qnod  in  illls  par- 
tibus  nullus  ad  sacrum  ordinem  siiie  commodL  da- 
tlone  perveiiiat.  Quod  si  ita  est,  fletis  dico,  gemens 
denuncio,  quia,  qnum  sacerdoialis  ordo  inttis  •*' 
ceciilit»  foris  quoque  diu  stare  non  poleriu  Sciinus 
qtiippe  e\  evangelio,  quid  redeinlor  noster  per  se* 
nietipsum  fecerit,  quia  ingressus  *in*  templum  ca* 
ihedras  vendentium  coluinbas  evertit.  Columbas 
quippe  vendere  est  de  sancto  Spirilii  (quein  sibi  con- 


excutit  nianus  suas  *  a  munere,  sed  *adjunxil* :  ah  B  substaiiiialein  Deus  oinnipotens  per  impositioneni 


omnt,  qoia  aliud  est  munus  ab  obsequio,  aliud  'mii* 

Dus^a  manu,  aliud  ^maniis*  a  lingtia.  Munus  *quippe* 

abobsequioest  subjectlo  ••'  indcbite  impensa.  Munus 

j  manu  pecunia  est;  munus  a  lingua  favor.  Qui 

rrgo  sacros  ordines  tribuit,  tunc  ab  omni  mtinere 

inanns  exculil,  quando  in  divinis  rebus  non  solutn 

iMiIlam   pecuniam,  sed  eliain  buinanain  graliain  iion 

leqniril. 

C  CXV.  JEternam  damnationem  invemei  qui  quolibet 
munere  ad  sacros  ordines  accedit. 

IJem  in  Regesto  •••. 

Si  quln  neque  sanclis  poilens  moribus,  vel  neque 

a  clero  populoque  Tocaius  vel  pulsatione  coactus, 

impudenter  Chrlsli  sacerdotiuro,  jara  qnolibet  faci- 


niauuuin  boniinibus  tribuit)  commodum  temporale 
percipere.  £x  •*•  quo,  nt  prxdixi»  innuiuir  quid  se* 
quatur,  quia,  qui  in  templo  Dei  columlms  veudere 
praesuiuserunt,  eorum,  Deo  judice,  cathedrse  ceci- 
derunt.  §  I.  Qui  videlicet  error  in  siibditis  cuni 
aiigmento  propagatur.  Nam  ipse  ''^  qiioque,  qni  ad 
sacrum  ordinem  perducitur,  jam  in  ipsa  provectus 
sui  radice  viliaius,  paratior  est  aliis  vendere  '••quod 
eiuit.  Et  ubi  e^l  quod  scriptuin  est  ••• :  Gratis  acce" 
pistis,  gratis  date?  El  quuin  priino  conlra  saiiciam 
ecclesiain  siinoniaca  hwresis  sii  exorta,  cur  non  per- 
penditur,  ciir  iion  videiur  •••,  qiiia  euni,  qnein  quis 
cum  pretio  ordinat,  (provebendo  agit,  ut  baereticiis 
fiat?  Ideoque  hortamur  ut  nullus  vestrum  dentto  hoc 


iiore  pollutus,  mjusio  cordis  amore,  vel  «ordidlsC  fieripatialur.sednequegratia  alicujusncquesuppli. 


precibus  oris,  sive  comitatu,  sive  manuali  servitio, 
sive  fraudulento  munusculo  episcopalem  seu  sacer- 
dotalem,  noii  lucro  aniinarum,  sed  inanis  glorise 
avaritia  fultus,  digniiatem  acceperii,  et  in  viu  sua 
non  sponte  reliquent,  enmque  insperata  ^  mors 
poenltentem  non  iiivenerii,  procul  dubio  in  aeternum 
peribil.    « 

Mine  iddm  Gregoriiis  Joanni  Corinthiorum  Episcopo^ 
/i6.IV.  ep.  65.  scribit  ••* : 

oA/I.  Pro  ordinationibus  nihilomnino  accipiatur. 

De  ordinationibus  aliquid  accipere  sub  districta 
Ihterdlctione  vetnimus  •••.  Oportet  ergo  nt  ucqne 


caiione  aliquosad  sacros  ordines  audeatpromovere, 
nisi  eum,  quein  viiae  *•*  et  actlonis  qualiias  ad  hoc 
digrttim  esse  monslraverit.  Nam  si  aliter  raclum 
dcnuo  seiiserimus,  districla  ac  canonica  illud  iinve- 
ritis  ullione  conipesci. 
C.  CXVlll.  Ad  episcopnfem  honorem  nullus  per  am^ 

bitum  accedat, 
Item  Symmachus  ad  Ca^sarium ,  epist.  I.  c,  5  ••■. 
Nullus  itaque  per  ainhitum  ad  episcopalem  hono- 
rem  permittatur  accedere.  Man  qtium  liic  cxcessiis 
in  laica  conversaiione  culpetnr,  quis  dubiut,  quia 
religiosis  et  Deo  scrvientibos  incntiat  *••  oppro-* 


per  commodum  ••\  neque  per  gratiam  aut  qnorun*  0  brium  ? 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  CXV.  ^  Intperata :  In  aliquot  veliistis  Gratianl  codicibus  *  legitur  :  in  aspera  mors  peenitentia. 


Qd«t.  I.  C.  CXIV.  •••  Reg.  I.  i.  c.  239.  Bnrch.  I.  i, c.  113. Ans.  1. 6,  c.  83  (80).  Ivo  Pa».  1.  3,  e.  lil. 
Decr.  p.  5,  c.  86.  ••*  add.  :  vel  laude  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ••'  de  ipsa  largitate  ,  Edd.  coIL  o.  •••  ae^ 
cUnunt  :  ea^d.  —  aeceperunt  :  Ans.  ••^  Esa.  c.  53.  •••  Beatus  qui :  Edd.  coll.  o.  *•*  dixit  solum  :  eaed. 
'^^  servitus  :eaed.  =  C.  CXV.  •••  Haec  neque  apud  Gregor.  M.  neque  in  epp.  Gregor.  VII.  sunt  invenia.  * 
vi  Ed.  Bas.  ■•»  Ep.  57,  (scr.  A  595),  I.  5.  Ed.  Maur.  —  Ans.  1.  6,  c.  90  (87).  Polyc.  I.  2,  t.  i.  —  cf.  DisU 
iOO,  c.  3.  =  C.  CXVI.  ••*  decertiimus  :;Ed.  Nor.  ^decrevimus  :  Edd.  rell.  pr.Lugdd.  II,  III.  ••'  dv- 
unm  :  Edd.  coll.  o.  ■••  consentias  "-permittas  :  eaed.  =  C.  CXVll.  •••  Ep,  58,  (scr.  A.  595),  I.  5.  Ed. 
Maur.  —  Eadem  legnnlur  in  ep.  55,  I.  5,  et  ep.  8,  I.  6.  — Burch,  I.  1,  c.  21.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  108.  •'^ 
Helladiam  :  orig.^ Ivo.—  £/en(/am  :  Ed.  Arg.  —  Iterdam  :  Edd.  rel.  •••  add.  :  ortut  :  Edd.  coll.  o.  ■*• 
eco  quo  —  malo  jam  evenire  creditur  :  eaed.  —  malo  jam  innuilur :  orig.  I.  6,  ep.  8.  —  ivo.  —  "^  nam  eo 
ipsOt  quod  quisque  ad  sacrum  ordinem  (add.  :  vel  honorem  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas),  perducitur  :  orig*  I.  6» 
«p,  8.  —  Edd.  foH.  o.  »»•  venundare :  Edd.  coll.  o.  •••  Matlh.  c.  10,  v.  8.  •••  cavelur :  Ed.  Bas.  ••• 
add. :  meriditti  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  CXVIII.  /  •••  scr.*A.  502.  ••"  injiciat  vel  ineutiat :  Edd. 
€oU«  0*  pr.  Bas.  --tniirat :  Coll.  Il«sp 


»7 


MCRtTl  PARS  SECUiNDA.  CALSA  L  QL/EbT.  I.  55^ 

C.  CXIX.  De  eodem.  A  crum  ordinem  provehcre  deberemiis  vobFs  transmit- 


ium  Gregorius  Adeodato  Epiacopo,  lib.  II.  In 
dic.  XI.  ephi.  48.  1  •**. 

Eslole  ergo  prajcipue  tn  ordiiiaiione  solicili ,  el 
ad  sacros  ordines  «•»  nisi  proveciiores  aeiaie  et 
nmndos  opere  nuilatenus  admiiialis.  *ne  forte  sem- 
per  esse  desinant  quod  immalure  esse  fesiinanl.  * 
Eorum  enim,  qui  in  sacro  sunl  ordine  collocandi, 
prius  viiam  moresque  disculilc.  el  ui  dignos  huic 
officio  adhii)ere  possilis,  non  vobis  poleniia,  aui 
supplicaiio  quarumlil>el  subrepai  personarum.  *  Anle 
omnia  autem  cauios  vos  essc  oporiei,  ci  nulia  pro- 
reniat  in  ordinaiione  venaliias,  ne  (quod  absii  •)  el 
ordinaiis,ct  ordinaniibns  pcricuium  majus  immi- 
iieal.  Si  *  quando  igiiur  de  his  Iraclari  necesse  esl, 
graves  expertosque  viros  consiliis  •••  vesiris  adhi- 
bele  pariicipes,  et  cum  eis  communi  de  hoc  delibe-  « 
raiione  pensaie. 

C.  CXX.  Neque  favore,  neque  venalitaU  ad  tacros 
ordmes  quisquam  promoveatnr. 

Mcm  Columbo  Episcopo,  Hb.  II,  hidict  XI 
.ep,  47  ••^ 

ruen  ad  saci-os  ordincs  uuilaienus  admittantur 
iic  lanto  periculosius  catiant  •••,  q„anlo  citius  con- 
scendere  ad  altiora  festinani.  Nulla  sit  in  ordina- 
tioue  venaliias;  potentia  vel  supplicaiio  pcrsonaruui 
«ihiladversushaec,  qu»  prohibemus,  obiincai.  Nam 
procul  dubio  Deus  oflTcnditur ,  si  ad  sacms  ordincs 
quisquam  non  ex  mcriio,  sed  ex  favore  (quod  absit !) 
aut  ex  venaliiate  provchiiur. 

Craiian.  Econtra  idom  Ciegorius  quibuidam  sup^ 


icre  •'^  Sed  in  uno  vos  audivimus,  in  alio  *  autem  * 
minime  audire  potuimus.  Diaconus  quidem  faclus 
est ;  sed  quisquis  semei  in  hac  ecclesia  ordiuem  •«* 
acceperit,  egrediendi  ex  ea  iiherins  licentiam  noii  • 
hahet.  Si  ergo  •»•  vos  vidore  noii  polui,  hac  ex  rc^ 
consoiationem  habeo,  quia  in  filio  vestro  reqitiesco. 
Gralian.  Non  itaque  quorumtibet  precibus  ordintf 
tiones  fatsm  dijudicantur,  sed  has  demum,  quaspreci^ 
buh  ordinandi  vel  ejus  amici ,  non  spipituali ,  sed 
carnali  affeclu  porrectis  fiuni^  quum  almfuturm  non . 
eatent;  quas  non  caritas  interveniens,  sed  ambitio 
suppUcans  extorquet.  Non  solum  autem  ctericos  cu»  * 
juslibet  episcopi  summus  Pontifex  in  ecelesia  Romana 
vaiet  ordinare ,  verum  etiam  opportunitate  exigente 
monaeJios   et  quoslibet  clericos   convocare  potest  et 
imitare. 

Unde  Kioohius  Papa  Mkhaeli  Imperatori  in  epist.^ 

quoi  incipit  :  c  Proposueramus  1  •"  : 

C.  CXXIU.  De  eodem, 

Per  principalem  beatorum  apostoloruro  Pctri  ct 
Pauli  potcslatcm  jus  •**  habemus  non  sohim  mona- 
cbos  •",  vcrum  cliam  quo&libei  clericos  de  qiiaciui-  . 
que  dioDcesi,  quum  necesse  fueril,  ad  nos  couvocart^ 
atque  ecclcsiasticis  exigentibus  opporlunitatibus  in^ 
Titare. 

XV.  Pars.  Pratian.  Quolibet  ergo  munere  interve- 
niente  falsa  dijudicalur  ordinatio.  Sicut  autem  pretio 
interveniente  sacri  ordines  non  sunt  tribuendi^  ita 
nec  restituendi.  (Jt  enim  ait  B.  Ambrosius^  sacri  or- 


piicantibus  unum  acolythum,  et  alterum  diaconum  Q '^'"^' ^^^  P^^^''o  *^nt  emendi,  nec  redimendi. 
*^9^'tur  ordinasse^  sicui  intfi  airrihii  lik    vti    i..^-.       #ii.iy*  ^i.*/.».  n..A»/v*:.io  vii    ^21  \  1:1.    ui   n^^ 


legitur  ordinasse,  sicni  ipse  scribit  iib.  VII.  Indict. 
I.  ep.^i.  Petro  m  Episcopo  Corsicw  inter  cetera  ^*  : 
C.  C.\XI.  Episcopo  interveniente  Papa  quendam  aco- 
tythum  ordinavit. 
Latorem  prxseniium  per  •••  interccssioncm  san- 
ctiiaiis  vesirac  acoljihum  fecimus,  quem  ad  obso- 
quia  vcstra  •"  iransmisimus  •««,  ul,  si  iucrandi* 
ammabus    amplius   scrvierit ,  prolicere   amplius 

pOSSlt. 

C.  CXXII.  Qnisquis  in  Homana  ecclesia  sacrnm  ordi- 
iim  ttcceperu,  ab  ea  ulterius  egredi  non  poterit. 

Idcm  Iletia!  Presbytero  et  ABbati,  lib.  IV. 
p...  ^pisi.  55  •», 

filium  vcstrum  Epiphanium  mandastis  ut  ad  sa- 


Uinc  etiam  Gregorius  VII.  ait  [lib.  VI.  Reg.  in  Co«- 
cilio  habito  A.  D.  1078.   Pontificatus   sui    VL' 

C.  CXXIV.  Prelio  intervenienle  eecerdotale  ofieium 
non  restituatur. 

Nullus  episcopus  gravamcn  scu  servile  scrvitiuin 
ex  usu  coiitra  ccclesiaaticam  normam  abbatibus  scu 
clericis  suis  imponat ,  vel  interdictom  sacerdo* 
talc  officium  prctio  intcrvcnientc  restliuat,  Quod  si 
feccrit,  offlcii  sui  pcriculum  subeat. 

Gratian.  Qui  aulem  peruniam  accipiuntt  ut  ordi^ 
nandis  sacros  ordines  non  tribuant,  tel  canonicw 
electioni  assensum  non  prasbeantf  aut  ecclesiis  ffdifi- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

J^'^xl^}\tJ'  h.^!!?l}T  ^"^/^"^  ^^^'^  V'*'  ^»*""»  D  P^r  Corsicam.  Anselmus  anlem  eodem  modo  habct 
r  r\\     -  P?^*''^!"''  ^'  .''?.  originali.  "  ac  Gratianus.  Ad  Peiruni  cpiscopum  Alexandri»  da 

RinVi  Tm.i;  r^Jt    Z  i     .^o**'^»*>"s  "nprcsslf:  cpi-      Corsica  legitur  epistola  alia  libro  V,  cap.  422,quam. 
!iJrflFm-r^^^^^^^^^  ^'^^  «»i  foriasse  mcndum  in  voce  Alexmdrim,  ot 

^mmiC^SkioUr^inl  •"  "'^*^!'^.?  Pcrvetusto  Valicano     scribcndam  videatur  :  Aleria^. 
carundein  epistolarum  inscribitur  :  Petro  Episcopo 


Od.€st.  I.  C.  CX  X.    •"  Ep.  49,  (scr.  A.  S95),  l.  5.  Ed.  Maur.    ••»  ad  sacros  ordines  asphare,  nisi :  orlg. 

r«r  pV  n""  i^'v'  "^?";  ^— ^t^o^^-  ••'  EP-  *«•  (sc*--  A.  B93),l.  3.  Ed.  Maur.- Ans.  I.  7,  c.  46.  •••  cl 
dant :  Ed-  Bas.  •••'  £p.  1  (scr.  A.  598),  1.8.  Ed.  Maur.- Aiis.  L  7,  c.  76.  =  C.  CXXl.  •"  prointercessionei 
vl^u  '""  •  E<*J- Ay.  Bas.  ''\retransmisimus :  Edd.  coll.  o.  =  C.  CXXII.  •»  Ep.  38.  (scr.  A.  595.)  I.  5. 
Imi  ^"''••ir  ^"*'a  •ol'.^-  ^^-  rjBiransmittere  :  orig.  •»•  add. :  sacrum :  ib.  —  Edd.  coll.  0.  •"  tero :  Edd. 
«^  ipi  «''•^.•5'^-"'\"®-'-  *.c.  75.1.2.-.  14.- infraC.  9,  q.  5.  c.  2i.  =  C.CXXIII.  •"«!;«: 
^orig.  — fid.  Bas.  •"  w  monachos  —  in  clericos  :  Edd.  coll.  0.    "•  (^ar.  Roin.  V.— Polyc.  I.  4,  l.  2J. 


W  BKCRkTl  PARS  S£C(JNDA 

€andi$  «W  c<mucrmidi$  iapidfm  benedietum  r</  con$e-^  ^ 

traiionem  eubirakatU^  muUi$  argumenii^  aecepiee  pe- 

euniai  rei  tt  in(ame$  e$$e  probaniur, 

Aii  enim  Patchalis  II. '"  t 

C.  CXXY.  SaerHegi  §unt  judicandi  qui  eccleeiam  Dei 
non  permiitunt^  regulariter  ordinari, 

Sunt  qiiidain,  qui  vel  violenlia,  vel  fiivore  non 
peruiiUunl  ecclesias  regulariier  ordinari.  Iliic  eliain 
decreviroui  ***  ui  aacrilegos  jttdicandos» 
C.  CXXVI.  Deeodem. 

Codici$  lib,  IX.  ad  legem  Juliam  repetundarum^ 
Imitp.  Graiiaiius.Valenliiiianus  el  Theodiisius  "* : 
^  Jubemus  ei  horiainur,  ut,  si  quis  forle  honora- 
lorum»  decurioiiuin,  possesBorum,  poslremo  eiiam 
colonorum,  a  ciijuslihei  orUinis  Judice  fuerii  aliqua 
ralione  concussus,  si  quis  scil  de  jure  venaleni  ^ 
fnisse  seiileniiain  ,  si  quis  poenam  vel  preiio  re- 
niissam  vel  viiio  capidilatis  iogestani,  si  qul$ 
posiremo  quacunqiie  de  causa  improbuin  judiceni 
potuerit  approhare»  is  vel  admiiiislraitto  eu,  vel 
post  admiiiistrationem  depositam  in  puhllcum  prod* 
eatt  crimeu  deferai,  delaium  approbet;  qouni  pro- 
baverit '  et  *  victoriam  reportaturus,  et  gloriam. 

C.  CXXVII.  De  eodem. 

Mem  IR  Dige$tif  lib.  UK  titulo  de  calumniatoribue^ 

/.  i  >*•  [  Clpianus  lib,  X.  od  ediclum.  ] 

In  eum,  qui,  utcalumni»  causa  negotium  fueeret 
vel  non  facerci,  ^iecuniam  dicetur  **^  accepisse,  in- 
tra  annum  ntileni  •  in  quadruplum  ejus  pcfuniae^ 
qiiam  accepisse  diceiur,  post  annuin  «iinpii  *<*  in  ^, 
factum  actio  competit. 

C.  CXXVUI. 

Ibidem  iib.  XLVIL  tit.  13.  l.  2.  de  coneu$$ion$. 
\  Macer.  ***  lib,  I.  publicorum  judie.  ] 

Coocossionis  judlcium  puhlicuni  non  est.  Sed  si 
ideo  pecuniam  quis  aocepit  quod  crinien  minatus 
ait»  potest  jiidiciiim  puhlicttm  esse  ex  senatus  con- 
•ttltis»  quibus  poena  legis  Cornelias  teneri  jubentur 
qui  Iq  aecusationem  inuocentium  coieriut,  qttlve  ob 
accttsandum,Telnon  aecttsandttm  denuiiciandum  vel 
nou  deiiunciauduro  testiroouittm  pecuniam  acceperuii* 
C.  CXXIX. 


.  CALSA  \.  QUiCST.  II.  510 

Lege  Julia  repeinndaram  teiteiiir,  qiii,  quum  ali- 
quam  potesiaieni  haheret,  pecuiiiaiu  oh  judieanduin 
vel  non  judicandum  p  dccernendunive  acceperit* 
[VenuleSiis  Salurninus  /.  Yetquo.  eod.  tit.]  veiquo 
magis  aut  niiuus  quid  ex  ofBcio  suo  faceret. 

C.  CXXX.  De  eod. 
Idein  eod.  tit.  L  tf. 
Eadem  iege  teneCuf  "*,  qui  ob  denunciandum  vel 
non  denuiiciariduni  teslimonium  pecuniam  accepe- 
ril<i.  Ei  po$t  pauca  :  $  1.  Lege  Julia  repetundarnm 
cavetur,  ne  quis  ob  mililem  legenduro  niiliendumve 
aes  accipiat,  iieve  quis  ob  sentenliam  in  senaiu  con- 
siliove  publico  dicendam  pecuniain  accipiat,  vel  ob 
accusandum  vel  non  accusandum.  $  S.  Macer  '*^ 
lib.  1.  puMic.  judic.  l.  7.  Lei  Julia  de  repetundis 
prxcipit,  ne  qiiis  ob' judicem  arbitrumve  danduro» 
niuiandum,  jubenduiuve  ut  **^  Judicet,  neve  ob  nou 
dandum»  non  niuianduro,  non  jubendum,  *  etc.  \ 
neve  ob  l^ni  aesiimandaro,  Judiciumve  capitis  po- 
cunlaeve  facienduui  vel  non  faciendum  aliquid  acci* 
piat  ^^.  Et  infra  :  |  3.  Hodie  ex  lege  lulia  ***  repe- 
Ittndaruni  exlra  ordinem  puniuntur,  el  pleroroquo 
vei  exsilio  piiiiiunliir,  vel  eiiam  dnrius,  prout  admi- 
serint.  §  i.  ^  Venuleius  eod.  iii.  l.  6.  *  Hac  lege  daro- 
naius  lestimoiiium  puhlice  dicerc  ***,  aut  Judex 
postulareve  probibelur. 


Ibidem  iib.  ILVIIL  Ut.  li  ad  legem  JuUam  repe" 
tundarum,  L  3.  [Macer.  **'  Ub,  L  pubL  jud.  J  , 


QUiESTIO  U. 
CKATlAiNUS. 

L  Pars.  Sequitur  eecunda  quaf$iiOp  qua  queeritur^ 
an  pro  ingre$$u  mona$terii  peeunia  $it  exigenda^  vel 
exacia  per$oivenda  f  Hoc  utrumque  licite  fieri ,  utriuh' 
qua  teetamenii  eerie  comprobatur,  Legilur '  enim  m 
prtmo  iibro  Regum,  quod  Anna  deiulit  $ecum  Samue- 
lem^po$tquam  ablaclaiu$  fuerat^  in  iribue  viiutis,  el 
tribue  modii$  fatinte^  et  amphora  vini  ad  domum 
Domim  in  SOo.  {1  {•  In  Actibue  vero  apo$iotorutu  * 
tegiturquod  multitudiuiscredenlium  erat  coruuuui 
et  aniiua  una,  nec  aliquid  eofum^  qute  po$^debant^ 
qui$quam  proprium  e$$e  dicebai ;  $ed  erant  Utie 
omnia  communiat  et  $inguli  vendebani  prctdia  $ua^  e$ 
ponebant  preiiu  eorum  anie  pede$  apo^iotorum^  qno- 


C.  CXXV11.  "In  bac  et  sequcniibus  leglbus,  quae  D  DigesUs  vulgatis  ;  sed  a  Pandeciis  Florentinis  ab- 


ex  (t,  ciiantur,  reposili  suiit  lihili  ex  velustis  exeui- 
plaribus  Cratiani,  quas  cum  Patidectis  Florentinis 
valde  conveiiiiinl. 

•  Viiiem  :  Hasc  diclio  non  esl  iii  antiquis  codicibtts 
^ratiani,  iieque  iu  Patideclis;  sed  ob  glossain  iion 
est  sttblata. 

C.  XXiX.  P   Vet  non  judicandum  :  Sic  etiam  in 


sunt  Isiae  voces.  Est  autem  l^alea  ista  fere  in  ora* 
nibus  vetustis  exeniplaribus  Craiiani,  et  a  cap. 
Sunt  quidam  usque  ad  fluem  quaesiionis  uuUa  est 
distinctio  capituui. 

C.  CXXX.  4  Acceperit :  In  Pandectis  sequitur  ver- 
sictilus  :  Uac  tege  damnatu$f  qui  reponiiur  in  fimi 
bujus  capttis* 


QuiBST.  1.  C.  CXXIV.  ••«  Ipsa  verha  !n  epp.  Paschalis  P.  non  sunt  reperU.  =  C.  CXV.  "»rf««riiimiif : 
r^.  Bas.  =  C.  CXXVI.  •"  c.  4,  l.  27.  —  dat.  A.  386.  =  C.  CXXVU.  •■*  dicitur  :  Edd.  Arg.  Bas.  -  deie^ 
giiur  :  Edd.  rel.  •••  in  ^mptum  :  Edd.  coll.  o.  =C.  CXXVIU.  •••  Marcettu$  :  Ldd.  Arg.  Bas.sC. 
t;XXIX.  •■'  blarceltu$:EAd.  Arg.  Bas.  Nor.  Lugdd.  II,  III.  =:  C.  CXXX.  •■•  teneniur  —  aceepennt  : 
Dohm.  •■•  MarceUue :  Eild.  coll.  o.  •••  desont  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  U,UI.  ••'  acceperU :  Edd.  colL 
o.  pr.  Lugdd.  II.  Ul.    •••  ahesi   ah  Ed.  Bas.    •••  dare  .  Edd.  coU.  o. 

UuiitT.  U.  P.  I.    ' « lleg.  c.  i.    ■  Aci.  c.  4,  y,  31 


Ul 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  1.  QUiEST.  II.  Zl% 

nomine ,  dum  partem  stbi  A  lesiificor,  ipsa  qiioqne  me  dubilaiio^  redilH  aniiunn 


rtiiN  unus  ,  Amttrias 
resenarett  €um  uxore  sua  Sappfnra,  sententia  male 
diaioms  accepta^  ante  pedes  apostoli  ceddit  mortuus. 
§  t.  Hinc  liquido  apparel  quod  ingressuri  monasie- 
rium  sua  debent  offerre  rectortbus^  nec  aliter  stint 
redpiendi^msi  sua  obtulerint,  Sed  aliudest  sua  sponte 
offerre,  aliud  exacta  persotvere.  Anna  mater  Samuetis 
fioit  exacta  neque  petita,  sed  sponte  munera  sacerdoti» 
kus  obtulil,  Credentes  etiam  sua  sponte  offerebant 
apostoUs^  ut  indigenlium  necessitatibus  desetmrentj 
quas  instante  persecutione  infidelium  eis  possidere 
non  licebat.  Ananias  quoque  non  ideo  damnatus  est^ 
quia  sua  nollet  offerre^  sed  quia,  Spiritui  sancto  men- 
tituSf  pretia  eorum^qum  apostoUs  obtuleratt  ex  parte 
fraudabat.   iVott  ergo  his  auetoritatibus  permittitur 


el  Inepluin.  Nusquani  **  euim  legimus  Domini  dlsel* 
puios  vel  eorum  iniuisterio  conversos  quempiam  ad 
Dei  cullum  aliquo  muneris  inlcrvenlii  proroeasse» 
nisi  forie  de  pauperum  alimento  guis  inconcinne 
proponaf,  quorum  nulli,  cujuscunque  professionia 
esset,  vlclualia  negabanlur  Sciious  ^'  equidem, 
quod  omne  datum  optimum^  et  omne  donum  perfe^ 
ctum  desursum  eet  descendens  a  patre  luminum^  a  ^' 
quo  bonae  volunlaiis  donom  accipit  qoi  sancto  de* 
liberalionis  arbitrio  graiis  Deo  servire  disponiU 
Reslat  ergo  ut  qui  pro  aliqua  ecclesiastica  '*  sus- 
reptione  munus  acciplt»  donum  Del ,  quod  a  paire 
luminum  descendere  debuit,  vendal;  munus  autem 
larglens  importunus  emat.  Quid  autein  de  divinl 


rectoribus  ab  ingressuris  aiiquid  exigere,  sed  sponte  B  ^q„|  venditoribus  vel  emtoribus  consequatur,  con« 


oblata  Museipere^  quia  illud  damnabile  est ^  hoc  vero 
ftJtnim#* 

Unde  in  Concilio  Bracarensi  II.  cap,  5.  ^  legitur : 
C.  I.  Pro  dedicandis  ecclesiis  nihil  exigatur, 

Placuit  ut,  quoiies  ab  aliquo  fideliuni  ad  conse- 
crandas  ecclesias  episcopi  inviianiur,  non  qiiasi  ei 
clebito  munus  aliquod  a  '  fundalore  requirant  *  ; 
sed  81  Ipse  ^  quidem  aliquid  ex  suo  voio  obtuierit, 
iion  respoatur,  sl  vero  aut  pauperias  lllum,  aut  ne- 
cessitas  relinet,  nlhil  exlgatur  ab  illo.  Hoc  tamen  * 
vnnsquisque  episcoporum  meminerit,  ut  nonpriiis 
dedicei  ecclesiara  *»  nisi  aniea  dotem  basilicae  et 
obsequium  ipsius  per  donationem  cbartulas  conflr- 
ntamm  ^^  accipiat.  Nam  iioa  levis  culpa  "  est  ista 
iemeritas,  si  sine  luminariis  vel  sine  substantiali  "  C 
snsteutatlone  eorum,  qui  ibidem  servituri  sunt, 
ianquam  domus  prlvata  consecretur  ecclesia. 
Item   Bonifacius   *'  tir^M   Romas  Episcopus  scribit 

omnibus  *^  Caralitante  ecdesia  Ccenobitis  : 
€*.  II.  Ab  fis,  qui  ad  conversionem  accedunty  nihil 

esl  exigendum,  nec  pretio  aliquis  ad  conversionem 

est  invitandus  K 

Quam  pio  mentis  affecto,  fratres  carlssiml,  ve- 
ftrae  **  destitulioni  Roniana  compaUatur  ecclesiat 
vobis  forlassis  est  Incognitum,  sed  cogiiitori  om- 
nium  non  incoguilum  bdbeior.  Dubitationi  aulem 


cludi  necesse  non  esl.  §  1.  Cavete  ergo,  fratres» 
quam  sit  ambignum  quod  petistia  *^  consiliuro» 
quod  quidem  secundum  vestr»  volunlalis  proposi* 
lum  nulla  invenimus  ratione  confirmatum.  Yerun- 
tamen,  si  vestrx  necessitati  *«  adeo  est  opporiuniN 
quem  reperistis  ",  dum  tamen  omnis  absit  pactio, 
omnis  cesset  conveniio,  nullaque  vestrse  ecclesi» 
fiat  disiraclio,  accedat,  gratis  Deo  servire  incipiat, 
suique  regiminis  devole  *'  gesiet  obsoquiuin,  et 
postmodum  vos,  quasi  subsidii  gralia,  aliqiia  aun 
ecclesiae  munera  largiri  frairum  solaiio  Romaiia 
permitiit  ecclesia. 

Vnde  Urbanus  Papa  in  condlio  apud  MelHam^ 

c.  I2.J  «^ : 

C.  III.  De  eodem  PALEA  ^. 

c  Nullns  abbas  pretium  sumere  vei  exigere  ab  ei», 
qui  ad  conversionetn  veniunti  aliqiia  pacti  "  oeca- 
sione  **  praesumat.  Regiilam  "  aiiii(|uam  sequens, 
nulli  unquam  de  .ordinaiionibus  aliquid  omuino  ac* 
ciplenduin  esse  constituo ,  neque  ei  datioiie  pallii« 
neque  ei  tradiiione*'  chartarum,  noque  ex  ea,  quam 
nova  '*  per  ambliionem  simulaiio  iuvenit,  appeila-' 
tione  pasielli.  Qula  enlin  ^  ordinando  **  episcopo 
Ponlifex  maiium  Imponit,  evangelicam  ieciionem 
iniiiisier  legit,  confirmationis  auiein  ejus  epistolam 
nouirius  scribil.  > 


veslrae  quod  idoneum  demus  responsom ,  Deum 

NOTATIOMES  CORRECTORUM. 
Queest.  II.  C.  II.  •  B.  Thomas  ciiat  hoc  cap.  2,  D  babent  hanc  Paleam,  non  sunt  isue  diiae  voces.  Ve- 
i|ii»su  100,  in  fine  articoli  3.,  et  rem,  quain  ibi      rum  apud  B.  Gregorium  legunlur,  quonlam  pendet 
.:  :.•  r  ..-,  adhucoralioet  conjungiturcum  iis,quae  insequenti 

capile  afleruntur,  hoc  inodo  :  Quia  enim  ordinando 
epncopo  Pontilex  manum  imponlt^  evangelicam  /«* 
ctionem  minister  legit  confirmationis  aulem  ejus  epi- 
stolam  notarius  scribu^  sicul  Pontificem  uon  decet^  eic. 


liaclat,  sola  bujus  capilis  aucloritale  constiluit. 

C.  IIK  ^  lu  nonnullis  vetuslis  exemplaribus,  In 
quibus  pauoc  sunt  Paleae,  habetur  caput  hoc  usque 
ad  vers.  Megulam.  Reliqua  vero  suni  d.  Gregorii  lo* 
cis  judicalis. 

^  Qwa  enim  :  In  plerisque  exemplaribus,  quae 

QOiEST.  H.  P.  I.  •Act.  c.  5.=:C.  1.  *  hab,  A.  572.— Burch  I.  3,  c.  37,  etlvoDecr.  p.3,c.  42.  ex  conc. 
'Worniaciensi,  ubi  eadem  fere  leguntur.  ;=  C.  1.  *  e:  CoH.  Hisp.  —  *  exigatur :  Ed.  Bas.  '  add. :  fundatur  , 
£dd.  eoll.  0.  *  lamiim  :  Coll.  Hisp.  *  add  :  aut  basiitcam  :  ib.  *•  confirmalam  :  Ldd.  Bas.  Lugdd.  II,  ni. 
li  abest  a  Coll.  Hisp.  "  abesl  ab  ead.  **  Ad  Bonifacium  boc  caput  non  pertinere,  lum  ipsa  scribendi 
latio,  tum  Dlonysii  Ex.  siieniinni  docet.  "  universis  :  Ed.  Bas.  ;^C.  II.  "  vestri :  ib.  "  Nunquam  :  Edd. 
coli.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  **  Jac.  c.  1,  v.  17.  '*  apud  quem  et  a  quo  t  Edd.  coll.  pr.  Bas.  '*  ^ 
£dd.    coil.    o.       "  "'     "  ^-  ^-  .  -^ -*    ..  -       " 


ecclesicB 


expetitis  :  Ed.  Bas,  "  Wu«/«(t  :  ib.'  "  petistis  :  ib.  •»  dmittfii .  ib. 
•*  bab.  A.  1089.  =  C.  111.  "  pladti :  orlg.  »•  add.  :  obncratione  vel :  Ed.  Bas.  —  conversatione  vet  : 
Edd.  rel.  *'  haec  desumU  sunt  exconcilio  bab.  sub  Gregorio  M.,RoniaB  A.  593.  —  Ans.  1.  fl,  c.  9i  (h8). 
Jvo  Dccr.  p.  5,  c.  109.  Polyc.  I.  2,  t.  l.  «•  donatione  :  Edd.  coll.  o.  »»  per  novam  :  Ed.  Bas.  *•  m  ordi- 
iNiiu/o;fidd.oii.  0. 


843 


OECUIiTI  PARS  SECUNDA 


C.  IV.  Ab  ordmando  non  debel  atiquid  exigi,  $ed  nec  ^ 

votuntarie  oblata  re$pui  oportei, 
Jtem  Grogorius  in  Regesti  tib,  JV.  epiit,  44.  iivt 
cap.  88.  in  Synodo  Romte  habila  *^ 

Sictil  episcopum  non  decet  manom,  qiiam  impo- 
iiii,  vendere;  iia  minister  vel  noinrius  non  debel  in 
onlinalione  ejus  vooero  suam  vel  caiainum  ▼enun- 
dare.  Et  pauto  poit:  §  i.  Is  autem,  qui  ordinalus 
fuerit,  81  non  ex  piadto  **,  iieqiie  exactos  neque 
pelittts,  posi  acceptas  chartas  et  palliom  aliquid 
cuilibet  ez  clero  gratiae  tanlommodo  cau&a  dare  ** 
voloerit,  hoc  accipi  nullo  modo  prohibenios,  quia 
ejiis  oblalio  nnllam  eolpae  marulam  ingerii,  qita) 
iion  ez  amblentis  *^  petitione  processit  *'. 

Gratian.  Aucloritatt  Bonifacii  paienter  oHinditttf^ 
ifuod^  ticui  nulttti  pretio  etl  invitandui  ad  eonveniO' 
nem^  ita  nulti  pecunice  interventu  eecteiias  largiri 
oportet  ingreaum,  Auctoritat$  vero  Gregorii  datur 
inteltigi^  quod  pro  ingreau  eceletiw.  non  ticet  pecu- 
niam  exigere^  ied  ipontanee  obtatam  ticet  iUicipere, 

II.  Pars.  Jtem  opponitur  tV/tif/ Aposluli  i.  adTi- 
motkeum^  cap,  5.  [v.  2.] 

C  V.  A  ••. 

Vidnas  honora,  qti»  vere  vidu»  suni.  Qux  aulem 
non  siint  vere  vidu»,  id  est  qua  stiis  vel  pnrenium 
opibos  sustentari  possunt,  non  recipiantur,  ut  ec- 
clesia  stifficiat  iis  qoae  vere  viduae  siint. 
C.  VI.  Qui  Mumtibtti  propriii  iuslenfari  poteit  ab 
ecclciia  itipendia  non  accipiat, 
Jtem  Hieronymus  ad  Damatum  Papam**'. 

C3ericos  auteni  illos  convenit  ecclesi:e  stipeiidiis  p 
siistenlari,  quibus  parentum  et  prApinquoruni  nulU 
soiTragantor  bona.  Qui  autem  boiiis  parentum  et 
opibus  soif  sustenlari  possont ,  si  quod  pauperum 
est  accipinnl,  sacrileginin  profecto  comiiiittuiit,  et 
per  abusionem  t.iliuni  judiciuin  sibi  mandueunt  et 
blbuni. 

C.  VII.  Quibut  iua  iuffidunt  eccleiice  alimentii  non 

iUitentenlur. 
Item  Prosper  de  eontemplativa  mtap  lib,  JJ,  cap.  9. 
et  iO  ". 
Pnstor  ecclesiae  iis,  quibus  sua  soOiciunt,  non 
4lebet  aliquid  erogarc,  qtiando  •*  nihil  aliud  sit  ba- 
Iieiilibus  dare  quaiu  perdere.  Nec  iili,  qui  sua  pos- 
sidentes  dari  sibi  aliquid  volunt,  sine  grandi  peccato 


CADSA  1.  QUiflST.  I.  544 

siio  uiido  pnuper  victurus  erat  accipiunl.  De  cieri- 
cis  quidcmdicit*per  PropbetanrSpiritus  sanctns^: 
Peccata  populi  mei  comedunt,  Sed  sicut  tiihil  baben- 
tes  proprium  ^S  non  peccata,  sed  alimenta,  qnibti» 
indigere  videntur,  accipiunt,  ita  possessores  non 
alimenta,  quibus  abundaot,  sed  aiiena  peccita  sos- 
cipiunt. 

Gratian*  Verum  hii  auctoritalibut  prohibentur  a^ 
eccteiia  iUicipi  non  t7/i,  qui  quondam  fuerunt  diviiei, 
poitea  vero  omnia  reHqueruntt  ut  *•  Petrui  et  Uat^ 
tkaut  €t  Pautut^  aut  pauperibut  diitribuerunt^  ut  Zih 
chasut^  aut  eccteiiee  rebut  adjunxerunt,  iicut  itti^ 
qui  prtFdia  iua  vendentet  ponebant  pretia  arJe  pedet 
apottolorum ,  ut  ettent  iltit  omnia  communia  :  ted 
illi,  qui  in  domibut  parentum  reiidentet  vel  tua  fetin' 
quere  nolenlet  eectetianicii  facuitaiibut  patci  deii- 
derant, 

De  quibut  m  eodem  libro  Prosperi,  c,  iO.  tub* 
inferlur  *• : 

C.  ViU.  Qui  tutt  reiinquere  non  vult  non  debet  tum^ 
tibui  eectetia^  iuttenlari, 

Si  quis  propter  boc  non  vult  sua  relinquere,  nt 
habeat  unde  vivat»  ut  quid  accipit,  unde  ralioiieni 
reddai?  ut  quid  peccatis  alienis  sua  muhiplicalf 
Idem  ibidem  pauto  tuperiut :  §.  4 .  Non  est  meuni 
dicere.quali^^peccato  eibos  pauperom  praesumendo 
suscipiunt,  qui  ecdesiam,  quam  juvare  de  propriis 
faculiatibus  debuerant,  siiis  expeiisis  insuper  gra- 
vant,  propter  boc  fortassis  in  cengregatione  viveii- 
tes,  ne  aliqoos  pauperes  pascanl,  ne  advenientes 
excipiant,  aot  ne  suom  censum  expensis  quotidia- 
nis  immiRuant.  |i.  Quod  ^  si  aliquid  de  fruclibu» 
suis  ccclesiae  velut  pro  ipsa.  expensa  siia  contulerint» 
Mou  se  prdeferantiuanijactaulia  illis,  quos  nihilha- 
beutes  pascil  et  vesiit  ecclesia  ,  quia  perfectior  ^ 
est  iUe,  qui  se  mundi  rebus  exspoliat,  aut  qui,  quum 
liihil  habuerit,  iiec  habere  desiderat,  quam  iiie,  qul 
ei  inuliis,  quse  possidet,  ecclesiae  aliquid  praestat  ^'» 
ac  se  de  eo,  quod  praestiierit,  forsitan  jactat. 

Gratiau.  Ecce^  qui  prohibentur  ab  eccletia  tuicipi, 
Ilii  vero,  qui  omnia  tua  relinquunl,  vel  pauperibus 
diitribttunt^  vel  eccteiim  rebut  adjungunl ,  el  ab  ec^ 
ctetia  iaudabiiiler  tuteipiendi  ittnl,  el  ejui  opihAs 
iuilenlandi^ 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 

C.  V.  ^  Caput  hoc  in   multis  vetisstis  codicibus  ])  cliorum  ex  dictis  llieronynii,  in  c.  De  panperiaie, 
est  cnnjunclum  siiperiori.  et  in  glossa  ordiiiaria  ad  c.  5.  priinae  ad  Tiiuoib.cx 

G.  VI.  «  Infra  eti.im  IH.  qua^st  i.  cnp.  (in.  citatur      Ilieronymo. 
ex  Hieronymo.Ac  siiuilia  liabeniur  iii  regtila  niona- 


Oo^f^T.  IT.  C.  IV.  •*  Greg.  ibidem  conliiienier.  —  Aiis.  Ivo  ib.  —  cf.  c.  i.  X.  de  siinon.  **paao  : 
Edd.  coll.  0.  ••  offerre :  eaed.  •*  ambigentii  :  Kii.  B.i.s.  ••  quu*  ex  accipientii  ambitu  nou  procetnt :  orig. — 
Ans.  =  C.  V.  ••  Ii«r.  in  ipsa  sacra  scripiiira  paiilo  :ililer  proreruiilur.  =  C.  VI.  "  Caput  iiicertum.  — 
cf.  C.  i6,  b.  I,c.  68.  =  C.  VII.  »» Imo  Julinims  Poiiierins,  rujiis  hic  liber  est.  — cf.  conc.  Aquisgr. 
^.  IU7.  ••  9ttaii</i»^td€in  :  Edd.  coll.  o.  *•  Os.  r.  4.  v.  8.  ^'  proprH:Ei\.  Bas.  ^*  cf.  Matlli.  c.  5. 
Luc.  c.  19.  .Acl.  c.  A/  **•  Concil.  Aquisgr.  ib.  =.C.  VIII.  **  quate  pecc.  fannnt  :  Ed.  B:is.  —  qnate  pec- 
ratum  tit  iltit :  Edd.  Lugdd.  If,  111.  —  quale  pecc.  eu  :  Edd.  reU  *•  Qiii  :  Va\,  Das.  ^*  addr  :  p^ofecto  : 
EvM  coll.  0*    ^^  priBititerii  :  ea^d.  exc.  Arg 


Ur  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAU5A  U  QU^ST.  111.  r46 

Vnde  in  eodem  libro,  cap.  11.  leghur  *•  ;  A  cnndnm  servilli   soi  meritiim  pcr  ••  orilinationeoi 


C.  IX.  Qui  iua  relinqvunl,  vel  pauperibus  diitribuunt» 
vd  ecelesiiB  rebut  udjungum,  iaudabiliter  tulB^ 
tiauiica  dispensant, 

Sacerdos,  cui  dispensaiionis  cura  commtssa  e$t« 
noii  soium  sine  cupidilaie,  sed  eliain  cuin  laude 
pielalis  accipila  popuio  dispensanda,  el  iideliler 
dispensal  accepta, quia  ^*  omnia  sua  aut  parentibus< 
reliquit,  aut  pauperibus  distribuit,  anl  ecclesiae  re- 
bus  adjunxity  ei  se  in  iiumen»  pauperum  pauper- 
latis  amoreconstituit/iia*nt  unde  paiiperiiius  suIh 
niiuistral,  inde  ei  ipse  ianquam  panper  voluutarius 
vivat.  Clerici  quoque,  quos  pauperes*aut  voluntas, 
aui*  nalivitas  fecit,  cum  perfectione  virtuiis  vilx 
necessaria  sive  in  domibus  suis,  sive  in  congrega- 


canonum  a  sacerdoiibus  consequantur. 

Gratian.  Muttorum  ^  aucioriiatibus  luce  rhmus 
eonstat^  quod  ab  ingressuris  monasterlum  non  Hcet 
pecuniam  exigere,  ne  et  ille^  qui  exigit^  et  ille,  qul 
sohit^  simoniiV  crimen  incurrat. 

QOiESTIO  III. 
GRATIANUS. 

Sed  adhuc  objicitur,  quod  qui  ingressuri  monaste^ 
rium  pecuma%  tribuunl,  non  propositum  religionis^ 
sed  participationem  stipendiorum  ecclesim  emunt, 
Temporalia  ergo^non  spiritualia  emenles^nequaquam 
simoniaci  habendi  sunt,  §  i.  ttis   itaque  responde^ 


.      .           •  •     .        •      1             •  •     ■  tur :  ^onsolum  qui  spmtuaiia,  sed  etiam  qu%  tempo' 

iione  viventes  accipianl»  quia  ad  ea  accipiciida  uon  n     ,.     .  •        .  .         .    .^  .       . 

^^^ «,_, ,..  .1..^;,^..^:,«.^.  «^,,  ^^:.  ..:.._ j:  ._ •'«««  «»  anncxa  prelto  acctptunt  vel  trtbuunt, simomaci 


eo8*Iiabendi'ducitcupidiias,sed  cogii  vivendi  neces- 
silas.  Et  infra  cap.  ii:§i.  De  tailbns  dicere  videtur 
Aposiohis  :  Qui  \n  sacrario  operantur  qucb  de  sacro' 
fio  sunt  edunt^  et  qui^in"  altario  deserviunt  eum'^ 
aitario  pariicipanl  •*.  Qui,  nisi  hoc  de  conteintori-' 
bus  facultatuin  suaruni  vellei  •  iiitelligi ,  iiiinqnaiii 
secutus  adjungeret  :  Ita  et  Deus  ordinavit  ins,  qtd 
evangelium  annuntiant^  de  evangelio  vivere.  De  evan- 
gelio  vivunt  ••  qui  nihii  proprium  hribere  voiunt ; 
qiii  ncc  habeul,  iiec  babere  aliquid  concnpiscimf, 
iioii  suoruin,  scJ  cominuninm  posscssorcs.  Quid  esi 
aliud  dd  evaiigclio  vivere,  nisi  lalK)raulem  inde, 
«bi  iaborat,  nccessaria  viuc  pcrcipere?  Aposioliis 
tainen,  qui  ••  sic  evangclium  prjedicavit,  ut   ^nec 


judicantur.  Unde  Malackias  ^  loquens  ex  persona 
Dotniui :  Qnis  est,  inquii,  in  vobis,  qui  cl:iudai  osiia 
ei  incendat  altare  ineum  graiuito  ?  Non  esi  niiiii 
volunlas  in  vobis,  dicii  Doininus  exercituntn,  ci 
miinus  non  suscipiam  de  maiiu  veslra.  Ostia  ciau^ 
dere  non  est  sacri  muneris  oj^cittm,  sed  lantHtn  sibi 
adjunetum. 

Jtem  Gregorius  scribit  universis  Episcopis  Hispanis  *: 

C.  I.  De  ti<,  qui  sacros  ordines  munerum  acceplione 

dispensant. 

Audiviiniis,  diicclissiuii,  quod  nos  audisse  •  opor- 
tuii,  scd  audisse  profecio  non  libuii,  quosdam  sci- 
licct  esse  sacroruin  ordinum  professores,  qui  snb 
miinerum  datione  vel  acccplioue  Dei  ecclosias  vei 


de  evangelio  vivcret,  sed*  necessaria  sibi  suis  ma-.  C  ^^^^^^^  ^.^^.  ^^^^^^^.^  ^^^,^^,,^.  Quod  quide.n  rceiu» 
nibus  ininislrai^t,  de  se  conlidenler  cloqniiur  :  Ego 
autein  nullo  horum  nsus  stm.  Ei  quare  •>  *lioc'  di> 


xerii,  secuuis  aperuii,  dircns  :  Kxpetlit  miki  mori 
magis  quutn  ut  gloriam  meam  quis  evacuet»  Evacuari 
dicit  gloriain  suain,  si  ab  eis,  quibus  prxdicaiiat, 
voluissel  accipere  viix  temporHlis  expensani.  No- 
lebai  quippe  iii  *re*  praescnti  laboris  sni  fructuin, 
sed  in  futuro  recipere. 

C»  X.  Juxla  meritum  laboris  ecctesiastica  stipetidia 

sacerdotes  distribuant. 

Jttm  ex  concilio  Agalliciisi,  c.  3C  ". 

Cierici  oinnes,  cui  ecclesi»  fttielitor  vigilanterque 

descrviuiit,  stipcudia  saiiclis  Uboribus  debita  se» 


vostiioii  j^nidiiduin  acriter  correxisse  vclicnicnlcr 
adiniramur ;  jusie  enim  uterque  corriplcndus  esi 
et  a  sanciai  liminibus  ecclesix  submovendns,  et  qni 
pro  ecclesiae  ambitu  munera  Iargiiur\  et  qui  ui 
ecclesiam  adeat  quicquam  praesuinii  accipere.  Ibia 
quippe  donum  Dei  einere,  bic  autein  praesuniii 
vendere.  A  sacrilegio  quoque  hoc  facinus  non  dispar 
dixerim,  quum  id,  qiiod  sponte  et  sacro  delibera- 
iionis  arbiirio  gratis  fieri  dcbnit,  sub  pecuiiiae  pa« 
ciione  causatur.  Quare,  fraires  carissiini,  qiiae  lali* 
ier  facta  suni  cufiose  refellite  *,  infecia  prohibeie« 
vestrisqoe  jussionibus  resisleutes  digno  anaiheina« 
lis  vinculo  percutere  noii  dubitate. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  IX. '  Aut  parentibus :  In  aliqiiot  niaiiuscriptis 
Gratiani  legitur  :  aut  pauperibus  reiiqtiit:  lii  vetuslo 
auiein  Frosperi  codice,  ei  in  concilio  Aquisgraneiisi 
legitur  :  quia  omnia  sua  aut  reliquit,  aut  ecclesiof 
rebus  adjunxit.  Sed  quoniam  multa  cxeniplaria  Grn 
liaui  et  Prosperi  habent  vulgatam  leciioneiii  "■*'* 
est  mutaiuin. 


nihil 


D  C.  X.  s  Multorum  :  In  viilgaiis  codicibns  *  liuic 
§  Muliorum,  pra^ponebatur  hic  titulus  :  Jtem  es 
cvncilio  (Jrbani  Papa  ftabito  Alvernim,  qiii  siibla* 
tiis  est,  quoniam  abebiab  pmnibus  vetuslis  exem- 
plaribns  collatis,  et  in  plensque  hic  §  est  iniiium 
scquciitis  terliae  quaestionis. 


QOiEST.  II. C.  IX.  ♦•  cf.  coiic.  Aquis|?r.  c.  i08,  et  ill.  *•  qui  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lngdd.  fi,  Hl. 
Ycn.  1,  II;  ••  de  :  ened.pr.  Bas.  ■*  participentur :  Ed.  Bns.  — participsnt  :  E«ld.  reil.  —  cf.  I  Cor.  c.  9, 
V.  15,  •*  vivant  :  Ed.  Arg.  •*  abost  ab  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  —  «c  :  abesi  a  Boliui.  '*  verba  :  ^ii«r^  — 
dieens  :  dcsid.  iii  Ed.  Bas.  =  C.  X.      »•  hab.  A.  ?0i>.      •*  vel  :  Coll.  liisp.      *  el  Edd.  cull.   o.  pr.  Ris. 

QiJi£ST.  III.  *  Malach.  c.  i,  v.  iO.  »  Capul  incerlum.  =C.1.  •  audire  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  f 
hos  :  £d.  Arg._*./arjfiiimttr,  el  sic  deinceps  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I.    •  revelate  :   Ed.  Bas. 


843 


OECKIiTl  PARS  SECUNDA.  CADSA  I.  QUiEST.  I. 


544 


C  IV.  /16  ordlmndo  uon  debet  aiiquid  exigif  ied  nec  ^  siio  uiiile  pauper  viclurus  enil  accipiuiu.  De  cleri- 


toluntarie  oblata  respui  oportel, 
Jtem  Grogorius  in  Regesii  iib,  IV.  epist.  44.  sive 
eap,  88.  in  Synodo  Roma  habita  *S 

Sicut  episcopoin  non  decet  manum,  qnam  impo- 
nii,  vendere;  ita  minister  tcI  notariiis  non  debet  in 
ortiinatione  ejus  vocero  suam  vel  calainum  vennn- 
dare.  Et  pauio  pott:  §  i.  Is  autem,  qui  ordinaius 
fuerit,  si  non  cx  pladto  *',  iieqiie  exactos  neqiie 
petitus,  post  acceptas  chartas  et  palliom  aliqni<l 
cuilibet  ez  clero  gratiae  tantommodo  cau&a  dare  ** 
Yoloerit,  hoc  accipi  nullo  modo  prohibemus,  qnia 
ejiis  oblatio  nuHam  eolp»  maoiilam  ingeril,  qiia) 
iion  ex  ambienlis  '^  petitione  processit  *'. 

Gratian.  Aucioritate  Bonifacii  patenter  o»ienditur^ 
guod^  ticul  nuiiut  prelio  e$t  invitandns  ad  eonversio' 


cis  quideuidicit*perProphetam*Spiritus  sanctus^: 
Peccata  populi  mei  cotnedunt,  Sed  sicot  uihil  baben- 
tes  proprium  ^^  non  peccata,  sed  alimenta,  qnibu» 
indigere  videntur,  acclpiunt,  ita  possessores  non 
alimenta,  quibus  abuiidant,  sed  aliena  peccata  sus- 
cipiunt. 

Gratian.  V^ritm  hi$  auctoriiatibus  prohibentur  a^ 
tcciesia  susdpi  non  i7/i,  qui  quondam  fueruni  divites^ 
postea  vero  omnia  reHqueruntt  ut  *•  Pelrus  et  ilat- 
thteus  ei  PauiuSt  aut  pauperibus  distribuerunt,  ut  Zth 
cAoTM,  aut  ecclesiee  rebtu  adjunxerunt,  sicut  iiii, 
qui  prtrdia  sua  vendentes  ponebant  preiia  ante  pedes 
apt^stotorum ,  ut  essent  iiiis  omnia  communia  :  sed 
t//t,  qui  in  domibus  parentum  residentes  vel  sua  teiin* 


nem,  Ua  nuUi  pecunim  inUrveniu  eccle»ia,  Urgiri  ^ ''''J*  '"^*^"  eccleiiauici,  facuUatibu,  p««  rf«j- 
pportet  ingressum.  Auctoritate  vero  Gregorii  datur       "^" ' 
inteliigi,  quod  pro  ingressu  eccieuoi  non  iicet  peeu- 
ttiam  exigerep  sed  tpontanee  obiatam  iicet  suscipere* 
II.  Pars.  Item  opponitur  f7/tif/ Aposloli  i.  adTi- 
motheum^  cap.  5.  [v.  2.] 

C.  V. «  ••. 
Yidnas  bonora,  qti»  vere  vidu»  sitnt.  Qikt  aulem 
non  siint  vere  vidu»,  id  est  qu»  stiis  vel  pareniuin 
opibus  sustenlari  possunt,  non  recipiantur,  ut  ec» 
clesia  stifficiat  its  quae  vere  vidtiae  siint. 
C.  Vi.  Qui  sumtibus  propriis  snsleniari  potest  ah 
ecclesia  siipendia  non  accipiQt. 
Jtem  Hieronymiis  ad  Damasum  Paptuu  •". 


De  quibus  in  eodem  iibro  Prosperi,  c,  iO.  sub- 
infertur  *• : 

C.  Vill.  Qui  sua  relinquere  non  vuii  non  debet  sum^ 
libus  etciesice  sustenlari, 

Si  quis  propier  boc  non  vuit  sua  relinqoere,  nt 

babeat  onde  vivat»  ut  quid  accipit,  iinde  ratioiieni 

reddai?  ut  quid  peecaiis  alienis  sua  muhipiicatf 

Idem  ibidem  pauio  superius  :  §.  i .  Non  est  meiini 

dicere.quali^^peccato  eibos  pauperum  praesumenda 

suscipiunt,  qui  ecdesiam,  quam  juvare  de  propriis 

facuhaiibus  debuerant,  suis  expeiisis  indoper  gra- 

vant,  propter  boc  fortassis  in  cengregatione  vlveii- 

tes,  ne  aliquos  pauperes  pascant,  ne  adTcnieiiteft 


C^ericos  auteni  illos  convenit  ecclesi.o:  stiDendiis  n       •  •     .       .  •         .•  i- 

«;vvif.9iv  9.ip^iK.i»  p^  excipiant,  aol  ne  suum  censum  expensis  quoiidia- 


snsteniari,  quibus  parentum  et  prApinqueruiii  nulU 
suiTragantur  bona.  Qui  autem  bonis  parentwn  et 
opibiis  sois  susteniari  possoiit ,  si  quod  pauperum 
est  accipinnl,  sacrilcgiuin  profecto  comuiittuiit,  et 
per  abusionem  tiilium  jiidiciuin  sibi  manducant  et 
bihnnf. 

C,  VII.  Qiii^tit  sua  sulliciunt  ecclesict  alimentis  wm 

sustentenlur. 
liem  Prosper  de  eoniempiativa  vitOp  iib.  U.  cap.  9, 
ei  iO  »". 
Paslor  ecclesis  iis,  quibus  sua  soOiciont,  non 
dehet  aliquid  erogarc,  quando  '*  nihil  aliud  sit  ba- 
lieniibus  dare  quain  perdere.  Nec  iili,  qui  sua  pos- 
sidentes  dari  sihi  aliquid  volont,  sine  grandi  peccato 


nis  immiBoani.  |i.  Quod  ^  si  aliquid  de  fructibu» 
suis  ccclesiae  velut  pro  ipsa.  expensa  sua  contolerinl» 
BOu  se  prxferantiuanijactanlia  illis,  qoos  nihiiba- 
beutes  pascit  et  vesiit  ecclesia  ,  quia  perfectior  ^ 
est  iUe,  qoi  se  mundi  rebtis  exspoliat,  aut  qui,  quuro 
iiihil  habuerit,  nec  habere  desideral,  quam  ille,  qui 
ei  inuliiH,  quse  possidct,  ecclesia?  aliquid  praestat  ^'» 
ac  se  de  eo,  quod  praestiierit,  forsiuin  jactat. 

Gratian.  Ecce^  qui  proliibenlur  ab  ecclesia  suscipi, 
liii  vero,  qui  omnia  sua  reiinquunt,  tei  pauperibus 
dittribuuni,  vei  ecciesim  rebus  adjungunt ,  ei  ab  ec- 
ciesia  iaudabiiiter  suscipiendi  sunif  et  ejus  opihfts 
susientandi* 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 

C.  V.  ^  Caput  hoc  in  multis  vetustls  codicihus  d  chorum  ex  diciis   Hieronynii,  in  c.  De  pauperiate, 
est  conjunclum  snperion.  et  in  glossa  ordinaria  ad  c.  5.  priinae  ad  Tiuioth.ux 

C.  VI. «  Itifra  eii:im  iH.  qnacst  i.  cap.  (in.  citatur      liieronymo. 
ex  Hieronymo.Ac  siinilia  liaheniur  in  regula  mona- 


Greg.  ihidem  conltnenier.  —  Ans.  Iyo  ih.  —  cf.  c.  i.  X.  de  simon.    **pacio  : 
:  exd,    '^  ambigenlit :  Ei\.  Bas.    *'  quw  ex  accipientis  ambitu  non  processil :  orig. — 


Oo^ST.  IT.  C.  IV. 
Edd«  coll.  0.  **  o/ferre :  exd,  '^  ambigentit :  Ei\.  Bas.  **  quw  ex  accipietttis  ambitu  nou  processil :  orig.- 
Ans.  r=  C.  V.  *•  Ilaer.  in  ipsa  sacra  scripliira  panlo  Jiliier  prorerunlur.  =  C.  VI.  *'  Capiit  iiicerium.  — 
cf.  C.  i6,  b.  1,  c.  68.  =  C.  VII.  *"  Imo  Juliaitns  Ponieriiis,  nijiis  hic  liher  est.  — cf.  conc.  Aquisgr. 
^.  i07.  *•  ^aan</t>^idem  :  Edd.  coll.  o.  *•  Os.  c.  i.  v*  8.  *»  praprit;Ed.  Bas.  **  cf.  Maith.  c.  5. 
Luc.  c.  19.  Acl.  c.  A/  ***  Concil.  Aquisgr.  Ib.  =.C.  VIII.  **  quaie  pecc.  fariunl  :  Ed.  B:is.  —  qnaie  pec- 
raium  sit  iiiis  :  Edd.  Lugdd.  If,  III.  —  quale  pecc,  est  :  Edd.  reU  **  Qui  :  td.  I)i»s.  ^*  addir :  y.rofecto  : 
Eilti  coli.  0.    *^  priBsiiierit  :  exd.  exc.  Arg 


ur 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAU5A  f.  QU^ST.  lit. 


rM 


Vnde  in  eodem  libro,  cap.  11.  Ugitur  *•  , 


A  Gnndnm  servitii  sai  meriliim  per  '*  anlinationeDi 


C.  IX.  Qui  sua  relinquunf,  vet  pauperibut  dinribuunt» 
vel  eccUsiiB  rebM  «djimguiU^  iaudabUiier  tcele^ 
$ia$iica  dispensanL 

Sacerdos,  cui  dlspensationis  cura  commissa  est, 
nou  solum  sine  cupidilaie,  sed  eliaincum  laude 
pietalis  accipit  a  populo  dispensanda,  et  lideliler 
dispensat  accepta, quia  ^*  omnia  sua  aut  parentibus< 
reliquit,  aut  pauperibus  distribuit,  aul  ecclesi;B  re- 
bus  adjunxit,  et  se  in  numero  pauperum  pauper- 
laiis  kmore  constiluit/ita^nt  nnde  paiiperiiHis  siib- 
niiuistrat,  inde  ei  ipse  tanquam  pauper  voluutarius 
Tivat.  Clerici  quoque,  quos  pauperes^aui  volunlas, 
aut^  nativitas  fecit,  cum  perfectione  viriutis  vitas 
uecessaria  sive  in  domibus  suis»  sive  in  congrega- 
tione  viventes  accipiant»  quia  ad  ea  accipienda  non  q 
eo8*babendi*ducitcupidiUs,sed  cogit  vivendi  neces- 
sitas.  El  infra  cap.  li:§i.  De  taiibns  dicere  videtur 
Apostolus  :  Qui  in  sacrario  operantur  quoi  de  sacra- 
rio  sunt  edunl^  el  qui*in^  aUario  deserviunl  eum'^ 
allario  pariicipanl  *K  Qui,  nisi  hoc  de  coiitenUori- 
bus  facullatum  suaruui  vellet  •  iiitelJigi ,  iiiiiiquaiii 
secutus  adjungeret  :  ila  el  Deus  ordinavit  his^  qui 
evangelium  annuniiant^  de  evangelio  vivere.  De  evan- 
geiio  vivuiit  '*  qni  iiihil  proprium  h.il>oi*e  vohinl; 
qul  ncc  babciil,  tiec  babere  aliquid  concapisciml, 
Hon  siiornni,  scJ  comtnunium  posscssorcs.  Quid  est 
aliud  da  evangclio  vivere,  nisi  lal»oraittem  Inde, 
nbi  laborat,  nccessaria  viuc  pcrciperc?  Aposioliis 


canonum  a  sacerdoiibus  consequantnr. 

Gratian.  Muitorum  ^  auctoritatibus  luce  eUmns 
constat^  quod  ab  ingressuris  monaslerlum  non  ricet 
pecuniam  exigere^  ne  et  ille^  qui  exigit^  et  itlCf  qui 
sohil^  simonitv  crimen  incurrat. 

QU.ESTIO  III. 
GRATIANUS. 

Sed  adhuc  objicilur,  quod  qui  ingressiiri  monaste* 

rium   pecunitt^  trlbuunl,  non  propositum  religionis^ 

sed   participationem   stipendiorum    ecclesim   emunt. 

Temporalia  ergo,  non  spirilualia  emenles^nequaquam 

simoniaci  habendi  snnt,  §  1.  Ilis   itaque  respondC' 

tur :  Non  solum  qui  spiritualia,  sed  etiam  qui  tempo^ 

ralia  eis  annexn  prelio  accipiunl  vel  tribuunt,  simoniaci 

judicanlur.   Unde   Malachias  *  loquens    ex  persona 

Domini :  Quis  est,  inquit^  in  vobis,  qui  cluudat  ostia 

el  incendat  allare  ineum  graiuilo  ?  Non  est  inibi 

volunias   in   vobis,  dicit  Doininus   exerrituiiin,  el 

munus  non  suscipiam  de  inaiiu  vestra.  Ostia  claw 

dere  non  est  sacri  muneris  oficium^  scd  tantum  sibi 

adjunctum. 

Iiem  Gregorlus  xcribit  universis  Episcopis  Hispanis  *: 

C.  I.  De  iis^  qui  sacros  ordines  munerum  acceptions 
dispensant, 

Audivinius,  dilcclissinii,  quod  nos  audisse'  opor- 
tuit,  sed  audisse  profecto  non  libuii,  quosdam  sci- 
licct  esse  sacrorum  ordinum  professores,  qui  siib 
UiDen.  qui"  sic  evangelium  pr»lic»vii.  ul  'nec        „„„„„,  j,ji„„g  ^.^,  .eceplioue  Dei  eccl...sias  v.l 

de  evangelio  viveret,  sed*  necessarla  sibi  suis  nia- ti  ,, ,  , «^,_  ,   ^.    .  _  .,       ^    . 

nibus  niinistrai^el,  de  se  confidenler  cloquiiur  :  Ego 


autem  nutlo  horum  usus  sum,  Ei  quare  *>  *boc*  di- 
}ieni,  secuius  aperuii,  diccns  :  Expedit  miki  mori 
magis  quum  ut  gloriam  meam  qnis  evacuet,  Evacuari 
dicit  gloriain  suam,  si  ab  eis,  qiiibus  prxdicahat, 
voluissel  accipere  vilae  tempoPHlis  expensam.  No- 
lebat  quippe  iii  *rt*  praescuii  laboris  sni  fructuin, 
sed  in  futuro  recipere. 

C.  X.  Juxla  meritum  laboris  ecclesiastica  stipendia 
sacerdotes  distribnant.  '- 

Jtem  ex  concilio  Agatbcnsi,  c.  56  ". 
Cierici  oinnes,  ciii  ecclesi*  fideltier  vigitanterque 
deserviuut,  stipcudia  saiiclis  laboribiis  debiia  se- 


earuin  sibi  beneficia  usurpant.  Quod  quidciii  Sceliis 
vostuon  janiduduin.acriter  correxisse  vcbemciilcr 
adiniramur ;  jusie  enim  uterque  corripiendus  e'ii 
et  a  sancix  limiuibus  ecclesix  submovendiis,  etqui 
pro  ecclesix  ambitu  munera  IargiLur\  et  qui  ut 
ccclesiam  adeat  quicquam  prxsumit  accipere.  Ibia 
quippe  donum  Dei  einere,  bic  autem  prxsuinii 
vendere.  A  sacrilegio  quoque  hoc  facinus  non  dispar 
dixerim,  quum  id,  quod  spoiite  et  sacro  delibeia- 
iionis  arbilrio  gratis  Heri  debnit,  sub  pecuniae  pa- 
ctione  causatur.  Quare,  fratres  carissiini,  qiiae  lali^ 
ler  facta  sunt  cufiose  refellite  ',  infecta  proliibeie« 
vestrisque  jussionibus  resisieiiies  digno  anaibeina- 
lis  vinculo  percutere  non  dubitate. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  IX. '  Aut  parentibus :  In  nliqiiot  nianuscriptis  D     C.  X.  >  Muttorum  :  In   vulgatis  codicibns*  liulc 


Graliani  legitur  :  aut  pauperibus  reliquit*  In  velusto 
aiiiein  Prosperi  codice,  ei  in  coucilio  Atpiisgraiiensi 
legiiur  :  quia  omnia  sua  aut  reliquit,  aut  ecclesia: 
rebus  adjunxit.  Sed  quoniam  inuUa  cxeiiiplaria  Gra- 
tiani  et  Prosperi  habent  vulgatain  leciionein,  nibil 
est  muiaium. 


§  Muliorum,  pr^ponebalur  bic  tilulus  :  Item  es 
cvncitio  (Jrbani  Papm  habito  Atvernim,  qui  subla- 
tiis  esi,  quoiiiam  abobt  ab  pmnibiis  veiusiis  exeui- 
plaribiis  collaiis,  ct  in  plensque  hic  §  est  iniiiuin 
seqiiciitis  terii»  quaestionis. 


QoiEST.  n.C.  IX.  *•  cf.  conc.  Aquisj^r.  c.  108,  et  111.  **  qui  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  fi,  H(. 
Ycii.  l,  II;  **  de  :  ccd.  pr.  Biis.  ■*  participenlur  :  Ed.  B:is,  —  panicipsnt  :  Edd.  rell.  —  cf.  I  (^or.  c.  9, 
V.  15.  "  vivant  :  Ed.  Arg.  •*  abost  ab  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  —  s'c  :  abesi  a  Boliui.  '*  verba  :  quure  — 
dicens  :  desld.  in  Ed.  Bas.  =  C.  X.      *•  bab.  A.  ?0o.      ••  vel  :  Coll.   Illsp.      *  ei  Edd.  cuil.   o.  pr.  B«s. 

QuiEST.  III.  *  Malach.  c.  1,  v.  10.  »  Caput  incertum.  =C.  I.  ■  audire  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas,  —  f 
hos  :  £d.  Arg. _*Jar^t iimttr,  el  sic  deincops  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I.    ^revelate  :   Ed.  Bas. 


117  Becnert  pars  s^cdNoa.  caUSA  i.  QtMst.  h  mi 

Q.  11«  D$  Iff,  qm  tccltmnt  tei  eccU$ia$iicm  bcMffiM  A  pnebendag  omues  venundandas  interdicimttft.  Fom 

qttscunque  aUaria  vel  decimas  ab  **  anuie  irtginia 


vCndum. 
Mem  Rotkcmaifend  cpiicopc  et  GallkU  omnibuiK 
Si  qois  dator  vel  accepu>r  Dei  ecclesias  vel  ec- 
^esiasUca  beueficia  (quae  quidam  *)  pnebendas  vo- 
eanl)  sub  pecuniae  inlerveniu  susceperil,  sive  dando 
emerii»  sive  accipiendo  veudiderit,  a  Simonis  *  non 
exciuditur  perditione.  Sed  si  perseverans  fuerit^ 
perpetoa  mulctetu^  damnaiione.  Nam  qui  sub  re- 
ligionis  obtentu  Deo  famulari  voluerit»  si  quid  ac- 
cifMt  *,  el  merituro  perdit,  et  beueflcio  accepto  fni- 
slratur.  Hationis  ergo  vigore  cogitur  quod  injuste 
receperit  **  restiluere,  et  quicquid  iurpis  iucri  gra* 
tia  receperat  ^*  non  tenere. 

€.  III.  Ab  officio  stupendaiur  cfnscopus  beneficia  td 
ecctesiasiica  oficia  vcnaens. 

Item  Grcgorius  V|l.  Papa,  lib.  VL  Reg.  in  Synodo^ 
cup.  4.  ". 

Si  qiiis  episcop^is  praebendas,  arcbidiaconatuSt 

praefiosiiuras  vel  aiiqua  eeclesiafttica  officia  vendi>» 

deril,  vel  aiiter ,  quain  statuu  sanclorum  Patmm 

praeiciplunt,  ordinaverit,  ab  eeclesis  ofBcio  suspen^ 

^iur.  Dignum  esi  enim  ut,  sicui  gratis  episcopa- 

lum  accepit  '•,  ita  membra  ejusdem  episcopatus 

graiia  distribttal. 

€.  lY.  Ncc  cAiaHa^  nct  nrabcndas  cpiUopU  HU^ 

dcrc  Ucet. 
item  ex  concllio  Urbani  Papae  llhabitoAiccrmm  ^ff. 
Qiiaesitum  est  de  episcopis,  qui  altaria  monasieriis 
^ta  frequenter  redimi  conipellebani  pecunia,  quia 
qnidam  ^^  simoniacoe  praviiatis  usus  in  Galliarttm  Q 
parlibos  jam  diutius  inotevit,  oi  ecclesi«ne  vel  de- 
eimac  (quae  vulgari  vocabuto  apud  eos  aluria  nun- 
cnpantur)  monasteriis  data:  saepins  ab  episcopis  sub 
palliaia  avariiia  vendautur*',  mortuis  nimirum  seo 
muiatis  clericis.  quos  personas  vocant.  Nos  **  ao* 
eiore  Deo  venalitaiem  omnem  iam  ex  rebus  qnam 
ex  miiiisteriis  ecrlesiasticis  propellentes  boc  iilteriiis 
Aeri  auctoritate  aposiolica  prohibeinus.^iciit'^  etiain 


et  supra  sub  biynseemodi  redemiione  possedisse 

monasteria  noscuniur,  qoiete  deinceps  ei  sine  mo* 

ieslia  qualibet  eis  possidenda  firmamus*  (.  f .  Salvo 

uiique  episcoporum  censo  annuo,  qnein  ex  eisdem 

altaribus  habere  soliti  snni. 

C.  Y.  Quicquid  data  tet  promissa  peeunia  in  sacris 
ordimbus  aequiriiur  irritum  habeatur. 

item  1»  in  Conciiio  Piaceniino,  c.  i.  et  2  **. 
Ea  quae  a  sanctis  Patribus  de  sirooniacis  sUluu 
slini,  nos  quoque  et  jodicio  *sancii  Spirilus%  ei  apo« 
stolica  aoctoriiau  firmankiis.  Qoicquid  ergo  *vel* 
ita  sacris  ordinibus,  vel  in  ecclesiasiieis  rebus  vel 
dau  vel  promissa  pecutiia  acquisitum  est,  nos  irri- 
B  tnm  esse  ei  noUas  oiiquam  vires  habere  **  cense- 
mus. 

C.  VI.  Quiiaiuid  posddciur  nominc  pccunuB  imclU* 
gitur. 

Ittm  Auguslinos  de  discipliua  Christiana,  vd  dc  dono 
discipliniCt  cap.  I.  ** 

Toiuin,  quicquid  homines  possideni  '*  in  Urra, 
omiiiai  quoruin  domini  suul,  pecuiiia  vocalur ,  ser* 
vos  *sfi*,  vas,  ager»  arbor,  pecus;  quicquid  horum 
esi  pecunia  dicitor.  ^Et  infra :  |  i.  Ideo  aotein  pe« 
conia  vocau  esC,  qoia  antiqui  ^iotum*  qood  habe« 
bani,  ia  pecoribus  habebant. 
C%  Vlt.  Qui  cecicsiastica  bcncficia  mcrit    ccclcdac 
quoquc  emerc  probatur. 
Uem  Pascbalis  Papa  **• 
St  qnis  objecerii ,  non  consecrationes  eroi  **,  sed 
res  Mpsas",  quae  ex  oonsecratione  proveniunt,  peni- 
los  <  desipere  probaiur.  Nam  quom  corporalis  eccle* 
sia  ^,  aui  episcopus,  aui  abbas,  aul  ule  aliquid  sinc 
rebua  corporalibus  in  nullo  proflciat,  sicut  nec  auinia 
sine  corpore  corporaliter  vivil,  quisquis  horutn  alte* 
rum  vendii,  sine  quo  nec  altcrum  provenii,  iieu- 
irum  iuvenditum  derelinqiiit.  Nulliis  igittir  •  *'  eiiiai 
ecclesiam  vel  prsebeiidaiu,  vel   aliquid  e*xlesiasti- 
NOTATIONCS  CORRGGTOUUM. 
Qiicsi*  111.  C.  IV.  «  In  stimmis  capitulorum  con-         C.  VII. «  Peiftitif :  Dcusdeilit  et  Aiii^einias  lcgunt* ! 
eilii  Claromoteiisis  liabili  Alvcrniae(dequibus  supra      vide/ftr  ^tttd^m  aliquid  dicere,  mhil  autem  peniius 
Od  c.  1.  Dislinct.  <>0  dicttim  est)  cap.  6.  h»c  legun-      saperc. 

iiir,  qoae  ad  capot  hoc  viiieutur  specUre :  Vt  alta^         ^  Corporalis  ccclesia  :  Deiisdodii  sic   liabel  *'  t 
ria  congregaiionibus  canonicorum  tet  monachorum      quum  corporalis    ecclesiof  episcopus  vct  abbas  sinc 
fcr  pcrsonas  data^  morluU  pcrsonrs  tibcra  redcant  j)  rebu^^  elc.  Ueliqul  colleciores  et   vetiisii  codicetf 
fn  mafios  cpiseoporum ,  ntft  fuerint  illis  pcr  corum      Grati^ni  concordaiit  ciim  vuipta  lecCioiie. 
ceripta  vet  urivHcgia  confirmata.  •  Nullus  igilur  :  Deusdedit,  Polycarpits,  Ivo  ei 

C.  V.  b  hcm:  Antea  legebatur  :  Itcm  Gregorius,  codei  niauu.scripiiis  decreioruui  Poutificuiu  (iu  quu 
Sed  in  aliqooi  velusiis  rei^ie  esi  :  Item^  tiimirom  integra  fere  Paschdlis  cpistola ,  iiude  capui  Iioq 
Vrbouos  U,  io  duus  sjnodo  baec  babeniur»  accepltim  esi«  rcfertur)  noii  habeut  haic  verba ;  sed 


Qo^ST.  III.  C.  II.  '  De  hiyus  capiiis  aiictore  non  constat,  videtur  tnmen  pariter  atque  aniecedens  ad 
Gregorii  VII.  lempora  perliiierc.  —  Polvc.  I.  2,  i.  i.  ^  quidcm  :  Ed<l.  Das.  Ven.  II.  ^simoniaca  :  Ed. 
Bas.  «*  aucpcrit :  Eii.  Bas.    *'  recepit  :  Edd.  Arg.  Bas.     ^*  acceoerat :  Ed.  Bas.r=  C.  III.     "  Conc.  Rom» 

V.  bab.  A.  4078.  **  uccipit :  Ed.  Bas.  ^C.  IV.  ft  i>ab.  A.  1092^.  Eadem  leguulur  in  concilio  Neroau- 
sensi,  babilo  sob  Ijrbano.  >^  quidem  :  Ed.  Bas.  "  «eitdvitlKr :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  ^*  add.  t 
««(€111 :  Edd.  ooll.  o.    ''  sie  :  Ed.  Bas.    *•  iu6  :  ib.  =2  C.  V.    ^*  hab.  A.  i095.    **  ohincre :  Ed.  Bas.  =:  C. 

VI.  ^^  Augustinus  dc  doclrina  Chrisiiana  :  Edd*  coll.  0%  —  legendum  est :  de  disciplina  Chriuiana;  et 
enim  liber  de  dono  disciplinae  apocrypbus  esi.  *'  habent :  Edd.  coil.  o.  ss  C^  VII.  '*  Caput  apocry- 
phoin ;  cf.  ad  C.  1,  q.  1,  c.  12.  —  Ans.  I.  15,  c.  33.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  Ii3.  Decr.  p.  i,  c  8i.  Deiistledii 
p.  2.  Polyc.  I.  7,  i.  6.  —  Eadem  iegontur  apud  Beriholdum  Constaul.,  it)  op.  de  damhaiione  schisma^ 
ticorum.  ^  vendi  :  Ans.  Berthold.  *  et  Berlholdiis.  **  et  Berth^et  Ans.  "  hsec  magis  videniur  ad  conc. 
Picuvienso  sob  Urbano  P.  hab.  periinere.  lo  coU,  Ans.  pariter  non  legontor,  sont  umeo  apod  Algerom 
lib.  3,  c.  39. 


549    .  DECRET]  PARS  SeCUNDA.  CACSA  I.  QU^T.  ilt.  «0 

c«fn,  nec  pftstcllttm,  nec  pastuin  nntea  ? el  postea  '*  A  ^unt,  qiioniam  *'  a  Deo  fitielibus,  et  a  fiilelibus  Deo 
pro  hqjasmodi  solvaf*  donantnr,  quae  ab  eodem  gratis  accipiuntur ,  et  tileo 

G.  VIII.  Di  eodem.  gratis  dari  debent)  propter  soa  iucra  v^ndit  ¥ei  emit« 

Item  Urbanus  11.  Epi^coput ,  9ervu$  lersoncm  Dei,     cum  eodom  Simone  donura  Dei  possideri  pecunia 

irpaiT  ri^iiiiim,  w/iiiim  ei  apo^olieam  benediciio^  existimat.  Ideo,  qui  easdem  res  non  ad  boc,  ad  quoU 

nem  '  ".  institot»  sunt,  sed  ad  proprta  iucra  munere  **  Jin- 

Salvalor  pnedtcU  ••  1«  evangelk),  clrca  finem  gu»,  vel  indebiii  obseqnil.  vel  pecuniae  largitur  vel 

saKuli  psetidocbrislos  **  et  pseiidoprophetas  surgere  adipiscilur,  simoniacus  est,  quum  principalis  inlen- 

et  mnitos  aedncere,  et  fldeles  soos  in  mundo  mulias  tio  Simonis  fuerit  sola  pecuni»  ^^  avariila,  id  est 

Labityroa  pressnras^  seil  tamen  portas  inferi  '  ad-  idololatria,  nt  ait  apostolus  t^aulus.  Alioquln  ciir 

versiisecclesiam'nonpraevalituras.Proindc,  *qnia%  sancta  synodus  Chalcedonensis  DCXXXi  episeopo- 

Dl  ait  Aposlolus  *%  oportet  haereses  esse,  ut  qni  nim   procnralorem  vel  derensorem  ecclei.iae ,  vel 

probati  sunt  manifesli  flanl«  oportet  nos  cnm  Pro«  quenqiiam  ret^iitse  subjectiim  adeo  per  pecuniam  or- 

pbela  *^  ex  adverso  consurgere,  et  muroin  opponere  dinari  probibei«  ui  miervenlores  qnoqiie  tanti  spcK 

domo  Israel,  et  cum  *eodem*  Apostoio  *'  per  inuilas  leris  analbematitet,  nisi  qiiod  eosdero  Simoniacos 
Irihulationes  ioti^re  in  regnum  Dei,  quoniam  non  f  ^  judicet?  Qood  si  praefaii  miliies  ecclesi»  oh  httjus- 

snnt  condign»  passiones  hiOus  lemporis  ad  fnUrrani  modl  scelus  laliler  percelluntur,  nemo  sapiens  negai^ 

gloriam,  qtne  revelabitnr  in  itobis.  {  1.  Igitur,  quia  bil,  non  mililaiites  ecclesisB  multo  damnabilius  oh 

iimotufsti  nobis,  qiiod  tibi  ofajicitiir,  utnim  vendere  Iianc  causam»  id  est  emUonis  vel  venditionls  dehero^ 

ceclesiasticam  rem  simoniacum  sit,  hoc  simoniacum  percelli.  Sed  *er  beaius  prxdecessor  nosler  PaschA' 

esse  patenter  eolligilur  ex  hoc,  qiiod  B.  a|H)stohi8  lis  ^  ^*  de  consecratione  affirmal,  qood  quisqnis 

Petnis  ail  '*  Simoni  :  Pecnnia  lua  tecnm  ih  in  per-  eorum  alterum  vendiderit,  siiie  quo  aliernm  non 

diiicnemf  quia  eaietimaeti  donum  Dei  pecunia  potti-  provenit,  neutrum  invenditnm  ^'  dereliuquil,  ac  per 

deri.  Donom  qoippe  Dei  est  Spiritus  saiirius,  et  hoc  eum,  qui  rein  ecclesi»  vendit  vel  emit,  siino- 

donom  Dei  est  res  ipsi  ecclesiae  oblata.  Et,  si  bene  nlacuni  esse  inteiligitur  ^.  §  9.  Nomioe  ^*  vero  pro- 

animadvertis ,  Sinion  magns,  qni  ad  fldem  Acte  ac-  cursltoris  intelligit  pra^fata  synodus  qnemlibet  eccle-> 

cesslti  non  Spiritum  sanctum  *  propter  Spiritum  Biasticarum  rerum  administratoremt  ut,  verhi  gra" 

sanctum  *  *  qoo  ipse  erat  indigntis  (qnoniam  ^,  ut  tia,  pncpositum,  <econoinum,  vicedominum;  defen- 

sci-lpium  est«  Spiritus 'sanctiis  disclplinaB  effiigiet  sorisnomine  advocaturo  sivecaslaldum«etjudicem; 
Hctnin),  sed  **  ideo,  qoantnm  in  ipso  erat,  emere^i  in  sobjecto  vero  reguke  archipresby terum »  arelu« 

voluii,  ut  ex  venditione  signorum,  qnae  per  eiindem  diaconum  ^*,  canonicum,  monachum  vel  quemtibet 

fierentt  muliiplicatam  pecnniam  kicrarelnr.   Nec  ecclesiastico  mancipatum  olDcio.  §  S.  Quod  vero 

Apostolus  emtionem  Spiritiis  sancii  (qnam  bene  fleri  Spiritum  sanctom,  qiiantum  in  se  ost,  vendat  vel 

Bon  posse  noverat),  sed  ambilionem  qu.'estus  talls  et  euiat  qui  praeposlturam  vel  ^Hquid  hujusmodi  veDdit 

avaritiam,  qu»  est  idolorum  serviius,  in  eodein  Si-  vel  emit,  aiidi  AugiisUnum  sn|ier  Joannem  :  0  quoi 

mdoe  exhorruit  et  maledictionis  jacnlo  percutit  *'.  prfrposituras  ^  fecerunt  ^^/  AUerum  ^  pfwpoeitum 

Qnisquis.**  igitur  res ecclesiastlcas  (quae  ^  dona  Dcl  habet  Carthagine  ^  Primianue  **,  *  aUerum  habei 

NOTATIONES  CORRECTOIIUM. 

post  verbum  :  derelinquit^  continenter  sulijiinguiit :  voces,  et  iiitns  hic  locus  emendalns  est  ex  ipsa 

Quam  tamen  objectionem  sacer  Chalcedonensis  canon  epistola,  qiieinadinodiini  et  alia  noniiulla. 

jtenitus  exterminat,  elc.  Auclor  vero  hiijiis  capitis  ac  ^  Paschalis  :  Anlea  legebalur  :  Paschasius  libro  de 

totius  hiijus  episiohe  est  Pascbalis  1.  Nam  in  eo  consecratione.  R<*siiiutus  auiem  esl  locus  ex  vetiislis 

decretonira  codice  bnsc  episiola  Pascbalis  est  posl  codicibiis  et  origiiiali.  Citatur  enira  bic  qiiod  ha- 

docreia  Hadriani  11,  qiinm  decreia  Pasclialis  11  sint  iielur  in  capiie  anlecedente  ex  eplstola  Pascbali» 
post  Urbanum  II,  eo  plane  ordiiie,  qtio  sibi  succes-  D  Papap. 

aenint;  quod  eiiani  ex  seqiienti  capiie  indicainr.  i  0  quot  propposituras  :  Apud  D.   AugustiDum 

C.  Yltl.  '  Iniegram  epistolam  Urbaiii  11,  dileclio  (cujns  molli  vetiisti  codices  lioc  loco  collali  sunt) 

lilio  L.  praeposito  ecclesiae  B.  Jnvenlii  apud  Ticinuiu  iegitur  :  o  quol  proposita  feeerunt!  aturum  proposi» 

refert  Deusdeilii  in  siia  colleclione.  tnm,  elc.  Apiid  Urhanum  vero  uhique  est :  propost^ 

s  Propter  Spiritum  sanctum :  Additae  sunt  hae  duae  et  propostum. 

Od^st.  Ili.  C.  TH.  **  add.  :  ex  pacio  :  Ed.  Arg.  =z C.  YIII.  " Ep.  ad  Luclum  praep.  S.  Juventii  (Vin- 
eemH  :  EUId.  coil.  o.)  scr.  A.  IU89.  —  Detisdedil  p.  2.  **  pra^dixit :  orig.  **  cf.  Matlh.  c.  24.  **  pseu^ 
doapostolos  :  Edd.  Bas.  l»ar.  Liigitd.  II ,  lU.  ••  t  Cor.  c  \i,  v.  t9.  »'  Ezedi.  c.  13.  »-  Act.  c.  14.  f 
Roin.  c.  8.  **  Act.  c.  8,  v.  W.  *^  Sap.  c.  4,v.  5.  *' sed  donttm  Dei  (e/as  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.), 
emere  voluH  :  Cdd.  coll.  o.  **  eum  percussU :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  *'  ef.  infra  c.  42.  ^  et  dona 
Dei  :  £dd.  coll.  o.  exe.  Bas.  **  et  a  Deo  :  Ed.  Bas. »  qua:  a  Deo  :  Ed^t.  rel.  ^  mHnera  :  Edd.  Lngdd. 
II,  III.  ^^  pecunio!  causa  videiicet^  id  est  :  £«ld.  coll.  o.  —  Coloss.  c.  5,  v.  5.  ^*  anteeessor  Paschasiue 
libro  de  consecr.  affirmavil :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  cf.  caput  aniecedons.  ^*  non  venditum  :  Edd.  Bas. 
Liigdd.  II,  III.  =  vendituni :  Edd.  rel.  ^  intelligimus  :  Ed.  Arg.  —  intelligit  :  Cdd.  rel.  Cum  orig.  ^  In 
nomine  :  Edd.  coll.  o.  cuin  orig.  *•  add.  :  diaconum'  eied.  pr.  Bas.  *'  «ecernttn*  ;  Ed.  Bas.  —  eee.  vei 
seqnuniur  :  Edd.  i^el.  pr.  Lugdd.  II,  lU.  ^*  alium  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lngdd.  11,  III.  ^  CorlAa^int  ;  Ed.^ 
bas.  —  Carthaginem  :  Ed.  Liigd.  1.  -^  Cartiiaginensis  J  Edd,  Ard.  Nor.  Yen.  I,lt.Par.  •*  prineipatue  J 
Edd.  coll.  0.  pr.  Liigdd.  U,  111. 


Kl  DECUETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  I.  Ql  iEST.  1.  552 

Hammianns  \  atlerum  *  b.ihei  *  in  MnurUnnin  noga-  A  ctiniae  arquiruiU,  el  C08,  qiii  samin  manuf  ini]K>8i- 


tust  aitertm  habcnt  '*  in  Numidia  illi  el  t7/i,  quos 
fam  nec  nominare  sngicimus,  Circuii  '*  ergo  aliquis 
^mere  colnmbam ;  unusqmsque  laudat  pra*posilum 
sttum  ^^  quod  vendii ,  cic.  Ecce  venerabilis  AugusU- 
nus,  de  pi^SDposiiunc  dislraciione  agens,  tiomiiie  *' 
columbx  sancti  Spirilus  Yendilionein  vel  craiionetn 
«ccipii ,  sicut  cl  omnes  bujus  cvangelici  capitiili 
iracialores.  §  i.  Pensanduin  verocst»  qua  pooiia  muU 
ctcntur  qui  jum  Deo  et  ecclesia:  suae  '^  oblata  ven- 
<lunt  vcl  eniunl,  si  cum  flagellis  a  Dei  templo  '*  cjecti 
«UHtqui  quae  Deo  cranlofierenda  vendebanl  vcl  eme- 
4janl.  Si  deoffercndoruin  vcnditoribus  vcl  cnuorihiis 
^iicium  cst "  :  Vos  fecistis  domum  patris  mei  domum 
negotiationis  et  spelimcam  latronum  :  quid  dicctur 


tionem  ( |)cr  qiiani  Spiritus  saiiclus  coiiferlur)  niCr- 
cari  dignoscuntur.  Vtrosqiie  enlm  auctoritatc  inex* 
pugnabili,  illos  a  bcneAcio,  islos  a  sacro  orditie 
jiibet  cx|>ciru  Uude  bumaiii  generis  redemtor  omiies 
emeiiies  et  vendentcs  de  teinplo  ejiciens  cathedras 
veniienlium  columbas  evertll,  nummularior.;m  effu- 
dit  aes,  praecepli  sui  aucloritate  denuncians  et  di* 
cens  *^  :  yotite  facere  domwn  palris  mei  domum 
negotiationis,  1 2.  lllud  qiioquein  eodem  facto  soliclte 
considerate,  quod  per  lotuin  textuiu  sancti  evangelii 
nusqiiam  rcperitur,  Dominum  lanla  severiiate,  tani 
disiricta  censura  jusliti»  pcccantes  corripuisse, 
qiiuin  non  soluni  cloquio  increpans,  Terum  eiiani 
facio  flagelto  de  fuuiciiUs  verberans  omnes  climina- 


<!e  eci  lesi;c  jam  oblaiorum  venditoribus  vel  cinloii-  ^  vil  de  teinplo,  aperte  demonstrans,  quod  lales  nego. 

tiaiorcs  non  siciit  ceteri  peccatores  sunt  cornpiendi» 
sed  a  tcniplo  Dei,  id  esi  a  saiicta  ecrlesia,  longius 
siint  projicieudi.  Nani  slcat  per  columbarum  vcndi- 
torcs  illi  denotanlur,  qui  sacrain  manus  inipositio- 
ncm  vendere  conaiitur,  sic  per  nuinmuJarios  eccle* 
siasiici  beneficii  venditores  designantur,  qui  doinuni 
Dei  tesie  cvangelio  speluncam  laironum  cfliciunt. 
S  3.  Quapropter  cgo  Alexander,  sanciae  Romanse 
ccclcsise  et  apostolicx  sedis  episcopus,  itno  niinister 
Indignus,  ioi  ct  tania  inala  in  muliis  ecclcsiis  et 
tnaxiuie  in  Lucensi  ccclesia  ex  iniqua  concupisceii- 
lia  lieri  conspiciens,  ne  &anguis  tniquoruin  a  di- 
stricto  judice  de  manu  nosira  requiralur,  illa  exslir- 
pare  et  penitus  eradicare  decrevimus.  Consliiuimus 
itaque  et  prxscnli  decrcto  nrmamus  (slciit  oliui 
nosiri  deccssores  '*  fecisse  noscuntur),  ui  nullus 
deinceps  episcoporuin  lienenciHiu  eccleslae  (qiiod 
qiiidam  canouicam  '*,  vcl  praebcndas,  seu  ciiain  or- 
^ines  vocant)  pro  aliquo  pretio  vel  munere  clericis 
audeat  unqnani  conferre,  sed  omiies  ministros  ci 
servitores  ecclesiae  gratis  eiabsi|ue  ulla  *^  vcnaliiaie 
in  sancia  ecclesia  studeant  ordinarc.  Nec  eligani** 
in  domo  Domini  qui  majores  sacculos  pecuniae  con- 
.fcrani,  sed  eos,  qui  moribus  et  disciplina  atqiie 
scientia  divitcs  pro  officio  stio  ipsam  valcanl  sustcn- 
iare  ecdesiam.  Constituiinus  et  eodein  modo  firma- 
nius,  ui  nuUus  cujuscunque  gradus  clericus  pro 
ecclesiac  beneficio  aliquid  audcat  conferre  aut  Ta- 
bricae  ecclesiarum  vcl  donariis  ccclesiaruro,  seu 


4ius?  §  5.  Et  ne  qnis  iiisaiius  objiciat,  incrito  lioc 
i)omiiium  tam  acerbc  vindicasse,  quia  tiinc  iila  in 
Dei  teniplo  vendcbantur,  ccclesiasticae  vero  res  modo 
«xlra  (empluin  disirabunlur  *^,  altende  supcrius  Au- 
gustinnni  non  detenniiiantein  locum  venditionis  vcl 
emtiouis  pKCpositoruin,  sed  lantiim  indcfiuite  di- 
eeuieni  :  Circuit  aliquis  emere  colurAbam;  unusquis- 
^ue  pricpositum  suum  laudat^  quod  vendit ;  non  adji- 
«iens,  in  icniplo,  vel  extra  templuin.  Haec  cLrca 
vcndilores  vel  etuiores  rerum  sacraruni  sufli- 
ciant  •'. 

C  IX.  Ministri  et  servitores  £cctesia:  ahsque  uHa 
venatitate  ab  episcopis  orduienlur, 

item  Alexander  II  '*.  Rpiscopus^  servus  servorum  Dei,  q 
Lucensis  ecctesias  clero  et  populo  salutem  perpe- 
tnam  1  ". 

Ex  nmliis  lemporibus  hnc  ttetesiabile  malum  intra 
vesiram  ecclesiain  inolevisse  cognoviinus,  ui  nulli 
iiiiqHain  derico,  quarovis  religioso,  quamvis  scicn- 
iia  ei  moribus  praedilc  ,  ecdesiasticuro  beneficiuin 
ceiicedcrctur,  «isi  ei,  qiii  profano  pecuniae  muncre 
illud  einere  studuissei,  fiebaique  ecclcsia  et  res  cjiis 
lu  vciialis,  veluli  quaedam  terrena  ei  vilis  nierx  •'  a 
iiegotiatoribus  ad  veudendum  exposita.  Quud  inaliim 
4]uain  detesiabile,  qoantum  Dco  sanctisque  "  sit 
conlrarium,  ei  sacri  canones  docent,  et  fcre  omnibiis 
manircstiini  existii.  §  I.  Cbalcedoncnse  **  uamque 
conciliuin,  unum  ex  principalibos ,  simili  pceua  con- 
deinnat  cos,  qtii  ccdesiae  beiiefidum  interventu  pe- 


NOTATIONES  CORRECTOI\UM. 

C.VIII.  ^  Pra*positum  SMrun;  Apud  H.  Angustinum  D  B.  Aiigustinum  interdum  significiri  seclam  quandam 
^oy>\iur :  unusquisque  ad  propositum  suum  laudat  quod      constal  ex  2  lib.  contra  Cresconiuui,  cap.  !^ii. 
fe»ditAnepHioU\ero{}r\}^M:mnusqw$quepropositum         C.  IX.  >  Exsiai  inlegra  lia)c  epistola  in  biblio- 
tiiii/u/(fMdii/,9iiciife#u/i<.Nomiueauieiupropositiapud      tlieca  Vaiicaiia  posi  libruin  Ausdmi  liucensis 


QvxsT.  111.  C.  Vill.  »  Aato  ilte  vet  {et :  Edd.  Lugdd.  II.  III)  itie  :  Edd.  coll.  o.  '>  ioan.  c.  2.  *•  m 
nomine  :  Edd.  coll.  o.  ex  orig.  *^  abcsi  ab  £d.  Das.  *'  domo  :  Ed.  Bas.  **  Matlb.  c.  21.  '^  distrahan' 
tur.  Kdd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.cumorig.  **  abest  ab  orig.  am  C«  tX.  **  biijus  epistolae  (scr.  A.  10G8)| 
diiplcx  roruia  est,  una  breiior,  qu£  apud  Gnit.  prolertur,  aliera  multo  longior,  qitae  a  Mansio  publici 
juris  facia  esi*  ^  Clero  Luc.  ecct.  in  perpetuum  :  £d.  Bas.  **  merces  :  Ed.  Bas.  *'  add.  :  «uts  :  Edd. 
Lugdd.  II,  III. .—  ejtts  :  Ed.  Bas.  **  cf.  siipra  q.  1,  c.  8.  —  In  Edd.  coll.  o.  ex  Gtossa  linRc  buic  |« 
pr;i:iuissa  legiintur :  Ista  sententia  (scisntia  :  Edd.  Lugdd.  Kl,  lli),  invenitur  in  secundo  canone  Chaie.  £•)«- 
cilii.  '*  Joan.  c.  2,  v.  1«.  ••  pradecessoret :  Bobin.  «•  caNotiJciilttm  :  Edd.  Arg.  Nor.  ^  alxjsl  ab  Ed» 
Uas.    «•  eligantur  :  £dd.  Arg.  Bas.  Ven.  I,  II.  Nor. 


m 


DGCHETI  PAKS  SEGUNDA 


etiam  qnod  patiperibut  sit  iribnendum,  qiiia  (teste  A 

Scriptura  "^)  qul  aliquid  mMte  accipit,  ut  *  quasi  * 

bene  dispenset,  potius  gravaiur  quam  juvatur  **. 

Qiiod  si  aliquis,  divinorum  praeceptorum  et  anima- 

ruin  salutls  iminemor,  pnefatum  beneflcium  eecle- 

si»  iniqua  cupidltate  ducttis  vendere  vel  emere 

temerario  ausii  pnEsamserit,  slcut  in  Chalcedonensi 

concillo  denniium  est,  gradus  sui  pericolo  eum  sub* 

jacere  decerniinus,  nec  minisirare  possit  ecclesiae, 

quam  pecunia  **  venalem  fieri  concuplvii,  et  insiiper 

lerribill  anatfaematis  mucrone  perfossus,  nisi  resi- 

puerit,  ab  ecclesia  Dei,  quam  la^it,  modis  omnibus 

absciiidatur. 

C.  X.  Qift  dona  Dei  vendunt  rel  emunt^  pariter  a  Deo 
damnantnr, 

Item  Grl&gorius  homilia  XXXIX  *S  B 

Vendentes  et  ementes  e  **  templo  eliminat  Chri- 
siiis,  qiiia  vel  eos  qui  pro  munerc  impositioneni 
manuum  tribuunl,  vel  eos  qnl  donum  **  Spiritus  '^ 
emere  nituniur,  damnat.  Item  infra ;  {  i.  Venden- 
les  in  templo  snnt,  qul  hoc,  quod  quibiisdam  jure 
competit,  ad  pncmium  largiuntur.  Jnstitiaro  enim 
vendere  esl  hnnc  pro  praemii  *'  acceptatioiie  **  ser- 
▼are.  Ementes  vero  templo  sunt,  qui,  dum  hoc 
persolvere  proximo,  quod  justum  est,  iiolimt,  ilinn- 
qiie  rein  jure  debitam  facere  coniemnunt,  dato 
patmiiis  preiio  ^^  eniunt "  peccatum. 

C  XI.  Qui  gratiam^  quam  a  Deo  accipiunt^  non  gra- 
tis  exercent^  venditores  eolumbarum  $unt. 

Item  Beda  ad  cap.  3  Joannie  **. 

G 
Non  solum  venditores  sunt  columbarum,  ct  do- 

mum  Dei  faciunt  domnm  negotiaiionjs,  qui  sacros 

ordines,  fargiendo  pretium  pecunix,  vel  laudis,  vel 

eliam  bonoris  inquiront ;  verum  ii  quoqne,  qiii  gra- 

dum  vel  gratiam  in  ecclesia  spiritualem,  quam  Do- 

mino  largiente  perceperunt,  non  simplici  Jntentlone, 

sed  ciijuslibet  humanx  causa  reiributionis  exercent 

contra  illud  Petri  f  apostoli  :  Qui  loquitur,  quasi 


CAUSA  U  QU^ST.  m.  554 

sermone»  Dei;  qui  minislrat,  tanquam  ex  virtute 
quam  administrat  Deus,  ut  in  omnibus  honorificetur 
Deus  *  per  Jesum  Christum.  Quicunqne  ergo  tales 
sunt,  si  nolunt  veniente  Dominode  ecclesia  aoferri, 
anferant  isia  dc  actibus  siiis,  ne  faciant  domom  Dei 
domum  ncgoiiationis. 

C.  XII.  QncB  ex  con^cratione  proveniunt,  in  suumjue 

vi  vel  munere  nemo  convertat, 

Item  ex  epittola  Urh^ni  Papae  '•-•*. 

Res  ecclesiac,  quse  ex  ronsecratione  proveniuni, 

fn  snum  jus   vel   vi,    vel  aliquo  muiiere  aliqneni 

ccnvertcre  non  deberc,  doreiis   sanctns   Urbaniis 

ait  :  Quitquis  ^  res  ecclesiasiicns  {qum  dona  Dei 

sunt^  quoniam  a  Deo  fidelibns,  et  a  fideMus  Deo 

donantur^  quaque  ab  eodem  gratis  accipiuntur^  et 

ideo  graiis  dari  debent )  propter  sua  lucra  vendit  vei 

emitt  cum  eodem  Simone  douum  Dei  pecunia  possi' 

deri  existimat 

G.  XIII.  Simoniacus  est  episropus^  qui  decimas  el 

oblationes  laicis,  non  clericis  distribuil, 

Item  Gregorius  VII  ^  ". 

Pervenit  ad  nos  fama  sinistra,  qiK)d  qnidam  epi- 
scoporum  non  saeerdoiibus  propria!  dicecesis  deci- 
mas  atque  Christianorum  oblationes  eoiiferant,  sed 
potius  laicalibus  personis,  militum  videlicet  sive 
servilorum,  vel  (quod  gravius  esl)  consanguineis. 
Unde  si  qiiis  amodo  episcopus  inventus  fuerit  hiijus 
divini  pra^cepli  transgressor,  inter  maximos  haere*' 
ticoset  interantichristos  non  minimus  habeatur,  ct, 
sicot  Nicxna  synodus  de  sinioniacis  censuit,  et  qiii 
dat  episcopus,  et  qui  recipiunt  ab  eo  laici,  sive 
pretio,  sive  benencio,  aeterni  incendii  ignibus  depu* 
tentur* 

C.  XIV.  Sfiritnm  sanctum  vendit,  qui  decimas  pr^ 
peeunia  tribuit. 

Jtem  Paschalis  II  P  '*. 
A  tarc  et  deciinas  per  pecuiiiam  dare,  et  Spirituin 
sanetum  vendere,  sinioniacani  luercsim  esse  nuUus 
(idelium  ignorat. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


«  Teste  scriptura :  Hic  referuntur  verba  bcati 
Gregorii  ex  epistola  ad  Syagrium,  qnae  babentur 
sup.  eadem  qiiaest.  1,  c.  A*o/i  est  putanda, 

G.  XII.  T^  Quisquis:  Ilaec  suni  ex  epislola  Urbanill, 
qnse  refertur  supr.  c.  Salvator.  Yerba  autein  antece* 
dentia  nusquam  reperta  sunt%  qnanivis  simiiia  quse- 
dam,  dissimili  tainen  sententia,  legantiir  in  epistola 
B.  Urbani  I.  In  aliquot  vetuslis  Graiiani  exemplari- 
bus  caput  hoc  sic  citatur :  Item  Beda  ex  ejnstola 
Vrbam  Papa,  quod  non  cohaeret. 

G.  XIII.  •  Infra  etiain  46.  qu.ncsL  7,  c.  Pervenit. 
citatur  caput  boc  ex  Gregorio.  Ac  sane  Lainbertus 


Schafneburgensis  narrat,  episcopumqoemdam  Bam 
bergensem  ecclesiani  illam  contra  excommunicaiio- 
nein  Gregorii  VII,  favore  militum,  quibus  niulia 
larpiebatur,  per  aliquod .  tempus  reiinuisse,  et  in 
ipsius  Gregorii  regesto  lib.  6,  epist.  5,  simile  quiil- 
dam  reprehendilur  in  Herimanno  eniscopo  Metensi. 
jx  C.  XIV.  P Supra  ead.  q.  I,  c.  Preshyter  **  hoc  i(l«in 
tribnitnr  Gregorio,  quod  bic  Paschali  II.  Et  foriassc 
Paschalis  hoc,  ut  mulla  alia,  accepita  Gregorio  Vil, 
quse  ipse  innovavit.  In  Polycarpo  lib.  3,  itt.  ii, 
citaiur  ex  concilio  ToIetaiio« 


Qv^ST.  111.  C.  IX,  **  juvetur  :  Edd.  cbtl.  o.  ^*  pecuniam  :  Ed.  Bas.  =  C.  X.  *^  Ivo  Pan.  I.  5,  e. 
fi9.Decr.  p.5,  c.  88.  **dc:E(1d.  coM.  o.  ex  Ivone.  "  domum  :  Ed.  Bas.  '*  0«  :  Edd.  coll.  o.  cx 
Ivone.  '•  pretii  :  orig.  '•  acceptione  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Nor.  Vcn.  I.  ^'  prwmio  :  orig. 
»•  emjiiir  :  Ed.l.coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  XI.  '•  Ivo  Pan.l.  3,  c.  i24.  Decr.  p.  5,  c.  97.  f  i  Pelr.  c.4,  v.  ii. 
=C.X1I.  ••'•'cV.  siipra  c.8.  *  Videniur  nobis  Graliani  verba  esse.=:  C.  XIII.  •■  Similis  senientia  habetur 
in  conc.  Rom.  V.  hab.  A.i078,  c.  i,  et  6.  — Polyc.  I.  5,1.  ii-  — cf.  infra  C.  i6,Iq.  7,  c.3.  —  In  Edd.  Liigdd. 
II.  ciiatur  nomine  Paschasii  II.  =  C.  XIV.  ••  Desurotum  esse  canonem  ex  conc.  Pictav.  hab.  A.  iiOO), 
putamus.    '*  et  Alger.  I.  i,  c.  49. 

Patbol.  CLXXXVII.  18 


m  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

C.  IV.  Careat  honore  ma(e  ocqHmto,  qui  ecelenattica  A 
beneficia  pro  pecunia  invemre  lentaveril. 

Item  Innocenliiis  11.  in  Synodo  Aotnaiia,  eap.  2  ^. 

Si  quis  praebenda.s,  vel  prioraium,  seu  decanatum, 

aut  bonorem,  vel  promoiionem  aliquam  ecclesiasli* 

cam,  seu  quodlibet  sacramentum  ecclesiasticum» 

ntpote  "  dirisma,  vel  oleum  sanctum  **,  et  conse- 

crationes  aliarium  vel  ecdesiarum,  interveniente 

exsecrabili  ardore  avaritiae  per  pecuniam  compara- 

verit  '^,  bonore  male  acquisito  careat ,  el  emtor 

atqne  venditor,  et  interventor  nota  infamiae  perceU 

lantur,  et  nec  pro  pastu,  nec  sub  obtentu  alicujus 

consuetudinis  anle  vel  post  *a  quoquam*  aliquid  exi- 

gatur,  vel  ipsedare  praesumai,  qnoniaro  simooiacum 

est;  sed  libere  *et*  absque  dimtnuiione  aliqoa  ool* 

laia  silii  dignitate  atqne  beneflcio  <i  perfruatur. 


Gratian.  De  secunda  et  tenia  quastione  qwd  $acri 
canonei  difiniant,  aucloritatibui  hinc  inde  in  me- 
itMiit  dednctii  paiefactum  eit. 


QUiESTIO  IV. 
GRATIANUS. 

I.  ?ars«  ^unc  ergo  dequarta  quceetione  eit  pertra- 
etandum^  an  patemum  crimen  huic  imputetur^  quod 
eo  ignorante  conitat  admiaumf   Quod  ignorantia 
kunc  excuiet^  muitorum  auctoritatibui  probatur. 
Aif  enim  Augustinus,  ep,  ILVIIL  ad  ^  Yincentium : 
C.  I.  Alienum  crtmen  neicienlem  non  macuiat, 
NuUius  crimen  maculat  oescientem. 
II.  De  eodem. 
Idem  in  eadem  epiitola  •  K 
Quis  locus  innocentue  relinquitur,  si  alienam 
crimen  maeulal  nescientero  7 
C.  III.  De  infantibui,  qui  ab  hareticii  baptizantur. 

Item  in  Arricano  Concilio,  c,  44.  iegitur  * : 
Placuit  *  de  infanlibus ,  qui  ab  haereticis  bapti- 
zantur,  ne  %  quod  non  suo  fecerunt  judicio,  quum 
ad  ecdesiam  Dei  salubri  proposito  fuerint  conversi ', 
parentum  illos  error  impediat,  quo  minus  promo- 
veaniur  sacri  altaris  ministri  *. 


CAUSA  I.  OUiEST.  IV.  m 

C.  IV.  De  eodem. 

Item  in  eo<lein,  c.  ti  ^. 

Qui  apud  Donatisus  parvuli  baptizati  saiit,  noo* 

dum  scire  valentes  erroris  eonim '  interitum ,  tA 

postea  9  quam  ad  aetatem  rationis  capacem  perve- 

nenint  *,  agniu  veriute  falsiuiem  eorom  abhor- 

rentes,  ad  '*  ecdesiam  *Dei "  catholicam  per  uui- 

versom  mundum  diflusam*  ordine  antiquoper  manos 

impositionem  recepti  saitt,  ules  ad  suscipiendum 

munus  dericatus  oon  debet  iinpedire  nomeo  er- 

roris. 

C.  V.  ConMRj^iiieoriim  maieficia  in  nuHo  ciericii 
obsunt^  niii  comcii  fuerint, 

Item  Leo  IV.  Ebrunio  et  Adeifredo  Episcopii  *'. 

Qota  praesolatus  nostri  (qnod  bene  nostls)  m.*)- 
B  gisterioro  nou  solum  de  sacerdotum,  verum  etiain 
de  saecularium  otiliutibus  debet  esse  solicilum» 
proplerea  rratemiutem  vestram  scire  volumus* 
hunc  praesentem  presbyienim  ad  sedero  aposlolicain 
veiiisse,  nobisque  violentiam  et  excoromunicationem 
suam  per  ordinem  retulisse ;  qood  etiam  sioe  josto 
l^is  tramite  illi  sua  fuisset  abbu  ecdesia,  simiUier 
indicavity  qoam  aliiis  dato  monere  sacerdos  xelo 
doctus  invidiae  osorpare  praesomsiu  Jnde  parenteo 
ejos  magno  dolore  compolsi  presbjlerom  illum,  qoi 
soam  tenebat  ecdesiam,  moz  comprehenderuntt  el 
ei  ^*  ocnlos  erueroot.  Tameo  ipse  saepe  dictos  sa- 
cerdos  dicit,  quod  absque  sua  volnnute  et  sine  ejus 
consilio  hoc  sit  peractuin.  Quod  si  iu  est,  ut  ipse 
nobis  suo  ore  tesUtus  est,  vobis  f  magnopere  pro- 
C  videndum  est,  ut,  si  canonice  ipse  excommonlcatos 
non  est,  canonica  super  eum  llat  reiuissio. 
C.  VI.  PALEA. 
Digeitti  tit,  de  poenis,  /•  mmen  **• 

Crimen  vel  pcena  paieriia  niillam  macolam  filio 
infligere  potest.  Namque  onusquisqne  ex  suo  ad- 
raisso  sorti  snbjicitur,  nec  alieni  criminis  •iiccessor 
constituitur.  Idque  *'  divi  fratres  Hierapoliunls  re« 
scripserunt. 

C.  VII.  Perfidia  parentum  fiiiii  obeue  nan  debet, 
item  ex  Concilio  ToleUno  lY.  c.  60  *K 

Judaei  baptizati,  si  postea  praevaricanies  in  ^' 


NOTATIONES  CORRRCTORUM. 
C.  XV.  «i  Beneficio  :  Ex  duobus  manuscriptis  bii-  D     Q^st.  IV.  C^  II.  •  Verba  B.  Augiistlni  sunt  haec  : 
]us  concitii  exemplaribus  in  uno  sic  legitur,  in  altero      Qkii  iocui  innocentiof  reiervatur,  «t  crtmen  eit  pro« 
vero  :  officio,  prium  neicire  crimen  aiienum  t 


QoiBST.  ni.  C.  XV.  *^i  hab.  A.  1159.  —  Eadem  legoiitor  in  oonc.  Remensi  nab.  A. 
4151.  —  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  158  (:ex  concUio  Romanm  iedii),  *•  «tpiila  :  Edd.  coll.  o.  **  ianc- 
tificatum  :  Ed.  Ras.  '^  acqwiiverit  t  Ed.  Bas.  —  acquiiivit  :  Edd.  rel.  com  orig.  —  comparavit  : 
Bohm. 

QoiBST.  IV.  C.  l,  II.  *  Ep.  95,  (scr.  A.  408).  Ed.  Maor.  —  Coll.  ir.  p.  p.  %  t.  50,  c.  51,  52.  =  C.  III. 
*  c.  48.  Conc.  Carth.  III.  hab.  A.  597,  apudlsid.—  c.  14,apud  Dionys.  -— Alger.  I.  5,  c.  27.  *  Piacuii  et: 
Edd.  coU.  0.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  *  nequeiuo  :  Edd.  coll.  o.  '  reveni :  Edd.  coll.  o.  —  Alger.  *  mi- 
nisterio  :  Ed.  Bas.  — -Alg.  —  ad  ministerium  :  Edd.  coli.  rel.  =  C.  IV.  *  Ex  coiic.  Carth.  V.  (hab.  A. 
iOi,  c.  2),  cujub  decreta  inlegra  apud  Dionysium,  motila  apod  Isidorum  exsUnL  —  Deusdedit  p.  x.  Alger. 
1. 5«  c.  27.  *  sttt :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  *  pervenerint  :  Ed.  Bas.  —  proveniunt :  Ed.  Lugd.  11.  —  perve^ 
niuni  :  Edd.  rel.  ^^  ab  ecciesia  :  Edd.  coO.  o. —  *^  verba  asteriscis  signala  neqtie  apud  Algerum  leguntur. 
=:C.  V.  '*  Siispicatur  Berardus,  banc  Leonis  IV.  epistolam  direcUm  fuisse  Erpuino  Silvanectensl  el 
llermeiifrido  Beliovacenci  epp.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  i.  60,  c.  18.  **  ejui  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas. 
i  nobis  :  fiohm.  =  C  VI.  <^  D.  L  48,  t.  19,  rr.  26.  —  In  Ed.  Bas.  add. ;  GVaitaiitts  et  Theodosius  Atc- 
fusti.  **  add. :  etiam  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VII.  *•  hab.  A.  655.— Cull.  tr.  p.  p.  1,  t.  57  c.  iO.  '^  verba  : 
sn  —  damnati :  desid.  in  Ed.  Bas. 


557  DEGRETI  PARS  SECUNDA  CAUSA  L  QUiEST.  IV.  «58 

Chrislam  qiialibct  p<Kna  damnali  exslilerinl,  a  rcbns  A  harelkh  baptizaii  stint,  sola  excusat  ignoranfia^  tC 
eonim  fideles  Glios  exciudi  non  oporlcbit,qiiia  scri- 
ptam  esl  **  :  Filius  non  portabil  iniquitatem  palris  ^*. 


C.  VIII.  Non  imputantur  peccata  parentum  iis,  qui  ab 

eis  personaliter  divisi  probanlur. 
Uem  Augustinus  ad  Bonifacium,  epist.  XXIII  **. 
lam  itaque,  quum  bonio  in  se  ipso  est,  ab  eo,  qui 
genuil  eum,  alter  eflectus,  peccato  allerius  sin«i  sua 
consensione  non  lenetnr  obnoxins.  Traxil  ergo  rea- 
t»m,  qnia  umis  erat  cum  illo  et  in  tllo,  a  quo  traxit, 
qnando  quod  iraxit  **  admissum  est.  Non  autem 
trahii  ailer  ab  attero,  quando  sua  nnoquoque  propria 
▼ita  vlTente  jam  est,  unde  **  dicalur  ** :  Anima,  quas 
peecaverUf  ipsa  morietur.  Ul  autem  possit  regcnerari 
perofficium  voluntatis  alienae,  quum  oflertur  con- 


iecrandas,  facil  hoc  unus  spiritus,  ex  quo  regene-  ^  iimoniace  ordinaiur. 
niur  oblatus. 

tmc  eliam  Gregorius  fn  Ub.  XXV L  Moratium  c.  8, 
in  cap,  35.  Jo6. ; 

G.  IX*  £t,  qui  imxtatur^  impietas  alterius  nocet. 

IFomfiit*^,  ^ut  «tmi7t<  tui  esttHocebitimjnetas  fiitf, 
et  fiiium  hominis  adjuvabit  justitia  tua.  Humana  iro- 
pieias  ei  nocet,  quem  perveriendo  inquinat  *',  el 
nirius  eum  adjuvat  nostra  justitia ,  quem  a  pravis 
aetionibuft  mutai  **.  Nocere  eiiim  vel  juvare  "  ne^ 
sciunt  ea,  qaap  vei  a  bono  corrumpere,  vei  a  malo 
permutare  non  possunt. 

Gratian.  Econtra  Bominus  ad  Moysen  **  :  Ego 
aum  Deus  zelotes,  qui  visito  peccata  patrum  In  fllios 


juxla  illud  Africam  concilii  ad  suscipiendum  ctericc 

tus  officium  non  eos  impediat  nomen  erroris, 

Item  sicut  Augiistinus  ^  *^  scribit  ad  Auxilium  *^ 
Episcopum,  epist,  75 : 

G.  X.  De  eodem, 

Non  imputanlur  flliis  peccala  parentum,  qnxpost 
eorum  nalivitatem  a  parentibus  coinmiltunlur;  nec 
pro  peccatis  parentum  spirituali  pcena  fllii  sunt 
pleclendi. 

Gralian.  Officio  autem  vet  benefieio  ecclcsias  privari, 
spirilualis  patna  est  :  non  igitur  hanc  ex  peccato  pa- 
tris  promeretur  filius,  Item  si  excusatur,  qui  ignoran^ 
ter  a  simoniaco  ordinatur^  ut  sup,  in  cap,  JJrbaHi 
tegitury  et  itte  excusandus  est,  qui  per  ignorantiam 


II  Pars.  Sed  objicilur  illud  Gregorii  «  ** : 
C.  XI.  De  ecclesia,  quce  pactione  consecratur, 

Ecclesia,  quae  paciione  consecrata  fuerit,  poiius 
exsecrata  quam  consecrata  dici  debct. 

Gratian.  Item  peccato  civium  thesauri  Hiericho 
anathematitati  leguntur,  Unde  Achan  ",  qui  regulani 
auream  et  quadam  alia  pretiosa  furatus  est^  de 
analhemate  dicitur  tulisse,  §  i.  Item  peccato  Amale- 
chitarum  animatia  eorum  jussa  sunt  interfici^  quibus 
quia  Saut  pepercitp  audivit  a  Samuele  *^ :  Nescts,  quia 
peccaium  ariolandi  esi  repugnarc,  et  quasl  scelus 
idololatriae  nolle  acquiescere?  §  2.  Item  peccato 
JEgyptiorum  *'  posseuiones  eorum  grandini  tradita^ 
jumenta  et  primogenita  eorum  morle  consumta  sunt. 


nsque  in  terliam  et  quartam  generationero,  lieet  non  ^  §  5.  Item  peccato  Israelitarum  arca  ^  Domini  Phi- 


inmquatllate  judicii,  sed  magmtudine  clementice  ^u* 
gustinus  asserit  hoc  dictum^  ita  decens :  In  terlia  et 
quarta  generatione  peccatum  patruro  se  Dominus 
comminatur  In  lege  flliis  redditurum,  non  inaequa- 
liiate  judicil,  ut  alii  peccent  et  alii  puniantur,  sed 
magnitudine  clementiae,  dom  semper  exspectat  ad 
yceniteiiliam,  et  quod  in  prima  generatione  delin' 
quitur  non  prius  corrigit  et  emendat,  nisi  et  tertia 
et  quarta  generatio  venerit.  Quum  ergo  de  baptiiatis 
ab  hareticis  Innocentius  **  scribat :  Lex  est  eccle- 
stae  iis,  qui  ab  haereticis  l)aptizatl  sunt,  per  manus 
iinposltionem  laicam  tantum  communionem  prav 
bere,  nec  ez  his  aliquem  in  clericatus  honorein  vel 


tisthceis  tradila  est,Si  ergo  qute  unsu  carenl^  ut  eccte^ 
sia^  altarct  arca  Domini,  lapides  Uiericho,  vei  exsC' 
crantur,  vet  peceatoribus  traduntur,  vel  anathemati'- 
xantur,  vel  grandine  devastanlur ;  si  ea,  quce  vim 
intelligendi  non  habent,  ut  animalia  ^gypliorum  et 
Amalechitarumt  peccalis  hominum  perduntur  morte  : 
patet,  quod  nuUum  excusai  ignorantia  crtmtm'<,  mu" 
aime  quum  ex  eoutilitas  deferatur  ignoranti;  veluti  ei 
quispiam  de  tatrocinio  et  rapina  filio  suo  ignoranti 
divitias  eongreget^  non  excusat  filium  ignorantia,  quin 
posl  mortem  patris  cogatur  reddere  maie  acquisita, 
§  4.  Jtem  peecato  Achan  "  plebs  Israelitica  in  mam' 
bus  hostium  tradita  est,  §  5.  Item  peccato  fitiorum 


exiguum  subrogare  :  patet,  quod  infantes,  qui  ab  D  Heli  **  populus  in  manu  Philistinorum  corruit,  $  di 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


^  X.  ^  In  aliciuot  veiostis  exemplaribus  et  caput 
lioc  et  sequenlia  usqoe  ad  finem  quaestionis,  con- 
juucta  sunt  'superiori.  Nam  sententiis  binc  inde  ac- 
cepiis,  verba  fere  de  sno  (quod  saepe  facii)  in  his 
Gratianus  afierl.  Et  hujus  quidem  partis  senientia 


est  apud  B.  Augastinum  loco  indicato.  Verba  autein 
ipsa  referuntur  infra  24,  q.  7»,  c(  Si  habes, 

G.  XI.  e  Gregorii :  In  aliquot  vetustis  codicibiis 
legitur  :  Augustini.  Anselmus  vero  eitat  ex  Alexan- 
dro  secundo. 


QciEST.  IV.  G.  VI!.  *'  Ezech.  c.  48.  ^*  add. :  et  pater  non  portabit  iniquitatem  fitii  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Arg.=:C.  VIII.  *•  Ep.  98,  (scr.c.  A.  408).  Ed.  Maur.  --Ivo  Decr.  p.  6,  c4t7.  **  eontraxit  :  Edd.  coU. 
o.  •*ttl  vere  :  eaed.  **  Ezech.  c.  18,  v.  4.  =  C.  IX.  *^  Job.  c.  35,  v.  8.  *'  coinquinat  :  Edd.  coll.  o. 
••  immutat :  caed.  *'  adjuvare  .  eaed.  —  *•  Exod.  c.  20,  v.  5.  *•  Supra  q.  i.  c.  18.  =  C.  X.  ••  Ep.250. 
Ed.  Maur.  •'  Auxentium  i  Bohm.  =  C.  XI.  •*  Apud  Ans.  I.  5,  c.  !20  (21).  et  Gerhouin  Reicherspergen- 
sehi  (in  tract.  de  simoiiia  ap.  Martenium  T.  V.)  bacc  ex  Aiexandro  11,  ita  proferuntur  :  Ecdesia,  quas 
pactiotie  ctaruerit  esse   consecrata^  et,  ut  verius  dicam,  exsecrata,  nuUo  modo  pro  ecclesia  habetur^  =:  C. 


ii. 

c.  4. 


•i08.c.6.    «MReg.  C.15,  v,  25.     ••  Exod.  c.  9.    ••  1  Reg.  c.  4.     •»  Jos.  c.  7.     ••  i  l\eg. 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  I.  QUiEST.  IV. 


5f0 


Pteeato  quoque  pUbi$   »•  electi   eorHm  scpe   tuni  A  Jonte  pericUiatur,  tcl   fHgitivus  $orte  deprekensuM, 


\mpediti ,  et  tandem  cum  eis  prophetw   duc  i  iunt 
poplfvl. 

III  Pars.  §  7.  Hii  ita  respondetur,  Insensibilia  et 
hrationabilia  peccato  hominum-vel  exsecrantur,  vel 
9nathematizantur,  vel  morie  perduntur^  non  pariici' 
patione  peccati^  sed  causa  sacramentif  vel  detesia» 
tione  peccati,  vel  flagello  delinquentium,  Causa 
sacramenti^  ut  thesauri  Hiericho  el  animalia  Ama- 
iechitarum.  Uiericho  enim  luna  interpretalur  ^  et 
signipcat  mundum  istum,  Amalechitae  interpretantur 
iingentes  sanguinemt  et  signipcant  cupidos  et  avaros 
et  dwmones,  Israelitas  inierpretanlur  viri  videntes 
Deum,  et  significant  muititudinem  sanctorum,  Lapides 
ergo  et  thesauri  Hiericlto  anatfiemaiizanlur^  animalia 


fluctibus  immergerelur.  Aiiquando  pro  meriiis  prcc^ 
latorum  depravatur  viia  subditorum,  ut  prwlalis  su4 
subditi  faventes  ad  malum  cum  eis  simul  corruant 
sicut  filti  Israel,  diu  portante»  peccata  sacerdotum , 
tandem  cum  eis  cecideruni  in  manibus  liostium,  Item 
David  ^^  popuium  numeravit ,  quo  peccalo  gladins 
Domini  desavit  in  popuium.  Sed  ^  in  lau  geiile 
gloria  regis  esl,  in  diminitiione  plebis  conlrilio 
principis-  Qui  ergo  de  numerosiiate  su(e  gentis  tuper- 
bivit^  jure  in  ejus  diminutione  punilus  est,  §  10.  Item 
parvuios  Sodomilarum  ^*  non  excusavit  ignorantia, 
quin  pro  paterno  sceiere  cmlesti  igne  consumerentur ; 
sed  igne  hoc  pwna  itiis  diminuta  est^  quibus  successio 


-.  paterni  sceieris  esl  ademta,  Pariter  eiiam  demou' 
Amal4chiiarum  interfici  jubentur  ad  examinandam  «  ^,^^^^^,  ^,^^  ^^^^^^.^  parentum  parvuios  aiiquando 


(upidiiatem  Israeliticas  piebis ,  et  ut  significaretur^ 
quod  muri  viliorum^  et  hujus  mundi  thesauri,  qui 
ver  iapides  et  thesauros  Hiericho  designantur^  trra- 
ltona^fie<  quoque  vitiorum  motus^  qui  per  animaiia 
Amaiechitarum  inteiliguntur,  non  debent  transire  in 
sortem  sanctorum,  Animaiia  vero  JEgyptiorum^  et 
possessiones  eorum,  et  primogenita,  grandineet  morie 
consumta  lunl,  ut  in  itiis  punirentur,  quorum  feiici' 
tate  iatabantur,  et  ut  daretur  inteiiigi,  quod  mundus 
peribit  et  concupiscentia  ejus.  Sed  et  terra  ^  Israe^ 
litarum  in  saituginem  uersa  est,  el  segetibus  eorum 
imbres  adversi  sunt^  animalia  eorum  steriiitale  et 
morbo  confecta  sunt,  ut  auctorem  suum ,  quem  per 


corporaliter  flageiiari.  liiud  idem  inteiligendum  est 
de  parvuiis,  qui  peccato  Dathan  ^^  et  Abiron  vivi  de* 
scenderunt  ad  inferos,  §  11.  Item  Cham  ^*  peceante 
Chanaam  fiiius  ejus  maiedicilur;  Giexi  ^  deiinquenle 
lepra  transmittitur  ad  posteros.  Judceis  '*  ciamanti^ 
tibus :  Sanguis  ejus  super  nos  el  super  fillos  noslros, 
etiam  reiiquiat  eorum  pmnw  mortis  Chrisli  addictie 
sunt.  Achab  ''  quoque  peccante  posteri  ejus  regni 
soiium  amiserunt ,  et  qui  de  ejus  semine  in  regno 
Judce  nati  sunt,  usque  ad  purgatam  iabem  Hiius 
famiiice  a  geneaiogia  Domini  sunt  exriusi,  Odium 
quoque  Esau  (ut  Maiachias  **  testatur)  transivit  ad 
Idumwos,  Ex  quibus  omnibus  coliigitur,  quod  igno^ 


beneficia  eognoscere  noluerunt,  saitem  inter  suppiicia      ^^^^.^  ^^^^.  ^^^  ^^^^^^,  ^^.^^^  5  ^^  5^^  ^., 
eentirent.  In  detestationem  vero  peccati  pecunia  Simo*  ^  -      - 


ftis  damnata  est^  cui  dictum  ^^  est :  Pecunia  lua  iecuin 
ait  in  perdiitoneni«  qui  exisilmasii  donum  Dei  pe* 
cunia  possideri.  /n  c^^ieilaitonefn  quoque  ejusdem 
crifninti  aitare  et  ecclesiat  quceper  simoniam  con- 
secrantur^  non  tam  consecrari  quam  exucrari  dicun- 
tur^  quia  qui  interventu  pecunim  oieum  consecrationis 
effundit  non  consecrare^  sed  exsecrare  dicendus  est, 
Hinc  estf  quod  B.  Gregorius  ^*  ecclesias  ab  Arianis 
consecratas  iterum  consecrari  prcpcepit^  quia  sanctifi* 
cationem  eonsecrationiSf  quce  non  nisi  in  fide  Trini- 
tatis  perficitur,  prwslare  non  poterant  qui  fide  care- 
bant.  Arca  vero  el  prophetce  peccato  suorum  civium 
hostibus  traditi  sunt.  Eiecti  quoque^  qui  murmure 
eorum  impediti  sunt^  non  in  pcenam  criminis,  sed  in 
experimentum  et  exempium  patientiot  hcec  passi  itinf. 
I  8.  Item  popuius^  qui  peccato  Achan  et  fiiiorum 
Heii  in  manibus  hostium  traditus  est,  significat,  sub- 
ditos  corporaiiter  flageiiari ,  ut  inter  ipsa  flageila 
peccata  prcelatorum  feriantur^  sicut  Aehan  sorte  de- 
prehensus  tapidibus  obrutus  est.  1 9.  Sic  et  navicuia  ^* 


exemplis  non  probantur  neneri  leccato  aiiorum  niit 
imitatores  nequitice  eorum.  Quicunque  enim  de  se- 
mine  Esau  et  caterorum  ad  Deum  convern  paternam 
matitiam  detestati  sunt,  non  odium,  sed  Dei  ciemen^ 
tiam  experti  sunt. 

Item  ut  Anibrosiiis  ait  sermone  XI. '^  f  : 

C.  XII. 

Turbatur  navicula  Pelri,  in  qua  erai  Judas«  quia, 
qul  suis  roeriiis  eral  firmus»  lurbaius  est  alieiiis. 

Gralian.  Ignorabat  autem  Petrus  peccatum  Judce. 
Non  ergo  ignoraniia  excusavit  iiium^  sed  turbatio 
hcec  non  peccati  coinquinatio ,  sed  corporaiis  perse» 
cutio  inteiiigilur ,  quia  meriiis  maiorum  nonnun' 
quam  adeo  premuntur  bdni ,  ut  eorum  turbetur  fir- 
mitas,  Non  iitaque  his  auctoritatibus  simoniaci  pro* 
bantur^  pro  quibus  ignorantibus  pecunia  daia  *est, 
iVoR  ergo  potest  probari  iste  reus  criminis,  cujus  non 
habuit  conscientiam. 

lY  Pars.  §.  1.  A^olandiim  quoque  est^  quod  not 
omnis  ignoranlia  atiquem  excusat,  Est  enim  igns" 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  m.  ^  Hujus  etiam  capitis  sententia  sunita  esi 
>x  sermone  11.  Ambrosii,  el  lib.  5.  c.  i.  commeut. 


ad  c.  5.  Lucse.  Ipsa  autem  verba  babeniur  iofra  24. 
q.  1.  c.  ^on  turbatur. 


Qu>BST.  IV.  C.  XI.  »•  Psalm.  77.  *•  Psalm.  106.  *»  Aci.  c.  S.  v.  iO.  "  Dist.  1 ,  ds  rons.  c.  «I.  •• 
ion.  c.  I.  **  1  Reg.  c.  ulL  "Prov.  c.  14,  v.  28.  ♦•  Gcn.  c.  19.  *'  Num.  c.  16.  **»  Gen.  c.  9. 
^  4'Reg.  c.  5.    ••  Maub,  c.  47,  v.  45.    •«  5  Rog.  c.  41.    »•  Mal.  c.  1.  =  C.  XII.    f  cf.  C  44,  q.  T,  c.  7. 


5C1 


DECRETl  PARS  S£CI]NDA 


rantia  alia  faeii,  alia  juris.  Facti  alia  ttl  eju$  faeti ,  A 
quod  oportuil  eum  tcire^  alia^  quod  non  oportuit 
£um  telre*  Quod  non  oportuil  eum  eeire ,  iicut  Apo- 
siolus  "  ait  :  Si  quU  inri(leliiim  vocaverit  vo8  ad 
cQPnam,  etTullis'ire,  quidquid  vobis  appositum  fu- 
erii,  coroedite/nihil  interroganies.  Si  quis  Tobis 
dixerit,hoc  idolis  immolaium  esl,  nolile  comedere. 
Ecee  quod  vocatum  ad  ccenam  non  oportuit  seire  » 
eames  tibi  appotita»  fuisse  idotit  immolataM.Quod 
oportuit  eum  tcire^  sieut  ignoranlia  Judceorum  et 
reliquorum  infidelium  ,  qui  ea,  qute  a  propheiis  de 
Christo  fuerunt  prainunciata ,  adhuc  ignorant  este 
ampleta,  unde  a  Judans  adhue  exspectatur  venturus. 
Bwc  neminem  excusat.  §,  2.  Item  ignorantia  juris 
alia  naturalit^  alia  civilit.  f^aturalit  omnibut  adultit 


CAUSA  1.  QUiEST.  V.  56« 

OUjGSTIO  V. 

GRATIANUS. 
1.  Pars.  Quod  vero  quinto  ioco  quasritur,  an  tieeat 
ei  ette  in  eccletia ,  vel  fungi  ordinatione,  quam  po" 
iema  pecutua  ett  attecutut ,  auctoriiaie  Urbani  defi^ 
nitur,  qui  tcribent  de  timoniacit  ait  inter  cetera  tn 
Condlio  Placenlino  *,  e.  5.  et  tequentibut ,  itemque 
in  Concilio  Romano  : 

G.  I.  De  parvulit^  qui  cupiditate  parentum  eccletias 
emunt. 
Quicunque  sane  cupiditate  parentum,  quum  ad- 
buc  parvuli  essent,  ecclesias  vel  ecclesiarum  partes  • 
per  pecunias  adepii  suni,  postquam  eas  '  omnino 
dimiserint,  si  canonice  in  eis  vivere  voluerint ,  pro 


**  H  magna  misericordia  ibidem  eos  esse  concedimus, 
damnabilit  ett;jutvero  civiU  aliit  permittiiur  igno-  "  „^^^„5  p^  i,oc  facto  a  sacrls  ordinibus  •  remove- 

imis,  si  alias  digiii  inveniantur.  §/i.  Illi  vero,qiii 


raret  tiliit  non*  Jurit  civilit  ignorantia  nemini  obeti 
in  Uamno  vitando ,  si  negoiium  inde  conligerit,  ui,  U 
minor  pecuniam  dederit  liiiofamiliat  ^  repetit:  in 
tnajore  vero  quati  delictum  ett.  §.  3.  Item  ti  tuccet- 
sionem  etiam  libi  majori  delatam  cum  alio  sinejitdice 
dividas^  putans  leslamentum  jure  tubnixum,  quum 
uon  euetf  solidam  successionem  obtinebis ;  vel  si  id , 
quod  nullo  jure  debuisti ,  aut  jure  naturaii  non  de- 
Ifuistit  sed  civilif  tanquam  ex  chirographo  solvas  aut 
promiiiat,  repetit:  nou  ila.  ti  delictum.  Nam  ti  pu- 
ittt  rem  tuam  tibi  per  legem  iicere  rapere ,  incidil  in 
conttiiutionem  •  illam  Codicis  /•  VIIL  titulo  : 
unde  vi. 

C.  Xlll.  PALEA  ^, 
[Imperator  Yalentlnianus  "  Auguttut*] 

i  Siquisintaiitam  furoris  audaciam  perveoerit,  ut 
possessiooem  rerum  apud  fiscum  vei  apud  quoslibei 
bomfnes  constitutarum  ante  cventum  '*  jiidicialis 
arbilrii  vioJenter  invaseril,  doininus  quidem  cousli- 
lulus  possessionem,  quain  ab:»lulit,  restiiuat  posscs- 
lori,  et  dominiuiu  ejus  "  rei  amitiat.  Siu  vero  alie- 
iiaruin  rcrum  possessioneiu  invasit,  non  solum  eain 
possidentibus  reddat,  verum  etiarn  xslimalionein 
earundem  rerum  reslituere  couipellatur.  1 

Gratiau.  In  hoc  autem  non  fuit  ignorantia  /urts, 
sed  facti ,  et  illiut ,  quod  non  oporluit  eum  tcire.  A 
reatu  ergo  criminit  eum  ignorantia  excutat  paterni 
deticti,  quod  etti  oportuittet  eum  tciref  infirmitate 
tamen  eetatit  deprehendere  non  poterat. 


per  se  ipsos,  quum  *janr  majoris  essent  aetatis, 
nefanda  ducti  cupiditale  eas  emeruiit  S  si  in  aliis 
ecclesiis  canonice  vivere  voluerint,  servatis  propriii 
ordinibus  pro  magna  mtsericordla  ibi  eos  minislrare 
permlttiinus.  Quod  si  ad  alias  ■  fortassis  traniferri 
uon  potuerint ,  et  in  eis  caiionice  vivere  promise- 
rintv  minoribus  ordinibus  conlenti  ad  sacros  ordines 
non  aceedant ,  salva  tainen  in  omnibiis  apostolica* 
sedis  auctoriiate.  §.  2.  Si  qui  t-.imen  ante  emtioneni 
cailiolice  ordinati  sunt,  quum  ea,  quae  emerunt,  di- 
miserint ,  et  vilam  canonicam  egerint ,  in  suis  gra- 
dibus  pennittantur,  nisi  forte  ejiismodi  ecclesia  sir, 
C  ut  ibi  primum  locum  debeant  obtinere.  Primucr 
eniin ,  vei  singularein ,  vel  praepositurae  ^  Ucum  in 
enitls  occiesiis  eos  liabere  non  putimur. 

II  Pars.  Gratian.  Hoc  autem  eum  non  in  prceju 
dicium  canonum,  ted  ex  mitericordias  ditpentaiiont 
dixitte,  es  epitiola  ejiisdem  cotligilur,  mitsa  Viiali 
Presbyiero  •^in  hmc  verba  : 

C.  II.  In  digmtate  servanda  simoniacis  misericordia 

poieti  impendi ,  m  eos  viia  commendai. 

Eos,  qui  ecclesiam  enieruol,  si  persona  ulis  fue* 

rii,  quam  viia  comiiieudet,  videlicel  ut  In  canouiis 

Ycl   monasteriis  regulariter  vival,  iu  sui  honoris 

officio    misericorditer  condescendendo   ministrare 

concediinu8,absque  taiiieii  sanctorum  canouum  prv« 

judicio. 

^     Ul.  Pars.  Gratian.  Ex  hac  itaqtte  auctoritate  eoiii" 


gitur,  quod  ignorantia  tates  exeusat  a  reaiu  cnnu- 
NOTATIONES  COimECTORUM. 


•  Constituttonem  :  In  plerisque  vetustis  codicibus 
legitur  ;  incidit  in  contiitutionem,  si  quit  in  taniam. 
Hefiqua  vacant. 

QcjiEST.  Y.  C.  1.  •  Partes  :  tn  concilio  ipso  legt- 
tur  :  beneficia  ,  sed  ob  glossain  noii  est  etnendaUiin. 


t»  Prcepositura  :  In  concilio  subjangitor  :  vel 
officii. 

C.  11.  e  iii  libro  manuscripto  decretorum  Pontifi- 
ciiui  liiccaiion  ciiatur  ex  Nicolao  ad  Yitalem  pres- 
byieruin  Pnivieiisein. 


QuissT.  IV.  C.  Xll. "  I  Cor.  c.  iO,  v.  47.  =  C.  XIII.  ■*  l.  i,  c.  7.—  De^ideralur  in  Ed.  Bas.  "  faU- 
rius :  Edd.  coll.   v.  '*  advenium  :  orig.    '*  ejusdem  :  ib. 

QoAST.  Y.  C.  l.  *  hab.  A.  1095.  —  Ans.  1.  7,  c.  409.  •  add.  :  ecclesias  :  E<l.  Bas.  •  add.  :  illos: 
Edd.  coll.  0.  *  emeriut :  Ed.  Bas.  ■  add. :  ecclesias  :  ib.  =  C.  II.  •  Fragm.  epist.  ad  YiUlem  presb. 
Brixiensem,  quain  in  codice  Klfipullensi  integrani  se  invenisse  teslatns  est  Baluzius.  —  Coll.  tr.  p.  p.  t, 
t.  50,  c.  24. 


m  DECRETI  PARS  SECUNDa.  CAUSA  I.  QUiEST.  IV.  5fo 

Peuato  quoquB  pUbii   ••  eleeli  eornm  $cpe  iunt  A  jonw  penclUatur,  ui  fugUivui  iorte  deprehemu». 

/luctibut  immergeretur,  Aliquando  pro  meriiti  pro 


\mpedili ,  et  tandem  cum  eii  prophetw   duc  i  iunt 

111  Pars.  §  7.  Ifii  ita  reipondetur,  IniemibUia  et 
hrationabilia  peccato  hominum-vel  exiecrantur,  vel 
9nathematizantur,  vel  morte  perduntur,  non  pariici'' 
palione  peccati^  ied  cauia  iacramenti^  rel  detena» 
tione  peccatiy  vei  fiagello  delinquentium»  Cauia 
iacramenti^  ut  theiauri  Hiericho  el  animalia  Ama- 
lechitarum,  Uiericho  enim  luna  interpretatur  ^  et 
iignificat  mundum  iitum,  Amalechitte  interpretantur 
lingentes  ianguinemt  et  iignificant  cupidoi  et  avaroi 
et  dcemonei.  hraelitce  interprelantur  viri  videntei 
Deum,  et  iignificant  multitudinem  ianctorum.  Lapida 
ergo  et  theiauri  Hiericho  anathematizantur^  animalia 
AmahchitArum  interfici  jubentur  ad  examinandam  R 
eupiditatem  liraelitica  plebii ,  et  ut  iigni^caretur^ 
quod  muri  vitiorum^  et  hujm  mundi  theiauri,  qui 
ver  iapidei  et  theiauroi  Hiericho  deiignantur^  trra* 
tionabilei  quoque  vitiorum  motui,  qui  per  animalia 
Amalechitarum  inteltiguntur,  non  debenl  tramire  in 
iortem  ianctorum.  Animalia  vero  JEgyptiorum^  ei 
poiienionei  eorum^  et  primogenita^  grandine  et  morte 
comumta  iunt^  ut  in  illii  punireniur,  quorum  felici^ 
tate  Iwtabanturf  et  ut  daretur  intelligif  quod  mundue 
peribit  et  concupiicenlia  ejui.  Sed  et  terra  ^^  hrae- 
iitarum  in  ialiuginem  vena  esf,  et  eegetibui  eorum 
imbrei  adveni  eunt^  animalia  eorum  iterilitate  et 
morbo  confecta  sunt,  ut  auctorem  tuum ,  quem  per 


latorum  depravatur  vita  iubditorum,  ut  pralalii  iu'4 
iubditi  faventei  ad  malum  cum  eii  iimut  corruant 
iicut  filii  hrael,  diu  poriante»  peecata  iacerdotum, 
tandem  cum  eii  ceciderunt  in  manibm  hoHiunK  Uem 
David  ^^  populum  numeravit ,  quo  peccato  gladins 
Domini  deiwvit  in  populum,  Sed  ^  in  lata  geiile 
gloria  regis  e$l,  in  diminiiiione  plebis  eonlrilio 
principis.  Qui  ergo  de  numeroiitate  iua  gentii  super' 
bivit,  jure  in  ejui  diminutione  punilm  en,  §  10.  Item 
parvulot  Sodomilarum  ^*  non  excutavit  ignorantia^ 
quin  pro  paterno  iceiere  cceleiti  igne  comumerentur ; 
ied  igne  hoc  pwna  iltii  diminuta  eit^  quibm  iueceaio 
paterni  icelerii  ett  ademta,  Pariter  etiam  demon- 
itratum  eit,  peccatii  parentum  parvutoi  aliquando 
corporaliter  flagellari,  Itiud  idem  intelligendum  eil 
de  parvutii,  qui  peccato  Dathan  ^^  et  Abiron  vivi  de^ 
icenderunt  ad  inferoi,  §  11.  Item  Cham  **  peccante 
Chanaam  filim  ejui  matedicitur;  GicM  ^  detinquente 
tepra  trammittitur  ad  poiteroi^  Judceii  **  ctamanti' 
tibui  :  Sanguis  ejus  super  nos  e(  super  filios  nosiros, 
etiam  reliquias  eorum  pmnce  moriii  Ciiristt  addictte 
sunt,  Achab  "  quoque  peccante  poiteri  ejut  regni 
iotium  amiierunt ,  et  qui  de  ejm  iemine  in  regno 
ludae  nati  eunt,  ueque  ad  purgatam  labem  Htim 
familioe  a  genealogia  Domini  iunt  exclmi,  Odium 
quoque  Eiau  {ut  Matachias  "  teitatur)  tramivit  ad 
Idummoi,  Ex  quibm  omnibm  coltigiturt  quod  igno^ 


k,neliciacognouere  nol^nt.  saltemimer  eupplicia     ^„„„.^  .  „^„  ^^^^,^,  ^,  j  ,,  ^^^  ^.^ 

eentirent.  In  deteitaiionem  vero  peccati  pecuma  Smo^  ^ ,. ^ ,  \ _,, ,_. 

nii  damnata  eit^  cui  dictum  ^^  eit :  Pecunia  lua  lecum 


811  in  perdiiionem,  qui  exisiimasli  donum  Dei  pe* 
cunia  possideri.  /n  deieetationem  quoque  ejmdem 
criminii  altare  et  ecctesiaf  qum  per  iimoniani  con- 
eecrantur,  non  tam  comecrari  quam  exiecrari  dicun- 
tur^  quia  qui  interventu  pecunio!  oteum  comecrationii 
effundit  non  comecrare^  eed  exeecrare  dicendm  eit, 
Hinc  eitf  quod  B,  Gregoriui  ^*  eccteiiai  ab  Arianii 
comecratai  iterum  comecrari  prvcepitt  quia  ianctifi^ 
cationem  eomecrationiif  quce  non  niii  in  fide  Tnni- 
tatii  perficituT^  prwitare  non  poterant  qui  fide  care- 
bant.  Area  vero  et  prophetm  peccato  morum  civium 
hottibui  traditi  tunt,  Etecti  quoque^  qui  murmure 
eorum  impediti  tunt^  non  in  pmnam  criminii,  ted  in 
experimentum  et  exemptum  patientice  hac  patti  tunt. 
I  8.  Item  poputut^  qni  peccato  Achan  et  fitiorum 
Heli  in  manibut  hottium  traditut  ett^  tignificat,  tub' 
ditot  corporaliter  flagettari ,  ut  inter  ipta  fagelia 
peccata  prmtatorum  ferianlur^  ticttt  Achan  torte  de- 
prehemut  lapidibm  obrutm  ett,  |  9.  Sic  et  navicuta  ^* 


exemptit  non  probantur  \teneri  peccato  atiorum  nitt 
imitatoret  nequitice  eorum.  Quicunque  enim  de  <e- 
mine  Etau  et  caterorum  ad  Deum  converti  paternam 
malitiam  detettati  tunt,  non  odium,  ted  Dei  ciemen- 
tiam  experti  tunt, 

Item  ut  Ambrosiiis  ait  termone  XI,'^  f  : 

C.  XII. 

Turbatur  navicula  Pelri,  in  qua  eral  Judas,  quia, 
qui  suis  merilis  eral  firmus,  lurbaius  esl  alienis. 

Gratian.  Ignorabat  autem  Petrm  peccatum  Judm. 
iVoTi  ergo  ignorantia  excmavit  ittum,  ted  turbaiio 
hcec  non  peccati  coinquinatio ,  ted  corporatit  pene» 
cutio  inteltigilur  f  quia  meritit  malorum  nonitKii- 
quam  adeo  premuntur  bdni ,  ut  eorum  turbetur  fir^ 
mitat.  Non  [itaque  hit  auctorilatibm  iimoniaci  pro* 
bantur,  pro  quibm  ignorantibut  pecunia  data  .ett. 
Non  ergo  potett  probari  itte  rem  criminitf  cujm  noH 
habuit  comcienliam, 

lY  Pars.  §•  i.  Notandum  quoque  m(,  quod  net 
omnit  ignorantia  atiquem  excutat,  Ett  enim  igni" 

MOTATIONES  CORRECTORUlf. 


C.  XII.  ^  Hujus  eiiam  capitis  sententia  sumta  est 
tf  sermone  11.  Ambrosii,  et  iib.  5.  c.  1«  commeut. 


ad  c.  5.  Luc».  Ipsa  autem  verba  babentur  infra  24. 
q.  1.  c.  JSon  turbatur. 


Qu>BST.  IV.  C.  XI.  "  Psalm.  77.  *•  Psalm.  106.  ^*  Aci.  c.  S,  v.  iO.  "  Dist.  1 .  de  rons.  c.  21.  •• 
ion.  c.  I.  **  1  Reg.  c.  ult.  *•  Prov.  c.  14,  v.  28.  *•  Gen.  c.  19.  *'  Num.  c.  16.  *'•  Gen.  c.  9. 
"  4'Reg.  c.  5.    ••  Matib.  c.  27,  v.  25.    »»  5  Reg.  c.  21.    ••  Mal.  c.  1.  =  C.  Xll.    f  cf.  C  24,  q.  T,  c.  7. 


m 


de:cr£Ti  pars  secdnda 


raniia  alia  facti,  alia  jurit,  Facti  aiia  mI  eju$  faeit ,  A 
quod  aportuit  eum  $cire^  alia^  quod  non  oportuit 
eum  $cire.  Quod  non  oportuil  eum  icire ,  $ieut  Apo- 
siolus  "  ait  :  Si  quis  infideiiuin  vocaveril  vos  ad 
ca>nam,  et  vulUs'ire,  quidquid  vobis  apposiluni  fu- 
erii,  comediie.niliil  inierrogantes.  Si  quis  vobis 
dixerilt  boc  idoiis  immolalum  esi,  nolile  comedere. 
Ecce  quod  vocatum  ad  ccenam  non  oportuit  icire  , 
cames  siifi  appositas  fuisse  idoHs  immolata$.  Quod 
cportuit  eum  scire^  sicut  ignorantia  Judworum  et 
reliquorum  infidelium  ,  qui  ea,  qua  a  prophetie  de 
Christo  fuerunt  prcsnunciata »  adhuc  ignorant  esse 
evmpleta,  unde  a  Judans  adhue  exspectalur  venturus. 
Bwc  neminem  excueat,  {«  2.  llem  ignorantia  juris 
alia  naturalis^  alia  civilis.  f<iaturali$  omnibus  adultis 
damnabilis  est;jusvero  civile  aliis  permitlitur  igno- 
rare ,  aliis  non.  Juris  civUis  ignorantia  nemini  obesi 
in  damno  vitando ,  si  negotium  inde  contigeritt  ut^  ki 
minor  pecuniam  dederit  filiofamilias ,  repetit ;  in 
majore  vero  quasi  detictum  est.  §.  3.  Item  si  succes- 
sionem  etiam  tibi  majeri  delaiam  cum  alio  siuejudice 
dlvidas^  putans  testamentum  jure  subnixum^  quum 
uon  esset,  sotidam  successionem  obtinebis ;  vel  si  id , 
quod  nullojure  debuisti ,  aut  jure  naturali  non  de- 
Ifuisti,  $ed  civilif  tanquam  ex  chirographo  solvae  aut 
promiitas,  repetis;  non  ita,  si  delictum.  Ifam  si  pu- 
lat  rem  suam  sibi  per  legein  licere  rapere ,  incidit  in 
constiiutionem  •  illam  Codicis  U  VIJI.  titulo  : 
unde  vi. 

C.  XIU.  PALEA  «V 
[Imperator  Valenlinianus  "  Augustus.] 

c  Si  quisinianlam  furoris  audaciam  pervenerit,  ut 
possessionem  rerum  apud  fiscum  vei  apud  quoslibet 
Lomines  constituiarum  ante  cvenlum  '*  judicialis 
arbitrii  violenter  invaserit,  dominus  quidem  consli- 
lulus  possessionem,  quam  ub:rlulit,  restiluiit  posscs- 
sori,  et  dominium  ejus  "  rei  amiliat.  Sin  vero  alie- 
narum  rerum  possessionem  invasit,  non  solum  eam 
possidentibus  reddat,  verum  etiam  xstimationem 
earundem  rerum  restituere  compeilaiur.  i 

Graiian.  In  hoe  autcm  non  fuit  ignorantia  juris, 
sed  facti ,  et  Ulius ,  quod  non  oporluit  eum  scire,  A 
reaiu  ergo  criminis  eum  ignorantia  excusat  palerni 
delicti,  quod  etsi  oportuisset  eum  seire^  infirmitale 
tamen  (Btatis  deprthendere  non  poterat. 


CAUSA  1.  QUiEST.  V.  m 

ODiESTIO  V. 

GRATIANUS. 
1.  Pars.  Quod  vero  quinto  loco  qutBfitur,  an  tteeat 
ei  es$e  inecclesia,  vet  fungi  ordinatione,  quam  pa- 
terna  pecunia  est  assecutus  ,  auctoritate  Urbani  defi^ 
nitur,  qui  scribens  de  simoniacis  ait  inter  cetera  in 
Concilio  Placentino  *,  e,  5.  et  sequentibus ,  itemque 
in  Concitio  Romano  : 

C.  I.  De  parvulis,  qui  cupiditate  parentum  ecctesias 
emunt. 
Quicunque  sane  cupiditate  parentum,  quum  ad- 
buc  parvuli  essent,  ecclesias  Yel  ecclesiarum  partes« 
per  pecunias  adepti  suni,  posiquam  eas  ^  omnino 
dimiserint,  si  canonice  in  eis  vivere  voluerint ,  pro 

n  magna  misericordia  ibidem  eos  esse  concedimus, 
neque  pro  boc  facio  a  sacris  ordinibus  *  remove- 
mus,  si  alias  dlgni  inveniantur.  §.M.  Illi  vero,  qni 
per  se  ipsos,  quum  *janr  majoris  essent  aelatis, 
nefanda  ducti  cupidilate  eas  emerunt  S  si  in  aliis 
ecclesiis  canonice  vivere  voUierint,  servatis  proprlis 
ofdinibus  pro  magna  misericordia  ibi  eos  ministrare 
permiltimus.  Quod  si  ad  alias '  fortassis  tranxferri 
non  potuerint ,  et  in  eis  canonice  vivere  promise- 
rint«  minoribus  ordinibus  contenti  ad  sacros  ordines 
non  accedant ,  salva  tamen  in  omnibus  apostolica; 
sedis  auctoriiate.  §.  2.  Si  qui  l:imen  ante  emlionem 
cailiolice  ordinati  sunt,  quum  ea,  quae  emerunt,  di- 
miserint ,  et  vitam  canonicam  egerint ,  in  suis  gra- 
dibus  permittantur,  nisi  forte  ejusmodi  ecclesia  sir, 

G  ut  ibi  priinum  locum  debeant  obtiiiere.  Primuir 
eniin ,  vel  singularem ,  vel  prspositurae  >>  l»cum  in 
enilis  occlcsiis  eos  liabere  non  patimur. 

II  Pars.  Gratian.  Hoe  autem  eum  non  in  prceju 
dieium  canonum^  sed  ex  misericordia  dispensationt 
dixisse,  ex  epistola  ejiisdem  colligitur^  missa  Yitali 
Presbyiero  «  •  tn  hmc  verba  i 

C.  II.  /n  dignitate  servanda  simoniads  misericordia 

poiest  itnpendi ,  m  eos  vita  commendat. 

Eos,  qui  ecclesiam  emerunt,  si  persona  talis  fue- 

rii,  quam  viia  comuieiidet,  videlicet  ut  in  canoniis 

vel   monasteriis  regulariter  vivat,  in  sui  bonoris 

olOcio   misericorditer  condescendendo   roinistrare 

concediinus,absque  tuineii  sanciorum  canouum  prx^ 

judicio. 

^     111.  Pars.  Gratian.  Ex  hac  itaque  auaoritate  coHi' 


gitur,  quod  ignorantia  tales  excusat  a  reatu  crtmt' 
NOTATIONES  COURECTORUM. 


•  Constituttonem  :  In  plerisque  vetusiis  codicibns 
legitur  :  incidit  in  constttutionem,  si  quis  in  tamam, 
Keliqua  vacant. 

QcfST.  V.  C.  I.  •  Partee  :  In  concilio  ipso  legi- 
tur  :  beneficia  ,  sed  ob  glossam  noii  est  emciidaluiii. 


^  Prapositurof  :  In  concilio  subjangitur  :  vel 
officii, 

C,  II.  « Iii  libro  manuscripto  decretorum  Pontill- 
ciiin  liic  caiion  ciialur  ex  Nicolao  ad  Vitalem  pres- 
byieruin  Pniviensein. 


Qu^ST.  IV.  C.  XII. "  !  Cor.  c.  10,  v.  «7.  =  C.  XIII.  ■*  l.  4,  c.  7.—  De<ideralui  in  Ed.  Bas.  "  Vale- 
rius :  Edd.  coll.   o.  '*  adventum  :  orig.    "  ejusdem  :  ib. 

QojiST.  V.  C.  i.  »  bab.  A.  1095.  —  Ans.  l.  7,  c.  109.  *  add.  :  ecclesias  :  Ed.  Bas.  •  add.  :  illos: 
Edd.  coll.  0.  *  emerint :  Ed.  Bas.  ■  add. :  ecclesias  :  ib.  =  C.  II.  •  Fragm.  epist.  ad  ViUlem  presb. 
Brixiensem,  quani  in  codice  Kivipullensi  integram  se  invenisse  lesiatus  est  Baluiius.  —  Coll.  tr.  p.  p.  4, 
t.  50,  c.  U. 


8C5  DECRETI  PARS  SeCUMDA  CAliSA  I.  QUiEST.  VI.  564 

nu,  ut  iUffra  dielum  eil,  nan  a  fructu  emiioni$,  quum  A  ritu$  Mncti  donum  emere  qui  non  pro  comecrations^ 


tn  eccleMiis ,  quai  parentum  pecunia  adepli  $nnl ,  non 
ni$i  po$lquam  ea$  omnino  dimi$erint  et  ex  misiricor' 
dia  ibidem  ei$  e$$e  conceditur.  Jn  quopatet,  quod  et$i 
Hli$  ignorantibu$  $imoni€e  peccatum  $it  admiuumt 
fructum  tamen  patemce  emtioni$  reportare  non  po$' 
$unt.  Quod  tero  a  crimine  excu$entur »  hinc  patet  , 
quia  pro,hoc  facto  a  $acri$  ordinibu$  non  removen- 
iUiu$  crifnini$tur,  Si  enim  parlicipe$  e$ient,  ad  sa- 
eroi  ordine$  con$cendere  non  pouent,  Illud  idem 
inteUigendum  e$t  de  eo  qui  per  pecuniam  e$t  adeptu$ 
iacerdotii  dignitalemf  non  ephcopo^  $ed  cuidam  ex 
principibu$  eju$  dalam;  utroque  tameUfOrdinatore 
tidelicet  et  ordinatOf  lioc  ignorantSm 
Vnde  UrbanuslL  ecribit  Alberto  Meten$i  Epi$copo^: 

C  III.  De  quqdam ,  pro  quo  incuria  parentum  pe-  B 
zuniam  dedit  non  ejn$copo ,  $ed  uni  principum  eju$, 

Praeseirtium  porliiorein,  quem  parenlum  incuria, 
\m  pcGuniam  non  episcopo,  sed  cuidam  principum 
ejus  dalam,  invilum  *  sacerdolii  digniiatem  obii- 
nuisse  signilicasli,  licel  sancti  canones  deponendum 
esse  testentur ,  tamen  •  quia  culpam  isiam  nesciens 
et  coactus  commisit,  et  quia  ab  eodem  ordine  ut 
(ieponeretur  supplicavit  ullroneus ,  ex  considera- 
tione  discretionis  (quae  *  mater  est  omnium  viriu- 
tum)  magis  quam  ei  rigore  canonum,  misericordix 
viscera  adhibendo,  ipsum  in  eodem  ordine  esse 
fratemilati  lu»  consuiimus  ;  ila  lamen ,  ut ,  si  ec- 
clesia  illa,  cui  deservit,  sacerdotum  penuriam  non 


$ed  pro  electione  munera  targiunlur ,  ^ ttum  nutliuB 
$pirituali$  gralice  aUtjuo^  faeiat  electio  participee. 
Sed  $icut  eccle$ia$ticarum  rerum  emtoree  simoniad 
judicantur,  quia  eccle$ia$tici$  officii$  ita  adjunetm 
$untf  utaUerum  $ine  aUero  alicui  non  proveniat^ita^ 
quia  per  electionem  venitur  ad  connecrationem ,  pe^ 
rinde  $imoniacu$  habetur ,  qui  pro  electione  prannia 
largitur^  ac  $i  pro  con$ecratione  munera  dedi$$et, 
Vnde  Symmachus  $cribit  Ca$ario  Epi^copo^ 
epist.^l.  c.  5.  *  : 

G.  1.  De  i»,  qui  muneribue  ordinationem  faciunt. 

Si  quis  autem  episcopatum  desiderai,  datapecuriia 
potentes  personas  minime  suffragatrices  adhibeat  *, 
nec  ad  decretum  sibl  faciendum  clericos ,  vel  cives 
ad  subscribendum  ^  adhibiio  cujuslibet  generis 
timore  compellat ,  vel  prxmiis  quibusiibet '  exhor- 
teiur. 

C.  U.  Simomacu$  e$t^  qui  ut  eligatur  prwmia 
largitur, 

Item  Gregorius  Salonoi  consi$lentibu$,  Ub,  V. 

epist.  26.  • 

Ego  autem  et   vesirae  dilectioni  providens ,' et 

roeiie  anim»  omnipoleniis  Dei  judlcium  pertime- 

scens  ,  ejusdem  Maxinii  causam  '  subtiiiier  exquiri 

desidero,  si  nuliis  *  criminibus  pressus ,  quac  sacro 

ordini  conlradicunt ,  si  non  per  simoniacam  haer^ 

sim,  id  est  prxmia  quibusdam  se  eligentibus  pr»- 

bendo,  ad  sacerdoiale  periingere  officium  conatur. 


patitur  ^  suspensus  a  sacerdoiaii  olliciu  permaneai.      ^unc  enim  liber  pro  Tobis  •  apud  Dominum  Inier- 
Quod  is  foriasse  ecciesia  uliiitas  exegeril.  ut  curara  ^  ^^^^^^  g^^^  g,  „^„  obligatus  de  suis  ad  locum  inier- 
regiminis  assumat ,  liceat  ei  ex  concessione  sui  epi- 
scopi  fratrumqne  obedientia  sacerdotali  oflicio  fungi. 


QDJESTIO  VI. 
GRATIAMJS. 
Qmd  vero  de  his  fieri  debeat^  qui  ignoranter  a  <i- 
moniaci$  ordinati  sunt  {quod  $exto  loco  qu(e$itume$t)t 
siipfa,  in  capUulo  videUcet  Vrbani  *,  quod  sic  indpU: 
Si  qui  a  simoniacis  etc.  requiratur.  Nunc  autem  de 
UU$  quiBritur,  qui  non  pro  ordinatione  pecunia$  offe- 
nfnf,  $ed  pro  electione^  vet  ut  decretum  electionie 
fiatf  vet  ut  $ub$criptione  firmetur,  vel  ut  electioni  non 
resistatur ,  aUquibus  prcemia  Uirgiunturj  an  eorum 


cessionis  venerit. 

G.  III.  Sicut  ordinatio  ,  $ic  electio  vel  con$en$u$  $ine 
venaUtate  debet  praferrt, 

Item  Gregorius  Syagrio  Epi$copo  Augu$todunensi  et 

aliis  Epi$copi$,  Ub.  YII.  epi$t.  iiO  ". 

Sicut  is  ,  qui  invitatus  renuit,  qu^T^silus  refugit, 

sacris  esl  altaribus  admovendus ,  sic  qui  ultro  ain- 

bit  vel  iinportune  se  ingerlt  est  proculdubio  repel- 

lendus.  Nam  qui  sic  nilitur  ad  altiora  cooscendere, 

quid  **  asit ,  nisi  ut  crescendo  decrescat ,  et  ascen- 

dendo  exlerius  interius  ad  profunda  "  descendat? 

liaque,  fratres  "carissimi,  in  sacerdolibusordinan- 

dis  sinceritas  vigeat;  sit  siinplex  sine  ^^  venaliiatc 


eUeti»  vitiosa  dt  judicandat  Non  enim  videntur  Spf-  P  conseiisns ;  pura  prxferatur  electio,  ut  ad  summa  «  *• 

'     NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QojiST.  VI.  C.  lil.  «  Summa  :  In  vulgatis  codici-      Polycarpo,  et  plerisque  vetustis  Graiiani  exempla- 
bus  legebator  :  ad  $ummum  $acerdotii  vel  pontificii.      rihus. 
Emendatus  vero  est  bic  locns  ex  originali,Aiiselmo, 

QuiBST.  V.  C.  III.  ^  Elsi  h«oepist.  Urbani  II  esse  videri  possil,  inscriplio  tanion  mendo  laborat. 
Adalbero  enim,  quem  Meiensi,  Tullensi  el  \irdun6nsi  eccles.  intrusit  imperaior,  a  Metensibus  rejectos 
est,  quo  facto  Popponem  sibi  caiionice  elegerunt,  quem  Gebehardus  Conslant.  A.  S.  L.,  consecravil  (ot 
leslalur  in  Chronico  Bertholdus  ad  A.  i093),  vel  Hugo  Lugd.  archiep.,  (ul  referi  Hugo  Fla- 
viniacensis ).  •  et  invitum  :  Edd.  coil.  o,  pr.  Bas.  •  add.  :  diicreiio  :  Ed.  Bas.  *•  pa- 
tiatur  :  ib.  .      .    . , 

Qu«T.  VI.  C.  I.  » snpra  q.  1,  c.  i08.  •  scr.  A.  502.  Ans.  1.  6,  c.  69  (74).  Polyc.  1. 2,  i.  i.  •add.: 
sibt:  Edd.  coll.  o.  *  subscribere  :  Coil.  Hisp.  —  Ans.  •  aUquibu$  :  ib.  =  C.  II.  •  Ep.  26,  (scr.  A. 
596),  I.  6.  Ed.  Maur.  Polyc.  i.  2,  t.  3.  '  causa$  :  orig.  —  Edd.  colL  o.  •  tn  UU$  :  Eil.  Bfts.  •  nobi$  :  ib. 
«r  C.  Ul.  *•  Ep.  i06,  (scr.  A.  599),  I.  9.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c  79  (77).  Polyc.  I.  2,  l.  i.  "  add.  : 
aUud  :  Edd.  coil.  o.  «•  im  profunitum  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  —  in  profundo  -  Etld.  lel.  "  frater  earmtme : 
FM  coll.  0.     »*  ct  $ine  :  exd.     "  $ummam  :  orig.  —  Ed.  Bas.  —  •nmmiim  •  Edd.  rcl. 


565  DECRETI  PkM  SECUNDA.  CAUSA  1.  QUyEST.  VIL  566 

sacerdotfi  non  suflTragio  venditoruin  provecius,  ted  A  scripiaro  vel   rion  scriplam  violat,  anatheina  sfi. 

Dei  credaturessejudicio.  $.  I.  Omnis*  episcopus  «,  vel  presbyter,  aut  dia- 

Gratian.  Si  autern  pecnnia  promina  fueril  vel  $0-  conus,  convictus  quod  pro  muneribus  ordinationem 

(uta ,  electo  vel  ordinato  penitui  ignorante,  nec  eo  dederit  vel  acceperit,  a  sacerdolio  cadat.  §.  2.  Sed 

vodo  ad  electionem  vel  ordinationem  pervenerit^  ei  dicuni  Tortasse*  qoidam,  qula  pceiiitentiam  a|;imus 

9ullatenu$  obeese  videtur,   nee  ad   reatum  criminii  pro  peccato,  et  Deus  indulget  illud;  itaet  ego  dico, 

pertinet  cujue  con$cientiam  non  habuit ,  nec  ad  eteC'  quia  omnem  po^niieniiam  recipit  Deus ,  et  indulget 

tionie  vel  ordinationii  cauationem,  ad  quam  aliat  per  poeniteniiam  peccata,  quae  jain  facta  sunt«  Novi 

non  per  pravam  Ulorum  cupiditatem  pervenisie  dih  enim,  quod  David  fornicatorem  et  homicidani  per 

cetur,  poeniientiam  receperit  Deus,  et  qiiod  dixerit  de  *  eo: 

—  Inveni  vifum  secundum  cor  meum^  *qui  faciet  omnes 

QD^STIO  VII.  voluntates  mea%*.  Novi  rursiis  eumdein  audieniem 

GRATIANUS.  ^  ^^  '  *  ^^'^  tedificabis  milti  domam,  quia  vir  san^ 

m  n    ^    „  .        .  .•        .  guinum  es,  Scio  Manassem  **  per  confcssioueni  di- 

I.  Pars.  Nunc  autem  de  septtma  gumsttone  tra-     ^ ,  »  .  ...        . 

ctandum  «I,  an  renunciant  ,um  hmL  »U  redplen.  „  ""'^"  "»?>«"'«"'  »»««'•  Sc.o  mereinces»  el  lelo- 
iu, in  epiuapali  dignUalen  ■      -^     ""'"  ^  l>«"''«»«!*"'  '«f  P'<«'  nuHum    ttme.. 

De  kU  ita  uHbit  Cypri.nus. «».  //.  epiu.  i.  • :       *«"""•  ""'  '"'^  ^'r'""'"    ^''''  »«'"•»'"'"* 

connumeiatum.   Scio    quosdam,    dum    essent   Ib 
C-  I.  Qui  redeuntes  ^^h^J^^n  suis  ordinibus  reci^     „„„^^^  .„  ^„,^^  fornlcatione  mansisse,  monachos 

Sl  qui  presbyteri  aui^diaconi ,  qui  vel  in  ecclesia  ^^^^  ^^""^^  ^"^"  Xnmm^n^  mundi  resplenduisse; 

cath0licapriusordinaiift.erint,etpostinodumper.  """""  ^^™^"  ^^  sacerdotium   ascendisse.   Quod, 

fi.li  ac  rebelles  contra  ecclesiam  steierini  \  vel  apud  «^"  ^^^^  *  ^^"^'*«''*'  """^  ^*»*^"  ***  «^^'«*''*  ''"**•• 

bosreticos  a  pseudoepiscopls  et  antichristis  conira  ^^^»""*  peccalricem  prius  "  Mariam ;  post  conver- 

Chrisli  dispositionem  profai.a  ordinatioue  promoli  ^'^"«'"'  ^"""^»*  »*"*^^^  «^  ^^«^«'  ^»*^"  '"^''  ^»*- 

«ni,  et  conira  allare  unum  atque  divihum  •  sacri-  «>"'»"*  "^<>"  ^*  compulata.  Sed  quid  hoc  t  dico? 

licia  foris  falsa  ac  sacrilega  offerre  conati  sint,  eos  Sequens  sanclos  apostolos  et  vcnerabiles  Patres  cum 

quoque  hac  conditione    suscipi  convenit  «,  quum  <>"'"'»  fi<*"«'»  «*»""^  *'=  0"'  P^"^  simoniam  ordinaius 

revertuntur,  ut  communicenl  iaici  \  et  satis  ha-  «^i,  sive  episcopus,  sive  presbyter,  sive  diaconus, 

beant,  quod   admiituutur  ad  pacem,   qui   hostes  »!»««>"«  ^^  a  sacerdotio,  heque  enim  venalis  est 
pacis  exstlterint  •;  nec  debere  eos  revcrlentes  ea  C  8'^^*  ^^\r\m  sancti;  Calpha  »*  tradiiio  et  adin- 

apudnosordinatiouisetbonorisarma  retinere,  qui-  ^«n^'<>  Simonis  "  a  sancto  sacerdotio  est  aliena. 

bua  cootra  nos  rebellaverint.  5  3.  Et  *•  si  in  fornicaUonem  lapsus  est  aliquis  post 

r.  it  n   ••        .  .L         ...         ^    .  baptismum,insacerdotium  nonrecipltur;canor.e8^ 

\*.\uDem^quxpromunertbusord%nattonemfacmnl^         ,     ,  ...     .    o-      •  .      u^« «« ^..i-. 

et  qui  redeunies  ab  hoiresi  in  suU  ofdiuibus  reci-  «"»«>  ^^  prohibenl.  Si  quis  vero  cum  hoc  petcalo 

viumur.  ad  sacerdotium  provectos  est,  cognitus  degradetur 

Item  ex  Synodo  VII.  /^^m  paulo  post :  }  4.  Episcopum,  qui  per  pecuniam 

Si  •  quis  >>  omnem  traditionem  ecclesiasticaoi      ordinaius  est,  conGieor.  quia  per  pceiiiieniiatn  red* 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QUiBST.  VII.  C.  1.  a  Convenit  :  In  originali  non  est  nem  presbyierum ,  (omissis  tamen  interdiiin  non- 

verlium  istud,  sed  loco  ipsius  htftc  huic  oapiti  ante-  iiuUis  verbis),  quae  quidem  episiola  in  versione  Aiia- 

cedunt :  Addimus  plane  et  adjungimuSt  fraler  cariS"  stasii  est  post  aciiones  et  caiiuiies  VII.  synodi ;  sed 

sime  ,  consensu  et  autoritate  communi^  ut  etiam  si  in  nova  versione  impressa  iii  toinis  coucilioruui  est 

2ttt  presbyteri^  etc.  Mulia  vero  in  hoc  capite  ex  Ipso.  aute  ipsani  synodum. 

>.  Cypriano  sunt  einendata.  D     ^  AtUe  bapiismum :  Hoc  quidem  loco  perspicuuui 

C.  IL  ^  Si  quis  :  Caput  hoc  ex  magna  parte  col-  erratum  esi,  quod  auctori  glossse  negoiiuin*  exhi- 

lectum  est  ex  variis  locis  VII.  synodi,  sed  non  ex  buit :  Ov^iva  Si  tovtmv  tic  Uptiavw  ii^Spafiwna^  fc 

versioue  Anastasii  fiibliothecarii ,  qua  aiioqui  saepe  fiqirw  irpo  toO  pmmi9\MKtoc  tovto  jfiitpuyj^t ;  id  est: 

uti  boIetGratianiis.loitiuffi  quidemest  in  actionel.,  neminem  vero  korum   tn  sacerdotio  adhumeratum^ 

anatbematisuio  7.j  mii  si  forte  ante  baptismum  hoc  admisit» 

c  Omnisepiscopus  : Hiiic  usque  ad  vers. :  Tarasius  «  Etsi  raro  :  Louge  pleiiius  iii   nova  versione : 

palriarcha^  suiupla  suiil  ex  epistola  Taradii  ad  Joaii-  Quod  si  autem  id  semel  atque  iterum  factum  est^  non 

QuiEST.  VIL  C.  L  '  scr.  A.  256.  ~  Aiis.  I.  8,  c.  59.  *  exsdterint  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  *  ntque  indi- 
vidttiim  :  Codd.  Cypriani.  —  aique  divinum  verbum  :  Edd.  coll.  o.  "  iaicis  :  eaed.  '  exstiterunt,  et  in 
ine  :  fe^£//averttnl  :  eaed.  =  C*  IL  *  liaec  suiit  verba  fiasilii  in  prima  actioiie ;  cooc.  Nic.  11.  bab.  A. 
787.  —  Ivo  Decr.  p.  4 ,  c.  198.  Deiisd.  p.  2.  '^  ex  epistola  Tarasii  ad  Joannem  presb.  ei 
anaclioretam.  scr.  A.  eod.  •— Ans.  I.  6.  c.  87.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  iSi,  inagis  adAnaslasii  Interpretlt 
▼erba  accedunt.  •  Aci.  c.  13,  v.  22.  •  i  Paral.  c.  i2,  v,  8.  *•  2  Paral.  c.  33.  "  Malib.  c.  2i.  •• 
rrtmttm  :  Ed.  Bas.  t  '"^  •  Ed.  Bas.  »•  c.  28.  Aposl.  »»  Joan.  c.  il.  »•  ACl.  c.  8.  "  cau.  i6,  et  24. 
Apust.    "  c.  9,  tonc.  Neocaes.  cL  C.  15,  q.  8,  c.  1. 


5«'?  DECRETl  PAR8  SECUMDA.  CAUSA  I.  QUJ:ST/\II 

piiur  *\  Deas  enim  bonu3  ett  in  omnibus»  et  aperia  A  factione  *%  caHidfute ,  promfsKione 

viftcera  ejus  omni  homini  **  poenitenti.  Sed  quonlam 

jnxia  Aposiolum  **  oportet  episcopum  irreprehensi- 

bileni  esse,quicunqiie  per  pecuniam  tel  ordinaverit 

aliqiiotii  vcl  ordinatus  est»  ab  omni  sacerdollo  alic- 

niis  sii.  I  5.  Tarasius  '  patriarcha  "  dixit :  Quicun- 

que  per  pecuniam  « vel   ordinant,  vel   ordinave- 

nint  tt»  ▼el  ordinati  sunt  episcopi,  vel  presbyierl, 

vel  diaconi,  vel  quilibel  de  numero  sacerdoiali  "  re- 

pellantur  omnino  a  sacerdolali  "  honore,  sicut  Si^ 

mon  magus  a  Pelro.  Quicunque  pcr  pecuniam  ^  *\ 

dlspensationem  vel  curam  soriiti  sunt  monasterio- 

nm  vei  ecclesiarum,  vel  religiosarum  domorum, 

cerontocomiorum  ",  xenodochiorum,  orphanotro- 

phionim ,  cum  depositione  expellantur  a  dispeosa- 

lione  illa  etcura.  Qui  ••  post  bapiismum  cadens  lo 

fornicationem  ordinatus  est,  si  postmodum  confes- 

sus  fueril,  cesset  a  ministerio;  si  vero  convictus  ab 

aliquo,deponaiur  omnino.  $  6.  Similiter  "  percussor 

cpiscopus,  aot  presbyier,  auldiaconus  per  se  vel  per 

aliquem  alium,  quasi  per  hoc  timeri  volens,  depo- 

naiur.  //m  ••:  {  7.  Qui  per  sxculares  potestates 

ordinaius  fuerit  auiecclesiamobiinuerii,deponatur; 

•I  vero  religiosam  ^  domum,  expellatur. 

C.  lil.  De  eodem.lPkLEA. 

[Item  ex  Concilio  Meldensi,.  c.  43]  ••. 

f  Cavenduin  est  et  summopere  studendum,  ac  per 

tiriuicro  Chrisli  sanguinis  iolerdicendum  *ef  epi-  - 

scopis  et  regibus,  ei  omnibus  sublimioribus  pot6-     ^"*  Ancyra,  et  Theodorus  episcopus  Myrorum»»  cl 

•taiibus,  atque  cunctis  fautoribus  et  elecioribus /.  ^***^**' **  ^'"^^^**"'  episcopus  •Amorii  *  sedere  in 

qnorumcuaque  •atque*  consensoribus,  seu  ordinato-     «■'*<*»^"*  «^  ""  w^iibw»  suis.  §  B.  Item  Constanti- 

libus  in  grada  ecclesiasiico,  ut  nemo  per  simonia-     ""**  cpiscopus  Cypri  dixit :  Non  oportet  nos,  qni 

cam  haresim  •regiminia*  loeum  obUoeat  quacunque     ®P**^®P*  samus,  indigere  doctrina,  sed  aliorum  esse 

doctores.  {  6.  Iiem  Tarasius  episc4>pus  dixit :  Malo- 
iNOTATIONSS  CORRECTORUM. 
inmenconfettfm  legem  in  ecctena  prauribU.  Gtsece 


56t 

coinmo- 
ditate  aiit  dalione  per  se  aut  per  submlssam  *'  per- 
sonam.  i 

C.  IV.  Qui  redenntet  ab  hwreiicis  recipi  pouunt 
vet  non, 

Item  in  eadem  Synodo  VII  ^  actione  i  ^**. 

II.  Pars.  Convenlentibus  apud  Nlcaeam  Bithynl», 

et  considcntibus  Petro  archipresbytero  ••,  et  Petro 

presbytero  et  abbaie  monasieril  sancil  Sabae,  locum 

tenenlibus  Hadriani  Papae,  et  Tarasio  archiepiscopo 

Consiantinopolis,  ei  Joanne  ei  Thoma  apocrisiariis 

apostolicarum  sedium  orientalium,  et  ceteris  epi- 

scopis,  episcopl  Siciliae  dixerunt :  Dignum  est  ^,  ut 

de  futuris  inquiramus.  $  i.  Item  Basilius  episcopus 

Ancyrae  dixit  :  Constitutio '  ecclesiastica  haliet  ca- 

B  nonice  tradita  ab  antiqno   a  sanctis  aposlolis  et 

successoribus  eorum,  sanciis  Patribus  nostris  ^  et 

magisiris,  et  sanctis  universalibus  sex  synodis,  et 

localibus  synodis  orlhodoxis,  ut  qui  ab  aliqua  liae- 

resi  revertuntur  ad  orthodoxam  fldem  et  traditio- 

nem  catholicae  ecclesiae,   scripto  negare  debeanC 

baeresim    suam    et   confiieri    catholicaiu    fidero. 

§  2.  Itero  Tarasius  patriarcha  dixit :  Videtur  vobis, 

ut  sedes  suas  recipiant  qiii  abhaeresi  revertunior? 

§  3.  Religiosissimi  monachi  dixerunt :  Sicut  rece- 

perunt  universales  sex  synodi  ab  haeresi  revertentes, 

ita  et  nos  recipimiis  ••.  §  4.  Sancia  synodus  dixit: 

Placet  omnibus  nobis.  Ei  Jiissi  sunt  Basilius  episco- 


«•UTO. 

'.•^'"?«"*  •  ^^  videntur  sumta  ex  eplsiola  Ta- 
rasr  ad  Hadrianum  (de  qua  dietum  est  supr.  Q.'i. 
'M\r.  Eo8,  qui)  agt  ex5.  capile  Vll,  synodi,  quibus 
locis  referiur  canon  50  Aposiolorum. 
«  '  ^"'5St^^  £7  pwnMffim  :  Hasc  habentor  etiam 
noveiia  125,  c.  2i,  apud  Julianum  antecessorem. 
^■61  vero  religiosam :  Uxc  non  sunt  in  canone 

C.  IV.  1  Hoc  eiiam  capot  collectum  est  ex  variis 
ocis  1,  aciionis  ejosdem  VII.  synodl,  omninoqiie 
^pene  pretium  est  iniegram  illara  actionem  perle- 
J*^J*«5;  nonnulia  tamen  noi»bunlur. 

^^».Py^'^  '  ^^^^^  ^'^^  ®«*  Po«*  recilationem 
nominum  episcoporum.  qui  convenerant;  sed  valde 
^:jj'^^'^^^ferlur,  quod  iii  aliis  eiiain  locis  hujus  ca- 

'  CoHiUiutto :  Verba,  quae  proiiine  huic  parti  an- 


tecedunt,  sun^  haec  :  *Airo  h^Dlw  iofiyw  oCItmc  :  id 
est,  ut  interpreutur  Aiinstasiu8:fi;/fM/o  legit  ita. 
Non  enim  sententiam  dicii  nunc  Basilius,  sed  abjti- 
rat  haeresim,  iii  quam  cuni  aliis  iapsus  fuerat,  quaro 
abjuratk)nem  una  oum  professione  catholicae  fidei 
oportuit  ipsum  ex  libelJo,  quod  nunc  etiam  in  more 
positum  est,  recitare.  Libellus  vero  hic  incipit: 
Conttitutio^  etc. 

■  Conttantinut :  Post  receplionem  Basilil,  Theo- 
dori  et  Theodosii,  aecesseruni  alii  episcopi,  qui  in 
D  eandem  haereslm  lapsi,  admitii  se  a  sancta  syno<fo 
eodem  modo  postulabant,  et  quum  unus  ipsonim 
excusationis  gratia  dixisset  se  a  malis  magistris 
seductom  niisse,  Constantinns  episcopiis  Constantiae, 
quae  in  Cypro  est,  hoc  ei  exprobravit.  Exprobratio 
«raece  sic  halwt  :  *e^i«  vii&e  imtrwnovc  ovw  fnii 
oiiacnaUKC  ifto-Oat,  od^kit  9tdcax«>ovf  ctvou  eTC/9o)v; 
qiiae  sic  Anasiasiiis  vertit :  Oportebai  vos,  qnum  etie- 
tit  episcopi,  discendi  nuHam  necessitatem  habere,  sed 
magistros  esse  polius,  aiiorum. 


^n^f  rJ;»^!!;  u*  I'-^  "  '''?'?'  ^"*  •  ^-^^-  ^^-  ^s.  Nor.     "  abest  ab  Ed.  Bas.    »•  I  Tim  c  5     ••  ex 

l^  c  i4       ^'hipr^Zi^  ''v^\>  ^^^'    .     ^"  ^acerdolio:  ib.    •*  cf.  coi.r.    Chalc.  c.   «.-Nov.j 
r.i.    "c    ^    K^r"^"''^^^^  ■•    ^'onc.   Neoca^sar.' 

Arosl.-.cf'c  7  D  63--"^  ?^^^^-     "    ^-5.    Nic.    II.    ex    c.     31. 


m  DGCR£T]  PARS  SECUNDA.  GAUSA  I.  QU^ST.  VII.  570 

nini "  doeiorum  mala  est  doctrina.  Ecelesla  de  malis  A  ei  Joaones»  et  Gonsianlinus  ab  baeretlcfs  iilis  arcbi- 


diictoribtta  sacerdotes  non  recepit.  §  7.  Iiem  Joan* 
>ries**spocrislariQS  orientalium  sedium  dixit :  Hxresis 
separat  omnem  liominem  ab  Ecclesia*  §8.  Item 
Tarasios  episcopns  dixit :  Ecce  muiti  canonici  libri, 
et  sjnodici»  et  paierni  lecti  snnt,  et  ab  haeresi  r»- 
vertentes  docuerunt  nos  recipere,  si  aliqua  alia 
caiisa  P  non  est  in  eis.  §  9.  ftem  Petrus  <i  apocrisia- 
riiis  Pap»  dixit  :  Romae  exsulaius  est  Macariiis 
haereticus  a  ssneta  sexta  synodo«  et  quadraglnta 
dierum  indncias  dedit  illl  pater  noster  Benedictus 
Papa»  et  quolidie  roittebat  ad  eum  Bonifacium  con* 
siliarium  suum»  et  instniebat  eum  commonitoriis 
▼erbis  ex  divina  scriptura,  et  nullatenus  Yoluit 
emendari.  Hoc  autem  faciebat  >^,  ut  eum  reciperet 
in  ordine  suo.  $  10.  Item  Tarasius  episcopus  "  di- 
xit :  Quid  dicitis  de  Anatolio?  Nonne  etiam  in  quaru 
(jnodo  factos  est  princeps?  et  eeoo  ab  ipsoPio» 
scoro  ordinatus  esi.  Et  nos  rgiiur  ita  **  rccipiamus 
eos,  qai  ab  haereticis  ordinati  sunt»  sicut  et  Anato- 
lius  receptus  ^t.  {11.  Iiem:  Vere  tox  Dei  est^, 
quoniam  non  moriuntur  filii  pro  patribus,  sed 
unosquisque  in  peccaio  suo  morietur  ** ;  ^addatur*, 
qnoniam  ex  Deo  est  ordinatio.  |  li.  Iiem  Tarasias 
pairiarcha  dixit  :  AodiYimas  paterna  mandata. 
Qiiid  igitar  ?  oporiet  recipere  ab  haerelicis  ordina* 
ios?  S 13.  Sancta  synodus  dixit :  AudlTimus»  do- 
mine,  et  oportet  nos  recipere.  {  U.  Tarasius  pa- 
iriarcha  dixit :  Plures  eoramy  qoi  in  sexta  synodo 
coDYeneninty  a  Sergio,  Pyrrho,  Paulo  et  Petro  ov 


episcopi  facti  sunt,  et  tamen  propter  hoc  non  sunt 
reprobati.  $  15.  Sancta  synodus  dixit :  Ooc  manife- 
stom  est.  §  16.  Constantinus  episcopiis  Cypri  dlxit: 
SuflBcienter  ostensum  est/quod  ab  haereiicis  venlen- 
tes  recipiendi  suut.  Si  Tcro  quis  sponte  ad  haereii- 
cum  vadit  et  accipit  ordinaiionem,  non  reciptati>r. 
S  17.  Item  Tarasius  pairiarcba  dixit :  Kt  ego  refulo 
eos,  qui  ob  hojusmodi  causam  ad  fidei  subversio- 
nem  ordtnati  sunt,  et  niaxime,  quum  praesentes 
essent  ortiiodoxi  episcopi,  a  quibus  poterant  ordi- 
nari.  Sic  est  ^.  *enim*  paternns  inlellectus.  Si  vero 
synodaiis  •  consonaniia  fnerit,  et  unilas  ecclesianim 
de  orthodoxis,  qui  pracsumserint  ab  immundis  hae- 
reticis  ordinari,  depositioni  subjaceant.  Sancta  sy- 
B  nodus  dixit :  Hoc  esi  justum  judicium. 

HI.  Pars.  Gralian.  Ex  hac  auetoHtate  dafur  intel' 
ligi^  quod  qui  ab  unitale  catholicw  fidei  in  hwreti' 
eorum  toeietatem  transierit,  ut  de  manibus  eorum 
€ule$iasticm  dignilalis  sncramenla  pereipiat^  vet  qu* 
tontemtis  orthodoxis  ab  h(Breticis  ordinari  deside- 
raveritf  etu  postea  su(B  abrenuncians  haresi  ad  eecie^ 
siam  redieritf  officio  tamen  accepto  fungi  non  poterit. 
Auctoritate  vero  Cypriani  ^  prohibentur  ab  admini" 
stralione  ecclesiastica,  qui  intra  catholicam  ecelesiam 
wdinaii  ad  fidei  impugnationem  dilabuntur,  Perro 
simoniaei  nee  ab  htBreticis  ordinantur  ad  fidei  sub^ 
tefsionemt  nee  intra  eeelesiam  catholieatn  ordinati 
adversui  fidem  armantur.  Quamvis  enim  nonnullos 
per  pecuniam  ordinent ,  non  tamen  fidem  impugnant,^ 


dinati  sunt,  qni  faerunt  principes  haereseos  Mono-  ^  nec  gratiam  Spirilus  sancti  venatem  pnpdicant,  Vnde 
tbelitarum  ^',  quooiam  isti  continuatim  in  Con-  veraei  pcenitentia  quum  htpresim  suam  detestati  fue- 
staniinopolitana  sede  sederunt,  et  ab  altimo  eorum,  rint^  prcemissis  auctoritatibus  non  prohibentur  recipi 
Petro  scilicet,  usque  ad  'sextam  •  synodum  non  in  suis  gradibus.  Verumtamen  capitulo  iUo  Nicoenas 
fuenint  plores  qoam  duodecim  anni.  Tliomas  vero,      synodi  ^  :  Si  quis  per  pecuniam  elc.  et  iUo  alio  m- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


>lf4i/orHm:Qunmflypatin8  et  alii  episropi,  qui 
a  sancta  synodo  admilti  petebant,  dixissent,  a  malis 
inagisiris  malas  se  doctrinas  accepisse,  respondens 
eisTarasins  p»lriarcha  inquit  :  'Entt^nntp  ciir«Tt, 
xgnwf  $c^occxa).ftiv  xawx  ta  ftaOaftoTft,  i  JxxXqaia  cx 
xax6»y  Zi<ia(rmkwj  Upti^  ScxcaOac  ou  irpooruTai.  Id 
est  :  QuandQquidem  (/txufu,  maiorum  doctorum 
malce  disciplince^  ecclesia^  ut  ex  malis  doctoribus  sa- 
cerdctes  admittat^  non  facile  adducitur,  Ex  quo  ap- 


paret  Tarasium   non  conlradicere  Coustaniino,  ut  p  firmat, 


odxm  nwnp»  oux  (ioTcv  cv  mnotci  qoae  Anaslasius 
▼erlil :  nisi  forte  in  eis  maligna  fuerit  noxa  reperia; 
et  paulo  post :  si  non  est  in  iUis  aliqua  cauta  ne- 
faria. 

q  Petrus  :  Post  mnllos  canones  lectos  el  miiUas 
saucioriim  Patrum  aucioriiaies  recilaias»  quum 
Tarasiiis  ex  illis  collegisset,  ab  liaeresi  reverlenle» 
esse  recipieiulos  in  catholica  ecclesia,  Pelriis  lega-^ 
tus  Hadriaiii  Papas  exemplo  Beiiedicii  Pap«  id  coii-. 


auctor  giossa;  putavit. 

<»  Item  Joannes  :  Post   recitata  vertia  Tarasli, 
quum  in  synodo  diibilareiur,  an  etiam  hi,  siciiti  tres 

Sriores  recepti  erant ,  statim  esseiil  recipiendl, 
oannes  apocrisiarus  pairiarchae  Anliochiae,  et  Con- 
stanlinus  episcopus  Constantiae  Cypri  petierunt,  ut 
canones  et  sanctorum  Patrum  libri  eo  spectanies 
legerentnr,  ot  maturius  posset  constilui  quomodo 
redeuntes  ab  baeresi  ad  ecclesiam  catholicam  esseiit 
recipiendi,  et  quum  de  8,  canone  I.  Nicaenae  synodi 
(in  quo  de  calharis  recipiendis  agitor)  dissereretur, 
Joatmes  haec  est  Interlocutus. 
V  Si  aliqua  alia  causa  :  Graece  est  :  Koi  cov  m 


'  Usque  ad  sextam  :  Gracc  est :  'E«ff  xHs  «xTuf 
9vv69ov  rni  fr>cov  oO  OM>doy  q  ^cxoTrivTc;  U\  esl : 
usque  ad  sexiam  synodum  non  intercesieruni  anni 
plures  quam  quindecim, 

»  Si  vero  synodalis  :  Grxce  legiiur  :  ^  lEov  Jc 
owoJtxii  ixf wvijfft;  yivmoBi  xat  owivota  twv  cxx>«o-tuv 
Iw*  op(>o5o5ta,  0  TO^uwv  aTro  twv  (ScSijawv  otpCTixuv 
XCt^oTOvcio-Oai  rn  xadatowct  yiroff laciTat ;  quae  Ana- 
siasius  verlit  :  Si  auiem  synodica  promulgatio  et 
concordia  ecclesiarum  cnusa  orthodoxite  facta  fuerit^ 
qui  prcesumseril  a  profanis  ha^reticis  ordi/iari,  d«- 
posiiioni  succumbet,  « 


QcxsT.  vn.  c. 

i8     *« 


IV.    "  fiebat  :  Ed.  Bas.     »«  patriarcha  :  Edd.  coll.  o.    »•  abcst  ab  Ed.  Bas.    *•  Ezech. 
moriiiir  :  Edd.  Arg.  Bas.    *»  Monoulitarum  :  Edd.  Arg.   Ven.  L  Nor.  —  Monoscelilarum :  Edd. 


rel.  ^^et  :  Ed.  Bas.    **  supra  c.  i.    *"  supra  q.  i,  c.  9,  et  ead.  q.  7,  c.  1. 


5C7  DECRETI  PAR8  SECUNDA.  CAUSA  I.  QL'J:ST/Yn. 

piiiir  ^*.  Deus  eniiu  bonu3  est  in  omnibiiSy  ei  aperu  A  factione  *%  callidfute ,  promfssione, 


SGt 


vtsccra  ejus  omni  homini  *'  poenilenti.  Sed  quoniam 
jiixia  Apostolum  **  oporiet  episcopuro  irrepreheosi- 
Mleni  esse»quicunqiie  per  pecunlam  yel  ordinaverit 
nliqiiotii  vd  ordinnlus  est,  ab  omni  sacerdoilo  alic- 
niis  sii.  I  5.  Tarasius  '  patriarcka  '*  dixit :  Quicun- 
que  .per  pecuniam  >  vel  ordinant,  vel  ordiuave- 
runt  f t,  vel  ordinati  sunt  episcopi,  vel  presbyieri, 
vel  diaconi,  vel  quilibel  de  numero  sacerdoiali  **  re- 
pellantur  omnino  a  sacerdotali  **  lionore,  sicut  Si" 
luon  inagus  a  Pelro.  Quicunque  per  pecuniam  ^  *\ 
dispensaiionem  vel  curam  sortiti  sunt  monasterio- 
ruui  vei  ecclesiarum,  vel  religiosarum  domorum, 
cerontocoffiiorum  *',  xenodocbiorum,  orphanoiro- 
pliioruro ,  cum  depositione  expellaotur  a  dispensa- 


coinmo- 
diiate  aiii  dalione  per  se  aut  per  sobmissaro  "  per- 
ionam.  i 
C.  IV.  Qui  redeuntes  ab  hccreticii  recipi  pouunt 
vel  non, 

Item  in  eadem  Synodo  VII ^  actione  f  ^**. 
11.  Pars.  Convenientibus  apud  Nicaeam  Bithyni»» 
et  considcntibus  Petro  archipresbytero  ",  et  Petro 
presbytero  et  abbaie  monasierii  sancii  Sabae,  locum 
tenentibus  Hadriani  Papae,  etTarasio  arcbiepiscopo 
Consianiinopolis,  et  Joaune  ei  Thoma  apocrisiarlis 
apostolicarum  sedium  orientalium,  et  ceteris  epi- 
scopis,  episcopi  Sicili»  dixcrunt :  Dignuiu  est  ^,  uC 
de  futuris  inquiramus.  $  i.  Item  Basilius  episcopus 
Ancyne  dixit  :  Conslitutio  ^  ecclesiastica  haliet  ea- 


lione  illa  et  cura.  Qui  ••  post  baptismum  cadens  in  ^  "^"*^*^  ^^f'^  ab  anliqiio   a  jjanctis  apostorw  ei 
fornicationem  ordinatus  est,  si  postmodum  coofes- 
sus  fuerii,  cesset  a  ministerio;  si  vero  convictua  ab 
aliquo,deponatur  omnino.  $  6.  Simiiiter  **  percussor 
cpiscopus,  aut  presbyter,  autdiaconus  per  se  vel  per 
aliquem  aliuin,  quasi  per  hoc  timeri  voiens,  depo- 
naiur.  Item  **:  §  7,  Qui  per  sseculares  potestates 
oniinatus  fuerit  autecclesiamobtinuerit,depooatur; 
si  vero  jreligiosam  ^  domuro,  expellatur. 
C  IH.  De  eodem.lPkLEk. 
[Item  ex  Concilio  Meldensi,.  c.  43]  **. 
c  Cavenduin  est  et  summopere  studendum,  ac  per 
viriutem  Christl  sanguinis  ioterdicendom  ^et*  epi- 
.scopis  ec  regibos,  et  onroibus  soblimiorlbua  pot^ 
siatibus»  atque  cunctis  fautoribus  et  elecioribus  r  ^"*"**  ^^  *" 

quorumcuoque*atque-coosensoribus,seuordinato-^'*'**^"*  ^^  '"  ^"^^''^  '"**•  ^  5.  Item  Constanti- 
ribus  io  grado  ecclesiastico,  ut  nemo  per  siroonia-      ""'*  «Piscopus  Cypri  dixit :  Non  oportet  oos,  qui 

cam  h«resim  •regimiols-  loeum  obUoeal  qaacooque     ^''''^'^P'  "™"''  *"^*«^'^  ^^^^*''""'  ^^  *"^"'""'  ^ 

doctores.  {  6.  Iiem  Tarasius  episcopus  dixit :  Malo- 

MOTATIONSS  CORRECTORUM. 


successoribus  eorum,  sancti»  Patribus  nostris  ^  ei 
inagtsiris,  et  sanctis  universalibus  sex  syiiodis,  et 
localibus  synodis  orlhodoxis,  ut  qui  ab  aliqua  lue- 
resi  reveriunlur  ad  ortliodoxam  fldeni  et  traditio- 
nem  catbolic»  ecclesiae,  scripto  negare  debeant 
hxresim  suam  et  confiieri  caiholicaiu  fidero. 
§  2.  Item  Tarasius  pairiarcha  dixit :  Videtur  V4»bis« 
ut  sedes  suas  recipiant  qui  abhsresi  revertaotorf 
§  3.  Religiosissiroi  roonacbi  dixerunt :  Sicul  rece- 
peruni  universales  sex  synodi  ab  haeresi  reverlentes, 
iu  ei  nos  recipiuiiis  ".  §  4.  Sancta  synodus  dixit: 
Placet  omnibus  nobis.  Et  jnssi  sunt  Basiliufi  episco- 
pus  Ancyrae,  et  Theedorus  episcopus  Myrorom**  ci- 
vilatis,  et  Theodosius  episoopus  *Amorii'  sedere  in 


tomen  confestim  legem  in  eecteeia  prceuribit.  GBsece 

«•Oto. 

'  Tarasius  :  Hoec  videntur  sumta  ex  epistola  Ta- 
r.nsi'  ad  Hadrianum  (de  qua  dietum  est  supr.  q.*1. 
ad  r.  Eos^  qui)  aql  ex5.  capite  VII,  synodi,  quil)us 
locis  refenur  canon  50  Aposioloruin. 

«  Quieunque  per  peeumnm  :  Hasc  habentur  eiiam 
novella  125,  c.  44,  apud  Julianum  antecessorem. 

*  Si  vero  religiosam :  Haec  non  suul  in  canone 
Aposi. 

C.  IV.  1  Hoc  etiam  caput  collectum  est  ex  variis 
ocis  i,  aciionis  ejusdem  VIL  synodi,  omninoqne 
opene  preiium  esl  iniegram  illara  actionem  perle- 
gere;  nonnulia  tamen  iiolabunlur. 

»  Dignum  esi  :  Locus  hic  est  post  recitationem 
noiiiinum  episcoporum.  qui  convenerant;  sed  valde 
coiicise  refertur,  quod  iii  aliis  etlain  locis  hujus  ca- 
pitis  evenit. 

'  ConstUutto :  Verba,  quae  proiiuie  huic  parti  an- 


tecedunt,  sun(  haec  :  *Airo  Xc^tlXou  oWyvo»  ovt»c  :  id 
est,  ut  interpretatur  Anaslasins  :  ex  tibeilo  legit  ita. 
Non  enim  sententiam  dicii  nunc  Basilius,  sed  abjii- 
rat  haeresim,  iu  quam  cuin  aliis  lapsus  fuerat,  quaro 
abjuratlonem  una  oum  professione  catholicae  fldei 
oportuit  ipsum  ex  libello,  quod  nunc  etiam  in  more 
positum  esi,  recitare.  Libellus  vero  hic  incipit: 
ConsSituliOy  etc. 

*  Coiis/afi/tittts  :  Post  receptionem  Basilif,  Theo- 
dori  et  Theodosii,  aecesserunt  alii  episcopi,  qui  in 
D  eandem  haeresim  lapsi,  admitti  se  a  sancta  syno<lo 
eodem  modo  postulabant,  et  quum  uniis  ipsoniro 
excusationis  gratia  dixisset  se  a  malis  magistris 
seducium  fuisse,  Constantinns  episcopiis  Constantiae, 
qiiae  iu  Cypro  est,  hoc  ei  exprobravii.  Exprobralio 
graece  sic  hat>et  :  "Eiti  vfjLae  iTreoxoTrovc  ovtk;  fiii 
oc^ffo-xa^ac  ittoBat,  a^Xi,  ^t^toTKeikwc  thtat  irtpoiv; 
quae  sic  Anasiasins  verlit :  Oporiebal  rot,  qnnm  este* 
tis  episcopi,  discendi  nuUam  necessitatem  habere,  sed 
magisiros  esse  potius,atiorum. 


QUMsr.yih  C.  ]U  "  reciptt  Deus  :  Kdd.  Arg.  Bas.  Nor.  "  abest  ab  Ed.  Bas.  »•  i  Tim.  c.  5.  "  ex 
jp.Tara8iiadHadrianumjcf.c.2l.  C,  i,  q.  I),  et  c.  5,  conc.  Nic.  IL  ft  ad'».  :  ^et  ordinantur: 
VJ<\  7a  ^^^'  **  ^''^iotum  :  Ed.  Bas.  «  a  sacerdotio  :  Ib.  >*  cf.  coi.r.  Chalc.  c.  «.  — Nov.i 
Iq  l\  «I /^wrocomioriim  :  Ed.Bas.- Aieromarttm:  Edd.  relL  pr.  Liigd^^  ••  Conc.  Neocasar.» 
A      \         S'     -  /P?*^-  ~   ^^^  =   similiter  :    al>est  ab    JEd.  Bas.     ••    c.    5.    Nic.    11.    ex     c.     31. 

f^T:i:/^  V  ?  ^^-  =5  S-  *";.   ••  ******  A-  «*5-  -  ""^^^»"-  '•  *•  ^-  «*•  >^o  Decr.  p'  5.  c.   k    ^  faui 
7«T  •  M      T  ^•('"•"'"'^  1  f^:^^'  7;"-  0.    "  emissam  :  orig  -  Burch.  -  Ed.  B.is.  -  C.  IV.     ••  bnb.   A? 

1^1'u.  .  vlfS^^TJ  ^*^'  ^^S\  "^»     •   ••'1*''  •  ''  npostolicisviris  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.    ••  rect- 
tnmus  :  Ed.  fias.    »•  tmtrea:  :  Ed.  Bas.  —  Mirew  :  Edd.  rell. 


569 


nini 


DGCR£T]  PARS  SECUNDA.  CAUSA  I.  QU^ST.  VII.  570 

^  floclorain  mala  est  doctrina.  Ecclesla  de  malis  A  et  JoaDnes,  et  Consianllnus  ab  liaereticfs  HIIs  arcbi- 


ditctoribus  sacerdotos  non  recepit.  §  7.  Iiem  Joan* 
s  iies  *  spocrisiarlQS  orientalium  sediumdixit:  Haeresis 
separat  omnem  liominem  ab  Ecclesia.  §  8.  Itcm 
Tarasios  episcopns  dixit :  Ecce  multi  canonici  libri, 
et  sjnodici,  et  paterni  lecti  sunt,  et  ab  baeresi  ro- 
verientes  docuerunt  nos  recipere,  sl  aliqua  alia 
causa  P  non  est  in  eis.  §  9.  Item  Petrus  <i  apocrisia- 
rius  Pap»  dixit  :  Romae  exsulaius  est  Macarius 
baereiicus  a  saneta  sexta  synodo,  et  quadraginta 
dierum  inducias  dedit  illi  paler  nosier  Benedictus 
Papa,  et  quolidie  mittebat  ad  eum  Bonifacium  con* 
siliarium  suum,  el  instruebat  eum  commonitoriis 
▼erbis  ex  divina  scrlptura,  el  nullatenus  volutt 
einendari.  Hoc  autem  faciebat  *^,  ut  eum  reciperet 
in  ordine  suo.  §  10.  Item  Tarasius  episcopus  '*  di- 
xit :  Quid  dicitis  de  Anatolio?  Nonne  etiaro  in  quaru 
i^nodo  factus  est  princeps?  et  ecoo  ab  ipsoPio» 
scoro  ordinatus  esl.  Et  nos  igitiir  ita  **  rccipiamus 
eos,  qai  ab  haereticis  ordinati  sunt,  sicut  et  Anato- 
lius  receptus  ost.  §  II.  liem:  Vere  tox  Dei  est^, 
quoniam  non  moriuntur  filii  pro  palribus,  sed 
unusquisque  in  peccato  suo  morietur  ^ ;  *addatur% 
qnoniam  ex  Deo  est  ordinatio.  |  li.  Iiem  Tarasios 
pairiarcha  dixii  :  AudiTimas  paterna  mandata. 
Qiiid  igitor?  oportet  recipcre  abhaereticis  ordina* 
ios?  S  13.  Sancta  synodus  dlxit :  Audivimus,  do- 
raine,  et  oportet  nos  recipere.  f  U.  Tarasius  pa- 
iriarcha  dixit :  Plures  eorom,  qoi  in  sexla  synodo 
convenerunt,  a  Serglo,  Pyrrho,  Paulo  et  Petro  ov 


episcopi  facti  sunt,  et  tamen  propter  hoc  non  sunt 
reprobati.  J  15.  Sancta  sjnodus  dixii :  Hoc  manife- 
stum  est.  S 16.  Constantinns  episcopus  Cypri  dixit: 
Sufficienler  ostensum  est/quod  ab  haereticis  venien- 
tes  recipiendi  sunt.  Si  vero  quis  sponte  ad  haereii« 
cum  vadit  et  accipit  ordinaiionem,  non  recipiati>r. 
§  17.  Item  Tarasius  pairiarcha  dixit :  Ei  ego  refnto 
eos,  qui  ob  hujusmoili  causam  ad  fidei  subversio- 
nem  ordinati  sunt,  et  niaxinie,  quum  praesenles 
essent  orthodoxi  episcopl,  a  quibus  poterant  ordi- 
nari.  Sic  esi  ^.  *enim*  paternns  inlellectus.  Si  Ycro 
sjnodalis  *  consonantia  fnerit,  et  unilas  ecclaslanim 
de  ortbodoxis,  qui  prsesumsennt  ab  immundis  bae- 
reticis  ordinari,  depositioni  subjaceant.  Sancta  sj* 
B  nodus  dixit :  Hoe  est  justum  judicium. 

in.  Pars.  Gratian.  Ex  hac  auetoritate  datur  intel- 
%t,  quod  qui  ab  umtate  calholicw  /idei  in  hwreli' 
eorum  soeietatem  Iransieritf  ut  de  manibu$  eorum 
€ceie$ia$tic(B  dignilalis  $ncramenla  percipiat^  vel  qu* 
€ontemti$  orthodoxi$  ab  h(Bretici$  ordinari  deeide^ 
raverit^  etu  poitea  $U(B  abrenuncian$  hoere$i  ad  eccle^ 
$iam  redieritf  officio  tamen  accepto  fungi  non  poterit. 
Auctoritttte  vero  Cypriani  ^  prohibentur  ab  admim" 
etratione  eceie$ia$ticaf  qui  intra  catholicam  eeele$iam 
trdinaii  ad  fidei  impugnationem  dilabuntur.  Perro 
iimomaei  nee  ab  h<Bretici$  ordinantur  ad  fidei  $ub- 
ter$ionemt  nee  intra  eccle$iam  eatholieatn  ordinati 
adver$u$  fidem  armantur.  Quamvii  enim  nonnullo$ 
per  pecuniam  ordinent ,  non  tamen  fidem  impugnant^^ 


<linaii  sunt»  qni  fuerunt  prlncipes  haereseos  Mono-  ^  nee  gratiam  Spirilu$  $ancti  venalem  prffdicant,  Vnde 
thelitarum  ^',  quoniam  isti  continuaiim  in  Con-  veraci  p<Bnitentia  quum  hmre$im  iuam  det€$tati  fue- 
stantinopolitana  sede  sederunt,  et  ab  ultimo  eonim,  rint^  prcemi$$i$  auctoritatibui  non  prohibeniur  recipi 
Petro  scilicet,  usque  ad  sextam  •  sjnodum  non  in  $ui$  gradibu$.  Verumtamen  capitulo  itlo  Nicomas 
fuenint  plores  qoam  duodecim  annl.  Tliomas  vero,      egnodi*^  :  Si  qiiis  per  pecuniam  eic.  etiilo  alio  m- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


>lfa/orHm:Qonmfljpatin8  et  alii  episcopi,  qui 
a  sancta  sjnodo  admiiti  petebant,  dixissent,  a  malis 
iiiagistris  malas  se  doctrinas  accepisse,  respondens 
cisTarasins  pnlriarcha  inquit  :  *£frci3iiirtp  cTirctrt, 
X9XW  ^c^occxa^uv  xawx  ta  ftaSiijEUCTa,  "h  ir.T^hfflat,  i% 
xax6»y  ^ida^xaW/  ecoctc  5c;^i96ac  ou  irpoTTiCTai.  Id 
est  :  Quandoquidem  dixiui$,  malorum  doctorum 
malee  diiciplince,  eccle$ia.  ut  ex  malis  doctoribue  $0- 
eerdote$  adnnttat^  non  facile  adducitur.  Ex  qiio  ap* 


paret  Tarasium  non  contradicere  Constamino,  ut  p  finnat. 


aiTim  nwttpa  oux  t^orcy  h  avTocir;  quae  Anastasius 
vcrtil :  nict  forte  in  ei$  maligna  fuerit  noxa  reperta; 
et  paulo  posl :  $i  non  ett  in  iUi$  aliqua  cau$a  ne- 
furia. 

q  Petrue :  Post  muUos  canones  lectos  et  miiUas 
saiiclnriim  Patrum  aucloriiaies  recitalas»  qntim 
Tarasins  ex  illis  collegisset,  ab  liareiii  reverlenteft 
esse  recipieiidos  in  caiholica  ccciesia,  Pelnis  lega- 
tiis  Hadriaui  Papas  exemplo  Beiiedicii  Pap«  id  coii- 


auctor  glossa;  putavit. 

o  Item  Joanne$  :  Posl   recitata  vertia  Tarasii, 
quum  in  svnodo  diibitareiur,  an  etiam  hi,  sicuti  tres 

Sriores  recepti  erani ,  statim  esseiit  recipiendi, 
oannes  apocrisiarus  palriarchae  Antiochiae,  et  Con- 
stanliiius  episcopus  Constantige  Cypri  petierunt,  ut 
canones  et  sanctorum  Patrum  iibrl  eo  spectantes 
legerentnr,  ut  maturius  posset  constitui  quomodo 
redeuntes  ab  bsresi  ad  ecclesiam  catholicam  essent 
recipiendi,  et  quum  de  8,  canone  I.  Nicaen»  sjnodi 
(in  quo  de  caiharis  recipiendis  agitur)  dissereretur, 
Joaiines  liaec  est  interlocutus. 
p  Si  aliqua  alia  cau$a  :  Graece  est  :  Kat  cav  rtc 


*  U$que  ad  $extam  :  Graece  est :  *£«?  w  «xTUf 
9vyo9ov  CTH  fr>cov  oO  odMw  n  ScxairivTC ;  id  esl : 
u$que  ad  $extam  $ynodum  non  intercesienint  anni 
pluree  quam  quindecim. 

»  Si  vero  $ynodali$  :  Grxce  legiiur  :  ^  bov  di 
owoJoni  cx^wvvertc  y/vuTai  xai  ooivoia  twv  cxx^wtwv 
in*  op^oSoSwt,  6  Toittwv  airo  twv  |3g€n>«v  otpsTixwv 
Xce^oTovctaOai  to  TnaButpiau  yiroffio-itTai ;  quae  Ana- 
siasius  vertil  :  Si  autem  synodica  promulgalio  et 
concordia  eccte$iarum  cnusa  orlhodoxim  facta  fuerit^ 
qui  prcesumseril  a  profanis  hwretide  Ofdt/iart,  de- 
po$ii:oni  $uccttmbet.  « 


QcMST.  Vn.  C.  IV.  "  fiebat  :  Ed.  Bas.  ^  patriarcha  :  Edd.  coll.  o.  ••  abesl  ab  Ed.  Bas.  *•  Ezech. 
c.  i8.  **  moTitur  :  Edd.  Arg.  Bas.  *•  Monoientarum  :  Edd.  Arg.  Ven.  I.  Nor.  —  Monoicelitarum  :  Edd. 
rel.    ^et  :  Ed.  Bas.    **  supra  c.  U    *"  supra  q.  I,  c.  9,  et  ead.  q.  7,  c.  1. 


571  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CA13SA  I.  QUiEST.  VIL  S79 

piimm  itfnodL  Si  quis  oinneni  tradiiionem  eu:.  el  A     Gralian.  Item :  Pri&cis  igitnr,  eic.  [RequiM  guprd 

in  iractatu  ordinandorum].  Item  InnocenllQt  Papai 


innoeentii  ^*»  el  aliorum  multorum  auetorilatibue  ir" 

reparabiliter  damnari  'jubentur» 

Hine  etiam  Leo  IV.  Epiuopis  Britanniee  « ^' : 

C.  V.  In  ordine  male  accepto  timoniaei  ptBnitentiam 
agere  non  po$$unt* 

Bequiritis  de  iis.  qui  turpissimo  lucro  columbas 

in  teinplo  Domini  vendere  non  periimescunt,  et  soa 

f;icta  ^  improba  lemeritate  Simonis  lixreai  conjon- 

gunt»  otrum  possint  in  ordine  poenilentiam  agere, 

au  tantummodo  extra   ordinero  et  sacerdotalem 

lieri  ^  gradum  ?  Quod  '*  nos  quidem  contiaia  et  iis, 

qiii  tam  detestabile    nefas  (quod  jam  multia  est 

damnatum  conciliis)    peregisse  noscuntor,  nulia 

possumus  pcenitentia  subvenire,  et  tot  spiritualibus 


quum  pro  necetsitate  temporis,  ne  nimium  seandatum 
esset  in  ecele^a  ordinatos  a  Bonoso  haretico  susci" 
peret,  ait  in  decretis  suis,  epist,  XJ/J,  ad  Episeopos 
Macedomm^  c.S,  f : 

G.  VII,  Ceesaiae  neceuitate^  debet  cessare^  guoa 
urgebat, 

Qood  pro  remedio  ac  uecessiute  temporto  suto- 
tuio  esl  coDSUt  primitos  non  fuisse.  El  infra :  Quod 
ergo  necessius  pro  remedio  reperit»  cessante  ue- 
cessitate  debet  otique  cessarepariterquod  urgebat, 
qula  aliod  •  est  ordo  legitimos,  aliod,  qood  osorpatio 
ad  praesens  fieri  tempos  impellit. 

Gratian.  SimtUer  ex  dispensatione  etiam  in  Ni- 


Palribos  obviarey  sed  in  illorom  Patnim  me  senien-  B  ^''^  Goocilio,  c,  8.  "  de  Novatianis  ilaiiiiaiii  est^ 


tia  convenire  omnibos  certom  sit. 

IV.  Pars.  Gratian.  i^tit  rigor  disdplinee  quandofua 
retaxetur  ex  dispensatione  miserhnorditB,  Multorum 
enm  crimina  sunt  damnabiliaf  quos  tamen  ecclesia 
loterat  pro  tempore^  pro  personot  intuitu  pietatis,  vet 
necessitaiis^  sive  utilitatist  et  pro  eventu  rei.  Pro 
tempore :  sieut  Gelasios,  qui^  quum  neceuitate  tem- 
poris  videret  Italicam  ecclesiam  propter  belli  famisque 
incursionem  fere  omnium  clericorum  oficio  destitu- 
tam^  adeo  ut  pUrisqne  populis  subsidia  regendarum 
deessenl  animarum,  concessit  de  monachis  vet  de  tai^ 
cis  clericos^  assumi^  ita  dicens  Episcopis  per  Luca- 
fitam,  epis/.  /,  c.  i'S 

.  G.  VI.  Pro  temporum  necessitato  apostoticm  sedis 
decreta  temperantuf, 

Necessaria  rerom  dispensatione  ^  eonslringimnr» 
et  apostoiica  sedis  moderamino  convenimor  sic  ca- 
nonuin  palernorom  decreia  librare,  et  retro  Prssu- 
luui  decessorumque  **  nostrorum  praecepu  meiiri» 
ut  quae  prxsentioin  necessitas  lemporom  in  *^  re- 
staorandis  ecclesiis  relaxanda  deposcit ,  'adhibita* 
diligenii  consideratione  (qoaotum  polest  fieri)  tem- 
perenius. 


iil  ad  ecclesiam  redeuntes  ordinentur : 

G.  VIII.  iterum  ordinentur,  qui  ex  Novaliatus 
ad  eacletiam  redierint. 

Si  qol  voloerint  venire  ad  ecclesiam  catbolicam  * 
ec  **  aposiolicam  *  ex  Novatianis ,  placuit  sanclo 
concilio,  ut  ordineiitur  ^  et  sic  maneant  in  clero. 
Ante  orania  autem  bancab  eis  confessionem  per 
gcripluram  exigi  oportet,  ut  fateaniur  se  communi 
consensu  ecclesiae  catbolica)  *  et  "  apostolie»  * 
sutuu  observaturos. 

C.  IX.  Juramentum  a  schismate  redeuntium, 
Item  Gregorius,  lib.  J,  Reg,  ep,  3!  ". 

Qooties  cordis  ocolus  nobe  erroris  obductus  sn- 
perna  illustrationis  lumine  fit  serenus ,  niagaa 
C  cautela  nitenduin  est.  ne  latenter  aoctor  scbismatis 
Irroai,  et  ab  oniutis  radice  eos,  qoi  ad  eam  reversi 
foerant  **,  telo  iterom  erroris  abscindat.  Et  ideo 
postqoaro  ego  ^  ilie  ▼▼  *'  civiutis  illius  episcopos, 
coinperto  divisionis  laqoeo,  quo  tenebar,  diutina 
mecum  cogitationc  **  pertraclans ,  prona  et  spon- 
tanea  volunUte  ad  uniutem  sedis  apostolic»  diviua 
gratia  duce  reversos  som,  et  ne  noo  pora  menle, 
sed  simiilata  **  reversos  existimer,  spondeo  sub 


NOTATIONES  CORIiECTORUM. 

C.  Y.  ^  Epistol»  hojos  Leoois  IV  ad  episcopos  Uiarcha  Constanlinopolitanos  in  actione  I ,  syno- 
Briianiiljc  niagna  pars  (in  qoa  eliam  est  boc  caput)  di  VII,  posi  recitationem  istius  canonis  islani  vo- 
habcuir  in  codlce  pervetusto.  cem  :  Xfi/BoOco^ia,  interpreutur :  benediclionem^  non 

C.  Vll. »  Quia  aliud :  iii  originali,  et  apud  Ivonem,      ordinaiionem. 
el  iii  inultis  inanuscriptis  Gratiani  legilor  :  alius  est  ^     C.  IX.  w  Ego  ilte:  ReposiU  est  antiqna  noU  : 
ordo  legiiimus^  alia  usurpatiOf  quam  ad  profsens  fieri      t/le,  ex  codicibos  epistolaruin  B.  Gregorii  impressis 
teinpus  impetiil,  ac  nianuscriplis,  quae  quidero  no(a  in  hoc  capite 

C.  Ylll.  ▼  Vt  ordinentur  :  Graeco  est  :  'Ciaxt  niiilloties  repetilur.  Pro  ea  in  vulgalis  Gratiani 
yjtpoOsxWfiho^je  oOtouc  fxcvctv  ovxoic  ^  tu  x^^pu,  exeinplaribus  eral  N.  Aliqua  vero  alia,  quae  parum 
q^iiotl  Dioiiysius  vertil :  iil  impositionem  manus  ac^  ab  origiiiali  discrepabaot,  nihil  raus»  visiim  est 
cipientes  sic  in  clero  permaneant,  At  Tarasius  pn-      ciir  nioUreniur. 


^  u.  Tii.     7  scr.  A.  41«.  —  ci.  siipra  q.  i,  c.#i.  AiKcr.  u  i,c.  9.  =  x*.  viii. 

et  ap,  iieqiie  apud  Isidorum  leguntur.  Sunt  umen  in  iiiterpretatione  Dionysii.        w....  ..w.  ........^w 

C.  IX.    '*  Videtur  hoc  jurameiituin  praesiituiu  esse  A.  602,  per  Firminuin  episc.,  ad  quem  exsiat  ep. 
Z^,c.  12.  £d.  Mans.  — Aiis.  1.  6,  c.  i61  (iSS).  Polyc.c.  7,  I.  6.    **fuerint  ,  Edd.  Bas.  LuEdd.  II,  III. 
^  et  hlc  ct  infra  proverbo  :  ille  a  Corr.  ex  oriff.  reslitoto  legitor  N,    *'  talis  :  Ed.  Bas.    *'  aeliberatione  : 
£dd.  coll.  0.     **  simulate  :  orig.  —  Aus.  —  Eud.  coU.  o.  pr.  Par.  Lugdd. 


573  DeCRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  I.   QUiEST.  VII.  57i 

ordinis  niei  casu  el  anaUiemaiis  oWigalione,  atque  A     Gralian.  Pro  pencna  :  ticut  B.  Gregorius  scrilwi$ 


promillo  libi  el  per  le  sanclo  Petro,  aposiolorum 
principiy  alque  ejus  vicario  beatissimo  Gregorio  yel 
successoribus  ipsius,  me  nunquam  quorumiibet 
suasionibus  vel  quocunque  alio  modo  ad  scfaisma 
de  quo  redemtoris  nosiri  misericordia  *^  liberante 
erepius  sum,  reversurum ;  sed  semper  me  in  uni- 
iMie  sancue  ecclesiae  catholicae  et  communione 
Romani  PontiGcis  per  omnia  permansurura  ^. 
Vnde  jurans  **  dico  per  Deum  omnipotentem,  ei 
baec  sancta  quatuor  evangelia »  quae  iu  manibus 
meis  teneo,  et  salutem  *^  dominorum  noslrorum 
rempublicam  gubernantium,  me  io  unitale,  sicut 
dixi,  ecclesiae  *  catbolic»  *  et  **  communione  Ro- 
inani  Pontificis  semper  el  sine  dubio  permanere. 
Quod  si  (quod  absit)  aliqua  excusatione  vel  argu- 
mento  ab  hac  me  uniiate  divisero,  perjurii  reaturo 
incarrcns  xternae  poenae  obligatus  inveniar,  et  cum 
auctore  schismatis  habeam  in  futaro  saeculo  por- 
lioDem.  Hanc  autem  professionis  **  promissionisque 
roeae  chartulam  notario  illi'*  cum  consensu  pre- 
sbyieroruni  et  diacouorum  atque  clericorum,  qui 
roe  iii  hac  uniiaie  obligantes  in  **  supraacripiis 
omnibus  prona  siinui  '*  voluntaie  secuti  alque  pro- 
priis  manibus  subscripturi  ^'  sunt,  scribendam  di- 
ctavi ,  et  propria  manu  subscribens  tibl  Iradidi. 
Acia  in  loco  illo,  die  illo,  ei  consulibus  suprascri- 
ptis.  Subscripiio  *^  episcopi  illius.  Ego  iile«  epi- 
scopus  civiiatis  illius,  huic  confessioni  promissio- 
nique  meae  praestito  de  conservandis  suprascriptis 
onmibus  sacranieiiio  subscripsi. 

CraUan.  Ceterum  excanonum  rigore  contra  ecribit 
Felix  Papa  III,  omnibui  Epitcopie^  efntt.  /,  c.  5  ** : 

C.  X.*  Qui  exira  ecclesiam  baptizati  fuerint  vel  re* 
baptiaati^  ad  ecctesiaitieam  mititiam  non  admit^ 
tantur, 

Qui  in  qualibet  aetate  alibi  quam  io  ecclesia  ca- 
iholica  aut  bapiizati,  tut  rebaptizati  sunt,  ad  eccle- 
siasticam  miUliaro  prorsus  non  '*  permiiianlur 
accedere*  Quibus  satis  esse  debet,  quod  in  catholi- 
corum  nuiuero  sunl  recepti.  Quoniam  de  suo  ordine 
et  communione  videbitur  ferre  judicium  quisquis 
hoc  violaverit  instituium  ^^,  vel  qui  oon  removeril 
eum,  quem  ex  ^'  ejus  coeiu  ad  minislerium  clericale 
obrepsisse  cognoverit. 


Januario  Episcopo ,   lib.  VIL  Indict,  2 »  epist.  i, 
ait  '•  : 

C.  XI.   Bigor  canonum  pro  persona  aliquando 
relaxatur, 

Tanla  nequiiia  ad  aures  meas  de  lua  senectute 
perveuit,  ut  eam,  nisi  adhuc  humanilus  pensaremus, 
iixa  jam  maledictione  feriremus.  Et  in(ra:  §  i.  Et 
quidem  poenae  **  sententia  in  te  fuerat  jacubnda ; 
Bed  quia  simplicltatem  tuam  cuni  seneclute  novi- 
rous  *S  interim  tacemus. 

Gratian.  Pietatis  tnliitli» :  sicut  de  illiteratis  et 
corpore  rtitiatis  Gelasius  ait  episcopis  per  Lucamam^ 
episl,  l.c.iS**: 

B  C.  XII.  Canonum  deereta  pietatis  intuitu  nonnunquam 
relaxantur. 

Si  **  qui  vel  temeriute  propria  vel  liicaria  prae- 
sidentium  tales  *  anle  *  suscepii  sant,  *  in  his,  in 
qnibus  constitoli  sunt,  locis  ealenus  perseverenty 
ut  *  nihil  unquam  promotionis  *^  acdpiant  *',  sa- 
tisque  habeant,  hoc  *  Ipsam  *  sibi  pro  nimia  mise- 
raiione  concessum  **• 

Gratian.  Neceuitatis  intuitu  :  sicut  Hilarius  Papa» 
^ttt,  ^tttim  de  quodam  episcopo  prwter  notitiam  atque 
consensum  metropoUtani  ordinato  loQueretur,  ne  tn 
utroque  grave  scandalum  fieret^  ait  in  epistola  sua 
ad  Ascanium  et  universos  Episcopos  Tarraconensie 
provincio!  •'  : 

C.  Xlii.  Neeesiiiatis  causa  qucedam  in  ecclesia 
G  toierantur. 

Quoniam  quicquid  ab  alierutra  parte  est  indi- 
catum  **  omni  **  videmus  perversitate  confusum, 
teinporum  necessiiate  perspecta  hac  ralione  decer« 
nimus  ad  veniam  pertinere  quod  gestum  est,  ut 
nullus  3c  deinceps  praeter  noliiiam  atque  **  con- 
seusum  meiropoUtani  ordinetur  autisles. 

C.  XIV.  De  eodem. 
Iiem  Innocentius  Epise.  MacedonitBj  ep.  XXI U 

c.  6  •». 

Quoties  a  popolis  aut  a  turba  peccaiur,  quia  in 

omnes  propter  mulliiudinera  non  poiest  vindicari, 

inuilum  solet  transire.  Priora  ergo  dimittenda  dico 

Dei  judicio ,  et  de  reliquo  maxima  soiiicitodine 

D  prsecavendum  •*. 


NOTATIONES  CORUECTORUM. 
C.  Xlll.  ^  Nullus :  Hoc  loco  verba  Ililarii  summaiira  referunlur. 


Qu£ST.  VII. C.IX.  *^  gratia  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  **  permanere:  Ans.  *^juratus :  Edd.  coll.  o.  —  "salutem 
geniium  atque  illustrium  dominorum  :  Corr.  ex  Anselmo.  —  satutem  geniumque  illiusj  alque  dominorum : 
Aiis.  recenscoiialiis. — taluiem  geniumque  illustrium  dom.  orig.  *•  add.  :  ad  quam  Deo  propitio  sum 
reversus  :  Edd.  coll.  o.  exorig.  et  Ans.  *•  confessionis  :  orig.  —  Ed«  Bns.  ^*  notario  meo  :  orig.  — Ans. 
—  Edd.  coll.  o.  ''  se  (add.  :  etiam :  Ed.  Bas),  in  suprascripiis  :  Edd.  coll.  o.  ^*  simililer  :  eaed.  ^*  sub^ 
scriiHi :  Ed.  Bas.  ^"  abest  ab  Ans.  ei  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.,  et  videtur  rubrica  esse.  =C.  X.  ^'scr 
A.  ^S8.  —  Ans.  I.  7,  c.  i7.  Burch.  I.  4.  c.  99.  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  295.  ^*  ne  unquam  :  orig.  Coil.  cilt.  " 
aniistitum  :  ib.  ^*  ex  his  :  Ib.  r=:C.  XI.  '•  Ep.  i,  (scr.  A.  599),  1.9.  Ed.  Maur.  —  Burch.  1.  1,  c.  197.  Ivo: 
Dccr.  p.  2,  c.  78,  et  p.  5,  c.  512.  Alger.  1. 1,  c.  8.  *^  pene  :  Edd.  Liigdd.  II,  III.  *^  cognovimus  :  Edd. 
coll.  0.  =:C.  XII.  ••  8cr.  A.  494.  —  Alger.  I. «,  c.  4i.  •*  lli  qui :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  »*  promotionem 
Edd.  Ven.  r.  Par  Lnfrdd.  ••  arripiant  :  CoII.  Hisp.  «*  pcrmnsvm  :  ib.—  C.  Xllf.  •'  scr.  A.  465.  - 
Alj?.  I.i.  c.  12.=C.  Xlll.  ••  judicatum  :  Edd.  coH.  o.  ••  omne  :  C^il.  Uisp.  ••  vel  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XIV. 
**  scr.  A.  414.  —  Aigcr.  1. 1,  c.  15.     •*  pra:cavenda  :  Eilii.  coll.  o.  —  Algcr. 


DECRETI  PARS  SKCUNDi.  CAUSA  I.  QUi£ST.  Yll.  S76 

communionem,  ludulgenies  ei,  el  cauRa  dlspensatio- 
iiis  ejus  negoiium  non  subiilius  vel  districiius  sive 
vehementius  erga  serecognoscai  agiiari.  Dispensatio- 
iiis  enim  graiia.sicui  dixi,  cget  negotium  multuiu  *^. 
C.XVK  Deeodem. 


575 

G*  XV.  Ex  di^pentatione  quiBdam  tolerantur,  quw  A 
eanonum  rigor  condemnat.i 

Item  ex  epistola  Cyrilli  mu$a  Maximo  Diacono 
Antiocheno  J  **. 


Didici  a  diligcndo  mihi  Paulo  monacho,  qui  re- 
cusai  pieias  iua  usque  hodie  communionem  reve- 
rendissinii  episcopi  Joannis  ainplecii,  pro  eo,  quod 
quidam  in  Aniiochena  ecclesia  male  adhuc  cum 
Nestorio  vel  seniiani,  vel  jam  senserini  quidem  *^, 
sed  forsitan  resipuerint.  Probet  igitur  iua  modesila 
uirum  aliquando  *  hi*',  qui  dicunlur  '  colligi,  nude 
ac  irreverenier  «cum  Nestorio  sentinnt  et  invicem 
colloquantur;  licei  aliquando  cauteriatam  habuerint 
conscieniiam,  colligantur  autem  nunc,  acta  poeni* 
ieiiiia  super  iis,  in  quibus  subrepti  suni,  quamvls  g 
confiteri  forlassis  revereanlur  excessum.  Et  infra  : 
§1.  Utautemnon  a^stiniemur  **  amare  conieniio- 
neiu,  ampleciamur  episcopi  reverendissimi  Joannis 


Idem  **  ad  Gennadium  **  Pre$byterum  et  Archt* 
mandritam, 

Dispensationes  rerum  nonnunquam  cogunt  parum 
quidcin  a  debito  quosdam  foras  exire,  ui  inajiift 
aliquid  lucri  faciani.  Sicut  enim  ii,  qui  mare  na- 
vigani,  lempestate  urgenie  navique  pericliiania 
anxiaii  qiixdam  exonerant,  ui  cseiera  salva  perma- 
neant,  iia  ei  uos,  quum  uon  babemus  salvandorum 
omnium  negoiiorum  '  penitus  certitudinem,  despi* 
ciinus  ex  iis  quacdam,  ne  cunctorum  oailamur 
dispendia  *. 

Graiian.  Vtilitatii  intuitu  :  iiai(  in  Mddensi 
Concilio,  c.  6^,  perhibetur  de  filiii  virginum  vt  ra- 
ptarum  et  $ic  ad  conjugium  raptorum  appUcatarum  *** : 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


CliS.J  Haec  enisiola  B.  Cyrilii  referiur  in  ac- 
iione  i ,  syuodi  Vll.  Et  quoniam  in  magni  ponderis 
argumento  versaiur,  ac  |>riideniissime  scripia  est, 
inulta  autem  in  hac  vcr«ioiie  corrigenda  fuisseni, 
piacuii  graecam  ipsam  epislolam  eum  Interprelaiione 
nov;i  auerre.  Toii  ayiw  nurphe  i(un  KvpDlmt  apx^* 
triffxGTrov  *A^t$«(v$^tiafi'  Mo{ifAo>  $iax6v^  AvTio^^itar 
v7rouvY}OTtx6v.  "EfzaOov  irapa  tov  ayanirroO  fiovaCovroc 
Uocv^ov,  oTc  irapmrf CTM  9  aii  6to9cotia  {tixp^  9iku$pw 
niv  xocvwvtav  rrr»  irpoc  tov  tv9t€taTaT0v  *Ioi>ayvqv,  ^iic 
t6  Tcvac  t»  Tji  ^AvTcoxtvig  ixxXvo-ca  i  ^ povovvTa;  cti  vd 
Tov  NioToptov,  V  frcfpovDxorac  picv,  ayroorxo^evc  9i  Q 
co-m;  tcvac.  AoxcfAoaoTO  tocwv  t6  oov  cfrucxifct  irorcjDov 
iroTC  ot  ^CTo^oc  vwoycffOai  Tvuvwr  xat  &vAC9y  vvroftc 
<tL  Tov  NcoTopcov  xai  ^^ovoOacv,  xai  ^oXovo^cv  CTcpoir, 
i  xcxavTnpcao-ucviiv  {ih  ja yqxoo-i  irorc  tiqv  vwccdvacv, 
«vvayovrac  ik  vOv  ucTCificXiio^tg  If  olr  awqpir^tyvorcev, 
a^axwojuicvoi  ii  cauc  ouoXoytcv  ro  irracafMc.  SvfiSacvti 
yip  rcva  rocavra  irt^c  rovr  airam9tvTac  yivtaOai.  Kov 
cto^c  ovvTpcxovrac  vv^  rq  opO^  7r£arti,  afAviiarixaxti 


ircjoc  Twv  noiptkBwrw,  BovXofxftia  yap  fuiXXov  a/)vovfa- 
vovf  avTovc  opov,  ri  ovacaxuviM  Tvoiui)  awaTojDoOvrac 
raic  Ncoropcov  xaxiai;.  *lva  ^k  fiii  ooxttficv  Tifcov  ro 
7c>6vcixov,  oairoaMfaGa  niv  riv  irpof  rov  cuXa^carafov 
cirtoxoirov  *Io»awiQv  xocvuvucv,  avyx^povvrc;  avro>,  xac 
ocxovofAcac  Ivcxa  fcq  &xpt€oXo70VfUvoi  cMpa  irtpi  rftvc 
ftcrayeyttoxovrac*  Oixovofiiac  yip ,  uc  iftt» ,  dcfrai  ro 
frpoyfia  no^ijf.  —  Sancti  patri$no$tri  CgrilUarchi' 
epitcopi  Alexundrini  ad  Maximum  diaconum  Antio- 
chenum  admonitio :  Cognovi  exdileeto  monacho  Pauio 
jfietatem  tuam  ueqtte  ad  kunc  diem  recu$areeommunio*  [) 
nem  religio$i$$imi  epi$copi  Joanni$,  eoyiuod  aliqui 
$unt  in  ecclena  Antiochena  qui  vel  adhuc  cum 
Neetorio  $entiunt^  vei  $en$erunt  quidemf  nunc  autem 
ab  eo  fortaue  ab$tinent.  Perpendat  igiiur  aquitae 
/na,  utrum  tandem  qui  dicuntur  convenire  paiam 
atque  impudenter  Ne$toriana  et  $entiant^  et  cum  alii$ 
etiam  loquantur^  an  aliquandoquidem  cauteriatam  ha^ 
buerint  conecientiam^  nune  autem  ideo  eonveniant^ 
quod  ip$o$  panituerit  erratorum,  quibui  $imul  abre- 
pti  fuerant^  pudeat  autem  forta$$e  lapeum  $uum  fa- 
teri*  Soiet  enim  fere  laie  quiddam  ii$^  qui  decepti 
iuntf  u$u  venire.  Quod  $i  uio$  nunc  ad  reciam  (idem 


conver$o$  videa$^  malorum  pr^eteritorum  memoriam 
depone.Maiumu$enim  eo$videre  negantesquamdefen' 
dente$  Ne$torii  vitiaXeterum^ne  videamur  contenlionie 
cupidi  religio$i$timi  Joanni$  eommunionfm  ample- 
ctamur,  induigente$  et,  atque^  ut  convenien$  in  hi$ 
rebu$  moderaiio  teneatur^  non  nimium  diiigenter  in 
eo$t  qui  re$ipi$cunt,  inqu$rente$.  Re$  enim^  ut  dixif 
magntB  eget  moderationi$» 

In  eandem  sententiam  scribil  Joanni  Antiocheno 
patriarch»,  in  cpistola,  quae  habeiur  iomo  5,  act. 
conc.  Ephes.,  nuper  Ingolsiadii  impressi,  his  verbis : 
Optamu$  autem  ut  omne$  re$  $ua$  agant^  neque  tur- 
ba$  eccie$ii$  per  Christi  gratiam  doctorumque  ubi^ 
Ubet  agentium  prudentiam  utcunque  jam  $edata$ 
denuo  excitent^  neque  vei  $ibi  ip$i$  •  vet  aiiie  negotia 
face$$ant,  Ceterum  $i  $unt,  qui  a  Ne$torio  aiiquando 
eteterunt^  nunc  vero  ex  animo  re$ipi$cente$  a  nugi$ 
iiiie  di$rederef  mutataque  voiuntate  rectam  ineuipa' 
tamque  fidem  eompiecti  capiunt^  eo$  piacide  $u$eipere 
oportet,  nec  euiquam  iiiorum  profteritorum  graiin 
convicium  facere^  ne  qaa  ratione  an$a  quibutdum 
profbeatur,  ut  eunctantiue  ad  meiiora  fe$tinent. 

C.  XVI.  s  Negotiorum :  Gratce  esi:  Ovrci  xaUfitic 
h  rocc  ir/Doyfiaaiv,  orov  fA«  ^p  ro  ).iecv  a^ptSic  iftf^ 
awCccv,  napop&fU'»  rcva  ;  id  esi :  Sic  et  no$  in  nego- 
/f f<,  ubi  non  iicet  exqui$iti$$imam  itiam  rationem  $er- 
vare,  de$picimu$  quwdam, 

•  Di$pendia  :  Omisit  hic  Graiianus  ex  hac  epi- 
stola  ea  referre,  quae  ad  propositam  quxsiloucm 
roaxime  faciunt.  Suni  auiem  fixc,  quae  Ivo  eiiani 
reciiai:  Et  hae  ecribo  cognouen$,  quod  pietn$  tua 
tri$tetur  in  $ancti$simum  et  Dei  cuitorem  fratrem  et 
commini$trum  no$trum  Proclum  episcopum^  eo  quod 
admiterit  in  eommunionem  jEiieneium  hegumenum^ 
quem  quidem  eccletia  iege$  Paia$tince  preepo$itum 
non  noverunt.  Et  infra  :  $  ^*  ^9'^*''  ^^  refugiat 
pieta$  tua  $ancti$$imi  et  Deo  ntnici$$imi  Procii  epi- 
$copi  communionem.  Una  enim  fuit  eura  mihi  et 
eanctitati  eju$f  et  di$pen$aiioni$  modu$  nuiU  ^apien- 
tium  di$piicuii.  Yocem  autem  :  hegununon^  id  est, 
praeposiium,  videiur  supplesse  Anastasius,  uteipri* 
ineret  ioiuiionero  grsecam :  Tov  rwv  AcSUfva^i  aui 
foriasse  illam  in  suo  codice  babult. 


QuAST.  !^ll.  G.  XV.  *'  In  prima  actione  septimae  synodi  hab.  A.  7S7.  —  Ivo  in  prologo.  Coll.  tr. 
p.  p.  %  i.  24,  c.  5.  *^  auidam  :  Edd.  Arg.  Bas.  Par.  Lugd.  I.  *'  liaBC  neque  apud  Ivonem  legunlur. 
**  exi$timemu$  :  Edd.  Arg.  Bas.  *'  inultum  :  Ed.  Bas.  =  G.  XVI.  **  aadem  prima  acimne  syii.  VII,  es 
inlerpr.  Anasiasii.  —  Ivo  iu  proloko.  Coli.  ir.  p.  ib.  *'  Januarium  :  Edd.  coil.  o.  =  C.  AVII.  '**  hab.  A. 
845.-Alg.i.i.  c.  16. 


W7  mmil  PARS  SeCUNDA.  CAUSA  L  QUiEST.  yll. 

C.  XVII.  VUiiHaii  iniuitu  quwdam  in  ecclesia       A  C.  XX.  De  eodem. 

tolerafUur.  ,^^^  1^.^^  .^.^.^  ^^  5 


S78 


Tali  conjagio  generali  ecclesiasiicis  ordinibas 
aen  applicentur,  nisi  forie  eos  aui  maxima  eccle* 
jix  utilitas  vel  necessitas  postulet,  vel  evidens  me- 
riiorum  praerogativa  commendet. 

Gratiau.  Huic  Petrus  '*^  concordatu  ail :  In  ve- 
riiate  eomperi,  quia  non  est  acceptor  personarum 
Deus,  etc,  §  1.  Pro  eventu  eliam  rei  qumdam  in 
ecclesia  toteranturf  ticut  Lco  in  decretit  tuit  de 
laicis  subito  contra  decreta  canonum  ordinatis  epi- 
scopisait,  qt.  LXXXY^  nl,  LTiXXVU^  c.  I,  Epi» 
scopis  Africag  ••* : 

C.  XYIII.  Laicit^  qui  eontra  decreta  canonum  ad 
epitcopatum  promoventur^  ex  mitericordia  su^ce- 
ptum  oficium  relinquitur. 

Exij2:unt  causx  >>,  ut  non  solum  in  lales  prxsules. 
sed  €^iam  in  ordinalores  eorum  uUio  ^*'  competeus 
proreratnr.  Sed  circumstanl  noshinc  mansuetudo  '*^ 
ciementix,  liinc  censura  justili»,  ut  credamus  *** 
quxdam  delicia  utcunque  loleranda,  qiiaedam  vero 
penitus  amputanda.  lilos  ^®*  ergo,  quorum  pro- 
veciio  hoc  tantum  reprebensionis  incurrit,  quod  ex 
laicis  ad  officium  episcopale- delecli '^^  sunt,  lo- 
cum  ***  suum  lenere  permittimus,  non  prxjiidi- 
canles  aposiolica;  sedis  sialutis,  nec  bealorum  Pa« 
trum  regulas  solvenles,  qiiia  remissio  peccati  non 
dal  licenliara  delinquendi,  nec  qiiod  potuit  aliqua 
ratione  concedi  fas  erit  aiuplius  impune  committi, 
ne  quod  ad  tempus  ^  pia  leniiate  concessimus  justa  ^ 
posi  t  hxc  uliione  plectamus. 

€.  XIX.  Donatistos  et  Novatiani,  quamvis  repfehen" 
tibiliter  ordinati,  tamen  ex  necettitate  tolerantur^ 

Idem  in  eadem  epitt.  e*  5  "*. 

Maximum  quoque  ex  laico,  licet  reprehensibiliter 
ordinatum,  tamen  si  Donatista  jam  non  est  et  a 
spiritu  schismalicx  pravitatis  alienas,  ab  episcopali, 
qaam  quoquo  modo  adeptus  est,  non  repellamasf 
*digniute«  itaut  *et  ipse  libello  ad  nos  direcio 
^tliolicum  se  esse  manifestet. 

NOTATIONES  CORRECTOUUM. 

C.  XVHI.  b  Exigunt  cautcs  :  In  ipsa  epislola  tia:,  in  quibut  itta  eommitta  tunt,  judicio  teverior& 
Lconis  hxc  antecedunt:  Quum  ergo  inter  vot  /an-  purgentur,  et  non  tolum  in  talet  prcetulet,  etc.  Est 
tum  valuerint  aut  tludia  popularium^  aut  ambilut  verocaput  hoc  muitls  locis  in  summam  redaclum, 
tuperbomm,  ut  non  tolum  laicot,  ted  etiam  tecun-  omissa  narratione  deiictorum  Hlorurn,  qnibus  mi- 
darum  (slc  eniin  recte  legitiir  in  episLolis  cuin  aliis  |v  nime  sanctissimus  ille  Pontifex  ignoscil. 
B.  Leonis  operibus  Coloniae  impressis,  noii  tcscu-  «  Ne  quod  ad  temput:  Hxc,  quse  repetuntur  infra 
larium^  ut  in  tomis  conciliorum)  uxorum  virot  aut  c.  Donatum^  sumta  sunt  ex  2  capite  ejusdem  epi* 
viduarum  maritot  ad  o/pcium  cognotcamut  pattorale  stols. 
proteclot  nonne  apottolicae  exigant  caufr^  ut  eccte- 


Donatum  auiem  Salicinensem  '■*  ex  Novaliano 
cum  sua  (ut  comperiroas)  plebe  conversum  ita  do- 
minlco  volumus  gregi  prxsidere,  ut  libellum  fldei 
suae  ad  nos  meminerit  dirigendum,  quo  et  Nova- 
tlani  dogmatis  damnel  errurem,  et  plenisslme  con- 
Qteatur  caiholicam  veriiatem.  Quae  euim  nunc  cer- 
larum  remisimusconsideratione  causarum,  aniiquis 
deinceps  cusiodienda  sunt  regulis,  ne  qnod  ad 
tempus  pia  ieniiate  concessiuius  jusla  post  haec 
ultione  pleclamus. 

C.  XXI.  Redeuntet  ad  hasreti  pott  publicam  profet-- 

tionem  in  tnit  ordinibus  recipi  pottunt. 
Idem  Januario  Epitcopo  Aquilegienti^  epist,  III  "*. 
6  Saluberrimum  enim  et  spiritualis  mediciiiae  uti- 
liiate  plenissimum  est,  ut  sive  presbyteri ,  sive 
diacooi  *"  aut  ciijuslibet  ordinis  clerici,  qiii  se 
correctos  videri  volunt  atque  ad  caihoJicam  fidein, 
quam  *  jam  *  pridom  amiserant,  rursum  reveiii 
ambiunt,  prius  errores  siios  et  ipsos  aiictores  erro- 
rnm  damnari  "<  a  se  sine  ambignilale  fateaniur, 
ut  '^^  sensibus  pr»vis  etiam  peremlis  nulla  sperandi 
"■  supersit  occasio,  ne  ullum  menibrum  talium 
possit  socielaie  violari,  quuin  per  omnia  illis  pro- 
fessio  propria  coeperit  obviare.  Circa  quos  etiaiii 
illam  canonum  constitutionem  prseclpiinus  cusio- 
diri,  ut  in  magno  habeant  beneficio,  si  ademta  sibi 
omni  spe  promolionis,  in  quo  inveniunlur  ordiiie 
stabililaie  perpetua  maneant,  si  tamen  ilerata  tin- 
ciione*'*non  ruerintmaculati. 

C.  XXll.  Ab  ha;resi  redeuntes  hteresim  et  ejus  aucto- 
res  pnbiice  detestentur. 

Item  ex  Conoilio  Martini  Papae,  c.  36  "^ 

Si  quis  episcopiis,  sive  alicujus  episcopi  presbyter 

aut  diaconus  iii  aliciijus  hoeresis  opipionem  olTen- 

derii,*etob  lianc  causam  fuerit  excommunicaius, 

nullus  episcopuseum  in  communionem  recipiat.  nisi 

prius  in  communi  concilio  porrecto  fidei  siiae  libetlo 

saiisfaciat  omnibus,  etita  liberaiusunmieneaipnrga* 

tionem.  Hoc  idem  et  de  fidelibus  laicis  sit  decretuuu 


QuiEST.  VII.  C.  XVII.  *•*  Act.  c.  10.  =C.  XVIII.  "•  Ep.  12,  (scr.  A.  ^6),  Ed.  Maur.  —  Alger.  I.  I, 
G.  7.  '*•  digna  districtio  moveatur  :  Coll.  Ilisp.  —  in  orig.  ap.  Baller.  esl  ut  ap.  Grniianiim.  *^^  coiisue- 
iudo  misericordias :  Ed.  Bas.—  mant.  mitericordice  :  Edd.  rel.  —  Al^er.  ^^*  deliniamut :  Coll.  Hisp. — ecrda" 
mut :  Baller.  '•*  Ceterot  vero  :  Coll.  Hisp.  —  Baller.  —  '"  electi  :Edd.  coll.  o.  ^**  tuseeptum  tacerdotium  : 
oriR.  —ipottmodum  :Edd.colI.o.— Alg.  =C.  XIX.  '••c.6.Ed.BaIler.—  c.2.CoII.  Hisp.—  f  repeliimut: 
Edd.  coll.  o.=C.  XX.  "•  Salaciuentem :  ColLHhf^. — Seminacensem :  Edd.  Lugdd.  —  Seiacensem:  Edd.  coll. 
rel.=C.  XXI.  "*  Ep.  18,  (scr.  A.  •447).  Ed.  Baller.  —  Ans.  1. 12.  c.  59.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  97.  —  cf.  supra 
q.  i,  c.  ii2.  "•  add.  :  sive  tubdiaeoni :  orig.  —  ivo.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Veii.  I.  ^^*  damnattot : 
Ivo.  —  Edd.  coll.  0.  "*  et  :  ib..  "{  detperandi :  Edd.  coll.  o.  "^  unciione  :  ib.  =  C.  XXII.  »"  c.  8, 
conc.  Nic.  ex  interpr.  Maninl  Bracarensis.  * 


679  DECRETI  PARS  SECl-NDA  CAUSA  I.  QVJESI.  VII.  580 

si  in  aliqua  "•  hsresis  opiiiione  fiicrinl  nominali.  A  <7««w  «*  h(eretici$  nihil  doeeaiur  Wc  fuiue  coUutum 


Y.  Pars.  Gratian.  Ecce^qtnbui  de  cau$i$  qutedam 
in  eccie^a  tolerantur,  quce  eiidem  ceuaniibui  pia 
uveritate  vindicantur.  Quando  autem  toleranda  sinr, 
quando  raecanda.  Gelasius  Papa  ditlinguit^  dicem 
Epiicopit  per  Lueaniam^  epiit,  J^e,  II  ^'*. 
^C.  W\\\.  Quando  in  ecaeiia  aliqua  iinttoteranda. 

Eist  illa  nonnunquam  sinenda  sunl,  quae,  si  ceie- 
ronim  constet  "*  integriias,  nocere  sola  non  va- 
lennt  *",  illa  umen  siini  magnopere  pracavenda, 
qu«  recipi  nisi  '**  maiUfesta  decoloraiione  non 
possiint.  Ac  si  ea  ipsa,  qiiae  nullo  detriineiiio  aliqiio- 
Ues  indulgenda  creduniur,  vel  rerum  leniporumiiiic 
"•  cogit  inluiius,  vel  accelerata  provtsionis  respf. 


Unde  Urbanns  II  icribit  Petro  PiHoriemi  Epiicopo 

et  Ruitico  Abbati  Vallii  umbroioi  "* : 

C.  XXIY.  Redeuntei  ab  hasreticii  tuni  ordinandi, 

Daiberlom   a   Nezelone<i,  licel  simoniaco,  iioii 

simoniace  ejusdem  confessione  reperimus  in  diaco- 

num  ordinaluin ;   et  B.  Innoceiitii   Papx   sententia 

consiai  declaratum,  quod  Nezeton  ^"  (quem  cotistat 

ab  hxreticis  ordinatum)   quia   nihil  halmil,  nihil 

•  dare  potuitei  cui  nianus  imposuii.  Nos  igitiir  taiiti 

Poiitiflcis  auctoriute  nrmaii,  et  Damasi  "•  Papue 

testimonio  roborati,  qui  ait:  Reiterarioportet  ***quod 

male  actum  esl,  Daibeftum,  ab  hxreiicis  corpore  et 

spiritu  digressuni  aique  uiiiitatibus  ***eccleeise  pto 

Tiribus  insudantem,ex  integro  (ecclesix  necessitate 


ctus  eicnsal,  quanlo  magis  illa  nullaienus  mulilanda  ^  .     ^^^^^^  .„  ^.^^^^^^  ,.,  constituimiis.  Quod  no» 
suut,  quse  nec  uila   necessitas,  nec  ecclesiastica 
prorsiis  extorqiietutiliiast 


Griiihn»  Aliquando  enim  pro  neceuitate  vel  utilitate 
tceieiite  mutilantur  et  laxantur  prcecepta  canonica. 

Yl  Pars  §  1.  Breviter  oitendimui,  qui  reverteniei 
ab  hwreii  in  iuii  ordinibui  valeant  recipi^  vel  qui 
tton.  Nunc  autem  quwritur  de  t»,  qui  ab  ha:rettcii 
ordinati  stin/,  it  ad  unitatem  eatholicw  matrii  eccle» 
iice  redierint^  utrum  in  eodem  ordine  iterum  vaieant 
ordinaril  Semel  enim  consecratus  (ut  ait  B.  Grego- 
riui)  *'^  iierum  consecrari  non  debet.  {  3.  Item  sa« 
eramenta^  quce  ab  hareticii  in  forma  eccleiice  mini* 
iirantur  {iicut  Auguittnui  *"  /eiia/ur,  reiterari  non 
debentt   ne  non  homini,    eed   iacramento  videaiur 


reiterationem  exislimari  censerous,  sed  tantum  in- 
tegram  dinconii  dationem,  quoniam,utpr£dixiinus« 
qni  nihil  habuit  nihil  dare  potuit. 

C.  XXY.  De  eodem. 
Item  Damasus  Papa,  epiii.  /V,  de  ehorepiicopii  ***. 
Per  rtlicitam  manus  imposilionem  vuliicratum  ca- 
put  illl,  qul  videbantur  aliquid  accepisse,  habebant, 
et  ubl  vulnus  inflxum  esi,  tiecesse  est  medicinam 
adhibe  re,  qua  infixa  sanetur  macula ;.  id  est,  reite- 
rar!  ^^  necesse  est  quod  legitime  actum  *•'  aut 
eollatum  minime  probatur  •.  Nam  quomodo  honorem 
posslt  retlnere  qui  ab  iUo  acceperit,  qui  potesiatem 
dare  legitime  non  habuit,  invenire  non  possuin. 


.  .    .    ^    .  ^  ^    «..«./-         .•  j    I-    .  .  II-  .    />  C.  XXVI.  ]tem  lib.  9.  Cod,  tit.  ad  legemJuiiam  re- 
tniurta  fiert.  §  3.  Sed  tliud  Gregoni  de  hn  tntelhgi^  C      peiundarum  «••.  Impp.  Tbeodosius  ac.Yaleiilinianus 


Ciir,^tii  conieerationem  taurdotalemtel  epiicopalem 
aeceperunt,  qui  aui  per  manui  impoiiiionem,  quum 
ad  eccleiiam  redeunl,  efecium  iute  unctionii  acei" 
ptntt/,  aui  ab  ejui  adminittratione  perpetuo  cenare 
jubentur,  Siniiliier  illud  Auguitini  de  eadem  mgaica 
unetione  et  de  ioeramento  baptiimatii  inteliigiiur. 
}  4.  Sunt  autem  in  eccteiia  aiii  ordinei^  qui  iine  ia» 
cra^nentaii  uncitone,  lola  epiuopi  benedictionef  eum 
quadam  vaiorum  vel  indumentorum  diitribuiione 
prcBitantur;  ul  iuntJLevitce  et  cceteriinfra  eoiconitituti. 
ili  quamviiabhareticiiordinentur^  tamenadeccleiiam 
redeuntei  in  eodem  ordine  (it  a/tai  digni  fuerint  ab 
eeeUiia  ordinentur,  nec  fiet  ineii  reiteratio  munerti, 


'•^  AA.  Fioreniino. 

VU.  Pars.  SaDCimuscJQsmodi  viros  ad  provincias 
regendas  accedere,  qul  ad  lionoris  insignia  non  ain- 
bitione  vel  pretlo,  sed  probatae  vii«  et  ampliiudi- 
iiis  tux  solent  testimonio  promoveri,  ita  sane,  ut 
quibus  lii  booores  per  sedls  tuae  vel  *  per '  nostram 
fuerint  electionero  commissi,  jurati  iuter  gesta  de- 
promant,8e  pro  administrationibns  sortiendis  neqiie 
dedlsse  quidpiam,  neque  daturos  onquam  postmo* 
dum  fore,  sive  per  se,  sive  per  interpositam  perso- 
nam  in  fraudem  legis  sacramentiqiie,  ant  donatio- 
nis  venditionisve  titiilo,  aut  ^  alio  ^  velamenlo  ca« 


jusque  contracius,  et  ob  hoc  (exceptis  '••  salariis 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXIV.  d  Nexeione  :  Marianus  Scotns  in  Tita  D      C.  XXY.  •  Probatur :  In  originali  h«c  addnntur : 
Gregorii  Yll,  mentioneni  facit  archicpiscopi  Magde-      li  perfeeium  eae  debebii. 
burgensis  hoc  iiomine  appellatl. 


QUiCST.   VII.  C.  XXII.     "•     tn    aiiquam  —    opinionem  :    orig.    r=   C.  XXIll.     '**    scr.    A.  494. 

—  Alger.  I.  !,  c.i4.  "•  constat  :  Edd.  coll.  o.  *"  vaieni  :  Edd.  Arg.  Bas.  ^**  tine  :  Coll. 
Hisp.  —  Edd.  coil.  0.  —  Alger.  '••  vel  temporum^  qua:  :  Edd.  coll.  o.  "^  sup.  D.  68,  c.  I.  "•  sopra 
q.  !,  c.  97.  ==  C.  XXIY.  "•  De  epocha  hnjus  cp.  (qiiae  ap.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  51,  legitur)  non  saiis  con- 
stat.  Guezilo  Moguntinus,  cnjus  menlio  (it,  inirusus  ab  Heiirico  imp.,  depositus  fuit  ab  Urbano.  ~  Dat- 
6er/«i  (sen  :  Lam6er/»i,  quod  protulit  Bcrardus  ex  codice  Panormia;  Taurinensi,  seu  :  £/at6er/ui,  utl 
legitur  in  append.  nd  epp.  Urbani  II,  ap.  Mans.,  post  ep.  36),  ab  ipso  consecratus,  fuit  eplscopus  Pisanus. 

—  cf.  Urbani  ep.  i9,  directam  iisdem  Petro  ei  Rustico.  ^*'  add.  :  hcereticm  :  E«id.  coll.  o.  —  Ivo.  ^** 
cf.  supra  q.  1,  c.  i8,  et  cap.  sequens.  **•  oportere  :  Ed.  Bas.  —  Ivo.  *••  utilitaii  i  Edd.  coll.  o.  —  Ivo. 
"»  eongruente  :  Edd.  Ven.  l.  Nor.  "■  in  diac, :  Edd.  coll.  o.  pr.  Ven.  II.  Lugdd.  =  C.  XXV.  "»  Capiit 
Pseudoisidortaiium,  confectum  ex  Innoc.  ep.  ad.  Rufum  supra  q.  f ,  c.  18.  —  Ans.  I.  7,  c.  |!28. 
**^  reiierare  :  Edd.  coll.  o^  pr.  Basl  Vcn.  I.  "•  add.  :  non  eii :  Edd.coll.  o.  pr.  Arg.—  etAiis.  = 
C.  XXVI.     •••  dat.  A.  439.    ^"  Valeriut :  Edd.  coll.  o.  "•  add.  ;  iolit  :  Bohm. 


S8i  DECRETI  PARS  SECDNDA.  CAUSA  II.  QUi£ST.  I.  5S2 

nihil  peniiiis  tam  in  adminislralione  posiioB  quam  A  reiicos  ab  omnibus  fideiibos  respuendos,  et  si  com- 

ab  extcris  *^*  potesiaiibiis 


postdepositum  officium  pro  aliquo  praesiito  beneflcio 
tempore  administntionis,  quam  gratuiio  meruerinC 
**•  acceptnros.  Et  licet  neminem  divini  timoris, 
contemnendo  jusjurandum,  arbitremur  immemorem* 
ut  saiuli  propriae  ulium  commodum  anteponat, 
tamen  ut  ad  salutis  timorem  eiiam  necessius  ^^ 
pericoli  snbjungatur,  si  quis  ausus  fuerit  pneblu 
sacramenla  negligere  non  modo  adversos  accipien- 
tero,  sed  eliam  adversus  dantem  accusandi  cunctis 
tanquam  publicum  crimen  concedimus  facultatem» 
quadruplici  poena  eo  '^Mqui  convictus  ruerity^modis 
omnibos  feriendo. 

G.  XXyil.  De  eodem. 
Item  Paschalis  Papa  <  ^^*. 


moniti  Don  resipuerini, 
opprimendos  *^»  Omuia  enim  crimioa  ad  compara- 
tionem  simoniacae  hxresis  quasi  pro  niiiilo  repa- 
lantur  **•. 

Graiian.  His  breviier  pramisiis  ad  ea  venia" 
muSf  qua  ecdesia  severilale  discipliuo!  parata  est 
ulciscif  ostendentes  quibus  accusantibus  vel  testi- 
ficantibus  quilibel  sint  convincendi ;  quo  judice  quis- 
que  debeat  condemnari  vel  absolvi;  si  causa  vitiata 
fttitf  quo  remedio  possit  sublevari;  si  accusatores  de* 
fecerinty  an  reus  sit  cogendus  ad  purgationem,  Et 
ut  lacilius  pateal  qnod  dicturi  sumus,  exemplum  po- 
nalur  sub  oculis,  iu  quo  auctoritates  hinc  inde  con- 
troversantesdistinguantur^et  quid  sanetorum  Patrum 


Patcl  simoniacos»  veloli  priroos  el  praecipuos  hae-  B  ,^„^,-g,  auctoritas  liquido  iniimetur. 


CAUSA  II. 


GRATIANUS. 

Quidam  epiuopus  de  lapsu  carnis  a  laico  impeti* 
tur;  duo  monaehi^  unus  eubdiaconuSfet  duo  Levitee 
adversus  ipsum  testimonium  ferunl;  a  metropolitano 
9U0  sentit  se  ptcegravari;  in  ipsa  ventUatione  causce 
tres  ex  testibus  deficiunt,  sive  promissione  decepti^ 
sive  eanonica  examinatione  reprobati;  exspoliatur 
tamen  episcopus^  quia  crimen  ejus  notorium  erat. 
(t}n.  I.)  Hic  primum  qua*ritur,  an  in  manifestis  JU' 
diciarius  ordo  sit  requirendusf  (Qu.  II.)  Secundo,  an 
exspoliatus  ab  aiiquo  sit  judieandus  f  (Qu.  III.)  7>r/to, 
4fua  peena  stnt  feriendi  qui  in  accusatione  vel  testifi- 
eatione  delecerinil  (Qu.  IV.)  Quatto^  an  duorum 
iestimonio  eit  condemnandusJ  (Qu.  V.)  Quinlo^  si 
defieientibus  accusatoribus  sit  cogendus  ad  purgatio- 
nem  f  (Qu.  VI.)  Sexto,  si  remedium  sit  dandum  et, 
^i  causa  diiatioms  vocem  appellationis  exhibuerit  f 
(Qu.  VII.)  Septimo^  si  laici^  monachi  tel  quUibet 
inferiorum  ordinum  in  accusalione  majorum  sint  a«- 
diendif  (Qu.  VIII.)  Octavo^  quomodo  debeat  fieri 
aceusatw,  an  in  scriptis^  an  sine  scriptisf 


QD^STIO  I. 

GRATIANUS. 
I.  Pars.  Quod  autem  nullus  sine  judiciario  ordine 
damnari  taieat^  auctoritatibus  nuiiis  probatur. 

De  eo  namque  ait  Augustinus  hom.  L,  de  utiiitate 
pcenitentia^  *  : 

C.  I.  Damnari  non  valeat  nisi  aut  eonvicius  aut 
sponte  confessus. 
Nos  in  quenquam  senieniiam  ferre  non  posaumiis» 
Q  nisi  aut  convictum,  aut  spoute  confessum. 
C.  II.  De  eodem, 
Item  Conslantinus  Imperafor  «  *. 
Judex  criminosnin  disculiens  non  ante  sententiaro 
*  proferat '  capitalem  *  qiiam  aut  reum  se  ipse  con-* 
flieatur,  aut  per  innocentes  ^  testes  convincatur. 

Gralian.  Hoc  ^  idem  testatur  AugustinuSt  ^i  eisdem 
verbis. 

C.  III.  De  eodem. 

Item  Gregorius  tib.  Ylll^  epist.  50  '• 

Sicut  sine judicio  quenqoam  nolumus  condemnari, 

itaquasjuste  «  diffinita  fuerint  *  nulla  patimur  ex- 

cusatione  differri. 


NOTATIONES  CORRECTORUH. 
G.  XI VII.  '  In  tribos  vetuslis  exemplaribus  post  D  c.  i56. 


capiit  Sancimus,  omissa  inscriptione  Paschalis,  et 
capite  isto  :  Patet^  se^iuuntur  continenter  subjecta 
Gratian  verba  :  His  breviter,  etc. 

Causa  II.  QuiCST.  1.  C.  11.  •  Ilabetnr  caput  hoc 
Cod.  Theod.  lib.  9,  tlt.  40,  in  legis  interpretatione 
Iteinque  in  capilulis  Hadriani  c.  57,   et  Cap.  5; 


^  Hoc  :  Absunt  ista  ab  ono  ex  pervelustis  exein- 
plaribus. 

C.  III.  •  Jusie  :  Abest  vox  ista  ab  originali.  !n 
uno  autem  mannscripio  Gratiani  est  :  justa  sunt 
difjinita  sententia. 


QuJBST.  VII.  C.  XXVI.  "•  meruerunt  :  orig.  **•  ex  necessitate^ericu.t  subjugetur  :  Edd.  coll.  o. 
*^*  eum  :  eaed.  =  C.  XXVII.  '^*  haec  videntur  margini  a  nescio  quo  glossographo  primum  adscripta 
fuisse,  etpostGratiani  tcmpora  demom  textui  esseinserta.  Prior  cap.  pars  exstat  ap.  Anselmumjcontra 
Vlfibertum  I.  2  (Canis.  Lect.  antiq.  t.  3).  '^*  add.  :  e(tam  :  Edd.  cull.  o.  pr.  Arg.  '^  reprimendos  :  £dd. 
Arg.  Bas.    '^  repN(a6tinlttr  :  Ed.  Bas. 

Causa  II.  QuJEST.  I.  C.  I.    ^  Sermo  351.  Ed.  Haur.  —  cf.  Infra  c.  18.=  C.  II.    •  In  capitulis  a  Hadriano 


—  Burch.  I.  16,  c.  6.  Ans.  I.  3,  c.  82,  (  :  ex  Augnstino). 

~  .    «Ep.  60,  (scr. 

ad  Domitiauum  metropoliUnum  A'.  600)»  I.  10.  Ed.  Maur.—  Ans.  I.  3,  c.  30.    •  sunt :  Edd.  coll.  o.  -^ 


Angilramno  traditis  (ap.^Ans.  in  fine  I.  3),  c.  67,  —  Burc ,  , , 

Wo  Pan.  I.  4,  c.  iil.    » add.  :  definilivam  :  Ed.  Bas.    *  idoneos  :  Burch.  An».  =z  C.  Ul.  _•  Ep.  60,  (scr. 


585 


C.  IV. 


DeCRETl  PARS  SECCNDA.  CAUSA  U.  QUiEST*  L  684 

De  eodem.  A  *mui*  eloffieiosQodebeatreYocari.  1 1.  De  episcopi 


Item  Eleullierlus  Episcopus  ad  Epi$eopoi  GalUte  ^. 

Nibtl '  [conira  *  queinlit>et  accnsatuni]  abaque  le- 
giiinio  et  idoiieo  accusatore  fiat.  Nam  et  Domiiius 
noster  Jesus  Christus  Judam  furem  esse  sciebat; 
sed  quia  non  est  accusatus,  ideo  non  est  ejectus. 
C.  Y.  De  eodem. 

hem  Felix  Papa  1.  ad  Patemum  EpUcapum  ■*• 

Primatcs  accusatum  discutientes  episcopum  non 
ante  sententiam  proferant  damnaiionis,  quam  *  apo- 
stoiica  Treii  aucloritate  *  ^,  aut  reum  se  ipse  confi- 
teaiur,  aut  pcr  innocenies  ei  canonice  examinaios 
rcgulariter  lestes  convincatur.  Aliter  irrium  esse 
censeinus  et  injustam  episcoporum  damnatiooem^ 
et  idcirco  a  syiiodo  ^^  retractandam,  ita  ut  oppres- 
sis  ab  omnibiis  in  cunctis  subveniatur  causis. 

Graiian.  Idem  decrevit  Zepbyrinus  Papa  f . 
C.  VI.  Mulli  per  teierantiam  sustinendi  tuut,  ^ttam- 
vi$  ftententia  divini  judicn  iint  condemuatt* 
Item  Angustinus  •  'V 

Unui  ex  vobis  me  traditurue  est.  Bene  dixit :  ex 
vobii,  et  non  :  ex  nobis  :  Ex  vobis  eniui  est,  a  quH 
bus  per judiciariani  poieslatem  confessus  aut  convic- 
tus  exclusus  non  e&t.  A  me  vero,  qui  nullis  indigeo 
argumentis,  et  omnia  certissime  novi,  separatus  et 
divisus  esu  Tale  enim  est,  ac  si  diceret :  Ctsi  ego 
eum  peroccuUi  judicii  senientiaiu  dainnaium  babeo, 
vos  lainen  adbuc  illum  per  toleraniiam  susiinele. 

C.  Vli.  Nullum  urvetur  judieium^niii  tationabiliter 
habitum, 


'supradiai*  persona  boc  statuendum  '"est,  ut,  sl 
nuUa  coQtra  eum  crimiualis  causa,  qu«  exsilio  vel, 
deposkione  digna  est,  mota  sive  probata  est,  is  qui 
eo  superstite  cpiscopus  perverse  ac  contra  canones 
in  eccleaia  cjus  ordioari  prssumsit  **,  sacerdotio 
privattts  ab  omni  ecclesiasiico  ministerio  repellatnr. 
Qui  etiam  eidem  dilectissimo  Jaouario  fratri  etcoe- 
piscopo  nostro  tradendus  est,  ut  ab  ipso  "  iu  cos- 
todia  babeaiur,  aut  certe  ab  eo  ad  nos  per  omnia 
transmittatur.  Episcopi  vero,  qui  eom  ordinave- 
runt,  vel  ordinatiooi  ejos  consentienies  interfue- 
runt,  sex  mensibus  domiuici  corporis  et  sanguiniii 
comniunione  privatl  agere  poenitentiam  decemantur 
in  monasterio,  et  soprascriptos  Janoarius  loco  et 
B  ordioi  soo  modis  omoibua  reformetor.  Si  vero  com- 
muniooe  privatis  mortls  cooligerit  ^*  imminere  pe- 
riculum,  beuedictio  eis  viatici  noo  oegetur«  Sl  ao- 
tem  episcopi  io  prasjodicium  <  "  coodemiiationis  ** 
vel  depositionis  memorati  episcopi  se  metu  judicis 
coDsensisse  ac  talia  fecisse  nou  '*  soa  sponte  fassi 
**  fuerint,  et  tempus  eis  abbreviandum  est,  et  roodus 
poepitenliae  temperaodos.  Si  vero  ille,  qui  locuoi 
efus  iovasitt  de  bac  forlasse  loce  migravit  **  et  alter 
est  ordioatoSy  quia  levioris  *^  culpae  videiur  (quum 
**  000  quasl  isti  soperstiti,  sed  successisse  defuncto 
videalur),  episcopatus  illi  ofiicium  io  **  illa  ecclesiu 
uotommodo  loterdicator,  ot  io  alia  ecclesla,  qiis 
sacerdote  vacaverii,  si  electus  fuerit,  possit  esse 
episcopuSy  ad  Malacbiiaoam  tamen  ecclesiam  iiiiih 
Item  Gregorius  Joanni  Defemori,  eunti  in  Hiipa"  G  qggm  n^quo  modo  reversurus.  §  2.  Gloriosus  au- 


wam^  lib,  J/,  epiit,  50  ^*. 
Imprimis  requirendum  est  de  persona  presbyleri, 
dilectissimi  fratris  et  coepiscopi  iiostri  Jaouarii,  et 
ai  ita  se  verius  habet,  sicut  ejusdem  episcopi  petitio 
coniinet,  io  ecclesia  atquc  *iii*  loco  *^  suo  oiodis 
ooioibtts  idcm  presbyter  revocctur.  Si  aulem  dictum 
fuerit,  quia  conira  ipsum  caosa  aliqua  mota  sive 
probau  esl,  subtiliter  ipso  praeseoie  etpro  se  ratio- 
nem  reddente  qu^reiidum  est  et  genus  causae*  et 
modus  probaiionis,  ut  ex  boc  colligerevaleas.utrum 
adbuc  in  exsilio  '  demorari,  an  cerie  in  ecclesia 


tem  comitiolus  quidquid  praediclus  episcopus  per 
violeotiam  atque  insecutionem  ipsius  expendisse 
vel  damnum  perlulisse  dato  sacramento  flrmaverit, 
cidem  episcopo  reslituere  compellatur  '^*  Si  auiem 
aliier,  quam  antefati  episcopi  petitio  continet,  ac- 
tum  esse  forsilan  perbibeiur,  subtiliter  quxrendum 
est,  et  verlute  cognita  cum  Dei  tiniore  quod  justi- 
ti£  ordo  suaserit  judicanduio.  §  3.  Quia  **  ergo 
Stephanus  episcopus  odio  '*,  sui  qiiaedain  ficu,  et 
de  faisis  se  capitulis  accusatom,  oeqoe  aliquid  ordi* 
nabililer  factum,  sed  injuste  seasserit  coudeinoatuiu. 


NOTATIOiNES  CORRECTORUM. 

C.  V.  d  Apoitolica  (reti  auctoritate  :  Haec  addita  D  c.  Diicutere,  et  alibi. 
suiii  ex  eptstola  Felicis  et  Zephyrioi.  Nam  damnari         C.  VI.  «  Auguitinue  :  Sic  in  muliis  velustis  exem- 
episcopi  siiie  consensu  et  auctorilale  Romani  Pon-      plaribus,  quaiuvis  verba  bujus  capitis  apud  S.  Au- 
lilicls  nec  lunc  poteraiit,  iiec  uunc  possuut.  3,  q.  6,      gustinuiu  iion  siut  iuventa. 

QuiBST.  1.  C.  IV.  'Captit  Pseudoisidorianum,  composltum  ex  conc.  Tol.  Yl,  c.  12,  et  Ambros.  ad  i 
Cor.  c.5.  *  Ans.  I.  3,  c.  54.  Ivo  Pan.l.4,c.  115.  Polyc.l.5,t.  1*  *  b»c  non  suut  in  orig.  =  C.  V.  **  Capnt 
Pseudoisidorianum,  cotifectum  ad  Aniani  iulerpr.  Tneod.  Cod.  I.  9,  t.  40,  c.  1,  et  couc.  Cirth.  lY,  c.  t2«^. 
—  Burch.  I.  I,  c.  157.  Ans.  I.  3,  c*  68.  Ivo  Decr.  p.5,  c.  S47.  —  cf.  C  3.  a.  6,  c.  11.  —  C.  11,  q.  3, 
c.  33.  "  add. :  iancta :  Edd.  coll.  o.  —  f  Uaec  miuus  recte  apud  Bobmerum  taiiquam  capitis 
sequentis  inscrtptio  proferuntur.  =  C.  VI.  ^*  Auaustiiii  nomen  (apud  quem  boc  capot  frustr^ 
quaesiium  est)  in  sola  £d.  Bas.  capiti  imponitur.  =  C.  vll.  ^*  Ep.  45,  (scr.  A.  603 )»  1. 13.  Ed.  Maur.— 
Ans.  I.  3,  c.  93.  ^^  in  tocum  iuum  :  orig.  *  et  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  neuue  ap.  Aiis.  "  /actVn- 
dum :  Edd.  coll.  o.  "  prteiumierit :  ib.  "  add.  :  aut :  orig.  —  Aus.  —  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  ^*  cojt« 
tingit :  Ed.  Arg.  **  prcsjudicio:  Ed.  Bas.  **  damnationii  :  Edd.coll.o.  pr.  Bas.  "  abesi  ab  Aiis.  etEd. 
Bas.  **  confeui :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  '*  migraverit :  Edd.  coll.  o.  ^  orig.  *^  levior  cul,  a  :  Ans.  cuiii 
orig.  *'  verba  :  quum  et  videaiur  vers.  sequ.  non  suut  ap.  Aiis.  et  in  £d.  Bas.  '*  ab  illa :  orig.  —  ab 
ea  :  Ans.  ^  Edd.  cull.  o.  "  condemnetur :  orig  —  Ans.  — *  Edd.  coll.  o.  exc.  Arg.  **  ho  Pau.  I.  4, 
€•  62.  Decr.  p.  6,  c.  340.    *'  iii  odio  iuo  :  orig.—  Aos.  —  Edd.  Arg.  Ven.  1. 11.  Nor.  Lugd.  1. 


5S5 

dllig^nler  quaerendum  ^* 


DECnETI  PARS  SiSCUl^DA. CAUSA  II.  QU^EST.  I.  580 

esi  primo,  si  judicium  or-  A  aliqua  de  objecils  conlra  memoralam  Stephanuiti 


dinablliter  est  li^FituTn,  id  est  *S  si  alii  accusatores 
atque  alil  lestes  fueTunt  **.  Deiiide  causanim  quali- 
las  est  exikinlnanda,s1  digna  exsilio  vel  depositionc' 
fuit  **;  si  ^  eo  t>rae$eniev  qui  '^  accusatus  est,  sub 
jurejurando  conira  eum  testimonium  dictum  esi;  si 
scrtptis  actoin  est,  ^vel*  si  ipse  licentiam  respon- 
dendi  et  defendeudi  se  Iiabttit  **.  Sed  et  de  personis 
accusantium  ac  testificanlium  subiiliier  quaerendum 
esi  *^,  cnjus  conditionis,  cujusve  opinipnis,  aut  ne 
inopes  ^  sint/aui'  ne  forte  aliqnas  contra  pra^ 
dicium  episcopum  '*  iniraicitias  babuissenl,  'et* 
utram  lestimonium  ^  ex  auditn  dixerurii  ^*,  nnt  cer- 
tesesciive  sp^ialiler  teslaii  &«itt;  si  scriptis  Jtidr- 
caUim  esl,  et  partibtis  prffiteiitibus  sententia  nech- 


episcopum  probata  sunt»  aliqua  vero  doceri  niiniine 
potuerunt,  cauta  pmnino  coasideraiione  penMinduni 
esl,  utrum  leviora  capitula,  an  cene  graviora  pro* 
bau  sini,  ul  ex  eis  qualiter  deflniiioiiem  tuam  rorinaie 
debeas  possis  scire.  §  5;  Gloriosus  vero  comitiolus, 
si  sopra&cripius  episcopus  rnnocens  esse  clamerii, 
quidquid  de  rebus  ejus  vel  ecclesiae  ipsius  tulil  ei 
»ine  aliqua  restituat  dilatione.  *  Sed  etquaeque  ^  se 
in  persecuiionem  ac  violentiam  ejiis  expendisse,  vel 
damnum  idein  eplscopus  pertuiisse  juraverit,  ideni 
memoratus  Gloriosus  comitiolus  reddai  ac  saii&fa- 
ciat.^Si  ^'  aufeem  episcopum  'anlediciuin*  taloin 
culpatn  ^commisisse  constiierii*  (qiiod  absil !)  etc, 
ul  infra  [C.  lYI,  q.  6,  c.  3]  in  causa  mouacfi^rum. 


iau  esi  ^*.Qiiod  si  forle  h«c  sotemitter  acta  noii  B  De  persona  pre$byteri,etc.,  ut  tnfra[C.  XI,  q.  i,e. 


sant«  nec  causa  probaia  est,  qo«  exaitio  vd  depQ^ 
«itione  digna  sit«  in  ecdesiam  soatfi  .modia  omnlb«6 
revoceiur.  Hi  vero,  qui  evm.contra  Dei  limotem  <A 
canoDuiB  sutuU  condeBinaveriiiit»  exeommunkali 
in  Boiiasieriam  ^  ad  agendam  peeniieotiaiD  sex  ^ 
inensibus  miitendi  snnt»  ita  saoe,  ut,  si  <iuiquam 
eorum  mortis  contlgerit  imminere  periculum  ^^ 
viatici  benedictio  non  negeiur.  Ipse  aotem,  qai  eo 
vivenu  locum  ejus  lemerarie  ambivitt  privalus  sa* 
cerdoiio  ab  omni  minisierio  occiesiastioorepeUaluri 
«tqoe  eidem  dilectissimo  fraui  et  coepisdOfio  no* 
stro  iradatur,  ui  eum  aul  ipse  ad  nos  transmiiut, 
aut  apud  se  in  custodia  habeai.  Episcn^i  vero,  qoi 
cum  ordinare  praesantterunt,  v«l  pervers»  Ipsius 
i»rdiaaiioni  praeboere  consensum  ^\  *  iidem*  oommiH 
DioDe  privati  sex  mensibos  ad  ageodam  pcsmieiiciam 
i»  monasterio  depotenior.  *Si  «utem  episcopi  in 
prajudicium  '  condemnatiotiis  vel  deposttionis  ine- 
inoraii  Siephani  se  metu  Judicis  consensisse,  ac  la- 
lia  fecisse  non  ^^  sua  sponte  professi  fuerint,  tenipMs 
eis  abbreviandum  est  ei  modus  pcDnitontiae  lempe- 
randus.  Si  igitur  is»  qui  prttdicti  Slephani  locnm 
lovasil,  forusse  defunctos  esl»  alque  alios  in  eccle- 
sia  ejus  eplscopus  ordlnatus  est,  illud  de  eo  statnen- 
dom  est  quod  superios  de  causa  fratris  et  coepi- 
scopi  nostri  ianuarii   diilmus.*  $  4.  Quod  si  forte 


38J  iu  eausa  :  Clericus  adversus  clericuni.  £<  infru 
in  eadem  epistota  54,  undecimi  libri.  §  6.  De  persoua 
ianuarli  episcopi  sclendum  esl  graviier  omiiino  et 
coutra  leges  esse  aciuns  ut  violenler  de  ecclesia 
tralieretur ;  dnin^  si  quamliliei 'aliam*  iiijuriam  a 
quocunque  episcopus  ^  passus  fuerii  ia  ecdesia, 
liijurianiem  lex  capiuli  poena  percutiai,  ei  siciii 
majesutis  reum  omnibus  det  accusandi  ilium  licen* 
iiaro,  ui  hujus  iegis  series  loquiiur  codicis  iib.  1,  liu 
Ul,  consUtut.  10,  '^  :  |  7.  Si  qui$  in  hoc  genui  sacri- 
i^ii  proruperii  ■%  iii  tn  ecdeuu  eaUioHcaM  '*  irrutms 
sacerdoiibus  et  ministris  f  f »  vel  ipsi  cuUui  iocoqua 
aiiquid  importet.  injuriw^  elc.  Et  infra  in  eadem  epi- 
stota.  §  8.  De  persona  Slephani  episcopi  *ad*  hoe 
atlendendnm  est,  quia  nec  invitus  ad  judicium  tfahi» 
nec  ab  episeopis  alieni  ccncilii  debuil  judicari.  Ei 
i»fra  :  {9.  Contra  b«c  si  dictum  fuerit  qoia  nec 
melropoiiUnom  haboil«  nec  patriarcham/  dioendufls 
esl  quia  a  sede  aposlolica  (qiias  onniom  ecciesia* 
rum  capot  esi)  b«c  caosa  aodienda  ac  dirimeiidi 
fuerat»  sicut  ei  pncdicUs  episcopus  petiisse  digno« 
scitur,  qui  '^  episcopos  alieni  coiicilii  judices  habuii 
oinnino  suspectos.  *Qaia  ergo*  senleiitia  non  a  suo 
JudioedicU  nihil  firmitatis  obllneat,  Mectionis  hu< 
jus  tenor  osteiidit  libro  codlcis  VII,  etc.  *  Et  infra  : 
S  iO.  Quod  autem  dicilur  a  servis  suis  accusatus, 

NOTATIOiNES  CORRECTORUM. 

C.  YII '  ExsiGo  :  In  vulgatissequebattir* :  velde-'  ^  usque  ad  vers.  Si  autem  episcopum,  nt  orationis 
fortaiione,  quae*voces  snblai»  sunt,  quia  neque  in      carsiiS  sit  expedUior.  Nam  GratianOs  referebat  se  ad 


vetiistis  Gratiaoi,  neque  apud  B.  Gregorium 
funtiir. 

*  Si  auiem  episcopi  •«  prajudicium  :  Baec  usqoe 
ad  vers.  Quod  si  forte^  addiia  sunl  ex  epistoia  f  : 
queoiadfnodum  et  pauio  inferius  a  vcrbo^  dilQtione^ 


superiora,  in  quibus  habcntur  siinilia,  hoc  modo,  etc. 
ut  supra  de  eausa  Januarii  episcopi.  QuoTum  auUiii 
capitum  iiiiiia  ciUutur  ex  inferioribus  caosis,  ea  sic 
relicu  siiul,  qiiemadmodum.  anlea  ae  habebani,  ut 
inodus  ciuudi  Graliano  usiuuis  agooscaior. 


Qxst.  1.  C. 
.     »*  aut  sx 


Vn.  **  regiiir«n(fiim :  Ed.  Bas. 
ong.    "  qui  accus.  est :  desid. 


^^  aul  si  :  orig.    **  fuerint :  Ed.  Bas.    **  fuerit :  £dd.  col. 

ap.  Ans.  ^*  habuerit  :  Edd.  coil.  o.  ^'  add.:  cujus  vilas  : 
Bohm.  "  add.:  patrimonH  :  Edd.  col.  o.  —  Bolim.  ^  pastorem  :  Edd.  coll.  o.  ^  add.r  «eriim  :  £d. 
Bas.  **  dizerinl :  Edd«  coll.  o.  ^*  sit  :  ib.  exc.  B;is.  ^  monasterio  :  ib.  ^  septem  :  £d.  Bas.  ^  diseri' 
men :  Edd.  col.  o.  ^  assensum  i  ib.  —  f  legunlur  etiam  ap.  Ans*  ^^  abest  ab  Ans.  ^  quwcunque  :  Cdd» 
coll.  o.  —  Ans.  **  hxc  excerpia  suni  ex  capitulari  legum  imperialium,  quod  in  Ed.  Ilaur.  legitnr  posi 
llnem  ep.  45,  I.  iS.  ■*  episcopo:  Bohm.  male.  '^  TheodU  cod.  iib.  16. 1.  2,  c.  31.  —  Cod.  Jiist.  1. 1. 
(.  3,  c.  iO.  '*  irruperit :  cdd.  coll.  o.  '*  ecctesia  cathodca  :  eaed.  pr.  Lugdcf.  U,  Ilk  ff  add.:  vel  cuL-^ 
toribue  ipsls  :  Bobm.     >^  Quia  ergo  episcopos.  —  sententia^  etc«:  Ans.  —  Eiidt  coll  o. 


Patbol.  GLXXXYIL 


19 


585 


DECRETl  PARS  SECU.NDA.  CAUSA  II.  QUiEST-  L  8Si 

C.  IV.  De  eodem,  A  *mia*  elofficiosuodebeatrevocari.  1 1 .  De  episcopi 


!tem  Eleiilherlus  EpUcopui  ad  Ep%uopo$  GaiUee  '• 
Nibil  *  [conlra  ^  quemlil>et  accusatum]  absque  le* 
giiimo  etidoiieo  accusaiore  fiat.  Nam  el  Doinlnus 
nosier  Jesus  Christus  Judam  flirem  esse  sciebat; 
sed  quia  non  est  accusatus,  lileo  non  est  ejectus. 
C.  Y.  De  eodem, 
Item  Felix  Papa  1.  ad  Paternum  EpUcapum  '*• 
Priinates  accusatum  dlscutientes  episcopum  non 
ante  sententiam  proferani  damnaiionis,  quam  *  apo- 
stollca  freti  auctorltate  *  <>,  aut  reum  se  ipse  confi- 
teaiur,  aut  pcr  innocentes  et  caiionice  examinatos 
rcgulariter  testes  convincatur.  Aliter  irrltam  esse 
censemus  et  injustam  episcoporum  damnationem^ 
et  idcirco  a  sytiodo  ^^  retractaiidam,  ita  ul  oppres- 
sis  ab  omnibu»  lu  cunclis  subveniatur  causls. 
Graiian.  Idem  decrevit  Zepbyrinus  Papa  f . 
C.  VI.  Multi  per  tolerantiam  sustinendi  iunt,  f  uain- 
vis  $ententia  divinl  judicii  sint  condemnaiu 
Item  Augustinus  •  *V 
Unus  ex  vobis  me  iraditurus  est,  Bene  dixit :  ex 
vobisy  et  iion  :  ex  nobis  :  Ex  vobis  enlni  est,  a  qun 
bus  per judiciariam  poiestatem  coufessus  aut  convlo- 
lus  exciusus  non  est.  A  me  vero,  qui  nuliis  indlgeo 
argumeutis,  ei  omnia  certissime  novi,  separatus  ei 
divisus  est.  Tale  enim  est,  ac  si  diceret :  Etsl  ego 
eum  perocculii  judicii  sententiaiu  damnatum  habeo, 
vos  tainen  adhuc  illum  per  loleranliam  susilnete. 

C.  VII.  2Vii/<ttms«rteriir;ti<ftdttm,niiifii(toiia6t<t/er 
Iia6tl«m. 


'supradicti*  persona  boc  staluenduro  "esttUl,  si 
nulla  conlra  eum  criminalls  causa,  quae  exsiilo  veli 
deposkione  digna  esl,  mota  sive  probata  esl,  is  qui 
eo  superstite  eplscopus  perverse  ac  conlra  canones 
iu  ecdesia  cjus  ordloari  praesumsii  **,  sacerdoiio 
privatus  ab  oroni  eccleslastico  rolDisterio  repellaUir. 
Qui  etiam  eidem  diieclissimo  Januario  fratri  eieoo- 
piscopo  nostro  tradeodus  est,  ul  ab  ipso  "  iu  cus- 
lodia  liabeatur,  aul  certe  ab  eo  ad  noa  per  omoia 
transmittatur.  Episcopi  vero»  qui  euro  ordlnave- 
runt,  vel  ordinationi  ejus  conseiitientes  interfue- 
runt,  sex  mensibus  domiiiici  corporis  ei  sanguinif* 
communioDe  privaii  agere  posnitentiam  decemantur 
in  monaslerio,  el  suprascripius  Januarius  loco  et 
B  ordini  suo  modis  omnibus  reforraetur.  Si  vero  coiii- 
munione  privatis  mortis  coatigeril  **  imminere  pe- 
riculum,  beiiediciio  eis  viatici  non  negetur.  Sl  ao- 
lem  episcopi  in  praejudiciuro  '  "  coodemnationis  '* 
vel  depositlonis  roemorall  episcopi  se  roelu  judicis 
consensisse  ac  talia  fecisse  nou  *'  soa  sponte  fassi 
"  fuerint,  ei  tempus  els  abbrevianduro  est,  et  roodus 
pcenilentias  teinperandus.  Si  vero  lile,  qui  locuni 
Cius  invasitv  de  hac  foriasse  luce  migravit  *'  et  alter 
esl  ordinatus*  quia  levioris  *^  culpae  videtur  (quum 
"*  non  quasi  isti  superstlti,  sed  successisse  defunclo 
videatur),  eplscopalus  illl  officiuro  in  **  llla  ecclesin 
tanturomodo  Interdlcatur,  ul  in  alia  ecclesia,  qu» 
sacerdote  vacaverit,  si  electus  fueril,  posslt  esse 
episcopus,  ad  Malacbiianam  tamen  ecclesiam  nun- 


HWVraww».  CpiB^^VpUO,    «U   0tai«UIJMUaUI     MUJCU     CV-ClCBIilUI  I 

il«m  Gregorius  Joanni  Defensori^  eunti  in  Hispa^  C  ^„^„1  tUquo  jg^Q^Q  reversurus.  §  2.  Gloriosus 


niam,  Ub.  J/,  epist.  50  ^*. 
Imprlmis  requirenduro  esi  de  persona  presbyteri, 
«lileclissimi  frairis  et  coepiscopi  iioslri  Januarii,  el 
•i  ita  se  verius  habet,  slcut  ejusdem  episcopi  petitio 
coniinet,  in  ecclesla  atquc  'iii*  loco  *^  suo  niodis 
omnibus  idem  presbyier  revocciur.  Si  autem  dictum 
fuerit,  qula  coutra  ipsum  caosa  aliqua  mota  sive 
probau  est,  subilliler  ipso  praesente  et  pro  se  ratio- 
iiem  reddente  quaereiiduin  est  et  genus  causae,  el 
inodus  probattonis,  ut  ex  hoc  colligerevaieas.uirum 
adhuc  in  exsilio  '  demorari,  aii  certe  in  ecciesia 


au- 

lero  comltiolus  quidquid  praedictus  episcopus  per 
violentlam  aique  insecutioiiero  ipsius  expendisse 
vel  damnuro  pertulisse  dato  sacraroento  flrmaverit, 
eidem  episcopo  resiiluere  compellatur  *^*  Si  auieca 
aliter,  quam  antefati  episcopi  peiitio  continet,  ac- 
tum  csse  forsitaii  perblbetur,  subtlliter  quaerendum 
cst,  ei  veriute  cognita  cum  Dei  limore  quod  justi- 
ti£  ordo  suaserii  judicanduin.  (  5.  Quia  **  ergo 
Stephaiius  eplscopus  odio  **,  sui  quaedam  ficU,  el 
de  falsis  se  capitulis  accusatum,  neque  aliquid  ordi- 
nabiliter  facluro,  sed  injuste  se  asserlt  coudemnatuiu. 


NOTATIOMES  CORRECTORUM. 

C.  V.  A  Aposiolica  (reti  auctoriiate  :  Haec  addila  D  c.  Discutere,  et  alibl. 
suiit  ex  eptstola  Fciicis  et  Zepbyrini.  Nam  damnari         C.  VI.  •  Augustinus  :  Sic  in  multis  veiuslis  exem- 
«)iscopi  siiie  coiisensu  et  aiictoritale  Roinani  Pon-      plaribus,  quaiiivis  verba  hujus  capitis  apud  S.  Au- 
tilicis  iiec  tuuc  poterant,  nec  iiuiic  possunt.  5,  q.  6,      gustiiium  itoti  siut  iuveiila. 

QojEST.  I.  C.  IV.  'Capiil  Pseudoisidorianum,  oompositum  ex  conc.  Tol.  VI,  c.  12,  et  Ambros.  ad  1 
Cor.  C.5.  ■  Ans.  I.  3,  c.  5i.  Ivo  Pan.I.4,c.  il5.  PoIyc.l.5,t.  i.  *  b»c  non  suut  in  orig.  =  C.  V.  **  Capiit 
Pseudoisidorianum,  coufecliim  ad  Aiilani  inlerpr.  Theod.  Cod.  I.  9,  I.  40,  c.  I,  et  couc.  Carth.  IV,  c.  2<^. 
—  Burcb.  1.  I,  c.  157.  Ans.  I.  5,  c  68.  Ivo  Decr.  p.5,  c.  247.  —  cf.  C  5,  a.  6,  c.  11.  —  C.  H,  q.  3, 
c.  33.  '^  add. :  saiii;fa :  £dd.  coll.  0*  —  f  Haec  nunus  recte  apud  Bobmeruro  taiiquam  capitis 
seqiienlts  inscriptio  proferuntur.  =  C.  VI.  ^*  Auaustiiii  nomen  (apud  quem  boc  capul  frustrdi 
quaesiium  est)  iu  sola  Ed.  Bas.  capiti  impouitur.  =:  C.  VII.  ^*  Ep.  45,  (scr.  A.  603 ),.  1. 13.  Ed.  Maur.— 
Aiis.  i.  3,  c.  93.  ^^  in  locum  suum  :  orig.  *  et  Edd.  coii.  o.  pr.  Bas.  **  neque  ap.  Aus.  *'  /actVii- 
dum  :  Edd.  coll.  o.  **  prcesumserit :  ib.  "  add.  :  aui :  orig.  —  Ans.  —  £dd.  coll.  o.  —  Bohm.  "  con* 
iingii :  Ed.  Arg.  **  prtejudicto:  Ed.  Bas.  **  damnationis  :  Edd.coll.o.  pr.  Bas.  *'  abesl  ab  Aus.  eiEd. 
Bas.  **  confessi :  Aus.  —  Edd.  coll.  o.  '*  migraverii :  Edd.  coU.  o.  —  orig.  *^  levior  cul,  a  :  Ans.  cuui 
orig.  **  verba  :  quum  eivideaiur  vers.  sequ.  iion  suul  ap.  Aiis.  et  in  £d.  Bas.  **  ab  ilta :  orig.  ^  ab 
aa  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  '*  condemneiur :  orig  —  Ans.  ^  Edd.  coll.  o.  exc.  Arg.  **  Ivo  Pau.  i.  4, 
€•  62.  Decr.  p.  6,  c.  340.    **  tit  odio  suo :  orlg.—  Ans.  —  Edd.  Arg.  Ven.  I.  II.  Mor.  Lugd.  I. 


5S5 

diligenter  quxrendiim  *^ 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QU^ST.  I.  m 

est  primo,  si  judicium  or-  A  aliqua  de  oLjeciis  conlra  memoralam  Stepbanuiti 


dinablliier  est  b^bitinn,  id  est  *S  si  alii  accusatores 
atqaeainiestesrueiunl  **.  Deiiide  causariim  quali- 
las  est  ex^rtkihanda.si  digna  exsilio  vel  depositionc^ 
fult  *;  si  ^^  eo  t)R£senie«  qut  *'  accusatus  esi,  sub 
jurejurando  contra  euin  testimoniuin  dictum  est;  si 
scriptls  actom  est,  ^vel*  si  ipse  licentiam  respon- 
dendi  et  defendendi  se  habuit  **.  Sed  et  de  peisonis 
aceusantium  ac  testificaniium  subtiliier  quaerendum 
esi  '^,  cujus  conditionis,  cujusve  opiiiionis,  aut  ne 
inopes  ^  sint/aut*  ne  forte  aliqnas  conira  prse* 
Uictum  episcopum  **  inimicitias  babnissent,  *et* 
utrum  testimonitim  ^  ex  auditn  dizeruiH  ^*,  ant  cer- 
tesescjr^  sp^iaiiier  teslati  sunt;  sf  scriptis  Jndr- 
catum  esi,  et  pariibus  prssentibus  sententia  rech- 


episcopum  probata  sunt»  aliqua  vero  doceri  miuiine 
potueruflt,  cauta  omnino  coosideratione  penfoinduiii 
est,  utnim  leviora  capitula,  an  certe  graviora  pro< 
batasint,utez  eisqualiterdefinitionem  tuamTormaio 
debeas  possis  scire.  g  5;  Gloriosus  vero  comitloius, 
si  supra&criptus  episcopus  rnnocens  esse  clamerii, 
quidquid  de  rebus  ejus  vel  ecclesiie  ipsius  tulil  ei 
sine  aliqua  restituat  dilatione.  *  Sed  etquseque  ^'  se 
in  persecutionem  ac  violentiam  ejus  ezpendisse,  vel 
damnum  idem  episcopus  pertulisse  juraverit,  ideni 
memoratus  Gloriosus  couiitiolus  reddat  ac  saiisfa* 
cial/Si  ^*  autem  episcopum  'antedictuin*  talctn 
culpain  ^commisisse  constiierit*(quodabsit!)  ciCm 
ut  in[ra  [G.  lYI,  q.  6,  c.  3]  tn  causa  mouadiorum. 


uu  est  ^*.  Quod  si  forle  baec  solemiiter  acta  non  B  De  persona  presbyteri,  etc»  ut  infra  [C.  XI,  q.  I,  e. 


snnt,  nec  causa  probaia  est,  qu«  ezsilio  vel  depiy- 
fiitione  digna  sit»  In  ecdesiam  suam  modis  omntbim 
revocetur.  Hi  vero,  qul  eum.contra  i>ei  timotem  eft 
canonuiQ  sututa  condennaverttnt,  excommanleall 
in  moiiasteriam  ^  ad  agendam  pesniieotiam  sez  ^ 
noensibas  mitlendi  sant,  ita  sane,  ut,  si  duiquam 
eorum  mortis  cootigerit  Imminere  periculum  ^i 
Tiatici  benedictio  non  negetur.  fpse  autem,  qui  eo 
\iveole  locum  ejus  temerarie  ambivit^  privatus  sft<» 
cerdotio  ab  onuM' niinisterio  ecdesiasticorepellaturi 
•iqoe  eidem  dtle^tissimo  fratri  et  eoepisoopo  no* 
stro  tradator,  ui  eum  aut  ipse  ad  nos  transmittat, 
aut  apud  se  in  custodia  habeau  Episco^i  vero,  qui 
cum  ordinare  praesamserunt,  vel  pervers»  ipsius 
ordiaatiooi  prsbaere  consensum  ^*,  *  iidem*  commu^ 
Diooe  privati  sez  roensibus  ad  agendam  poMittenciam 
I»  monasterio  deputentar.  *Si  auten  episcopi  in 
prcjudicium  <  condemnationis  vel  depositionis  ine- 
iDorati  Siephani  se  metu  jodicis  consensisse,  ac  ta- 
lia  fecisse  non  ^*  sua  sponte  profotfsi  fuerint,  tempns 
eis  abbreviandum  est  et  modus  pcenitentix  lempe- 
raodus.  Si  igitur  is,  qui  prttdicti  Stepliani  iocum 
lovasil,  forusse  defunctus  est*  atqoe  alios  in  ecde- 
sia  ejus  episcopus  ordinatus  est,  illnd  de  eo  statuen* 
dom  est  quod  superias  de  causa  fratris  et  coepi- 
acopi  noslri  Janiiarii  dizlmus.*  i  4.  Quod  si  forte 


58]  in  causa  :  Clericus  adversus  clericum.  Et  infra 
in  eadem  epistola  54,  undecimi  libri,  g  6.  De  persoua 
Januarii  episcopi  scieiidum  est  graviter  omiiino  et 
coutra  leges  esse  acluns  ut  violenter  de  ecclesia 
traberetur ;  dnm,  siquamlibet  *aliam*  injuriam  a 
quocunque  episcopus  *^  passos  fuerit  io  ecdesia, 
iiijuriantem  lez  capitali  poena  percoliai,  et  sicut 
inaiesutis  reum  omoibus  det  accosaodi  illuin  licen- 
ttaro,  ut  hujus  legis  series  loquitur  codicis  lib.  i,  tii. 
IIU  conslitut.  10,  *'  :  |  7.  Si  quii  in  hoc  genui  iacri- 
tegii  proruperit  '\  ut  in  eccieiiqi  cdtholicai  '*  irrutiks 
iacerdotibui  et  ministrii  f f,  vel  ipii  cuUui  locoque 
aiiquid  importet,  injuriw^  elc.  Et  infra  in  eadem  epi* 
itola.  §  8.  De  persona  Stephani  episcopi  *ad*  boc 
attendendom  est,  quia  oec  iuvitus  ad  judiciuin  trahi^ 
nec  ab  episeopls  alieni  concilii  debuit  judicari.  Et 
infra  :  (  9.  Contra  h«c  si  dictum  fuerit  quia  nec 
nieiropoIiUnum  habait,  nec  patriarcham,  dlcendom 
est  qoia  a  sede  apostolica  (qu£  OBuiium  ecclesia- 
mm  capat  esl)  b«c  caosa  audieoda  ac  dirimeodi 
fuerat,  sicut  et  pncdictus  episcopus  petiisse  digwH 
scitur,  qui  '^  episcopos  alieni  couciiii  judices  habiiii 
otnnino  suspectos.  *Qnia  ergo*  sententia  non  a  suo 
JudioedicU  nihil  firmitatis  obtiiieat,  Mectionis  hu< 
jiis  tenor  osteudit  libro  codicis  YII,  elc.  *  El  infra  : 
g  lO.Quodautem  dicitur  a  servis  suis  accusatus. 


NOTATIONES  CORRCCTORUM. 

C.  VU  f  ExtiGo  :  In  vulgatis  sequebatiir  * :  veide"  D  usque  ad  vers.  Si  autem  episcopum.  m  oraiionis 

vortatione,  quae-voces  siiblat»  sunl,  quia  neque  in  corsnS  sil  ezpeditior.  Nam  Gratiands  referebat  se  ad 

vetiistis  Gratiani,  neque  apud  B.  Gregorium  **  le-  superiora,  inquibusliabentur  siinilia,  bocmodo,etc. 

^unuir.  ^  ^^P^ft  ^^  ^AUM  Januarii  epiiCQpi,  Quoruui  auteiu 

<  Si  autem  epiicopi  tN  prmjudicium  :  Haec  osqae  capitum  iiiilia  citantur  ez  inferioribus  causis,  ea  sic 

ad  vers.  Quod  m  forte^  addiia  sunt  ez  epislola  f  :  relicu  suiit,  qtiemadioodum  aoiea  se  habebaut,  ui 

qoeuiadoiodom  et  paulo  inferius  a  verbo»  dilationef  inodus  ciuudi  Gnitiano  usiutus  agooicaiar. 


Q<ST.  1.  €.  TIK  **  requirendum :  Ed.  Bas.  *^  aul  ii  :  orig.  **  fuerint :  Ed.  Bas.  **  fuerii  i  Edd.  eoL 
o.  ^  aul  ii  :  orig.  '*  qui  accui.  eit :  desid.  ap.  Ans.  ^*  habuerit  :  Edd.  coll.  o,  ^^  add.:  ci^*u«  vita  : 
Bohm.  **  add.:  patrimonii  :  Edd.  col.  o.  —  Bobm.  ^  paUorem  :  Edd.  coll.  o.  ^  add.:  verum  :  Ed. 
Bas.  ^  diterint :  Edd«  coll.  o.  ^*  iit  :  ib.  ezc.  Bas.  ^  monaUerio  :  ib.  ^  ieptem  :  £d.  Bas.  ^  diseri' 
men :  Edd.  col.  o.  "^  aaensum  :  ib.  —  t  I^guntur  etiara  ap.  Ans.  ^  ^^  abest  ab  Ans.  ^  auacunque  :  Edd» 
coll.  o.  —  Ans.  ^*  hxc  ezcerpia  sunt  ez  capitulari  leguni  iinperialioin,  qupd  in  Ed.  Maur.  leffitur  post 
ftnein  ep.  45,  1. 13.  "*  epiicopo:  Bohm.  male.  '^  TheodU  cod.  iib.  16,  t.  '%  c.  31.  <—  Cod.  J.ust.  1. 1. 
f.  3,  c.  10.  '*  irruperit :  Edd.  coll.  o.  "  ecclesia  cathodca  :  eaed.  pr.  Lugtlrf.  li,  llk  -]-{-  add.:  vei  cuV^ 
toribut  ipiU  :  Bohm.     «^  Quia  ergo  epiicopoi*  ^  senientia^  etc:  Ans.  —  EJd.  coll  o* 


Patbol.  GLXXXYIL 


19 


-SS7  DECRET!  PARS  SECUNDA.  CAUSA  11.  QUiEST  U  $U 

seltMidiim  est  quia  aiidiri  **  minime  dcbaeruni.  Et  1  ecclesiastica  aocieiale  quolibet  exceaia  dlsciDditur* 


irtfra  :  §  11.  Si  yero'*  de  crimine  majestatis  dicitur 
acciisatus,  nec  '^  ipsnm  deeo  credendum  fuit,  si  ^ita 
vel  opinio  ejus  talis  ante  non  exstitit.  Et  infra  : 
§  ti.  Quod  autem  dicit  idem  episcopus»  qiiia  se  ab- 
&en(e  atiqui  sint  vilissimi  testes  exliibiti,  boc  si  ve- 
rom  est,  nollius  'esse'  momenti  'lege  noscendum' 
cst ".  Et  infra  :  §  15.  Testes  autem  quales  vel  riijus 
oplnionis  ad  tesiiinonium  admittendi  sunt»  pluriiNae 
Irges  ostendunt,  quae  pene  nulli  babeiitur  incogniiae, 
qu£  etiam  sanciunt '%  ut  vilissimis  teslibus  sine 
corporali  discussione  credi  non  debeat.  §  U.  Quod 
autem  dicltur,  quia  nihil  scriptis  **  Judicatum  est, 
legendus  est  titulus  XLIV,  libri  Vlf  codicis  *S  quia 
£criptis  debuit  Judicari.  Nam  ibi  inter  alia  "dicitur 
atque*  praeeipiiur,  ut  sententia,  qus  sine  scripio 
Jicu  fuerit,  ne  **  nomcD  *quidem*  setaeatla  ba- 
•Dere  mereatur. 

C.  VIII.  (Jliima  tententia  debet  de  teripto  proferri. 
Item  Codicii  libro  VII  ^  •»,  titulo  de  senientiis  ex 

breviculo  •*  reciiandis,  Imppp.  ValenUnianus»  Va- 

lens  el  Gratianus  AAA.  [PALEA.] 

c  Statutis  generalibus  jussimus,  ut  universi  judi- 
ces,  quibus  reddendi  juris  in  provinciis  permisimus 
faculutem,  cognilis  causis,  ultimas  definitiones  de 
scripti  recltatione  proferanl.  Huic  adjicimus  *•  san- 
lioni,  ui  senleotia,  quae  dicu  fuerit,  qunm  scripia 
iion  esset,  nec  nomen  quideni  sententiae  habere  rae- 
voatur,  nec  ad  rescissionem  perperam  decrelorura 
appelliitioiiis  soleiinitas  requiratur.  •  q 

lie.j  ex  Concilio  apud  S.    Medardnm.  Hincmttru$ 
Hemorum  Arckiepi$eopu$  dmt  ••  : 
C.  IX.  De  eodem.  [PALEA.] 

c  Legum  ecclesiastiearum  *consuetudo  et*  aucio- 
ritas  ulis  est,  ut  in  eausis  gestorum  semper  scri- 
plurain  requiraat  ".adeo,  ut  qui  ad  sacrum  fontem 
accedit,  suum  dare  nomen  praecipiatnr.  Qiii  ad  sam- 
num  sacerdotium  provehitur,  decreto  manibus  om- 
iiiom  roboraio  eligitur  ••.  Ordinatus  auiem  a  suis 
erdinatoribus  litteras  acclpere  jubetur.  Qul  etiamab 


libelli  ••  iiiscriptione  aut  recipitur,  aut  ejicitur.  Sed 
etqui  t  accusaiur  aut  excommunicalur,  seu  recoD- 
ciliaiur,  per  scripturam  accusari  vei  reconciliari 
Jiibetur.  Et  sic  in  ceteris  hujusmodi  in  tantum  acri- 
piura  deposcitur,  ut  sicut  B.  Gregorius  in  eommo- 
nitorio  ad  Joannem  defensorem  ex  Romanis  legUmf 
siimens  scribit^^  :  Senteniia^  qum  $ine  $cripio  ^^ 
profertur,  nec  nomen  $enienliw  habere  mereatur  ^*.  » 
C.  X.  Restihiendu$  est^  quem  neque  convictum,  neque 
confe$sum  constat  esse  ejectum. 

Item  Nicolaus  Papa  Cirardo  '•  Turonenei  Archiepi' 
$copo. 

Notum  sit  luae  fratemae  cariutiy  quod  isu  pre- 

sbyter  pauper,  noroine  Cbristopborus,  de  sua  angii- 

B  atia  ad  nostram  ciementiam  lacrimabillter  sit  eon- 
questus,  dicens  ae  faisis  criminibus  impedtum,  el 
ab  ecdeaia  sua  non  convictum  neque  confesaum  ir^ 
ntionabiliier  fuisse  ejectum.  Naro,  ut  ipse  refert, 
tua  *^  diligentia  per  tres  Tioes  inquisliione  facta» 
Dulia  in  se  neque  de  forntcationls  crimlDe,  neqoe  de 

•  lioroicidii  conseDsione  ^  '■  (de  quibus  impetebatur), 
reperiri  potult  culpa,  nisi  quia  suae  paupertatis  causa 
quae  petebantur  aut  consentire  noluit,  aut  implere  '• 
non  potuit.  Quae  ^'  suus  laiiien  aemiilus  ultroneirt 
egit,  qui  ii^'usie  illins  eicclesiam  praeripuit.  Idcirro 
magnopere  monemus  reverentiam  tuam,  ut  *  etiam  * 
quae,  leforte  ignorante,  Gieziaca  copidiuie  peracu 
essevidentur,  tuae  fraternitatls  censura  celeri  emen- 
datione  conigantur ,  scilicet  restituendo  ecclesiaa 
propriae  jam  dictum  sacerdotem,  atque  ei  reddendo 
tua  pieute  pristinum,  quem  perdidit,  honorero,  et 
nullatenus  canonica  instituta  alicnjns  teineriiate 
contemni  permitus,  quia  facientem  et  consentientefAi 
[lar  poena  constringiu 

C.  XI. 


Antequam  causa  probelur^  aliqui$  excommu^ 
nicari  non  debet. 

Item  de  libro  constiiuiionum  ^K 

Nemo  episcopiis,  nemo  presbyier  exfommunioet 

aliqiiem,  antequam  causa  probetur,  propter  quam 


NOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  Vlll.  ^  In  doobus  vetustis  codicibus  boc  et  se-      uripturam  accu$ari,  vel  reconci!iatn$  commendari  Jw 
quens  capiil  iioii  habeiHur,  et  hanc  legem  codicis      betur  Eteic,  eic.  . 

B  Grefiorius  in  praecedenti  capilc  iuanilesie  indica-         0.  X.  ^  tonunetone  i  bic  est  emendaiiim  ex  ple- 
verat  ^  risi|ue  vetustis  exeniplariluis.  Nam  aiiiea  iegebatur : 

C.  *IX.  »  Sed  et  qui :  In  originali  est :  Sed  qui  ac-      confeseione.  Ivo  auieiu  babet  comen$u, 
ru$atur,  vel  qw  excommunkaturt  reconciliatti$  per  D 


QujEST.  I.  C.  VII.  *»  audire  debuerant :  Ed.  Bas.  ••  Si  vero  dUtum  fuerity  quia  de  hoc  aecueatus  e$t, 
quod  ad  maie$tati$  crimen  attvidit :  orig.  "  nec  ip$i$ :  Edd.  coli.  o.  pr.  Bas.  "  nuUtMa  momenti  e$t : 
teeitur  eliam  ap.  Aiis.  *•  sclunt :  Ed.  iias.  —  faciunt  :  bd.  Par.  ••  iii  scriptit  judicatum  :  Ed.  Arg.— sine 
$cripti$jndicatnm;  £d.  Bas.  -  ifi  $crip{i$  judicandmmiEd.  Ten.  L -- «iiij  <cr.  iWii:aiidiim  :  E^^^^ 
•»  add.  :  eon$lit.  uttimu  :  Edd.  coll.  o.  ••»«::  eaed.  —  orig.  =  C.  Vlll.  •»  Dat.  A.  574  1.  7.  Cod. 
1.  44,  const.  5.  —  cf.  Greg.  M.  ep.  I.  3,  ep.  45.  •*  periculo :  EddL  coU.  o.  pr.  Lugdd^  11,  Ul.  ••  addimus  z 
¥A.  Bas.  —  addicimue  :  Ed.  Arg.  ••  hab.  A.  853.  Burch.  I.  2,.c.  197.  Ivo  Decr.  p.  6.  c  «69.  =  C.  IX. 
•»  $criptura  requiratur  :  Edd.  coll.  o.  ••  eiigfatur :  ib.  ••  libetlari  $criptione  :  orig.  —  Burch.  —  Ed. 
Bas.  —  tib.  in$criptione  Ivo.  —  Ed.  Lugd.  III.  —  Hb.  de$criptione  :  Edd.  coll.  rel.  '•  cf.  c.  anieced.  in 
line.  '»  $criptura  :  Burch.  —  Ivo.  —  Ed.  Bas.  —  $eripti$  :  Edd.  rell.  "  meretur  :  Ivo.  —  Edd.  Arg.  fias. 
Nor.  Ven.  1.  =  C.  X.  "  legendum  est :  Uerardo,  qni  episc.  Turonensis  fuit  teiupore  Nicolai  1.  —  in  Ed. 
Bas.  inscribilur  :  Artaldo  —  ap.  Ivouem  (p.  6,  c.429). :  Airardo  —  Epocha  episiolac  inceria  est.  '*  a  tua  : 
Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  1.  II.  "  confe$stone  :  Edd.  coll.  o.  |pr.  Arg.  Bas.  '•  adimplere  :  Edd.  coll.  o. 
"  quod  :  ib.  —  Ivo.  =C.  XI.  "  iuliani  ep.  nov.  115,  c.  15.  —  Coll.  can.  Ans.  ded.  I.  2,  c.  500.  Abbo 
Flor.  (ap.  HabillOD.  Anal.)  c.  36.  Ivo  Pau.  l.  5,  c.  Ii4,  Dccr.  p.  5,  c.  571.  p.  14,  c.  41.  -^  cf.  infra  Q.U. 
q.  5,  c,  6. 


U9 


DECRETI  PARS  SECUNOA.  CAUSA  II.  QD^EST.  I. 


590 


ecclestaslici  canones  Iwc  fleri  jubeni.  Si  quis  autem  A  accusandum  accepcrlni  ".  Alii  prepier  eonditiooem 


adversus  eain  ^'  excommnnicaverit  srliqucm,  i^ie  qut- 
tieni^qui  excommunictlus  esi,  majoris  sacerdolis 
ancioriiale  ad  gratiam  sauciae  comniumonis  redeal; 
isauiem,  qui  non  lq;itime  **  excoinmunicavii  >^  in 
iantum  abstineai  tempus  'sacrosancta  communioiie, 
quantum  majori  saeerdoti  visuro  fuerit,  ut  quod  in- 
juste  fecit  ■*  ipse  juste  patiatur. 

C.  XII.  Jnceria  et  dtibiajttdkari  non  po$$uni. 
iUm  Aiigustiiiiis  m  epistyla  CXXIVII,  ad  elerum  el 
UHiversam  plebem  Hipponensem  "*. 
Nomeo  presbyleri  propteroa  non  ausus  sum  de 
iMiineroscoUegarum  <^us  vel  supprimere,  vei  delere, 
ne  diviiiae  potesiali  'S  sub  cujus  examine  causa  ad- 
huc  pendct,  facere  viderer  **  injuriam,  si  ilJius  judl 


suam,  ut  '^  liberiiui  >•  contra  patronoa  **.  Aiii  •* 
propter  suspicionem  calumniae,  utilli  qiii  faUuni 
tesiimonium  suboruali  dlxerunt.  Nonnulli  **  propter 
paoperiatem,  ut  sunt  qui  miiius  quam  quinquaginta 
aureos  babeni.  lli  ^*  tamen  omnes,  si  suam  injiiriam 
exsequantur,  mortemve  propinquonim  defendant, 
ab  accosatione  iiofi  excluduniur  *®^.  Liberi  liberti- 
quo  non  sunt  prohibendi  suarum  t*crum  defendenda- 
rum  «**  graiia  de  faclo  parcnUim  patronorumve 
queri  »••,  puta  »•»  si  dicant,  vi  se  de  possessione  ab 
bisexpulsos,  scilicet  non  iitcriineii  vis  **^eis  inton- 
dan(,  sed  ut  *•'  possessionein  recipiant.  Nain  el  n« 
lius  quidem  non  proliibilus  est  de  facto  malris  qiieri 
"\  si  dicat  supposilum  ab  ea-  partum,  quo  niagis 


ciummeo  ^ellem  judicio  p»veoire;  quod  nec  in  B  cohercdem  liaberet;  sed  eam  rcam  lcgc  Cornelia 


ucgoliis  saecularibus  judices  fteiuiiit  quando  *cau 

8aB*  dubitatio  ad  m^jorem  polestaiem  roferiii^  **,  ui 

pendeiite  relatione  aliquid  audeani  commuiare»  Et  *^ 

in  episcoponim  concilio  constitutum  **  est,  nuUum 

clericum,  qui  nondum  convictus  sit,  siispendi  a  com* 

niumoue  debere,  nisi.ad  causam  siiam  exainiiiandam 

se  non  praesenlaverit. 

C.  XIII.  Nec  $uspicioni$  arbitrio^  nec  ante  verum  et 
jnsium  judidum  atiqui$  condemnetur. 

Item  Melcbiades  Papa  Epiuopi$  Hi$pani(s  '*. 

Primo  semper  anteomnla  diligenler  inquiriie,  ui 

cum  justilia  et  veritate  **  definiatis ;  neminem  con- 

demnetis  ante  verum  et  justum  judicium ;  nullum 


facere  permissum  ei  iion  esu  §  i.  Ab  alio  delatuin 
alius  deferre  non  potest :  sedeum,  qui  abolitione 
publica  vcl  privata  iniervenienle,  aut  desisteiite  ac- 
cusatore  de  reis  exemtus  csi,  aliiis  ^'^  deferre  non- 
probibeiur.  §  2.  Hulierem  "•  proptcr  publicam  uii- 
liiatem  ad  annoiiaiii  pertincntem  audiri  a  prxfecto 
annonx  deferentem  divi  Verus  ^**  et  Antoiilnus  re- 
scripserunt.  Famosi  quoque  accusantes  sine  ulUt 
dubitatione  admlttunlur.  Miliies  quoquc,  *  qui  cau^ 
sas  alienas  deferre  non  possunt,*qui  pro  pace  excu- 
bant,  Tel  magis^ad  banc  accusationem  admitteiuli 
suiit.  Scrvi  quoque  defereiitcs  audiuniur. 
II  Par8.Graiian.  Hi$  omnibu$  aucloritatibus  datut 


suspicionis  arbitriojudicetis;  sed  primum  probate, 

ei  postea  caritativam  proferle  sententiam,  et  quod  C  *^"^^,f^^^^^^^^^  estcondemnandu$,  nisi  judieii, 

vobis  non  viiltis  fleri  alteri  nolite  facere. 


C    XIV.   Qui  ab  accu$atione  prohibeanturj  et  qui 
recipiantur, 

licm  Dig,  lib»  XLYIIl^  tit.  de  acciisationibos  et 
iiiscriptionibus,  /.  qui  accu$are  *^.  * 

Frohibeiitur  aecusare  alii  propter  sexum  vel  ;eta- 
tem,  ut  muiier  et  pupillus.  Alii  propter  sacramen- 
tum,  ut  qui  stipendium  merent.  Alii  propter  magi* 
siralom  potestatenve,  in  qua  agentes  sine  fraude  in 
ju8  vocari  "  noo  possunt.  Aiii  propter  deUctum 
proprium,  ui  infames.  Alii  propter  turpein  qme- 
fiium^  ui  qui  duo  judicia  adversus  duos  reos  sub- 
ficripu  babent,  nummosve  ob  accusandum  vel  non 


ordinabiliter  habito   aut  convincatur ,  aut  reum  $e 

ip$e  conpteatur.  Verum  hcec  de  illis  intelUgenda  sunt^ 

quorum  crimina  $unt  occulta ;  ceterum  quce  manife$ta 

$unt  judiciarium  ordinem  non  requirunt, 

rndeAmbrosiiis^  "• : 

C.  XV.  Sine  accu$atione  manife$ta  judlcentur. 

Manifesta  accusatione  non  indigent. 

G.  XVI.  De  eodem. 

Item  "'  Nicolaus  Papa  Ludovico  "*  Regi  in  ep%$tola^ 

quce  incipil :  Syilabaruni  "*. 

Qtue  Lotliarius  rex  nepos  vesier  factt  accusatore 

non  indigeiit.  Manifesta  "•  quippe  sunt  (tchte  Apo- 

stolo)  opera  caruis,  fornicalio,   iinmuudiiia,  etc 


^OTATIOiNES  CORRECTOttUM. 
C.  XY.  1  Ivo  in  epistola  ad  nugoiiem,  qiu-e  inci-  D  verea:  Judicis  non  est,  etc,  ut  iufra,  c.  De  mant- 
pit :  Literae  V,  K  sic  ait :  Manifesia  autem  accusa-      feslal 

Itom  non  indigere,  u$talur  B.  Ambro$iu$  super  epi»         C^  XVL  *  Suinlum  cst  ex  epislola,  qu»  babctar 
Miolam  ad  Corinthio$t  iia  dicen$  de  eo,qui  cumttO'      inc.odiccs;epeuicinoratoiiionastcniDouiiuicaiioruin, 

ex* 


••  add.:  eum  e«d.  pr.  Arg.  Bas. 
••  fecerii :  ib  —  add.:  eum  exeommunicando  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XII.    ••  scr.  A. 


QcfST.  I.  C.  XL    '*  add.:  con$titutionem  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas 
«ommtinfraMrtl  ;  Ed.  Bas:    ••  fecerii :  ib  —  add.:  eum  exeommuni 

404.  —  Ans.  1.  5,  c.  80.  Ivo  Decr.  p.  6,  c  558.  '^  pietati :  Ed.  Bas.  —  pieiatie  pote$lati :  Edd.  coll 
rell.  exc.  Arg.  ••  videar :  £d.  Bas.  ••  deferittr  :  ib.  "  In  episcoporum  quoque  :  Edd.  coll.  o.  —  Sentii 
Augusliiius  de  conc.  Cartb.  III.  Iiab.  A.  397.  ••  $tatutum  :  £d.  Bas.  =G.  XIIL  ••  Gaput  Pseudoisidori. 
CoLtr.  p.  p.  I,  i.  51,  c.  i.  ••  cffrf<a/e :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XIV.  •*  Macer  L  2,  de  publ.  jiid. 
*•  €Voeari :  orig.  ^aeeeperunt :  Ed.  Bas.  ^  add. :  filii  contra  parentes  et :  Edd.  Lugd.  II,  III.  ••  liberti  Eil. 
Bas.  ••add.  :itioi  :ib.  •*  fr.9.  ex  Paulo  I.  5.  Sent.  ••fr.iO.ex  Hermogeniano  I.  0,  epist.  •*  ttr.  li. 
ex  Macro  I.  2.  de  publ.  judlc.  ^**  exeludentur :  Ed.  Bas.  ^**  deferendarum :  ib.  **•  eonqueri  :  il>. 
•••  weluti  :  Edd.  coll.  o.  ex  orig.  **^  jn  eo$  :  Ed.  Bas.  —  in  ei$  :  Edd.  rell.  exc.  Lugdd.  U.  ^*  add. : 
laniKm  :  Ed.  Has.  ***conqueri :  Edd.  colUo.  **^  atio$  :  Ed.  Bas.  '•*.fr.  iS.  ex  Marciano  I.  i,  de  publ. 
jud.  ^**  Severu$  :  Edd.  coll.  o.  —  P.  II.  ^'^  Sententia  suinta  est  ex  comm.  in  ep.  i.  ad  Cor. ,  qul  Ain* 
brosio  supposiius  est.  =  C.  XVI.  *>*  scr.  A.  867.  —  Ans.  L  H.  c.  55.  "•  C'aro(o  :  Edd.  coll.  o.  ^'^mo^ 
ttifeefa  enim  $unt  opera  eju$  :  Ed.  Arg.  reliquis  omiasis.  —  mamf,  $unt  op.  ejus^  ie$te  Ap.  opera  cami$f  qum 
9Mui :  Ed.  Bas.  —  cf.  Cal.  c^Jf,  v.  fO. 


1S91  DECRCTl  rARS  SfiCUNDA  CAUSA  II.  QUiEST.  L  59^ 

Graiian.  Inmamfesth  emm  cMdHaie accutantlum  A  suni,  aut  in  aliquo  sive «aeculari,  sive  ecclcftiasiico 


non  opprimHur  tevt^  nec  terffivertatione  proprium 

crimen  eelaiur^  quum  eulpa  tua  oculit  ommum  tponie 

$e  ingerat^  aHfUe  ideo  in  talibut  judiciariut  ordo  non 

reffuiriturt  qui  ideo  inttitutut  ett^  til  nee  innoeentia 

iniidii$  pateret  advertantium^  nee  cutpa  delinquemium 

.tententiam  effugeret  jutti  examinit^ 

Vnde  Slepbaiius  *^^  Pa|>a  V  Leoni  Epttcopo  Thea- 
nenti  »  "■: 

C.  XVII.  Ordinem  judiciarium  manifetta  non  detide* 
rat  causa. 

De  manifesla  el  nota  pluril)us  '**  causa  non  sunt 
qua^rendi  tesles,  nt  S.  Ambrosius  in  epistola  ad 
Corinlliios  diiil  '",  de  foriiicalione  **■  sententiam 
exponens  Apostoli  :  hidicit^  inquit,  non  ett  tine 
accusatore  damnare,  quia*el*  Dominut  Judam^quum  g 
furetset^^^f  *sciebai^*^  :  ted*  quia  non  ett  accutO' 
f  Ms,  mininie  abjecil  '*'•  *Ul  toUeretur  de  medio  VC" 
ttrum  qui  hoc  oput  fecit*.  Cognito  ***  opere  itto  '*^ 
pellendum  Hlum  *finsse'  de  c(bIu  fraternilaiit  "^  Apo» 
ttotut  centuit.  Omnet  enim  erimen  ejut  tciebant,  et 
non  arguebant.  Publice  enim  novercam  tuam  loco 
uxorit  habebat^  in  qua  re  neque  tettibut  oput  erat, 
neque  tergivertatione  aliqua  poterat  tegi  crimen*  £t 
puulo  pott  :  Abtent  faeie^  prastent  autem  auctoritate 
Spiritut  **',  quinut^amabettjamjudicaviutpraitent 
eum^qui  hocadmitit^  tradi  tatanw  in  interitum  carnit, 

III  Pars.  Gratian.  Sed  tciendum  ett  quod  eorum^ 
4IUW  manifetta  tunt^  alia  tunt  notajudici^  et  inco- 


judicio  noiiilnaium  atqiie  "*  convictum.  0"is  eRini 
sibi  ntnimque  andeai  **»  assumere,  vt  cui(|uain  ^*^ 
ipse  sit  et  accusaior,  et  judex  T  CujusmiHli  regiitani 
etiam  Pauliis  aposlolus  in  *6a4tfm*  ad  Corintliios 
epislola  ^**  breTiier  insinnasse  intelligltor»  qunm 
quibusdam  commenioratis  criminibus  ecclesiasiici  f 
*judicii'  formam  ad  oninia  similia  ex  qaibuadam 
daret.  Ait  **'  enim  :  Scripti  uobis  in  epittoia  nan  ^ 
commiteeri  fornicariit.  Nomutique  formearih  hujut 
mundi^  but  avarit^  aut  raptoribut^  ant  idolit  ter- 
vientibutf  alioquin.  debueratit  de  hoc  mundo  exitte 
**\  Non  enim  possunt  homines  in  boc  mundo  vi- 
ventes  nisi  cum  talibus  vivere,  nec  "'  eos  possunt 
lucrifacere  Christo,  si  eorum  colloquium  ^^  con- 
viclumque  vitaverint.  Unde  et'*'  Dominus  cum  pu- 
bllcanis  el  peccatoribus  comedens  :  iVoit  ^^  ett  oput 
"*,  inquit,  tanit  medlcut,  ted  mate  habentibut.  Non 
enim  veni  vocare  juttot^  ted  peccatoret  *^.  Et  liieif 
sc(|uitur  *"  Apostolus,  et  adjungit  *"  j  Nunc  t.-ripti 
vobit  Inon  *^  commisceri.  Si  quit  frater  nominfttur 
*ifi  vobit*  aut  fornlcator^  aut  idolit  tervient^  aut  ava- 
rut,  aut  maledicut,  aut  ebHotut^  aut  rapax,  cum 
hujutmodi  nec  *quidem*  clbum  'limttT  tumere.  Qui4 
enim  mihi  de  hit,  qui  forit  tunt^  Judicaret  Nonnt  d^ 
hit,  qm  intut  tunt^  »0$  judicatit  ?  De  hit  autem^  qui 
[orit  sunt^  Deut  Judicabit.  Auferte  matum  a  voine 
iptit.  Quibus  verbis  satis  ostendit,  nou  temere,  aut 
quomodolibet,  sed  per  judicium  auferendos  esse 


Mita  aliit;  alia  tunt  manifetta  aliit,  et  occuUa  ju^  ■       t.       •    .  .... 

lici:qua><tamuroiunt  nota  jndici,  et  «/«,.  fi««  0  "'Ill^^.fl^l^*  fTT."^^^^^^^^^  '*J!!'''i"""! 

judici  tantum  nota  tunt^  tine  exominatione  feriri  non 


pouuntf  qnia^  dum  accutatorit  persona  attumitur^ 
judiciaria  potestat  amittitur.  /n  iinaenfm  eademqwt 
eauta  nultut  timul  poiett  ette  accutiuor  £t  Judex. 
Vnde  Aiigustiiius  in  homiiia  de  pemiienlia  iqum  ett 
L)  c.  i^  "•  : 

C.  XVIII.  Quando  aliqui  tunt   corrigendi^  auando 
toierandi. 

Hultl  corriguntur,  utPelrus;  mnltl  toleranturf  ui 

Judas;  inulti  nesciuntur,  donec  '*'  veniat  Dominut^ 

.qui  itiuminabit  abscondita  tenebrarum.  Et  infra  : 

^  I.  Nos  vero  a  comniunione  prohibere  quemquam 

non  possumiis  (qiiamvit  baec  prohibitio  nondum  sit 


auferrl  noo  possunt,  toierenlur  potius»  ne  perverse 
roalos  'quisque*  evitando  ab  ecclesia  ipse  disccdens, 
eos,  quos  fugere  videiur,  vinciat  '^  ad  gehennam. 
Quia  et  ^^  ad  boc  nobis  sunt  in  scripiuris  'sanctis* 
exemplaproposila,  velul in  ■^*  inesse, ul  palea  siif* 
feratur  us^ue  ad  uliimum  ventilabrumi  vel  lnlra 
illa  reiia,  ubi  ptsces  bonicum  maKs  nsqoe  aU  se- 
gregationem  *^i  qii»  fuiura  eal  in  liliore,  id  esi  tu 
fine  «eculi,  squo  anlmo  tolerentor.  |  i.  Non  enim 
eontrarium  est  buie  loeo  Id,  quod  *alh>  ioco*  dicit 
Aposloltts*^  :  Tu,,qui  et,  qui  Judieat  aliemim  ur^ 
vumttuo  domino  ttat  aut  eadit.  Noluil  enim  bomU 
nem  ab  bomine  }udlcarl  ex  arbitrio  ampicionit  vtl 
eiiam  extraordinario  usurpato  judicio,  sed  potios 


mortahs,  sed  iiiediciiialis)  nisi  aut  sponie  confes- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 
in  qna  ha^c  pnecedunt :  Accusatorem  autem  habere  D  comperimut,  qua  vero  Lothariut  rex^  elc. 
JLotlinrium  non  nisi  Htum,  qui  aecutator  fratrum  in         C.  XVil.  »  Exstal  iiiiegra  liaec  epistohi  in  coU»» 
Apoculypti  appetlatur,  et  opera  ejut^  qum  et  ipta      ctione  canonum  sine  aucioris  nomine  in  Valicana 
ejusdem  antiqui  hottit  inuinctu  patrantur,  profecto      bibliotheca. 

QoiBST.  I.  C.  XV(.  *>^  Fragin.  epist.  deperdiue,  scr.  A.  887.  —  Ivo  Pan.  I.  i.  c.  117.  Decr.  p.  C,  c.  451. 

—  fiudem  kguiiltir  apnd  Gerliouiii  de  9edif.  Det  iu  Anecdoiis  Pezii  l.  2,  p.  2,  p.  371.    "'  Turoiiensi  : 
£d.  Bos.— LtfcmiKfff^ifsi :  ivo  Paii.=  C.  XVII.    ***  plurimit :  EJd.  coll.  o.—  Ivo.  "^ dtcit :  eaed.  pr.  Par. Liigdd. 

—  cf«  Cor.,  c.  4.    ' ** /brntcfiiore  :  £iJ«l.  coll.  o.  ex  Ivone.    ^^^  fuitset  :  ea^d.  ex  eod.    ^**hdec  neque  ap. 
Iv.  neoue  apiid  Gerlioiiiii  leguniur.    "*  ejecit :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.    ***_add. :  autem  :  Ivo.  Gerboiis. 


-  Edd.  coll.  o.    '»  ittius  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III. 


0.  pr. 

'add. 


apottolicee  :  Ed.  Bas.    ^"  add. :  tanctut ; 


£d.  Arg.  P.  III.  »»*  Serirt.  351.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  3,  c.  70.  Polyc.  1. 7,  u  7.  =  C.  XVIII.  •"  i  Cor., 
c.  4,  V*  5.  ***ant :  Edd..  coU.  o.  ^'*  auderet :  Edd.  colt.  o.  ^'*  cti/tts^iiam :  exd.  "^  add.  :  tua  :  Edd  coll.  o. 
pr.  Bas.  —  f  #cWeiia^tm  :  Edd,  coll.  o.  ***  1  Cor.,c.  5,  v.  8.  ***  ne  commiteeamini':  Edd.  Coll.  o. 
^*^  emre  :  esed.  pr«  Baa.  ^**  cf.  C.  io.  q.  4,  c.  17.  ***  colloqu.  tlva  coiiegium  conviviumque  :  Ed.  Bas. 
^  abesl  ab  £ild.  coH.  0«  pr.  Bas.  ^*^  Matth.,  c.  9;v.  12.  ^**  necetsariut  :  Edd.  coll.  o.  '^  add. :  ad 
pmnitentiam :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  ^^*  comequentet :  Cdd.  coll.  b.  '^*  1  Cor.,  c.  5,  v.  11.  *^*  nan  com^ 
miteeamim :  Edd.  coil.  o.  |ir.  Bas.  —  add.  \  fornicariit  :  Edd.  cotl.  o  ^^^  vincat  :  Ed.  Bas.  —  vei  vineat . 
Edd.  Nor.  Ven.  I.  —  vet  Jutigat^vd  mflM(  :  Edd.  Arg.  -^imitiat  :  Edd.  Par.  Liigdd.  ^**  abest 
4tb  Edd.  colL  0.  pr.  Baa.    ^^'  Maii.t  c  3et  13.  ^^^  separationem  :  Edd.  coll.  o.  pr,  Bas.  ^^  Roin.,  c.  14,  v.  4. 


W3  l>ECRETr  PAK8  &£CUND:\.  CAUI^A  II.  ftU^ST.  f.  594 

ftxleg«I>ei8ecuiidiimf)rdini)iiiecciesiae,slveuUrocoii'"  A  ciUam  epjscopiis»  el  alius  illinn  nemo  novit.  Ego 

iiolo  ilkim  puMicc  corripere,  e(  tu  quqeris  inscrilie* 


fcHSum.siveaccusatum  atqae  convicium. Aiioquin  ii- 
luil  ^^*cur  dixil :  Si  guii  fnier  nominatur  aut  fornica^ 
ior^aut  idolii  serviem,  eic,  nis»  quiaeain  nominalio- 
nem  inielligi  voluil^^^^quslU  inquenquam,quumsen.- 
leniia  ordinejuiiiciario  au^iie  intef[riUle  profertnr? 
Nani  si  uoinin:ilio 'sola*  sufBcil»  mulli  damiiandi 
sunl  innocenies,  quia  ssepe  falso  in  quoquain  cri>- 
niiua  iiominaiilur.  {  5.  Noii  ergo  illi,  quos  monemus 
agere  pcenilentiain,  qu»rnnt  sibi  coroites  ad  siip- 
plicium  *'*,  iiec  gaudeanl,  quia  plures  inveiieriut 
**'•  Koti  enim  propterea  minus  nrdebuiit,  quia  cuni 
mullis  ardebunl* 

€.  XIX.  Peceatum,  quod  tanium  judiei  notum  eu^  ab 
eo  damnari  non  valei  ^*'. 
Idem  sermone  XF/,  de  verifie  Domkni. 
Si  peceaverit,  *inqQii%  in  te  frater  tuus,  corripe 
eNin  inter  te  et  ipsum  solom.  Qiiare?  qnia  peecavit 
in  te.  Qiiid  est :  In  U  peecavit  ?  Tu  scis,  quia  **^ 
peccavit.  Quia  enim  secretum  fuit,  quando  in  (e 
peccavit,  secretum  qusere,  quum  corrigis  quod  In  le 
Iieccavit.  Nam  si  solus  nosti.  quia  *"  peccavit  in  te, 
•t  enm  vis  corain  omnibus  argnere,  non  '*'  es  ^" 
correptor  *^,  sed  proditor.  Attende,  qiiemadmoditm 
vir  JQstus  Joseph  tanto  flagitio,  quod  de  uiore  fue- 
rat  suspteaiQS^ianta  benignitate pepercit,  antequam 
«cirei  unde  illa  conceperat,  quam  gravidam  sense- 
rat,  et  se  ad  illam  non  accessisse  noverat.  Ucsubat 
Hnqne  ceria  adulterii  snspiciOk  et   tainen,  quia  *'** 


re?  Prorsiis  nec  prodo,  nec  *'*  netljgo  ;  corripio 
^**  iii  secretor  pono  anie  ocukw  ejus  **'  Dei  jadi« 
.cinm,  terrea  crnentam  coBSciemitm,  persuadeo 
poeiiitentiam.  Hac  caritate  praMBii  «sse  debemus. 
Uiide  aliquando  ImmNies  repr^ndunt  not,  qnodl 
quasi  iion  corripiainus,  aoi  putant  nos  scire  quod 
iiescimus,  aut  putani  iios  taeere  quod  ^**  scimQs. 
Sed  ^**  forte  qiiod  scis  et  ego  scio  :  sed  non  coram 
te  corripiOi  quia  curare  volo,  Bon  aceusare.  §  5. 
i>iuit  horoines  adulteri  in  domibus  suis,  iii  secreto 
lieccanl "%  aliqiiando  *'^  nobis  produntur  ab  uxori* 
biis  suis,pleruinque  zelantibus,  aliquando  marito- 
riim  sakitein  quxrentibus.  Nos  non  prodlmus  pn* 
B  Jain  ^v*,  sed  in  seereto  arguimus  ^''K  IJbi"^contigir 
iiiaium  ibi  moriatur  *malum\  Mon  tameu  ▼ulnns 
illud  negligirous,  ante  omnia  ostendentest  homini 
iii  tali  peccato  consiiiutOr  sauciamque  gerenti  oon- 
Bcientiam,  iUud  vulnus  esse  mortiferum* 

iV  Pars.  Gralian.  Quando  vero  erimen  ett  nolumr 
4i/it«,  el  non  judiei^  nec  tunc  sine  examinatioHe  /le-^ 
rt^ndnm  e$t,  quia  in  c^imen  tibi  occuUum  judex  $en^ 
ientiam  ferre  non  debei, 

Unde  Evaristus  Papa  m7  ein$i.  11^^*  : 

G*  XX.  Sententia  non  prateip^anter  ferenda  est» 

Deus  omnipotens,  ut  iios  a  praK^ipitaiae  "*  sen- 

tentias  prolatioue  eompescerel,  quuui  omuia  "^  nirda 

ei  aperu  slnt  oeulis  ejus,  mala  taiueo  Sodoinae  no- 


ip^e  solus  senserat,  ipse  soliis  sciebat,  quid  de  ilU  p  init  audiu  [udicare  prius,  quam  luanifesle  agno 

^:.    I? tt.     t L       .^_  .        •      •         V    ^_^_^.  •«•  .«^^     jj^^i . ^.^A^     t _•*   !«•  -     f>- 


ait  evangeliuint  Joeeph  autem^  qnum  e$set  virju 
atut^  et  noliet  eam  divufgare  ***•  *Mariti  dolor  iion 
▼indicum  qineslvU  :  voluit  prodesse  peccanti,  non 
punire  peccanlem.  Quum^  inqtill,  nollet  eam  divul- 
^re\  votuit  eamoccutie  dimittere,  Et  infra :  §  I.  Ergo 
ipsa  corripienda  sunt  corain  omnibus  quae  peccan- 
tur  coram  omnibus.  Ipsa  vero  corripienda  sunt  se- 
cretius  quae  peecantur  secretius.  Dialribuite***  tem- 
pora,  et  concordat  '**  scriptura.  Sic  agarous,  et  sic 
agendnm  est,  non  sulum  quando  in  nos  peccatur, 
sed  etiain  quando  peccaiur  ab  aliquo»  ut***abal- 
tero  nesciatur,.  in  secreto  debemus  corripere.  Et 
pauio  po$t :  }  2.  Novit  **^  enim  iiescio  ouem  liomi- 


aceret"'  qm  dicebantur*  unde  ipse  ail  "' :  De- 
^cendam^  etvidebo^  utrum  clamorem,  qui  venil  ad 
me,  opere  compleverintt  a^  non  e$t  iia^  ui  sdam.  Dcu^ 
omnipotens,  cul>  nUul  csl  absconditum,  sed  oinnia 
ei  manifesU  sunt  etiain  antequam  fiani,  non^**  ob 
aliiid  baec  et  aiia  inulta  (qu:e  hic  ^*^  proiixitaiem 
vitantes  non  inservimus)  per  se  inquirere  dignatus 
est,  nisi**'  ut  nobis  exempluro  daret,  iie  prxcipiics 
in  discotiendis  el  judicandis  negotiis  essemus,  et  ne 
niala  qnoruroque  ^*^  prius  quisquani  prxsumat  cre- 
dcre  quam  probare.  Guius  exemplo  niuncmiir,  iio 
ad  prorerendam  sentenliam  unqiiain  praecipiics  si- 
inus ,    aut  temcre    indiligeuteraue    iiidisciissa  ^**^ 


QussT.  I.  C.  Xl^lll.  ***  itlis  :  Ed.  Bas.  •••  vutt :  ib.  *"  suppticia  :  Edd.coll.  o.  "•  fnpenmnl  sibi  simi- 
U$  :  eaed.  =:  C.  XIX.  »•»  Senno  84.  fid.  Maur.  —  Ans.  I.  «1,  c.  26.  «^  add.  :  ift  (e  :  Ed.  Bas.  »••  quanto 
Ih.  «••jflm  non  :.  ib.  *"  eris  :  Edd.  coll.  o.  *••  correetor  :  eaed.  —  add.  :  erroris  :  eatd.  pr.  Bas.  "•  ei 
tamen  ipsa  quia  non  noverat ,  quod  dicit :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III,  in  qiiibus  lcgitur  :  et  latnen,  quia 
il)$e  soius  noverai,  ipse  $otu$  $ciebai;  quid  dick  evangetium?  —  cr.  Matth.,  c.  i,  v.  i9.  ^**  traducere  :  EdiL 
Liigdd.  11,  Ul.  — divutgare  et  traducere  :  Eil.  rel.  *•*  distingue :  Edd.  Ven.  I.  Par.  Lugtld.  *••  concorda- 
bit :  £d.  Bas.  —  concordabit :  Edd.  rei.  *••  et  :  Edd.  Par.  Liigd.  I.  —  verba  seqo.  :  i.  s.  d.  c.  :  desid.  iii 
£dd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  II,  III.  ^*^  Nescio  quem  noverit :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  U,  Ul.  **•  add.  :  trt- 
men :  eaed.  pr.  escd.  et  Arg.  *••  add.  :  tamen  :  eaed.  pr.  Lugdd.  *"  ei  :  Ed.  B:is.  "•  add.  :  siquid  : 
¥A.  Aiv.  «••abest  ab  Eihl.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  ^^•peccantet :  Edd.  coll.  o.  "'  Qui  ai.  :  E<l. 
A  is.  «^*  abest  ab  E<ld.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  <^^  cvrripimus  :  Ed.  Bas.  ""  ut  ubi :  Edd.  cotl.  o. 
"*  (^putPseudoisidorianum,  desumlum  ex  e.  U.  Gcegor.  Mofnl..l..l9.  ~  Eadem  leguntur  iu  conc.  Tribiir., 
e.  2:2«  —  Biirch.,  1.  41,  c,  9.  Ans.  1.  5.  c.  07.  Ivo  Pan,  I.  i,  c.  il6.  Decr.  p.  5,  c  240.  Polyc.  1.  7,  t.  t. 
=  C.  XX.  P.  IV.  "•  praicipiiandie  :  Edd.coll.  *"  Hehr.  c.  4.  "•  cognosceret :  ead.  "•  feenes,  c.  i8. 
*••*  ideo  :  Edd.  Bas.  —  non  ideo  i  Edd.  rel.  —  verba  :  et  alia  —  tns^ntmiis  :  non  sunt  ad  Ivo  Pan^ 
••*  ob  proiiiniatem  eapitulo  non  inserHimu$  :  Edd.  coll.  o.  "•  noa  i^tiod  ea  iqnoraverit ,  $ed  u/ . 
€86 !.  *••  proximorum  :  exd.  *•*  add.  :  probata  :  Edd.  Bas.  Par.  Liigdd.  —  improbata  :  Edd.  rell.  ex  t 
k.  Pan. 


m 


DECRETI  PARS  &ECUNOA  CADSA  II.  QO.EST.  11.  59« 

qi.«|uo*  4.HH|«e  mo.lo  jndlcemi.8,  tlicenie  veriii.iis  A  n.anirestum  es«.  Sed  et  dudum  episcopos  Thlefgan 

ilum  *»•  et  Gunteriam  in 


vocc  :  Ao/ile  jnSieare,  ut  non  judieemim  «•• :  in  quo 
enim  judicio  judicaveriiii  judieabimini,  et  rcliqua. 
Nam  ma]a  audita  nuliom  moveant,  nec  passim  dlcta 
aliaque  eerta  probatione  qotsquam  unqnam  credai, 
«ed  ante  audita  diligenter  inqiiirat,  ne  "•  pnecipi- 
Undo  quicquaro  aliquis  agat.  Si  enim  Dominns  *•» 
omnium  Sodomorum  mala,  quonim  clamor  ad  cc&- 
lum  usque  penrenerat,  omnia  sciens  prius,  nec  cre- 
dere,  nec  judicare  voluit,  quam  ipse  ea  cum  fldeli« 
bns  testibus  diiigenter  inTesiigans,  qine  audleral, 
«pere  'veraciier*  cognosceret  »•«,  mtilfo  niagls  nos 
"•  bumani  et  pcccatores  homines,  quibiis  iiicognita 
sunt  occolta  judlcia  Dei,  et  "•,  baec  praecavcre  et 
nullom  *•*  ante  Terani  justamque  probationem  jaill- 
care  aut  damnare  debemus,  manifeste  apostolo  di- 
leniePaulo"»  :  Tu,  qui  e$,  qtdjudicas  teivum  alie- 
num  f  suo  enim  domino  siat  aui  ca:iil. 

V  Pars.  Gratian.  Quando  auiem  crimen  noium 
e$i  judici  et  alHs,  aliquando  reus  in/iciatur  facium, 
velHti  si  quis  negaret  inlerfscisse  eum,  quem  subocnVn 
judicis  in  eonspeetu  multorum  inlerfecit.  Hic^  quia 
•e  remn  negat^  sine  examinaiione  feriri  non  potest. 
Aliqitando  evidentia  ipsa  operis  reum  esse  testatur^ 
qnando  opere  publieo  crimen  suum  confitetur,  tunc 
post  secundam  et  tertiom  correctionem  sine  examina' 
Hione  damnandus  esi  vei  puniendu$,  si  ineorrigibHis 
^Tstiterit.  In  hoc  itaque  ultimo  easu  inteUigenda  est 
auctoriias  illa  Ambrosii^*^  et  Nicolai  :  Manifesta 
nocusalione  noii  indigent.  Fornicator  enim  ille,  in 


tali  facto  eum  hnhiiissi^ 
tutores  atque  fautores,  pcne  totns  nobls  orl)is  un- 
dique  ad  limina  seu  sedem  conflucns  .npostolicam 
referebat.  Et  infra :  Igiiur  deccrnente  nobiscum  ■•' 
sancu  synodo,  in  pracsentia  deposiii,  et  ab  oflicio 
sacerdolali  excommunicaii,  atque  a  regimine  epi- 
seopatus  alienati  indnbitanter  existunt  *••• 

QU.ESTIO    II. 

GRATIANIJS. 
Qifod  antem  er$poliatn$  ante  judicem  $tare  nom 
po$sitf  muliis  aucloriiatibu$  probaiur, 
Ait  enim  ioanncs  Papa  \.ad  Zachariam  Archiepiee,  ^ : 
C.  I.  Anle  lilem  conteetatnm  po$$e$$ori  euneta  $urJ 
B  re$tilueHda. 

Autiquitus  decretuin  cst,  ut  oinnes  possessiones, 
et  omnia  sibi  SHblaia,  atqiie  fruclus  cniictos  tnle 
liiein  contesiatani  perccptos  «  •  episcopus  vel  prU 
nias  •  possessoii  restilual. 

C.  11.  De  eodem. 
Item  Nicolaiis  Papa  ^. 
Omnes  l6ges  lam  ecclesiasUcse,  quam  vulgares  ei 
pnbiicae  praecipiunt»  ui  omnia  sibi  ablata  restituan- 
lurei,  qui  snis  est  rebus  exspoliatus. 

G.  III.  PiuUus  debei  accusari^  dum  suis  rebus  fuerii 
spoUalus, 

Item  Slephanus  Papa,  epietota  II  ^  •. 

Nulius  episcoporuni,  dum  suis  fiierit  rebii»  exspo- 

liatus, '  aut  a  sede  propria  qualibet  occasione  pul- 


qnem  $ine  examinatione  sententia  apostolica  proces-  ^  ^^^>  *  ^'^^^  accusari,  *  aut  a  quoquam  potest  ei  cri- 


seraif  publice  coram  omnibn$  noveream  $nam  pro 
vxore  habebai.  Lotharius  quoquef   de  quo  Nieolaus 
seribii,  simUiter  publice  uxorem  suam  dimiserat,  et 
aUam  superduxerat, 
Vnde  idem  Nicolans  Papa  scribit  Arrhietmcopie  et 

Epiuopie  per  CalUam^  IlaUam  et  Germaniam  con- 

$ttluii$  >•*  ; 

C.  XXI.  Sine  accu$aiione  manife$ta  ferienda  $unt. 
Scclus,  quod  Lotbarius  rex  (si  tamen  rex  veraci- 
ter  dici  possit,  qui  nullo  saiubri  regimine  corporis 
appetitus  refrenat,  sed  lubrica  enervatione  magis 
llliciiis  ejus  motibus  cedit)  in  duabus  feminis,  Tbie- 
tberga  ■••  sciiicet  et  Gualdrada»  coromisit,  omnibus 


ineii  objici,  *  priusqiiam  *  integerrime  rcstaureiur» 
el  *  omnia,  qiiae  iiir  ablau  qiiocunque  ingenio  fue- 
raiit  *,  legibus  redintegrentur»  *  et  ipse  propriie  seili 
ei  pristino  stalui  regulariter  reddatur  * :  iu  ut  om- 
iics  possessiones,*  et  cniicta  ^  sibi  injuste  abiata,  *  ai- 
que  friicttis  •  oinnes  ante  ccepum  •  accusationero  pri- 
niates  et  synodns  episcop»,  de  quo  *•  agitnr,  fundilus 
resiitnaiit. 

C.  IV«  Nee  eonvocari  ad  $ynodum,  nee  in  aliquo 
debet  judieari  spoUatus, 

Item  Eusebius  frairibus  con$tituti$  per  Alexandriam 
ei  ^Egyptum^  epi$t.  U  '■• 


In  scriptnri»  vesiris  reperimus  quosdam  episcopon 

NOTATIONES  CORRECTOKUM. 

OviBST.  II.  C.  I.  •■  Percepto$ :  In  vetnsiis  exeni-  D     C.  III.  ^  Caput  hoc  siue  integrilati  ex  originali  est 
plariinis  et  episloia  Joannis,  iiemque  Eusebii  est  * :      restitulum. 
perceptor  vel  primas  pos$es$ori  re$iituat» 


QlIiEST.  l.  C.  XX. 

•  prascipiiauter   ;    Etld.  coll.   o. 
qtU  homine$  sumus  ei  pecc. :  e»d» 


'•■  et  nf>n  jnhicabimini;  IvO.  —  Edd.  roll.  o.  pr.  Arjr.  —  cf.  Mallh.  c.  7,  v.  !, 
"'  aild  :  cognitor  :  ead.  ex  Iv.      *••  comprobaret  :  eajd. 
'••  Aiifc  prtecavenies :  eaed.—  Ans.   *•*  cf.  C.  50,  q.  5,  c.  iO. 


IM 


nee 


ilM 


IM 

*••  Rom. 
CXXI.    «••Te. 


c.  !4,  V.  4.  —  P.  V.    *•»  snpra  c.  15,  46.    «•*  scr.  A.  863.  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  2i6.  = 

berga  :  Edd.  coll.  o.  -*  Theiberga  :  Ivo.    *••  Teugualdum  :  Ed.  Bas.  —  Teugatdum:  Edu.  rei.  cum  ivone. 

Mf  fo^tj(rtifii ;  Ed.  Bas.     «••  exi$tani :  ib. 

QoMT.  11.  <  Capul  Pseudoisidorianum,  desumptnm  ex  Theod.  cod.  I.  9, 1. 10»  c.  3,  cf.  Breviar. 
Alar.  I.  8,  t.  i,  c.  2.  —  Aiis.  I.  3,  c  ^»  et  in  line  I.  7.  Ivo  Pan  I.  4,  c.  47.  *  et  ap.  Ans.  et  Ivon.  1. 1. 
:=:  C.  !.•  prcecepior^  vel  ep.,  vel  primae :  Ed.  Bas.  •  videlur  legenduin  esse  :  primo  — -  C.  II.  ^  ex  pnefatione 
Pseudoisidori.  ^  cf.  C.  33,  q.  2,  c.  3.  =  C.  III.  •  Caput  Pseudoisitioriaiiuin,  confecuim  secundum  bi- 
stor.  trip.  I.  8,  c.  12,  et  syn.  3,  sub  Symroacbo.  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  21,  c.  3.~Burcb.  I.  1,c.  142  Ans. 
I.  3,  c.  52.  Ivo.  Deor.  p.  5,  c.  255.  •  <iitt( :  Ivo.  Edd.  cull.  o.  '  add.  :  prirdia  :  Ivo.  •  add.:  ejus  Ed. 
Has.  •  inccDiam  :  Edd.  Bas.  Luj^dd.  ^  accepiam  :  Edd.  rel.  —  conceptam  :  Ivo.  Burch.  «•  add.:  xnpra  : 
Ktl.  Bas.  =C.  IV.  "  Capiit  PscniltHsidoiianuui ;  cf.  (spurlani)  syn.  V.  Symmuchi.  —  Ans%  I.  3,  c.  U. 
Ivo  Pan.  I.  4,  c.  45.  Dccr.  d.  5.  c.  ti% 


&97  DEGRIi^Ti  PARS  SECUNDA 

Teslris  iti  partiinift  a  propriis  ovibiis  acciisaios,  ali-  a 
quos  videlicet  ex  suspicione,  et  aliqiios  ex  certa  nn 
tione,et  idcirco  quosdam  suis  esse  rebus  exspoKatos, 
qiiosdam  vero  a  propria  sede  pulsos  **.  Quos  sciatis 
nec  ad  synodnm  comprovincialciii,  nec  ad  geiieraiem 
posse  vocari  ",  nec  in  aliqiio  judicari,  anteqiiara 
euncta,  qua^  eis  sublata  ^^  sunt,  legibus  potesiati  eo- 
rom  redintegrentur. 

C.  V.  De  eodem» 
Jtem  Julius  Papa,  in  epi$titla  aA  Orkmalez,  c  55 

Nnllus  potest  convocari  >•  aut  judicari,  anlequam 
mnnia  sibi  ablata  et  omnia  jura  ei  in  integrum  resti- 
luaniiir,  quia  non  babet  prlvilegium,  quo  posslt 
exui  jam  nudatus. 

C.  TI.  De  eodem.  ^ 

Item  Zephyrinus  Papa  ad  Efnscopoi  ^gypH,  ep.  11  *'. 

Pneccptum  ergo  est  in  antiqnis  slatuiis,  episcopos 
ejecios  atqoe  luis  rebus  exspoliatos  ecclesias  pro- 
prias  recipere,  et  primo  sua  omnia  ets  reddi,  et  de- 
inum,  si  quis  eos  juste  accusare  voluerii,  aequo  pe- 
ricuJo  facere;  judices  esse  decernentes  cpiscopos 
recta  sapientes,  et  io  ecclesia  convenientes,  ubi  te* 
stes  essent  siiigiilorum»  qui  oppressi  videbantur,  nee 
prius  eos  respondere  *  debere  %  qiiam  omnia  sua  eis 
€t  ecdesiis  eorum  legibus  iutegerrime  restiiuantur. 


QDiESTlO  III. 
GRATIANUS.  C 

I    Pars.  Qua  antem  pana  feriendi  iint  qui  tn  ac* 
cu$aiione  deficiunt^  canonum  censura  definit.  Pmam 


,  CAUSA  H.  QfJiEST.  III.  m 

enlm  iUali  crlminis  cum  di$pendio  exiuimationii  ae^ 
cipient. 

Vnde  Caius  •  Papa  '  : 

C.  1.  De  I»,  qui  non  probanda  objiciunt. 

Si  quis  circa  bujiismodi  personas  non  probanda 

detulerit,  aiictoritate  hujiis  sanctionis  intelligat  se 

jacturam  inramiae  suslinere»  ut  darono  pudoris  at 

existirtiationis  *  dispendlo  discat ,  sibi  alienaB  vere- 

cundiae  impnne  insidiari  saltein  de  ceiero  non  licere. 

C.  II.  Si  accusator  in  accusatione  defecerit^  talionem 

recipiai. 

item  Damasus  Papa  nd  Siephannm  Archiepiicoiium^ 
epiit.  /i/  b  •. 

Calumniaior,  si  in  accusatione  defeccrii,  t;iIionen¥ 
recipial. 

C.  III.  De  eodem. 

Iteni  ex  decreto  H.idriani  P:)pae  in  cattituUs  ab  iy$^ 

coUectii^  c.  52,  in  medio  ^. 

Qui  non  probaverit  quod  objecit',  puMiam,  quam 
iiilulerit,  ipse  patialur. 

C.  IV.  De  hie^  qui  falsii  criminibui  aliquem  impetunt., 
Item  •  •. 

Si  quis  episcopumy  aut  presbylentm,  aut  diaco- 
nuni  falsis  criminibus  appelierit  \  et  prubare  non 
potuerit ',  nec  in  fine  ^  *  daiidam  ei  cominunioneir^ 
censemus  *®. 

11  Pars.  Gralian.  AUud  eit  accusationem  non  iW" 
plerCf  et  aliud  est  convidum  non  probare.  lUud  enim 
nuUi  une  abolitione^  hoe  omnibus  Ucet. 

Vnde  Fabianus  Papa  iitf  Hilarium  Epiicopum^ 

epUt.  IU  '>  : 

C.  V.  Conwdum  non  eH  pro  accusatione  habendun  . 

Si  quls  iratus  crimen  *  aliqiioJ  *  cuilibei  temenr 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  V.  «  Caput  faoc  confectuin  esl  ex  decreiis  Julii 
ingesino  qnintc  et  ociavo,  verbis  tamen  routatis  et 
alio  modo  dispositis. 

QuiEST.  III.  •  Catas  :Sic  est  In  plerisqne  vetustiSt 
ft  balielur  hoc  caput  in  epistola  unica  ipsius,  in  qua 
prfixime  his  antecedunt  verba  capilis  :  Si  quis  episco* 
vus^  infra  ead.  quaest.  7.  lo  vulgatis  autem  hic  cita- 
batur  Gebisius. 

C.  II.  ^  Verba  ipsa  Damasi  refenintnr  infra  i,  q.  4, 
C.  NuUui  introducatur. 

C  IV.  «  liem  :  Sic  est  in  plerisque  velusiis  codi- 


cibns.  In  vulgatis  autero  legebatur  :  Iiem  Damasus 
Papa.  Exstat  aniem  caput  lioc  in  capitnlls  Hadrtani 
e.  62»  et  in  concilio  Eliberitano  cap.  75.  Ivo  ciut  ex 
Carihaglnensi.  Et  in  toinis  concllioruin  adjungitur 
Carthaginensi  III. 

d  Nec  in  fine  :  Sic  legitur  in  concilio  Eliberilano, 

non  in  boc  tanturo  canotie,  sed  etiani  in  aliis,  qoaui 

ob  eausaro,  atque  eiiam  ob  glossam  niliil  est  niiiia* 

tiim.  Apud  lladrianaiu  tameu  est :  nisi  in  fine  dan^ 

|v  dam  ei  non  esse  communionem.  Apud  Ivonem  :  noii* 

^  nisi  in  fine  dandam  ei  esu  communionem. 


Qu£ST  II.  C.IV.  "  ejectos  :  Ed.  Bas.  —  depul^n  :  Edd.  rel.  »»  convocari  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo. 
*^oblata:  Ed.  Par.  —  abiata:  Edd.  rei.  pr.  Bas.  =  C.  \.  »»Caput  Pseiidoisidorianum,  confectum  ail 
Eiinodii  apolog.  pro  Symroacho.  —  Bnrch.  1. 1,  c.  iU.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  46.  Decr.  p.  5,  c  ^57.  *•  voeariP 
Ed.  Uas.  =  C.  VI.  »'  Caput  Pseudoisidori,  haustuiu  ex  bistor.  tripart.  I.  7,  c.  12.— Ivo  Pan.  I.  4,  c.  4d. 
Decr.  p.  5,  c.  «46.  ,     ^       ,  ^     ^ 

QcjEST.  III.  P.  I.  *  CaputPsendoisidori,  cujus  fons  est  c.  41.  Theod.  cod.  1. 16,  t.  2.  -^  Ans.  1.  3,  c.  46. 
Alger.  p.  %  c.  57.  =  C.  1.  •  astimationis  :  Edd.  colt.  o.  pr.  Bjis.  Lugdd.  II.  III.  =  C.  II..  •  Capul  Pseu- 
iloisidori»  repeilturo  ex  Theoil.  cod.  I.  9,  t,  1.  =  C.  III.  *  Capui  Pseudoisidori,  cf.  ep.  Fabiani  ep.  3,  cf. 
C.  3,  q.  6,  c.  i.  —  Fons  capitis  est  ioterpr.  ad.  c.  iO.  Theod.  cod.  I.  9,  c.  *.  —  Alger.  l.  2,  c.  47.  ■  obje- 
cerit :  Edd.  coll.  o.  =  C.  IV.  •  ex  conc.  Eliberrtano  (hab.  non  serius  A.  319)  c.  75.  —  cf.  conc.  AreL 
II,  e.  i4,  et  cap.  Radriani  c.  62.  —Regino  I.  %  c.  338.  Burch.  I.  S,  c.  195.  (ex  Carthaginensi)  Ans.  in 
fine  I.  3.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  240.  *  impetierit  r  Edd.  coH.  o.  —  add. :  vel  aeeusavit  :  easd.  exc. 
Bas.  •  poterit :  e«d.  •  jinem :  Coil.  Hisp.  ••  abest  a  Coll.  Hlsp.  et  Ans.  !v.  Borcb.  =  C.  V.  P.  II. 
•^  Capul  J^seudoisidorl,  desnrolnm  ex  inlerpr.  ad  Theod.  cod.  I.  9,  1. 1,  e.  15.  —  cf.  Capit.  Uadriani  e.  54. 
—  Ans.  I.  3,  c.  89  (87).  Ivo  Pan.  I  4»  c.  74.  Decr.  p.  6,  c.  324. 


599  DECttETl  PARS  SGCU.XOA.  CAUSA  II.  QOiEST.  HI.  600 

objeccrii,  coiiTicium  iioii  est  pro  accusaiiooe  ba-  A  noiapbrpeUia  inramix  ad  paenileiillam  suscipimiis. 


beiidum,  sed  permisso  tracUndi  spalio  id  '*,  quod 
jraius  dixil,  per  scripiuram  se  probalurum  esse  fa- 
teatur,  ut,  si  forlassa  resipiscens  qvae  pr»  ^*  ira- 
cundia  dixit  **  iierare  aut  scribere  »•  noluerit,  non 
iit  rens  crimfnfs  teneatur. 

ni  Pars^  Gratian.  Sed  aliud  e$t  crimen  iltaium  non 
poite  probare  •,  aliud  aliqua  promistione  accuioiio^' 
nem  dieterere»  Buie  enim^  qui  promiaione  '  deoeptus 
accusationem  deterit,  venia  datur;  ilii  vero^  qui  cri» 
men  ittatum  prpbare  non  valuerit,  infamia  irrogatur. 
Unde  B.  Gregorius  icribit  Joanni  Epiicopo  Corimhio- 
^rum^  lib.  1 K,  epitt.  50  *• : 

C.  Vf.  De  «0,  qui  promitsione  Ulectut  accutationem 
deierit, 


Vel  non  fluni  infamet  lege  canonum  omnet,  quot  /e- 
9et  tacuH  infamet  pronnnciant^  quum  Paulut  diaco* 
mu,  qui  non  impetrata  abolitione  ab  aceutatione  do- 
ttUeral^  hae  auetoritate  dignilatem  officii  tui  recupo" 
ravil,  quem  tenaiut-conittltum  Turpilianum  infamem 
pronuneiat.  Quod  etiam  de  ea  fateri  cogimur,  quce  in- 
tra  temput  luctut  nubit^  quum  matrimonia  hodie  re- 
gantur  jure  po/i,  non  jure  fori^  el  jure  poli  mortuo 
viro  mutier  toluta  eti  a  lege  viri :  nubat  eui  vult.  §  I . 
Sed  idem  Stephanut  econtra  tcribU,  dicent :  Infameg 
dicimas  quoscunque  leges  saeculi  Infames  pronun- 
cianU  Sed  itlud  GetatH  et  Stephani  *•  :  Quanquam 
animas,  etc,  ef  :  Sub  nota  perpetu»  infamix,  etc. 


Vit.,1..».  si«/...^  Ai^  '        .       .  .      «  ^^  *''*«  intettigUur^  quibut  per  judicem  civitem  infa 

Faiiliim  itaque  diaconum  quamvis  cu  pa  sua  \ehe- B     .    .        .  .    .  .    ,.  .     • 

^  pw  ouM  T^uc     «^  mtn  trrnnnlur    /iM/mcm  «i/mf  #«/>min/>ffl/i  ^/  ^/fiinMiin 


menter  confundat »%  quod  deceptus  promissione  ab 
accusatione  miper  depositi  *  quondam  *  episcopi  sui 
d£s(itcril,  tamen  hanc  ei  culpam  ignoscimus. 
[PALEA.] 

€  OfKinis  «  igitur  ",  qm  crimen  ob}icit,  scribat  se 
probaturum.  Revera  ibi  seroper  causa  agiiur '»,  ubi 
critnen  admittitor;  et  qui  non  probaverit  quod  obje- 
cit  ••,  pcefiam,  quam  intnlerit,  ipse  patiatur.  i 
C.  VII.  De  iit,  qui  accutationem  deterunt^  ut  eccte- 
iiatlicot  ordinet  accipiant. 
Uem  Gregorius  eadem  epitiota  **. 

Eaphe«nium  atquc  Tbomam,  qui  pro  deserend* 
accusat:oiie  episcopi  sui  ^  **  sacros  ordinee  accepe- 
runt,  eisdem  *  sacris  *  privato&ordimbo*  asse  ••,  at-  ^     Vnde  in  Libro  Capilulariuro,  e.  175,  iepiiur  •« . 
que  ita,  sfcuti  sunt  deposili,  volumus  permanere 


mia  irrogaiur,  quorwn  ticut  examinatio  et  catligatio^ 
ita  et  in  integrum  tettitutio  non  niti  ad  dvitem  judh- 
eem  tpectai.  De  ea  vero^  q^ce  inlra  temput  luetut  nu- 
bit,  non  ett  contrarinm  ei,  quod  Stephanut  ail :  Infft- 
roes  diciraus,  etc  Quum  enim  teget  tteeuti  prasapue 
in  matrimonio  tacrot  cauouet  tequi  non  dedignentur^ 
non  videniur  pronunciare  tn/lamem,  quas  epottoiiea  et 
canonica  auciorUate  non  UticiU  nuhit. 

IV  Pars.  §  2.  Notandum  eH  quoque,  quod  atiud 
eti^  quum  atiquem  posnituerit  criminatiter  aceuiane  ei 
Htteripiionem  fecitu^  ti  ab  innoeente  fuerit  abiotutm : 
atiud^  ii  pecuniam  a  nocenfe  acceperit,  ui  a  probatione 
ejutf  quod  objeceraif  deiitlat. 


Gralian.  Hinc  coUigitur  clericorum  infamiam  pet 
Bomamtm  Ponii/ieem  aboteri  potte,  contra  ittud  Ge^ 
laiii  «^ :  Quanquam  animas  per  poenitentiam  salvare 
possimus,  infaniiam  (amen  abolere  non  possomos, 
conira  iitud  Stepham^  qui,  quum  cautat  enumerattei^ 
ex  quibut  infamia  irrogaiur :  llos  omnes»  tff^tttl,  sub 


C  VIIL  De  eo^  quem  pamtei  criminatiter  aeeutaite. 

Si  qaem  pcenitoerit  accusasse  criminaliter,  ei  in- 
.scriptionem  fecisse  de  eo,  quod  probare  noii  poto- 
erit,  st  el  •'  cum  accusato  Innocente  eonvenerit,  io- 
vicem  se  absolvant.  Si  vero  judex  eoin,  qui  aceusa- 
ms  est,  criminosum  csse  eognoveriiy  ct  inter  rea.'a 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  V.  *  Probare  :  In  plerisqiie  exemplaribtis  se- 
4|ailnr  :  qnia  faltum  ett,  aliud,  etc  Sed  in  euienda- 
Koribns  ea  verba  vel  non  habentur,  vel  alia  nianu 
sunt  aildiln, 

<  Promiuione :  Non  est  simpliciter  dicendnm  illis, 
qiti  pro  aliqaa  promissione  descrunt  accusationem, 
hemptT  veniam  dari.  Natn  in  Paulo,  de  quo  iii  sub- 
jecto  capite  loquitur  B.  Gregorius,  aliae  aderant 
rausae,  qit»  in  ipsa  epistola  exponunlur,  his  verbis  : 
iffm^ti  quia  ptut  eue  convenU  not  miuricordet  quam 
djUtricioi^  banc  ei  culpam  ignoidmui^  atque  eum  in 
ordine  tocoque  tu^  reeipiendum  eue  eememui.  Nam  ei 
m  tempore  proluliB  tetUeniife  affictionemy  quam  perlu- 
lii^  credimm  ad  tindidam  hujut,  poste  culpm  tujfltere. 
Kt  infcriiis  iii  eadem  episiola  refcrl  aliqua  a  prae- 


dielo  Paiilo  in  u(ititi(cm  ecclesi:e  fncia ,  qiisc  elinm 
movere  B.  Gregorium  polueruni,  ui  erga  einu  esset 
cleniehtior.Ernntauleni  inlpso  capi(emul(a  B.  Gre- 
gorii  verba  omissa,  qiiorum  nonniilla  visa  sunt  ad- 
denda. 

C.  VI.  s  Omtiis  :  Hiuc  iisque  nd  nnem  in  velustio- 

B  rlbus  ac  melioribnsGratinni  codScibns  non  legiintur, 

nec  sunt  Gregorii,  sed  Fabinni  et  Hadriani  ronlt- 

ficum,  quae  infra  q.  8,  c.  Qui  crimen,  et  3,  q.  6,  c.  1, 

citantur  ex  Fabiano,  et  c.  fin.  ex  capiliilis  lladriani. 

C.  VII.  ^  Epiicopi  tui  :  ll:ec  verba  in  eo  eplslolae 
loco  non  sunt,  sed  ex  iis,  qiise  antecedunt,  innnitur, 
eum,  a  quo  £uphemius  et  Tlinmas  ideo  ordinati  fne- 
runt,  ut  ab  ipsiua»  accusatioiie  desisiereuti  fuisse 
proprium  iliorum  episcopuin. 


f, 


OiiiEST.  III.  C.  V.  ••  «1  id  :  Edil.  coll.  o.  pr.  Bas.  «•  per  iracundiam  :  Edd.  colL  o.  •*  dixeril  :  ctiL 
r.  Bas,  "  intcribere  :  ead.  —  P.  Ul.  "  Ep.  52  (scr.  A.  505),  L  5.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  5,  c.  H3.  Po- 
lyc  l.  i,  u  6.  =  C.  VI.  *^  add.  :  atque  redarguai :  orig.  — -Ans.  '•  Ivo  Decr.  p.  6,  c  52i.  — cf. 
al  C,  3,  q.  6,  c  !,  et  18»  et  C.  6,  q.  < ,  c  ^.  "  a<^flliir  :  Edd.  coll.  o.  ••  obiecerU  :  Edd.  coll.  o. :?;  C,  VU. 
•■  Ans.  i.  8,  c  36.  «•  «v.  tm  :  desid.  ap.  Ans.  ••  add.  :  cememui  :  Bohra.  •^  imo  Calixii  ep.  i  (Pseu- 
dMsid.).  —  Ivo  Dccr.  p.  9,  c  23.  ••  C.  6,  q.^l,  c  17.-^  P.  IV.  ••  Ima  ii^  in^crpreutione  »4  Theod. 
ccd.  I.  9,  t.  37,   c.   1.  Ivo   Decr.  p.  15,  c  251.:=  C  VllL    "  abest   ab  Bdd.   coll.  o.  pr.   Bas. 


«01  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  If*  QUiBST.  T.  m 

ei  arciisalorem  pcr  obrcpiionein  i  convenerii  de  coi-  A  iraorJinarla.  Et  infra  :  §  4.  Aceusalor  "  de  pr»va^ 


lihlio,  pa:n.im  accipiat "  iegibus  consiilulam. 

y  Pars.  Grattan.  Notandum  quoque  ett^  quod^ 
iieulDitiU**  L  XLVIU^  Hu  de  abalit.  eriminum, 
1.  /,  le^ur  :  AcQusatonnn  lemerilas  tribus  modia 
defegitur,  *  c^t  tribu^  ponia  subiicitiir.  ^  Aut  eniia 
calnmianliir,  attt  pr«varieaKtttr,  aut  tergiversan- 
tur.  Calumniari  est  falsa  criniina  tntendere;  praeva- 
ricart  vera  crimina  abscondere ;  tergiversari  in  uai- 
versum  ab  accusatione  desistere.  §  1.  Calumniatori- 
Lus  pc«na  legilime  *•  irrogalur  k.  Sed  non  «lique  qni 
HOD  probat  quod  iniendit  prolinus  calumniari  vide- 
lur.  Nam  ejus  rei  inquisitio  arbitrio  cognoscentis 
commitlitur,  qui,  reo  absoluto,  de  accusatoris  inci- 
pitconsilio  qnserere,  qna  mente  dnctiis  ad  accusa* 
tionetn  proccsserit,  et  si  quidcm  juslum  ejus  erro- 
rem  reperit,  absolvit  eum  :  si  vero  in  evidenti  ca-< 
lumnia  eum  deprchendii,  tegiiimam  poenam  ei  irro- 
g;U.  Qnornm  alterutrum  ipsis  verbis  pronuncialionis 
nianireslatur.  Nam  si  quidem  ita  pronunciaverit  : 
yon  probaitif  pepercit  ei :  si  autem  pronunciaverit : 
Calumniatus  es,  condemnavit  eum.  Et  qnamvis  nihil 
de  poena  subjecerit,  tamen  legis  polestas  adversus 
eum  exercebitnr.  Nam  *  (ul  Papinianus  respondit)  * 
liacti  qiiidem  qusstio  in  arbilrio  est  judicantis  : 
peena!  vero  persecotio  non  ejus  voluntali  mandatnr, 
sed  legis  auctoritati  reservalur.  Si  autem  inlerlo^ 
quendo  t  dixeril  :  Tttim  temere  accu$a%Be  videlur, 
non  ealumniatorem  pronunciavit.  Temeritae  enim  fa- 
cilitatii  '*  vemam  continet^  et  inconsultue  calor  ca' 
lumni(e  vilio  caret^  et  ob  hoc  nullam  poenam  hnic  tr- 
rogari  oportet.  Ulpian.^  lib,XLVlI,  tit.  de  prcevarica- 
iorib,  /.  1  **  :  §  2.  Praevaricator  est  quasi  varicalor, 
qni  diversam  partem  adjuvat  prodila  causa  sua. 
Qnod  nomen  Labeo  a  varia  certatione  *'  iractum  ait. 
Nam  qui  praevaricatur  ez  utraque  parte  constitit  *\ 
quinimo  ex  aliera.  Is  autem  praevaricalor  proprie  di- 
citur,  qtii  pubiico  judicio  accusaverili.  Ceteruin  ad^ 
Tocatus  lion  proprie  prxvaricator  diciiur.  Quid  igi- 
turdeeo  fiet?  Sive  privato  iudicio»  sive  publico 
pr^cvaricaius  est,  boc  est  prodiderit  causam,  hic  ex- 
tra  ordittem  solet  puniri.  §  5.  Sciendum  est  quod 
liodie  iiSy  qui  praevarieaii  snnt,  pcena  injungitur  ex- 


ricaiione  coiivictus,  postea  ex  lege  non  accusat. 
§  5.  In  omnH)ns  eansifi  (practerquam  in  sangolne)  qui 
delatorem  cornimpit,  pro  victn  habctur  **.  Et  infra 
lib.  ILVllU  tit,  de  aboHtionibus  eriminum  :  J  6. 
Praevaricatorem  esse  eiim  oslcndimus,  qul  colludit 
cum  reo,  *  et  iranslatriie  muiiere  accusandi  deriin^ 
gitur,  *  eo  quod  proprias  qnidem  probationes  dissi- 
mutaret,  faisas  vero  rei  eicusationes  "  admitteret. 
§  7.  Si  quis  autem  ab  accusatione  citra  afoolitionem 
desiiterii,  puuitur.  Abolitio  privatim  a  praesidibus 
postulari  ac  impeirari  solet;  Item  pro  tribunali,  non- 
de  plano,  nec  praeses  banc  cognitionem  alteri  de- 
mandare  potest.  Si  plura  crimina  idem  eidem  into- 
lerit,  singulorum  aboiiiionen>  debet  petere,  alioqui,. 
prout  quid  admiserit '",  ejus  nomine  senatusconsulti 
poenam  palietur.  Et  titulo  eodem  :  Destitisse  **  eum^ 
accipimus,  qui  in  ^^  tolum  animum  agendi  deposuit, 
non  qui  distulit  ^'  accusationem,  sed  qui  pennissa 
imperatoris  ab  accusatione  destitit^*,  impunitns  est* 
§  %*  AbolitiocHm  peenam  remittit^infamittm  non  toUit, 
Unde  Imppp.  Vatentinianus^  VaUns^  et  Gratiamg 
AAA.^  iib,  /Jy  C.  eod.  titulo  de  generati  aboliticw 
dixisse  tegnntur''*  :  Indulgcntia  ,  patres  conscripii, 
quos  liberal  ^  notat,  nec  infamiain  criminis  tollit, 
sed  poense  gratiam  fa^it.  Sl  autem  :  resiitno  te  ;n 
intogruni,  princeps  dixerit,  Infamiam  toltit.  Unde  iA 
eodem  lib,  liL  de  sMlentiain  passis  et  restitutis,  rttt- 
dam  depoftato  in  insutam  mperator  Anloninus  dia^sse 
legitur  ^* :  Restiluo  te  in  integnim  provincise  tnae, 
et  adjecii :  Vt  autem  sciiis  quid  sit  in  integnim  re- 
stltuere,  restituo  te  bonoribus  et  ordini  tuo,  et  oni- 
nibus  ceteris^ 

QUiE»TH>  V«. 

GIUTIANUS. 

1  Pars*  IkficietHibtu  nera  accusatoribus  retis  non 
videiur  esse  eogendui  ad  purgatwmm*  Sieul  enim  rei 
possessor  defciente  actore  titulum  sum  possessionis 
probare  non  cogitur,  ita  qui  impetitur  ad  innocenliam 
suam  probandam  cogendus  esse  uon  credilur.  AuctO" 
ritate  quoque  Papce  CorneUi,  et  Triburiensis  concilii 
sacerdotes  jurare  prohibentur,  nisipro  recta  fide. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  VIII.  t  Per  obreptionem  :  Apud  Ivonem  legitnr : 
faetum  per  corruptionem  consensum^  de  coUudio  poe- 
nam  exnpiat  legibus  constiiutam.  Sed  in  inlerpreta- 
tione  legts  I,  quae  est  in  Cod.  Theodos.,  boc  inodo  : 
per  eorruptionem  de  absoiulione  reatus  convenerit,  1 5, 
aui  reus  probatur,  remoto  coneludio  potnam  excifnat 
legibus  eonstiiutam, 

^  Catummatoribus  ptBua  iegitime  irrogalur  :  Hxe 


D  verba,  licet  in  coKatis  Gratiani  mannscriptis  exem- 
plaribns  non  habeantnr,  lainen,  quia  suiit  eliain  in 
Pandeclis,  non  snnt  expuncta. 

i  Si  autem  interioquendo :  Hactenus  retulerat  Gra- 
tiamis  verba  jurisconsulti.  Hinc  autcm  ns!|ue  ad 
'  vers.  Oportet^  refert  tantummodo  sententiain, 

QUiBsr.  Y.  «  Quintam  ponit  post  tertiam,  quia  ha* 
rum  quspstiouom  similiimum  est  argumentuin. 


P.  V.  ••fr.l,s*iqq.de  SC.Turp.  etdcabol.crlro.48,16. 
''l.  47,  t.  48»  fr.  {  seqq.  •"  concertaiione  ;  Edd,  coll.  o. 
Ii.  t.    ^  adcV  :ex.  SC. :  Ed.Arg.— eop.  SC  Turpilliano  i 

fl,] 


QiiiBST.  Ifl.  C.  VIW.  «•  excipiati  Eild.Arg.Bas.  — P. 
*•  tege  nemmia  :  orig.    ••  felicitatis  :  Ed.  Bas.    ••'!. 

Lngrf.  II,  III.  •*  consistit:  Edd.  coll.  0.   ••  fr.  5  seqq.  h.  t.    »«  adcV  i 

EOd,  rell.  •»  accusationes  :  Ed.  Bas.  *»  omiserit :  Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdtf.  11,  IM.  **  fr.  15  de  SC 
Turp.  .  *•  abest  ab  Ed.  Bas.  "  disiuteril :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  *•  destitert  Ed.  Bas.  "  c.  3,  t.  45. 
**  add.  :  a  posna  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.    *■  c.  1,  t.  51. 


fOS  DEGRETl  PARS  SECURDiV.  CAUSA  11.  QUiEST.  ?.  601 

Att  ettim  Com(A\u*t  epi$t,  II ^  ad  Bufum^  Epi$cofmm  \  Vnde  Gregoriiis  Papa  III  *^  adBomfaeium,  ep,  /. 

orientatem  »>  * :  C.  Y.  Saeerdoi  a  popuio  accu$atu$  juramento  iiinf- 

C.  I.  Juramentum  a  $acerdotibu$  non  e$t  exigendum.  centiam  $uam  a$$erat. 

Sacramenium  haclenus  a  suminis  ^  sacerdoiibus  *         Presbyter  vel  quilibei  sacerdes  si  a  populo  acco'» 

Tel  Dei  miulstris  exigt^  nist  pro  fide  recla»  ininiroe     salus  fueric,  et  certi  non  Aierint  testes  ",  qui  cri- 

CQgnovimuSy  nec  sponte  eos  jurasse  reperimus*  niini  ^*  illato  approbenl  veriiatem,  jusjuranduro  iii 

C.  U.  De  eodem.  medio  '*  erit,  et  lllum  testem  proferat  de  innocenliae 

Idein  paulo  inferiu$  K  siise  piirilaie,  cni  nuda  et  aperta  sunt  omnia. 

Nos,  sancioruro  *exempla'  sequentes,  'sanctorum*     C.  VI.  De  Leone  epi$copo,  qvem  B,  Gregoriue  purga^ 

apostoloruin  eoruroque  succcssonim  jura  firoiarous*  tionem  prabere  fectt. 

etsacraroentaincauiafieriprobiberous.  ^'^'"  '"i  ,  W^  i^'iT*"'    '}?•/'*  ^lfu'   ^^*^ 

^  ept$t.  43  *\  ad  Ju$tinuni  Prcetorem  «  '•• 

C.  III.  De  eodem.  Habet  lioc  propriuin  aniiqui  hoslis  invidia,  ut  quoii 

Idem  ibidem  *,  In  pravontm  "  acuiuui  perpetratione  (Deo  sibi  resl- 

Nos  sacramenturo  episcopis  uescimus  obUlom,  j^ienie)  dejiccre  iion  valel,  opiniones  eoruui,  faiia 

nec  unqnaro  fieri  debet  *.  aj  prasens  simuiando,  dilacerel.  Quouiaro  .igiiur 

C.  \S.  Siqni$presbyter  contra  inicum^vei  laicu^con'  qiKcdam  conlra  saccrdotale  proposituin  de  Leone- 

trapre$byterum  querimoniam  iiabeat.  epitcopo  praf-  fratre  et  cocpiscopo  nostro  sinister  rurooraspersit«V 

ctuiente  termtnetur.                                   •  1  ••     •  .      i-    •      r    •         .       .  . 

g            4*       1.    PT  ..     .      .       /».  .  ulruni  vera  essent  disincta,  diulius  recimiis  inqiitsi- 

Jteni  ex  Concilio  Tribuneiist,  c.  21  •.  ..                •  •      .       n       •           i     .  •             .. 

o-      ■          .                    .  .             ...  tione  perquin,  et  uullam  in  eo  dc  his,  quae  dicta 

Si  quis  presbyter  coiitra  laiciiiu,  vol  iaieus  contra  -         .•         .                 ei           ^ii. 

.    .     '       ,.           .    ,  fueranl,  culpam  inveiiimus.  Sed  ne  qiiid  videretur 

presbyteruro  aiiquaro  babet  queriuionise controver-  •          .t        ^                .  •     .   i  i-           a- 

^,      ^     ,                 ,  ,         ,  omissuni  **,  quod  nostro  potuisset  dubiuin  coidi  rc* 

siam,  episcopo  praecipiente  sine  personaruro  accep-  i  n  n  .  •          .•    •                    ^.  .  •  . 

\,  .        ....            . .                  .  .         ^  inanere,  ad  B.  Patri  sacraiissimum  corpus  disiricta 

tione  finiatur,  et  iaicuspertjuranieiitum(sineces80  «•         i     ^    ..  r    •                      .          i 

...                              t^  ij                  \      '^v^»-^  euro  "  ex  abundanii  fecimus  sacrameiita  prabere. 

sii)  se  expurget;  presbyier  vero  vice  juramenii  •  g^  ,.             ....                                 .... 

'          r    o    >K       j                       j         «    •  Quibus  praeslitis  magna  sumiis  exsuliaitone  gavisi, 

per  sanctam  cousecrationem  interrogctur,  qiiia  sa-  ...             !•          •       .    .            .... 

'     ,  .          ,    .                             ^  .         .,         .  quod  bujuscemodi  experiinenio  lunocentia  ejus  e?i- 

cerdotes  ex  levi  causa  jurare  non  debent.  Blanus »  .        .  •  ..   „                  ,    .         .          ' ,.  . 

.  ^^,  .....       .  denter  enituil.  Pro  qua  re  gloria  vcstra  prsdictUQi 

emtn,perqiiarocorpusetaangoisCbristieonl]ciiur,jii-  ••..... 

— ......^./ii  ^.    •4w^*           tv     .       .             ..  virum  cum  oinni  caniaie  suscipiai,  cl  reverenliam 

raroentopollueturTAbsit,quDmDoroinusinevaiigelio  ,              ^    •  •«  ^      .       i -u    .              •« 

«.^•-  r       •    /               .              .  ^.     .  .  ei,  quaiem  sacerdoii  ••  decet,  exhibeat,  ne  qua*^ 

diseipulis  suis  (quorum  vicem  nos  mdigni  in  sancla  ...,.,                   .    i    . .                 .  • 

-.*-!-l  -      I    •  X  j^         »  f.    •        ,      .  tn*  cordibus  remaneat  de  liis  qux  sunt  jaro  pur- 

gerimiis  ecclesia)  dioai :  Nottte^  omnino  jurare;  sit  ^            ,  ,.  .       c   i  ••  -.                •  .              . 

.       «  ,      ,    „            ,  y/    .  C  gala,  dubielas.  Sed  ••  ita  suprascnpto  vos  episcop<i 

nntemsermove$ter:  E$t^e$t;Non^non!Quodautem  ,      ...             ...           .;         „               , 

. .     ,      .     .^            « '               *         ^  devoiissime  oporiet  in  omiiibus  adhxrere,  ut  cou- 

ht$abundaHltbu$e$t  a^  maioeet.  >        .           iv         •      •                      ... 

,,  n         ^     .        «r          . .  grue  deceiitcrque  Deuni  in  ejus  persoua  cujui  unni- 

II  Pars.    Gralian.  Verum  ht$  auctoritaiibu$  ifow  .        .     -j       •  •  , 

.      .    .           ....          ^    .            ...  sterest,  videamuii  hoiiorare. 

ommmoda  juramenta  prohtbentur  fiert  a  $acerdottbu$,  ^  ^ll.  Quomodo  B.  Gregorin$  Slennam  epiecopum 

$ed  tantum  incauta  et  m,  qttee  pro  quaiibet  cau$a  juramento  purgari  fecit. 

temporaii  judicio  oferuntur.  Quum  autem  popuian  /lem  %%  eodem  ad  Bruniehildam  Beginam  Francornm^ 

infamia  eacerdotee  opprimMniur^  tune  eA  irmoeentim  ^h.  II ^  epht.  S  *•• 

$uee  a$$ertion€mjuram$mu  debent  cferrL  Hennam  vero  reverendisslmutti  ••fratrew  el  coepi- 

NOTATIOMES  CORRECTORUM. 

C.  I.  ^  In  veinstis  codleibus  caput  boc  conjun-  D  ptis,  neque  in  fpsa  epistola  boc  loco  habentur»  sed 

ciiini  est  cnui  duobus  sequentibus,  qu»  sunl  ex  ead.  sup.  ead.  eap.  1. 

episu>la  Cornelii  Papae.  C.  VI.  «  Pratorem  :  In  codicibus  Grallani  est  t 

•  Sicmmts  :  Sic  habet  originale.  Sed  Burchardiis  Jmperatorem.  In  epistoia  excusa  legitur  :  Juetino 

etlvo  in  quinta  parte  :  ab  epi$copi$  et  reiiqui$  ordi-  Pre$btftero^  emendatuiu  vero  est  ex  duobiis  vetustit 

nibue  exigi.  Ideiu  vero  Ivo  in  parie  12 :  a  $tuumi$  codicibus  epistolaruro  et  Polycarpo ;  estque  idciii 

$ac*.rdoiibtt$  vel  reiiquie  Dei  mini$tri$.  Justiiius,  ad  quero  scripta  est  cpistola  2  libri  I,  iii 

C.  III.  ^  Debet :  Sequebaiur  :  ni$i  pro  recta  fide^  libris  etiam  impressis  incormpta  inscriptioiie. 
qu»  sulilaia  suot,  quia  ueque  iu  optiinis  inauuscri- 

Omst.  Y.  P.  1.  *  CaputPseuiloisidorianom,haastamexacL  I  concConstant.  hah. A.  448.— Coll.  tr. p-  p. 
1»  1.19,  c.  I.  —  Burch.  1. 1,  c.  193.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  508,  p.  12,  c.  77.  =  C.  I.  •  $ac.  uei  reliqnie  exigi: 
Edd.  cotl.  0.  =  C.  U.    '  Coil.  ir.  p.  ib.  —  Burch.  1. 1.  Ivo  p.  i2,  c.  77.  =  C.  111.    «  Coll.   citt.  =  C.  IV. 

•  bab.  A.  895.  Burcb.  i.  2,  c.  182.    Ivo  Pan.  I.  5,  c.  10.  Decr.  p.  6,  c  227.    «  f  prof  juramento :  orig. 

•  preejuranunti :  ib.  ^  ne  maiiMs  :  Ed.  Bas.  —  maiitis  vero  :  Cdd.  rell.  pr.  Lugdd.  II,  III.  •  Mattb.  c.  5, 
V.  54.  '  ex :  Burch.  -*  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  IILtP.  II.  '•  imo  Gregorius  II,  A.  726.  —  Borch. 
1, 2, 1. 186.  Ans.  1, 5,  c.  79.  Ivo  Pan.  L  5,  c.  9.  Decr.  p.  6,  e.  251.  =:C.V.  " add.  :  inventi :  Edd. 
coU.  o.  **  crimini  iliato  veritatem  dicant  :  ColL  ciU.  —  crtmtms  iitati  v.  if*:Edd.  coll.  o.  ^*facieU  1» 
mediiim  :  Ivo  Pan.-^  fac.  in  medio :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VI.  >«  Ep.  53  (scr.  A.  592),  I.  2.  Cd.  Hanr.  — 
Burch.  1.  1,  c.  194.  Ans.  I.  6,  c  162.  Ivo  Pan.  L  5,  c  5.  Decr.  p.  5,  c  509.  Polyc.  L  6,  t.  11.  ^*  /m- 
peratorem  :  Coll.  cilt.  — -  Edd.  colL  o.  ^*  improborum  :  Edd.  coll.  o.  "  a$per$erat :  orig.  —  Coll. 
citt.  —  Edd.  coll.  0.  *•  ambiguum  :  Edd.  colL  o.  ^^  eomm:  Bohm.  invito  foute.  '•  eacerdotem  i 
exd.  —  Ivo  Pan.  •'  nec  aliqua  :  Bobm.  —  nee  queedam :  orig.  ••  Et :  Edd.  coIL  o.  =  C.  VIL  ••  Ep. 
.7  (scr.  A.  603),  1.  5.  Ed.  Manr.  —  Burch.  I.  i,  c.  196.  Ivo  Pan.  1.  5,  c  6.  Dccr.  p.  5,  c.  5ii.  Polyc.  i.  i. 
^  ret€renti$$i9Hum  :  Ivo  ?m\.  --  Edd.^Bas.  • 


COS  DCCRETI  PAR8  8ECCM0A. 

8ft>piiiii  nostrom,  po8t<|aam  ea,  <|n»  de  eo  dicta  A 
fueraiit  '*,  requirentes,  in  nullo  iovenimus  eulpabi- 
lem  esse,  qiii  insuper  nd  sacralissimum  corpus 
B.Pelri  apostoli  sub  jurejiiranJo  salisfacieiis,  ab  his, 
qiix  objecta  ^us  opiuioiii  fucrant  '*,  se  demonstra- 
Tit  alienam,  reYcrii  illuc  purgatum  absolutumque 
permisimus»  quia,  sicut  dignum  erat,  ut,  si  in  ali« 
quo  reus  resisterel,  culpam  in  eo  canonice  punire- 
mus,  ita  digiiuiii  non  fuil,  ut  euiii  adjuvanie  inno- 
ceiMia  diiitius  rciiiiere  vel  nffligrre  in  aliquo  debere- 
mus.  §  1.  Purguiionem  '  tanien  "  ante  te  diiobus 
sibi  sacerdotibus  junciis,  ubi  acciisalor  cessaverit, 
eundoitt  *'  ex  se  pi-sbere  luo  conuniltiinus  **  arbi- 
trio.  Vulgarem  deniqne,  ac  nulla  canonica  sanctione 
fuliam  legein,  ferventis  scilicct  sive  frigiJae  aquae, 


CAVSA  n.  QUJEOT.  V. 

C.  IX.  De  e0dm. 


M 


Idem  Mariniano  Episeopo  RttVMnWt  tib.  VU,  ep. 
79« 

Qiix  de  caiisa  Maximi  sint  **  agenda,  ex  episiofti», 
qiias  ad  vos  *ante*  transnitsimus,  agiiovistis.  Sed 
qiiia,  qualis  de  bac  re  frateriiitatls  vestrae  voluntas 
sit  *ac*  magis  *petilio%  a  pncsentium  latore  Castorio 
cbnrlulario  iioslro  renunciante  cognovimiis,  ideo,  si 
idem  Maximiis  coram  vobis  et  prasdicto  cbartulario 
nostro  de  siinoniaca  bxresl  *praes(ito*  se  sacramenio 
purgaverit,  atque  do  aliis  ante  corpus  sancti  ^ 
ApoHinaris  (ut  scripsirous)  tantummodo  requisitiis, 
liberum  sc  esse  responderit,  causam  ipsius  fraierni- 
taiis  vesirac,  de  eo,  qiiod  excommunicatiis  missaruH» 
solennia  agere  prxsumserit,  }udicio  coinmiliimiis. 


iguitiqiie  fcrri  coiitactum,  aut  cujiu>libel  popularls  B  fl"»  ^ebeat  poBniteniia  ulis  culpa  purgari.  El  ideo 


inventionis  (qiiia  fabricantef  liaec  sunl  oinnino  '*  licta 
invidia),  iiec  ipsuin  exbibere,  nec  aliquo  inodo  te 
Tolumus  postulare,  iiiio  apostolica  aucioritate  prolii* 
Ijemus  firmissime* 

C.  VIII.  be  Maximo  Salonitano  epueopo^  qni  tacra' 

utento  $e  ip$Hm  purgavit. 

Item  Gregorius  Ca$lorio  Notario  RavenneB  lib.  ¥11, 

Indict,  2,  epi$t.  80  ". 

Quanto  a  iiobis  credi  '*  *iibi\  et  necessarias  vides 
causas  injuiigi,tanto  te  sirenuuin  debes  "  et  sollici- 
tuiu  cxbibcrc.  Proinde ,  si  Maximus  Salonitaiius 
praestito  sacramento  firmaverit  se  simoniaca  liae- 
re:ii  non  lcneri,  atque  de  aliis  ante  corpus  saiicti  '^ 


qiiidt|uid  vobis  secundum  Deum  phicel  securi  dispo^ 
nite,  nec  aliqiiod  de  nobis  dubiuni  liabeatis.  Nain 
qiiidquid  a  vobis  de  bac  caiisa  fueril  ordinalum  nos 
et  gmie  ^*  suscipimus,  et  libenier  admittimiis. 
C.  X.  Quatiier  Sixtu$  $emetip$um  purgavit. 
Iteni  Sixlus  Papa  III,  epi$t.  ad  orientalu  Epi$c.p 
c.  i  ". 

Mandasiis,  ut  scriberein  voMs,  qiialiter  iiistans 
jurgium  conira  nie  susciiatuin  sit,  vel  a  qno,  ut 
vestro  adniiniculo  pelleretnr,  etcausa  mea  firniare- 
tnr.  Scilote  nie  crimiiiari  a  qiiodain  Basso,  et  injiisie 
persequi.  Qiiod  audieiis  Vateniiiiiaiiiis  Augusliis  iio- 
sira  aucloriiate  synodum  congregari  jnssil.  Et  facto 


......  ,  ...  coocilio,  cum  magna  examinatione  satisfaciens  oni- 

ApoUiiiaris  unluromodo  requisitus,  innoxium  se  ^    .^        *.    .        ^  ..... 

^Z  ,^^^A..u  ..  .u  :.^.^.L..u  ... :....;.«.  ^  nibus  ( licet  evadere  satis  aliter  potuissem,  suspi. 

cionem  tamen  fugiens),  eoraro  omnibus  me  purgavl» 
me  scilicei  a  suspieloiie  el  aemvlatione  liberans ;  sed 
non  aliis,  qul  noliierint  aot  sponie  lioc  ^  non  elege* 
rint,  faciendo  ^  formam  *exeniplumque*  dans. 

C.  XI.  De  cau$a  GuUlandiprcebtfUri. 
Item  Alexander  ^  Raynaldo  ^  Cumano  Epiccopo. 
Super  caosa  Guillandi "''  presbyleri  tui  de  morie 


esse  responderil,  el  de  inobedientia  sua  pceniientiam 
(sicut  deputavimus)  egerit,  volumus»  ut  ad  consolau- 
duro  ^  illum  epistolam,  quaro  ad  euro  scripsimus 
(ubi  **  ei  gratiam  noetraro ,  et  eommunianem  nos 
reddidisse  signavlmus),  expericntia  toa  dare  debeat; 
qiiia  sicut  in  contuinacia  pcrsistentibus  severos  nos 
esee  convenit,  sic  itenim  buniiliatis  ''  cft  poeniteuli- 
bus  uegare  locum  veniae  uon  debemus. 


.lOTATIOiNES  CORRECTORUM« 


C.  VII.  f  Purgationem  :  llie  erat  gravi^simus 
error.  Conjuncte  enim  baec  legebantur  cum  superio- 
ribus,  qiiae  Brunicbildae  sunt  scripta,  quasi  purgaiio 
presbyteri  a  B.  Gregorio  mulieri  commiilerelur.  Sed 
iiil  lale  legitur  iu  epistola  B.  Gregorii,ex  qua  prior 
|iars  bujus  capilis  est  accepta.  Vcrum  Ivo  p.  10, 
c.  15,  ei  Pau.  K  5,  c.  8,  ciiant  boc  ex  epislola 
Alexandri  II  Raynaldo  Cumano  episcopo,  ciijus  epi- 


stolae  initiuin  est  infra  eadem  c.  Super  c(in$a.  Et 
bic  versiculus  :  Purgationem^  coiitiiienlcr  Iei;eadiis 
est  post  extrema  verba  itlius  capitis.  Ac  propicr 
ciialioiies  docloriira  binc  quidem  inolus  noii  esi; 
sed  addituin  esl  in  margine  iionien  Alexandri  II.  lia 
nibil  loci  relinquilur  adinirationi  auctoris  glossae» 
D  nus(|uam  enim  Rotn.  Pontiflces  biijiismodi  caiisas 
mulieribus  leguntur  cominisisse* 


QoAST.  YV.  C.  VII.  **  $unt  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  fuerint :  Ivo  Pan.  **  $uni :  Ed.  Bas.  "  ex  cpist. 
Alexandri  II  »d  Raynalduin  Cuinanom.  — cf.  c.  il,  buic  quaest.  — Ivo  Pan.  I.  5,  c.  8«  Decr.  p.  10,  c.  15. 
^  add.  :  hic  :  Ed.  Bas.  **  rommtsimtts:  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  omnia  :  Ed.  Bas.  =:C.  Vlli.  '^  Ep. 
80  (ser.  A.  599).  I.  9,  Ed.  Maur.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  U  35,  c.  10.  **  creditur  :  Edd.  coll.  o.  **  debere$  : 
e2di\.  '^  $ancti$nimi :  Ed.  Bas.  **  con$ulendum  :  Edd.  Bas.  Veo.  I,  II,  Nor.  "*  ^iia  «r  et :  Edd.  cotl.  o. 
"  liHmiiitati$  :  Ed.  Lugd.  II.  =  C.  IX.  *'  Ep.  81  (sc.  A.  599),  L  9,  £d.  Maur.  —  Coll.  tr.  p.  ib.  c.  11. 
—  Polyc.  1,  2,  t.  37.  ••  $unt  :  Edd.  coll.  o.  *•  $ancti$$imi :  Ed.  Bas.  **  grali$  :  Ed.  Arg.  —  graianter. 
Edd.  relL  =C.  X.  ••  Caput  Pseudoisidurianum,  conrecluin  ad.  librum  jpouiif.  —  Coli.  ir.  p.  p.3,  I.  10. 
c.  10.  ^•add. :  hic  :  Ed.  Bas.  **  faciendi :  Edd.  coll.  o.  =b  C.  XI.  *•  Ep.  incerti  teinporis.  —  Ivo  Paiu 
5,  c.  8.  Derr.  p.  10,  c.  15.  *«  hamaMo  :  Ivo  Pan.  —  Hunaido  :  Ed.  Bas.  —  Kimaldo  ;  E«!d.  rdU 
*»  Ciilaniii  :  Edd.  coll.   o. 


M5  DCCRETl  PARS  SECURDiV.  CAUSA  H.  QUiEST.  ?.  601 

ilfl  «iiim  CunielluAt  efUt.  7/,  ad  Rufum^  Epiicopum  \  Vride  Gregoriiis  Papa  III  **  adBotiifaetum^  ep*  /. 

^"^"^^'^**  • :  C.  Y.  Saeerdot  a  populo  aceusatus  juramenlo  iiinf- 
C.  I.  Juramettlum  a  sacerdotibut  non  ett  exigendum,  centiam  euam  auerat. 

Sacrnineniiim  hacienua  a  summis  e  sacerdoiibua  *        Presbyier  vel  qiiilibei  sacerdos  si  a  populo  acco- 

vel  Dci  miuisiris  eiigi,  nisi  pro  Ode  recia»  imnime  saius  fiieric,  ei  cerii  non  Aierini  iestes  *S  qui  cri- 

eognovimusy  nec  sponie  eos  jurasse  reperimus*  niini  ^*  illaio  approbeni  veritaiem,  jusjuranduro  iii 

C.  II.  De  eodem.  noedio  '*  eril,  ei  illum  teslem  proferat  de  innoceniiae^ 

Idem  pauio  inferiue  *•  sii»  pnrilale,  cui  nuda  ct  aperia  sunt  omnla. 

Nos,  sancioruro  'exempia*  sequenles,  'sanclonim*  C.  VI.  De  Leone  episeopo,  quem  B.  Gregoriue  purga- 

aposlolorum  eoruroque  successoriim  jura  flrmamuSy  ttonem  prabere  fecti. 

eisammenu  mcauu  fleri  prohibemu..  "«"  !^,^tl: J^f&J^^J^J'!:^  **' 

C.  III.  De  eodem.  Ilabct  lioc  propriuin  aniiqui  hoslis  Invidia,  ut  quoii 

idem  ibidem  \  jn  pravonim  "  acuuiin  perpelralione  (Deo  sibi  resl- 

Nos  sacramenlum  episcopis  nescimus  oblaium,  i^ieiiie)  dejicere  iion  valei,  opiniones  eorum,  fulia 

nec  onquam  fierl  debet  *.  ^j  prasens  simulando,  dilaoerel.  Uiioiiiain  jgilur 

CVf,  Siqniepresbyier  contra  itncum^vei  laicuBcon-  qiKcdani  conlra  saccrdotaie  proposilum  de  Leone- 

tra  presbytertim  querimoniam  habeat,  epitcopo  prai'  fraire  el  cocpiscopo  noslro  slnisler  rumor aspersil  »\ 

ctutenie  lermtnelur.  :••.•.      i-  .•      r    •         ... 

'^    ,  ..      ■..    p..  ..     .      .       ^.  .  uiruni  vera  essenldisiricla,  diuuus  fecimiis  iiiqtitsi* 

Iiem  ex  Concrlio  Tribuneiisi,  c.  21  '.  •  •      .       n       •  i     ■  •  i-  - 

„.      .  ,  ,  .  ...  iione  perquin,  ei  nullain  in  eo  dc  his,  quae  dicU 

Si  quis  presbyier  coiiiia  laicuiu,  vol  laiciis  conlra  -         .       i         •  c   i  -i    •■      . 

,        '       ,:  ^  .  ,       ,  fuerant,  culpam  inveiiimus.  Sed  nc  qutd  viderelur- 

presbylerum  -l.quan.  b.bel  quer.a.on»  conlroTer-  ^^.,3,„„  ..     ^^  „„^^^        .^^^  j„^i„,„  ^^^^^  ^. 

..«n.   ep.scopo  pr«c.p.enie  ..ne  personaruo.  accep-     ^  ^^  g  p,,,,..  ,3,.r.llss.mum  corpus  disiricU 

i.one  hnialur.  ei  l..c»»pert,«rame..lum(s.nece..«     ^^  ..  ^^  ^^„„j,„^.  j^.^^^  sacr.menta  prabcre. 
..i)  K.  eipurgei:  prcsbyier  vero  v.ce  inramenU  •     ^^^         ^^.^  ^^^^^  cxsull.lione  gavlsi. 

per  sanciam  coiisecralionein  inlerroffclur.  quta  sa-  ...  ,.  .... 

.  .  .    .  ?.         ..        .  quod  bujusceinodi  experimenio  lunocenlia  ejus  evi- 

cerdoiesex  levi  causa  jurare  non  debent.  Manos '  I    .        ....   »>  ,    .         .  ... 

'         .  «^.  .....       .  denier  enilutl.  Pro  qua  re  gloria  veslra  praHliclaoi 

eniin,perqiiamcorpuseiaaiigoisCbnsUconliciiiir,ju-  ••..••.. 

.       ,,    .    J^..  ..      "     -^     .       .  ..  virum  cum  oinni  cariuiie  sitscipiat.  ct  reverenliam 

ramentopo!lnelurTAbsii,quumDoroinusinevangelio  ,  «  .•  ■«  i     .       i -u    .  •« 

!•  ^•^.  1-      .    /  •  .  j.    .  .  ei,  qualem  sacerdoii  ■•  decei,  exbibeat,  ne  qua*" 

diseipuhs  suis  (qoorum  viccm  nos  mdigni  in  sancta  ......  .    i    i  •  .  • 

..*-.•-.  I    •  X  ^'         mi  f    •        .      .  "»  cordtbus  remaneai  de  liis  qua;  suni  jaro  pur- 

gerimns  ecclesia)  dicai :  Noitie^  omnino  jurare;  tit  ^  ....      q.,,  ..  ..  . 

'       „  „  ,^    ,  C  gai^f  <lwl>»etas.  Sed "  lUi  suprascnpto  vos  episcopo 

nutem  serwo  vester:  Est.  est ;  Non.  non!  Quod  autem  ...  •;         n  . 

. .     .      ,     .^  *    , '        •         «    - «    e  •  jjevoiissiiiie  oportei  in  omiiibus  adbxrere,  ui  con- 

Ats  a^uii</aii/rftiii  «fl  a '  malo  ett,  .  i^         •      •  ... 

„  -.         ^     ,       „  . .  gru«  deceiiterque  Deum  in  ejus  persoua  cuju*  nnnw 

II  Pars.    Gralian.  Vtfrirm  htt  auctorttaitbut  non  .        .     -j       •  •  i  ^ 

.      .    .  .....         ^    .  ...  sleresl,  vide.inHiii  lioiiorare. 

omntmoda  juramenta  prohtbentur  fiert  a  tacerdottbut,  ^  ^11.  Quomodo  B.  Cregorht  Slettnam  epitcopum 

$ed  tantum  incauta  et  «a,  qttee  pro  qualibet  cauta  juramento  purgari  fecU. 

temporati  Judieio  offeruntur.  Quwn  autem  populari  Jum  %x  codem  ad  Bruniehildam  Heqinam  Francorum^ 

infatnia  tacerdotu  apprimttnimr^  tttne  «tf  innocentlm  ^^*  ^^t  ^P^*  ^  ^* 

$nm  attertianmjurammttu  deUnt  aferri.  llennaro  vero  revereodissimum  **frairew  el  coepi- 

NOTATIONES  CORRCCTORUM. 

C.  I.  ^  In  veinslis  eodiclbus  caput  boc  conjiin-  D  ptiSf  »cque  in  fpsa  epistola  boc  loco  habenlur,  sed 

ciuni  esl  ciiiii  diiobus  sequenlibus,  qu»  sunl  ex  ead.  sup.  ead.  cap.  1. 

eptsu>la  Comelii  Papoe.  C.  VI.  «  Pratorem  :  In  codicibus  GraUani  est  t 

•  SttiMmis  ;  Sic  babet  originale.  Sed  Burcbanliis  Imperatorem.  In  episioia  exciisa  legitur  :  Jasftiio 

ellvo  in  quinia  parle  :  ab  epitcopit  et  reiiquit  ordi-  Presbtftero^  emendaium  vero  esl  ex  duobus  veiusiit 

91611«  exigi.  Ideni  vero  Ivo  in  parte  12 :  a  ttmtnit  rodicibtis  epistolarum  et  Polycarpo ;  esique  idcm 

tac^rdoiibut  vel  reliquit  Dei  minittrit.  Jusiiiius,  ad  quem  scripta  esl  epislola  2  iibri  I,  in 

C.  III.  ^  Debet :  Sef|uebatur  :  niti  pro  recta  fide^  libris  eitam  impressis  incormpia  inscripiioiie. 
qua?  sublata  sunl,  quia  ueque  iu  optiinis  roauuscri- 

Omst.  y.  P.  I.  *  CapulPseudoisidorianuro,baastiiroexacL  I  conc.ConslanU  liab.  A.  44S.^Coll.  ir.  p.  p. 
1»  1.19,  c.  1.  — -  Burcb.  1.  i,  c.  193.  Ivo  Becr.  p.  5,  c.  508,  p.  12,  c.  77.  =1  C.  1.  *  $ac.  tfol  reliquit  exigi: 
Edd.  coll.  o.  =  C.  II.  *  ColU  tr.  p.  ib.—  Burch.  1. 1.  Ivo  p.  i2,  c.  77.  =  C.  Ilh  ^  Coll.  citt.  =  C.  IV. 
■  hab.  A.895.  Burcb.  I.  2,  c.  182.  IvoPan.  I.  5»  c.  10*  Uecr.  p.  6,  c.  227.  ^ 'f  prof  juramento :  ofig. 
*  preejuranunti :  ib.  ^  ne  wtanut :  Ed.  Bas.  —  maiiiis  vero  :  Edd.  rell.  pr.  Lugdd.  II,  111.  *  Mallh.  c.  5, 
▼.  54.  *  ex  :  Burch.  -*  Edd*  coll.  0.  pr.  Bas.  Lagdd.  II,  III4P. II.  **  imo  Gregorius  II,  A.  726.  —  Burch. 
1,2,  L  486.  Ans.  i,  5,  c.  79.  Ivo  Pan.  1.  5,  c.  9.  Decr.  p.  6,  c  25i.  r=C.V.  "add.  :  inventi  :  Edd, 
coll.  0.  ^*  cnmint  t/ialo  «en/a(«iti  tftcaiK  :  ColL  dtt. — mmiiits  iiiali  9.  if. :  Edd.  coH.  0.  **faciat  1» 
medium  :  Ivo  Pan.—  /ac.  iit  medio :  £dd.  coll.  o.  =  C.  VI.  *^  £p.  55  (scr.  A.  592),  I.  2.  Ed.  Hanr.  — 
Bnrch.  I.  i,  c.  i9i.  Ans.  L  5,  c.  i62.  Ivo  Pan.  L  5,  c.  5.  Decr.  p.  5,  c.  509.  Polyc.  L  6,  t.  ii.  ^  /m- 
peratorem  :  Coll.  cilL  -.•  Edd.  colL  0.  ^'  tmpro^ornm  .*  Edd.  colL  0.  "  atperterat :  oiig.  —  ColL 
cilt.  —  Edd.  coll.  0.  **  ambiguum  :  Edd.  colL  0.  ^*  eorum :  Bobro.  invito  foiiie.  **  taeerdotem  : 
exHl.  —  Ivo  Pau.  *'  nee  aliqua :  Bohm.  —  nee  qumdam :  orlg.  **  Et :  Edd.  coll.  o.  =  C.  VIL  •*  Ep^ 
.7  (scr.  A.  605),  L  5.  Ed.  Maur.  —  Burcb.  1.  i,  c.  i96.  Ivo  Pan.  1.  5,  c.  6.  Dccr.  p.  5,  c.  511.  Polyc.  L  i. 
■*  rmrtfiiftiiimiiw  ;  Ivo  Pai».  —  Edd.^Bas.  • 


GW  DECRET1  PAR8  8ECCN0.4.  CA€SA  n.  QUJE8T.  Y. 

scoptiin  nostniin,  |Mislqiiam  ea,  i|n»  de  eo  dtcui  A  C.  IX.  De  t^em, 

fueraui  **,  rcquirentes,  in  noHo  iovenimus  eulpabi- 

lem  esse,  qni  insuper  ad   sacralissimum  corpus 

B.  Pelri  aposloli  sub  jurejuninJo  salisf;icieiis,  ab  bis, 

qux  objecla  ejus  opiuioui  fucranl  '*,  se  demonsira- 

Tii  alienum,  reverii  illuc  purgalum  absolulumque 

permisimus,  quia»  sicut  dignum  enit,  ut,  si  in  ali« 

quo  reiis  resisterei,  culpam  in  eo  cauonice  punlre- 

mus,  ita  digiium  nou  fuit,  ut  euui  adjuvanle  inno- 

ceiuia  diutius  reiinere  vel  aflligrre  in  atiquo  debere- 

inus.  §  I.  Purgationem  '  lameu  '^  aiite  te  diiobtis 

sibi  saccrdotilMis  junctis,  iibi  acciisator  cessaverit, 

euiidoiu  **  ex  se  praebere  tuo  comuiillinitts  '*  arbi- 

trio.  Yulgarem  denique,  ac  nulla  canonica  sanctione 

fultam  legeiu,  ferventis  scilicct  sive  frigid;e  aqu». 


fM 


Idero  J/itrinJAiio  Emuopo  RavcHme^  tib,   VU.  ep. 
79**. 

Qiix  de  causa  llaxinii  siut  **  agenda,  ex  epistoHs, 
qnas  ad  vos  *anle*  traiismisimos,  agnovistis.  Sed 
qiiia,  qualis  de  hac  r«  frateniitatis  vestrae  voluntas 
sit  *ac*  niagis  *petilio*,  a  praesentium  latore  Caslorio 
chartulario  oostro  renunciante  cognovimus,  ideo,  si 
idein  llaximiis  coram  vobis  et  praedicto  chartulario 
nostro  de  simoniaca  bxresi  *pr£Slito*  se  sacranienio 
purgaverit,  atque  do  aliis  anie  corpiis  sancti  ^ 
Apollinaris  (ut  scripsimus)  lauturomodo  requisitiis, 
libenim  se  esse  responderit,  caosatn  ipsius  fraieniH 
tilis  vestrae,  de  eo,  quod  excommuMicatus  roissarun» 
solennia  agere  praesiimserit,  judicio  commitlimusp 


iguiUqiie  fcrri  coiitactum,  aut  cujiislibel  popularis  B  q"»  «iebeat  pceniientU  lalis  cuipa  purgari.  Et  ideo 


inveiuionis  (quia  fabricantef  hxc  sunt  oiuniuo  **  flcta 
invidia),  nec  ipsum  exbibere,  nec  aliquo  modo  le 
voluinus  postuUre,  imo  apo&tolica  auclorilale  probi- 
bemiis  fi rmis&iiiie* 

C.  Vill.   De  Mmmo  Smiomilano  ejpucopo^  qmi  $acra- 

meulo  $e  ip$mm  pmrgavii. 

Jtem  Gregorius  Caslorio  yotario  Rn9ettr,ie  iib.  ¥11, 

indfrt,  2,  episi.  80  ". 

Quanto  a  nobis  credi  **  *iibi*,  cl  necessarias  vides 
causas  iiijuiigi,tanto  te  strenuum  debes  **  et  soilici- 
tuiu  cxhibcrc.  Proiode,  si  llaximus  Saloiiitanus 
prxsiilo  sacramenlo  firmaveril  se  sirooniaca  bx- 
resi  non  leneri,  atqoe  de  aliis  ante  corpos  saiicti  *^ 


quidqnid  vobis  secnndum  Deum  pbcet  securi  dispo- 

nite,  nec  aliqi:od  de  nobis  dubiuni  babeatis.  Natn 

qnidquid  a  vobis  de  bac  caiisa  fuerit  ordinatum  not 

ct  grale  ^*  snscipimus,  el  libenter  admittimiis. 

C.  H.  Qnafiier  Sixtms  Memeiipsmm  pmrgavii» 

liem  Siilus  Papa  III,  episi.  ad  orienlales  Epiu.p 
c.  I  *«. 

Ilandastis,  ol  scriberem  vobis,  qualiter  iustana 

jurgium  contra  me  susciiaiuin  sit,  vel  a  quo,  ul 

vestro  adniiniculo  pelleretnr,  el  causa  mea  firniare- 

tnr.  Scitole  me  crimiuari  a  qiiodain  Basso,  et  iiijusie 

persequi.  Qiiod  audieiis  Valeniiuiauus  Atiguslus  no- 

stra  auctoriiaie  svnodum  congrcgari  jnssiL  Et  facio 


.     ....                    ,            ....  coocilio»  cum  magna  examinauone  satisfaciens  oni- 

Apolliuaris  tantanmodo  requisitos ,  mnoxiam  ae  ^    .^      , ,.  ^         .•      .-. 

1_^ ,.  ..  _  .   .    .^r?,    -.       C  nibiis  ( licei  evadeic  saiis  ahier  poiuissero,  suspi. 

fogiens),  coraro  omnibvs  roe  purgavi* 


esse  responderii,  el  de  ioobedieaiia  mm  poeiiiieniiam 
(sicut  depotavimas)  ^erit,  voloroos,  al  ad 
dum  **  illum  episudaro,  quaro  ad 


(ubi 


ei  graiiam 


reddidisse  signavimos),  experienlia  toa  dare  debeat ; 
quia  siciit  in  couturoacia  persislenlibas  severos  noo 
esse  cotivenil,  sic  itemm  bomiliaiis  "  ct  poeBlicntl- 
bos  uegare  locum  veniae  noa  i 


me  icilicet  a  laspicione  ct  aemabtione  liberans ;  sod 
ooa  aliis,  qni  nolncrinl  aai  sponie  boc  ^  non  elege* 
riaU  ladcndo  ^  Conun  *exeniplaroqoe*  dans. 

C  XL  De  emum  GwUmMpeeekfleH. 
Utm  Alcxaodcr  **  BMgmdda  ^  CmmoMO  Episcopa. 
Sopcr  caasa  GoillaBdl  *^  prcsbsrlcrl  lol  dc  roorte 


i!«lTAT10XeS  CORRECTORUU* 


C  VII.  *  Pmrgaiumem  :  Ilic  cral  gravi^siaws 
error.  Coojnncie  enim  b«c  legelanlar  cnai  soperio- 
ribus,  qux  Bniuicbildae  sonl  scripU,  qoasi  porgaiio 
presbyleri  a  B.  Gregorio  malieri  eonaiitlcreiar.  Scd 
nil  laie  legitur  in  episioh  R.  Grcgorii,  ex  qoa  prior 
{Kirs  hiijus  capitis  esl  accepU.  Venin  Ivo  p.  10, 
c.  15,  ei  Pau.  I.  5,  c  S,  duai  hoc  ex  eplslola 
Alexandri  II  Ra jnaldo  Canano  qiisoopo,  cajos  epi- 


siobe  inician  esl  infra  caden  c  Smper  camsa.  El 
hic  vcr&icakis  :  Pmrgaiiamem^  coolinentcr  lej^citdus 
csl  posl  extreoa  verlia  ilfios  capitis.  Ac  propier 
duiionos  doctomn  bloc  qoidem  inolas  iioii  esi; 
sed  additnm  esl  io  nurgine  oomeo  Alexaodri  II.  lu 
aibil  lod  reCnqailor  admiraliooi  aacloris  glossas» 
D  nas«|oan  cnin  Ron.  Poniifices  bii}nsmodi  cansas 
nolieribos  legaator  connisissc. 


(}uiEST.  YV.  C.  Vlt.  «"sanf  :  Edd.  colLo.pr.Ras.  ^famorr  hoPan.  **  soor :  Ed.  Rat.  «^  ex  episU 
Alexandri  II  ail  Rajnaldun  CanuflwaL  —  cf.  c.  II,  baic  qncsl.  —  Ivo  Pao.  I.  5,  c  8.  Recr.  p.  10,  r.  15. 
^  add.  :  hic  :  Eil.  Bas.  *•  comwauams:  Edd.  coU.  o.  pr.  Raa.  **  onon  :  Ed.  Ras.  =C.  VIU.  "  Kp. 
80(scr.  A.  599).  1.9,  Ed.  lbar.--Col.tr.  p.p.  I,U  35,  c  10.  *>  tredflar  :  Edd.  cott. o.  ^dekerea: 
«^a^i.  «^  sanciisnm :  Ed.  Ras.  »  camawUmdmm  :  Edd.  Bas.  Vca.  1,  IL  !for.  **^met:  Edd.  coH.  o. 
"  hnmiiiialis  :  Ed.  Logd.  II.  =  C  11.  "  Ep.  Sf  (sc  A.  5t9),  L  9,  Ed.  Maor.  —  4>oll.  Ir.  p.  ib.  c  11 . 
—  Polyc.  I,  2,  U  37.  «*  ssof  :  ^ld.  €on.  o.  ^  Madtsstnt  :  Ed.  Bas,  "  frolii :  Ed.  Aig.  —  frol«K«r. 
Edd.  rell.  =  C.  X.  »  Capot  Pseodotsidoriaaan,  coolccian  ad  libmn  pouiif.  —  CoU.  ir.  p.  p.  5,  I.  10. 
e.  10.  Madd.:AtV:Ed.Bas.  » /odeodi  :  Edd.  colL  o.  =  C  XI.  ^  Eji.  incerti  leiiipons.  —  Ivo  Pan. 
5.  c.  8.  Derr.  p.  10,  c  15.  ^  Hmmaldo  :  Uo  Pan.  —  Huaaldc  :  Ed.  Ras.  —  RimuddQ  :  &*d.  reR. 
^'  QiHamn  :  Edd.  coU.  o. 


•07  ITECRfiTl  PARS  SECCNDA.  CkhSk  II.  QUi£ST.  T.  608 

fpiscopi  sui  iirsedecessorts  lul,  inlBiJiuiii,  iii  inediiim  A  noii  perpHravil.  £l  bac  MlUfaeOone  purgmtM  »e- 
coiiMiluijiiiis*  luque  circnrnsuiutioin-  fralrom  uiia- 
iiiml  asscnsu  liiap.  dileciioni  rescribiniiis  ^,  prapfaluin 


GuilJandum  presbyterum  anie  le  prxseniandniu  ^\ 
ubi,  si  cerii  accusatores  defoerinl,  tunc  diciante 
juslttia  sine  omni  conlroversia  presbyter  qtixcunque 
ob  koc  injuste  amisit  '*  ac  sacer-dotium  accipiat  et 
iiiiegra  beneficia  >• 

C..  XII.  De  purgatione  elericorumf  h  convincl  nonpoi- 
iuerinL 

Item  ex  Concilio  Agalbensi  ■*. 

Si  legitimi  accnsatores  criroina  ^  sacerdotis  pro* 

bare  noii  poluerint,  et  ipse  negaverii,  *tunc  ipse* 

curo  seplem  '*  sociis  sui  ordinis  (si  Talei)  a  crimine 

scmetipsum  expurget.  Diaconus  vero  si  codcm  crl 


cure  deincepo  suuin  exsequatur  oflicium. 
C.  \\\.  De  eodem.  PALEA. 
[  llem  Silfester   Papa  *  *•.  > 
c  Accusaium  simoniacum  necesse  liaboimus  som- 
mopere  pcr  scripiuram  probiberc,  ne  missanim  80- 
lennin  celebraredebuisset,  doiiecquid  essct  verius  ** 
poioissemus  cognoscere.» 

G.  XV.  PALEA. 
\liem  ex  Concilio  Triboriensi  »  •^l 
«^Nobilis  homo  vel  ingenuus  si  in  synodo  accusa* 
tup  et  negafcrit,  si  euin  constiteril  fideiem  esse, 
cnm  duodecim  ingentiis  se  expurget;  si  anlea  de- 
prehensus, fuerit  in  furlo.  aut  perjuiio,  aut  falso» 
testimonio,  ad  jurainentum  noii   adinittatur,  sed. 


uitue  accusattis  fucril,  cum  tribtis  soiirclipsum  ez-  ^*  (sicut  qui  ingenuus  non  esl)  fervienli  aqua  vel  can» 


euset. 

C.  XI IL  De  eodem, 
Item  cx  Concilio  Ilerdensi  **. 
Presbyter  si  aplebe  sibi  co'mmissa  nuiln  opiiiione 
iiiliiinalus  fiierit,  et  *^episcopus  legiiimis  tcsiibus 
approbare  ;non  potuerii,  suspendatur  iisque  ad  di- 
gnaro  satisfai'.tionem.  ne  populos  fidelium  in  eo  scan- 
daliim  patiatur.  Digna  vero  saiisfactio  est  (sicul  a 
majpribus  constitulum  ^  esse  docelur),  quandosivo 
secundum  canones,  sive  ad  arbitrium  episcopi  se- 
ptem  sibi  collegas  adjungit,  el  Jurat  in  sacrosancto  ^ 


denti  ferro  se  expurget  ••.» 

C.  XVI.  Deeodem. 
him  Hincmarus  Remorum  Ephcoptti  *  ••• 
Si  mala  fama  de  presbytero  exlerit,  el  accusato-^ 
res  ac  lesies  legaies  defuerint  <^  ne,  conira  Apo- 
stolum,  infirmoruro  corda  de  mala  fama  presbyteri- 
percutiantiir,  et  nefilupereiurministeriuro  nostmm,. 
neve  securiores  presbyteri  exislenies  licentius  iO' 
peccatuin  prolabantnr,  secnnduro  decreta  *  majorum 
cutn  denominatis  sibi  vidnfs  presbyteris ,  quos 
sclmus  se  nolle  pejerare,  sacvaniento  famani  suain 


evangoUo  coram  posiio»  quod  erimen  sibi  iilaturo  C  purget. 

NOTATIONES  CORAECTORUM. 


C.  Xf.  '  Beneflma  :  In  episiola  hoe  loco  seqnitur 
versic.  Purgntionem^  su^  ead.  c.  ileHnam^  ot  ibi 
nptalum  cst. 

C.  XII.  ^  Crimina  :  Apnd  ceieros  colicctores  legi- 
tur  :  st  aulem  accu»atore$  legitimi  non  fnerini^  qni 
ein$  crimina  mamife$ii$  judicii$'  probare  conienderint^ 
ei  tps€,  etc. 

C.  XIII.  I  Sicut  a  majoribui  constitutum :  lloe 
loeo,  sicitt  et  paulo  inferius  plura  aunt  verba  apud 
ceieros  collectnres. 

^  Sacro$ancto  :  Apud  eosdem  legiliir  :  in  $ncro 
torampontoevangelio,  quo  fecitcap.  res/tmortiEfttr. 
in  vcrs.  Nemo  clericum,  infra  ii,  q.  i. 

C.  XIV.  >  Citatiir  blc  ex  Silvesiro ;  fere  idem  esl  ] 
in  decrcL  tit.  desiiniin.  c.  AcciMii(tim;  ei  ibi  iribtH- 
iur  Deodalo  Pontiflci.  Sed  in  nollis  faorum  diioruit» 
Ponliricum  scriptis,  qiiae  exstant,  tale  aliquid  esi 
inventum.  In  regeslo  B.  Gregorii  lib.  5,  episl.  5 
Aiaximo  pnnsuiniori  ecclcsix   Saloiiitanne,  Uxc  lc- 


gnntnr  :  Pervenit  itaque  ad  iios,  quod  per  eimomO' 
cam  hojresim  fueri$  ordinatu$,  Sed  et  alia  de  te  multa 
hic  dieta  sun/,  de  quibtt$  unum  quam  maxime  fuit, 
prepter  quod  naee$$e  kaMmu$  te  eummopere  per 
ecripta  no$lra  prohibere^  ne  mi$$arum  $olennia  cele- 
brare  debui$$e$^  dontc  qnid  e$$et  vere  potm$$emus 
addi$cere.  Et  ex  bnc  episiola  videri  polest  accepta 
li:«*c  Palea,  et  c.  Aeru$atum*  et  c.  Quoiiee.  X  de- 
KJinoii.  Nam  initium  ipsius  cpiilolsa  est  :  Quotiee. 
contra^  ele. 

C.  XV.  »  Biircbardus.  eiiam  ciial  ex  concilio 
Tribttriensi  cap.  iO,  el  in  Triburiensi  iUo,  qtiotl 
cxstat  inipressuiti,  babcniur  nonnulla  ad  haoc  rcui 
rarienlia. 

C.  XVL  '  In  conciKo  Remensi  Trosleiano  9  c. 
relerlur  synodos  ab  Uinemaro  Renioriim  arcbiepi- 
scopo  habila,  in  qiia  habetur  hoc  caput. 

^  Secundum  decreta :  In  synodolegitur :  secnndnm 


Oo^ST.  V.  C.  XI.  *•  refmmvf :  eaed.  ^*  repraf$enlandum :  e«d.  ■•  ami$erit  :  eTd.  pr.  Bas.  =rC. 
XIL  "  ILtc  ad  conc.  Agalh.  non  pertinere  consiat.  In  poRniienliali ,  qtiod  apud  Canisium  Leri. 
ant.  t.  2,  prostat,  laudalnr  ex  concilio  magno  $ub  Ludovico  rege,  stimptum  est  hoc  caputex  conc.  Mo 

gunt.  hab.  A.  85i,  ed.  ijuer  Monum.  Cerm.  bisL  ill.  Pertiii};  t.  III,  p.  4i5.  —  cf.  Cap.  I.  5,  c.  34.  - 
lurch.  I.  2,  c.  i8i.  Ivo  Pan.  1.  5,  c.  i.  Decr.  p.  6,  c.  426.  —  c.  i,  Comp.  i,  de  purg.  can.  et  c 
S.  X.  h.  t.  ••  $ex. :  Canis  I.  I..  qnod  conc.  Carih.  (oap.  at>,  apud  Dionys.),  quod  capiiis  auclores 
secuti  stiut,  cgregie  convenil.  =  C.  XIII.  ■»  Capul  asque  incertuin.  —  cf.  tamen  can.  I.  5,  c.  56,  el  Isaaci 
Lingon.  capitula  apud  Baluz.  u  2,  c.  3.  —  Burch.  1. 2,  c.  4«4.  Ivo  Pan.  1. 5,  c.  9,  Decr.  p.  6,  c.  229.  •* 
et  $i :  Ed.  Bas.  =  C.  XIV.  •»  imo  ex  ep.  Greg.  M.  ad  Maximum  I.  6,  en.  43,  scr.  A.  596.  ■•  abest  aU 
Ed.  Arg.  =  C.  XV.  ^  In  conc.  Tribur.  (hab.  A.  895)  quod  Bureh,  I.  i6  e.  i9.  landai,  sensus  tantum 
habeiur.  Regino  I.  2,  c.  43,  et  Burch.  i.  6,  c.  7,  ex  conc.  Mogunt.  hab.  siib  Rabano  similia  qiiaedani  pro- 
ferunt.  Videtur  tamen  capiiis  atictor  esse  Tbeodoriis  Cinl.,  inter  cujus  capitula  est  reperiiim.  —  cf.  c.  I,. 
dd  purg.  vulg.  Comp.  I.  c.  i,  X.  de  purg.  can.  —  In  Ed.  Bas.  li»c  Palea  non  lcgilur.  ■•  expurgat:E^. 
Arg.  =  C.  XVI.  ••  c.  24.  Cap  Hincmari  Uemcnsis  ^Mansi  1.  i5).  Ivo  Decr.  p.  0,  c.  420.  ••  ^Ufecermk' 
Ed.  Bas. 


DECREli  PARS  SECUNDA.  CAUSA  11.  QVJE^T.  Y.  6fl« 

C.  XVH.  Deeodem.  [PALEA.]   ,  A*^®*'  ^*  PWBtliciam  purgaiionem  fecerii,  vos  ei  au* 


ilem  Innoceiilius  Aquiieienn  Patriarchne  et   Uan" 
iuano  Episcopo  P  *^ 

cQuoties  fraier  nosier  Trideniinus  episcopns  in 

noslra  **  praesenlia  de  simonia  sit  impelitus,  pru- 

dentiam  vcslram  latere  iion  credimus,  etijus  causa 

landem  in  nosira  praBsenlia  venlilata  producti  sunt 

adversuseum  ac.:usatores,  v1va  *'  voce  et  *^  scripto 

asserentes,  quod  ecclesiam  S.  Petri  de  Pado  *'  pre- 

fibytero  Paulo  deileril  pro  quatuor  modiis  frumnili, 

quos  ab  ejuadem  ccciesi»  laicis  acceperii.  Verum 

qiioniam  nec  accusatores,  nec  testes  secandum  ior^ 

mam  canonum  et  sanctorum  Patrumstatuta  in  causa 

ipsa  procedere  poluerunt,  commiini  fratrum   iio- 

fitronim  concllio  **  Judicamus,  ut  tertia  inanu  sui 

^rdinis  el   qtiatiior  ^    abbatum    el    religiosorum  3 

sacerdoium  de  supradicta  simonia  in  vestra  pnc* 

fientia  se  debeat  expurgare.  Porro  purgationis  ^ 

iener  erit  hujusmodi^  Idem  episcopiis  super  sanoM 

evangeiia  primuin  jurabit,  quod  proecclesia  S.  Petri 

de  Pailo,  presbytero  Paulo  damla,  n«quo  i|»so  per 

se,  neque  per  submissam  personani,  neque  aiius  pro 

eo,  se  sciente»  preiium  receperii.  Deinde  *  vero* 

purgaiores  *•  saper  sancia  Dei  evangelia  jnrabunt 

^\  quod  sieul  ipsi  eredunt,  verum  juravit  ^^  Nos 

itaque  cans»  hujufi  seriem  conimittentes  prudenti« 

vestrae,  mandamas  vobis  ut  congruo  loco  in  nnum 

cwnvenire  cafeiis»  ei  iia  ^*  eausam  ipsam  juxta  pne^ 


ciorilate  nostra  praedictnro  officium  et  Tridentitiam 
ecclesiam  restituite.  Hanc  autem  purgaiionem  ante 
proxiinam  puriricationem  B.  Marise  virgiiiis  adim- 
plere  jubemirs.  » 

Grnlian.  In  praimisM  auetoritalibut  tubinieitigi- 
tur,  $i  rem  te  purgare  voluerit^  ul  tacri  canones  mo^ 
dum,  non  necessilatem  purgandi  aecusato  imponanl^ 
ticut  apparet  ex  fine  capituii  Si€ti  Papw,  et  auetori^ 
tait  Leonis,  qui  data  purgatione  ait  de  te  ipso  : 
C.  XVIII.  De  Leone,  quaiiter  se  purgavit  9. 

Auditum  ^^  est,  rratres  carissiini,  qualiler  ma|i 
homincs  in  me  gravia  crimina  confinxerunt.  Quam* 
obrem  ego  Leo  Poniirex  sanclae  Romaiix  ecciesix 
piirifico  me  in  conspectii  vesiro  coram  Deo  et  an« 
gelis  ejtis,  qnia  istas  criniinosas  et  scelcrutas  res, 
qnas  illi  mihi  objiciunt  ,  nec  perpetravi ,  nec 
perpctrari  ^'  jussi.  Hoc  autem  raciens  non  legem 
prxscribo  celeris,  qua  id  racere  cogaotur. 

Gratian.  Ecce  qualiter  summus  Pontifex  semeiip* 
tum  purgai,  nec  lamen  ceteris  necessilatem  purgandi 
proiscribit.  Unde  datur  intelligi^  quod  satisfaetio  pur- 
galionis  tn  votunlaie  consistii  accusati,  non  in  arbi' 
trio  judicis.  Sed  quum  in  lierdensi  concitio  presbyter 
jubealur  suipendi  usque  ad  dignam  satisfnciionem, 
quum  etiam  in  decrcio  Leonitin  arbitrio  ponntur 
episcopif  quota  manu  sacerdos  purgare  se  debeat, 
patet  quod  ad  purgationem  cogendus  «sf ,  nec  in  tua 


SMitiam  temirem  pr»sl«nte  Doinim»  restauretis,  qua^  c  votuntaie.  ted  in  arbiirio  judicis  contistit. 


lenus  et  omnis  de  celero  hujas  qii.<esitonis  scnipulos 
aureratur,  et  utri<|uc  partl  saa  Justitia  conservetur. 
Si  quis  vero  de  vobis,  ceru  prsepedienle  causa,  in- 
leresse  non  poterit,  vos,  qui  f  adesse  poteritis,  idem 
jodicium  ^*  lcrminaie.  Qood  sf  praedictus  rrater  no- 


NeTATIONES  CORHECTORUM. 


Unde  Leo  papa  scribens  ad  Carolum  Rcgem 
ait^  f : 

C.  XIX.  Quatiter  tncerdoiet  te  purgare    debeant, 

Omnibus  vobis  visu  aut  auditu   iioliim  esse  nnn 

dubiumus,  qiiod  sxpissime  suadeiite  aiitiquo  hoste 


deeretum  Gregorii  jumorit  $it  iusfurandum  in  medio^ 
€t  liabeal  mata  famce  presbyter  in  sacramenio  purga^ 
iionis  sufB  eum  iestem,  quem  habebil  ei  judicem. 

C.  XVII.  P  Capul  hoc  exstat  in  decret.  lit.  de 
purg.  canon.  et  tribuitur  Innocentio  111.  Sed  visum 
csl  ibi  esse  meiidum,  ut  III  sit  positum  pro  II.  Nam 
collector  decretalium  solet  in  Poiitincibus  hunc  or« 
dincui  observare,  ut  cos»  qui  antecesserunt,  priu^ 
citet.  Ita  qunui  ibi  hoc  captit  habeatur  aiite  aliqufll 
canones  Alexandri  ac  Lucii  111*,  qui  prspcesscruiii 
liinocciitium  lil,  non  videtur  huic  |M)sse  iribui, 
<liiaiiquam  babealur  eliain  eidein  adscriplum  inter 
openi  ipsius  post  sermoues,  et  in  conclliis,  quae  in 
<|uatuor  tonios  sunt  divisa,  toino  3.  A  plerisqiie 
autcm  manuscriptis  Gratiani  codicibus  etiain  iis,  in 
quibus  Paleas  esse  solent,  tolum  istud  capul  abest, 
A  versiculo  aiitem  :  ffos  itaque^  usque  ad  fiuem, 
abest  ab  omnibus. 


chardum  et  Ivonem  plenius  est  boc  capnt,  atqne  li»e 
visa  sunt  iiotatu  digna  :  Quamobrem  ego  Leo  Pontifes 
S.  R.  E.  a  nemine  judicaius  neque  coactus,  sed  spoit» 
taftea  mea  votunlate  purijico  me  in  conspectu  vestro, 
coram  Deo  et  angetis  ejut,  qui  conscientiam  meam 
nort/,  et  B.  Petro^  principe  aposiotorum,  in  cujut 
eonspeclu  consistimut,  quia-  ittas  criminotat  et  scete» 
ratas  res,  quas  ilii  mihi  objiciunt,  nec  perpetravU 
nec  perpelrari  jutsi.  Tesiis  esi  mi/it  Deut,  tn  rti^f 
judiciumventuri  sumus,et  in  cujus  conspeetu  conti»- 
ttimus.  Ei  hoc  propier  suspiciones  matas  ioltendah  mea 
sponianea  totuntate  facio,  non  qnati  in  eanonibus  in* 
venitnn  stf,  aut  quati  ego  hanc  eonsuetudinem  aut 
decreium^in  sancta  eccletia  succettoribut  meis^  uee 
nou  et  fratribut  et  coepitcopit  noslrit  imponam^  ted 
ut  metius  a  vobit  abscindaiis  rebetlet  cogiiaiiouet. 

C.  XIX.  '  Apiid  collcctores  caput  hoc  ita  referw 
tur,  qiiasi  arcepliim  sit  cx  aliqiia  d<*creiaii  epislola 


C.  XVlll.  4  Caput  hoc  est  Leonis  111.  Tota  vero  D  Leonis  ad  Caroiuui.  Verum  ex  iibro  5  CafHtularhim 
historia  rals<c  accusalionis  et  purgationis  ipsius  (ubi  hoc  ipsum  est  caput  54.},  atque  ex  ipsa  etlaHi 
rcrerlur  iu  letusUs  poniificalib^is,  ex  quibus  ma-  orationis  roriua  satis  constat  cditHin  ruissehocca* 
gnam  parlemaccepitS.  Antoninus  p.2,  bislor.tit.fit  pituiare  noniine  Caroli  H,»  ipso  Leoiic  III  consulto, 
cap.  1,  §  8,  de  qua  ctiam  re  niemirit  Mariaiius  el  cum  coiisiiio  mMltoruiu  episcoporiim.Quod  tameii 
Scotus,  el  Aymoinns  lib.  4»  c.  90.  Apud    BOr-      pius  priuceps,  quia  sibi  jurisdiclioiicw.  iu  prcsbyta» 


Uo^ST.  V.  C.  XVH.  '*  epistola  lunocentii  II  incerti  lemporis.  —  cr.  c.  4,  Comp,  I.  c.  5,  X  de  purg. 
^it.  —  Omissa  est  In  £d.  Bas.  "  noslra  et  vetlra  :  Edd.  coll.  0. —  Comp.  I.  **  una  :  Comp.  I.  ^  in  :  £dd. 
Coll.  o.  *'  de  Patorum:  Coinp*  1.  **coHtiUo:  Edd.  Arg«  Liigdd.  —  Cotnp.  I.  ^quaria:  Dccre* 
lal.  **  empurgaiiottit  :  Edd.  coU.  0.  **  expurgatoret  :  e^ed.  '^  add.:  timUiter:  Edd.  Arg.  —  sctticei  : 
Edd.  rel.  ^^juraperit  :  Ed.  Ar|ir.  ^*  iii  miisam:  Etid.  coJt.  o.  pr.  Lii}(dd.  II,  ill.  —  f  totque  :  Ed.  Roni. 
operarmn  vilio.  '•  tiegoiitm  :  luL  Ar^.  =  C.  XVIiL  '*  CoiiferliwM  <*apuie8t  ex  lihro  Roiuani  ordiiiis.  — 
Barch.  L  I»  c.  198,  Ivo  Paii.  1.  5,  c.  4,  Decr.  p.  6,  c.  515.  *'  perpeirare :  Edd.  coU.  o.  —  -(■  Ex  CapiliH* 
C;iroli  M.  A.  80S,  cL  Cnpitul.  Keg.  Fraiic.' J.  6,  c.  36.—  Ivo  Pan.  1.  5,  c.  &•  {Decretatit  et  retpontio  L<«mIs 
aU  Carotum.)  Decr.  p.  (i,€.  il9.  {Decretum  ei  retp.  Leonis  P.  ad  Carot,  Imp.) 


611  DECKETI  PAUS  SECUND.V.  CAUSA  ir.QU-€ST.  V.  Cli 

$acerdolibu8  crimina  diversa  objiciaiilur  ^*.  Sed  \  suspiciosus  aut  incredibilis  suo  episcopo  anl  rcli- 


qualiier  *^  ex  eis  ab  his  raiionubilis  f'  examinaiio 
et  salisfactio  fiat,  licet  tempore  bonx  tt  memorise 
domni  genitoris  vestri  **  Pipini,  sive  priscis  tempo* 
ribus  a  sanctis  Patribus  el  reliquis  bonae  **  devo«- 
tionis  bominibus  saepissime  Tentilatum  faeritv  nos  ta- 
uien  pleniter  et  **  ad  Ifqufdum  definilum  reperire 
minime  quivimus.  Nostris  quippc  teniporibus  id  ip- 
snm  a  sanctis  episcopis,  et  rcliquis  sacerdotibus,  et 
cetcris  ecclesiasiiGse  dignitatis  ministris,  veslris  ** 
in  regniSy  seu  in  aliis  Deo  degentibus  ,  nobisque  *' 
una  cuni  eis  agentibus,  sappissime  propter  multas  et 
iiimtas  reclamationes ,  quac  ex  lioc  ad  nos  ex  *^  di- 
versis  partibus  venenint,  ventilatnm  est.  Sed  qiia- 
liter  consuitu  domni  et  patris   noslri  Leonis  Apo- 


quis  suls  consacerdotibus,  sive  bonis  et  justis  de 
8U0  populo  vel  de  sua  plebe  bominibus  fueril,  ne  in 
crimine  aut  in  praedicta  suspicione  remaneaty  cum 
iribos,  aui  qQlnque,  vel  sepiem  bonui  ae  vicinis 
sacenlotibus,  exemplo  Leonis  Paps  (qui  doodedm  ^ 
episcopos  in  sua  pnrgatione  babuit)  vel  eo  amplius» 
8i  8110  episcopo  visum  fuerit,  aut  necesse  piopter 
tnnuiluiin  iMpiiIi  inessc  **  prospexerit,  et  ciim  aliis 
boiiis  ei  juslis  hominibus  se  sacramenio  coram  |)o- 
pulo  supcr  qualuor  evangelia  dato  purgaluni  eccle* 
siae  reddat.  Si  qiiis  autem  scire  desidcrai»  quales 
testes  ad  accusaiionem  sacerdoium  racipi  debeant, 
ei  qiiicqnid  **  de  accusatore  facienduin  sit,  pleui- 
ter  in  canonibus  reperire**  poterit. 


stolici,  celerorunique   Romanae  ecclesiae  episcopo-  B     111  Pars.  Gratian.  Juramento  vero  candenth  ferri 


rtiin,  et  rcliquonim  sacerdotum,  sive  orientalium  et 
graecorum  patriarcharum,  et  muliorum  sanctorum 
fpiscoponim  et  sacerdotum,  nec  non  et  nostrorum 
episcoporBm*,omniumqiieceterorum  sacerdotum  ac 
Lcviurum  auctoriiate  et  consensu,  aique  reliquo- 
rum  fidelium  et  cunctorum  consiliariorutn  nostro- 
rum  consultu  definitum  est,  vos  **  omnes  utriusque 
ordinis  ministros  scire  voiumus.  Siatutum  est  nam- 
que  ratione  et  nccessilate  *  ac  *  auctoritate  prxdicta 
consultu  omnium,  ut  quotiescunque  cuiquam  sacer* 
dnti  crimen  iinpoiiitur,  si  ipse  accusator  talis  fuerit, 
ut  recipi  debeat  (qiiia  quales  ad  accusationem  sa- 
cerdotoni  adinitti  debeant,    in  canonibus  pleniler 


vel  fervemii  aqu<B  purgatio  non  est  adjicienda, 

Unde  Stephauus  Y  *<  Humberlo  **  Epiec.  MofUH" 

lino : 

C.  IX.  Candentit  fetri  el  ferventi*^  aqnm  judicium 
in  eccleiia  fieri  prohibelur^ 

Goosuluiati  de  infantibus»  qui  lii  uno  lecto  dor- 
mientes  cum  parentibus  uiortui  reperiuntnr »  utrum 
ferro  caudeute,  autaqua  ferveute,  seu  alio  quolibet 
cxaniine  parenies  se  purificare  debeanl  eos  non  op- 
pressisse.  Monendi  sunt  nauique  et  protestandi  p:i- 
rcntesy  ne  taui  teiieiios  secum  iu  uno  lecto  colloceui, 
ne  negiigenlia  quaiibet  proveniente  suflbceniur  vel 
oppriniautur,  unde  ipsi  boniicidii  rel  inveniantur. 


cxpressuni  est ) ;  si  aniein,  ul  dictiiui  esi,  ille  ac-  q  Nam  fcrri  candenlis  vel  aquae  fervenlis  exauiiua- 

cusator,  qui  canonice  ost  recipiendus,  euni  cuni 

legiliino  nnnicro  veroruni  **  el  boiioriiiv  leslium 

upprobare  iii  conspectu  episcoporum  polerit,  luiic 

canonice  dijudiceiur,  et  si  culpabilis  inventus  fiierit, 

canouice  dainiieiur.  Si  vero  eum  ouprascripio  prae- 

texiu  approbare  ipse  accnsaior  miniine  poterit,  e^ 

boc  canouice  dcfiuialur  *^.  Ipse  ergo  sacerdos,  si 


lione  confessioiiem  extorqueri  a  quolibet  sacri  nou 
ceuheiit  canones,  ei  quod  sauctorum  Patruiu  docu- 
uiento  saucitum  iion  est  superstitiosa  adinvcntione 
iion  est  prdesuinendum.  Spontanea  enim  confessione 
veL  testium  approbatioiie  publicau  delicta,  habito 
pne  oculis  Del  timore,  commissa  sniit  reginiihi 
noslro  "*  judicare.  Occulu  vero  el  iucognita  ilU 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


nw  arrogasRC  viilebaiur,  libro7  Capitiilariura,  c. 
881,  emeinlavit,  ita  scril>eiis  :  Omnibui  vobii  tam 
fretientibui  quam  et  fuiurii  scire  cupimm,  quia  de 
couiuUu  sedii  apoitotica:  ^  ei  omnium  noitrorum  epi" 
icoporum,  ac  retiquorum  sacerdotum^  atque  maxme 
cunctorum  fidelium  nottrorum^  de  criminatorum  pur 


neat  in  proprio  gradu.i  lita  vero  omnia,  quia  viree 
noitrai  excedunt^  in  judicio  epitcoporum  juxta  cnno' 
nicam  ianctionem  definienda  relinquinui,  ut  hesc^ 
quando  orta  fuerint^  iia  definire  tatagant^  ut  nec 
iecundum  itecutum  justam  reprehemionem,  nec  penee 
Dominum{quod  abeit ! )  damnationem ^  sed  ceternee 


gmione  iacerdotum  cauiam  tractavimui.  eamque  cum  D  beatitudinii,  ipio  auxiliante  qui  omnia  infucata  prm^ 
S!!  w1!i*'^"' '"  «n^enori  capitutart  nostro  cBnttnetur)       gtat,  prggmia  eomequantur 


fMdecrepimus^quottiam  neiciebamui  eamdem  cauiom 
'Q  B.Gregorio  Papa  eae  definitam.  Nam  quum  Wor* 
maciw  geaeralem  conventum  habuiaemut^  aliata  etl 
mbie  a  Hncutfo-Magontiacenii  metropoiitano  eniilota 
B.  Gregoni  Fapm^  in  qua  inter  cetera  continebantur 
hofc :  f  De  pre»bgtero  vero,  vet  quolibet  eacerdote  a 
poputo  accuiato^  ti  certi  non  fuerint  tettet.qui  cri* 
mmi  itiato  approbent  veritatem^  jutjurandum  erit  in 
medio,  et  Htum  teetem  proferat  de  innocentiw  ium 
puritate,  cui  nuda  et  aperta  iunt  omma^  ticque  ma-^ 


•  Nottrorum  epitcoporum  :[n  volgatis  legebator ' : 
nottrorum  Romanorum  epitcoporum  :  sed  vox  :  Bo^ 
manorum,  abest  non  modo  a  xapitulari,  fed  etiain 
a  vetustioribus  Gratiani  codicibus,  et  ab  Ivone. 
Panormia  autem  habet :  iio</rorviii  epitcoporum  om» 
niumque  Romanorum  tacerdotum. 

^  Qui  duodecim  :  Haec  usque  ad  vers.  Habuit^ 
sunt  eiiain  apud  ceteros  colleciores,  sed  iiou  iii 
Capitulari. 


Qo^ST.  V.  C.  XIX.  "  objiciuntur  :  Cdd.  coll.  o.  "  ^iioiitam  qualiter  :  orig.— Ivo.  »•  rationabiiiter  ; 
ewl.  --  tt  beata  :  Ed.  R;is.  '*  noitn :  orig.  ••  add.:  fidei  et :  £dd.  coll.  o.  •»  plen\Hr  inde  atiquid  : 
eaed,  •*  nottrit  :  orig.  ••  vobitque  :  Ed,  Bas.  •^de:£dd.  coll.  o.  —  "  el  Bild.  coll.  o.  pr.  Bat.  ••  vobit 
ommbut ;  orig  ••  vivorum  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  »'  dijudicetur  :  ib.  ••  abest  ab  ivone.  —  ew :  £dd. 
coli.o.  ••^KHf.orig.-p-lvo.-^ri^tl-coll.  0.  ••rep«riri:lvo.  — Edd.  coU.o.  =  C.  XX.P.Ifl.  *«  Epislola 
uon  Mti8  cerii  teuiponi.—  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  «7.  *•  videtur  legendum  esse  :  Luiiperto  :  (cf.  ad.  c.  15,  D. 
i6.>  -  Lampeno  :  fSA.  Ba^.  —  Muberto  :  Edd.  coll.  o.     •*  nbeil  al^lvoue. 


615  DECRETI  PARS  SCCUNDA.  CAUSAll.  QU/EST.  V.  Ci^ 

Bunt  rdlinqtienila  ,  qiii  solus  novit  corda  ;filiornm  A  aqnae  istae  amarissimap»   in  qnas  maledicla  congessi. 


liOHiiniim.  Ili  aiiiein,  qiii  probantnr,  vel  conriteniur 
talis  *^  reatus  se  nosi^s,  tiia  eos  castigel  moderatio, 
qnia  sl  ille,  qiii  conceptuin  in  ulero  per  abortiim 
deleverit,  homicida  es(,  quanto  magis,  qui  unius 
saltcui  diei  piieriilnin  peremerit,  lioroicidain  seesse 
eicusure  *'  nequibit  ? 

Gratian.  Iloe  autem  utrum  ad  omnia  genera}  pur- 
gationitt  an  ad  lure  duo  tantum ,  qua  hie  prohibita 
ette  videntur,  pertineai^  non  immerito  dubitalur  pro^ 
pter  taerificium  zetotypice,  et  HtudGregorii  ** :  Si  vir, 
qui  frigidas  naturae  esse  dicitur,  pcr  vernm  jndicium 
probare  potuerit ,  uxorem  suam  nuiiqiiam  se  cogno- 
Tisse,  separeiur  ab  ea. 

C.  XXI 


Si  auteni  declinasti  a  viro  tuo,  alque  polluta  es,  et 
concubiiisti  cuiu  ultero  viro,  bis  maledirtionibus 
subjacebis  :  det  te  Doininus  in  maledictionem  et 
exempliim  ciinctorum  In  populo  suo;  putrescere 
fuciatfeinur  tuuni,et  tumens  utems  tuus  dirumpa- 
lur,  ingrediantiir  aquus  maledictae  in  venirem  tuum« 
ei  utero  tuinescenle  putrescat  femur  tuum.  Et  re- 
spondebiimuiier:Amen,  amen.  Scribetque  sacerdos 
isla  maledicla  in  libeiio,  et  delebit  ea  aquis  amarissi- 
niis,  inquas  maledicta  congessit,  e(  dabitei  bibere; 
quas  quum  exbauserit,  tollet  sacerdos  de  manu  ejus 
sacrilicium  zelolypi^je,  et  elevabit  ***  illud  corain 
Doiniiio,  impoiielque  illud  super  aluire,  ita  duntaxat» 
ut  prius  pugilluui  sacrificii  iullai  de  eo,  quod  offcr- 


/n  iibro  namque  Numerorum  **  legitur,  Dominum  ^  tur  e(  incemial  super  altare,  et  siC  polum  delmuUeri 


prmeepitte  Moyti^  ut  ioqueretur  filiit  Itraet  et  dicerei 
tit :  Vir  ciijus  uxor  erraveril,  maritiimque  contem- 
nens  dormierit  cum  altero  viro,  et  id  **  marilus  de- 
lirebendere  neqniverit,  sed  latet  adulterium,  et  testi- 
Ims  argui  non  potest  ^**,  quia  non  est  inventt  in 
stttpro,8i  spiritus  xelotypite  concilaverit  viruni  contra 
niorem  suam,  quae  vel  polluta  est,  vel  falsa  suspi- 
ci«>ne  appetitnr,  adducet  eam  ad  sacerdotem,  et 
offeret  oblationem  pro  illa  decimam  partem  sati  ^*^ 
farime  hordeaceae :  non  fundetsuper  eain  oleumy  nec 
imponet  thus,  quia  sacrificium  zeloiypis  est  et 
oblatio  investigans  adulterium.  Offeret  igitur  eam 
sacerdos,  et  sutuet  coram  Domino,  assumetque 
aqnam  sanctaro  In  vase  fictili,  et  pauxillum  terrs  ^ 
de  paviinento  tabernaculi  mittet  in  eam.  Quumque 
steterit  inulier  in  couspectu  Domini,  discooperiet 
eapiit  ejus,  et  ponet  super  manus  illius  sacrificiura 
recordationis  et  oblaiionem  zeloiypise.  Ipse  autem 
lenebit  aquas  amarissimas,  in  quibus  cuin  exsecra- 
tioiie  maledicla  congessit,  adjurabitque  eam,  et 
dicet :  Si  non  dormivii  vir  alienus  tecum,  et  si  non 
pcUuta  es  deserto  uiariti  ihoro,  iion  nocebunt  ^*'  tibi 


aquas]  aiiiarissimas.  Qiias  quum  biberii,  si  polbita 
est  el  Gonteropio  viro  adulterii  rea,  pertransibunt 
eam  aquae  ronJediciionis,  et  inflato  ventre  ooropu- 
trescet  femur,  eritqne  rouiier  in  maiedictionein  et  in 
cxemplum  oroni  populo.  *  Maritus  vero  *^  absque 
culpa  erit,  et  llla  recipiet  iniquiutero  suaro.  *  Quod 
si  polluia  non  fuerit,  innoxia  erit  et  faciet  liberos. 

iV  Pars.  Gratian.  Sed  quietibet  hujutmodi  ptii'- 
gatio  videturetteinhibita^  quum  in  pramitta  aueto- 
ritate  Stephani  Papm  dieatur  :  Spontaiiea  confessio- 
ne,  etc. 

C.  XXIi.  /n  now  tettamento  monomachia  non  reeipitur, 
Item  ex  deeretit  Nicolai  Papae  ▼^  ***. 

Monomachiam  vero  in  lege  non  assumiinus,  quam 
pracceptum  ^*'  fuisse  iion  reperimus,  quia  ***,  licet 
qiiosdam  iniisse  legerinius'*^,  sicut  sanctuin  Davi<i 
et  Goliani  sacra  prodit  bistoria  ^**,  nusqnam  lanien  ut 
pro  lege  teiieatur  alicubi  '**  divina  sanxit  auctoriias, 
quunt  boc  et  biijusmodi  sectantes  Dcum  solummodo 
tenlare  videantur. 

V  Pars.  Graiipn. Conlra  in  Concilio  Worinacieiisif 
c.  15  "*  : 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XXI. «  Capiti  buic  in  vulgatis  eratpra^situin 
ooiuen  Paleae;  sed  in  omiiibus,qiiae  colIaU*8uiii,  ma* 
nuscriplib  iiabetur  sineullo  noniinePuleas^etquidem 
conjuiiclum  cum  praecedenti  capite.  Ac  certe  versi- 
rulus :  Sed  qutetihet^  videtur  judicare,  locum  buiic 
Muroeroruro  ab  ipso  Gratiano  reciutum  fuisse. 

▼  JfarttM  tferoi  Haec  usque  ad  vers.  Quod  «t,  siint 
huc  iransposiu  ex  extreroo  ejusdem  quinti  capilis 
Mumerorum. 

C.  XXU.  ▼'^  Epistola  scripu  Carolo  regi  patruo 
Lotharii  (ex  qua  caput  hoc  esl  acceptuiu)  exstat 
ftom»  In  codice  saepe  ciuto  monasterii  Douiinica- 
noruro.  In  qua  inter  alia  referiur  Loibarium,  qoum 
Mirevellet  an  Tbeupersa,  sive  Tbietperga  (ut  voeat 
Regino),  ipsius  uxor,  adultertum  patrassei,  voluisse 
duos  bomiues  luonomachiaui  commlttere,  ita,  ut  si 


D  llle,  qui  partes  Thcupergx  tiieretur,  cadcret,  ipsa 
piane  adulterii  convicu  censeretur.  Ilocque  vuUle 
repreheuditNicolaus,  docensbanc  nonesselegitimam 
rationcm  probandt  criinina  (quamvis  in  Longobar- 
dicis  coiisiitulionibus  et  in  Capitularibus  babealur) 
sed  polius  nibil  aliud  esse  quaiii  Deuiu  lenUre.A Jdit, 
vero  deuegaUin  fuisse  a  Lotbario  TbeupRr^x  jiistaiu 
purf^tioiiem,  his  verbis :  Sed  de  aduiterio  ttta  corum 
mit9i  KOtiri  prauntia  purgare  u  toluit^  ted  ipte  non  ' 
annuit,  ToUm  haiic  bistoriam  describit  Kcgiuo  !ib. 
2  Clironic.  Ex  bis  vero  osteuditur  rubricaui 
hiijiis  capitis  apud  Gratianum  niuiis  esse  geiiera- 
leiu,  quippe  quuro  Nicotaiis  boc  umen  veiii  de- 
monstmre,  iiou  ease  uuiidum  rooiiomachia  ad  i^ur- 
gatioiicui. 


sfiuMsr.  y.  C.  XX.  •^taU  reatu  :  Ed.  Bas.  •^aecutare  :  ib.  ••  cf.  C.  20.  a.  1.  c.l.=:  C.  XXL  »' Usbc 
ipsiusGratianiverba  sont.  ••  ^umm  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  —  cf.  Num.  c.  5.  ••  Aij^:  EdBas. 
^voienl :  Ed.  Bas.  ••'  tati,  i.  e.  mentune :  Ed.  Arg.  —  tacct  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  Nor.  •••  le- 
nebutnte :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  •*•  (eimfci/.  Ed.  Bjs-  =C.  XXII.  P.  IV.  "*  sc^  A.  ««7.  -  Rjg.  I.  «.  c 
77.  Bufcb.  I,  9.  c.  15.  Ivo  Decr.  p.  8.  c.  187.  ••  prircepiam  :  Coll.  cilU  -  Edd  coll.  o.-  Bolim>  '-^ 
«fiam  •  Coll.  ciU  —  Edd.  coll.  o.  »*'  tegamut  t  Ivo  Burch.  -  Edd.  coll.  o.  **•  I  Reg.  c.  17.  •*•  attcm  t 
STd:  Arr  Bas.--  P.  V.  "•  hab.  A.  868:-  Reg.  l.  «.  c.  m.  Burcb.  I.  !1.  c.  6«. 


«f5  DECRETI  PARS  SECUXDA.  CAUSA  ll.  QUiEST.  IV.  (il6 

C.  XXUI.  Si  (urta  in  monaUerio  fiaul^  judicio  mo^  A     Graiian.  lUnd  vero,  quod  Sixlui  et  Leo  in  fine  sucs 

nac  n  se  expurgent.  purgalionis  addiderunt,  ex  eorum  exemplo  inteliigen' 

S«pe  conl.ng.t  m  in  inonasteriis  furla  perpe-      ^um  est;  exemplo  enim  sucb  iatisfactionis  noluerunt 

irenlur.   cl  qu.  hajccomrnUuni  ignorentur.  Mdcirco     ^^,^  pn^scribere  legem  purgandu 

slatuinius  ul,quartdo  ips.  fratres  de  talibus  se  ex-  

purgare  debuerint  "*,  inlssa  ab  abbale  celebretur  OU^STIO  IV 

vcl  ab  allquo,  •  cui  ipse  abbas  praeceperit, '  prasen-  ^  GRATIANUS 

iibus*"fratrlbu8,elsicexplela»missaomiiescom-  i   n        /i.  ^                      ,               . 

.  ^  .  8    .            •.      /^          »v     .  .   .      .....*  I-  «^^ra.  ttfioa  vero  quarto  loco  quafrebalur :  A», 

rounicent  iii  haec  Terba :  Corpus  Domini  sit  mihi  "•  .           .   .-      -             -      J          ^    .      / 

....          ...             ^     '  duorum  testmomoeptscopus  sttcondemnandusfmui" 

ad  probal.onem  hodic.  .              .    .,  .        l          c-    .     •      . 

n  vviv  /1  .             j       i^».    •             .            L  torumauctorttateprobaiur,  Stculemm  in  evangelto 

C,\JiVf.Quicunque  de  aduiterto  actusalur^  proba^  i  ^     •  i  #    .,         •./-#•.        ^  i  ^         .    ,       . 

biltjudiciose  expurget.  Joannts  *  legttur,  ati  Chrtstus  ad  Judwos  :  In  lege  • 

Item  in  Salegustadiensi  Concillo,  c.  7  "\  "^^^^^  scripium  esl,  qwouiam   duorum   bominum 

Inlerrogatum  csi,  si  duo  de  "•  aduUerio  inculpail  *«sUmonium  verum  est.  IHnc  consequenur  contra  eo$ 

fuerint  "•.  et  unus  profiielur,  et  aller  negat,  qutd  ^mn^^^^^atur,  dicens  :  Si  dnorum  homloum  leiii- 

iHdeagendum  sit  *".  Decretura  est  a  sancio  con-  b  ™**"'"™  ^®'""'"  ^**'  fl"^'"®  tcsiimonium  meum  ct 

cilio,  ut  ille,  qui  negavcrit,  probablH  se  judicio  ex-  ^*^"*  "®"  accipiiis  ?  hem  Paulus  in  epistola  ad  Co- 

porget,  el  qui  professus  fuerit  dignam  **•  pcenlten^  "«*'"'<^«  *  *  *"  ^«'^  **"^''"™  ^'^  ^""•»  ^^»^  <^»"»«  ^*""* 

tiam  agat.                                         •  ^™*  ^^'^  '"  ^l^^^o^^  txd  Hebrceos  ^  -  Quls  praevari* 

C.  XXV.  Quum  plures  de  aduiUrio  aceusaniur,  et  ^^^  ^^^^  ^^y^'*  <J»«>>"S  vel  iribus  tc&iibns  con* 

unus  ceteros  purgarettotnerit,  omnes  roi  kabomnurf  viciifs,  sine  niseraiione  lapidabitur. 

si  ipse  injudicio  cecident.  C.  j,  q^^  uslibM  quisque  cUricorum  contina 

item  la  eodem,  c.  14  "*.  debeat. 

Statuit  queque  saocta  synodus  ut,  si  duo  de  adui-  Item  ex  Concilio  Bracareosi  1I|  c.  8  '*  ' 

terio  accusaii  fuerijil,  et  ambo  negaveriiit,  ei  oraul  Placuit  ut,  si  quis  aiiquem  clericorum  in  accusa-> 

sibi  conoedit  ut  alter  illorum  uirosque  divino  purgei  tionc  •  fornicaiiunis  impeiji,  secundum  praeceptum 

Judicio,  si  UAUS  in  hoc  cecitlerii  '**,  ambo  rei  ha*  Pauli  apostoii  duo  vel  iria  testimonia  requiraniur  ab 

beantur.  illo.  Quod  si  non  potuerit  datis  testimoniis  appro- 

C.  XXVL  Pro  iinguiis  mjMtf  ceiebretur,  qui  de  aliquQ  bare  qiiod  ^  dixit  * ,  excommunicationem  accusatl 

crimine  accusantur.  accusaior  accipial  •. 

lUm  in  Concilio  Wormaciensi,  c.  10  "«. .          ^  u  Pars.  Graiinn.  Ex  pramissis  itaque  coiiigitur, 

Si  episcopo  aut  presbylero*  causa  criminaUs,  hoc  ^uod  duorum  vei  trium  testimonio  episcopus  conrinci 

«si  boiuicidium,  adulierium,  furtum,  et  •  malencium  ^i  damnari  poiest.  Porro  Silvesler  Papa  m  generaii 

"'  imputaium  "*  fueril,  pro  "*  siiigulls  niissam  ce-  synodo  residens  econtra  dixit  »• : 

lebrare  r  "■  debet ,  et  communicare.  et  de  siiigulis  c.  U.  Qitot  tesiibus  efiscopus,  vei  presbyter,  vei  reii- 

iibi  impuiatis  iniiocenleni  se  ostendere  *•*.  Quod  si  qui  cierici  sint  convinxendi. 

non  fecerii,  quinqueiinio  a  iimioibus  ecclesiie  exira-  Praesul  non  damnabiiur  "  nisi  cum  LXXlt  tesil^ 

ueus  habeaiur.  bus,  *  nec  praesul  summus  •  a  quoquam  juilicabiiury 

NOTATIONCS  CORRPCTORUM, 

C.  XXIII.  X  Sic  expitta  :  1n  hoccapite  .iddila  sunt  dicere. 

noiinulla  verlui  ex  coiiciiio,  qiue  a  coJecioribiis  vi*  Qujbst.  IV.  C.  11.  *  Nec  prirsui  summns  :  Ex  con^> 

debaiitur  oniissa  ;  sed  hoc  loco  saiis  visum  esl  va«  cilio  Romano  sub  Silvestro  et  ceteris  locis  iiidiciiliB 

rietalem  iiidicare  Nam  iii  coiiciHo  ipso  sic  legitur:  (excepta  Panormia)  addita  sunt  iiaecusquead  vers. 

tt  sic  in  uilimn  missce  celebratione  pro  exptirgatione  Presbyter,  Ac  miraiidwu  est  de  auctore  glossae,  qui 

suacorptis  et  sanguinem  Domini  nostri  Jesu  Ciirisil  putaviiPoutUicemmaximum  miuorenumero  le^tium 
percipiaiU^  qttaienus  ita  inde  innocentes  se  esse  osten-  D  posse  condemnari  quam  diacoiium  cardinatem  atque 

J«Nf.  ostiariuin,  quum  tamen  ipse  Pontilex  a  geiierali  sal- 

C.  XXVI.  rCelebrare  :  In  concilio  et  apud  Bur-  tem  praesulis  uomtoe  niiniineeasel  exdudenUui. 
'chaidum  ei  Ivonem  "  sequitur  :  et  secreiam  pubiice 

QviBST.  V.  C.  XXill.  >"  debeant :  orig.  ^  debent :  Reg.  —  Cdd.  coll.  o.  ^^*expras.  :  Edd  coll.  o. 
*>*ij(ri :  mhL  *-  Reg.  =  C.  XXIV.  *'^  jiab.  A.  1122.  —  Btirch.  in  Une  operis.  Ivo  Decr.  p.  15.  e. 
173.  "■  in  :  orig.  —  Burch.  —  Ivo.  •••  fierent  :  Biirch.  —  Ivo.  »"«wl  :  ib.— oriff.  "•  digne  :  ib.  = 
C.  XXV.  "*B«irch.  ib.  —  Ivo  ib.  c.  m.  »*•  deciderit:  orig-  —  Coll.  ciu.  =C.  XXVI.  "»  hab.  A.  868, 
—  Reg.  KS.  c,277.  Burch,  l  2.  c.  499.  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  275.  "•  maieficium  aiiquod:  Edd.  coll.  o. 
"*  ref^n/c/tim:  Reg.  "*  in  :  orig.  —  Reg.  Burth.  —  '  et  ap.  Reg.  »»•  Irac/ere  :  CoU.  citi.  "•r«4/- 
dere :  ong. 

QuiEST.  IV.  P.  I.  }  Joan.  c.  8.  v.  17.  *  Deui.  c  17.  v.  6.  «2  Cor.  c.  13.  v.  1.  *  Hcbr.  c.  10.  v.  28. 
s=  t:.  I.  •  hab.  A.  572.—  Coll.  ir.  p.  p.<  2.  t.  46.  c.  8.—  Burch.  I.  2.  c.'202.  Ivo  Pan.  L  4,  c.  97  Dpcr.  p. 
H,  c.  276.  —  cf.  Capii.  I.  5.  c.  240.  •  maculaiione  :  Ed.  Bas.  —  macuia  :  Bdd.  rell.  *  quig  :  Colf.  Uisp» 
*  dicii  i  Edd.  Lugdd.  11,  III  •  excipiai :  Coll.  Ilisp.  —  P.  II.  ^^  ex  apocrypho  caiione  Silvestri  c.  3.  — 
cf.  Copit.  Hadr.  c.  72.—  Conc.  Mog.  hab.  A.  888.  c.  12.  Deusdedit  p.  3.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  91.  Decr.  p.  6, 
c.  534.  Polvc.  I.  6, 1. 1.— In  Cd.  Arg.  Iiuic  capiii  canon  qnidam,  sub  nomine  DeusdedU  P«  LaudaUtf»  pnft- 
niittitur.  ='  C.  11.   ^^  damneiur  :  Edd.  B.is.  Lugdd.  Il^  iU.  —  damnatur :  £dJ.  reU. 


617  DECRETI  PARS  SECUNDA 

quoiiiam  scriptiim  esl  **  :  Non  e$t  dhciputu»  tnper  A 
fiiii^'tlrtfiii.  •  Pres])yler  aulem  cnnliii.ilis  "  nisi  ciim 
XLIV.  *^  leslilms  noii  <l:iinnabiliir  *'  ;  diaconiis  vero 
cardinalrs  urbis  Romae  nisi  cum  XX VU  lesUbus  non 
coDdemnabitur.  Subdiacoiins,  acolyibus,  esorcist», 
leclor,  osilarius  non  nisi  seplein  lesiiiius  non  " 
condemnabilur.  Tesies  auleni  et  accusaiores  siiie 
aliqua  sint  inramia. 

C.  III.  EpiHopi  noH  msi  LXXII  t€itibu$  condtmnandi 
$unt. 

Item  liCo  IV,  in  epi$lola  Epi$copi$  Britannias  ". 

Nttllam  damnalionem  episcoporum  unquain  esse 
ceiisemos,  nisi  aul  anle  legiiimum  numerum  episco- 
poriim  (qul  fli  per  duodeciiu  episcopos),  aui  cerle 
probata  sentenlia  per  LXXIIit^sies  idoneos,qiii  tales 
slnt  qui  *et  *  accusare  possint.  §  i.  Et  prius  ad  ifacra  0 
Cbristi  quatuor  OTangelia  sacramentapraesient,  qiiod 
nihil  faisum  depromaot,  sicut  nobis  ^  B.  Siivester 
tradidit,  etRomana  sancta  videtur  tenere  ecciesia. 
Et  si  inter  eos,  quos  damnandos  esse  dixerint  ho- 
mines,  fuerit  episcopiis,  qui  suam  causnm  in  prs- 
sentia  Romanx  sedis  episcopi  peiierit  audiri,nulJus 
super  lllum  defioitivam  praesuniat  dare  senteotiaii}, 
sed  omnino  eum  audirc  deceriiimus. 

Gratian.  Sed  hoc  vel  $peeia(i  priyilegio  de  clerici$ 
tUmanas  eccle$iw  inteUigitur^  vel  propter  improbita- 
iem  qnorumdam^  qui^  quum  non  $it  $pectat<e  iiiUe  et 
acieniiee^  in  accu$ationem  wnni$trorum  Dei  repenie 
proeiliuns,  Quorum  tero  vita  adeo  iaudabilh  e$t^  ut 
cmnibus  imitanda  appareat^  de  quorum  as$ertione 
9iulla  dubitatio  nasd  poterit,  eorum  te$timomo  duO' 
rum  vettrium  te$tium  quilibet  jure  convinci  et  damnari 
potmi. 

QUiESTlO  Vi. 
GRATIANUS. 

fPars  Sequitur  $exta  qiia'$lio,  qua  quiBritur:  Qho 
remedio  cau$a  vitiata  $ublevetur,  et  $i  remedium  iUud 
sit  dandum  ei,  qui  cau$a  diitttioni$  vocem  appeUatio- 


CAUSA  II.  QUiEST.  Vf.  618 

ni$  exkibuerit  f  Causa  vero  viiiata  remedio  appeUatio- 
ni$  $ubievari  poterit* 

V  tde  Fabianus  Papa  ait  ad  Bilarium  Epitcopum , 

ept$t.lll,c.  3»  : 

C.  I.  Cau$(B  vttialm  remedium  appeiiationie  $ub^ 

veniat, 

Liceat  appellatori  viiialain  cansain  remedio  ap- 
pellationis  sublevare. 

C.  U.  De  eodem,  PALEA* 
[Idem  pauio  ante  *.] 
f  Appellantem  non  debet  afDictio  iilla  *,  aut  de- 
leniionis  injuriare  cusiodia.  » 

C.  III.  Deeodem. 
Item  Anacletus  Papa,  epist.  /,  in  fine  \ 
Omuis  oppressus  libere  sacerdolum  (si  voluerit) 
appellet  judicium,  ela  nuUo  probibeatur,  sed  abhis 
fulciatur  et  liberetur  *•  Si  autem  difficiies  causa  aul 
niajora  negotia  orta  fuerint,  ad  majorem  sedem  ro- 
ferantur.  £t  si  illicfacile  discerni  *  non  poleruiii* 
aut  juste  terminari,  ubi  fuerit  summorum  congre* 
gau  coDgregaiio  •  (qu«  per  singulos  annos  *  bis  * 
jQeri  solet  et  debet),  juste  ei  Deo  placite  coram  pa* 
triarcfaa  aut  primate  ecclesiasiica  negotia  ^  *,  et 
cocam  patricio  sscularia  judiceniur  *  negotia  in 
commune  '*. 

Item  Sixlus  Papa  epist,  II,  omnibus  rectoribu$  eccl^ 

siof  scribitt  dicens  "  : 

C.  IV.  Quisquis  pulsatue  fuerit^  apostoHcam  $edettt 

uppellet, 

Si  quisYestruiD  pulsatus  fuerit  in  aliqua  adversi- 
tate,  liceuler  hauc  sanctam  et  aposlolicam  sedcin 
appellet,  et  ad  eam  quasi  ad  cnput  snffiigium  **  ha- 
l)cat,ne  ipse  innocens  damnetur,  aut  ecclesia  sua 
detrimenlum  patiatur. 

€.  V.  In  gravioribus  cau$t$  pui$ati  apo$toiicam  $edem 
appelient. 

Item  Grato  «  epistoia  1  ^'. 
Oiiines  episcopi,  qoi  in  qnibusdam  gravioribns  ^ 
pnlsantur  vel  criminaDtor  causis,  quoties  necesse 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  III.  ^  Sicut  nobi$  :  Hinc  iisque  ad  diciionem 
Ecciesia,  non  leguntur  in  epist.  Leonis  manuscripla, 
Labenlur  lamen  apud  Ivonein  *. 

QiiiEST.  VI.  C.  lil. «  Congregatio  :  In  vulgalis  *'  se^ 
quebatur  :  $ub  metropolilano^  quae  sublala  sunit  quia 


i>  Eccie$ia$tica  negotia iln epistola  legitor:  primate 
eccieeiastico^  et  coram  patricio  sapculariat  etc. 

C.  V.  «  Grato:  Sicest  restitutum  ex  plerisque  ve- 
iustis  (iiam  in  vulgatis  erat  :  Item  Gregoriu$), 
quanquam  in  lomis  conciliorum  hapc  epistola  tribua- 


in  nullo  manuscripto  neqiie  iii  origiiiati  habenlur,  et  ^  tur  Sixlo  11,   illa  vero,  ex  qua  caput  aotecedens, 
iii  sequenlibits  verbis  exponitur  ;  coraiu  quibus  sit      Stxlo  I. 
habendum  concilium. 


QuJSST.  IV.  C.  II.    «•  Mniih. 


c.  iO.  *^  aliesl  aborig. 
11 


»*  LXiV  :  Edd.  coll.  o.  *■  deponatur  :  ib.  «•  af>est 
Ab  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  et  Bohin.  =  C.  III.  **  scr.  c.  A.  850.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  ii6.  —  '  et  apud  Mco- 
lauiii  I.  ep.  »d  SaliDoiiein  Britloniim  regem,   ubi  Lcoiiis  ep.  refertiir. 

QcfST.  VI.  C.  I.    '  Caput  Pseiidoisidori,  «lesuintuiu  ex  Anianoiid  Theod.  cod.  I.  ii.  t.  30.  c.  20.— Cap« 

I.  7.  c.  535.  Burch.  I.  i.  c.  ii8.  Ans.  I.  2.  c.  H.  el  inter  capilula  Hadriaiii  ad  fineni  I.  3.  ItoPan.  1.  k,  c. 
ii1.=:C.  11.  *  Capot  Psettdoisidori,  haiisluin  ex  Aniano  ad  Theod.  C04|.  I.  ii.  t.'50.  c.  t  et  i5. —  Burch; 
ib.  Aiis.  ib.  Ivo  ib.  '  add. :  aut  carcerie  :  Ans.  — Cap.  1.  I.  —  Edd.  toll.  o.  —  Bohin.  =  C.  III.  ^  Caput 
Pseudoisidori,  conrecluni  ad  ep.  Innoc.  I.  ad  Victricium  c.  5.  et  Leoiits  M.  ep.  5.  (Ed.  Baller.)  c.  6.  — 
€oll.  tr.  p.  p.  1. 1.  2.  c.  5.  Ans.  1.  3.  c.  21.    "  add. :  et  audiatur  :  Edil.  coU.  o.    *  decerni :  Edd.   Liigdd. 

II,  lU.  ^  potuerint :  Edd.  coll.  o.  —**  Edd.  coll.  o.  pr.  Uas.  *  abesl  ab  Aiis.  *  dijndicentur  :  £d.  Bas. 
**  commum  :  Edd.  coll.  o.  ^'  Capul  Pseudoisidqri.  —  Ans.  I.  2.  c.  8.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  3.  =  C.  IV. 
^*  euffragium  :  Edd.  coll.  o.  r=    C.  V.     "  Caput  Pseudoisiilori,  perliiiens  ad  op.  I.  Sixii  II.  —  Burcii.  1.  I. 

c.  iil,  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  i2&.  (ex  Cregorio)  Deor.  p.  5,  c.  257.  (ex  Julio)^  qiiod  in  Edd.  coil.  o.  pr.  Bas. 
€t  ipsis  legitur.  —  Aiis.  I.  2,  c.  i2  —    ^^  aliqnibus :  Edd.  coll  o. 

Patrol.  CLXXXVII.  20 


6f0 


DEGIIETI  PARS  hECUiNDA.  CAUSA  II.  QL\f:ST.  VI. 


im 


fiieriif  .Sbere  aposlolicam  appelleiil  sedein»  alque  ad  A  inis  ecclesiariiin  negotiis,  ut  ab  ea  onines  oppre&si 


eam  qunsl  ad  iiialrem  confiigiant 

C.  Vf.  Ab  omnibus  appeUetur  ad  Romanameccleiiam* 
Item  Marcellus  Papa,  epint.  /,  ad  Episcopoi  Antio- 
chence  provincia:  ". 
Ad  Romanam  ecclcftiam  oiiuies  episcopi,  qiii  vo- 
liierint  vel  quibns  necesse  Tueril,  quasi  ad  cnput 
sufTiigi^re,  eamque  appellare  debetit,  utinde  accipiant 
luilionem  alque  consecnilioiicm  ^.  Quod  omnibus 
niinime  convenit  denegare  **  episcopis  ;  sed  absque 
ullacuslodia,autexconimuuicationc,veldnmnatione, 
vel  e.\spolinlione  libere  ire  concedatur  ". 

G.  VII.  Qui  a  proprio  metropoliiano  se  graoari  puf/i» 
verit,  majorem  sedem  oppeltet, 

Item  Victor  ad  Theovhihim  Alexnndrinum,  episl.  /, 
c.  3  '\ 

Si  qnis  pulaTerit  se  a  proprio  tneiropolilnno  gra- 
▼ari,  apud  patriarcbani  vel  priinatem  dioecescos,  aut 
pcnes  universalis  apostolicx  ecclesid:  judicetur  se- 
Jem. 
C.  VIII.  Ad  Romanam  ecdesiam  quati  ad  mairem 

appelletur  ab  omnibus, 
Item  Zephyrinus  urbis  Roma^  Episcopus,  epist.  I  **. 

Ad  Komanam  ecclesiani  ab  omnibus»  maxiine 
lamen  ab  oppressis  appeliandum  est,  et  concurren- 
duiii  qnasi  ad  matrein,  ut  ejus  uberibus  nutriantur, 
auctoritale  defendantur,  et  a  suis  oppressionibus 
releventur,  quia  non  poiest  nec  debet  mater  oblivisci 
iiiiuin  suum. 

G.  IX.  Quoliis  aliquis  appeUaveril^  audientia  sibi  non 
denegetur*  ^ 

Itim  Julius  Papa  in  decretis,   sive  in  rescripto  ad 

Orientales,  c.  22  ". 

Placuit,ut  a  quibuscuuqiie  judicibusecclesiastici.s 

ad  alios  judiccs  ecclesiasticos   ( ubi  est  aucloriias 

mnjor)  fuerit  provocatum,  audientia  non  negelur  ". 

G«  X.  Injuste  damnati  restitutionem^  et  oppressi  au^ 

xUium  a  Romana  ecclesia  debent  habere. 

Item  cap.  30  ". 

Idcoliuicsanctsesedi  pncfata  privilegia  «pecialitei 

«unl  coucessa,  tain  de  congregandis  conciliis  et  judi- 

ciisac  restitulionibus  epii^coporum,  quam  et  de  sum- 


auxilium,  ct  iiijusle  damnali  restituiionem  sumanl, 
et  taiia  ab  itnprobis  ne  *'  praesiimantnr  abeque  »1- 
tione,  necexerceaniur  nbsque  damiiatione  *^ 

II  Pars.  Gratiaii.  Quum  ergo  Zephyrinus  dicai  ab 
omnibus  esseappellandum,  maxime  iamen  ab  oppre§- 
iis,  ei  MarceUus  scribai  :  Omnefi  episcopi,  qui  vo  ■ 
luerint  vcl  quibus  necesse  fuerit,  appellare  debenl : 
patet^  quod  accusato  (she  gravetur,  sive  non)  vox  ap^ 
peUationis  non  esi  deneganda.  Quidam  iamen  iia 
disinguunt^  uivolentes  ad  consecrandoiy  necesiiiaiem 
pniieutes  ad  oppressos  refernnt^  ut  sit  iensm:  Omnei^ 
qui  voluerint  a  Romana' ecclesia  comccraiionem  aeci' 
pere,  et  ab  aUquibui  impediuntur,  eam  debent  appel- 
lare;  quibvscunque  in  suis  oppressionibus  necesse 
^  [uerit  ad  eam  suffugere^  similiier  vocem  appeUationii 
exhibeant^  nt  isii  tuiiionem,  ei  iUi  conseeraiionem  ab 
ea  accipiant,  SimiUter  et  iUud  Zephqrini  diiiingttitur : 
Abomnibus  estappellandum  ad  Ronianamecclesiam: 
inteUigendum  est,  qui  ab  ea  consecrationem  voluerint 
acciperCf  vel  qui  a  prwlatis  suis  aliquam  injuriam 
passi  fuerini,  maxime  iamen  ab  oppressis.  Secundum 
primam  interpretationem  oppressi  intelliguntur  aiiqua 
injuria  affecti ;  juxla  secundam  vero  oppressi  dicuntur 
ajudiee  injusie  condemnati,  Secundum  hane  dinin' 
clionem  qui  in  atiquibus  negoiiis  non  ad  relevandum^ 
sed  ad  differendum  vocem  appeUationis  exhibuerint, 
appeUandi  auctoritatem  non  habenl. 

Sed  quum  Gregorius  scribat  omnibus  per  divenai  pro^ 
vincias  *■  : 

0.  XL  De  causa  appeUationis  cognoscere  non  Ucei  niii 
ei,  ad  quem  appellatur, 

Decreto  nostro  vestram  rogantes  caritatem  man- 
damus,  ut  si  aliquis  ( quod  non  optamus)  suorum 
xmulorum  Aldricum,  Gceiiomanensis  ecclesiac  epi* 
scopum,  accusare  damnabiliter  attentaverit  **»  *iil 
bonoretur^B.  Peiri  apostolorum  principis  memoria, 
ecclesiaeque  Roinanx,  cui  prxsedit,  privilegium» 
nostri  nomiuis  aucloritas*,  liceal  illi  post  auditionem 
primatum dioeceseos,  si  necesse  fuerit,  nosappellare, 
ei  nostra  auctoritate  aut  ante  nos  *%  aut  aute  lega* 


'NOTATIOiNGS  GORREGTORIJM. 


C.  VI.  «^  Atque  consecrationem  :  lii  originali  est*  : 
«1  inde  flccipiant  tuiiionem  et  liberationemf  unde  aC" 
ceperunt  informaiionem  atque  consecrationem ;  sed 
ob  glossum  II on  csi  mutaium. 

C.  Xi.  *  Vi  honoreiur:  Uinc  usque  ad  versic. 
auctoriias^  addita  sunt  ex  ipsn  epislola,  quae  exstat  in 
biblioiheca  Doiiiiiiicnna,  elvtdeitir  esse  Gregorii  IV» 


B  ex  qoa  etmm  sumtum  est  capul  NuUi  fas,  distincl. 
19,  et  apud  Ivoi.em  uirunique  caput  sunul  hal)etur. 
Isiius  auiem  Aldrici  (ut  cx  catalogo  episcoponiiii 
ecclesix  Cenomanensis  coiligilur)inentioest  iii  coti- 
cilio  apud  S.  Medardum,  quod  paulo  post  Gregnriuin 
IV  liabiliim  fuil.  llaque  dcfensio  ipsi  a  Gregorio 
praestiia  pi-ofuit. 


QuiEST.  VI.  C.  VI.  ■•  Capui  Pseudoisidori,  confect.  ex  Innoc.  1.  ep.  4,  c.  1.  2.  —  Ans.  1.  S» 
c.  7.  Polyc.  1.  i.  t.  7.  —  *  In  Ms.  Anselmt  collaio  eadeni  leguntur;  in  Ms.  vcro  Vaticano  qiio<tani 
legi  ut  apud  Gratianum  in  margine  inveniinus  indicaluiu. —  *'  denegari  :  Edd.  coll.  o.  "  conce- 
dantur:  £d.  Bns.  =  C.  VII.  "  Gapul  Psendoisidori,  confecium  sec.  conc.  Ghnlc.  c.  17.  —  Ans. 
inier  cnp.  Hudriniii  in  fine  1.  3.  c.  5.  et  Burch.  1.  I.  c.  U4.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  257.   {ex  Julio).  Pan. 

1.  4,  c.  126.  =  C.  VIII.  ^*  Caput  Pseuduisidori.  —  Ans.  I.  2,  c.  6.  =  G.  IX.  **  Caput  Pseudoisidori» 
conreciiiui  ad  conc.  Carlb.  III.  c.  10.  — Coll.  tr.  p.  p.  1.  t.  32.  c.  6.  Ans.  I.  2,  c.  9,  et  ex  Julio  I.  3,  c. 
I"i5,  el  iiiler  rap.  Hjnlr.  c.  43,  ad  fin.  I.  3,  Ivo  Decr.  p.,6,  c.  32G.  •*  denegetur :  Ed.  Bas.  —  C.  X.  •■ 
Ans.  I.  2,  c.  47.     »•  «oii ;  Edd.  coil.  o..  »^  add.  :  sua :  ib.  —  P.  II.    -•  scr.  A.  832.  —  cf.  ad  D.   12,  C 

2.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  549.  Ans.  I.  2,  c.  19  (22).  Polyc.  I.  1.  t.  7.  =  G.  XI.  »•  tentaverii :  Edd.  cali. 
O.    "  eos  :  Oohui. 


611  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  H.  QU.«ST.  VI.  m 

t(js  nosiro  *'  cx  lalere  missos  juila  Patrum  decreta  A  fomitem  jtidicii  el  mnteriam   dcpositionis  adversus 


suas  exercer«  atque  diffinire  actiones,  nullusqnc 
illnm  ante  haec  jndicel  ant  judicarc  pncsumal.  Scd 
si  quid  (quod  absit!)  grave  inloieranduniqiic  ei  objc- 
€ium  rueril,  nostra  erit  cxspectnnda  ccnsura,  nt 
nihil  priusde  eo,  qni  ad  sinum  sanctac  ecclesix  Ro- 
inanae  confugil  **  el  ejus  implorat  auxilium,  decer- 
nalur,  quam  ab  cjusdem  ecclesiae  nucioritate  fiieril 
prseceplum,  qiioivices  suas  ita  aiiiaimpertivitecclc- 
siis,  nl  in  partem  sint  vocatnc  soilicitudinis,  non  in 
pleQitudinem  potestatis.  Et  infra  ;  §  i.  Si  aiiicm 
(quodnon  arbitramur)a  quoquam  secus  praisumlum 
faerit,  ab  oflicio  cleri  submotus  auctoritatis  **  apo- 
stolicae  reusabomnibusjudicetur,  ne  iiipi,  qui  sub 
specie  oviuin  siibintraverunl,  l)estialisseviiia  quosque 
audeant  lacerare,  ei  quod  sibi  fieri  nolunt  uliis  in-  6 
ferre  praesumant. 

liem  quum  Vigilius  Papa  in  epiitola  ad  Eleutherium, 
c,  ult.  dicat  ',"  : 

C.  XU.  Judkia  appellantium  ab  eis  stmt  andienda, 
Qd  quos  appeUalur. 

Qui    se  scit  aliis  esse  prxpositum,   non  molesle 

ferat  aliquem  esse  sibi  praelatum.  Ipsa  nainque  cc- 

clesia,  qucC  prima  esi,  ita   reliquis  ecclcsiis  vices 

siias  credtdil  largiendas,  ut  in  parlem  sinl  vocaias 

soliicitudinis,  non  iii  pleniludinem  potestatis.  Unde 

oiunium  appcllaiuiuin  apostolicam  sedem  episcopo- 

runijudicia,  etcuuctarum  **  majorum  negotia  cau- 

^rum  eidein  sancto;  sedt  reservala  esse  liquet ; 

jira&sertim  quum  iii  his  omnlbus  ejus  semper  sit 


RliolandumassMmpsii,  ct  ab  itinere  apostolicae  sedis 
rcinovil  **,  el  continuaiim  npostolicam  sedcm  appe) 
laniem  damnavit  el  carceraii  cuslodiae  mancipavii. 
Et  infra  ** :  §  i.  Privilegia  tamcn  apostolicx  se<(is 
vos  oblivioni  iradere  nullatenus  debuistis  *'',  quibus 
venerandi  canones  judicia  lolius  eccleaise  ad  hanc 
deferri  jubent.  Et  infra  :  §  2.  Ujbc  quippe  nos  in 
Rhotando  idcirco  noverilis  operatos,  ut  privilegia 
sedis  nposlolicse,  qux  male  o  vobis  violata  videban- 
tur,  *ei  *^  a  nobis  lot  impensis  laboribus  vestra  re- 
sistente  conlumacia  recuperari  non  poteranr,aucto- 
ritale  apostolica  et  cana^  Patrum  deliberatioqe 
pristino  tandem  gcnio  **  et  proprio  decorarentur 
honore. 

C.  XIV.  Quisque  cam  obedienliam  majoribus  exhi" 
beat  quam  ub  inferiorihus  desiderat. 

Uem  Leo  Pnpa    ad    Anastasium  Thessalonicensem 
Episcopum,  episl.  LXXXil^    c/.  LXXXI  V  *•. 

Qui  scit  se  quibusdam  esse  prxpositum,  non  ino- 
lesle  ferat  aliquem  sibi  esse  prxlaium,  sed  obedien- 
liam,  quam  exigit  "^  etiam  ipse  dependat,  et  sicut 
non  vull  gravis  oneris  sarcinam  ferre,  iia  non  au- 
deat  alii  ^  iinporlnbile  pondus  imponere.  Discipuli 
eniin  sumus  humilis  ct  mitis  ^*  magisiri,  dicenlis  ^^ : 
Disciu  a  me,  quia  mitis  sum  et  humilis  corde. 

Gralian.  Patet  ergo,  quod  nuUi  appeUanti  sunt 
induciai  denegandce,  Ceterum,  si  causa  frustratoriar 
dilationis  appellaverit^  a  judice^  ad  quem  provocaium 


cxspectanduni  consullum,  cujus  tramiti  si  qiiis  ol)-  C  fnerit,  condemnabitur.  Tempus  vero  appeUationis  nt 

nnte  datam  vei  post  datam  senlentiam.  Quoties  enim 
quis  se  gravari  senserii,  libere  potest  appeUare, 


viare  tentaverit  sacerdotum,  causas  se  nou  sine 
iionoris  sui  periculo  apud  eandem  sanclam  **  sedem 
iioverit  reUditurum. 

Gratian.  Jtem  quum  Nicolaus  papn  in  Hincmarum 
Remensem  ArchiepUcopum  inveniatur^  qui  Rholandum 
episcopum  appeUantem  aposiolicam  sedem  damnare 
nusns  esty  ita  dicens  *^  : 

C.  XIII.  De  Remensi  archiepiscopo,  qui  appeUantem 
Romanam  sedem  judicare  est  ausus. 

Arguia  sapientia  tua,  utinam  in  bono  accepta. 


Unde  Sixlus  Papa  11,   epist.  i,  ad  Gralum  Episc. 
ait  «  : 

C.  XV.  Qici  gravatur  a  proprio  melropolitano,  prj. 
matem  aut  universntis  ecclesice  sedem  appettet. 

Si  quis  pulaverit  se  a  proprio  metropolitano  gra- 
vari,  npud  primaiem  iKoBceseos  aut  penes  univer- 
salis  aposlolicae  ecclesiae  Pnpam  judtcetur. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

€.  Xi.  '  Uestilulum    est  caput  hoc  Vigilio  anti-  C.  Xlll.B  Cana:  Quum  anlen  legeretur :  eanonica*^ 

qoomm  exeniplariiim  auciorit^te.  Antea  vcio  iri-  emendntnm  sic  est  cx  epislola   ipsa,  quae  habeiiir 
buebatur  Julio*%  in  ciijusciiain  epistoln  prima  ha-  j)  mnnuscripta,  et  nupcr  est  impressa  in  appendice 

Jienir  prior  pars  huius  capilis  usque  ad  vers.  Jpsa  bibliolhecx,  et  in  lib.  Ennodii  pro  Symmacho  legi- 

namque  (quemndmoduin   et  npiid  Leoiicni  episl.  84,  iiir:  cana  miracuta  et  canum  geniunit  juxta  illud  Vir- 

qiiod  rerertur  supra  dislinct.  !25,   c   Quanquam,  ti  gilii: 

iii  c.  seq.  Qui  sunt),  ei  eti;\m  seiiieniia  ceicrarum  Cana  fides  et  Yesta,  Remo  cum  fratre  Quirinus 

purtiiun.  Jura  dabant. 

QvJESw.  VI.  C,  XI.  "  noslros :  orig.  —  Ivo.  ~  Edd.  cell  o.  cxc.  Bas.  **  confngerit :  Edd.  coll.  o.  *»  injit  - 
riarum  reus  :  orig  — C.  Xll.  *'  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  »*  cx  cap.  7.  cp.  Vigilii  ad  Profiilnriim,  qiiod  pariter 
«iqiiescxtumPseiidoisidorianumcsl.— Coll.  ir.  p.  p..l,  t  t)%  c.  2,  Ans.  l.  2,  c.  22  (20).  adjecla  siibscn- 
plione:  Dat,  Knl.  3lart.  Belisario  et  Joanne  f;os«.— Cnpiiis  inilinm  sumium  cst  ex  Leonis  M.  ep.  ad  Anasia- 
sium  infr.  c.  4.  =C.  XII.  **  cuncta :  Edd.  coll.  o.  **  ahcsl  ab  iisdpui  pr.  Bas.  *^  scr.  A.  865.  --  Ans. 
J.  2.  c.  67  (64).  =  C.  XIII.  **  revocavit  :  orig.  *•  Ans.  in  llnel.  2.  *'  debuissetis :  oiig.  —  Edd.  coll.  o.  pr. 
Arg.  Bas.  *»  vcrh.i  nslerisris  inclu.sn  nou  siint  ap.  Aus—  *  in  orig.  ap.  Anselmnni  lcgiUir  :  canomca. 
«  abcsl  ab  oriff.  —  inqenio  :  Edd.  coll.  o.  r=  C.  XIV,  *«  scr.  A.  446.  ep.  14.  Ed.  Baller. --  Coll.  ir.  p. 
p.  i,  I.  43,  c.  i7.  *»  exegerU  :  Edd.  coll.  o.pr.  Bas.  ^*  nliis  :  Edd.  coll.  o.  ♦*  mUisswii  :  Ed.  Bns.  •* 
Matlh.  c.  23,  v.  4.  *■  Cnput  Pscudoisidori.  confcclum  cx  conc.  Clialc.  c.  9,  cl  17.  —  Ans.  l.  2,  c.  9f 
Ivo  Pan.  1.  4,  c.  i2a.  Polvc.  I.  i,  l.  6. 


6-25  DFXRKl  l  PAUS  SECUNOA.  CAUSA  il.  QUiEST.  \I.  624 

C.  XVI.  Romanam  sedem  appeUet  quijudicem  suipe-  k  ohtemperare  jiidicibos,  quiim  lioc  primx  seciis  epi- 

scoporueril  probaium  f,  det  liieras»  ul  nullus  ei 
commiiiiicet  episcoporum,  donec  obtemperei. 
Gratiaii.  Item  quod  posl  datam  eenientiaM  appeU 


ctum  habet, 
liem  Felix  11,  ad  episcopos  in  Alexandrina  synodo 
congregatos,  cap,  i9  ^*. 
Quoties  episcopi  se  a  suis  comprovincialibus  vel 
a  iiieiropolitano  putavertni  prsegravari,  aiil  eos  sus- 
pecios  habuerinl,  niox  llomanaiii  appellent  sedenr, 
ad  quam  ^*  eos  *ab$que  ulla  detentione  aut  suaruin 
renim  ablalione*  libcre  liceal  ire;  el  dum  praedi- 
cliim  Romanam  matrein  appeltaverinl  ecclcsiam^*, 
aui  abea  se  aiidiri  poposcerint  ^*,  nullus  eos  aut 
cxcoiiimunicare,  aul  eoruiii  sedes  surripere,  aul  res 
tH)niin  auferre,  aut  aliquam  eis  viin  inferre  prxsii- 
iiiat  aiite  quain  eoruiii  **  causa  Roniani  Pontificis 
auctorilule  fliiiatur.  Qiiod  si  aliier  a  quoquam  pra&* 
suiutum  liierit,  nihil  erit,  sed  viribus  carebit. 
C.  XVII.  De  eodem. 

Item  iuWus  Papa  iit  rescripto  ad  Episcopos  orieniales^ 
cap.  50  »»  ■». 
c  Ideo  huic  sauclse  sedi  prxrata  privilcgia  specia- 
liierconcessasunt,  ut  ab  ea  onmes  auxilium  oppressi 
ct  injiistf  ilaiunali  reslilulioiiem  sumant.  » 

Gruiiaii.  Of^pressi  el  se  prwgravari  putanles  inlel- 
iiguntur  anie  dalam  sententianit  injuste  vero  damnati 
vost  datam  senientiam. 
Unde  £uiychi»iius  urbis  RomanoB  Episcopus  scribit 

Episcopis  per  Siciliam,  epist.  II ,  c.  i  '*  : 

€.  XVlil.  Ante  exitum  caus<e  per  appellationem  rece" 

dere  ticet, 

Non  ita  in  CGclesiasticis  agenduin  est  iiegoiiis, 
sicutin  saecularibus.  Main  in  sxcularibus**  legibus, 
posiquam  vocatus  quis  '^  veneril  et  in  foro  decer- 
tare  cceperit,  non  licet  ei  ante  peractam  causam 
recedere.  In  ecclesiasiicis  vero  dicia  causa  recederc 
iicet,  si  necesse  fuerit  aul  si  se  praegntvari  vi- 
derit. 

ill  Pars.  Gr2ii\^n,  Qui  veroexcontumaciajudicibus 

obtemperare  noluerit^  communione  privetur, 

(Jnde  in  Concilio  Milevitano,  c.  24  "  : 

C.  XiX.  Excommuniceiurfqnijudicibus  suis  obtem* 
perare  non  vuU, 

Quisquis  probatus  fuerit  per  contumaciam  nolle 


lari  poshit^  Fabianus  Papa  testatur^   dicens  Hiiario 
Episeopo  epist,  III,  c.  2": 

C.  XX.  Non  denegetur  appellatio  «1,  quem  in  tupp*%* 
cium  senientia  destinavit, 

Liceat  etiam  in  criminalibus  causis  appeHare,nec 
appellandi  vox  denegetur  ei,  quein  supplicio  "*  sen- 
tcnlia  destinavit  *". 

Gratian.    Quod   paulo    ante  loem  afirmat  eod. 
cap,  •• : 
C.  XXI.  Ante  datam  tententiam  licet  aiicui  appellars» 

Si  qiiis  judicem  adversum  sibi  senserit,  vocein 
B  nppellationis  exhibeat. 

lY  Pars.  Gratian.  Post  datam  vero  sententiam  qui 
appellare  voluerit^  intra  quinque  dies  appellet,  et  in- 
tra  eosdem  a  quo  provocavit  literat  dimissorias  acci' 
piat,  et  intra  eosdem  ad  quem  appeliavit  iter  arri» 
piat, 

Unde  in  Theodosianis  *  ieglbus  sie  siatulum  invem- 
tur*»: 

C.  XXII.  Post   latam    sententiam  intra  quod  tempu$ 
qmsque  appeitnre  debeat, 

Propter  superfluam  appellatorum  liccntiam ,  ne  in 

retractandis  vel  revocandis  senteutiis  liberuin  ba- 

bere  arbitrium  videaniur  **,  ei  tetnpora  appellatio- 

nis,  et  poenae  constituiae  suiit,  ut  qulcunque  apud 

judicem,  qui  causam  ejiis  audivit ,  appellare,  et  ad 

C  alium  judicem  appeltare  **  voluerit,  intra  quifiqu« 

dies  appellet,  eihis  ipsis  quinquediebus  ad  Judicem, 

ad  quem  provocaverit,  sine  aliqua  dissimulatione  ** 

perveniat,  et  ipse  dies,  quo  *^  accepil  litteras,  iii 

bis  quinque  diebus  specialiter  computetor.  Qnod  si 

longius  iter  sit,  exceptis  *his*  quinque  diebns  spa- 

tiuni  dierum,  qtio  iter  agi  possit,  comptttetur. 

C.  XXIII.  |PALEAk«] 

c  Habita   dinumeratione  XX  miiliuin  diurnoruin 

per  singuios  dies  computetur.  i 


KOTATIONES  CORRECTOUUAI. 

C.  XVII.  ^  Est  summa  quaedam  capitis  recitati  su-  coiijiinclas  fuisse  cum  codice  Theodos.  seu  breviario 

pracad.  c.  Ideo,  et  babeiurinvetuslisexeniplaribus,  Alarici.  Alaricus  autein  in  praefaiione  profltetur  se 

iii  quibiis  Puie;e  esse  noii  solent.  volumen  iilud  tion  ex  solo  Theodos.  codice,  sed  ex 

C.  XXi.    i  Theodosi»iiis  :  iloc  et  quatuor  sequen-  D  variis  libris  collegisse,  et  in  legum  coliectione  alque 

tia  cnpitu.  quac  citaiitur  ex  legibusTheodos.,  huben-  iiiterpretatione  episcoporum  praecipuc  opera  usuin 

tiir  lib.  5  sent.  Julii  Puuli  ctiin  interpretatione.  Ex  fuisse. 

quo  apparet  Gratiani  etiain  lenipore  has  senientias  C.  XXIii.  ^  Capul  hoc  abest  a  vetustioribtts  Gra* 

QuEST.  VI.  C.  XVI.  **  CaputPseudoisidori,  compositum  ad  conc.  Sardic.  c.  4,  et7.  —  Aiis.  I.  «,  c.  60 
(58).  ^^  atque  eos  :  Edd.  coll.  o.  *«  sedem :  Ed.  Bas.  **  expoposcerint :  orig.  —  Aiis.  ■•  amborum  : 
A„jj,  —  Edd.  coll.  0.  =  C.  XVil.  »»  Caput  Pseiidoisidori.  —  Ans.  l.  2.  c.  |47.  •«  Caput  Psendoisidori. 
—  cf.  excerpl.  ramm.  Kgberti.  (Mansi  t.  12.)  c.  5.  ubi  hicc  ex  Gregorio  laudaniur.  —  Aiis.  I.  3,  c.  73.  Ivo 
P«n.  I.  4,  c.  IIH).  Decr.  p.  (5.  c.  536.  Poiyc.  I,  5,  t.  4.  =  C.  XVIIi.  »•  nam  in  sac,  po^tquam  legibus  : 
Edd.  coli.  0.  »*  quisque:  Edd  Lugdd.  li.  lil.  —  qttisquis  :  Edd.  rei.  —P.  ilL  "  hab.  posl.  A.  416.--  Coll. 
tr.  p.  p.  2,  f.  22.  c.  H.  —  ivo  Paii.  I.  4,  c.  482,  (ex  conc.  Spalensi),  —  f)  prolatum :  Coll.  Uisp.  =  C.  XIX. 
•*  Caput  Pseudoisidori,  desunituiii  ex  interpr.  ad  Theod.  cod.  I.  41,  t.  50.  c.  20.  —  Burcb.  I.  4,  c.  14«. 
Ans.  1. 2,  c.  II.  Ivo  Pan.  I.  4.  c.  122.  Decr.  p.  5,  c.  21ii  =C.  XX.  "  in  suppiicium  :  Burch.  Ivo  iHscr.  — 
Edd.  Liig«ld.  11.  lil,  —  tn  suppiicio  :  Ivo  Pan.  —  Edd.  coll.  reil  "  destinaverit :  Edd.  coll.  o.  ■•  Capul 
Pseudoisidori.  —  Burch.  Ans.  ib.  Coll.  fr.  p.  p.  i.  i,  18,  c.  9.  ivo  Pan.  I.  4,  c.  120.  l>ecr.  p.  5,  c.  248..  = 
C.  XXI.  "  Ex  iiiicrpretaiionc  ad  Pauluiu  Scnl.  rec.  I.  5,  53.  §J1.  —  i\o  Pan.  I.  4,  c.  127.  Becr.  p.  5,  c. 
281.  =  C.  XXli.  *'  viderentur  :  Ed.  Bas.  *»  provocare  :  orig.  —  Ivo.  —  Ed.  Coll.  o.  *»  simutatione  :  Ivo. 
Pan.  *^  in  quo  :'ih,  —  tdd.  toil.  o.  =  C.  XXIII.  *»  ex  fr.  1.  D.  si  quis  cauliouihus  2,  11  —  abcsi-b 
Ed.  Bas. 


625 


DECRETIPARS  SECUNDA.  CAUSA  \l  OUifrST.  YI. 


6^3 


C.  IllV.  \^.;;P^^^^^^^^^  A  mbus  ,u«  corn>ns,  intra  decem  Hies  appellatloms 

/feifi  ibidein  /ti.  1X1:/ K    ••. 

Ab  eo,  quo  •'  appellattim  esi,  ad  eum,  qui  de 
appellaiione  cogniuirus  esi,  dimissoriae  liiiers  di- 
riganlur,  quse  vulgoapostoli  ••  appellanlur,  quarum 
**  poslulalioetacceptio  inlra  qoinque  dies  ex  of A- 
cio  finieiida  f  esl.  Itla  ^^jam  saperius  sub  tiiulo  de 
cauiiottibus  et  panis  appellationum  interpretata  sunt, 
§  1.  Qui  inlra  statuta  tempora  diinissorias  noh  pos- 
lulaverit"  ,  vel  accepcrit,  vel  reddidwit.  prajscri- 
|Hioue  ab  agendo  snbinovetur  '\  et  poanain  appeU 
laiionis  ferre^*  cogitur. 

C.  XX  Y.  Dehis,  qui  causa  ditationis  appellant, 
Item  ibidem,  tit,  XXX V.e.  4'^ 


remedium  cuique  dandum  decrevit,  dieens  : 

C.  XXVIll.  Intra  decem  dies  remedium  appeHationxs 
eoncedttur. 

Imperator  Justini»nus  Auguslus  *•. 

Anleriorum  legum   acerbilnti  plurima    remedia 

iinponeiites  *',  ei  niaxime  ha?c  circa  appellaliones 

facientes  ••,  el  *^  in  prsesenti  ad  hiijiisniodi  benefi* 

fiiim  pervenire  duxiiniis  esse  necessarium.  Antiqui- 

taie**  eteniin  cautuni  eral,  ui  si  quis  per  se  lilein 

exercueril  et  fuerit  condeinnaius,  iiitra  duos  dies 

taniummodo  licenliam  :ippeilationis  baberet;   sin 

autem  per  procuralorem  causa  ventilata  sit,  ei  ia 

triduum  proximuin  eam  exiendi.  Ex  rerum  autem 

experientia  inveniinus  boc  satis  esse  damnosum  ; 


Quicuoque  non  confidenlia  jusu«caas»,  sedcaftsa  B  pluresenim  homii.es  igna.os  legum  subUliiatis,  et 
aflerend»  "  mone,  ne  conira  eiim  sententia  profe- 


ratur,appeliaverit,  vel  si  de  facio  suo  confessus,  ne 
addicaiur  '•,  appellare  voluerit,  bujusmodi  appella- 
(ionesnon  recipiunlur  ^'.    ' 
C.  XXVI.   Quum  poisessor  appellat^    dum  evenius 

causcB  dubius  est^  postestionis  (ructus  sequesiren- 

tur. 

Item  ibidein,  /t/.  XXXVI,  c.  i  ". 
Qooties  post  audilam  causaiii  jndicii  ^*  possessor 
appellat,  fructus  possessionis,  de  qiia  agitur,  duin 
secuodse  *•  auiiientioe  evenlus  diil)i»s  est,  merito  se- 
questrantur.  JNam  si  peiitor  appelluverit,  hoc  ab  eo 
postulari  non  polesl,  quia  non  potest  sequeslrari 
qiiod  non  liabot,   §  i.  Si  **  propler  prasdia    urbana 


pulantes  in  triduum  esse  provocationes  porrigeiidas, 
in  promtum  periculum  incidisse,  et  biduo  transaclo 
pausas  perdidisse.  Unde  necessarium  duximiis  hii- 
jusmodi  rei  competenter  inederi.  Et  sancimus  omiies 
appellationes,  sive  per  se,  sive  per  prociiraiores, 
seu  per  defensores,  vei  curaiores  et  lutores  venii- 
lentur,  posse  intra  decem  dieruin  spatium  a  reciia- 
tione  sententie  enumerandum  **  judicibus  ab  bis, 
quorum  interest,  oflferri,  sive  mHgni  sive  minores 
sunt  (excepta  videlicei  subliinissiina  praetoriana 
praifectura),  ut  liceat  bomini  intra  id  spatium  plenis- 
siine  deliberare,  sive  appellnndum  ei  sit,  sive  qiiies- 
cendum;    ne   tiinore  instante  opus  appellatoriiini 


^el  mancipia  "  appelletur,   pensiones  •*  eorum  vel  ^  f'^^"^"»^^"^  ^^  *"^  omnibus  inspectionis   copia. 


inerceiies.  vecturae'*  etiuiu,  si  de  navi  "  agatur, 
deponi  solent. 

€.  XX  VU.  Injuste  appetlans  omnino  puniendus  est. 
Item  Ibidem,  tit.  XXXYII,  c.  i  ••. 

Omnino  puniendus  ^  "^  esl,  *ur,  quoties  injusta 
appellatio  pronunciatur,  sumius,  quos,  dnm  seque- 
retur,  adversarius  impendit,  reddere  cogaiur  noii 
simplos,  sed  quadrtiplos. 

Gratian.  Pra^nmsis  auctoritatibus  intra  quin^ 
que  dies  post  dalam  senteniiam  cuique  appellare 
permittitur.  Quod  postea  Juslinianus  in  constitutiO'' 


qu«  et  indiscussos  hominuin  calores  potesl  refre- 
nare.  §  i.  Ad  haec  sancimus,  si  quando  lissperalur 
in  nostrum  inferri  consisiorium,  si  forte  coniigerit 
imperatoriam  *^  niajeslatem  occupalam  publicis 
causis  ex  mundanis  provisionibiis  iion  posse  convo- 
care  patres,  quaienus  causa  agitetur  **,  non  ex  hoc 
litem  periclitari.  Quod  eniin  vitium  est  litigantiuin, 
siculmen  imperatoriumoccupelur?  vel  quis  lant» 
est  aucloriiatts,  ut  noletilem  principem  possit  ad 
convocandos  patrcs  ceterosqiie  proceres  coarctare? 
Sed  si  quid  tale  evenerit,  causa  intacla  permaneat» 


NOTATIONES  CORRECTORUM 


tiani  codicibus,  et  ab  originali,  et  Ivone,  et  Panor- 
inia*  In  uno  aulem  Gratiani  valde  emendato  est   iii 
margiiie  superioris  capitis  tanquam  glossa  qii%- 
daro. 
C.   XXVll.  ^  Omnino  puniendus  :    In  sententiis 


Paiiii  tegitur  :  omnimodo  probandum  est^  etc.  Sed 
quia  est  inilium  capituli,  el  de  hujusniodi  pnnitione 
RKilta  sunt  adoctoribnsadnotata,  non  esl  muiatum; 
raniiMnmodo  ducius  orationlbus  est  emendatus  ad- 
dita  parlicuia  :  ul. 


QoiBST.  VI.  C.  XXIV.  ••  ex  Pauli  Sent.  rec.  I.  5,  l.  54.  —  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  i-28.  Decr.  p. 
5,  c.  f8i.  "  aquo:  orig.  —  Ivo.  ••  episiola  :  Ivo  Pan.  **  quorum  :  orig.  —  •}•  fncienda  :  Ivu.  —  orig. 
'•  Hac  esl  interpretatio  ad  Paulum  I.  c.  "  posiulaverint ,  el  sic  deinceps  :  Ivo.  —  Edd.  col.  o.  "  sub- 
moveantur  —  cogantur  :  ib.  ^*inferre  :  orig.  =  C.  XXV.  '*  ex  interpr.  ad  Paiil.  Senl.  rec.  I.  5,  t.  35. 
—  Ivo  Pan.  1.  4,  c.  it9.  Decr.  p.  .H,  c.  283.  '•  differendas  :  Ivo  Pan.  Edd.  coll.  o.  ^«  abdicatur  :  Ivo 
Pan.  —  abjiciaiur  :  Edd.  coll.  o.  "  r#ci^iaw<ttr  :  eaed.  =  C.  XXVI.  *•  ex  interp.  a J  Paul.  Seiil.  rec.  I. 
5,  t.  36.  —  Ivo  Pan.  l.  4,  c.  150.  Decr.  p.  5,  c.  284.  ^^judicem  :  Ivo  Pan.  —  E:|il.  coll.  o.  —  abest  iii 
Kd.  Bas.  •*  sequenlis  :  Ed.  Bas.  — sequenda:  :  Edd.  coll.  rel.  ex  Iv.  Pan.  •^  ex  i^iiiio  ib.  §  2.  **  add.  : 
vel  jumenta  :  Ivo  Pan.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  possessiones  :  Edd.  Coll.  o.  ex  Iv.  Pan.  *^  vectura- 
rum  :  Ivo  Decr.  —  vectura  :  Edd.  coll.  o.  **  si  de  navis  naulo  :  e»d.  ex  Iv.  i>an.  =  C.  XXVII.  **  Paulo 
1. 1, 1.  37.  —  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  i3t.  Decr.  p.  5,  c.  285  *'  vonendum  :  orig  Ed.  Arndis.  =  C.  XXVIII.  ** 
haecest  inlegra  novella  23  data  A.  536.  •*  interponentes :  Edd.  coll.  o.  ^^faciendns  :  oo':!.  pr.  Bas.  Lugdd- 
II.  lii.  *' Abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  aniiquiiati  :  orig.  Edd.  coll.  o  bolnn.  ^*  numernndorum  : 
Cdd.  coll.  0.  pr.  Bas.  .*^  imoeratoris  .'exd.  pr.  Bas.  Nor.    **  exagitatur  :  Ed.  Bas. 


«47  DECItETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  11.  QUifiST.  Vl.  ti» 

Jofiei!  imperalor  siia  sponle  molus  ei  convocari  A  dUm  viro  "*  excelso  pro  lempore  qucslore  eas  diri* 


^roceres  *'  jiisseril,  et  iiiem  inferrl  paiiatur,  el 
jmnia  secundiim  morem  procedere.  §  2.  Ulud  eiiani 
in  tcrlio  capitulo  dispoiiendum  esl,  qiiod  anliquitas 
oene  staluit,  noviias  auleni  neglexit:  Quuin  eniin 
veneranda  vetustalis  aiicioritas  ita  uiagisiraius  di- 
gesseril  *\  ut  alii  inajores,  alii  medii,  alii  mlnores 
sint,  et  appeilaliones  a  minoribus  judicibus  non 
soluikiadmaximos*' judices  remittereiitur  **,  sed 
4d  spectabilium  judicum  trilmnal,  quateiius  et 
ipsi  '**  sacroauditorioadhibiloliiem  exercerenl  ***, 
iiovitas  autcm  boc  dereliquerit  **\  evenit,  ut  super 
minimis  causis  maxiiui  nostri  judices  inquieteniur, 
et  bomines  propler  miiiimas  causas  inagnis  fatigen* 
tur  dispendiis,  ut  forsitan  tolius   litis  xslimatio  ad 


mat,  ulroqiie  oflicio  subminisirante,  id  est  tam  ex 
sacris  scriniis  more  solito  quam  praefectorio.  Ita 
tamen  baec  sanciinus,  ut  nec  a  ducibus  vel  aliis 
spectabilibus  judicibus  (quibus  forie,  et  si  privati 
siut,  imperialis  majestas  caiisas  iiijunxerit)  appel- 
latio  ad  memoratos  spectabiles  jndices  currat,  ne 
causa  hon  gradatim  procedere,  sed  perpcram  vi* 
deatur;  sed  a  praesidibus  qiiidem  proviiiciarum,  el 
judicibus  a  nobis  daiis,  si  non  sint  spectabiles  judi- 
ces,  intra  memoratam  quantitatem  referetur.  Si  au- 
tem  vel  illustres  sint  dati  a  nobis  judices  (quibus 
apices  dignitatura  super  spectabilitalem  sunt)  vel 
duccs,  qui  omnimodo  speclabilitale  sunl  decorati, 
vel  lii,  qui  a  priucipe  delegati  sunt,  spectabilem 


iuinlus  judiciales  non  sufllccrel.  ideoque  sancimus,  ^  babeant  dignitatem,  eonim  appeliationes  sub  qua- 


ii  qiiando  ex  iCgyptiaco  tractu  vel  adjuncta  ei  uira- 
4ucLybia  provocaliosperalur  usquead  decem  libra- 
rani  auri  qiiatitiiaiem.  non  iii  hanc  regiam  urbera 
^aui  veiiire,  sed  ad  prasfeclum  augustalein,  qui  au- 
diat  et  caiisain  dirimat  vice  sacri  cognitoris,  nulla 
ci  '**  penitus  **^  posl  diffinitivam  senleuiiain  ap- 
^^clLtibue  porrigenda .  Similiqiie  modo  quoties  in 
Asiana  dioecesi  vel  Puntica  tale  aliquid  emerserit, 
usque  ad  prxdictam  (tuanlitatem  decem  librarum 
auriappellationesadviros  spcctahiles*  comites  forte, 
vel  proconsules,  vel  prxiores»  vel  moderaiores,  qui- 
ous  specialiter  easdem  liies  peragendas  deputaviinus, 
i-emitiantur,  quatenusethi  ad  simlliliidinem  pnefecti 


cunque  quaittiiale  in  hanc  regiam  urbcm  ad  com- 
petentes  aiitiquo  more  judices  referunlnr  ***,  omni- 
bus  aliis,  quae  in  appellationibus  statula  sunt  vd  ab 
antiqiia  prosapia,  vel '  ab  auctoritate  anlerionini 
coiis&itiitionum,  yel  a  nosira  homanitate»  intactis 
illibatisque  custodiendis. 

C.   XXIX.    Quando  appellanaum  jH  primo  vel 
$ecundo» 

Itemlib,  XLIX  Digesl.,  lit.  qiiando  appellandum  sit, 
lege  I,  §  Biduum  '^*. 

Blduiim  vel  Iriduum  appellalionis  e\  die  sehtentias 
laUe  compulandum  eril.  §  i.  Quid  ergo,  si  senlen- 
tia  fiierit  buh  condilioue  dicta,  utrum  ex  die  sen- 


aiigubtalis  yice  sacri  cogniioris  interceUant,  etcausas  ^  teniise  *hit<T*  tempuscomputamusad  appellandumy 

^: „.«.1 ii^.j :_     l\^:     . ...    i t» i.^     .... . ..         .....  tik9 


sine  spe  quidem  appellationis,  Dei  tamen  et  iegum 
limore  perferant  decidendas.  Orientaiem  '**  autem 
iractum  causas  appeliatione  siispensas,  et  usquc  ad 
decem  libraram  auri  quantitatem  limitatas,  ad  vi- 
rum  spectabilem  comitem  orienlis  mtttere,  simili 
modo  audieniiam  ei  finem  eis  impositurum  ***•  Illo 
videlicet  observando  ^**,  ut  viri,  ^**  spectabiles  du- 
ces  '**  vei  alii  spectabilesjiidices  non  ad  alios:eadem 
spectabiiitate  decoratos  judices  $uas  transmittant 
appellationes  in  litibos,  quaiitdecunque  slnt  quanti- 
tatis  (qiiiim  iion  oporteat  ad  compares  judices  appel- 
lationes  referri,  sed  a  miitori  Judlcro  in  majus  tri« 
bunal  ascendcre),  sed  ad  illustrissimam  pra^fectu- 
7am    illorum    appellationcs ,  cujuscunquc  slnt  "* 


an  vero  ex  die,  quo  comlitio  sentenlix  exstitit  '*^? 
Saue  quidem  non.est  sub  conditione  sententia  di- 
cenda;  scd  si  fiierit  dicia,  quid  fiet?  Et  est  otile  sta- 
tim  tempora  ad  appellanduin  coinputari  debere.  §  2. 
Quod  **'  in  sententiis  receptum  "*  est,  ut  vcl 
altera  '^^  die,  vel  teriia  provocetur,  hoc  eiiam  iu 
ceteris  observandum  esl,  ex  quibus  sentenlia  qui- 
deni  non  profertur,  appellari  tamen  oportere  "*ei 
posse  *  supra  relatiim  est,  *  ut  quum  ***  quit  ■■  ad 
tutelam  vel  ad  atia  civitia  munera  nominalur,  el  eju* 
excu$atio  non  admitiitur,  §  3.  Dies  autem  istos,  in 
quibus  appellandum  esl,  ad  aiiquid  utilcs  esse,  ora- 
io  di  vi  Marci  voluii,  si  forte  ejus,  a  quo  provoca- 
tur,  copia   non   fuerit,  ut  *  ei  *  libelli  deiitur.  Ait 


quanlitatis  (ut  dictum  esi),  dlrigantur,   qiiae  unat  ^  euim  :   Is  dies  servabitiir,    quo   primo    faculta^ 

NOTATIONES  CORUECTORUM. 


C.  XXIX.  "  Ut  quum  quis  :  llinc  iisque  ad  verha: 
iion  admittitur^  iion  sunliii  Pandeclis;  sed  qiti.!  sii- 
*«erius  in  eadem  lege  sententia  i|)sorum  expriniilur. 


iion  sunt  expuncta,  sed    de:$crtpta  aliis  cusractC' 
'ribiis. 


Qc^ST.  Vl.  C.  XXVIII.  *•  et  celeros  pruceres  :  Edd.  coll.  o.  pr.  B:»s,  Liigdd.  II.  III.  *'  digeuit  : 
Edd.  Liigdd.  II.  Itl.  **  majores  :  Edd.  coli.  o..  pr.  Bas.  Liig<ld.  II.  III.  **  remitinntur :  Edd.  coll. 
o.  pr.  Bas.  ***  ipio  :  B«irm.  ••*  exerceant :  E«ld.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lngilil.  II.  III.  **•  dereliquil : 
e:ed.  pr.  Lugdd.  II.  III.  »••  eis  :  eaed.  "*  ahest  ah  eisdeiii.  *••  orientales  tractus  :  Edd.  Arg.  Lugd.  L 
—■orietuulis  tractus  :  Edd.  rel.  pr.  Liigdd.  11,111.  ***  add.  :  hancimus  :  Edd.coll  o.  pr.  Bas.  **^  obser- 
rnto  :  Edd.  coll.  o.  *••  t:/  viri  spectabiles  non  ad,  etc,  :  Ed.  Arg.  —  ut  viri  speclabiles  jndices  non  ad^  cic. : 
Ed.  Vrn.  II.  *••  ahesl  ah  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  H,  111.  "•  add.  :  dignitaiis  vet  :  e:ed.  *»^  add.  :  suo: 
Ivld.  Bas.  VcM.  11.  Par.  Lu^d.  I.  "»  referantur  :  orig.  — Edd.  coli,  o.  pr.  Bas.  —  Bohm.  =  C.  XXIX. 
'**  ex  I.  49.  D.  t.  1,  fr.  i,  §  5,  seqq.  —  Ruhrica  capiti  superimposila  aUcst  ah  Edd.  Arg.  Bas.  ^^^  exsiiie- 
rn  :  Edd.  c«ll.  «.  »*•  add.  :  autem  :  Edd.  col.  o.  pr.  Bas.  "•  prarept um :  orif^.  —  Edd.  coll.  o.  pr. 
Iiij^d.l.  ri,  III.  '"  alia  :  Ed.  Bas.  ^*^  oportet  el  potest  :  EdJ.  coll.  o'.  "*  cf.  §  I,  2,  ojusdeiii  frt* 
|(u:culi* 


M9  DECRETI  PARS  SECUNDA 

acleandi  erit.  Qaare  si  rorle  post  seiitenUam  stniim  a* 
dicuui  Gopiam  sui  non  fecerit  is,  qiii  prononciavil 
(ut  fieri  assolei),  dicendiini  est  nihil  nocere  appella- 
tori.  Nam  ubi  primum  copiam  ejtis  habuerit,  poterit 
proTocare.  Ergo  si 'stalim  se  subduxit  ^*<^,  simiii  "' 
Diodo  subveniendum  esl,  §  5.  Qiiid  igitur,  si  condi- 
lio  horae  effecit  »»•,  ut  se  reciperet?  Si  forie  dicla 
sit  sententia  jam  suprema  hora,  utique  non  videbi- 
itir  ***  se  siibtraxisse,  §  3.  Adeundi  auiem  racultaiem 
femper  accipimus,  si  in  publico  sui  copiam  fecit  »*^. 
Cseterum,  si  non  fecerit  "•,  an  imputetur  alicui 
qiiod  ad  donium  ejiis  noii  veneril,  qiiodqne  **"  in 
hortos  non  accesserit,  ei  nlieriiis  qiiod  ad  villam 
snburlijin.im  ?  Magisque  est  ul  iion  debcat  impulari. 
Qiiare  si  in  piiblico  ejus  adeundi  facuhas  non  fuit, 
iiielius  dicetur  facullaiem  non  fuisse  adeundi,  §  6.  B 
Si  quis  ipsius  quiUem  **^,  a  qiio  appellavit,  adcnndi 
facullatcni  tion  li:ibuerit  '**,  ut  eHlbelloidarel^,  ejus 
auteui,  qiieiii  ***  appellavit,  lutbeat  copiam,  viden- 
duni  esi,ul  "®  ei  praescribi  possit  quod  eutn  non 
adierit.  Ex  boc  jure  utiinur,  iit,  si  alieruirius  ad- 
eundi  liicrit  copia,  pracscriptio  locum  hab&it,  §  7. 
*ln  propria  causa  bidoam  accipitur.  Propriaui  cau- 
sam  ah  aliena  quemadniodiiiii  discernimiis  ?*  Et  pa* 
lam  cst  eam  propriam  esse  causam,  ciijns  einolu- 
ineniuui  vel  daiunam  ad  uliquein  suo  iioniine  perti- 
tiet.  Et  infra  :  §  8.  Si  adversus  abseniem  fueritpr»- 
nanciaium,  biduom  vel  triduum  ex  quo  quis  scit 
Gompuuiidum  est,  noii  ex  qiio  proiiiinciatum  est. 
Quod  autem  dicitur  absenieiii  posse  provocare  ex 
qao  sdt,  sic  accipit  »*» ,  si  non  in  causa  per  pr^-  ^ 
«uiratorem  defensus  esl,  nam  si  ille  nou  provoc-ivit, 
difficile  est,  at  haec  audiaUir,  §  9.  Si  ***  quein  ^*'  in 
insaiam  deportandum  adnotaverit  praeses  provinci», 
et  iniperatori  scripserit  ^  ut  deportetur  ,  vidcauius 
quandosit  proyocandum,  utrum  qnuni  iinperator 
rescripserit  *'^  ut  deporteiur,  an  quuin  ei  scribitur? 
£t  pulem  ***,  tuncesse  appetlandiim,  qutiiii  recipi 
eum  praeses  jubel,  *sentcntia  prolala  p,  imperatori 
scribendum  ut  deportetur.  *Ceteruiii  verenduiu  esi, 
ne  sero  sil,  ut  tunc   provoceUir,   qnum   imporaiur 


.  CAUSA  H.  QUiEST.  VI.  C30 

insulani  ei  assignaveril ;  comprobata  "•  eniin  scn- 
teniia  pia«siilis  "'^  tunc  solet  *"  insulam  assignare. 
Rursus  illiid  verendum  est,  si  mendaciis  apud  priu- 
cipein  oneravit  eum,  quera  deportandum  laborabat 
*•*,  intercludi  **•  ilii  viam  provocandi.  Quid  ergo 
est?  Recie  dicetur  humanilate  suggerenle  iii  el  boc, 
et  ilio  tempore  noii  fruslra  provocareliir,  quia  iu»ii 
adversus  principen),  scd  adversiisj*udicis  callidita- 
tem  provocavit.  Et  infra  *^*  :  §  iO.  tliud  quoquc 
videamus  ***,  si,  quum  imperalori  scriberelur,  cx- 
einplum  litleraruin  litigatori  editum  sit,  neque  is 
appellavcrit,  et  postea  coiitra  euin  rescripium  sit, 
an  appellarea  litteris  pridem  *^*sibieditis  possit?  <i 
quia  qui  tunc  non  appellavit  vera  esse  quae  scripta 
sunt  consensisse  videtur,  necest  audiendus,  si  dicat 
eventuin  *  sacri  rescripti  se  sustinuisse. 

[C.  XXX. 

liem  Ulpianus  lib,  XLlX^in  tit,  De  recipicndi^  ap- 
pellaiionibui  vel  ncn^  lege   i  ''^^ 

V  Pars.  Nou  soleut  audiri  appellantes,  uisi  Iti, 
quorum  interest,  vel  quibus  mandatuni  est,  vel  qui 
negotium  alienum  gerunt,  quod  niox  *^  ralum  lia- 
betur.  Sed  elsi  mater  ',  *quum  filii  rem  senteuiia 
versamf  aniuiadverteret*,  provocaveritpietati  daus. 
diceudum  est  ci  hanc  audiri  dehere,  et  si  litem 
praeparandam  curare  maluerit,  intercedcre  non  vt- 
detur,  Ucet  ab  initio  defendere  uon  poiest.  ^  i. 
Scavola  libro  IV  regularum  *^*.  Aiile  seuieutiam  *^^ 
appellari  potest«  si  qiiaestioneni  iu  civili  negolio  iia- 
bendaiu  judex  interloculiis  »il,  yel  in  criiiiiuali,  si 
couira  leges  boc  faciat.  §  2.  Macer  libro  1  de  appel^ 
lationibus^  lege  i  *^^.  Ejus,  qui  ideo  causam  ageie 
fruslratiir,  quod  dicit  se  libelluui  priiicipi  dedisse» 
etsacruiu  lescriptuiu  ex^peciare,audiri  desideriuiu 
prohibelur,  et  si  ob  eam  causain  provocaverit,  ap- 
pellalio  ejus  recipi  sacris  coiislitutiouibus  veiaiiir. 

C.  XXXI.  De  dimiuoriis  libellis. 

Item  Mareianus  /.  %  He  appeliationibusy  tii.  De 

libellis  dimissoriis^  l.  uuica^^*. 

Post  appeilationem  iiiterpositam  litene  dandae  sunt 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
B  Ui  ei  tibellos  darei  :  Verba   hvftc    unii  siint    in  ^  ctrie  non  poiesi,   qiiae  neque  in  vetustis,  neqiie  in 


Pandectis,  sed  ob  glossam  iiou  siint  indiicia. 

^  Iroperatori  scripserit :  Sic  esi  emeudaiiiin  «;x 
Pandectis.  Antea  iegebatur:  Imperaior  rescrip&erii' , 

P  Sententia  prolata  :  Hxc  usque  :id  vers.  Ceierum, 
«unt  addiia  ex  Pandectis. 

q  Pouii  :  In   vulgatis   codicibiis  **  sequebaiur  : 


Pandeclis  liabeniur. 

C.  XXX.  'Mater  :  Anlea  breviuslegehalur  :  sed 
ei  si  ttiater  ex  pietaie  provocaverit ,  diceudum ,  etc. 
Muiia  vero  :ilia  iii  hoc  ei  seqnenti  capiuilo  ex  ipsis 
Pundeclis  sunt  eiuendata. 


QuiEST.  VI.  C  XXIX.  "•  subtraxerii  :  Edd.  roll.  o.  *»«  sifiif/i/<?r  :  cTd.  ex  orig.  *"  eficit  :.  Kild.  roll.  o. 
pr.  Lugdd.  II,  III.  "»  videbainr  :  E.I.  Bas.  "*  fecerii :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  '^''fecit:  Ed.  Bas.  "•add. : 
adeum  :  ib.  "'  add.  :  jndici»  :  ib.  "•  habuil  :  Edd.  ccll.  o.  ex  oiig.  »"  adquem  :  Eild.  coll.  o.  "•  an  : 
orig.  —  Edd.coll.  o.  "'  accipiiur  :  Ed.  Bas.  —  accipimus  :  Edd.  rell.  *»*  in  principio  ejustleui  fragmeuti. 
^**qHidem  orig.  — Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Lugdd.  11,  III.  '  Edd.  coll.  o.  "*  rescripsit  :  eaid.  pr.  Bas. 
"»  puio  :  Edd  coll.  o.  *•«  add.  :  post  X  dies  :  Ed.  Arg.  *"  add.  :  vel  prmtoris  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas. 
»••  add.  :  eis  •  Ed.  Bas.  —  ei  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  "•  iaborai :  Edd.  coU.  o.  »*•  interctudit  :  Ed.  Bas. 
«**  fr.  3,  eiusdem  til.  »"  videndum  est  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  »*»  quidem  :  Bolim.  "  cl  Edd.  folt.  o. 
pr.  Bas.  =  C.  XXX.  "^  fr.  «,  lil.  5, 1.  -49.  '^'^quod  mox  reus  ratum  habet :  Edd,  coll.  o.  ferersnm  : 
orig.  — Bohm.  »*=fr.  2  ib.  *"  add.  :  datam  :  Ed»  Bas.  »"  fr.  4  ib.  =  C.  XXXI.  »*•  Dig.  I.  W, 
l6. 


itl  DCCSiETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QUifiST.  Vf.  t^ 

Jonei!  iinperalor  siia  sponie  motus  ei  convocari  A  <!Uni  viro^'^excelsopro  lempore  quttslore  easdirt- 


iiroceres  *'  jnsserii,  et  liieni  inferri  patiatur,  el 
jmnia  secundiim  morem  procedere.  J  2.  llliid  eliam 
in  lcrlio  capitulo.  disponendum  est,  qnod  anliquitas 
oeoe  staluit,  novilas  auteni  neglexii:  Quuin  enini 
veneranda  vetusiatis  aucioritas  ita  uiagisiraius  di- 
gesserit  *%  ut  alri  majores,  alii  niedii,  alii  minores 
sinl,  et  appelialiones  a  miiioribus  judicibus  non 
solufnadnriaxinios*^  judices  remittereiitur  **,  sed 
4d  spectabiliuin  judicuin  tribunal,  quatenus  el 
ipsi  '**  sacroaudilorio  adhibitornem  exercerent  ^''^ 
novitas  autem  hoc  dereliquerit  **\  evenii,  ui  super 
minimis  causis  niaxiiui  nostri  jiidices  inquietentnr, 
et  homines  propter  ininimas  causas  magnis  fatigen- 
lur  dispendiis,  ut  forsiian  totius   litis  xstimalio  ad 


mat,  uiroque  oflicio  subminisirante,  id  esl  taro  ex 
sacris  scriniis  more  solitt»  quam  prsefectorio.  Ila 
laraeD  haec  sancimus,  ut  nec  a  ducibus  vel  aliis 
spectabilibns  judicibus  (quibus  forie,  et  si  privati 
sitil,  imperialis  majestas  caiisas  hijunxerit)  appel- 
laiio  ad  memoratos  spectabites  judices  currat,  ne 
causa  nou  gradatim  procedere,  sed  perperam  vi- 
deatur;  sed  a  prxsidibus  quidem  provincianim,  el 
judicibus  a  nobis  daiis,  si  non  sini  spectabiles  judi» 
ces,  intra  memoralam  quantilatem  referetur.  Si  au- 
teni  vel  illustres  sint  dati  a  nobis  judices  (quibus 
apices  digiiiialum  super  spectabilitatem  sunt)  vel 
duces,  qui  omnimodo  speclabilitate  sunt  decoraii, 
vel  hi,  qui  a  principe  delegali  sunl,  speclabilein 


iuintus  judiciales  iion  suniccret.  Ideoque  sancinius,  ^  habeant  dignitaiem,  eonim  appellationes  sub  qua- 


i\  quando  ex  iCgypliaco  traciu  vel  adjuncla  ei  uira* 
4ucLybia  provocaliosperalur  usquead  decem  libra- 
ram  auri  qiiaiitiiatem.  non  iii  hanc  regiam  urbera 
2ain  venirc,  sed  ad  prasfectum  augustalein,  qui  au- 
iliat  et  caiisaiii  dirimat  viee  sacri  cognitoris,  tiulla 
ci  '**  penitus  '*^  posl  diflinilivam  sententiain  ap- 
pcll.itibne  porrigenda .  Similique  modo  quoties  in 
Abiana  dioecesi  vel  Pontira  tale  aliquid  einerserit, 
usque  ad  praediciani  quantilatem  decem  librarum 
auriappellaiionesadviros  spcctahiles«  comites  forte, 
vel  proconsules,  vel  praetores,  vei  luoderatores,  qui- 
ous  specialiier  easdem  lites  peragendas  deputaviinus, 
remittaniur,  quatenusethi  ad  similitudinein  pruefecU 


ciiiique  quantitale  in  hanc  r^iam  urbcm  ad  com- 
petentes  aniiquo  more  judlces  referuntnr  ***,  omni- 
bus  aliis,  qu»  in  appellationibus  statula  sunt  v^  ab 
antiqiia  prosapia,  vel '  ab  auctoritate  anterionini 
coiis&iiulionuiu,  vel  a  nosira  bumanitate,  intaclis 
illibalisque  cuslodiendis« 

C.    XXIX.    Quando   appellanaum  jU   primo  vei 
$ecundo» 

liemlib.  XUX  Digest.,  iit,  qiiando  appellandum  sil, 
lege  1,  §  Bidvum  *^*. 

Bidunin  vel  triduum  appellationis  ex  die  sehlenti» 
luUe  coniputandum  erit.  §  i.  Quid  ergo,  si  senlen- 
tia  fiieril  sub  condilione  dicta,  uirum  ex  die  sen- 


aiigubtalisvicesacricognitoris  intercedant,  etcausas  ^  leniise  *)at<ie*  tempuscomputamusad  appellandum, 
slne  spe  quidem  appellationis,  Dei  tamen  et  legiim      an  vero  ex  die,  quo  conditio  sententix  exstilit  '*^? 


limore  perferant  decidendas.  Orienialem  ***  autem 
iractum  causas  appellatione  siispensas,  el  usque  ad 
decem  librarum  auri  quantilalem  limitatas,  ad  vi- 
ruro  spectabilem  comiiem  orientis  mittere,  siiiiili 
inodo  audientiam  et  llnem  eis  impositurum  ***•  Illo 
videlicet  observando  ^**,  ut  viri,  ***  spectabiles  du- 
ces  ***  vel  alii  spectabiles  jiidices  non  ad  alios;eadem 
spectabilitate  decoratos  judices  $uas  Iransmittaiit 
appellaiiones  in  litibus,  quaiitaecunque  sint  quanti- 
latis(qtium  non  oporleat  ad  compares  judic^s  appel- 
lationes  referri,  sed  a  miiiori  judicro  in  majus  lri« 
bunal  ascendere),  sed  ad  illuslrissimam  pra^fectu- 
7am    illorum    appellalioncs ,  cujuscunquc  sint  "* 


Sane  qiiidem  non.est  sub  conditione  sententia  di- 
cenda;  sed  si  fiieritdicia,  quid  fiet?  Ct  est  utile  sta- 
tim  lenipora  ad  appellanduin  coinputari  debere.  §  3. 
Quod  "'  iii  sententiis  receplum  "*  est,  ut  vel 
altera  '^^  die,  vel  teriia  provoceiur,  hoc  etiam  iii 
ceteris  observandum  esl,  ex  quibus  senlenlia  qui- 
dein  non  proferlur,  appellari  tamen  oportere  *'*  ei 
posse  *  supra  relatum  esl,  *  ul  quum  *^*  qui$  ■■  ad 
(ulelam  vel  ad  alia  civilia  munera  nominatur,  et  ejus 
excmatio  non  admitiitur,  §  5.  Dies  aulem  istos,  in 
quibus  appellandiim  esl,  ad  aliquid  ulilcs  esse,  ora- 
io  di  vi  Marci  voluii,  si  forte  ejus,  a  quo  provoca- 
lur,  copia   iion   fuerit,  iit  *  ci  *  libelli  deiiiur.  Ait 


quaikliiatis  (ut  dictum  est),  dirigautur,   qiiae   unat  ^  eniin   :   Is  dies  servabilur,    quo   primo    faculia 


NOTATIONES  CORUECTORUM. 


C.  XXIX.  "  Vt  quum  quis  :  llinc  iisque  ad  verba: 
ifon  admittitur^  noii  sunliii  Pandectis;  sed  qiiia  sii- 
*»erius  in  eadem  lege  senleiuia  ipsoruiii  expriiiiiiur, 


iion  sunt  expuncta, 
'ribiis. 


scd   descripla  aliis  cusracte- 


Qo^ST.  VI.  C.  XXVIII.  ••  et  cetero$  pruceres  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bms,  Lugdd.  II.  III.  •'  dige$$it  : 
Edd.  Lugdd.  II.  Itl.  »*  maiore$:  Edd.  coll.  o..  pr.  Bas.  Liigdd.  II.  III.  »»  remitiantur:  Edd.  coll. 
o.  pr.  Bas.  ***  ip$o  :  Bfihin.  »•*  exerceaut :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bns.  Liigdd.  11.  Ili.  «*•  dereliquil : 
e;ed.  pr.  Liigdd.  II.  III.  »*■  ei$  :  eand.  *•*  ahest  ab  eiMlewi.  '**  oritrn/a/es  tractus  :  Edd.  Arg.  Liigd.  1. 
—  orientali$  tractu$  :  Edd.  rel.  pr.  Liigdd.  II,  III.  ***  aild.  :  $ancimus  :  Edd.coll  o.  pr.  Bas.  **^  obser- 
rato  :  Edd.  coll.  o.  *••  v.t  viri  $peclabiks  non  ad,  etc.  :  Ed.  Arg.  —  ut  viri  spectabHe$  jndices  non  ad,  cic.  : 
Ed.  Vcn.  11.  >••  ahesl  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  H,  Itl.  "*  add.  :  dignitaiis  vel  :  e.ed.  »»*  add.  :  $uo: 
IMd.  Bas.  Ven.  II.  Par.  LoKd.  I.  "•  referantur  :  orig,  — Edd.  coll,  o.  pr.  Bas.  —  Bohni.  =  0.  XXIX. 
^**  ex  I.  49.  D.  I.  1,  fr.  i,  §  5,  seqq.  —  Rubrica  capiti  superiuiposilu  abest  ab  Edd.  Arg.  Bns.  '^^  exMiie^ 
•■//  :  Etld.  coll.   o.     »"  aihl.  :  autem  :  Edd.   col.  o.  pr.  Bas.     •*•  prareptum  :  orig.  —  Edil.  coll.   o.  pr. 


I  «iKdd.  n,  III.     *'^  atia  :   Ed.  Bas.     "■  oporlet   et  po(e$t 
|(ii:cuii. 


Edi.  coll.  0.      "*  cf.   §  I,  2,  cjusdein   Uvl^ 


m  OECRETl  PA  RS  SECUNDA 

adeundi  erit.  Qiiare  si  forle  posl  seiitenliam  sintim  a 
dicuin  copiam  sui  non  fecerii  is,  qiii  pronunciavil 
(ui  fieri  assolei),  dlcendiiiu  esl  nibil  nocere  appella- 
tori.  Nam  ubi  primuin  copiam  ejiis  habuerit,  poterit 
proTOcare.  Ergo  si  stalim  se  subduxit  "«,  siinili  "' 
modo  subveniendiim  est,  §  5.  Quid  igiiiir,  si  condi- 
lio  liorae  effecii  "",  ui  se  reciperet?  Si  forle  dicia 
sii  senteniia  jam  suprema  bora,  mique  non  videbi- 
iur  ^**  se  siibiraxisse,  §  3.  Adeundi  autem  faculiaiem 
femper  accipimus,  si  in  publico  sui  oopiam  fecit  **^. 
Caeterum,  si  uon  fecerit  ^*'.  an  impuieiur  alicui 
quod  ad  (!omum  ejns  noii  venerii,  quoilque  ^**  in 
horios  iion  accesseril,  et  iillerins  qiiod  ad  villam 
6nburban»m  ?  Magisque  esl  ui  noii  debcal  irnputari. 
Qiiare  si  in  ptiblico  ejus  adeundi  facultas  non  fuit, 
iiieiius  diceiur  faculiateni  non  fuisse  adeundi,  §  6.  B 
Si  quis  ip^ius  quideni  **^,  a  qiio  appellavit,  adcnndi 
facultatcHi  iion  babuerii  "^  ut  eHibellot  daret  ^,  ejus 
auteiu,  qiietii  ***  appeilavii,  iKtbeat  copiaiu,  viden- 
dum  esi,ut  ^*^  ei  praescribi  possii  quod  euin  iion 
adierii.  E\  boc  jure  uiiinur,  ui,  si  alieruirius  ad- 
euiidi  Inerit  copia,  pracscripiio  locuin  babeai,  §  7. 
*ln  propria  causa  biduuni  accipitur.  Propriaui  cau- 
sam  ab  aliena  quemadmodnui  discerninius  V  El  pa- 
iani  csi  eam  propriam  esse  causani,  cujus  einolu- 
incniuui  vel  datuuum  ad  altqiiein  suo  uomiue  perii- 
ueL  Etinfra  :  §  8.  Si  adversusabseniem  fueriipra- 
nuticiatum,  biduum  yel  iriduutu  ex  quo  quis  scii 
coinputaiidum  esi,  nou  ex  quo  proiiunciaiuui  esi. 
Quod  auiem  dtciiur  abseiiieui  posse  provocare  ex 
quo  8cit,  sic  accipii  ^*' ,  si  uon  in  causa  per  pr^-  ^ 
«uiratorem  defensus  est,  nain  si  llle  noii  provo&ivii, 
difficile  est,  ui  haec  audialur,  §  9.  Si  '**  queui  ^"  in 
insuiam  deporiandum  adnoiaverii  praeses  proviRCl», 
et  iiuperatori  scripserii  ^  ui  deporieiur  ,  videauius 
quandosit  proTOcandum,  uirum  qiiuui  iinperator 
rescripserii  "^  ui  deporietur,  au  quuin  ei  scribiiiir? 
Ei  puiein  "■,  tuncesse  appellaiidiini,  quiiiu  recipi 
eum  praeses  jubel,  *seuteutia  prolaia  P,  iinperatori 
scribendum  ul  deportelur.  *Ceteruiu  vereuduiii  esi, 
De  sero  sil,  ut  tuiic   provocelur,   qiium  iiiiporatur 


.  CAllSA  !!.  QUiEST.  VI.  o:>() 

insulani  ei  nssignaverit ;  comprobaia  "*  eniin  scn- 
teniia  pra-sidis  "^  tunc  solel '"  insulam  assignare. 
Rursus  illud  verendum  est,  si  mendaciis  apud  priu- 
cipein  oneravit  eum,  quem  deporiandum  laborabat 
"•,  intercludi  **•  ilii  viam  provocaudi.  Quid  ergo 
est?  Recie  diceiur  bumanitate  suggerente  ui  et  boc, 
ei  ilio  iempore  nou  frustra  provocaretiir,  quia  n(»ii 
adversus  prinGtpeu),  sed  adversiis j'udicis  caliidila- 
tera  provocavii.  Et  infra  ^^^  :  §  10.  Illud  quoquc 
videamus  *^',  si,  quum  imperalori  scriberelur,  cx- 
einplura  liiterarum  liiigatori  edituiu  sit,  neque  is 
appellaverit,  ei  postea  coiiira  eum  rescriptuiu  sit, 
an  appellarea  liiteris  pridem  *^*sibtediiis  possit?  <i 
quia  qui  lunc  non  appeliavii  vera  esse  quae  scripta 
sunt  consensisse  videiur,  necesi  audiendus,  si  dicat 
evenluitt  "  sacri  rescripti  se  susiinuisse. 

[C.  XXX. 

Item  Uipianus  lib.  XLIX,in  tit.  De  recipicadic  ap- 
peiiationibui  vel  »ofr,  lege  1  ^^^. 

\  Pars.  Nou  solcul  audiri  appellantes,  uisi  bi, 
quorum  interest,  vel  quibus  maiidatuiii  est,  vel  qui 
negoiium  alienum  gerunt,  quod  mox  *^'  ratum  ba- 
betur.  Sed  elsi  mater  %  *quum  filii  rem  senieuiia 
versainf  auiuiadverlerei*,  provooaverit  pieiati  daus, 
diceudom  est  et  hanc  audiri  debere,  ei  si  litem 
prseparandam  curare  malueril,  intercedcre  non  vi- 
detur,  iicet  ab  iniiio  defendere  uoii  potest.  ^  i. 
Sccevola  libro  IV  regularum  ^^*.  Aiiie  scuieiiliam  *^^ 
appelJari  potest,  si  quaestionem  iu  civili  negoiio  ba-  ~ 
bendaiu  judex  inlerloculus  i»it,  yel  in  crituinali,  si 
coutra  ieges  boc  faciat.  §  %  Alacer  libro  l  de  appel- 
lationibui,  lege  4  *^*.  Ejus,  qui  ideo  causam  ageie 
frustraiur,  quod  dicii  se  libelluui  priucipi  dedisse, 
el  sacruiu  rescriptuui  ex^peciare,  audiri  desideriuui 
prohibetur,  et  si  ob  eaui  causaiii  provocaverii,  ap- 
pellatio  ejus  recipi  sacris  coiistiluliouibus  vctaiiir. 

C.  XXXI.  De  dimiuoriis  libeliis. 

Item  Mareianiis  /•  %,  l>e  appellalionibus,  tit.  De 

libeilis  dimiisoriis,  l,  uttica^''^ 

Post  appcllalionem  iiiterpositam  liierx  daiid<e  sunt 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


n  Ui  ei  libeltoM  daret  :  Verba  b.Tc  nou  sutii  iu 
Pandectis,  sed  ob  glossam  iioii  siiiii  iudiicia. 

^  Imperatori  scripseril :  Sic  esi  emendaiiiiu  v.x 
Pandeciis.  Antea  legebatur:  Imperator  reicripserii' , 

p  Senteniia  prolata  :  H;ec  usque  ad  vers.  Ceierum, 
6uni  addiia  ex  Paudcciis. 

q  Pomi  :  lii   vulgatis   codicibiis  '*  sequebalur  : 


n  cene   non  poiest,   qu9e  neque  in  vcluslis,  nequc  in 
P;indeclis  babenlur. 

C.  XXX.  ^  Mater  :  .Antea  brevius  legebalur  :  sed 
et  si  tnater  ex  pietate  provocaverit ,  diceudum ,  etc. 
Miiiia  vero  :ilia  iu  boc  ei  sequeuli  capiiido  ex  iphis 
Pundeclis  suut  eiiiendata. 


*•>  siniiliter  :  &fi\.  ex  orig.    *"  eHicit  . 


Edd.roil.o. 
"•add. : 

ISO 


QuiBST.  VI.  C  XXIX.  "•  subiraxerit :  Ed.l.  roll.  o. 
pr.  Lugdd.  II,  III.  "»  videbainr :  E.l.  Bas.  **^  fecerit  :  Eild.  coll.  o.  pr.  Bas.  ^**fecit:  lid.  Bas 
adeum  :  ib.  *"  add.  :  iiidici»  :  ib.  "»  habuil  :  Edd.  ccll.  o.  ex  orig.  "•  adquem  :  Eild,  coll.  o.  "•  an 
orig.  —  Eild.coll.  o.  "*  accipilur  :  Ed.  Bas.  —  accipinms  :  Edd.  rell.  *"  in  principio  ejusdein  fragmenii. 
"«^iitdcm  orig.  — Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Lugdd.  II,  lli.  "  Edd.  coll.  o.  "*  rescripsit  :  exd.  pr.  Bas. 
"»  puto  :  Edd  roll.  o.  *••  add.  :  post  X  dies  :  Ed.  Arg.  "'  add.  :  vei  prmtoris  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas. 
>»»  add.  :  eis  -  Ed.  Bas.  —  ei  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  *»•  laborat :  Edd.  coll.  o.  »*•  intercludit  :  Ed.  Bas. 
•**  fr.  3,  ejusdem  iic.  **'  videndum  est  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  »*»  quidem  :  Bobm.  "  el  Edd.  toll.  o. 
pr.  Bas.  =r  C.  XXX.  ***  fr.  1,  lil.  5, 1.  49.  ^^^quod  mox  reus  ratum  iiabet  :  Eild,  coll.  o.  ^  eversnm  : 
«rig.  —  Bohm.  »*=fr.  %  ib.  »"  add.  :  daiam  :  Ed.  Bas.  »"  fr.  4  ib.  =  C.  XXXI.  **•  Dig.  I.  49, 
L6. 


6SI 


DEGRETl  PAKS  SECUlNDA.  CAIiSA  N. QUiCST.  Vf. 


m 


hU  eo,  a  quo  appelUtnm  esi.  ad  fum .  qui  de  ap-  A  Romanam  sedem  affpello,  et  apo$iolm  peio.  i  1 8.  Si 


pellaiione  cognitunis  est  sive  prliicipero,  sive  quem 
*'*  aliuro ,  qnas  lileras  dimissonas  sive  apostolos 
appellant.  Sensus  auieni  Ilteraram  lalis  est  :  ap- 
pellasse  (puta)  Lucium  Titium  a  aeoieniia  iHius"*, 
qusinter  ilios***  dicta  est.  Sufflcit  autem  petiisse 
intra  tempus  diinissorias  instanleret  aaepius,  *ut% 
et  si  non  accipial,  id  ipsum  coniestetur.  Nam  in- 
stantiam  repeteutis  ^*^  dimissorias  constitutiones 
ilesiderant.  iEquiim  est  igliur,  si  per  eum  steterit*'\ 
qui  del>ebal*'*dare  literas,  quo  ininuH  det,  ne  boc 
accipienti  nocent.  {  I.  Vlpianus  libro  IV  de  appella- 
tionibus  iituio  :  yihil  innotfari  appeliatione  interpO' 
tlia,  lege  unica^'K  Appellalione  inierposila  f  siveea 
reeepla  fuerit"^  sive  non,  inedio  leinpore  nihil  no- 
vari  oportet.  Et  infra^*  :  |  2.  Si  quis  ex  pturibiis  i^ 
faciiioribus  condeinnatus  propter  quxdam  appells^- 
^erit,  propter  qnaedam  non,  ulrum  dlfferenda  pcena 
ejiis  sil ,  an  iioii ,  quserilnr.  El  si  quidem  graviora 
l»iinl  criHiind,  ob  quae  appellatio  iiiterposita  est,  le- 
vius  autcm  id ,  propter  quud  noii  appellavii,  reci- 
piendaest  omnino  appellalio,  el  difiereiida  pcena. 
8i  vero  graviorem  seiiientiain  nieruit  ex  ea  spcciOt 
cx  qna  iion  est  appeliatum ,  oniniinodo  *'*  poena  im- 
ponenda  esl 

Gratian.  Forma  apottoiorum  hac  e$t :  i  Ego  Hie 
"*  sanetw  Bononientis  ecciesiee  episcopus ,  te  presby^ 
terum  Rotandumt  eapellanum  S,  Apoilinarit,  ad 
aposloticam  sedem ,  quam  appeiiasti ,  ab  observatione 
wei  judicii  his  apostolis  dimitio.  i   Forma  vero  ap 


autem  unuSt  vei  duo  pro  piuribus  appeliare  vo/Mrml, 
sic  appeliabunt :  «  Ego  P.  et  C.  syndici  canonieorum 
S.  B.  E,  untientes  nos  prwgravari ,  wel  conira  teit» 
leniiam^  etc.  Romanam  sedem  appeiiamus^  et  apo- 
stolot  potiuiamut.  i  Et  hujuscemodi  appeiiationes  in 
tcripiit  peri  debent. 

Ad  judicium  auiem  alterms  pam  eataoaco  appel-' 
tare  non  licet, 

Unde  \u  Concilio  Carlltagiiiensi  IV,  c.  7 «"  ; 

C.  XXXil.  Excommunicetur    catholicut^  qiti  coifi- 

mittit  cautam  suam  judicio  alterius  ^dei. 

Caihollcus,  qui  causam  suam  sive  justam  sive 
injiistam,  ad  judiciuin  alterius  fldei  judicis***  pro- 
vocat ,  excoinmunicetur. 

VI  Pars.  Gratian.  Nolandum  vero  est^  quod  qm^ 
dam  judicet  tunt ,  a  quibut  appetlari  non  oportet. 

Unde  in  Concilio  Milevitano,  c.  24,  legiiur*^'' : 
C.  XXXlll.  A  quibut  judicibut  provocari  non  iicet. 

A  judicibus,  quos  conimttiiis  conseiisus  elegerit**', 
non  liceal  provocare  *'*. 

Gralian.  Quod  de  arbitrit  intetligendum  etl.  Judi- 
cuni  cnim  aiii  tunt  ordinarii,  alU  arbitrarii.  Ordinam 
vero  sunt ,  ^fit  ab  apottolko ,  iii  eccietiatiici,  vei  ab 
imperutore,  utpote  tcecuiaret^  legitimam  potetlaiem 
accipinnt.  Arbiirarii  tunt,  qui  nuttam  potettalein  ha» 
benlet  cum  tontensu  Utiganlium  injudicet  etjguntur,  in 
quot  compromitiiiur,  ut  eorum  tentenlifetielur.  Horum 
atti  tunt  ordinarii  el  arbiirarii,  aiii  arbitrarii  taniumm 
Ordinarii  el  arbiirarii  tUHl,quilegitimam  potetlatem 


pettanlit  anle   tentenliam  hiec  etl  :  c  Ego  Adelinut  ^  hgbenlet  ab  eit  eliguntur  ad  arbitrandum ,  qui  non 


S.  Regince  ecctetice  minitter  tirel  indignus  sentiens 
me  prwgravari  a  domino  Cuatierio  S.  Ravennatis  ec- 
ctesice  archiepiteopo  Romanam  tedem  appetto,  et 
apottolot  peto.  i  §  I .  Si  vero  potl  datam  tententiam 
appeltare  votuerit,  hic  erit  ei  modut  appellandi :  c  Ego 
A.  sanctw  Regince  ecdetiw  minitter  licet  indignut 
contra  tententiam  domini  G.  tancim  Rav.  eccletia 
arehiepiuopi  injutte  in  melatampridie  Kat.  Ifatf,  A. 
Domini  incar$MlionitMCXLI^^^*^  indictione  quarlaf 


tunt  tua  diiioni  tuppotili»  Ab  hit ,  etti  ut  arbiirarii 
tedeant ,  et  non  ut  ordinaiii ,  privilegio  tamen  ordi" 
nario!  dignitatit,  gravalut  atiquit  appellare  valelnt. 
Unde  in  Conciiio  Carthaginensi  111,  c.  10'" : 

C.  XXXIV.  A  judicibut,    qui    etiguntur    commum 
contentu ,  provocare  ticet» 
Sane ,  si  ex  consensu  partiuin  judices  electi  fue- 
rint,  etiam  a  pauciore  numero,  quam  cimstitutum 
est    liceat*  provocari. 


NOTATIONES  COUUECTORUM. 


C.  XXXI.  «MCXLI  :  lii  vulgatis  erat :  MCLXI  qni  B 
numenis,  ut  recie  in  glossa  dicitur,  constare  non 
potesl.  Quod  binc  eliaiii  conlirinalur,  quia  quarta 
iiidicfjo,  deqna  hio  esi  inentio,  non  convenil  cuin 
aniio  illo.  in  mannscripiift  aiilem  quuni  varia  sit 
lcctio,h»c  visa  est  nn^lior,  qu:e  iiotanini  t:inluiii 
iransposilione  restitui  potuit,  et  quarta  indictio  cuin 
hoc  aitno  concurrit. 

C.  XXXIV.  ^Ltcfal :  lluncciinotiemcitatGralia- 
nus  (quod  ipsemet  aperte  profilctur)  ut  ostendal  ab 


hiijusinoifi  jiidicibiis  lircre  nppellari.  Veruro  fn  con- 
cilio  Carihngineiisi  tain  intpresso  quain  roatiuscripto, 
cuni  variis  exemplaribus  collaio ,  et  iinico  codicis 
caiionuni  ctiam  inipresso  ac  iiiaiiiiscripto,  eiGneco, 
i|ii04l  ctim  ipso  concordal,  ei  Africaiio,  ubi  lioc  re- 
peiitur,  et  apud  Ivoiieni  iegitur :  non  liceat.  Et  qu» 
iii  ipso  caiione  antecedunl  et  referuiitur  iiifra  ead. 
c.  Iloc  etiam  ostcudunt  oniniiio  cum  negatione  le- 
geiidutn  esse. 


QvMsr.  VI.  C.  XXXI.    "•  quemtibei :  Edil.  coll.  o.    »■»  itliut 
*"t//ttmfl  Jforttitm;  Edd.  coll.   o.     ^**  peteniis  :  eM.    ^'^tlelit  , 
pr.  Arg.  — Bobm.    '■•  l.  7,  1.49.  Dig.  in  priiic.     "'«I  :  oiig. 


y.  :  Ed.  Ras.  — //i/«»  ;u</tm  ;  Edd.  rell. 
ea^d.  pr.  n;is.  '*'  debeat  :  Edd.  coll.  o. 
Ed.  Bas.    *•«  fr.  5,  ihid.     >•>  omitfiio  : 


Edd.  coll.  0.-^  ^**Ego  JS.  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.,  ubi  '^Qo,iei  Arg.,  iii  qiia  :  Ego  Henricut  legitur. 
^•^MCLXl  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  —  MCV  :  Edd.  rell.  '**o.  30  Statiitt.  eccl.  aiit.  ap.  Ballcr.cf.  ad.  c.  y, 
D.  18.  =  C.  XXXIl.i     ••abest  ab  orig.— P.  VI.    >•*  hab.  posl  A.  4i«.  —  Ivo  Pan.  l.  19.  c.  m  (ex  conc. 


.Spatenti)  Decr.  p.  6,  c:565.=C.  XXXIll.  '••  etegii  :  Edd.  Kor.  Ve». 
liab.  A,  397.  — Ans.  1.  3.  c.123  ivo  Dccr.  p.  0,  c.  363. 


provocari  :  Edd.  coll.  o. 


€53 


DEGRETl  PARS  SECUNOA.  CAOSA  0.  QUiBST.  YL 


ai 


C.  XXXV.  Qui  d€  epUc^pQmm  iudieiU  queruHtur,  a  X  sant,  erH  in  ejns  aiiNtrio.  Si  tero  ereduleril  suflft* 

tfidntt  #;n<copt«  audianiur.  vel  ab  aliu  ex  conunMU 
.     eorum  adhibiti». 

I  /letn  ex  Concino  Milevitano ,  c.  ^V^^, 

I     Placuit,  ut  presbyteri,  diaconi,  vel  cetcri  inre* 

riores  cterici  in  causis ,  quas  habuerint ,  si  de  judi- 

ciis  episcoporum  suorum  questi  fuerint ,  vicini  epi- 

scopi  eos  audiant,  et  inter  eos  quidquid  est  flniant 

'**.  adbibiti  ab  eis  ex  consensu  episcoporum  suo- 

rtim.  Quod  si  *  et*  ab  eis  orovocandum  pulaverint , 

iion  provocenl"*,  nisl  ad  Arricana  concilia  vel  ad 

primates*^^  provinciarum  suarnm.  Ad  transmarina 

autem  qui  putaverit"*  appellandum,  anullo.  intra 

Africam  in  communione  suscipiatur. 
Gralian.  iVJ4t  forte^  Romanam  tedem  appellave' 

tint.  U  autem ,  ^iit  appetlaverit ,  ad  eum ,  a  quo  ap- 

pellavit ,  remitti  non  debet, 

Unda  iii  Sardicensi  Goncil.o ,  c.  7  '^*  * 
C  XXXVI.  Deeodem. 
Si  quis  episoopus  accusatus  fuerit ,  et  "^  Judica- 
Terinl  oongregali  episcopi  regionis  ipsius ,  et  de 
gradu  6U0  eum  dejecerint «  si  appeliaverit  qui "' 
dejectus  fuerit**%  «t  eoufiigerit  ad  beatissimum 
Romanae  ecolesaao  epiBOopam ,  et  Yoluerit  se  au- 
diri^,  sijustum  potaveril  ui  revocetiir  vel^^  reno- 
▼etur  exaroen  9  scribere  episcopis  dignetur"^  his» 
qui  in  finiiiflia  et  propinqua  "*  provineia  sunt,  ut 
ipsi  "*  diiigenter  omnia  requlrant  *'^  el  juxia  fldem 
▼eritaiis  deiiniant»  Quod  si  is ,  qui  rogai  >  causain 
buaiu  itemm  audiri ,  deprecatione  sua  inoverii  **^ 
episcopum  Romanum » ui  de'^*  latere  suo  presbyte- 
ros  mittat»  erit  in  potestaie  ejus  *et'  **'  quid  veiit» 
et  quid  aestimoL  Et  si  decreverit  **^  mittendos  esse 
.qui  praeseDtes  cum  episcopis  judiceot ,  ut  etiam  ba- 
lieantjaocloriiatem  persoaae  iilius»  a  quo  destinati 


cere  episcoposx,  ut  negotio  terminum  impoiiant , 
faciat  ^^  quod  sapientis>iimo  consiiio'^  auo  judica- 

verit. 

Gralian.  Arbitrant  tantum  hunt  qui  nuUam  leqi- 
limam  poteuaiem  acceperuni ,  a  qnibus  appellari  non 
iicelt  quia  ei$  impulandum  est  quod  $ibi  tales  etege- 
runt,  Si  vero  senteniia  eomm ,  a  quibus  appeliatur, 
toluia  fuerif,  nihil  eis  oberit,  nisi  forte  vel  immi- 
citia  vel  pecunia  depravati  injustam  probenlur  tuliue 
-  senlentiam, 

Unde  in  Goncilio  Cirlhaginensi  III,  c.  !0, 
legitur^^  : 
C.  XXXVII.  Quum  per  appeltalionem  senteniia  soU 
vitur^  non  debet  obesse  ei  qtii  non  hiiqvM  animo 
judicaviU 

^  VII  Pars.  Iloc  eliam  placuit,  ul  a  quibuscunqiie 
judicibus  ecclesiaslicis  ad  alios  judices  ecclesiasti- 
cos,  ubi  esl  major  auctoritas,  fuerii  provocatumt 
non  eisobsiiy  quorum  fueril  soluia  senleuiia ,  si 
coiivinci  non  potuerint  vel  iniquo  ^*'*  auiiiio  ju- 
dicasse»  vel  aliqua  cupiditaie  aut  gratia  depra- 
vati. 

Gralian.  Quasrilur  autem  de  eo  a  quo  appellatur^ 
an   sit  evocandus   in  iestimonium  apnd  eum ,  ad 
quem  appellatur,  super  negotiOt  cujus  cognitionem 
suscepii, 
De  hoc  ita  etatutum  est  in  Coocilio  Cartliaginensi 
V,  c.  I  »•  : 
C.  XXXVIII.  Clericus  non  devocetur  in  tesiimomum 
illius  causce ,  cujui  primum  cogniiionem  suscepii, 

^  Staiiitum  ^**  est ,  ul  qui  '  forte  *  in  ecclesia  quam- 
libet  causam  jure  apostolico  ecclesiis  imposiio  agere 
Toluerit,  et  fortasse  decisio  clericorum  uni  parti 
dispiicudrit,  non  liceat  clericuin  iii  judicium  ad 
lestimonium  devocari  euin,qui  pneses'*^  vel  co- 


NOTATIOMES  CORRECTORUII. 


C.  XXXV.  «  Nisi  forte  :  Hsec  in  antiqufs  cooici* 
Imis  scribuntur  tanquam  Gratiant  verba.  Et  ad  hanc 
sementiam  demoHSUraDdm  aHeri  sequens  caput  ex 
concilio  Sardiceiisi. 

C.  XXX  VI.  V  Se  audiri :  xai  p<ySkin9sl9  avroO  ScoxoG- 
o-M»  id  est :  $i  Romanut  episc^pue  voiuerii  ipsum 
audire  *• 

^"r  Revoceiur^  vel :  Haec  absunt  a  concilio  lam  im- 
presso  qiiam  maiiujcriptu**,  cum  varus  exemplari* 
liuft  collalo,  et  legitur   tantuiHniodo  :  renovetur^ 


Si  qui$  autem  postnlet  et  rursu$  nfgoiium  $uum  au' 
diri ,  ut  sit  secunda  appellatio ,  quas  etiaui  sigmfl- 
calur  in  capite  Caudeniiu$f  qiiod  apud  Grxcoa 
proxime  antecedit  buic  capiii. 

7  Epi$eopo$  :  Scquebatur  in  codiciiitis  GraHani , 
etiaitt  iii  manuscriptis ,  qnemadinoduni  et  apud  Ivo- 
jiein  :  comproviaciale$^  quae  vox  non  est  iii  coiicilio, 
neqiie  apud  Nicolaum  f.  Graece  legitur  :  xai  iiirofK' 
trcvToO  tirio^OTrou,  id  081  :  et  ip$iu$  epicopi  MUtfen- 
_^ iiani.  Baisauiou  taiiieu  videlur  legisse  :  t6v  iiri^xo- 

qoeiBadiBOdum  graece  est :  «wtvtftivtctfOac ,  et  sic  re-  D  irwv,  et  primuin  interpretatur  de  episcopis  pi*oviu- 

lertur  a  Nicolao  et  Ivoiie;  sed  ob  globsain  non  suut      cialibus,  deinde  de  aliis. 


inducta 

^Quod  si  js,  qui  rogat  :  Grece  esl  :  Ei  ^i  tit 
ifl^  xai  vakt»  «vrov  t6  npdcyfta  axovo^qvoci ,  iil  est  : 


*  tuerit :  Sequebatur  in  vulgatis  ff  :  per  eum^ 
ad  quem  appeliatum  e$t  ^  quae  sunt  eipuiicia,  quia 
iii  vetustis  codicibiis  non  balienlur. 


f  QuiEST.  VI.  C.  XXXV.  <"*hab.  post  A.  410  —  (>>1I.  tr.  p.  p.  2,  t.  22,  c.  iO.  — cf.  nifra  C.  \\  ,  q.  5, 
ic«34.  ^**de(iniant :  Edd.  coli.  o.  ^^^  provoceiur  :  Ed.  Bas.  "'  primatu$  :  Coll.  Hisp.  '^'  putaverint-^ 
Mueeijnantur  :  ib.  -^  Edd.  coH.  o.  **Miab.  A.  347.  —  Ans.  i,  2,  c.  78 ;  Ivo  Decr,  p.  3,  c. 97.  =:  C.  XXXVl. 
'**  add.  :  oiNfiea  r  Isid.  Merl.  —  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  ""^iittm  ;  e«d.  pr.  Bas.  "*.videiur  :  orig.  — 
Coll.  ciU.  — ^  Ed.  Bas.  *voiuerit  audiri  :  Coll.  Hisp.  — Ans.  *'et  Ans.  ei  ivone  et  Ed.  Das.  *^*add.  : 
ilofiuiiiM  epitcapue  :  oriff.  — Coll.  citt.  —  Edd.  coll.  o.  "*add. :  altera  :  orig.  —  Edd.  coU.  o.  "*  ibi : 
Ans.  ^^^p^r^utfonl :  Ed.  Bas.  ^^^monuerit  :  Edd.  coll.  o.  ex  ivone.  "*  e  :  Cuil.  Ilisp.  —  Aiis.  ^"  abesi 
ab  orig.  et  Coli.citt.  **^decrevii:  Ed.  Dohni.  f  est  tamen  apud  Isidor.  Merl.  ei  Ivoueiu  —  in  Coll.  ilisp. 
et  apud  Ans.  legitur  provincialee.  ^^^faciant  :  Edd.  Lugddl.  II,  ill  —faciet,  Edd.  rel.  pr.  Bas.  —  Ivo.  — 
Isidor.  Merl.  ^**  concilio  :  iCdd.  Bas.Ven.  II  Nor.  Par.  Lug«1. 1.  tfei  Edd.  cidl.  o.  pr.  Bas.  '*^  iiab.  A. 
397.  —  IvoPan.  I.  i,  c.  133  decr.  p.  6  c.  563.=C.  XXXVII  "" 
Iiab.  A.  401.  —  Coll.  tr.  ».  p.  «,  t.  i9 ,  o.  4.  —  Ivo  lUscr. 
•*•  siatuendum  :  orig.  —  Kld.  Arg.  Bas    "' preetens,  orijj.  — 


l 


inimico  :  orig.  —  Ivo.  —  Ed.   Arg 


6,  c. 
U.  Bas. 


23U,  cx  Diouysio.^  C.  XXXVIIl 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QUJIST.  VI.  (S3C 

I.  d  mIU  ad  lesltittonium  dicenduin  ec-  A  confirineiur  vel  rescindalur.senienlitf,  ninni  casti 

absente**'  impensis***  condemnando*  seciiiKltiin 
leinpora  falalium  dienim*.  Neulro*vero*couciirreiito 
**^poslsecundiim*^'  ratalein  pernianeat***  senientia 
*raia*.  ComlUutitine  secunda^  in  collathne  IV*^^  i 
g  2.  Sed  lis,  qux  speratur  in  consislorium  principis 
inferri ,  absque  damno  mora:  manet  intacta  ,  doiiec 
ipse  facial  eam  introduci,  el  a  proceribus  secuiiduui 
iiiorem  dirimi. 

Gratian.  Si  vero  m,  qui  appeUavit^  ptBitiiemia 
duetui  ab  appellatione  desistere  voluerit ,  non  prohi" 
betur,  Mut  in  7  libr.  Codicin ,  tit.  de  appetlationibue^ 
L  t^  Impp,  Arcadiui  et  Honoriui  itatuiae  leguntur : 
Si  quii  libelloi^  appeUalorioi  ingenerit^  iciat  u 
kabere  lieentiam  arbiirium  commutandi  et  tuoi  libet- 


^^*  cvjiislibet  persona  pulsetur. 
t.  Ah  eii  qnoque ,  od  quoi  provocalum  fuerii 
^jaraC  M  Afrtcano  Concilio,  e.  63  "*  legitur)  uluriui 
ptmnemn  non  lieet : 

C  UIIX.  Plon  liceat  provoeare  ab  hii ,  ad  quos 
provocatum  fuerit, 
Si  aulem  provocatum  fuerit,  eJigat  qui  provoca- 
▼erit  judices,  et  cum  eo  *et*  ille,  conira  quein 
provocaverit,  ut  ab  ipsis  deince|)s  nuUi  liceat  pro- 
vocare. 

Gratian.  Poit  iecundum  provocationem  inielligen' 
dum  eit :  tertio  enim  in  una  eademque  cauia  iuper 
eiidem  capitulii  provocare  non  licet.  Vnde  in  VII  ll- 
bro  Codicii  '*^,  li(jt/o  ne  ticeat  in  una  eademque  cama 


tertio  prcvocare,  leg,  umca.  mperator  Justimanu,  B  [„  recuperandi,  ne  juu«  pmiitudina  humanUa»  am 
icrmt  :  bi  quis  in  qiincunque  lile  iterum  provoca- 


verit,  non  liceat  ei  lortio  in  eadem  lile  siiper  eis- 
dem  capiiulis  provocmioiie  iiti,vel  senieniias  ex- 
cellentissimorum  pnvfeciorum  pnelorio  relraciare, 
lieenlia  danda'"  liligatoribus  ,  arhitro  dalo,  ipsiiis 
audientiain,  qui  etini  tlcdii,  aiite  lilis  rontestaiionem 
invocare,  et  hujiisinotk*  petiiiono"*  mininie  provo- 
calionis  vlm  oblinenle.  §  1.  Qnum  autem  in  causa 
capitali  vel  itatui  interpellatum  fuerit ,  non  per  pro^ 
curalorei ,  ied  per  ie  ipiOi  appetlAntei  cauiam  suam 
agere  oportet, 
Vnde  Iladrianus  Papa  ait  in  capltulii  a  ie  coUeelii » 

C.  XL.  AppeUationem  in  cauia  capitaU  vel  ilaiui 
inlerpoiitam  per  procuraiorenf  exsequi  non  Ucet. 

Si  quando  in  causa  capitali  vel  causa  slatiis  in- 
lerpeilaium  fuecit ,  non  per  exploratores"%  sed  per 
ipsos"*  est  agendum. 

Gratian.  Tempui  autem  exiequendce  appeUationii 
annui  eil ,  ve/,  ii  jusla  causa  interceaeritf  biennium. 
Vnde  in  Autbenticis  eonititut.  11,  eoUat.  V^  legitur  : 
C.  ILI.  Deeodem**: 

Ei,  quiappellat,  impertiiur  annus,  intra  quem 
secundum  se  coinuiuniter*^^  *cum  adversario*  lilem 
exseqiiatur,  aut,  si  jiisla*^*  causa  Intercesserit , 
alius  annus  indulgeatur  ***,  qiio  transacto  lile  non 
completa  rata  manet  senteniia.  §  1.  Appellaiore 
ceasante,  qiium  unus  mensis  superest  ex  bieiinio, 
licet  viclori  ingredi  ut  reus  quxratur,  quo  sivo  in<- 


putetur.  ^  i.  Eit  autem  quando  appeUaiionem  inier* 
poni  non  eit  neceae.  In  eodem  namque  iibro,  et  eod. 
tU.  l.  27,  iidem  Impp.  decreverunt  :  Nominationes 
vero  UbeUh  vet  ediciii  factce  ,  ctfra  conciUnm  publi' 
cum  noH  valent ,  de  quibui  nec  appeilare  necesie  est^ 
ii  iolennitai  deeet. 

Vlli  Pars.  §  2.  Diffinitiva*^^  quoque  iententia^ 
qua  condemnationem  vei  abioiutionem  non  coniinei^ 
pro  nuUa  liabetur.  §  5.  Item  iententiu*^*  citra  ioiitum 
ordinem  judidorum  a  prwiide  proiata  auctoritatem 
reijudicatm  non  obtinet.  §  4.  Item  st*'*  ientenlia  lata 
fuerit  contra  rei  prius  judicataif  a  quibui  provocatum 
non  eit^  iententite  auctoritatem  non  obtinebit,  et  ideo 
r  appeliare  non  est  neceae.  §  5.  Item  it'^^  iententia 
contrn  jui  icriptum  feratur^  veiuti  dum  defunciui  et 
minor  XIV  annii  fuisie,  et  testamentum  jure  feciae 
diciiur^  nuUai  virei  obiinet^  nec  contra  eam  est  ne- 
ceaarium  auxilium  provocationis.  §  6.  Si  vero  contra 
jui  litigatorii  iententia  dieatur,  veiuti  dum  minor 
XIV  annis,  anniint  XIV  imptevisie,  ae  per  hoc  te- 
ilamentum  }ure  feciae  pronunciatur,  ad  provocatiotui 
remedium  oportet  confugere,  §.  7.  Item  ii  *^*  piurei 
judicei  dati  iuniy  et  unui  tantum  ez  m  pronunciaae 
proponitur,  non  videtur  appeilandi  necesiitai  fuiae, 
quum  ienteniia  firmitatem  jure  non  pbtineat.  $  8. 
Jtem ■*•  ^uttm  certa  ratione et  fine*"  judica  mulctare 
poiiunt,  ii  aiiter  contra  itatutum  legii  modum  mtc/- 
ctam  irrogaverint,  quod  contrajui  geHum  videtur  ftr^ 


vento  sive  uon ,  suas  afferat  allegationes ,  et  '^^  vel  D  mitatem  non  tenet,  et  iine  appellatione  poteU  reedndi^ 


NOTATIONES  CORllECTOaUM. 


C.  XU.  «  St  f  uti  iibeiloi  :  Hinc  usque  ad  finem 
bujos  capitis jarias  leges  Codicis  Graiianus  refert. 


qiianim  non  retulit  eadem  omnino  verba ,  sed  qiue 
ad  qusesiioiiein  suam  facere  judicavit. 


OwiEsi.  VI.  C.  MXVIII.  "•  add.  :  orrfiwi*  :  ib.  '»»c.  5.  conc.  Carib.  V.  —  c.  Cl ,  npud  Dionjs.  =r  C- 
XXXIX.  "^Cod.  Just.  l.  7,  t.  70  ^^*daia  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  ^^•peiiiionem—obnnere  :  Ed.  Ras.— 
»»U»x  inlerpr.  ad  Paul  Snit.  rec.  l.  35, 1.  5.— Ans.  in  linc  1. 3,  c.  44.  =C.XL.  ^^^procuratore :  orig.  "•  ipiii 
pr(euntibui  ?  orig.  =  C.  XLl.  "•ex  Nov.  47,  Aiilli.  Ei,qui  Cod.  t.  65,  I.  7.  ••'cowm.  vei  :  EjI.  Bas.  — 
commttiii/frre  :  Edd.  rell.  ex  orig.  *^*injustu  :  Ed.  Ba.s.  *^*induigetur  :  Edd.  Coll  o.  "^  ut :  eaed.  «^ 
abientem  :  e»d.  pr.  Par.  Lugd*!.  II,  III.  •••»«  expemii  :  orig.  —  Edil.  coll.  o.  ««^  cttraiilf  :  Ed.  Arg.  — 
oceurrente  :  Ed.  Bas.  ""add.  :  affnNm  :  Kdd.  coll.  o.  pr.  Das.  ^^^  permanet  :  Kdd.  coll.  6.  "• 
15.  Antb.  Sed  et  ei  Cod.  I.  7,  i.  63.— P.  VIII.  "»  r.  3.  C.  1. 7, 1.  45.  «»•  c.  4.  ib. ,»»»  c.  1.  C.  I.  7.  t. 
t.  *>  Ib.  ■'•  c.  4,  ib.    *'*  c.  5,  ib.     *"  senlcntia  :  Kd.  B.is.  -  /rne  certo  :  Edd.  icll.  —  Bobm. 


lov. 


a'  DECRCTI  PAUS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QVMSI.  \IU  m 

}  9.  Fena/et***  quoque  ienteniias^  quw  in  mercedeni  A  S  ^O.  Quod  si  ceiatis  anxilio  unui  contra  sentenliam 

restUutionem  impetraverit,  majori^  qui  $uo  jure  non 


a  rorruptis  judicibus  proferuntur^  etiam  ciira  inter- 
positie  provocationis  anxiUum  infirmas  esse  decrelum 
est,  §  \O.Jtem  <i'**  propter  inprmitatem  atatis  ad 
honorem^  ad  quem  nomiuatus  es,  inhabilem  te  esse 
probaveris^  pratermissa  appellatione  iniqua  nominatio 
removebitur*%  11.  Sunt  etiam^  quorum  appellationes 
non  recipiuntur.  Non  **^  enim  polcst  recipi  ejus  appel' 
tatio,  qui  per  conlumaciam  absenst  quum  ad  agendam 
causam  vocatus  esset^  negolio  prius  snmmatim  per^ 
scrutato  eondemnandus  est.  §  t2.  NuUus**^  eliam 
homicidamm^veneficorum,  malelicorum^  adulterorum^ 
itemque  eorum,  qui  manifestam  violentiam  commise- 
rvftl,  argumentis  eonvictuSf  testibus  superains,  voce 
etiam  propria  vitium  scelusque  confessus  audiatur  ap 


appellaverit^  hoc  rescriptum  non  prodest,  §  21.  Judi^ 
cibus***^  autem  non  solum  suscipiendce  appellationis 
necessitas  videtur  imposita,  veruni  etiam  \XX  dierum 
spatia  ex  die  sententim  definiia  sunt^  intra  quce  gesta 
una  cum  relaiione  liligatoribns  convenit  praistari.  %  22. 
Similiter^^^  arbiter  appdlationem  snscipere  et  relati" 
onem  dare  compellitur,  si  delegatus  fuerit.  §  23.  Lt/i- 
gatoribus^^*  vero  copia  est  etiam  non  scriptis  libellis 
illico  voce  appellare^  quum  res  judicata  poposcerit^ 
tam  in  civilibus  qnam  in  criminalibus  causis*  $  24. 
Ab"^  eu  autem,  qui  de  appellatione  cognoscit,  non 
potest  fieri  recursus  ad  judicem,  a  quo  fuerit  provo- 
catum.  Quapropter  remiilendi  litigatores  ad  provin-' 


peUans.Ethocinnotoriis.%MiJnoccultisautem:Sit*"  ^  ciasremotam  sibi  occasionem  atque  exclusam  penitus 


lestibus  produetist  instrumentis  prolatis^  aliisque  argu- 
mentis  prcestitis  senteniia  contra  eum  lata  sit^  et  ipse^ 
qui  condemnatus  est**\  aut  minime  voce  sua  con- 
fessus  sitf  aut  formidine  tormentorum  territus  contra 
se  aliquid  dixerit^  provocandi  licentia  ei  non  denegatur. 
%  U.  NuUi*^^  quoque  officiaUum  a  sententia  proprii 
judicis  provocatio  tribuatur,  nisi  in  eo  lanlum  negotio, 
quod  ctvt/i  ratione  super  patrimonio  forte  apud  pro- 
prium  judicem  inchoaverit.  §  15.  Quoties***  etiam 
fiualis  calcuU  satisfactio  postulatur  aut  tribulum  ex- 
poscititr^  aut  pubUcit  vel  etiam  privati  debiti  evidenlis 
et  convicti  redhibiiio  flagitatur^  appellatione  exciusa 
necessario  in  contumacem  vigor  judiciarius  exercetur* 
g  16.  Ab  *"  exsecutione  sententias  appeUari  non  po*  ^ 
test^  tiiit  forte  exsecutor  sententim  modum  judica- 
tionis  exeedat.  §  17.  Si  quis  etiam  ausus  fueiit  provo- 
care^  ne**^  voluntas  defuncti  testumento  Scripta  rese- 
retur^  vel  ne  ii^  quos  scriptos  patuerU  heredes,  in  pos* 
sewonem  mittanlur^  et  i«,  cujus  de  ea  re  notio  erii^ 
rppeUationem  receperit^  et  judex,  qui  tam  ignavam 
fonniventiam  adhibuerit^  et  Utigator,  qui  tam  impor- 
tune  appellaverit^  viginti  Ubris  argenti  mulctentur. 
(18.  De"^  possessione  etiam  et  ejus  momento  si 
causa  dicatur,  qU(B  sententia  interlocutoria  appellatur^ 
quamvis  provocatio  interposila  fnerit,  tamen  tata  sen^ 
tentia  sortiatur  e/fectum.  §  19.  Quandoque***  unam 
et  eamdem  plures  simul  reportant  condemnationem^ 
nec  diversitas  factorum  separationem  accipU^  quo 
easu,  si  omnes  appeUaverint,  et  uno  ex  his  agente  d 
eorum  appeUaiio  justa  pronunciata  fuerii,  emolumen" 
lum  victori(e  etiam  ad  aUos  pertinebU.  Si^*^  autem 
vnn$  tantum  appeUavit  ejusque  appeUalio  justa  pro- 
nnnciata  est^  ei  quoque  prodest,  qui  non  appetUivit. 


intelUgant^  qunm  super  omni  catisa  tnterposUam  pro- 
vocationem  vel  injustam  tantum  Uceat  pronunciaref 
vel  justam,  §  25.  Uac  omnia  in  VII  Ub.  Codicis 
invenieSf  a  tU.  de  appeUationibus^  usque  ad  tit.  ne 
Uceat  in  una  eademque  causa. 

QUiESTIO  VII. 

GRATIANUS. 

1  Pars.  Quod    vero  Utici  1n  accusaiione  episcopo^ 

rum  non  sint  audiendi,  Evarislus  Papa  testatur,  </t- 

cens  Episcopis  per  jEgyplum,  epist,  II  *  ; 

C.  1.  Laici  in  episcoporum  accusationem   non  sunt 

recipiendi, 

Non  est  a  plebe  aul  vulgaribus  bominibus  arguen- 
dus  vel  accusandus  episcopus,  licel  sit  inordinalus, 
quia  pro  merilis  subdiiorum  disponitur  a  Deo  viia 
reciorum.  Et  infra :  Ideo  isla  dico,  qtiia  insidtaior 
bona  sxpissime  .solet  converiere  in  nialuin,  et  iii 
electis  ponil  *  maculam. 

C.  II.  Laicus  clericum  non  accuset. 

Item  Silvesler  Pana  in  epiloqo  Conciiii  Romani. 

Nullus  laicus  audeai  clerico  crimen  inrerre*. 

C.  lll.  Deeodem. 

Item    Marcellinus    Papa  ad   Episeovos  orientales^ 

ep.  !!• 

Laico  non  licei  queiniibet  clericum  accusare*. 

C.    iV.    Anaihematizatus    sncerdotes   accusare  noH 

potest. 

liem  Juiius  Papa  in  decretis^  c.  S^6'. 

!]i  sancta  Nicaena  synodo  statutum  esl,  ut  nemo 

analhematizatus*  in  nostra  suscipialur  accusatioiie\ 

iiec  illi,  qui  nos  in  sua  iiolunt  recipcre '  querela  vel  * 

accusatione  •,  quiim  nos  super  iilos  scianius  a  Do- 


Qii«sT.  VI.  C.  XLI.  •»•  c.  7.  ib.  «»•  c.  8,  ib.  «»c.  1.  C.  1.7,  i.  65.  "\c.  2,  ib.  "«  cons t.  exd. 
•'•  condemnandus  :  Bohm.  "*  c.  3,  ib.  "•  c.  4.  il>.  "•  c.  5,  ib.  "^  c.  6,  ib.  ,  "*  c  un.  C.  1.  7,  l. 
m.    "»  c.  1.  C.  I.  7,  t.  68.    •"  c.  2,  ib.    ••*  c.  24.  C.  I.  7,  l.  62.     •"  c.  51,  ib.  in  fine.  c.  14.  ib. 

•"^*  c  6  ib.  -      j  4   I 

Oc*'sT.  VH.  P.  I.  *  Capiit  Pseudoisidori,  siimtum  ex  Isidor.  Hisp.  Sent  I.  3,  c.  39.— Ans.  i;3,c.ll.  vo 
ran.  I.  4.  l.  57.  =  C.  II.  •  ponere:  Edd.  coll.  o.-^C.  II.  »  Capui  Pseiidoisidori,  confeciuin  ad  libr.  poniii. 
-  Burch.  I.  l,c.  151.  Ans.  I.  3,  c.  25.  -r  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  264.  =  C.  III.  *  Capiii  Pseiuioisidori,  sii«ii. 
liitn  ei  vila  Silvcstri  in  lib.ponl.  —  Ans.  I.  4.  c.  22.—  cf.  C.  11,  q.  1,  c.  3.  =  C.  IV.  /Capiil  P^ent  - 
isidori,  coofecium  ex  coiic.  Carlh.  VII,  c.  l^  constituio  Silvesiri,  ep.  1.  Zosimi  ei  ep.  1.  bmcii.  —  t.ou. 
ir.  p.  p.  1,  l.  52,  c.  7.  •  unathema  :  oiig.  '  rtosiram  accusationem  :  Edd,  CoU.  o.  pr.  IJiis.  luflm  ac 
c^s^twnem  :  IDdd.  coli.  o. 


«a                                 DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QUJ-ST.  VII.  040 

inifto  consiitulos»  iion  illos  Miper  nos,  et  ticul  major  A  cepiis  obedire,  elianisi  ipsi  atiter**  (quod  aMt!) 

non  potest  a  miiiore  judicari,  lia  nec  ohligari  f*  agant,  nisi  in  Ade  erraverint. 

i}uia  ranim  est  omiie  quod  magnuin  est.  Porlamus  *  C.  IX.  De  eodem. 

onera  oinniuin  *•,  qui  gravanlur,  quinimo  haec  porut  Iiem  ad  eiimdem,  epiet.  II  ••.  • 

in  nobis  B.  aposlolus  Petrus,  ciijus  vice  fungimur  Qualis  condemnalio  eis  imniineal,  qui  in  patret 

legaltoiie,  et  cnjiis  legula  inrormamur,  quaienus  pi^ceant,  scripliiru  divina  osiendiu  Si  eniin  Cbam, 

ejiis  fotti  auxilio  ab  oniiiibus  nunc  et  in  perpeiuum  quia  non  operuil  pudenda  palris»  maledictus  esl, 

tueamur  adversis.  nnilio  aniprrori  coiideinnatione  digni  sunt  qui  palri- 

C.  V.  De  eodem.  bus  legalione  Dei  fiingentibus  conluiiieliam  inferunt. 

Ilem  Etisebitis  a(/  Epncopos  GaUtce^  epist,  /**.  Gralian.  Personte  infeuorum  ordinum  in  superi- 

Laicos  non  accusare  episcopos  hactenus  ofoserva-  orum  accu^ationem  recipiendce  non  sunt, 

tnm  et  eonstilutum  est,  quia  ejusdem  non  sunt  con-  Unde  Silvester  Papa  in  epilogo  ConcHii  Romani  '* : 

versationis,  et  oppido  eis  quidam  infesli  exsistunt,  C.  X.  Minores  non  debent  accusare  majores. 

quippe  quum  vita  eorum  ct  convcrsatio  debeat  esse  Clericus  adversus  exorcislam,  exorcisla  adversus 

secreta  et  a  laicorum  aciibus  remota,  nec  ab  eis  .icolytbum,  acolyihus  adversus  stibdiaconuin,  sub- 
linpeti  debeant;  qui  "  eornm  castitatem  et  gravita«  °  diaconus  adversus  diaconum,  diaconus  adversus  prOr 

lein  nolunt  ^' iinilari,  maxime  quum  ^^  iiec  hi  eos  in  stiyierum,  presbyter  adversus   episcopuni  accusa- 

snis  voluiil  rccipere  accusationibus.  tionein  dare  aul  testimonium  ferrec  non  valet. 

C.  VI.  t9ec  clerici  in  accusatione  laicorum^  nee  laici  G.  XI.  De  eodem. 

in  accusatione  eiericorum  sunt  suscipiendi.  /^^^  Zepbyrinus  Papa  ad  Episcopos  Sici7ta?,  ep. 

Ilem  Fabianiis  Papa  ad  Epiuopos  orientales^  epist.  I  ^  •*• 

^^*'*  Majorum  qaispiatn  mlnonnn  accusnlionibus  ncii 

Sicut  sacerdeies  vel  reliqni  clerici  a  saecularium  {mpetalur. 

laicoruni  exchiduntur  arcusalioue,  ila  illi  ab  Istoniro  q^  ](II^  D^  eodem. 

sunt  exclntlendi  t  el  alienandi  criminatione,  et  sicut  j,^,„  Anacleliis  Papa,  epist.  III  ••. 

isti  ab  iliis.  ita  illi  ab  islitf  iiou  reciplantur.  quoniam  Senieniia  Gbam  (ilii  Noe  damnantur  qui  siiomni 

Biciit  Domini  sacerdotiim  segregaia  debci  esse  con-  doctonim  vel  praeposUorum  culpam  produni.  ceu 

Tcrsatio  ab  eorum  couversaiione,  iu  litigatio,  quia  £1,3^^  ^„1  pai^i,  pudenda»^  non  operuil,   sed* 

servum  Doinini  i.on  oportet  l.iigare  ".  magis'*"  deridenda»*  monstravit. 

l  C.  VII.  Deeorfem,  [PALEA.J  ^    ^,j,    ^^^      ^^^^^^  ^^^^    ^.^.  ^         ^^^^.^^^ 

Item  ez  Concilio  Maguniino  •  »♦.                 C  ^^^^^  „^„  p^„„„^  aecusare. 

€  Decretum  est.  ut  presbyteri  suos  plebeios  et  /,^„,  Eoscbius   Papa  ad   Episeopos  Alexandna , 

tccusare  et  atiestiiuoniare  possint.  Si  autem  oegle-  ep.  II". 

zeriui,  sui  gradus  periculo  «ubjacebunt.  •  Oves,  qus  pastori  suo  commissae  snnt,  eora  nec 

G.  VIII.  Lotct  elericos  accusare  non  debent^  reprebendere    (nisi  a   recta  fide   exorbitaverit  *) 

Item  Clemens  ad  Jaeobum^  epist.  I  ^  '••  debent  *  nec  ullatenus  accusare  possunt,  qiiia  facla 

Sacerdotes  et  reliqui  eccleaiap  roinistri  omnesque  pasioruro  oris*"  gladio  ferienda  non  sunt,  qnanqiiam 

pkbes  episcopoB  auos  diligere  debeot»  et  eoruin  pra-  recie  reprebendenda  videantur. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QciCST.  VII.  G.  VIK  •  Capiit  hoc  a  best  a  plerisqiie  in  origlnali,  neque  in  alils  locts  indicails,  ac  lolus 

antiquis  exemplaribus  Gratiani,  neque  hic  recte  coK  eiiam^irdo  in  enumeratione  est  immutatus :  ita  enim 

iocatur,  sed  exstal  apud  Burchardum,  qui  pro  voce  :  lu  concilio  et  apud  ceteros  :  Fecit  hos  gradus  in  gre^ 

plebeios,  habet :  plebesanos*  mio  stmodi^  ut  non  presbyter  adversus  episcopum^  etc. 

C.'VIII.  ^  In  boc  et  sequentl  capite  non  refenin-  G.  Xl.  ^  In  ortginali,  quemadmodum  et  apud  Ivo- 

tur  i|Ma  proraiia  verba  S.  Gleroeniis.  nein  *,  est :  tiec  summorum  quispiam  minorum  aceu^ 

C  X.  c  Aiu  teuimouium  ferra  :  Haec  non  sunt  D  sationibus  impetatur  aut  dispereat. 


.  isas.     "^  quum  eos  noiuni :  tnw.  coii.  o.  =:  U.  vi.    "  i^iipui  rseuuoisuiori,  coiiiecviro   ex  viia  aiivesiri 

libro  pont.,et€onstilnio  Silvestri.  —  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  bl.  Decr.   p.  6,  c.  3i0.    f  add.  :  accusatione 

Ed.  Ras.  '•  add.  :  sed  miles  esse  ad  {quoad  :  Ed.  Bas.),  omnes  :  Ivo  Pau.—  Edd.  coli.  o.  pr.  Ars.  —  cf. 

riro.   c.  2.  =C.  VII.    "  iii   conciliis  Mogunlinis,  qu;e  exstant,  hsec  non  legnittur.  —  Burch.  1.  16,  c. 


OojMT.  VII.  C.  IV.  t  cottigari  :  orig.  •  Poriemiis  :  esed.  pr.  Das.  *•  hominum  :  Ed.  Das.  =  C.  V.  *> 
Capiit  Psendoisidori,  cunfrciiun  ex  constituto  Silv«*stri. — Aiis.  I.  5,'  c.  %5.  ^*  quorum  :  Ans.  '*  uoluerint  z 
Kd.  Bas.  *•  ^ntim  eos  nolunt :  Ed<l.  coll.  o.  =  C.  VI.  *•  C:iput  Pseudoisi^lort,  cotifectiiro  ex  vita  Siivestri 
iu  libro  I 
et. 

«  Tiro.  .  . 

7.  —  abesthaic  Patea  ab  Etld.  Arg.  Ven.  I,  11.  Nor.  Par.  r=  G.  VIII.  *•  Caput  Pseudoisidori,  desnmtnm 
ex  regula  Bene<licli  c  4  et  5.  *•  add.  quam  debent  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Ar^.  Nor.  Ven.  I.  =  C.  IX. 
*•  Caput  Pseudoisidoriy  sumturo  ex  confessione  Justiiiiani  advcrsus  tria  capitula  (Mansi  U  9,  p.  S7(>). 
•*  Capot  Pseudoisidori,  haustum  ex  constituto  Silveslri.  —  Btirch.  1. 1,  c.  151.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  2G2.= 
G.  Xl.  *  el  Ana.  ••  Gaput  Pseudoisidori,  desnintum  cx  eodetn.  —  Aits.  I.  3,  c.  62.  Ivo  Decr.  p*  8,  c. 
SiS.  =  G.  XII.  ••  CapuiPseiidoisidori,  coiifecuiiii  ex  Isid.  Hisp.  Sent.  i.  5,  t.  39.  —  Ans.  I.  3,  c.  *  37.  Uo 
Dt^cr.  p.  5,  c.  ^  Deusdedit  p  3.  ^^  verenda  :  Edd.  coll.  o.  *■  abest  ab  Ans.  et  Iv.  ••  irridenda  : 
VaUI  cnll.  0.  ==  G.  XIII.  "  Caput  Pseudoisidori,  aumtuui  ex  Isid.  I.  I,  et  Greg.  M.  Past.  1.  3,  c.  5.  — 
Ans.  I.  3,  c.  44.  Burth.  I.  4.  c.  139.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  139.  Puiyc.  I.  5,  t.  i*  ••  orjs  vel  ori« ;  Bd.  Arg. 
^  avis  :  Ed.  Bas.  -*  eortrni  :  Burch. 


U\  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

II  Pars.  GraiiaQ.  His  auclorUatibus  probaiur,  quod  A 
subditi^  sive  sint  laici  sive  clerici^  prceiato»  suoi  accu- 
sare  non  possunt,  Verum  de  criminosis  et  de  infami' 
bus  hoc  intelligendttm  eil,  qui  vitam  suorum  prmlato- 
rum  parati  sunt  reprehendere^  non  imituri :  quod  ex 
terbis  Anacleli  datur  intelligi,  qui  ait  « : 

C.  XIV.  Quare  laici  in  accusatione  episcoporum  non 
audiantur, 

Laici"  in  accus:|tione  episcoportiin  auiliendi  non 
aiiDty  quiaoppido  eis  qiiidam  infesii  sunl,  el  indigiiuin 
esl  ul  ab  eis  accusenlur,  qui  eorum  graviuieia 
nolunl  imilari. 

C.  XY.  Sacerdotes  non  ntst  a  vlris  idoneis  et  probalis 
accusari  possunt. 

ttem  Anaclelus  ad  episcopos  Ualice^  epist.  II  '*. 

Accusatio  quoque  eorom,  ^uper  qua  nos  consu-  g 
lere  volitisiis,  non  nisi  ab  idoneis*^  et  proliatissimis 
vms,  qiii  et  suspicionibns  et  sceleribns  earent,  Cieri 
debet,  quia  Dominus  sacri  sui  oorporis  tractator«s  a 
vilibos  cl  reprobis  ac  non  idoneis  persouis  iufamari 
noluit,  iipc  calnmiiiari*  permisit*,  sed  ipse  proprio 
flagello  peccanles  sacerdoles  a  templo  ejecil.  Uiid« 
liquet,  quod  siimmi  sacerdoies,  id  est  episcopi,  a 
Deo  suot  jttdicandi,  non  ab  humanis,  aut  pravai 
Til»  hominibus  hcerandi,  sed  poiius  ab  omnibus 
fldelibus  portandi,  ipso  Domino  exemplum  dante, 
qnando  per  se  ipsum,  et  non  per  aliuin  vendentes  et 
emenics  ejecit  de  teniplo.  Et  paulo  post ;  §  1.  Nullua 
enim  (ut  reor)  invenilur  inter  nos,  qui  velit  suum 
servum  ab  alio  qiiam  a  se  judicari.  Quod  si  pras- 
sunilumfuerii,  aut  multa  ipse  indignatiODe  irascilur,  Q 
ant  potins  uUi onem  **  quaerit  super  eum.  Et  infra : 
S  2.  Uiide  et  Dominus  per  Prophelam**  inqait : 
iiui  vos  tangit,  tangit  pupillam  oculi  mei.  Et  paulo 
post :  §  5.  Si  deiractores  quorumcanque  graviter 
Judiranlur,  et  in  perditionis  laqueuin  cadunl,  muUo 
fnagis  laceraiores  et  detraciores  aique  accusatores  * 
nienioratoruin  *  Dei  fainulonim  aiqoe  persecutores 
damnantur,  et  in  baraiUrum  (nisi  se  correxeriiit, 
et  per"*  eorum  satisfactionem  condignani  egerinl 
poenitenliam)  indiibiiauter  caduni",  el  vindicibns 
flaminis**  exiirunlur.  Et  infra  :  §  4.  Hnec  ei  alia 
periculosa  consideranies  «posioli  slaiuerunl,  ne  fji- 
cile  comHiovereiiiur,  aul  lacerarenlur,  vel  accnsa- 
rentur  coluiiinae"  sanclae  Dei  ecclesiae.  qux  apostoli 


CAUSA 11.  QUiEST.  VIL  CH 

ct  siiccessores  eorum  non  immerito  dicuntor.  Sed 
si  '*  quis  adversus  eos  vel  ecclesias  eorum  coinmotus 
fiierit  aut  carusas**  habueril,  prius  ad  eos  recurrat 
carilalis  studio,  ut  fainiliari  colioquio  cominoniti  ea 
sanenl  qu»  sananda  siini,  et  cariiative  emendeiil 
qu»  juste  emendanda  agnoverint.  Si  autein  aliqni 
eos  prius,  quam.hoc  egerint,  lacerare,  accusare  ant 
Infei^tare  praesuin»criiil,  excomninniceniurei  miniiiie 
absolvanlur,  aniequain  pcr  saiisraciionein  (ut  jam 
diciumest)  condignam  egerinipoenitentiam,  quoniani 
iiijuria  eorum  ad  Chrisium  perlinel^,  cujus  lega- 
lione  funguntur. 

C.  XVi.  Communione  privetur^  qui  publice  adversus 
episcopum  conqueritur  prius  ^  quam  famUiaritef 
etun  convenerit. 

Item  Alexander,  epist.  /,  c.  5". 
Si  qnis  erga  episcopum  vel  aciores  ecclesias 
quandibet  qiierelam  justam  se  habere  crediderit, 
lion  prius  primates  aut  alios  jndices  adeat,  quani 
ipsos,  a  quibus  se  laesum  aestimal^',  conveniat  faiiii* 
liariter,  et  non  scmel,  sed  saepissime,  ut  ab  eis  aut 
suani  jusiiliam  accipiat,'aul*  jus(am*  excusationem. 
Et  infra  :  Si  auiem  secus  egeric,  ab  ipsis  et  ab  aliii 
commiinione  privetur  tanquaiii  aposiolorum  Patruui- 
que  aliorum  conleintor. 

C.  XVIi.  iVtst  opinione  dtscussa  non  audiantur 

accusaiores  episcoporum, 
Ilem  Evarisius  Papa  Episcopis  per  jEgyplum^ 

ep.  II  *«. 
Si  qui  suni  vitiiperniores  aut  accosalores  episco* 
porum  vel^  reliquoruin  sacerdotuin,  non  oportet 
eos  a  judicibus  ecclesiae  audjri,  autequ^m  eorum 
discuiialuraeslimationis^'  suspicio  vel  opinio,  qiia 
inieniione,  qua  fide,  qua  ienieriiaie,  qua  viia,  qua 
conscieniia,  quovc  meiito,  si  pro  Deo,  aui  pro  vana 
gloria,  aui  iniinicilia,  vel  odio,  aut  ciipidiUie  i»U 
praesnniserint  *nec  iie*. 

C.  XVIII.  Majores  natu  non  accusent  nisi  qui  sint 

rectof  fidei  et  conversationis. 

Item  Calixius  Papa  ad   Episcopos  GallitB^ 

ep.  II  *•. 

Quaerendum  est  in  judicio,  cujus  sit  conversaik* 

nis  et  fldei  is  qui  accusat,  et  is,  qui  accusalur,  quo- 

iiiam  hi,  qui  non  sunt  rectae  conversaiionis  ac  fidei, 

ei  qiiorum  viia  est  accusabUis  ^%  et  quorum  fides^ 


NOTATIONES  COURECTORUM. 
QrjE^^T.  VII.  P.  II.  •  Apud  Anacleium,  ex  quo  ciUiur,  non  exsut.  Eadem  Umen  fere  verba  babentur  m 
episi.  Eusebii,  snpra  ead.  c.  Laicos. 

nn««T  VH  C  XIV  ■•  cf  sunra  c.  5.  =  C.  XV.  »•  C:ipui  Pseudoisidori.  Ans.  1.  5,  c.  51,  cl  ei 
oarle  Uo  Pan.Y  i,  c.  .^8.  Oerr:  p.  5,  c.  258.  "  verba  Coiist.  M.  iii  ep.  ad  Ablaviiiiii  et  conc.  Carth.  (bab.  A. 
Jjh  c  6  ellsidor.  llisp.  Sent.  I,  5,  c.  39.  "  vindictam  :  Ivo.-  Edd.  roll  o.  "  Zach.  c.  2,  v.  8.  ^tv 
tniil}actione'Ed  Bas  *•  «flrfuii  :  orig.-lvo.  ••/Iflmims.Ed.  Ba».  "  phrasis  ccnc.  I>aris.  Iiab.  A.  829. 
""I^^C^xc  confcm  suni  sec.  conciurel.  V.  c.  47.  "  causam  :  Edd.  coll.  o.  ^  ex  ep.  i.  Anasias.  H. 
lch  cJ^  mS.  1'«»».  A.  836,  c.  5,  c.  J.  =  C  XVI  -  Caput  ^•eu.Uiisidon,  suniiu.i.  ex 
onnr  AiirPl  V  c  17  —  Burch.  I.  «,  c.  iSa.  Aus.  I.  5,  c,  83  (56  .  Ivo  Pau.  I.  i,  c.  d5.  Decr.  p.  5,  c.  M4. 
conc. AureL  V   c  17.^^    B«  c^^u       ,  _  ^^.    ,^^^   v^  ^  ^    ^^^^     ^  C^piU  PseudoisidorK  - 

r    '1'  r^\iU    III   i*  k  -.A,i8  I    3  c  5i.IvoPan.I.-4,  €.59.     ^^  ant  aliorum  :  Ed.  Bas.     *•  existtma- 
tn^.%ArL  lA'i^^^^^  *•  <^«P"t  Pseiidoisidori,  confectum  ad-c53. 

Ctt.  ecd.  aTt.  -  ^^^^^  P.i,i-  «t.  c.i5.  L-cU.  l.  I,  c.  171.  Ivo  Pan,  i.  4.  c  57. 

Deer.«p.  5,  c.  m    "  culpabilis  :  Edd.  colL  o.  exc.  Arg.  Bas. 


U$  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QUiEST.  VII.  644 

Tita  ^*  ei  1il)crtas  ncscitor,  non  pcrniiltuntur  majO'  A  accusent  nec  reprchendant,  nisi  a  flde  exorbitave- 


res  nata  accus:ire.  Neque  viles  personae  in  eorum 
recipianlnr  accusaiione. 

C.  XIX.  Absfiue  duobu$  rel  iribu$te8tibui  non  reci- 

j9ianlur  epi$coporum  accu$aiione$. 

Item  Siilus  Papa  II,  ad  Epiicopoe  Hi$pani(B 

ep,  11  *•. 
Accusalio  episcoporum  non^i^st  TaciJe  recipienda, 
dicente  Doniino**  non  $u$cipie$**  vocem  mendacii, 
El  Apostolus  inquit*\  adversus  presbyteruni  inscri- 
ptioneai  non  redpiendam  absque  duobus  vel  tribus 
idoneis  tesiibus.  Si  haec  de  presbyteris  vel  ceteris 
fidelibus  sunt  pnccavenda,  quanto  inagis  de  epi- 
scopis? 

CXX.  Pro$ola  convenlione  epi$copi  noniubmoveatur^ 
aliqui$  a  eommunione. 

Item  ex  concilio  Aiirelianensi  I,  c.  8". 

Si  quis  ab  episcopo  *suo*,  vel  de  ecclesia,  vel  de 

proprio  jiire  aliquid  crediderit  repeiendum,  si  nibil 

convicii  aut  crimiiiaiioiiis  objecerit,  eum  pro  sola 

conventione  a  communioae  ecclesias  iion  liceat  sub* 

itto\eri. 

C.  XXI.  Quare  $ukdiU  prteiato$  $mo$  reprekendere 
non  pouunt, 

Item  Evarlsius  Pnpa,  epi$t,  II  "^. 

?iunt  noiinulli,  qui  pra^pnsitos  suos  perverse  re- 
prc:benduDt,  si  vel  panim  ipsis  molesti  exstiterint. 

Gralian.  Ex  hi$  omnibu*  daiur  intelliffi^  quod  iUi 
a>  accu$alione  removentur^  qui  non  affectione  carita- 
ii$^»€d  pravitate  $uw  actioni$  viiam  eorum  diffdmare 


rint.  Ecce  in  quo  ca$u  $unt  accu$andi  a  $ubditi$  :  ki 
alii$  autem  minime. 

lil  «Pars.  §  t .  Huic  oppoiitioni  re$pondetur  $ic  ; 
Di$tinctio  iUa  canonum  de  crimino$i$  et  infamibu» 
inteUigitur.  Ove$  enim  crimino$(B  et  inlame$  pa^to^ 
rem  $uum  accu$are  rel  reprehendere  nou  po$$unt^ 
ni$i  a  fide  exorbitaverii.  Ceterum  $i  a  fide  exoTbita- 
verity  tanla  e$t  iabe$  fUiu$  cttmiftu,  quod  ad  eju$ 
accu$ationem  et  $ervi  adverttt$  dominum  et  quitibel 
crimino$i  et  infame$  adver$u$  quemlibel  admitiun' 
tur, 

Cnde  Dionvbiiis  Papa  ad  Severum  Epi$copum, 

C.  XXIII.  Infames  et  hteretici  hominee  bonet  januB 
D  accu$are  non  po$$unt. 

Alieni  erroris  sociuro,  vel  a  sui  Vdlantarie  propo« 
siti  iraniiie  recedentem»  aut  nacris  Patrum  reguli« 
et  constitutionibus  non  obedieuteni  susciper«.  iioii 
posstimus,  nec  debeoius,  nec  inipetere  recte  creden* 
tes  vel  sanctoram  Patruro  sanctionibas  obterope* 
rantes  perroiuimns ,  quia  infames  omnes  esse  oen- 
semus,  qai  soam  **  aut  Christianam  praevaricantar 
iegein,  aut  apostolicam  vel  regularem  Itbenier  post- 
ponunt  auctoritatem. 

C.  XXIV.  Chri$tiano$  aceu$are  vel  tn  eo9  te$iifiear$ 

non  po$$uut  qui  fidem  accepiam  de$eruerunt* 

Item  ex  Concilio  Totelauo  1V«  c.63**. 

Non  potest  erga  boniiiies  es»e  fidelis  qui  Oeo 
ex&tiierit  infidus  **.  Judaei  ergo,  qui  duduni  Christi- 


«c  reprehendere  qua:runt.  §  i.  Quod  vero  pr(Bmi$a$  ^,  ^ni  efifecii  suut,  et  nunc  "  Christi  fidem«*  pnevari* 


amctoritatibu$  crimino$i  prohibemtur  ab  accueatione 
)nrar/fliorttiii,<tfslflfwrAugu$linus  in  tib.  Soliloquiomm^ 
itc  dicen$  : 

C.  XXII.  !>ion  omne$  $ubditit  $ed  crimino$i  tantum 
prohibeniur  accu$are  pra^iato$. 

Praesumuul  **  praelati  non  de!)cre  se  re|irehendi 
vel  accusari,  pro  eo  qood  canoues  iion  eos  passim 
coostituunt  accusandos.  Quod  lamen  negatnr  solis 
criminosis,  quum  de  repreheodendo  Verii»s  ipsa 
constituat  ** :  Si  mate  iocutu$  siun,  te$timonium  per* 
hike  de  maio^  eie, 

Graliau.  Oppomtur  huic  di$tinctioni  z  Ipn  $acn 
camones  dietingummt  im  qmoca$m  pa$tore$  $int  accm- 
$amttta  $mhditi$^  dicentez :  Oves  f  pastores  soos  non 


catisunt,  ad    testiroonium  dicciiduro  adroilti  non 

debent,  qoarovis  esse  *'  se  Christiaiios  aiinuniient, 

qiiia,  sicul  in  fide  Chrisii  suspecti  suni,  iu  el  in 

teslinionio  bnroano  dubii  habentur.  lufirroari  ^ergo* 

oportet  eoruin  teslimoiiiiim,  qui  in  ttde  falsi  docen* 

Uir,  nec  eis  esi  credendum,  qui  veritatis  a  se  fidem 

absjeceruni  *^. 

C  XXV.  Hetretici^  Jmdasi  vel  pagam  Chrittiamos 
accmsare  non  pouttni '. 

/imCaiusPapa  Felici  Epi$copo^. 

Pagani,  vei  hxretici,  sive  Judasi  non  possunt 
Christianos  accusare,  aut  vocciu  eis  infamationis 
referre. 

Gratian.  In  hoc  capite  decernilur^  mt  httretici  mon 

NOTATIONES  CORRECTORUU. 

C.XXill.  Mn  rouliis  vctusiis  exemplaribus  nibrica  ^     C.  XXV.  ^  Verba  epistols  snnt  :  Primo  i[midem$ 
htijiis  capills  sic  babet :   Infamee  aecu$are  po$$mmt      uia$  pagano$  et  herretico$    nom  po$te  Chri$tiamo$ 
lueretico$\   In  aliis    vero  iionnuliis  :   Infamee  non      accm$are^  etc« 
po$$umt  accmeare  catholicoe. 


e.  18,  V.  iS.  f  supra  cap.  15.  — -P.  III.  "  CaputPseudoisidori.  — cf.  C.  3,  q.  4,  c.  1.  —  Ans.  I.  5,  c.  65. 
*  iia  itt  Kd.  Bas.  —  contra  iu  Edd.  Vi-n.  I,  II.  Par.  Lujid.  I,  legilur  :  infame$  mon  po$$mnt  acc.  hasTetico$; 
in  Ed.  Nor. :  infamee  acc.  noR  po»Kiil.  =  C.  XXIIi.  '*  add.  :  fidem  :  Edd.  coli.  o.  =  G.  XXIV.  •»  hab. 
A.  633.  ^lvo  Decr.  p.  13,  c.  95.  **  infideii$  :  CdJ.  coH.  o-  pr.  Bas.  "  abest  ab  Edd.  Lugdd.  VeneiL 
Par.  ^  iii  fide  :  Eild.  coll.  o.  **  ^iuiiiivjj  seie  Chri$iianos  :  Coll.  Ilisp.  *^  «fr/tciiiiii  :  Coll. 
liisp.  aa  C.  XXV.  **  Capiii  PseUiloisiduri »  sumtum  ei  couc  Cart!i.  Yll,  c.  2.  7-  Aiis.  L  3» 
c.  4I>.  Jvo  Pau.  1.  4,  c.  63.' 


U%  *  DEGRETI  PARS  SEGUNDA.  GAUSAIl.  QUi£ST.  Yll.  646 

impetam  recte  credenies.  Vndt  econtra  mleUigiiur^  A  q"i   siiorum  doclorum  vel   pneposiloriim  cuJpam 


quod  luerelici  ab  hcprelici$  impeti  pouunt.  Item  a 
tramite  eui  propoM  voluntarie  recedentes  non  pos* 
$unl  impetere  servantes  limitem  suw  professionis,  Ex 
hoc  datur  intetligi^  quod  reeedentes  a  suo  proposito 
^militer  recedentes  criminari  possunt.  Itetp  non  obe^ 
dientes  tanctionibus  sanctorum  Patrum  non  possual 
accusare  obtemperantes  sacris  constituiionibus.  In 
quo  umititer  inieltigiiur^  quod  inobedientibus  inobe^ 
dientes  aceutare  ticet,  Vnde  generaliier  cotligitur^ 
quod  in  accusatione  arquaiitas  ftdei  et  conversalionis 
inler  accusantem  et  accusatum  semper  consideranda 
€tt,  lU  1«,  qui  Kccusat^  vel  par^  vel  iuperior  invema" 
iur. 

€•  XXVI.  Hatreticus  haretienm  accusare  et  conira 
eum  lesiificaripotett. 

Item  Novellarum  coiistil.  noveUa  i5,  in  fine  ". 

Si  ligereticiis  contra  haereiicnm  litiget,  liceal 
ciiivis  eonim  haereiicum  testem  adducerc.  Sin  autem 
orihodoxus  contra  baereiicum  litiget,  pro  orthodoxo 
4]uidem  ^eliam*  hxreiici  testimonium  vaieat :  contra 
orthodoxnm  autem  solius  orthodoxi  testimonium 
valeat.  §  {.  Orthodoxis  autem  litigantibus  ad  testi- 
moniuin  nulli  hxretico  pateal  aditus. 

Gratian.  Sed  quieritur,  «t  flagitioiissimus  catholi-^ 
cus  possit  convenire  hasreticum  de  alio  crimine^  quam 
de  hivresi  ?  Huic  qumstioni  ita  respondetur :  In  quo 
hcereticus  inferior  esl^  videlicet  in  regula  fidei^  in  eo 
a  mato  eatholico  accusari  potest.  In  quo  autem  supc' 
rior  fueritf  videticet  in  conversatione  vita^  in  eo  a  /7a< 


produiit  ceu  Ghain,  qni  patris  podenda  non  operuil» 
sed  niagis  deridenda  monstravil.  Hac  enim  auctori- 
tate  subdili  non  prohibentur  ab  auusatione^  sed  a 
proditione.  AUud  est  enim  prodere^  aliud  aeeusare, 
Prodit  qui  non  probanda  defert :  accusat  qui  reo 
prwsente  crimen  judici  offert^  probaturus  quod  in- 
iendit.  Cham  sotus  vidil  pudenda  patris,  et  ideo  per 
eum  inlelliguniur,  qui ,  quum  soli  sint  i:onscii  crimi^ 
num  suorum  pnvlatorumf  aique  ideo  accusare  non 
possunt,  vitam  lamen  eorum  infamando  aliis  riden- 
damofferunt.  %  \.  Itemobjicitur^  quod  subditietiam 
religiosi  prtelaios  suos  accusare  'non  possunt.  Legiiur 
enim  in  Exodo  **,  quod  Maria  soror  Aaron^  quw 
prima  post  transitum  maris  rubri  sumto  tympano 
B  hymnum  caniare  meruit^  postea  murmurans  in  Mo- 
ysen^  eo  ^*  quod  jEihiopissam  duxcrat  in  uxorem^  a 
Domino  lepra  percussa  est.  $  2.  Item  in  /i6.^'  /2«- 
gum  legilur^  quod  quum  David  fugeret  a  facie  Saul, 
iatuit  in  spelunca ,  ttt  quam  quum  Saul  divertisset  att 
purgandum  ventrem,  David  pracidit  oram  cfUamydis 
ejus  quod  se  fecisse  postea  graviter  doluit  et  vehemen'' 
ter  pmnituit.  Saul  '*  a  Domino  erat  reprobaluSf  et  ex 
invidia  David  pcrsequebatur^  ut  eum  morti  traderet. 
David  erat  vir  humilis  et  mitis^  Sauli  a  Domino  sub' 
siitutus,  per  Samuetem  unctus  in  regem^  sed  tamen, 
quia  pr(pcidit  oram  chlamydis  Sauli^  graviier  flevil^ 
quum  a  Saute  sola  administratione  unctionis  supera' 
retur.Unde  datur  intelligif  quod  subditi^  quamvis 
retigiosi  sint^  prmlatos  tuos  criminotos  accusare  non 


gitiosissimoconventri  nonpotest.  ^i.Jtemquoddicitur^  ^  possunt*  iVam'"  per  Saulem,  qui  ventrem  purgabat^ 


pastores  pro  suis  actibus  magis  sunt  tolerandi  quam 
corripiendiy  dupliciter  intelligitur,  vel  quia  a  crimi- 
nosis  tolerandi  sunt  et  non  corrigendi^  unde  ibi  subr 
infertur  quia  scppe  pro  meritis  subditorum  depravalur 
vila  rectorum.  Quorum  ergo  meriio  {Deo  pernutlente) 
vita  rectorum  depravatur,  ab  eis  potius  sunt  toieran" 
di^  quam  corrigendi.  Vel  quia  sunt  quidam ,  qui  sape 
deseruntur  publicis  documentis^  et  crimen ,  quod  in* 
tenduntf  probare  non  valent. 

De  quibus  in  komilia  de  pamtentia  c.  12,  Augustinus 
ait " : 

G.  XX VII.  QuiB  publicis  documentis    probari  non 
possunl  toUranda  sunt. 

Plenimqne  ^  boni  viri  propterea  suffernnt  aliomm 


preslati  intelliguntur^  qui  maiitiam  suam  corde  eonee" 
ptam  in^opus  producunl.  Ilem  legitur  in  libro  »*  Re- 
gum^  quod  quum  arca  Domtni  reduceretur  de  Gabaa 
in  Hierusalem^  bobus  recalcitraniibus  arca  inclinata 
est;  cui  dum  Oxa  Levila  manum  adhiberet,  ut  eam 
erigeret  ^  a  Domino  percussus  interiit,  Per  arcam 
prwlati  intelliguntur,  per  Ozdm  subditi,  per  inclina^ 
tionem  arcce  casus  inleiligitur  pr<vlaiorum,  per  illum 
qui  manum  adhibuit,  inlelligunlur  reprehendentes  vel 
accusantes  vitam  doctorum,  qui  a  Domino  percussi 
intereunt.  §  3.  His  ita  respondetur :  Verum  est  per 
ateam  significari  prmlatos,  et  per  Otam  subditos. 
lUud  verolalsum  est.quod  perinclinationemarcwcasus 
significetur  prtvlatorum.  Aliud  enim  est  inclinari  vel 


peccata,  et  tacent,  quia  sa^pe  deseniniur  publicis  ^  descendere,  aliud  cadere.  Legitur''*  enimquod  Satva- 
documeniis  quibus  ea,  quae  ipsi  sciunt,  judicibus  tor  noster  se  inclinfiverit,  sicut  qnando  digito  scribebat 
pmbare  non  possunt,  in  terra ;  et  de  moniibus  frequenter  descenderii^  in 

IV  Pars.   Gralian.  De  his  etiam  illud  Anacleti      quos  auendebat^  vel  ut  pernoctaret  in  oratione,  vel  ut 
inteiUgitur**  :  Senteatia  Gham  filii  Noe  damn^ntur,      disciputos  in  monte  aitiora  doceret  preecepta,  vei  ui 


NOTATIONES  GORREGTORUM. 


G.  XXVII.  ^  Plemmque  :  In  aliquol  vetustis  codi- 
cibus  lcgitur:  pleriaue,  qnemadiuoduin  et  apud  Be- 


dam,  et  in  origiiiali,  cnjus  lamen  non   ipsa  prorsus 
verbu  hic  referuntur. 


QoAST.  VII.  C.  XXVI.    ••  Jnlian.Nov.  41,  c.  4.  -   Ivo  Pan.  I.   5 ,  c.  i8.   Decr.  P-  \«»  «•  *f*- 
Senn.  551.  Ed.Manr.  -  Bcda  in  1  Gor.  c.  5.  =  G.  XXVII.    "  *"P^»  ?*»•  ^J-J^^  *  ^*""**;.  j' In * 

»♦  Num.  c.  li.    '«  1  Reg.  c.  i4.    "  ib.  c.  10.    "  glossa  ordln.  in  1  Reg.  c.  2*.    '^  2R«g.  c.  6.       ioan. 

c.  e. 


M  DECRETI  FARS  SECUNDA. 

tnrbas  fugleni  tx  altUudine  montU  ea»  respicere  et  A 
libert  postet  docere,  Inclinatio  vel  descensio  humili' 
tatem  significaif  qua  spirituales  nonnunquam  cartiali-^ 
bus  condescendunt,  et  eorum  infirmitaticompatiuntur^ 
juxta  iUud  ApostoH  '*  :  Qiiis  iiifirinatiir,  el  ego  noii 
iitflrinor  ?  Hos  etiam  significaverutU  angeliy  quos  ^^ 
Jaeob  tidit  in  scata  descendentes,  De  his  etiam  per 
Prophetam^^  dicitur  :  incliiiavit  coelos  et  ciescendit. 
Per  arcam  ero  mclinatam   inieHiguntur  praslati^  qui  x 
suhditorum  eulpttm  misericurditer  portant ,  et  eorum 
infirmitati  humilUer  compatiuntur.Vnde  bene  dicitur^ 
quod  bobus  recatcitrantibus  arca  inciinata  ett,  Boves 
quippe  recatcitrante*  subdilos  significani  suis  dociori-' 
bus  nen  obedientes,quibus  dum  prwlati  compatiuntur, 
quasi  bobus  recalcitrantibus  arca  inclinatur.  LevitUtqui 
manum  adhibuit,  significat  iltos,  qui  mitericordio!  com-  ° 
pas^onem  in  pra'latis  suis  reprehendunt^  eosque  in 
severitatis  amaritudinem  erigere  volunt,  Unde  bene 
levita  iste  Ota  dicitur;  Oia  qnijtpe  robustus  dicitur. 
Iliienim  robnsti  dicuntur^  qui  quum  de  suajustiiia 
prasumunt ,   misericordium   peccantibus    negandam 
puiant,  et  impendenies  reprehendutit.  Unde  a  Domino 
percussi  intereunt,  quia'^^  judicium  sine  misericor" 
dia  erit  illis    qui  nolunt  facere  misericordiam  detin" 
quentibus.  Cui  per  Salomonem  dicitur  **  :  Noli  esse 
iiimis  jiisttis^  qtiia  esljiistns  quiperit  injiistitiasua. 
Sic  ei  iliud  iiuysis  intetligitur.  Per  Moysen  enim 
proflaii   intelliguntur  ^    per  jEikiopittam  peccaloreo 
designantur,  Mayses    jEtluttpissam    uxorem  duxil, 
quum  quitibet  prwdieator  peceatorem  sibi  eopuiat^  ^ 
nt  ex  eo  sobotem  bonorum  operum  Deo  gigntre  valeat, 
Hanc  copulam  dum  Maria,  id  est  subditif  reprehen" 
dunt^  tepra  peccati  inficiuntur.  Yel  per  Mariam  syna" 
goga  intelligitur ,  quce  in  Moysen^  id  est  in  Christum^ 
murmnravit,  quia  j£thiopi$sam,  id  est  ecctesiam^  da 
gentibus  sibi  copulavit^  quos  lepra  perfidiae  et  erroris 
sordidos  fecit^  Non  **  ergo  his  asictoritatibus  subditi 
prohibentur  ab  accusaiione  suorum  preBtatorum,  sed 
monentur^  ne  reprehendant  misericordem  compasno^ 
nem  eorum.   §  A.  Iiem  per  Saulem  prfflati  intelli" 
gunlur,  et  per  David  subditi.  Saut  purgans  ventrem 
eos  significat^  qui  maliiiam  corde  coneeptam  foras  in 
opus  producunt,  Sed  in  preecisione  chlamydis  non 
Mtgttificatur  i  nisi  reprehensio  peeeati,  Per  chtamydem 


CAliSA  II.  QCiCST.  Vll.  SIS 

enim  regni  potestas  intelligitur.  Banc  prwddu^qt^ 
prwlatum  sententia  damnationis  ferit  quod  nuiU  sub* 
ditorum  licet.  Facta  enim  **  pastoris  oris  gladio^  id 
est  tententia  damnationis,  a  subdiiis  ferienda  non  iunt, 
Hine  esty  quod  Uieronymus  ait  super  Marcum  **  4e 
pontificey  qfti  scidit  vestimenta  sua.  Scissio  vestis  scii* 
sionem  significat  sactriotiif  quod  in  proximo  erat 
scindendumt  et  auferendum  iudais,  Vel  per  David 
significantur,  quif  nequitiam  iuorum  prailatotum  m* 
dentes,  majora  eorum  peccata  eontemnunt,  mniuM 
vero  et  levia,  quasi  extremam  oram  chlamydis  prasdr 
dentes^  reprehendere  et  tacerare  satagunl,  Vel  quia 
Saul  solus  divertit  in  speluneam^  in  quu  David  salus^ 
lutebat.  §  5.  Item  super  hoc  potesl  inlelligi^  quod  de 
^Cham  dictum  est,  qui  solus  viiiit  pudenda  pairis, 
qUte  non  cooperuit^  sed  ridenda  monstravit.  flac  iia- 
que  auctoritaie  non  inhibetur  subditis  accusare  pretla- 
tos,  st  accusabile^  fuerint.  §%.  Item  probatur  quod 
subditi  praslatos  suos  accusare  non  possunt,  etiamsi 
reiigiosi  fuerint.  Infames  enim  sunt  co  ipso  quod 
suorum  doctorum  vitam  reprehendere  conantur,  Jw- 
fames  eliam  fiunt  {ut  canonum  tradit  aucioritas) 
omnes^  qui  in  patres  armnntur,  et  qui  doetorum  suo^ 
rum  vitam  reprehendunt  *ve(  accntant.  A'ii//iis  autem 
infamis  in  accusatione  prcelatorum  esi  audiendus^  nisi 
forte  a  fide  exorbitaveril,  ut  supra  dictum  est.  Quum 
ergo  subditi  eo  ipso,  quod  in  accusationem  prcelatorum 
prosiiiunt,  infames  efficiantur,  infamibus  autem  copia 
accusandi  denegetur^palet^  ouod  subdiii  preelatos  suot 
accusare  non  possunt,  §  7.  His  ita  respondelur :  Non 
omnes  pr<Flati  pro  pra^latis  habentur;  nomen  enim 
non  facit  episcopum,  sed  vita.'* 

Unde  Gregorius  Januario  Episcopo  scribit^  lib.  VII ^ 

Indict.  2,  epist.  t  : 

C.  XXVIII.  Quem  cetas^  non  vita  seniorem  facit . 

graviter  est  increpandus, 

Paulus  **  dicit :  Seniorem  ne  increpaveris.  Sed 
haec  ejus  regula  in  co  **  servanda  est,  quuni  culpa 
senioris  exeinplo  suo  non  traltit  ad  interitum  corda 
juniorum*  Ubi  autemseniorjuvenibiisexemplum  ad 
interitum  praebet ,  ibi  districta  **  increpaiione  fe- 
riendus  esl.  Nam  scriptum  esl  ** :  Laqueus  juvenum 
omnes  vos^  et  rursus  *Proplieta  dicil*  ~  :  Maledi* 
ctus\puer^  centum  annorum. 


NOTATIONES  CORRECTORUH. 


i  Non  significatur:  In   aliqiiot  vetiistis  exempla-  D  Gregorii  partim  isto  fere  modo  legitiir,  partim  vero 


ribtis  If  gittir  ;  Ifon  significaiur  reprehensio  peecaii ; 
In  aliis  vero  DOonuUis  :  significatur  reprehensio  pec^ 
cati, 

^  Davidsolusi  Primo  regtim  cap,  21,  legitur  : 
Porro  David  et  viri  ejus  in  interiore  parte  speluncoe 
iatebant, 

C:  XXYIil.  i   Maledictus  puer  :  In  codicibus  B. 


et  peccator  centum  aunorum  maledictus  est^  qtiein- 
adiiiodum  et  aptul  Jo2inneiu  diaeonum ,  el  in  vnl- 
gata,  iiisi  qiiod  hxc  habel  non  :  e«f ,  sed  erit.  Se- 
piuagiuu  autein,  ut«8tapud  B.  Ilieronymnm.  habtie» 
runt !  et  a^i  moritur  peccator  centenarius ,  maledi- 
cHts  erit. 


QuAST.  Tll.  C.  XXVil.    "  2  Cor.  c.  II.    **  Gen.  c.  2S 


T.  46.    ••  Greg  past.  p.  5,  c.  5.    ••  supr.  c.  13.    ••  ad.  e.  14. 
A.  599),  1.  9.  Ed.  Maur.  Alg.  I.  2,  c.  18.  —  cf.  I  Tim^  c.  5,  v 
uuc  itt  observ. :  Edd.  rell.    **  ttricta  :  Edd.  Bas. 


♦•  Psalm.  17.    '•  Jac.  c.  2.    ••  Eccles.c.  7. 
•*  suprac.  I2.=C.  XXVIII.    ••  Ep.  I  (scr. 
1.    ••  tunc  in  eo  esl  observ. :  Ed.  Bas.  ^ 
*•£«•€.  42.    ••Es.  c.  65. 


649  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QUiEST.  VII.  659 

C.  XXIX.  Digniias  non  facit  epiuopum^  ud  viln,     j^  oiajor  ***  causa  luiuriosis  exsislil,  ▼erbiun  ▼eritaiis 


Item  Uierouyimis  ud  UeUodarum^  ejjrist,  I  de  laudt 
\ntcs  ioUtarias  f : 
Von  omnes  episcopi  sunt  episcopi*  Aiiendis  ** 
Peiruni ,  sed  **  et  *'  Judam  considera.  Siephanuni 
sttspicis  *',  sed  et  «^  ^iicolaum  respice  **.  Et  infra : 
%  1.  Non  fadt  ecclesiastica  dignitas  Clirislianuni. 
Comelios**  centurio  adbuc  eibtticos  dono  saiicti 
Spirilus  mondatur «  presbyieros  Daniei  ^  pner  *' 
judicaU  Et  infra  :  §  2.  Non  est  **  facile  sure  loco 
Pauli  '**•  tenere  gradum  **'  Pelri,  jam  coni  Cbrisio 
rcgiiantiuin.  Et  iufra  :  {  3.  Itiraluatuw  '**  sal  ad 
iiibiluui  prode^i,  nisi  ut  projidatur  foras  et  a  porois 
cuiiculceiur. 

C.  XXX.  iVoJi  epiuopi  nomen ,  ud  vita  reverentiam 
meretur, 

item  Augostinos  Iraclolii  K/,  iji  c.  I  Joaniitsj-t. 

Non  omuis,  qui  dicit^  Pax  Tobiscum.  ftf,  quasi 

colomba  est  audiendos*  Et  infra :  Conri  de  roorie 

pascoutur  iluc  columba  noii  iiabet ;  dc  frugibus 

tcrrae  vivit,  iunoceiis  ejiis  f  iclus  esL 

C.  XXXI.  Docti  ab  indoctis^  clerici  a  laieis  quando' 
que  merito  reprehenduntur, 

Idem  Beda  ad  e.  i  epistolm  11  Pelri* : 

Secoti  sont  riam  Balaam  ei  Bosor,  qui  niercedein 

iniqoitatis  ainavit ,  correplionem  vero  babuit  siia; 

vesanix.  Siibjugalemuluiu'iir  hominisvoce  loqiieiis 

probiboit  '**  propbeke   insipleiitiam.    Plerunit|iie 

lixfetici  tam  stolia  dogmata,  tam  exsecraiida  profe- 

rufit  sacramenia,  ut  etiam  hebetom  sensiis  et  paga-     ^ 

iiorum  ^*\  H  qoi  ratioue  divinx  agnilionis  omniiuo-  ^  pus. 


aiiiore  pecuniae  vd  desiderio  rerum  *^^  temporalinm 
adulterare,  qnaiu  quod  "'  cariiis  se  concupiscentias 
niancipaverunl.  Et  infra :  Sed  et  iioinen  ipsius  Ba- 
laam,qui  vaiius  populus,  sive  prxcipitans  eos ,  in- 
lerprelatur,  lalibus  couvenit.  Qui  enim  agnisaiii 
veriialis  viam  sponle  *^'  'ipsi*  deserool ,  qoid  ni&i 
vanus  sunl  populus  ?  Quid  *^^,  iiisi  in  praecipitiom 
suos  mergunl  "*  auditores»  quibus  non  salolaria, 
qux  corrigaiit,  sed  quae  illos  deleclent  erroiiea  pms- 
dicant?  Dequibus  bene  ***  subditur:  Hisunt  fomes 
sine  aqua ,  ei  nebutie  turbinibus  exagitatw  •  quibut 
ealigo  lenebrarum  reservalur» 

Graliau.  Quia  ergo  non  omnes  episcopi  iunt  epi- 
scopi^  presbgteri  a  Daniele  puero  fudicantur  ^  tal  tn- 
B  fatuatum  a  porcis  concuUatur  ,  et  qui  dicit  :  Pax 
vobiscum^  plerumque  uon  columba^  sed  corvus  rapu- 
tatur  :  patet,  quod  non  semper  pro  ogicio  atque  au- 
ctoritaie  persotue  ab  accusatione  est  cessandum^  ima 
contra  pravos  est  agendum^  quum  omnis  persona  cri- 
minaliter  peccans  alieretur ,  et  {ut  ita  dicam)  legibus 
capite  minor  cettseaiur*  Qui  enim  facit  peccatum 
servus  est  peccati  tam  in  pmua  quam  in  culpa» 

Vnde  Aogoslinos  ait  ^  *"  : 

C  XXXII.  Qui  susceptum  oficium  non  admimstrat^ 
non  est  episcopus^  sed  canis  impudicus» 

Qui  iicc  reginiinis  iii  se  ralioiiem  iiabni! ,  nec  sua 
dclicu  delersit,  nec  liiioroiu  crinien  oorrexil,  caiiis 
iropudicus    dicendus    est    mag^     uuaiu     episco* 


dis  carenl,  illonim  detesletur  ^**  insaniaro,  et  lllo- 
rum  distorla  et  Doo  contraria  itinera  sanius  sapiendo 
redai^uat  '**•  Et  (quod  pejus ,  *qoia  frequeiillus* 
est)  nowionquam  molti  catbolicoromin  tanlonimer- 
cedem  aiiiant  iniquilatis,  ot  eiiam  docti  ab  iiido- 


ctls,  a  laicis  clerici   merilo  redarguanlur  ' 


qui 


jure  ***  coroparantur  prophetae ,  qui  verbis  asins 
cimlra  naturam  loqoentis  corripiiur ,  uec  umen  a 
proposito  pravi  itineris  reiardatnr.  Quibus  etiam 
aptaisime  ***  uomeB  cougroit  dvitaiis,  de  qua  Ba- 
laam  veoisse  perhibetur.  Bosor  naroqoe  canieus  sivo 
ia  uibolatione  *  iuierpreuior.  Neqoe  eoim  alia 


Gralian.  Quibusergo  *"  Bierongmus^  Augustinus, 
Gregorius  auferunt  nomen  columbce ,  epucopi ,  senio  • 
rify  RoaR«  el  pritUegium  est  auferendum  dignitatis^ 
ut  possint  a  subditis  reprehendi  ?  Uude  Scriptura^ 
'  dissimulans  privilegium  pravm  uneciutis^  ait :  Malc- 
dictns  ***,  non  senior^  sed  puer  ccnlum  aniioruni. 
Apparet  ergo ,  quod  ki  es  accusalione  prtelatomm 
infames  fiunt^  qui  eorum  vitam  reprehendere  et  iace- 
rare  conanlur^  qui  locum  sui  regiminis  uon  nomine 
lanf «m,  sed  vita  et  nwribus  teuant.  Alii  autem  potius 
iaudabiles  fiunt  ex  aecusatione  prtelatorum  suorum » 
quam  infanus.   Item ,  quod  dicitur  :  llajorum  *** 


NOTATIONES  CORRECTORUll. 

C.  XXXI.  *  Tri^a/alioa^  .\Sequebatar  :  positus**;  j)  qoo  Hutor,  non  est  inventom.  Borchardns  et  ivo 
qoae  dictio  soblau  est,  quia'^  neque  apnd  Bedam  ,  dUnt  ex  GregoriOy  et  eadem  fere  verlia  ipse  quoque 
neque  apod  B.  Uieronynium  in  iioininum  llebneo-  Graiianus  sup.  dist.  83  subneclii  capiii  yemoquippe 
mm  iiiterpreuiione  babctur.  quod  est  Gregorii.  Siinile  quiddaiu  Burcbardus  L  i» 

C.  XXXII.  •  Caput  faoc  apud  B.  Anguslinum »  ex      c  13,  et  Ivo  p.  5,  c.  67,  aiferunl  ex  Origejie. 

QoiBST.  Til.  C.  XXIX.  -  Attende  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  ••  abest  ab  Ed.  Bas. 
**  afcea  ab  Alg.  et  fcUid.  coU.  o.  pr.  Bas.  *'  suscipe  :  luld.  coll.  o.  pr.  Arg.  Lugdd.  11,  III. 
*^  abest  ab  luld.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  ••respua  :  Ed.  Bas.  **  Acf.  c  10.  *'  Uaii.  c.  13. 
*•  adhuc  puer  :  Ed.  Bas.  **  cf.  Disi.  40,  c.  tS.  ***  Pefri  et  Pauii :  Aiger.  —  Edd.  coU.o.  pr.  Lugdd.  II. 
UL  «•*  iocum  :iatd.  ■•»  Luccli,  v.  54.  =  C.  XXX.  ft  A>«-  •»'•  ttt  «'Wa  ;  Edd.  coU.  o.  = 
C.  XXXL  -  ColL  U.  p.  p.  S.  t.  30,  c  13, 16.  '•*  probatit :  ori^.  '•*  add. :  Judaorum  :  EJ.  Bas.  >**  d^- 
tastentur  :  Ed.  Bas.  —  detesUntur:  Edd.  coH.  rell.  —  orig.  ••*  redarguant  :  orig.  —  Edd.  colL  o.  ••» 
lacerentur:  orig.  ***  rera  etjure :  Edd.  Par.  Lugd.  I.  —  vere  ei  jure  :  Edd.  reil.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  Ul. 
*•*  aperftMtmc  :  Edd.  coll.  o.  ""  el  Edd.  cjU.  o.  "•  mii^if  ;  orig.  —  EJd.  cull.  o.  "'  desideriorum  : 
orig.  **•  qui  :  EJd.  Bas.  Veu.  II.  P^r.  '*'  abeM  ab  E<l.  Bas.  ^'^qui  etiam  in  :  Edd.  coU.  o.  *^*  mif- 
laui  .-orig.  *'*  a^rie  :  Edd.  coU.  o.  =  C.  XXXIL  »"cf.  ad.  Di:.l.  85,  c  *».  — Burcb.  I.  I,  c  t03. 
ho  Decr.  p.  5,  c  317.  Alger.  L  i,  c.  20.  '^  bxc  ad  Terbum  apud  Algeruiu  legunlur.  ***  cf.  stiprj 
t.i8.    **•  cf.  supra  c.  H. 

Pataol.  CLXXXVU.  21 


M  DECRETI  FARS  SECUNDA. 

tnrbas  fugien$  ex  altiludine  montis  ea%  respicere  et  A 
libert  posset  doeere.  Inctinatio  vet  detcensio  humiii' 
taiem  mgni^cat^  qua  spirituales  nonnunquam  carttali" 
bus  condescendunt,  et  eorum  infirmitaticompatiuntur^ 
jwUa  itlud  ApostoH  ^' :  Qtiis  iiifirmaliir,  ei  ego  noii 
inftnnor  ?  Hos  etiam  significaverunt  angeli,  quos  ^* 
Jaeob  vidii  in  scata  detcendentes,  De  his  etiam  per 
Prophetam  **  dicUur  :  inclin:ivtt  coetos  et  <!escendil. 
Per  arcam  ero  inclinatam   inieHiguniur  praslati^  qui   n 
subditorum  eulptim  misericorditer  portaut  ,  et  eorum 
infirmitati  humiliter  compatiuntur.  Vnde  bene  dicitur^ 
quod  bobus  recalcitrantibus  arca  inciinata  ett.  Boves 
quippe  recalcitranles  snbdilos  slgnificant  suis  doclori-' 
bus  non  obedienteSfquibus  dum  prwlati  compatintitttr, 
quasi  bobus  recalcitrantibus  arca  inclinatur,  Levita.qui 
•      manum  adhibuit,  significat  ittos,  qni  nmericordiag  rom^  ^ 
passionem  in  pra*iatis  suis  reprehendunt,  eosque  in 
severitatis  amariiudinem  erigere  volunt.  Unde  bene 
ievita  iste  Ota  diciiur;  Oza  quijrpe  robustus  dicitur» 
Itti  enim  robntti  dicuntnr^  qui  quum  de  sua  justitia 
fnasumunt ,   mitericordium   peccantibus    negandam 
putant^  et  impendentes  reprehendunt,  Vnde  a  Domino 
percusti  iniereunt,  qnia''*  judicium  siue  mtseWcor- 
dia  erit  illit    qui  nolunt  facere  mitericordiam  deiin" 
quentibut,  Cui  per  Satomoiiem  dicitur  **  :  NoU  esse 
uiinis  jiisUis^  quia  esljiistns  quiperitinjiistillasua. 
Sic  01   iUud  ilvgtis  intelligitur.  Per  Moysen  enim 
profiati   inteltiguntur  ^    per  jCthiopissam  peuatoreo 
designantur,  Mayses    jEtfuopissam    uxorem  duxil^ 
quum  quilibet  prwdicator  peccatorem  sibi  coputatj  ^ 
nt  ex  eo  sobotem  bonorum  operum  Deo  gignere  valeat. 
Hane  copulam  dum  Maria,  id  esi  subditi^  reprehen^ 
dunt,  tepra  peccati  iuficiurttur»  Yel  per  Mariam  syna'^ 
goga  inielligitur,  qua  in  Moysen^  id  est  in  Chrittum^ 
murmnravit,  quia  ALthiopi^samy  id  est  ecclesiam^  da 
gentibus  sibi  copulavit,  quos  tepra  perfidite  et  erroris 
sordidos  fecil.  Non  **  ergo  his  auctoritatibus  subdili 
prohibentur  ab  aecusaiione  suorum  preBlatorum^  sed 
monenlur^  ne  reprehendant  misericordem  compatsio^ 
nem  eorum,   g  4.  Iiem  per  Saulem  prwlati  intetli'- 
guntur,  et  per  David  subditi.  Saut  purgans  ventrem 
eos  significat^  qui  matitiam  corde  eonceptam  foras  in 
opus  produewtt,  Sed  in  preedsione  chlamydis  non 
iigmficatur  t  fitst  reprehensio  peccati,  Per  ehlamydem 


CAl]SA  II.  QUiCST.  VII.  648 

enim  regni  potettas  intelligitur.  Bane  prwcidii^qu^ 
prwtatum  sententia  damnalionis  ferit  quod  nulU  sub^ 
ditorum  iicet,  Facta  enim  '*  pastoris  oris  gladia^  id 
est  sententia  damnationis,  a  subditis  ferienda  non  sunt. 
Ilinc  estf  quod  Uieronymus  ait  super  Marcum  **  4e 
pontifice,  qfii  tcidit  vestimenta  sua,  Scissio  vesiis  scia* 
sionem  significat  saccriotiit  quod  in  proximo  erat 
scindendum^  et  auferendum  Judais,  Vel  per  Davsd 
significantur,  quij  nequitiam  suorum  prwtatotum  m« 
detttes,  majora  eorum  peccata  contemnunt,  minima 
vero  et  levia^  quasi  extremam  oram  chlamydis  praec^ 
dentest  reprehendere  et  tacerure  satagunl,  Vel  qtua 
Saui  solut  divertit  in  speluncam^  in  qua  David  solus  ^ 
latebat,  §  5.  Item  super  hoc  potesl  inlelligi,  quod  da 
*^  Cham  diclum  est^  qui  solus  viiiit  pudeitda  patris, 
qaag  non  cooperuil^  ted  ridenda  monstravit,  Hae  iia^ 
que  auctoritate  non  inhibetur  subditis  accusare  preeta- 
tos,  si  accusabiles  fuerint,  §^.  Item  probatur  quod 
subdili  praslatos  suos  accusare  non  pottunt,  etiamsi 
religiosi  fuerint.  Infames  enim  tunt  co  ipso  quod 
suorum  doclorum  vitam  reprehendere  conanlur,  Im- 
fames  etiam  fiunt  {ut  canonnm  tradit  anetoritas) 
omnes,  qui  in  patres  armantur,  et  qui  doctorum  suo^ 
rum  vitam  reprehendunt  *reC  accntant,  Kutlus  autem 
infamis  in  accusatione  prcelaiorum  esl  audiendut,  nisi 
forte  a  fide  exorbitaverit^  at  supra  dictum  etl,  Quum 
ergo  subditi  eo  ipso,  quod  in  accutationem  pra^latorum 
prositiunt,  infames  effictantur,  infamibus  autem  copia 
accusandi  denegelur,patet^  quod  subdiii  preelatos  suoa 
accusare  non  possunt,  £  7.  His  ita  respondelur :  Non 
omnes  prieiali  pro  pra^talis  habentur;  nomen  enim 
non  fadt  epitcopum,  sed  vita,^ 

Vndi  Gregorius  Januario  Episcopo  scribit,  tib,  VII^ 
Indict.  2,  epitt,  1  : 

C.  XX  VIII.  Quem  cetat,  non  vita  teniorem  fadt , 
graviter  est  increpandus, 

Paulus  **  dicit :  Seniorem  ne  increpaveris.  Sed 
haic  ejus  regula  in  co  **  servanda  esi,  quum  culpa 
senioris  exeinplo  sno  non  trahit  ad  interitum  corda 
juniorum.  Ubi  autemseniorjuvenibiisexempluin  ad 
interitum  praeliet ,  ibi  districta  ^  increpatione  fc- 
riendus  est.  Nam  scriptuni  est  ** :  Laqueus  juvenum 
omnes  vos^  ei  rursas  *Propheta  dicil*  ~  :  Maledi- 
ctus\puer^  eentum  annorum. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


i  IVotiii^itt/fcafiirrln  aliqnot  vetnstis  exempla- 
ribiis  If gitur  :  Non  significalur  reprehensio  peecati ; 
in  bIus  vero  nonnuUis  :  significalur  reprehensio  pee^ 
cati, 

^  Davidiolui  :  Primo  regum  cap,  21,  legiuir  : 
Porro  David  et  viri  ejus  in  interiore  parte  spelunccs 
iatebant. 

C,  XX VIII.  i   Maledictus  puer  :  In  codicibus  B. 


D  Gregorii  partim  isto  Tere  modo  legitur,  partim  vero 
et  pecctttor  centum  aunorum  malediclus  esi^  quein- 
adiiiodum  et  apiul  Joanneiu  diacoiium «  ei  in  vul- 
gata,  nisi  quod  b.^  habet  non  :  est^seA  erit.  Se- 
piuagiuta  autein»  ut«8tapud  B.  liieronyniam.  habue- 
runt:  ela^t  moritur  peccator  centenariuSf  maledi' 
cm  erit. 


Ob«t.  VII.  C.  XXVII.  »•  2  Cor.  c.  II.  "  Gen.  c.  2S.  »•  Psalm.  17.  '•  Jac.  c.  2.  ••  EeGtes.c.  7, 
TVL/.'S'^.Pf?^»*- ?r^^-^  •'^"P''-^-*'-  ••ad.€.i4.  •*sttprac.i2.=C.  XXVIII.  ••Ep.l{scr. 
A.  599).  I.  9.  Ed.  Maiir.  Alg.  I.  2.  c.  18.  —  cf.  I  Tlm.  c.  5.  v.  i.  ••  miic  in  eo  en  obsen. ;  EdrBas.  * 
vmc  eu  ahierv. :  Edd.  rell.    •»  nrUta  :  Edd.  Bas.    *•  Es.  c.  42.    ••  Es.  c.  65. 


649  DRGRETl  PARS  SECUNOA.  CAUSA  II.  QUiEST.  VII.  659 

C*  XXIX.  DignUas  non  facit  episcopum,  std  vita.     A  major  *^*causa  luiuriosis  essislit,  verbum  Terilalis 


i  de  taude 


Allendis  ** 
Siephaiiuin 
.  Et  infra: 


item  Uieroiiyiiios  ad  lleUodoTum^  epist, 
\vttm  iotitaria:  f : 
Non  orones  episcopi  suut  episcopi 
Peinim  ,  sed  *^  ei  *'  Judam  considera. 
sttspicis  **,  sed  el  *^  Kicoiaom  respice ' 
§  i.  Non  facit  ecclesiastica  dignitas  Ctirislianum. 
Cornelius**  cenlurio  adliuc  eiliuicus  dono  saiicii 
Spirilus  mundatur ,  presbyteros  Daniel  **  pucr  ** 
judicaU  Et  infra :  §  2.  Mon  esl  **  facile  stare  loco 
Pauli  '**»  tenere  graduin  ^*^  Petri,  jnm  cuni  Ciirislo 
icgtianiiuin.  Et  infra :  |  3.  liiraluatum  '**  sal  ad 
iiiliiluui  prodesl,  nisi  ut  projiclatur  foras  el  a  porcis 
coiiculcelur. 

C.  XXX.  iVoii  episcopi  nomen ,  ud  vita  reverentiam 
meretur. 

Item  Augustinus  traeiatu  Vi,  tit  c.  I  JoannisH. 

Non  omiiis,  qui  dicit^  Pax  vobiscum.  "ti^,  quasi 

columba  «st  audiendus.  Et  infra :  Corvi  de  luorle 

pascuutur.  Iloc  columba  noii   liabet ;  dc  frugibus 

terne  vivit,  iunoceiis  ejus  victus  esi. 

C.  XXII.  Docti  ab  indoclis^  clerici  a  laicis  quandth' 

qut  merito  reprehenduntur, 

Idem  Beda  ad  c.  2  epistolw  II  Petri"^ : 

Secuti  suiit  viam  Balaain  ei  Bosor,  qui  nicrcedcm 

lniquitatis  ainavit,  corrcpiionem  vero  habuil  siia! 

vcsaniae.  Siibjugalemutunrin'  hominis  voce  loqiieiis 

prohibuit  ***   prophelas   insipleiiiiam.    Pleruiiiqne 

lixretici  tam  stulla  dogmata,  tam  exsecraiida  profe* 

runt  sacramenta,  ut  etiam  hebetuin  sensus  et  pagar 


, ^„        ....^ 

iiorum  '*\  et  qui  raiioue  divinx  agniiionis  omninio-  ^-*  pus. 


aiiiore  pecunise  veldesideno  reruin  *'^  lemporalium 
adulterare,  qitam  quod  ***  carnis  se  concupiscentia: 
niancipaveruni.  Ei  infra :  Scd  et  iiomen  ipsius  Ba- 
laam,qui  vanus  populus,  sive  prxcipitauseos,  in- 
lerpreiatur,  lalibus  convenii.  Qui  enim  agiiiiaiii 
veriiails  viam  sponle  ^^*  *ipsi*  deserunt ,  quid  nisi 
vanus  sunt  populus  ?  Quid  "^,  nisi  in  prxcipitium 
suos  merguol  "*  audilores,  qtiibus  non  salutaria, 
quae  corrigaiil,  sed  quae  illos  deleclent  erronea  prstt- 
dicanl?  De  quibus  bene  ^**  subdilur :  Ui  sunt  fonles 
sine  aqua ,  et  nebulte  turbinibus  exagitatw ,  ^tti^us 
caligo  ten^brarum  reservalur, 

Graiian.  Quta  ergononomnes  episcopi  sunt  epi- 
scopif  presbyleri  a  Daniele  puero  judicantur ,  sal  tri- 
B  fatuatum  a  porcis  concutcaiur  ,  et  /jui  dicit  :  Pax 
vobiscumf  plernmque  non  columba,  sed  eorvus  repu- 
tatur  :  patct^  quod  non  semper  pro  oificio  atque  an- 
ctoritate  personas  ab  accusatione  est  cessandum^  ima 
contra  pravos  est  agendum^  quum  omnis  persona  cri'- 
minaiiler  peccans  alleretur ,  et  {ut  iia  dicam)  tegibut 
capite  minor  censeatur,  Qui  enim  facit  peccatum 
servus  est  peccati  tam  in  peeua  quam  in  culpom 

IJnde  Auguslinus  ait  i^  *>^  : 

C.  XXXil.  Qui  susceptum  ofj^ium  non  admimstrat^ 
non  est  episcopuSf  sed  canis  impudicus» 

Qui  iicc  regiminis  iii  se  ratioiiem  habui) ,  nec  sua 
dclicta  detersit,  nec  lUioruiu  criuien  correxii,  canis 
impudicus    dicendus    est    inagj;!     uuain     episro- 


dis  carenl,  illorum  deteslelur  ***  insaniani,  et  illo- 
rum  distorta  et  Dco  contraria  ilinera  sanius  sapiendo 
redarguat  ***•  El  (quod  pejus ,  *quia  frequeiilius* 
est)  nottiiunquam  niulti  calholicorum  in  taiilummer- 
cedem  aiiiant  iniquilalis,  ut  eiiam  docti  ab  indo- 
ciis,  a  laicis  clerici  merito  redarguautur  ***,  qui 
jure  ^**  comparantur  propfaeUe ,  qui  verbis  asinae 
contra  naturam  loquentis  corripilur,  nec  taincn  a 
proposiio  pravi  itineris  reurdatur.  Quibus  eliain 
aptissime  '**  noincu  congruit  civltaiis,  de  qua  Ba- 
laam  venisse  perhibeiur.  Bosor  namque  carneus  sivo 
in  tribahiiione  *  inierpretaiur.  Ncque  enim   aiia 


Gratian.  Quibusergo  "*  Hieronymus^  Augustinns^ 
Gregorius  auferunt  nomen  cotumba! ,  episeopi ,  i^nio  • 
rts,  nonne  et  privilegium  est  auferendum  dignitaiii^ 
ut  possint  a  subditis  reprehendi  ?  Vnde  Scriptura^ 
'  dissimutans  privilegium  pravee  scneciutis^  ait :  Malc- 
dictits  '^*,  non  senior,  sed  puer  cciilum  annorunu 
Apparet  ergo^  quod  hi  ex  accusatione  prasiatorittu 
infames  fiunt^  qui  eorum  vitam  repreliendere  et  tace- 
rare  conantur^  qui  tocum  sui  regiminis  non  nomine 
laff/nni,  sed  vita  et  moribus  tenent.  Alii  autem  potius 
taudabiles  fiunt  ex  accusatione  prmiatorum  suorum , 
quam  infames.  Item ,  quod  dicitur  :   Majorum  "* 


NOTATIONES  COREUlCTORUM. 

C.  XXXI.  *  7ri6tt/a(ioite  :^Sequebalur  :  positus**;  f)  quo  citalur,  non  est  inventum.  Burchardus  et  Ivo 
qiiae  dictio  suiilala  cst,  quia  neque  apud  Bedam  ,      citant  ex  Gregorio,  et  eadem  fere  verba  ipse  quoque 

'  '        '    ye 


iieque  apud  B.  Hieronynium  iii  noininum  llebrxo- 
ruiu  interprelaiione  habclur. 
C.  XXXII.  B  Capul  hoc  apud  B.  Auguslinum ,  es 


Graiianus  sup.  disi.  83  subiieclit  cuoili  ISemo  quippe 
quod  est  Gregorii.  Siinile  qiiiddaniBurchardus  i.  i» 
c.  13,  et  Ivo  p.  5,  c.  G7,  afTerunl  ex  Origene. 


QuiBST.  VII.  C.  XXIX.  **  Attende  :  Edd.  CoU.  o.  pr.  Liigdd.  II,  ill.  *'  abest  ab  Ed.  Bas. 
**  abesl  ab  Alg.  et  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  suscipe  :  EdiJ.  coll.  o.  pr«  Arg.  Lugdd.  ii,  ill. 
*^  abesl  ab  Eiid.  cull.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  •^respue  :  Ed.  Bas.  **  Acl.  c.  10.  *'  Daii.  c.  13. 
**  adhuc  puer  :  Ed.  Bas.  **  cf.  Disl.  40,  c.  ^  ^**  Petri  et  Pauli :  Aiger.  —  Cdd.  coil.  o.  pr.  Lugdd.  li, 
n\.  «**  locum  :cxi\.  "*  Luc.  c.li,  v.  54.  =  C.  XXX.  ft  -^^g-  »h.  ttt  »<'''«  •  Edd.  coll.  o.  = 
C.  XXXI.  '  ColL  ir.  p-  p.  2.  l.  50,  c.  13, 16.  "»  probaiit :  orig.  "'  add. :  Judmorum  :  Ed.  Bas.  ***  dn' 
testeiaur  :  Ed.  Bas.  —  aetestenturiEdd.  cuH.  rell.  —  oiig.  *•*  redarguant  :  orig.  —  Edd.  culL  o.  *" 
laeerentur:  orig.  '**i^eru  etjure:  Edd.  Par.  Lugd.  I.  —  vereetjure  :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  Liigdd.  11,  111. 
'**  apertissime  :  Edd.  coll.  o.  **  et  Edd.  call.  o.  ^'*  magis  :  urig.  —  Eid.  coll.  o.  *"  desideriorum  : 
orig.  "«  attt :  Edd.  Bas.  Ven.  II.  Par.  *'*  abcsi  ub  Ed.  Bas.  *»*<y«i  eiiam  iu  :  Edd.  co!l.  o.  "•  mit-» 
«ttm.orig.  "•  apme  ;  Edd.  coU.  o.  =  C.  XXXIL  »"  cf.  ad.  Dist.  85,  c.  2— Burch.  1.  1,  c  203. 
ho  Decr.  p.  5,  c.  317.  Alger.  L  i,  c.  20.  "*hxcad  verbum  apuJ  Algerum  legunlur.  "*  cf .  siipra 
c.:^8.    «•  cf.  supra  c.   11. 

Patrol.  CLXXXVH.  21 


«51  DECRETl  PARS  SECUKDA.  CAUSA  II.  ftUiBST.  TII.  «St 

quitpiam  minorum  accttsattonibu»  non  impelaiur,  A  beiur  palri  a  filio,  *quas  deflcita  fifio*.  Mon  «qua- 
minorei  intelligendi  $unt  non  digmtate^  ud  vita. 
Unde  Hieronyrous  ait  de  Pauh  iuper  epistolam  ad 


mus  rilium  palri  in  bonore ,  sed  praeponimus ,  *6i 
bonam  causam  babei* :  fllium  *  sfqnamus*  patri  in 
verilate,  el  sic  iribuimus  bonorem  debilum»  ut  non 
perdat  aequalitas  "*  meriium. 

C.  XXXVII.  jEquales  fuentnt  meriti$ ,  licet  gradu 
di/farenteSf  Petrui  at  Paulus. 

Item  Ambrosius  sermone  LXVI  de  natali  Petri  et 
/WiP»": 

Beaii  Petrus  et  Paulus  eminenl  inler  univcrsos 
aposlolos»  el  peculiari  quadum  pnerogativa  prxcel- 
lunt ;  verum  inler  ipsos  quls  cui  pra*ponatiir  incer- 
lum  est.  Pulo  enim  illos  xquales  esse  meritis  ,  quia 
apquales  sunt  passione,  ei  siniili  eos  fidel  devoiione 
^vixisse,  quos  simul  videmus  ad  mariyrii  gloriam 
pervenisse.  %  1.  Non  enim  sine  cau*;a  factuui  pute- 
mus  *'%quod  una  die,  uno.*in*  loco,  unius  '**  ly- 
ranni  toleravere  senlentiam.  Una  die  passi  sunt  '**» 
i*t  ad  Cliristum  pariler  perveiiirent ;  uno  in  loco,  ne 
alieri  Roina  decsset;  sub  iino  persecutore,  ut  apqiia- 
lis  crudelitas  utrumque  coiistriiigeret.  Dies  ergo  pro 
inerito,  locus  pro  gloria,  pcrsecutor  decrcius  esi  pro 
virtute.  Et  in  quo  landein  loco  iideui  niartyiiuiii 
pertuleriinl?  In  urbe  Roina,  qu«£  pniicipatuni  **^  ei 
caput  obtinet  nationun) ,  scilicet  ut  ubi  caput  su» 
pcrstitioniserat,  iliic  caput  quiesceret  saiiclilatis, 
et  ubi  gentiiium  principes  liabitabant ,  illic  ecciesja- 
rum  priucipes  morarentur  *"• 

-       j      •  r.  j       .  ^.  .    .  V.  Pars.  Graiian. /(«mpaiit/««(e«,  6ffl<iiwi,Mwr- 

episcopatui  praefereiidiim?  Sed,  eisi  distat  catliedra- r  ^  .  .   n  ^  i-.         n-  ■ 

J.-.  -•«»;«..««  1*«,^«  «et  «1.1..I»...».  «!*.-;•    ff-^.      *'*''**  accusarenon  possunt.  IJnde  generaltter  coUtgx- 

tur ,  quod  ffUicunque  sacerdotes  non  sunl  vel  esse 


Galatas  ® 

C.  XXXIII.  Majores  et  minores  non  dignitate ,  sed 

vita  intelligi  oportet. 
Paulus  "*  Peirum  reprehendit,  qood  non  auderet, 
nisi  se  non  imparem  sciret. 

tiratian.  Boc  non  de  officio  eeclesiasticas  dignitatiSf 
$ed  de  purilate  wtm  et  sanctitate  conversalionis  intet* 
Ugitur,  Solus  enim  Petrus  inter  aoostoios  primatum 
genbat, 

Iline  Augustinus  ait  ad  Hieronymum ,  epistm  XI X^ 
prope  finem  "■ : 

C.  XXXIV.  yon  epiuopi  nomenf  sed  vita  majorem 
facil. 

Qoanquam  secundum  Mionorum*  vocabula ,  qtiae 

*jam  ecclesls*  usus  obiinuil,  episcopatus  major  pre- 

ab>terio  sil,  tamen  Augustinus  ^in  muliis  rebus* 

Hieronymo  nnnor  est. 

C.  XXXV.  Epiuopi  Ucet  pares  sint  meritis^  gradu 
tamen  xii/ferunt  dignitatis. 

Idem'/f6.  //  de  baplinno  conlra  Donatistas, 

c.  1»": 

Puto,  qund  sine  ulia  siii  contumelia  Cyprianus 

episcopnt   Petro   apostolo  comparatur,  quantum 

aitinet  ad  marlyrii  coronam.  Creierum  magis  vereri 

delico,  ne  !n  Petrum  contumeliosiis  exsistam.  Quis 

onini  nescii  illum  apostolatus  principatuin  cuilibet 


rum  gratia,  una  tamen  est  mariyrum  gloria.  /fei» 
infra  :  Qauin  Pelrus  a  Paulo  posteriore  corrigitur, 
etpacis  atque  unitatis  ^'^  vinculo  custodito  ad  mar- 
tyrium  promovetur  "' ,  quanto  facilitis  et  fortius 
quod  pcr  universae  Ecclesix  staluta  firinatum  esf. 
vel  unius  episcopi  auctoritati ,  vel  unius  provinciae 
concilio  praererendumest? 

C.  XXXVI.  Non  in  honore,  sed  in  veritate  filius 
cpquatur  vei  prceponitur  patri. 

Idem  tractatu  XXX  in  Joannem,  in  fine : 

Oueritur  pater  de  malo  fllio ,  *aut*  queritur  filiiia 

ia  duro  patre.  Servamus  bonoriflcentiam,  qux  de- 


sacerdotes  non  possunt ,  in  sacerdoies  accusationen 
vel  lesiilicationem  proferre  non  possunt, 

Vnde  Fabianus  aii  epist.  II  ad  epiuopoe 
orienlates  *" : 

C.  XXXVIII.  Qirt  sacerdotes  esse  non  possunt ,  tacer» 
dotes  accusare  non  valent, 

Ipsi  aposloli,  et  eorum  successores  ^olim*  statue- 
runt,  ut  sacerdotes  Domini  non  accusent ,  nec  in 
eos  lesiificentur,  qui  sui  ordinis  non  suni  nec  esso 
possunt. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XXXIII.  *  Caput  boc,  quod  citatur  in  plerisqiie 
exeinplaribus  ex  B.  Hieronymo ,  et  in  aliquot  ex  B. 
Aogustino,  in  neutrius  libris  inveiitum  cst ,  sed  in 
glossa  ordinaria  ad  ea  verba  Ipsius  epistolae  ad 
Galatas:  /n  faciem  ejus  restiti^  additur  hxc  interli- 
nearis  explanatio  :  quod  non  auderet ,  nisi  se  non 
imfMrem  sentiret.  Et  in  coinmentariis  B.  Ambrosii 
In  iiium  eumdem  locum  basc  leguntur :  Aam  qui$ 


D  eorum  auderet  Petro  primo  apostoto,  cui  ctaves  regni 
calorum  Dominus  dedit,  resislere^  nisi  alius  tatis,  qui 
fidueia  eiectionis  suv  sciens  se  non  imparem ,  eon* 
stanter  improbaret^  quod  ille  sineconsiUo  fecerat. 

C.  XXXVII.  P  Seriiio,  unde  hoc  captii  sunitiim  est. 
inter  sennoncs  B.  Atnbrosii  esi  66,  iiiter  seriiiones 
B.  Augustiiii  de  sauciis  27,  et  apud  Maximum  Tau- 
rinensem  5,  iu  festo  eodeni,  qui  num.  54  est. 


QoAST.  Vll.  C.  XXXIil.  '•'  Gal.  c.  2.  =  C.  XXXIV.  "•  Ep.  40.  Ed..  Maur.  scr.  A.  597.  —  Alger.  ib. 
c.  «!.  =C.  XXXV.  "» Ivo  Decr.  p.  5,  c.  44.  »*  veritatii^ :  Ed.  Bas.  '"  provehiiur  :  orig.  =  C.  XXXVI. 
«••  eequilas  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXVil.  "^  Noti  <Iesuiit,  qui  hunc  seriiionem  vel  Augtistino  vel 
Maxinio  Taiirinensi  trtlNiant.  —  Ans.  I.  i,  c.  71.  '*^pKiaftius  :  Edd.  coll.  o.  ex  Aus.  ***  sub  uno  pet^ 
secutore  passi  sunt :  easd.  ex  eod.  **^  passi  $unt :  desid.  in  eisd.  pr.  Bas.  **^  add.  :  tantum  :  Ed.  Bas. 
^**  morereniur  :  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  =  C.  XXXVIII.  "'  Hoc  caput,  quod  Pseudoisidori  est,  in  orig. 
paulo  aliter  legitur.  —  Ans.  i.  5,  c.  47M4).  Polyc.  1.  5,  U  1. 


•55 


DECRETI  PAttS  SKCIJNDA.  CAUSA  II,  OU.IiST.  VII. 


STil 


€.  XIXIX.  Saeerdotei  accuittfe  vel  in  eoi  lettificari  A  habeant,  verbo  tamen  et  exempio  tiuounnque  Maleni 


iioR    valent  ,    qui    ad    iacerdotium    prohibeniur 
eiigi' 

Itttn  Datuflsus  P«ipa  ad  Siephanum  Archiepiicopnm  , 
4?pu/.///.  c.  3"*: 

Tcslcs  <[  absque  uiia  infamia,  auC  suspicioiie,  vel 
manifesia  macnla,  ei  verac  fidei  pleniiiKiitte  '  iu- 
sirucli  esse  delicni,  et  tales,  qiiales  aJ  saccrdotiuin 
eligere  jitbet  divina  auctortias.  Qiioiii.im  sacerdoles 
(ui  antiqua  '"  tradit  auctoritas)  criiiiiiiari  ''*  noii 
possunt,  nec  iii  eos  teslificari,  qni  ad  euindem  iion 
debent,  nec  possnnt  provehi  lionorem. 

Cnitinii.  Sic  et  illud  Siivettri  inteillgitttr :  Lai- 
cMs  '"  non  acciiset  fJericum,  eic.  id  eet  qui  in  infe» 
riori  gradn  comtiluti  ad  iuperiorem  ascendere  non 


lucrari  Deo  iatagunt,  §  H.  Reipondetur  el  aliter: 
Aliud  eit,  quod  de  rigore  cogimur  icrvare  diiciptnue , 
aiiud^  qvod  admittitur  es  perfectionii  comideratione. 
Chriitui  ad  ie  arguendum  Juda*oi  admnit  perfectione 
humilitatii,  non  ieventate  jurii.  Si  enim  legii  rigore 
eaent  admiai ,  hae  ouctoritate  criminoii  et  infame» 
in  accuiatione  reiigioiorum  eaent  recipiendi,  quum 
eaent  iceleralinimi,  qui,de  Chrini  nece  tractnuiee, 
innocentem  condemnare  voiebant»  Hoc  ergo  exempio 
prasiati  non  coguntur  recipere  iubditoi  in  accuintione 
siii,  sed  permittuntur.  §  4.  Item  Pauiui  **^  Petrum 
reprehenditf  qui  princepi  apoitolorum  erat.  Unde  dn- 
tur  inteiiigi,  quod  iubditi  poaunt  reprehendere  pra^la* 
toi  iuoi,  ii  reprehemibilei  fuerinl»  Sed  hoc  facile  re- 
poiiuntt  in  iuperioribui  ageniet  accmare  non  debent.  B  feilitur^  ii^  unde  iit  reprefiemui  ,  advertitnr.  Peirm 


§  4.  Ecce,  Oitemum  fil,  quid  reipontleatur  auclori' 
iatibui  el  argumentii^  quibui  iubditi  ab  accuiatiom 
prmlatorum  videbantur  repeltendi.  Nune  demomtran^ 
dum  est^  quibui  rationibui  probentur  recipiendi ,  et 
quid  contra  reipondeatur  a  prcelatii  ,  Chriiiui  ,  qui 
erat  pastor  paitorum^  ovibm  iuii,  de  qnibm  ait  '**  : 
Non  sum  missus,  nisi  ad  oves,  quae  pcrierunl,  domiis 
Israel, etc,  iiKer  opprobria et  verberatquwabeii  palie^ 
^aiuT,  aii  "*:  Si  maleloculus  suin,  testiinonium  per- 
liitedemjilo.eie./iem  '^*:  Quis  ex  vobis  arguet  n>e 
de  pcccaio?  At  qvicunqne  ad  teuificandum  in  aliquem 
vel  ad  arguendum  admtttuniur,  ad  eumdem  accuian- 
dum  admitti  poaunt,  Quum  ergo  ovei  ,  ui  advenm 


cogebat  genlei  judaixare^  ei  a  veritute  Evangetii  vece- 
dercy  eum  Judwit  gregem  faciem,  et  a  cibit  genlHiunt, 
latenter  te  iubtrahem.  Par  autem  in  te  en  a  fide 
exorbitare,  et  aiiot  exemplo  vel  verbo  a  fide  dejicere. 
Ergo  hoc  exemplo  non  probantur  prceiali  accutandi  a 
iubdiiii,  niei  forte  a  fide  exorbitaterini^  vel  aiioi  exor- 
bitare  coegerint.  §  5.  Item  quum  ^^*  Petrui  intrauei 
ad  Comeiium ,  conquetti  fratret  eunt ,  ^tii  erant  in 
Judoia^  ei  reprehenderunt  eiim ,  quod  ad  gentiiem 
divertiaet,  Ecce^  quodprasiati  jnre  pouumt  repreUendi 
a  iubdilii. 

Sed  liuic  oppoiitioni  B.  Gregorius  retpondit ,  dicem 
Theoctiilte  Pairiciee,  iib.  /  J,  epitt.  59  •  '*•  : 


panorem  iuum  tettimonium  ferant ,  et  ut  iptum  {ii      C.  XL.  Petrut  a  fideiibm  interrogatui.  cur  ad  geniet 


pOiiunt)  reprehendant^  admittantur^  patet^  quod  iub- 
diii  poiiunt  aceutare  preeialot  tuoi.  §  2.  Hit  ila  re- 
ipondetur :  Chriiiuif  quamiii  eaet  pattor  iuarum 
«vftim,  quai  verbo  et  exempio  paicebat ,  tamen  quan^ 
tum  ad  ogiciorum  diitributionem  {ex  qua  hodie  in 
Ecclesia  aiii  praiuni  aiiii,  unde  quidam  praiati ,  ^ait- 
dam  subditi  vocantur)  inpopuiosuo  paitorate  officium 
non  gerebat.  Mynica  enim  et  visibiii  unclione  nec  tn 
regem^  nec  in  tacerdotem  unctut  erai,  quce  ioia  dwB 
pernmee  in  populo  iiio  prcelalurag  nomen  iibi  vendi' 
cabant.  Nonergo  exhae  aucloritate  subditi probantur 
admiiiendi  in  acematione  prceiatorum,  ted  tantum 
csienditur^  quod  auditores  eos  reprehendere  poaunt , 
et  in  eoi  testificari^  f  ui,  cum  officia  ecclesianica  non 


miraaei  non  ex  poieitaU  roipondit  ^  ted  humiiittr 
ralionem  reddidit. 

Petrus  poleslalera  regni  ^^  acceperat,  H  tainm 
idem  aposlolorum  primitb  qnerimoniae  contra  eiiiii 
a  fldelibus  racl»  ,  cur  ad  gentes  intrassel ,  non  ex 
potestate  officii  (qua  posset  dicere,  oves  paslorem 
suum  non  accusent  nec  reprehendani;,  sed  cx  ratione 
*^  divinse  virtutis,  qua  geutiles  acceperant  Spiriium 
sanctum,  respoiidit : 

Gratian.  Quum  ergo  Petrm  potuU  ex  oficio  re- 
peiiere  querelaty  ted  noluii,  non  hoc  exemplo  pralati 
cogunlur  tuicipere  reprehemionem  subdilorum.  E» 
hac  etiam  humilitatii  ditpematione  intetHgiiur  iHud 
Leonis  IV  ^  '^*,  Ludovico  Augmlo  dictum  i 


NOTATIONKS  COiUlCCTORUM. 
C.  XXXiX.  1  Testes  :  Daniasi  verba   liaec  sniit :  D     C.  XL.  •  Operjc  preliiim  fuerit  ad  ipsiiin  B.  Gre- 


Accmatorei  autem  episcoporum,  et  testei  ,  iuper  qui- 
bm  rogitmtii,  abtque  utta  infamia  aut  tuipicioiie,  eu\ 
sicqiie  referuntur  a  Burchardo  et  ivoiie ;  Panoruiia 
autem  babet  ut  Gratianus. 

r  Pleniiudine  :  In  epistola  ipsa  legitiir :  pieniier. 
nurcbardiis  vero  et  Ivo  *  habeni :  vera  fide  pieiii' 
ter. 


gnriiim  adire;  copiose  eiiiin  exponit  qua:  iiic  a  Gra- 
liano  concise  referunlur. 

^  Apud  Ivonein  hiijits  capilis  h»^c  est  inscri- 
plio  :  Quod  in  praieiuia  iegatorum  imperalorii 
Leo  Papa  causnm  tuam  examinuri  votuerit.  Idem  Ni^ 
coiam  Imperaiori. 


QUiCST.  VII.  C.  XXXIX.  "^  Cap.  Pscudoisidori  conrectuin  ad  conc.  Carth.  VII.  c.  2.  —  Btirch.  I.  1, 
e.  i72.  Ans.  I.  3,  c.  41  (47).  Ivo  Pao.  i.  4,  c.  186.  Poiyc.  ib.  '  iii  Decreto,  nec  taiiien  Paiiimn.  ^'  oji- 
liqnoTum  :  Coil.  cilt.  —  Edd.  coU.  o.  "•  cf.  cap.58.  '"  cf.  supra  c.  2.  »"'Mallh.  c.  15,  v.  24.  *«•  Joau. 
c.  18,  V.  i5  ^'^  Joau.  c.  8,  v.  46.  **'  Gai.  c.  2.  »"  Acl.  c.  11.  =  C.  XL.  »"  Ep.  45  (scr.  A.  601). 
I.  41.  Ed.  Maor.  ^*^  regendi  :  Ed.  Bas.  '*'  aucloriiate  :  Edit  coil.  o.  *^  Videtur  legeiitlum  c&sc  : 
Leonii  ///,  eteniiQ  huiic  iiiter  et  Ludovicom  Pium  simultaies  Intercessissc  constat.  —  ivo  Dcer.  p.  5, 
c.  2i. 


455 


DECRET!  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QCi£ST.  VII. 


55« 


C.  XLI.  ImfeHali  judieio  Apo$tolictt$  ie  emendare  A  g^re  pemam^  eacerdoium  ipiriiualem  inferra  viitdf* 
promiuii^  si  quid  er§a  tubditos  injuele  commiui 


Nos ,  tti  incompeicnter  aliquid  egiinus ,  ei  in  &ub- 
diiis  jusue  iegis  tratniteni  non  conserfavimus,  veslro 
ac  missorom  Tesirorum  cunota  voluinus  emendaro 
judicio,  quonlam  si  nos,  quf  aliena  deliemus  corrl- 
gere  peccala,  pejora  commiltimns,  certe  non  veriia- 
tis  discipuli,  sed  (quod  dolente*  dicimns)  erimus 
pr^e  ceteris  erroris  roagistri.  lode  magnitudinis 
fcstras  magnopere  clementiam  Imploramus,  ut  tales 
nd  hsBC ,  quae  diximus ,  perquirenda  niissos  in  liis 
partibus  dirigatis,  qui  Oeuin  per  oinnia  tiineant,  el 
cuncta  (quemadniodum  si  vestra  prsesens  luissct  im- 
lierialis  gloria)  diligenter  exquiraiit ,  et  non  tanlum 
iixc  soia,  quae  superiiis  dixinms,  quxriinus  ut  exa- 


ctam,  David  ergo^  et$i  ex  regali  unclione  tactrdotihue 
el  prophelii  praerat  in  cau$i$  $aculi ,  tamen  $uberai 
ei$  in  cau$i$  Dei,  Unde  *^*  rege$  a  prophetii  et  iacet' 
dotibui  ungebantur  et  eorum  oblatione  peccata  regum 
expiabantur.  §  i.Sicut  '**  ergo  Osiai  a  Domino 
lepra  percuuui  eit ,  quia  eacerdotum  oficia  uiurpata 
voluit ,  iic  $acerdotibui  et  propheiii  regum  uiurpare 
oficia  non  licuit.  Nathan  ergo  propketa^  quum  regem 
redarguit,  iuum  eU  exieeutui  officium,  in  quo  erat 
rege  iuperior ,  non  uiurpant  regii  opcium ,  iii  quo 
erat  rege  inferior;  monuit  e«m,  ut  per  pmnitentiam 
peccata  iuaexpiaret^  non  lulit  in  eum  untentiam^ 
qua  tanqnam  adulter  et  homidda  morti  addiceretur. 
%  5.  Sic  et  B.  Ambroiiui  Theodoitum,  et  B.  Innocen" 


niusslm  cxagilent,  sed  sive  minora,  sive  etiani  ma-  B  itus  imperatorem  Arcadium  excommunicavit ,  et  ak 


jora  illis  sint  de  nobis  indicata  negotia ,  ila  eorum 
cuncta  legitimo  tennineninr  examine ,  quatenus  in 
posterum  nihil  sit ,  quod  cx  eis  indiscussum  vel  in- 
dilfinitum  remaneat. 

VI.  Pars.  Gralian.  Item^  quum  ^^^  Balaam  ariolui 
iret  ad  maledicendum  popv/trm,  angelui  Domini 
anna,  cui  imidebat^  in  via  ie  oppoiuit,  evaginatoque 
gladio  eam  ab  ilinere  compeicuit,  quam  dum  ille  ver- 
beribui  affUgeret ,  in  vocem  prorufnt ,  et  propheta  re- 
soitiiim  redarguit.  St  ergo  animal  mutum  angelica 
virtute  prophette  imipientiam  reprehendlt,  multo  tna- 
fis  iii6i<ili  poiiunt  aecuiare  pralatoi  iuoi.  §  ).  Bii 
ita  reipondetur :  Keruiti  eit ,  quod  per  aeinam  iubditi 
iigmficantur,  et  per  Bataam  prwlati ;  non  tamen  hoc 
exemplo  probanlur  prtelati  accn$andi  a  $ubdiii$ ,  $ed 
$ubditi$  tantum  forma  datur  humiliter  renitendi  prm* 
latiif  st  forte  eoi  ad  malum  cogere  voluerint ;  Balaam 
mmque  aeiuam  urgem ,  ul  ad  maledicendum  populo 
Dei  eum  telteret,  iignificat  eoi,  qui  verbeiibui  et  cru- 
eiatibui  a  iubdilii  exigunt ,  til  eii  in  malo  fautorei 
et  eoadjutore$  exietant.  Sed,  quia  angelu$ ,  quilibet 
videlicet  vrofdicator,  evaginato  gladio ,  aperte  $cilicet 
pr<edicato  timoreet  horrore  futurw  vindictcBf  a  con^ 
eemu  aliena  malitite  illoi  revocat ,  lieet  eii  in  hujui- 
modi  vocem  conqueitiomi  prorumpere  et  prcelatii  iuii 
dicere :  Cur  noi  verberibm  afiigitii  f  eur  nobii  injutte 
trauiminif  numquid  vobii  inobedientei  aliquando 
fuimui,  nitd  nunc,  quum  ad  malum  cogimur  f  Videte 


eccieiia  ingreuuprohibuit»  {  G.  Sieut  enim  non  iine 
cauia  judex  gladium  vortat^  ita  itoii  siiie  cauia  clavea 
eccleiiof  iacerdotee  accipiunt,  Ille  *"  portat  glaaium 
ad  vindictam  malefactorum ,  laudem  vero  bonorum; 
iiii  habent  clavei  ad  exclumnem  excommunicando-' 
rum  et  recomibationem  pcenitentium.  Hoc  ergo  exem* 
pio  ikbditi  probantur  reprehendendi  a  preelatii ,  noii 
praslati  a  iubditii.  {  7.  Item  Damel  ^**  nit//a  legi" 
tima  poteitate  funetm  judicei  a  populo  eomtitutot  de 
falio  teitimonio  eonvicit,  et  couvicio$  damnatit.  Con» 
itat  ergo ,  quod  nultam  poteitatem  habentei  pouunt 
redarguere  dignitatibui  iubtimatoi.  {  8.  Hi j  ita  r«- 
ipoudetur.  Miraeula  (et  maxime  Veterii  Te$tamenii) 
iunt  admiranda ,  iion  iii  exemplum  noitrte  actionie 
trahenda.  Multa  enim  concedebantur  lune,  quw  nune 
penilui  prohibentur.  Tunc  enim  Samuel  Agag  ***  pin» 
guiiiimum  regem  Amatech  in  fruita  dividendo  con^ 
icidit ;  nunc  nutli  eecleiiaiticorum,)udicium  ianguinii 
agitare  licet.  Tunc  Phlneee  ^^  iudceum  coeuntem 
eum  Madianita  interfeeitt  et  reputatum  eet  ei  ad  ju^ 
ititiam ;  hodie  iacerdotibui  hujuimodi  actui  in  per- 
niciem  iui  officii  verteretur.  Exemplo  ergo  Danietii 
non  iolum  accuiandi  vel  redarguendi «  ied  etiam  JU' 
dicandi  pote$tatem  $ubdiii  $ibi  in  preelatoi  vendico' 
rent ,  ii  iltud  in  argumentum  no$trm  actioni$  liceret 
ai$umi,  quod  nutla  unquam  auctoritate  permitiitur. 
Magi$  ergo  ex  hoc  facto  datur  intelligi ,  quod  in  iio- 
vi$$imii  temporibui  iUicitaret  Deui  $piritum  pueri 


illumfqui  prohibet  ab  incepto.  Nonergo  hincprwlati  f^juniorii^  itliui  videlicet^  de  quo  per  Prophetam  > 


probantur  accuiandi  a  iubditii.  §  2.  Item  quum  Da^ 
vid  *^  adulterium  et  homicidium  commitiaet ,  tiiiMiis 
e$t  a  Deo  Nathan  propheta^  ut  eum  redargueret* 
Ecce ,  quod  prmlati  $unt  arguendi  et  reprehendendi  a 
$ubditi$,  {  3.  Sed  notandum  e$t ,  guod  dua  $unt  per* 
$on(e^  quibu$  mundu$  i$te  regitur^  regali$  videlicet  et 
$acerdotali$.  Sicut  rege$  prm$unt  in  cauii$  iceculi,  ita 
$uerdotei  in  cau$i$  Dei,  Regum  e$t  corporalem  irro* 


diciiur :  Puer  natus  est  iiobis,  et  iterum  :  Ecce  puer 
mcus,  qui  judices  iniquitati$,  Scriba$  uilicet  et  Pha- 
ri$a'0$y  fat$is  criminibm  Suiannam,  id  eit  Eccleiiam^ 
acctisanlei  et  ream  adulterii  pronunciantei ,  eo  quod 
Christum  tequeretur^  convinceret  et  condemnaret* 
{  9.  Item  Uieronymui  «  refert  in  libro  virorum  i7/a- 
«/riiimf,  quod  Damaiui  Papa  a  iubditis  deaduUerio 
accuiatui  eum  quadraginta  duobm  epiicopii  m  pur- 


NOTATIONES  CORRECTORUH. 

C.  XLT.  «  Hyeronymui  :  In  catalogo  B.  Hieronymi,  aui  aliis  ipsius  librls  nibil  tale  legitur;  in  Tetuslit 
tamen  Ponliflcaiibus  iu  vita  Damasi  hoc  rerertur. 


fto^sT.  VII.  C.  XLI.    «^^  Num.  c.  5B.  >*•  2  Reg.  c.  1«.   "•  i  Reg.  c.  8.   »•  «  Paral.  cU.    "•  I  Pelr. 
c.  t.    •••  Dan.  c.  15.    "•  i  Reg.  c.  15.    "*  Num.  c.  25.    »•  Es.  c.  9,  v.  6.    t  Alger.  I.  %  c.  15. 


657 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  IL  QUi£ST.  Ylf. 


«a 


gavil.  §  !0.  Uem  Stftnmachut  Papa,  in  Romana  ty-  A  prxsenlium  sibi  subsltlulum  ab  eo  episcopalu  pro* 

jecit,  et  ad  suromam  injuriam  ac  necem  paeue  per« 
cluxit.  Fraternitas  itaque  vestra  Ifxc  omnia  cureC 
addiscere,  ei  quxcunque  ecclesia;  abstulit  omnr 
mora  ▼ei  excusalione  cessanle  reddere  compellat. 
Si  vero  nibil  ecclesiae ,  sed  proprium  se  dixerii  ab- 
stuiisse  (quarovis  grave  et  inlquum  (uerit,  nt  non  a 
vobis  ***,  vel  a  roetropolitano  ejus  boc  petierit»  serf 
temerario  ausu  agere  praesnmpseril) ,  verumtamen, 
si  quid  proprium  tulit ,  sub  rralernitatis  vestvae  de- 
bet  examine  constare  si  verum  est.  Sed  et  iKiid  iK- 
Tigenter  quaerendum  est ,  si  quid  male  de  lebus  di- 
lapidavit  ecclesix,  ut  ex  eo,  quod  nunc  abstulit,  iliud 
reformare  ac  satisfacere  modis  omnibus  compcllatur. 

Gratlan.  Uoc  edicio  non  in  accutatoret  vet  depoti» 
B  toret  ulcitcitur^  ted  in  depotitum  ulUriut  proteqHilur, 
ut  ti  ullra  ad  epitcopatum  atpirare  tentaverit ,  modrt 
omnibttt  repellatnr^  et  ad  agendam  paniteniiam  pe* 
rennem  in  monatterium  deirudatur*  Quem  ergo  Gro^ 
goriuM  ad  epitcopalum  atpirantem  omnibut  modi» 
repellit ,  quem  gravi  panitentia  tubjicit ,  patel ,  non 
tua  ditpentatione ,  ted  canonum  centura  a  tubditi» 
ette  accutatum  et  contictum,  Et^  utjam  non  exempUt^ 
$ed  legibut  agamut ,  videndum  ett ,  quid  Gregorius 
tcribat  Innocentio  y  et  reliquit  epitcopit  Sardimm 
lib.  VI J,  indict.  2,  epitt.  8»  ita  dicent  '*^ : 
C»  XLV.  Quod  tubditi  prtslatot  tuot  accutare  pottinU 

Metropolitanum  vestrum  in  aliquo  poslponere  non 
praesumatis  ,  excepto  si  (quod  non  optamns)  contra 
eumdem  babere  vos  aliquid  caosx  contingat,  ut  ob 


nodo  dignitate  tua  extpoliatut,  priut  ttatui  tuo  reddi 
decernitur^  ut  tunc  veniret  ad  cautam^  et  ti  ita  recte 
tideretur^  accutantium  propotitionibut  retponderet» 
Digna  ret  vita  ett  maximo  numero  tacerdotum  quce 
mereretur  effectum^  et  cumpottmodumordinaretur^ 
quomodo  ettet  accutandut^  prmfatut  Papa^  ut  eautam 
dieerelt  occurrebal;  ted  ab  amulit  eti  impeditut» 

Item  Gregorius  ait  de  te  ipto  ^  "* : 

C*  ILII.  Redarguendi  te  licentiam  B.  Gregoriut  aliit 

prattat, 

Si  quis  super  bis  nos  arguere  voluerit,  vel  extra 
aoctorllatem  nos  facerc  contenderit ,  veniat  ad  SC'* 
dem  apostolicam,  *  quo  omnia  ecclesiasiica  negoiia, 
de  quibus  quaesiio  babetur,  conflnere  jussa  sunt,  * 
ut  ibi  MUte  confessionein  S.  Petri  mecuin  juste  de- 
certet»  qnalenus  inibi  *"  unus  ex  nobis  "*  senten- 
liam  suscipiat  soam. 

Gnitian.  Ex  hit  omnibut  coUigitur^  quod  tubditi 
postunt  reprehendere  et  accutare  prcelatot  tuot.  Sed^ 
ticut  de  Christo  dictum  ett^  quando  Judceit  dixit : 
Si  roaie  locutus  sum ,  etc,  ita  de  ittit  inteiligendum 
etif  quod  tuo  excmplo  prcelatit  dedenmt  facuitatem 
redpiendi  tubditot  in  accutationem  tui^  ted  noncoe-^ 
gerunt. 

C.  XLIII.  De  eodem.  Item  ▼▼, 

Pttulut  ^'*  Dgaclinoe  ^*^  civitatit  epitcoput  accu* 
$atUT  a  tubditit  de  laptu  carnitf  convindtur^  depo^ 
nitur^  aiiut  ioco  ejut  tubttituitur.  Uoc  an  ex  ditpetH' 
iatione  accutati ,  an  ex  rigore  jurit  tit  factum ,  ex 


Tege»to  Gregorii  ad  Joannem  Epitcopum  prinue  Ju-  ^  hoc  sedis  apostolicas  judicium  •••  petere  debeatis. 
ttinianew^  i.  J,  epUt.  35,  potett  deprehendi,  ubi     c.  XLVl.  Vitamprwlatorum  tubdiii  nutia  dittimu' 
ofl  X  '•• :  tatione  negiigant. 

Item  idem  univertit  epitcopit  conciiii  Btxadi,  iib.  X^ 


C.  XLIV.  Paulut  DyaciincB  cintatit  ejnteoput  tubdl* 
torum  accutatione  convictut  deponiiur, 

Lator  Nemesion  ad  nos  veniens  indicavU»  quod 
Paulus  Dyaclin»  '•'  civitatis  episcopus,  inter  alia 
iiiala  iu  corporali  crimine  lapsus,  a  suis  clericls  ac« 
cusatus  el  convictus  ^  episcopali  senientia  depositos 
est;  postea ,  cuin  auxilio  saecularium  veniens ,  epi- 
Bcopatom  more  prxdonis  ingressus  est ,  ablalisque 
rebus   ecclesiae   dilectissimum  Nemesion  laiorem 


G.  XLII.  ▼  Est  Gregorii  IV  in  epislola  citata  sup.  D 
ead.  q.  6.  c.  Dtcreto  nottro^  et  dist.  19  :  iVti//t  fas. 
in  qua  epistola  quum  niulta  dixissct  de  privilegiis  et 
prlmatn  Romanse  Ecdesia;,  ista  adjungit. 

C.  XLIll.  ^^  Verba  sunl  Gratiani,  qiit  proponit 
sumtnam  seqnentis  capiiuli ,  quod  saepe  facere  soli- 
luin  esse  muitis  locis  est  noiaiiiin. 

C.  XLIV.  z  In  boc  capite  non  rereruntur  ipsa  om- 
nino  verba  Gregorii  (qiioil  a  Burcliardo  et  Ivone 
lit).  sententia  Unien  satis  expressa  edt. 


epitt.  37»«: 
Sicoi  (inquit)  laudabile  discretumque  est  reve- 
rentiam  ei  bonorem  debitum  exbibere  prioribus,  iia 
rectitudinis  et  Dei  timorts  est,  si  qua  inter.»'  eos 
correctione  indigent,  nulla  dissimulalione  postpo? 
iiere,  ne  totum  (quod  absit)  corpus  iiicipiat  »"  roov.- 
bus  invadere»  si  langiior  non  fuerit  curatus  in  capiie. 
Quaedam'  enim  ad  nos  de  Ciementio^**  priinato 
NOTATiONES  CORUECTOIIUM. 

y  Innocentio  :  In  ori^lnall  impresso  est :  Vfii- 
centio  atque  quamplurimit  epitcopit.  In  vetusto 
auiein  exeinplari  Vaiicaiio  expriinuntur  nomina  cpi- 
scoporniii ,  ad  qtios  b»c  epistola  scribitur,  lioc  or- 
dine  :  Vincenlio,  Innocentio,  Mariniano^  lAbertino^ 
Agathoni ,  et  Victori  Epitcopit  Sardinio!. 

C.  XLVi.  '  Qutedam  :  Et  bis  suininalini  rereriin 
tur  verba  B.  Gregorii.  Quare  pauca  tantuin  qnaedaiiv 
sunt  addita  ^  qiiae  necessaria  videbantiic 


Qu^ST.  VU.C.XLL  "*  scr.  A.  832.  —  cf.  ad  Oist.  i«,  c. ».  —  Ans.  L  2,  «.20  (22).  Polyr. 
L  4»l.  18.  «  C.  XLII.  »"i6i  :B'ld.  col  o.  •"  »o6m  :  Ed.  Bas.  =  C.  XLIIl.  *»'  Alg.  I.  2,  c.  13. 
*••  Deaclince  :  Edid.  coll.  o.  =  C.  XLIV.  ••'  Ep.  31,  (scr.  A.  602),  I.  12.  Ed.  Maitr.  —  Biircb.  \.  1. 
c.  182.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  298.  ^**  Decianente:  Ivo. —  Doclavenes :  Burcli.  —  legendiini  taiiien  est :  Docieatinff^ 
Doclea  eniin  urbs  iti  lllyrico  sitnest,  vulgo  Antivari  vocata.  ^**  nobit  :  Edd.  Arg.  Bas.  =  C.  XLV.  ^^ 
Kp.  9,  (scr.  A.  599),  I.  9.Ed.  Maiir.  —  Alger,  I.  2,  c.  19.  "«/liJicittm  ii,qui  petere  feitinant.  fiabeant 
licentiam  :  orig.  =C.  XLVI.  "•  Ep.  32,  (scr.  A.  692),  I.  12.  Ed.  Maur.  —  Alger.  I.  2,  c.  19.  «•'  in  eit: 
«rig.  — Alger.  —  E<ld.  Arg.  Nur.  Ven.  I.  —  si  qua  in  eit  «nw/,  qm  :  Edd.  rel!.  *••  invadat  :  Alg.  -* 
EUd.  coll.   0.  pr.  Bas.    *••  Crememio  :  orig. 


§19  DCCKCTI  PARS  SlLCliNDA.  CACSA  II.  QUitlST.  Mf.  600 

vciiro  |»<iria(a  siiiil,  «luaci  qnoniam  iu  gravia  sunt»  A  rclalione  signaie,  iit  qnid  fleri  debeat  cenienmus. 


ut  traubire  iiuliscussa  ullo  moJo  non  debennl,  fra- 
teniitatein  vestram  borlamur^  ut  cum  omni  sollici- 
luiliuc  ac  vivacitale  luentis  indagare  muliis  moJis 
tleb«*atis  illata,  et  si  sunt  ut  auilita  sunt,  uitione  ca« 
iioiiica  rcscccnliir.  §  1.  Admoneiniisauiem,  ut  non 
ciijusqiiftiii  p«.i'S0iiai  gratta,  non  favor,  non  quodlibet 
bluu(iiniei;tum  quemquam  veslrum  *  vel  ad  discu- 
tiendum  *  qiiae  nobis  nunciala  sunt  niolliat  "^^  vel  a 
veritaie  cxcuiiat,  sed  saccrdotaliter  ad  invesligan- 
tiam  \os  propier  Deuin  veriiaiem  accingite.  Nani, 
si  quis  iu  Iioc  piger  aul  negligens  esse  prsesumpscril, 
dictis  criininibus  apud  Deum  se  noverit  esse  parti- 
cipoin,  ciijiis  zelo  ad  perscrulandas  subtilitcr  ncfandi 
causas  facinoris  iion  iiiovetur. 

Gralian.  H^re  si  qni$  tpecialia,  el  ex  hi$  geneiolem 
regulam  cMgi  non  oporlere  coniendit ,  audiai ,  guid 
Gelasius,  r.  XX  Y III  >  dicut,  omnibu$  clerici$  cujnt" 
tunque  ordmit  ita  $criben$  ^'^ : 

C.  LXVII.  Clerici  exce$$u$  $u\  episcnpi  auribu$  defe- 
rtmi  liomani  PoMifici$, 

Qnapropler  nec  clericoriim  quisquam  se  aposto- 
iicx  "*  ofren<^:c  futiirum  conlidat  iinuiunem,  sl  in 
his ,  qii^e  salu!)riter  seqneuda  apostolica  deprom- 
sit  "*  auclorilas,  sive  cpiscopum,  sive  presbyterum, 
sive  diacoiiuni  viderit  "^  excedeniem,  non  "•  proti- 
iins  a«1  aures  '^*  Romani  Pontificis  deferre  euraverit, 
prohalionil.us  duninxat  competenter  exbibitis,ut 
iraijsgressionis  *"  ultio  flat  *  el  *  ccieris  inierdinio 


C.  XLIX.  Clerici  aitt  laici  $ine  examinatione  ad  epi^ 

tcoponm  accu$ationem  non  admittantur» 

Item  ex  Concilio  Chalcedonensi ,  c.  21  ^*M 

Clericos  aul  laicos  accusanles  episcopos  aul  cle- 

ricos  passim  ^  et  sine  probaiione  ad  accusationem 

non  recipiendos  decernimus ,  nisi  prius  eorum  dit- 

cutiatur  exislimationis  "*  opinio  ^. 

C.  L.  Qualibet  per$ona  epi$eopo$  aut  alio$  accusantf 

mon$tranda  documentit  inferat, 

Iiem  ex  Synodo  Roniana  '": 

Si  quis  episcopiis,  *  presbyier,  *  aut  diaconus,  vel 

quilibet  clerici  ^'^  apud  episcopos  (quia  alibi  non 

oporiet)  a  qualibet  persoiia  fuerint  accusali,  qui- 

cunqiie  fuerit  ille,  sive  subliniis  vir  honoris,  sive 

^  *  ullius  *  allerius  dignilatis,  qni  lioc  gcnus  illaudabilis 

intenlioiiis  arripuerit ,  noveril  docenda  «  '•'  proba- 

tiohibus,  monslranda  documeniis  se  deberf"  inferre. 

C.  Ll.  Sacerdote$  non  accu$ent  qni  ad  eumdem  ordi^ 
nem  provehi  non  po$$unt, 

Item  Damasiis  Papa  Stephano  Archiepiuopo^ 

epitt.  III,  cap^  3  •••: 
Sacerdotes  (ut  antiqua  tradit  auctoritas)  crimi- 
nari  non    possunt»  nec  In   eos  lesiincari,  qui  ad 
eumdem  non  debenl   nec  possunt  provehi  booo- 
rero. 

C.  LIL  yi$i  irreprehen$ibilet  \n  majorum  aceu$ation€ 
nou  recipianiur, 

Ilem  llyginus  Parpa,  epist.  I  '•': 
Criminaliones  majorum  nalu  per  alios  non  fiant. 


,  ,.  ^       ,.   ^.    .,.  «...  r  •^'s>  pc  ipsos,  qut  crimina  inlendmit,   si  lamen 

dehiiquendi.  Sin  "•  vero,  modis  oinnibus  erit  uniis- ^  .    ,  ,.     .       .    ^     .       ., .,  ... 

*  ipsi  digni  et  irreprehensibiles  apparuerint,  ei  aciis 


qsiisqiie  poniiflcum  ordhiis  et  honoris  sui  elisor,  si 
Guiquam  clericorum  ^^*  vel  Ecclesix  lotius  audilui 
hxc  putaveril  suppriincnda. 

C.  XLVIll.  De  eodem. 

Idem  »• : 

Sl  quid  in  eeclesia  damni ,  aut  tn  his,  qiiae  sunt 

praeceptionis  nostrae  aucioritate  ^  prohibiia,  ponlifl- 

cem  veslrum  videritis  adiniltere,  mox  nostris  auribiis 


puhlicis  docuerint  omni  se  suspicione  carere  et  ini- 
micitia,  aique  irreprehensibilem  fidem  babere  *•• 
ac  conversaiionem  ducere. 

Gratian.  Colliffitur  itaque  ex  his  omnibu$,  quod 
$ubditi  in  accu$ation^  praslatorum  $unl  admittendi. 
Nunc  videudum  e$t,  an  monaehi  in  accu$atione  epi^ 
$coporum  sint  audiendi? Hadrianus  Papa  tit  capitulit 
c.  51,  videtnr  eot  ab  accutalione  removere,  ita  dicent : 


NOTATIONES  CORRECTOIIUM. 

C  XLVI.  «C.  XXVlll :  Hic  cilatur  numerus  ca-  D  vero  copiose  exponitur  in  concifio  Constanl.  I, 
piium ,  11 1  est  in  codice  canonum ,  de  quo  in  praefa*      cap.  6. 


lioie  dictum  esi. 

C.  XLVIII.  b  Aucioritaie  :  Abesl  ista  diclio  a  ple- 
lisipic  vetusiis  exeniplarlbus',  ct  ab  aliis  colleclo- 
nbiis,  qiii  pliam  Gela.*»ium  ciinnt. 

C  XLIX.  ^  Passim  :  dt7r>c5?  xxc  «Soxtuc(o-T4»c»  quae 
Diunysius  '*  vorlil  :  leinere  atque  indijferenler^  pi»s- 
siiuiquc  cti:ini  conJMni^i  ciitn  seqnenli  niembro.  Id 


^  Exittimationit  opinio  :  iQUTrolq^cc»  id  est  :  ext- 
tiimatio, 

C.  L.  •  Docenda  :  Sic  apnd  Sixtum  III  t  ei  in  Ca* 
pilulan  ;  apud  Caiuni  vero  el  lladrianum  paulo  ali- 
ter,  quemadmodiim  el  aliis  locis  hiijus  captiis  iion* 
iiullse,  sed  iion  nsagni  poiideris ,  suui  varietates. 


«'•   emolliat  :  Ed.   Bas.   =  C.  XLVH. 


"'  Ep.  ad  epp.  Lucaniae  scr. 
I,  i.  4<i.   c;   9.  —  Ans.    I.    7,  c.  U7.  Alger.  I.  2,  c.  15.        "•  kujut : 


Qo£ST.  VIL   C.  LXVI. 
A.   4a4.  —  Coll.  ir.  p.   p.     , 

orig.  —  Alger.  "•  depromtimut  :  ib.  "*  videat :  Ed.  Bas.  "•  et  non  :  Edd.  coll.  o.  "•  orat  nottras  : 
orlg.  —  Aker.  *"  iransgrettorit :  orig.  —  Aiis.  Alger.  "■  Sic  :  orig.  —  Sttt  :  Ans.  Alg.  "»  cui  : 
£dii.  roll.  o.  =  C.  XLVill.  »••  llaec  est  uliiina  parsep.  ad  Rcspectum  ei  Leoninum,  quam  ex  coll. 
rard.  Dtmsiledil  l.  3,  c.  99,  poUilit  Holstenius.  —  Ans.  I.  7 ,  c.  IGi.  ho  Decr.  p.  3,  c.  15  ( et  ep.  ad  Justi- 
niimel  Fauslum).  Piilvc.  I.  3,  t.  12,  I.  4,  t.  18.  *  «1  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Liigdd.  II,  Ul.  =  C.  XLIX. 
"Mi:d>.  A. -431.  — iiiterpret.  Diouysii.  —  Alger.  I.  3,  c.  17.  •••  wttimationit  :  Edd.  eoIL  o.  pr.  Bas. 
Liigdd.  H,  m.  —  Alger.  '*  iiiio  iVuloriis.  =:  C.  L.  »•»  ex  ep.  VPseudoisidori)  SixU  IIL  — cf.  cap.  Ui\. 
dri»iii  c.  2i,  et  Capit.  I.  7,  c.  458.  —  Snain  fecit  canonis  auciur  llonorii  const.,  qu»  legilur  in 
Theod.  Cod.  c.  41.  dc  epp.  ci  clerc.  —  .Ans.  in  flne  I.  3,  c*  42.  "*  clerieut :  Edd.  colL  o.  »••  di- 
eenda  :  ib,  =  C.  Ll.  »••  Capui  Pseudoisidori.  —  Burch.  I.  1,  c.  172.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  290.  —  cf.  SHpra 
r.  58.  39.  =C.  Lll.  '^^  Capul  IVuduisidori.  — cf.  intecpr.  ad.  c  15,  l.  I,  I.  9.  Theod.  tod.  —  CapiU 
7,  r.  522.    -  Coil.  tr.  p.  p.  1,  i.  34,  c    5.    Ivo.  Dcrr.  p.  6,  c   326.     '••  abest  ab  Ivonc. 


661 

C*  Llll.  Monachi  iaeerdote$  accuiare  vel  in  tot 
leslificari  non  potsunt. 

Placnit  *•»  eoriim  accusanJi  sacerdoles  ei  lesilfi- 
candi  In  eos  vocem  obstruere,  quos  non  humanis  ' 
*»•.  seil  clivinis  vocibus  morliios  esse  scimus,  quia 
vocem  rtiiicstam  inlerdici  *•*  poiius  quain  aodiri 
oporiei. 

Gialian.  Item  roncilio  Cbalcedonensl,  e,  4.  '*» 
pracipiinr^  ut  ecclesiasticas  actiones  monachi  altri' 
ctare  non  praisumdnt, 

C  LIV   Mouachi  in  accusatione  non  sunt  audiendi, 
Item  Pclagius  II  Episcopis  Italid»  "»: 

Niilliis  moiiucbus  Inlia  unquam  arripiat,  ncc 
saTulniia  aut  ecclesiaslica  negotia  pertnrbare  prie- 
sutnat,  qui:i  inortua  in  talibus  vox  csteorum. 


DECRETI  PARS  SfiCUNDA.  CAUSAD.  QUiEST.  TIL 


662 

A  G.  LYIL  Subditivitta  pralatorum  repnhenden  $tu^ 
deant. 

//emGregoriusi»  f: 

Admoneudi  sunl,  subditi,  ne  pius  qitam  expedit 
slnt  stibjecti,  ne,  quiim  student  pliis  qoam  necesse 
esl  bomiRlbus  subjici ,  coinpellantar  vitia  eorum 
▼enerari. 

liem  generali  ^juoAo^  prcevdensi  dixit,  e.  2.  "•  : 
G.  LVIll.  Ctericisive  monachi  sint  cubieularii  episeopt, 

Quum  pastoris  vita  esse  discipulis  *  semper*  de* 
beai  in  exemplo  ^»*,  plcrumque  clerici  qualis  in  se- 
creto  sit  vita  sui  pontificis  nesciunl,  quam,*»»,  *ut 
dicium  est*  sseculares  pueri  sciunt.  De  qua  reprse' 
senli  decrclo  constitiio  *»*,  ut  quidam  ex  clericis» 


^     .       r^  ,   ,.   .  ,  vel  etiam  ex  monacbis  electi,  minisleno "» cubiculi 

QrMiixn.  Sed  ahud  est,  quod  expra^sumpitone  assU'  n  ^  ...:i*^  i:     i  .         .  •         ••    i  >    •  • 

.  _  ^ ;,„,;..  v.i:..j  I..^.j  --.  ...— -.f^. :...-      pouiilicalis  obsequanlur,  ut  is,  qui  in  loco  regiminis 

est,  tales  babeat  testes,  qui  viiam  *»»  ejus  in  secreta 


mitur  temerilatis ;  aliud.quod  ex  necessilate  geritur 
eharitaiis,  Monachi  enim  ex  prasumptione  episcopos 
accusare  non  possunt :  ex  charilale  possunt,  Vnde  et 
in  canonibus  pra^cipitur^  ut  cubicularii  episcopi  sint 
tel  religfosi  clerici ,  vel  electi  monachi,  ut  de  ejus  vila 
lestimonium  dicere  possint. 

VII.  Pars.  S  i.  Item  illud  Eleutberii  Pap»  in 
epist.  ad  Catlice  provincias  omnibui  generaliter  di* 
ciiur  *•* : 

C.   LV.   Consemire  eontincitur,  qui,  quum  possitf 
perversis  negtigit  obviare, 

Negligere,  quum  possis  deturbare  '»»  perversos , 
nibil  aliud  esi  quain  Tovere  ^*'.  Nec  caret  scrtipulo 
.socielatis  occultx  qui  manifesto  facinori  desinit 
obviare. 

Jiem  llieronymus  tam  de  se,  quam  de  aliis  monachis 
in  primo  protogo  Bibiice  *  scribic^  dicens  : 

C.  LVI.  Quautum  ex  vita  merilo  quis  ecctesiam  asdi' 
ficat^  tanlum  nocei^  st  deatruentibtts  non  resistat, 

Sancta  quippe  rusticilas  solum  *»'  sibt  prodest,  et 
quaiiinin  aedificat  ex  vit;e  merito  Ecclesiam  Cbri« 
bll,  tantuni  nocet,  si  distribueniibus  non  resistal. 

NOTATIONES  CORREGTORUM 


conversailoue  vldeanl,  qtii  »»^  cx  vlsione    sedula 
exemplum  profectus  sumant. 

Ilem  Virgilio  episcopo  Arelatemi^  iib»  II^ 
ep.49»»»: 

G.  LIX.  Pratos  in  tua  tocietate  episeoput  habere  non 

debet. 

Perveoit  ad  nos  fratrem  et  coepisoopuin  nflstrmn. 

Serenum  Massilieosero  pravos  bomines  omnino  iii 

socieute  sua  recipere  *»',  ita  denique,  ut  presbyte- 

rum  queiiidam,  qui  posl  lapsum  *»*  in  suis  adboc 

dicitur  iniquitatibiis  volulari,   faiiiiliarem  habeat. 

Quoda  vobis  subtiliter  requirendum  est,  et,  si  it» 

constiterit,  curae  vobis  sit  nostra  boc  »»»  sic  vice 

C  corrigere,  ut  et  qui  talem  recipit  non  familiarilato 

fovere,  sed  discai »»» potius  ultione  compriinere ,  et 

qui  receptus  esl  Mdem*  discai  *cMnr  lacrymis  pec< 

cata  diluere,  non  iniquitaiem  immundiiiis  mactt- 

lare  »»». 

G.  LX.  Virot  boni  Uestimonii  semper  episeopi  teeum 
habeant. 

Ilem  Paschalis  Papa  »^*. 

Epiecopi  leciioni  et  oraiioni  vacent,  et  semper 


G.  LIII.  '  Non  humanis:  In  cpislola  Slepbani  est:  D  maximisque  flagiliis  oonoxios  (ut  est  infra  «».  q.  o» 


quos  tiumanis  etdivinis  vocibus  damnatos  vei  mortuos 
etse  voguoscimus.  lu  epislola  aiiieiii  Mt^lcbiadis  est 
quciuadmoduiii  bic  restitnuim  esl  ex  veluslis  exem- 
plaribus  Graliaiii,  et  capitulo  Hadriaui  :  sed  sub- 
jiingilur  :  Quoniam  infidelis  liomo  moriuus  est  in 
corpore  vivente,  ot  foriasse  sigiiiiicatur  locus  Mat- 
Ihxi  8  :  Dimiite  mortuos  nepetire  mortuos  suos  ;  aut 
loctis  Pauli  i  Tiiii.  5.  :  vivens  mortua  est,  Quam- 
obrein  quod  proprie  periinet  ad  bomiues  infames. 


c.  Canottica  )  non  bene  videliir  bic  referri  ad  mo- 
nacbos  ;  sed  minime  id  nialitiose  facium  esly  quum 
Gralianus  moiiacbiis  esset. 

G.  LVI.  K  Bibtice  :  In  plerisque  vetustis  GraLianl 
codicibus  legilur  :  Bibliothecce  *. 

G.  LVll.  ^  Gollecla  esl  haec  sentcntia  cx  verbi«. 
B.  Gregorii  lertia  parte  Pasloralis^  adinonilione  18« 
ubi  de  elatis  bumiiibus  ioquitur. 


QiifST.  VII.  G.  LIIL  "» cf.  Gap.  I.  7,  c.  440,  el  Tbeod.  God.  consl.  3,  lil.  ne  ptmor  erimen  mai.,  ex  qiia 
capui  coiifcctiim  esl.  -  Ans.  I.  5,  c.  88  (in  fiiie  i.  3,  c.  21).  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  45.  Decr.  p.  IG,  c.  552.  "• 
ub  iiumants.Ei\d.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II.  III.  — /lum.  voc.  lanlum,  sed  e<:Edd.  Luudd.  II,  lll.  "^  intrcutt: 
urii?.  *»*  G.  lO,  q.  I,  c.  12.=G.LIV.  »»»  GaputPseudoisidori.— Ans.  I.  3,  c.  63.  »^*  Capui  Pseiidoisidori, 
MiM.ium  ex  Felicis  III.  c.  1.  —  cf.  Disl.  83,  c.  3,  cl  86.  c.  3.  Alger.  I.  i,  c.  29.=;:G.  LV.  »•»  perturbare  : 
Edd.  <oli.  0.  *»•  favere  :  Edd.  Par.  Lugild.  II,  III.  =  G.  LM.  •  el  Edd.  Arg.  Bas.  "^  sotummodo  :  Ed. 
Bas.  =il.  LVII.  t  Aljrer.  I.  I,c.  3I.=G.  LVlll.  »»«  bab.  A.  595.  — Ans.  1.6,  c.  454  il40).  Polyc. 
i  4,  t.  5.  '»»  exemptum  .  Ldd.  Bass.  Lugdd.  II,  lll.  »»»  add.  :  lamen  :  orig.  —  Ans.  —  Edd.  coil.  o. 
»»'  eonsiiiuimus :  Edd.  coll.  o.  »•*  in  nunist.  :  ib.  *^*veram  in  secreto  coiaersaiionem  :  ib.  »•*•?/ :  ib. 
=  G.  LIX.  "»  Ep.  55  (scr.  A.  601),  I.  II  Ed.  Alaur.  —  Ans.  I.  6,  c.  141.  »••  in  soe.  sua  habcrei 
\*.\A    «.<JI    A      t»T  «k<i/i    •  rnritU    •  ili       *«•  «„«,  .  lU      toB  r^AA     .    ,#    •   il).     '^»    rumuiare  :  ib.  —  oris.  ^ 


Edd.  coll.  O. 


add 


ib.     *••  eum :  ib.    »»»  add.    :  se  :  ib.    »^»   eumulare  :  ib.  —  orig. 


G.  LX.    «»*  Ixe  videnlur  ex  syn.  Ucgialiciiw  (bab.  A.  850),  c.  I,  cxcerpta  csse. 


m  DEGRETl  PARS  SCCIJNDA.  CAUSA  H.  QUJIST.  TIII.  m 

seciim  presbyteros  el  diaconos,  aut  alios  boni  tesli-  A  ptionis  arripiat,  custodi»  timilitudinetn  ^  ( habtta 


inonii  clericos  babeant,  ut  secundiim  Apostoluni  *" 
et  sanctoriiro  Patruin  inslitnta  possiot  trreprebcnsi- 
biles  inveniri 

•Gralian.  Item  Joanne$  BaptUla  ^  quum  duceret 
cremiticam  vitam,  Scribas  et  Phari$<eo»,  %acerdote% 
et  Letitas  Judceorum  ad  ie  tenientes  atpera  increpu' 
tione  redarguii,  }  i.  Item  ex  canonibu»  dffinitur  '*' : 
liii  sacerdotes  accusare  possunt,  qul  ad  eumdem 
mradum  conscendere  valenL  Quum  ergo  monachi 
ad  iacerdotii  gradum  laudabiliter  pertingere  m- 
teant,  patet  quod  et  ipsi  sacerdote»  libere  accu»are 
pouunt* 

QDiEST.  VIII. 
GRATLVNUS.  B 

f .  Pars.  De  aceusatione  vero,  qualiter  fieri  valeat* 
in  canonibus  aperte  decernitur. 

Ait  enim  Calixtus  Papa  ad  episcooos  GaUiai^ 
ep.  //.•*• 
C.  1.  Aecutatio  semper  fiat  in  scriptis, 
Acciisatorum  personai  nunquam  recipiantnr  sine 
tcriplo  ncc  absente  eo,  quem  accusare  Toluerint, 
quibuslibet  accusare  permittatur. 
C.  11.  De  eodem, 
Cod.  lib.IY^  fif.  De  probationibuSf  /.  fin.  * : 
Sciant  ciincti  accusaiores,  eam  se  rem  deferre 
in  publicam  notionein,  quae  ninnlta  sit  idoneis  lesil- 
bus,  vel  instrncia  aperiissimis  documentis,  tcI  in- 


tamen  dignilatis  xsliinatione)  patiatur  ',  nec  impii- 
iiitatem  fore  sibi  noverit  licentiam  mentiendi»  qnuin 
caliimniantes  ad  windicAin  poscat  siniilltudo  snp- 
plicii.  Et  infra  * :  §  I.  Qni  veroad  sortilegos  ma- 
gosque  concnrrerint  ^,  nullatenus  ad  accusatlonem 
sunt  adniitlendi. 

C.  lY.  De  eodem. 
Item  Sixtus  III,  tit  ep.  ad  episcopos  orten- 
tales,  c.A^: 
Qui  crimen  objicil,  scribat  *  se  probalnrum.  *  Re- 
vera  •  ibi  semper  causa  agatur,  nbi  criinen  admit- 
tiiur.  *  £t  qui   ^*  non  probaverit  '*  quod  objecil, 
pocnam,  qnam  inlnleril,  ipse  patiatur. 
Sed  Stephanus  Papa  contra  videtur  scribere^  dkens 
ep.  II,  <?.  4  "  : 
C.  Y.  De  eodem. 
Per  scripia    nnlltus  aecusatio  suscipiatur»  sed 
propria  voce  (si  legitima  et  condigna  accusatoris 
persona  fuerit)  prapsente  videlicet  eo,  quem  aecn- 
sare  desiderat,  quia  nullus  absens  **  aut  accttsari 
polest,  aut  acGusare. 

Gratian.  Sed  Calixtu»  Papa  pradpit,  ut  accu»a* 
tor  prcsente  eo,  ^tiem  accusat^  in  »criptis  judici  accu^ 
sationem  offerat,  et  propria  voce  litteras  su(e  aecusa- 
tionis  legat,  Stephanus  autem  prohibet^ne  absens 
aliquem  per  epistolam  aceusare  audeat. 

11.  Pars.  §  1.  Qu(e  vero  sit  forma  accusationis,  et 
quis  modus  concipiendorum  libellorum ,  Pauiiii  in 
diciis  ad  probationem  indubitatis  et  liice  clarioribus      Digestis.libro^^depubiieisjudicii»,  titulodeaccusatiO' 


eipedita 

C.  III.  Aecusatio  semper  debet  fieri  in  seriptis. 
Jtem  Eutychianus  Papa  episcopis  Sieilim,  ep.ll^ 
Qmsquis  ille  est,  qui  crimen  irVendit  \  in  juOi- 
cium  venial,  noinen  rei  indicet,  vinculum  inscri 

KOTATIONES  CORRECTORUM 


nihus  etinscriptionibus^  legeZ,  o»tendit  dicens :  §2.  Li- 
bellorum  inscriptionis.concepiio  jtalis  est :  Consul  et 
dies.  Apud  illuin  praeiorem  vel  proeonsulein  **Lucius 
Titius  professus  est,  se  Maeviam  lege  Julia  de  adulle- 
riis  ream  deferre,  qiiod  dicat  eani  cum  Caio  Seio  in 


QciCST.Tlll.  C.  1.  •  In  cpisiola  Calixti,  itemque 
apud  Rurcbanlnin  ei  Ivonem  sic  babelur  :  Rimandiv 
$unt  enucleatim  personns  accusatorum  ,  quce  sine 
$eripto  diffieHe,  per  scriptum  autem  nunquam  reci' 
ffiantur ,  quia  per  scripturam  nullus  accusare  vel 
accusari  potett,  sed  propria  voce  et  prasente  eo^  quem 


dignitatis  attimalione  poHalur,  nec  forte  sibi  nove^ 
n<,etc.  Iiemqne  apud  Hadrianum,  iiisi  qnod  babet : 
nec  tibi  fore  noverit.  iiemqne  apud  Ivonem,  et  iii 
aliqiiot  veiustisGratiani  codicibus,  in  qnorum  uno 
est  :  habita  tamen  diguitatit.  iii  Panorniia  autein 
legilur  :  cuttodiat  simililudinem  supplicii,   hnbita 


accutare  voluerit,    cuicunque   accusatori  credatur.  j^  lamen  dignitatis  <ettimatione.  Nec  [orte  tibi  nove^ 

*         *'      "       '\  ^' nl,elc.  In  codiceest  eadein  leclio,  quaBbic  retenu 


Quonini  verbonim  bona  pars  referlnr  infrn,  5.  q.9, 
G.  Absemej  quod  snniluin  est  cx  buc  eodciu  episiol»! 
loco. 

C.  tir.   ^  Cutlodio!  timilicndinem  :  lii   origiiiali 
iinpresso  est  *  custodiat  timiliiudineni  habita  tamen 


est. 

C.  IV.  «  Hevera  :  Addiia  est  liaec  clausula  ex 
originaU,  quae  est  etiam  apud  Fabianuni ,  infra  5. 
q.  o.  c.  i.  ^ 


Qc^sT,  VII.  C.  IJX.    •«•  I  Tim.  c.  3.    "•  cf.  siipra  c,  51. 

QUiEST.  VIII.  C.  I. « Cjipul  Pseudoisidori,  cf.  iiitcrpr.  ad  Tbeod.  cod.  I.  9, 1. 1,  c  15.— Burcb.  1. 1  ,c.  171.|Ans. 
1. 3.  c.  55.  Ivo  Ih-c.r.  p.  5,  c.  298.  =  C.  II.  •  Cod.  Hist.  I.  4,  t.  19.  =  C.  III.  »Capiil  Pseudoisidori,  sumtura ' 
cx  Tbeod.  Cod.  I.  9,  i.  1,  const.  ult.  —  Ans.  inler  cap.  Hldriana  in  liiie  1.  5,c.  C.lvo  Pan.  L  4,  c.  76.  Decr. 
p.  6,  c.  332.  *  add.  :  probare  :  Kd.  Bas.  •  timilitudine  potiatur  :  Ed.  Bas.  •  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  53.  »  can- 
cuh-runt :  Edd.  coU.  o.  —  tortilegos  magotque  contuluerinl  :  Ivo.  =C.  IV.  •  Capul  Pseudoisidori,  cf. 
Fabi.in.  ep.  3.  (C.  3,  q.  6,  c.  18),  el  Anian.  ad  c.  10,  I.  9,  l.  1.  Theod.  cod.  cx  quo  caput  desumtum  esl. 
—  Cnll.  tr.  p.  p  1,  t.  42,  c.  4.  Hurcli.  I.  16,  c.  5,  ( :  «  conc.  Arautico).  Ans.  I.  3,  c.  87.  Ivo  Pan.  I.  3, 
c.  75.  •  sciat :  Ed.  Arg.  »•  cl.  C.  3.  q.  6,  c.  1.  "  add. ;  erimen  :  Ed,  Bas.  =  C.  V.  »•  Caput  Pseu- 
doisidori,  baustiini  cx  Siainl*  cccl.  ani.  et  Inlcrpr.  ad  c.  15, 1. 19, 1. 1.  tlieod.  cod.  —  cf.  Calixli  ep.  2.— 
Bnrcb.  1. 1.  c.  177.  Ans.  I.  3,  c.  55  (56).  Polyc.  I.  5,  t.  1.  Iv<.  Pan.  K  4,  c.  55,  55.  Decr.  p.  6,  c.  293,  el 
p.  6,  c.  328.  *•  accusare  poicsi,  nec  ab  alio  accusari :  EdJ.  coll.  o.  •*  I.  48,  I.  3,  fr.  3.  '■  eonsulem  : 
Kdd.  coll.  0. 


«65  DECRETI  PARS  SECUiNDA.  CAUSA  IIL  QU JIST.  I.  666 

ciTiUte  illa,  doma  illius/mciise  illo,  consulibns  illis,  A  si  aiiud  '*  crimen  oI>jicial»  veluti  qnod  domum  suam 

pnchuit,  ut  stuprum  materramilias  pateretur,  quod 


stdulterinm  conimisisse.  Utiqiie  eniiii  et  lucns  desi- 
gnandus  est,  iii  f|iio  aduUeriiim  cominissnm  est,  et 
persona,  cum  qua  admissum  dicitur,  et  mensis.  Hoc 
enim  lege  Julia  publicorum  judiciorum  **  cavetur, 
el  generaliter  pnecipitur  omnlbusqui  aliqnem  reum 
dererunt.  Neque  autem  diem,  neqiie  lioram  Invitus 
comprehendet.  Quod  si libelli  insciiptionum  legitime 
ordinati  noii  fuerint,  rei  nomen  abuletur,  ei  ex  in- 
legro  repetendi  reum  potestas  fiet.  §  5.  Item  sub- 
tcribere  debebit  is,  qiii  dat  libellum  ",  se  profcssum 
es&e,  vel  alius  pro  eo,  si  littera»  nesciai  ^*.  Sed  *  ei* 


adulierum  deprehensnm  dimiserit,  quo<t  prelinm 
pro  comperlo  stupro  acceperit,  et  sl  qnid  simile,  id 
ipsum  libello  comprehendendnm  erit.  Si  accnsator 
decesserit,  aliave  *  quae  *  causa  eum  impedierit,  qiio 
miiius  acciisare  |iossit,  et  si  quid  simile  est,  nomen 
rei  aboletur  postnlante  reo,  idque  et  lege  Julia  de 
vi,  etjsenatusconsultis  cautum  est,  ita  ut  liceat  alii 
ex  integro  repetere  reum.  Sed  intra  quod  tempus, 
videbiiuUtf.  ei  uiique  XXX  dies  utiles  observandi 
sunt. 


C\USA  III. 


GRATIANUS. 
Quidam  epi$eopus  a  propria  sede  dejeetus  eit,  petit 
re$titui ;  po$t  restitutionem  dueitvr  in  cau$am^  xndu- 
cia$  poitulat^  tandem  ad  eju$  aceu$ationem  procedit 
quidam  non  tegitime  eonjunctu$^  et  duo  infame$,  et 
tre$  retigiosi;  accu$atore$  testes  de  domo  $ua  prodU" 
cuut^  et  o/ioi  $ibi  inimico$  extra  suam  provinciam  ; 
reu$  crimino$o  judiei  offertur  ah  uno  tantum  audien- 
dug  et  judicandue,  Quidam  de  accusutoribus  et  testibus 
f^bsentes  per  epistolam  illum  accusare,  et  in  eum  te$ti' 
ficari  contendunl;  quum  muUa  capitula  ei  objicerentur^ 
tn  primo  aecu$atore$  deficiunt;  demum  acca$atio  in 
accusatorem  vertilur,  (Qn.  I.)  Hic  primum  quaritur^ 
ttn  re$titutio  danda$\t  Quibuslibet  exspoliatis  f  (Qu.  II.) 
Secundo^  de  induciis^  an  po$t  reeiitutionem  lantum^ 
an  etiam  post  voeutionem  ad  cuusam  qnibuslibet  ^on- 
eedendof  $int  7  (Qii.  lt(.)  Teriio,  quo  ^patio  mensium 
utrique  sint  concedendee  f  (Qu.  IV.)  Quarto,  an  infa- 
vie$  et  non  legitime  conjuncii  ad  accusaiionem  sint 
admittenti  (Qu.  Y.)  Qntnto,  an  lestes  de  domo  accu- 
satorum  sint  produeendi ;  vet  inimicorum  vox  sit  am- 
dienda  7  (Qu.  VI.)  Sexto^  an  extra  provinciam  reus 
$it  producendue  ?  (Qn.  VII.)  Septimo,  an  sit  audienda 
ejus  $en$enlia^  quem  cum  reo  par  inficit  malitia  ? 
(Qu.  YIII.)  Octavo,  an  ab  uno  tantum  episcopus  tit 
audiendus  vet  judicandus?  (IX.)  NonOtan  accusatom 
vel  te$te$  in  ab$entem  vocem  accu$aliQni$  vel  te$ti" 
fieationi$  exhibere  vaUant  ?  (Qii.  X.)  Decimo  an  de* 
ficientee  in  primo  capitulo  $int  admittendi  ad  se- 
quentia?  (Qu.  IX.)  Undecimo^  an  aeeueato  licedt  aceu- 
aaiionem  in  accusalorem  vertere 


B  QUiEST.  !. 

GRATIANUS. 

Quod  restitutioquibttslibet  danda  sit^  multisauetorita-^ 
tibui  probatur» 

Ait  enim  Caiiis  Papa,  epist,  unica  ad  Felieem 
Epiecopum,  cap,  5  *  : 

C.  I.  ExpoUati$  vel  ejeelis  omnia  $unt  redinte' 
granda, 

Episcnpis  snis  rebus  exspoliatis  vel  a  propriis  se- 
dibus  ejeciis  omnja,  qnne  eis  ablata  snnt,  legibus 
sunt  redintegranda.quia  priusquamhocfueritfactuiDp 
nullum  crimen  eis  objici  potest. 

C.  II.  De  eodem, 
Item  Fablanns  Papa,  ep.  II  Episcopls  oriets» 
^  talibus  * : 

Episcopi,  si  a  propriis  sedibus  ant  ccclesiis  '  sine 
nnctoritate  Romani  Pontificis  •  expnlsi  ^  fuerinti  . 
anleqiiam  ad  synodum  voceniur,  proprius  locus  et 
siia  omnia  eis  redintegraiida  siint.  Nulla  enini  per- 
mittii  ratio,  dum  ad  tempns  eornni.  bona,  vel  eccle- 
slai,  atque  res  ab  xmulis  ant  a  quibiiscunque  deti- 
nenlor,  ut  aliquid  illis  objicl  debeat.  Nec  quidquam 
poiest  eis  *qiioquo  modo*  qiiilibet  inajorum  vel 
niinorum  objiccrc,  dum  ecclesiis,  rebus  aut  potesta- 
tibus  carent  suis. 

Gratian.  Sed  notandum  e$t,  quod  re$titutioni$  <«fi- 
tentia  $ola  non  $uffieit^  msi  prasentialiter  omnia  judi^ 
ci$  officio  restituantur^  ut  ejeetus  vel  $polialu$  etiam 
naturalem  po$$e$$ionem  recipiat^  $ive  animo  $uo  et 
D  corpore  alieno^  veluti  per  procuratoremt  $ive  animo 
et  corpore  tuo.  Cuncta  quoquop  quee  $ibi  abiata  fue^ 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


CAUSA  III.  QUiEST.  I.  C.  II.  •  Sine  auctoritate 
Romani  Ponlificie  :  Sunt  baec  verba  eliam  apud 
Anselmum,  licet  non  sint  expressa  in  originali. 


ciijus  hic  sententia  potius,  quam  ipsamet  ▼erba  re 
feruntur  usque  ad  vers.  Nulla, 


QujEST.  VIII.  C.  V.  "  abest  ao  ong.  libeUo$ :  orig.  "  add.  :  profitealur  :  Ed.  Bas.  ••  add.  ; 
aiiqnod  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  f . 

CAUSAIII.  QuiEST.  I.  C.  II.  'Cauot  Pseudoisldori.  —  Ans.  I.  5,  c.  46.  —  ex  Hugino  :  F.d.  Bas. 
=  C.  H.  •  Capul  Pseudoisidori,  confectum  secundam  Ilisl,  trip.  I.  7,  c.  12.  -  Ans.  i.  5,  c.  50.  •w- 
etesia  :  Ed.  Bas.    ^  add. :  vei  ejecti  :  ib. 


6OT  DECllETl  PARS  SCC13NDA.  CAUSA  111.  QUiEST.  1.  668 

ranl   quacunque  eondlltone^   in  eodem  loeo,  unde  \  Kt  in  fine  epi$t.  III  :  Dominiiin   criiciGgiint,  qiii 
iurrepta  fuerant,  revocanda  $unt, 

Unde  Joannes  urbi$  Romee  epi$copus  $eribit  Zacharim 


ArchiepitcopOf  epist,  /  ' : 
C.  ill.  Deeodem, 
i(o<linif'graiula  sniit  oninia  cxspoliaiis  Tel  ejeclis 
'  piM'o{»is  pp:i*Bentiniiler  onliiintione  poiiiificuin  *,  et 
u  «M>  lo40*>,  un  'enbsresseraiit.  rundilus  revocniula, 
(|nncuuqite  ;onili:ione  leiitporis,  aul  capiivitaie,  aiil 
'olo,  :int  vii>li*nti:i  *  in9Jorum,  aiil  •  per  quascunqiie 
tii>iisi:i8  I  aiiims  res  ccclesi:e,  vei  proprias,  aul  *  snb* 
•vi  iiii:is  su;is  perdidisse  noscuntur  *  ante  accusatio- 
iieiii  e  :iui  rcgulareni  ad  syiiodum  vocationem  eoruin, 
et  reiiqua  \ 

C.  IV,  De  eodem. 

Jtem  Eusebius  apostolica:  sedis  Epi$copu$^  epi$U  II 

ad  JEgyptios  *• : 

Redintegranda  sunt  omnia  exspoliatis  *'  vel  ejectis 

epit»c<»pi8,  etc,  usque  funditus  revocanda,  eodem 

wodo,  ut  supra. 

t1.  V    Non  ett  $acerdos,  sed  $chitmaticu$^  qui  fra» 
trum  $e  subtrahit  ob$equii$, 

hem  AlexanderPapa,  epi$t,  II.  inprincip. »«: 
iNnlli  diiliium  est,  quia  honi  a  malis  seniper  perse- 
qiiiintnr  et  irihulantur.  Propter  quod  huinilieinur  *• 
siih  poienii  inanu  Dei,  ui  liheret  ^^  nos  In  lempord 
iribuhitioiiis.  Nani  *  sicui  leo  rugiens  circuit,  qtiae- 
rens  quein  devoret,  sic  *  diuholus  non  cessat  cir- 


eum  in  sacerdolihus  suis  persequiiiiiur,  quin  •' 
crux  a  crucialu  diciiur.  &laguum  vcro  crucialuin 
sustinetqui  vini  patiiur. 

C.  VI.  Excommunieetttur  qni  opprobrium  et  calum^ 
niam  inferunl  $acerdotibu$. 

Item.  Fabianas  Papa  ep.  II  ad  epiteopoe  orieii- 
tate$**: 

Deus  ergo,  fratres,  ad  hoc  prflpordinarit  vos  et 
omnes  qui  Fammo  sacerdolio  rungnntur,  ut  in- 
justiiins  renioveaiis,  et  praesuniliones  abscindatis, 
et  in  sacerdotio  lal>orantihus  siiccurratis,  opprobrlis 
ei  c«laniiiaiibus  eoruin  h>cum  iion  prxbealis,  sed  ei« 
qni  calumninin  et  opprobriiim  paiilur,  adjutorium 
D  feralis ;  illum  vero,  qiii  catumtiiam  vel  opprobriiim 
fncii,  ahscindalis,  ei  Doiniiio  et  suis  saccrdotibus 
opcni  feratis. 

Gratian.  Patet  ergo ,  qnod  exspoliati  prius  $unt 
pratentialiter  rettituendi ,  antequam  ad  eautam  $ini 
vocandi.  Sed  objicitur^  ubi  non  fuit  legitima  institu* 
iio^  ibi  Hon  potest  e$$e  re$litutio.  Non  enim  probalur 
de$titutu$  qui  priu$  non  fuit  in$litutu$,  ac  per  hoc 
nec  retiaurationem  po$tulare  potest.  Illi  ergo,  quorum 
electio  vitio$a  e$t^  vel  qui  a  clero  non  $nnt  eleclt^ 
vei  a-populo  expetiti,  vei  qui  per  $imoniam  irrepu» 
runt^  non  $ttnt  habendi  inler  episcopot^  et  ideo^  $i  a 
$edibus  qtta$  tenere  videbantur ,  expuUi  fueriat,  nou 
pot$unt  re$tiitttionem  petere  aniequam  vucenlur  ad 
cautam.  Unde  supra  *'  in  traclatu  ordinandorum  : 


ciimire,  ei  quxrere  quos  ex   fidelibus  perdat,  el  G  Si  quis  pecunia  vel  gratia  humana,  scu  populari  vel 


inaxime  itlos,  qiios  ardeiiliorcs  in  serviiio  Snlvatoris 
cique  familiares  invcnerit.  Familinres  dico  eos, 
qiios  sihi  sncrari,  el  in  ordiiie  nposiolatus  consli- 
lui  *•  voluil.  Ipsi  ^*  eiiim  pro  populo  inlerpellant,  el 
I  opiili  "  peccaia  comediint,  qula  prccibus  suis  el 
ohlationibus  ea  delenl  aiqiie  consiimnni.  Et  infra  '•  : 
Qiii  auteni  ex  vesiro  collegio  fuerit  ^*,  el  ab  auxilio 
vcstro  se  siibtraxerii ,  magis  schismalicus  quain 
sarenlos  esse  prohabilur.  Ecce^  inqiiit  Prophein  ••, 
quam  bonum  et  quam  jncundum  habitare  fratret  in 
ttnum.  Itli  vero  in  iinuin  non  hahilant,  qiti^a*  fra- 
tiuiii  solaiio  se  sublrahiint,  aut  (qiiod  deteiius  esi) 
fratribus  insidias  *  pracparant  %  aui  laqneos  ponuni. 


niiliiari  tumullu,  elc.  Sed  hoc  in  eo  tantum  casu  in^ 
lelligitur^  quo  apottoliea  tedes  per  violentiam  ocm- 
patur,  quo  catu  judes  non  invenkur,  cujus  oficic  ille 
apottalicus  potsit  excludi.  in  aliis  aulem  locmn  noa 
habet^  quum  violenta  po$$e$siOf  nisi  per  judicis  sen* 
teniiamf  violeuto  detentori  delrahi  non  possit,  Si 
autem  verus  cfominiit,  bello  non  contiuuaiOt  $ed 
renovaio^  vi  illum  de  posseesione  ejecerit^  jndicis 
auctoriiale  prcedoni  pos$e$$iouem  reetituet,  Si  ergo 
epitcopi  a  tedibut^  qua$  quoquomodo  tenerejeideban- 
lur,  non  per  judicem,  ted  violenler  ejecli  fueuni^  pott 
ejectionem  rettituendi  $unt  ante  regularem  ad  $ynO' 
dum  vocationem. 


NOTATIONES  CORRECTORUN. 

C  111.  ^  In  eo  loco  :  Apud  Joannein  et  Symma-  D     •  Anle  accu$ationem  :  Ifxc  iisque  ad  (Inem  addita 
chuiii  Ifgiiiir  :  et  in  eomm,  unde  abscesurunt^  pott'     suni  ex  orijjinali,  quihus  oraiio  absolvitur,  et  quo- 
siaiem  luniiitus  revocanda.  Apud  Eusehium  vero  :      ruin  pars  in  fine  hujus  qux^siionis  a  Graiiano  repe- 
tti  forum,  unde  abuetterunt^    loca   ^unditus  revo»      iiiur. 
canda. 


QrjEST.  I.  C.  II.  •  Cnput  Pseiidoisidori  ,  confectum  ad  Theod.  cod.  I.  9,  t.  10,  c.  3, 
et  Brev.  Alar.  I.  8,  t.  1,  c.  9.  —  Ans.  I.  3,  c.  44.  =  C.  III.  *  pontifici$  :  Ed.  Bas.  '  virtule  :  Ans. 
•  et  :  Edd.  coll  o.  •  i.  e. :  ih.  =  C.  IV.  *•  Capni  Pseudoisidori,  cf.  c.  aiilec.  '*  spoliatis  :  Cd.  Ras.  = 
C.  V.  ••  Capiii  Pseiidoisiduri.  *•  oportet  humiliari  :  Edd.  coll.  o.  —  cf.  1  Pclri  c.  5,  v.  6.  •*  exaitei  : 
Ed.  Arg.  >•  aild.  :  Deu$  :  Edd.  B:i8.  Lngdd.  ••  cf.  C.  1,  q.  1,  c.  91.  "  cf.  Osea  c.  4,  v.  8.  •* 
Burch.  I.  1,  c.  129.  Ivo  Decr.  p.  6,  o.  i29.  »•  fugerit  :  Ivo.  ••  Ps.  132,  v.  I.  «»  pbrasis,  cx  Creg.  11. 
lioni.  37,  in  cvang.  peliia.  =  C.  VI.  ••  Cnpnt  Pscudoisidoii,  petituiu  ex  Procli  ep.  ad  Doinuuin  Autioche- 
num  ^vid.  act.  14,  conc.  Chalc).    ••  cf.  Disl.  79,  c.  9. 


W^  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAL5A  III.  QllJEST.  II.  670 

QD^lilST.  IL  A  lerina  rcediiate  "  sponsas  suas  *•  ^qiias  el  **  uxores 

CRATIANUS.  eornm  praefixo  lenore  esse  inlelltgiinus)  lenenl,  ejici 

I.  Pai-s.  De  induciis  unlem  poH  resiiluthneni  pra^  iit  »■  adulleros,  alque  infames  fieri,  eosquc  ah  eccle- 

standis,  ei    quo  spatio    temporis    conctdendw  sint,  siasticis  lionoribus  arceri  jubemus.  Si  aulein  adver- 

scribit  Joannes  Papa  episi,  I  ad  Zachariam  archi-  sus  eos  alrquam  qnerclam  liabuerilis,  liis  (leraclis 

tpiseopum  S  dicens  :  inquirendum  eril  el  aucloritate  hujus  sanciae  sedis 

C.  1.  Secundum  tempus  exspotiationis  conceduntur  lerniinandum. 

tnducks  restitulionis.  ^    ,t    .    .    .  .         ... 

Q..a.uo  tempore  exspoliati  vel  expulsi  esse  tide.  ^*  ^'  '"'''"'*  "*  pT"eZ/^""*        '"'' 
buniur  •  a..le  q..an>  ad  synodum  convocen.ur,  sub  ;„„  Caius  episU  I  ad  Felkem  •• 

eodem  spai.o  lempons  e.s  .nducise  indulgeaniuf .  j.j,„.g  ,,,  e„poi|aiis  posl  inlegram  res.iiu.ionom 

L.  11.  Dum  possessiones  vel  res  eptscovi  detinentur^  •     •  j    •        i  •       •    i  t       i 

aliquid  sibi  objici  non  potesi.  "''""'"'""^'  anniversanae  induciae  vel  sex  mensiuro  indulgenda 

Item  Pelagius  Papa  II,  Episeopis  Italia  * :  '""^' 

Quuiii  ecclesiaralicujusepiscopi,  aut  possessiones  ^'  ^^'  ^^''  restitulionem  induciof  prtestanda^  sunl. 
Ht\  rcs  ab  aemulis  ejus  ycI  a  quibuscunque  aliis  non  R  ^'^*"  Eusebius  Papa.  epist.  II  " : 

«iia  sponle  detiiientur ,  allquid  illi  non  debet  aut  po-         P""»  «^«®  ^P^""^®*  ^'""*^  "»"'*  *  «"Po"»»'^  'egl- 

lest  a  quoquaro   anle  redintegratlonero    omnium  ^^^*  redintcgrari ,  et  ecclesias,  qu»  eis  "  sublatoe 

feruin  suaruro  objici.  Sed  prius  iili  iegibus  rediole-  *""•*'  ^""™  ^"'"'  privilegio  sibi  »•  restitui,  ei  poslmo- 

franda  siint  oronia,  el  postea  tempore  a  Palribus  ^"'"  "^"  ^"^  "  ^"«"'^'  ^*^"^P^''«  ^P^^^^'  ^^  ^^"^""^ 

Jefinilo  *  sunl  negotia  •  ventiianda.  temporis  spalium  eis  indulgealur,  quanturo  exspoliali 

J.  III.  Anle  iitem  conieslatam  violenUr  ablata  r«lj-  ^^'  ^^P"*«'  **^^«'   ^»*^^"^"^  "  anlequajn  ad  syno- 

tuantur,  duro  convocentur. 

Item  Siepbanus  Papa  Y  »,  Girardo  Leodiensi  •:  C.  VII.  De  eodem. 

Oporlet,  ut  primuin  vos  tam  de  invasis  civiialibus,  ^'^"*  ^®*'*  ^^P^  *'  •'»  rescripto  ad  episeopos  JE^ 
et  monasteriis,et  mansis,  quain  de  reliquis generalitcr  P^'>  ^^P*  ^  *'• 

rcbusredinvestiri  ^AicJaiis,  quia  nec  nndi  conien-         Tanidlu  in  sede  propria  pacifice  et  potebtaliT« 

dere,  nec  inermes  inimicis  nos  debemus  opponere.  cuncia  "  disponens  resideai,  quandiu  expulsus  ^ 

C.  IV.  Dejiciantur  a  ciero  et  infames  (iant,  qui  loca  ^^^  exspoliatus  suis  carere  visus  cst  rebus. 

expulsorum  adulterina  fceditate  invaserunt.  q  ym^  ^„,^  r^«/iJii(towm  aliquis  ad  causam  voean. 
Item  Evaristus  Papa,  epist.  II  * ;                q  non  debet. 

Audivimus  quosdam  a  vobis  inramatos  et  dilace*  Item  Felix  Papa  t,  epist.  II  ad  episcopos  Galiiof  '■: 
ralos  episcopos  *  ac*  e  civitalibus  propriis  pulsos  •         Si  episcopus  suis  fuerit  aut  ecclesiie  sibi  comuiiss» 

(quia  alibi  epi^copi  consiitui  non  possunl,  nisi  in  rebus  exspoliatus,  aut  (quod  absit,  quod  aiieuum  ab 

civllaiibus  non  minimis),  et  alios  *  in  eis*  ipsis  ^*  omnibus  esse  debet  fldeiibus)  a  sede  propria  ejecius 

viventibus  *'  consti^los.  Ideo  j|aec  vobis  scribimus,  aut  in  detentione  aliqua  a  *•  suis  ovlbus  Aierit  se- 

ut  scialis  boc  fieri  non  licere,  sed  proprios  revocari  questratus,  tunc  caiionice  ^  ante  in  pristinnm  sta- 

et  integerrime  reslitui  debere.  Illos  vero,  qui  adul-  tum  restituatur  cuin  omni  priviiegio  sui  honons,  et 

NOTAIIONES  CORRECTORUM. 

QuiEST.  11.  C.  III.  •  Quintus  :  Addita  est  haec  vox  0  tunc  canoniee  (antequam  in  pristino  statu  *)  resti^, 

ex  vetuslls  codicibus  et  restiliita  voi  :  Leodiensi,  iuatur  cum  omni  priviiegio  sui  honoris,  et  sua  omniaf 

quum  antea  legeretur  :  Laodicensi.  Nam  Maiisi,  de  auw  insidiis  inimicorum  suorum  ei  abiata  fuerunt^ 

quibus  insubiecto  capite  agitur,  oslendunt  non  ad  legibus  redintegrentur,  nec  convocari ,  nec  judicars 

Gnecum  episcopuro,  sed  Germanum,  vel  Galiuro  po/«rt/,  mii  tpM,  elc.  Nec  multosecusbabeiit  Ivoet 

hsec  fuisse  scripta.  Panormia.  nisi  quod  loco  :  antequamf  legunt  ut 

C.  YUI.  ^  Tune  eanoniee :  In  originali  sic  legitur :  Gratianus  :  ante. 


QciEST.  U.  C.  1.  ■  Caput  Pseudoisidori.  —  cf.  infra  c.  6.  —  Ans.  1.  5,  c.  44.  *  videbantur  :  Edd.  eoll. 
o.  =  C.  II.  *  Caput  Pseudoisidori,  confectum  ex  hist.  trip.  I.  7,  c.  42.  —  Ans.  U  5,  c.  63.  ^proifiniio : 
Edil.  coll.  0.  ex  orig.  *  add. :  prwdicta  :  Ed.  Bas.  =  C.  III.  *  Suspicatur  Berardus,  iegenduin  esse  : 
Girardo  Laudensi,  qui  sulTraganeus  fuit  arcbiep.  Mediolanensis,  et  conciliis  Ticinensi  et  Ravennensi  sub 
Stephano  V.  habilis  stibscripsit.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  64,  c.  2.  ^  reinvesiire  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  III.  =  C.  lY.  'CaputPseudoisidori,  confectnm  ad  couc.  Sardic.  c.  4  — 6,  et  Aurel.  Y.  c.  12.  — 
Uurcb.  I.  I,  c.  140.  Ans.  1.  3,  c.  45.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  234.  Polvc.  I.  %  I.  H.  '  expuisos  :  Edd.  coll.  o. 
*•  episcopis  :  Ed.  Bas.  •*  add. :  ibidem  :  ib.  "  feritate  :  fb.  ^*  sponsas  t.  e.  eeciesias  tenent  :  Aiis.  *^ 
aliest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Itos.  *'  et  :  Edd.  coll.  o.  =:  C.  Y.  **  Caput  Pseudoisidori.  — In  Edd.  coll.  o. 
exc.  Bas.  cilatur  nomiiie  Gelasii  Papae.  =  C.  Yl.  *'  Caput  Pseudoisidori,  confecium  ex  hist.  trip.  i.  7, 
c.  12.  —  Ans.  I.  5,  c.  44.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  50.  Decr.  p.  5,  c.  249.  "  sibi :  Edd.  colK  o.  *»  suo  :  ib.  — 
Coll.  citt.  **  noft  sub  artgusto  temp,  s^atium  eis  indulgeatur  (indulgebatur :  Ed.  Par.),  sed  qunntum  : 
EtUI.  coli.  0.  "vtde^flit/ur:  ib.  =C.  Yll.  •«  Caput  Pscudoisidori.  —  Ans.  1.  5,  c.  53.  Ivo  Pan.  I.  4, 
c.  52.  "  add. :  acta  :  Edd.  coll.  o.  ■*  vcl  repulsus  :  Ed.  Bas.  =  C.  Ylll.  "  Caput  Psendoisidori.  — 
rf.  bisl.  Irip.  I.  7,  c.  12.— Ans.  I.  5,  c.  84,  (iii  fine  I.  3,  posl  c  125).  IvuPan.  I.  4,  c.  44.  Decr.  p.  5, 
c-  248.     *•  de  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I.     '  honorc  :  Ans. 


071  DECRETI  PARS  SETCUNbA.  CAUSA  ni.  QVMiT.  111.  673 

min  omn!a,  qiue  insidiis  inimicoriim  *'  siioriini  ei  A  et  ^necesse  ftieril*  «,  Indiicixei  petenti  a  Patribtif 

al)Iata  fuerani,  lcgibns  rediniegrcnliir.  Non  eniin 

conyocari  poterit  ycI  pnejiidicart,  iiisi  ipse  pro  sua 

neccssitate  (minimc  tamen  judicnndiis)  advenire 

sponte  elegerit.  Nullatenus  ergo  n  (|iioquam  *  respon- 

derc*  cogalur  ante  qiiam  inicgerriiiie  oinnia,  qii» 

per  suggestioncs  iiiimicorum  siioruin  amiseral,  po- 

tcslati  ejus  ab  lionorubili  coiicilio  lcgali  ordi.-ie  re- 

diniegreiitur.  §  !.  Proesul  ••  vero  ■•  cuui  omiii  ho- 

nore  sialui   prisiino  reddatur,  et   ipsc   dispositis 

ordlnaiisqiie  libere  ac  secure  diu  siiis  rebiis,  tnuc 

rcgulariler  intra  qualuor,  vel  qiiinque,  vel  sex,  aut 

septein  menses ,  jtixla  quod  possrbililas  ei  fiierit,  el 

non  aute  convocatus,  ad  tempiis  in  coucilio  legiiimo 

el  canonico  veniui  **  ad  causam,  et,  si  ila  jusle 

videtnr,  accusantium  propositionibiis  responde«it. 

H  Pars.  Gratian.  Quod  $t  ma/e  vivendo  (acuUatei 
ecclesia  di$penit  epiicoput^  ab  ejus  patrimonio^ 
quousque  de  dilapidalione  rerum  ecclesiasticarum 
eognoscalur^  submovendut  ei(,  exemplo  tutorum  el 
curalorum,  qui,  dum  fuerint  suspecli^  a  tutela^  vel 
cura  removeniur^  donec  de  tutpecto  cognotcalur. 
(Jnde  Pelagius  Papa  Petro  presbytero  ** : 
C.  IX.  Ab  adminittralione  removeantur  qui  ret 
ecclesias  male  vivendo  ditpergunt. 

Quin  ea,  qiiae  de  fraudibus  Maxtmiliani  «  flebili  ad 
aiircs  nostras  snpplicum  relatione  venerunt,  non 
facile  secnnduin  yeritatcni  agnosci  polerunl,  nisi 
facultas  ecclesifl!,  quam  in  nsus  suos  male  conver- 
tendo  dispersit,  ab  ejiis  polestate,  donec  causa  ** 
cogiioscatur,  seponalur  :  idcirco  uos  **  euin  a  siipra-  C 
dictx  ecclesiae  pairimonio  volumus  interini  siibnio- 
Tcri  *^,  et  in  vestro,  discussionis  ipsius  tempore  **» 
inodcramine  detineri. 


constituUE  absque  impedimento  conced&ntur,  et  <u- 

dices  a  se  electi  sibi  tribuantur  *. 

C.  II.  Quod  mentium  inducit»  epitcopit  prcettandm 
tint, 

Item  ex  eadeni  epitt.  ad  fratret  JEgypii,  c.  20  •: 

De  Induciis  vero  episcoporuin,/8uper  quibiis  coii- 
siiluistis,  diversas  a  Patribus  regulas  invenimus 
institutas.  Quidam  eniin  ad  repellenda  impetitorum  ^ 
iiiacliinamenta,  et  suas  prxparandas  *  responsioues» 
ct  testes  confirmandos,  cl  consilia  episcoporooi 
aiqiie  amicorum  qu^ercnda,  anniini  et  *  sex  nianda*-^ 
vcrunt  menses  concedi.  Quidam  autem  annuin,  in 
quo  plurimi  concordanl.  Miniis  vero  quam  sex  nien- 
ses  non  reperi»  quia  et  laicis  baec  induila  sunt, 
B  quanto  magis  Domini  sacerdotibus  ?  E$  infra  :  |  1* 
Induciae  namque  ^  non  sub  angusto  lempore,  sed 
sub  longo  spatio  concedend;e  sunt,  ut  accusatise 
pra^parare,  et  universos  communicaiores  in  provin- 
ciis  positos  convenire,  et  testes  prseparare,  itqu» 
contra  insidiatores  se  pleniter  armare  valeant. 

C.  IIL  De  induciit  pra*ttandit. 

liem  Eleutberius  Papa  tn  epitt.  ad  Gallia  vrotiB^ 

ciat  • : 

liiduciae  non  modicae  ad  inquirendum  danda  sunt» 
^c  aliquid  pnepropere  agi  a  quacunque  parte  vldea- 
tur,  quia  •  per  subreptionem  multa  proveniunt. 

C.  lY.  De  eodem.  PALEA. 

Item  Damasus  Papa  epitt.  111  ad  Stephanum  Ar-^ 

chiepitcopum  ^*  : 

c  Induciae  accusatis  in  criminalibus  causis  sex 
mensium ,  vel  eo  amplius ,  si  necesse  fuerit »  conce- 
dendse  sunt.  > 

II.  Pars.  Gratian.  Spatiumvero  ddationumf  ticut 
tfi  /t6.  111  Cod.  tit.W  de  dilalionibut  inveniiur  '*^ 
hac  ratione  moderan(kim  ett ,  ut ,  ti  ex  ea  provineia^ 
ubi  lit  agitur^  vel  pertona^  vel  inttrumenta  potcantur, 
non  ampliut  quam  tret  mentet  tndulgeantur.  Si  vera 
ex  continentibut  provinciiM ,  tex  mentet  cuttodiri  ju^ 
ttitiai  '•  ett.  In  trantmarina  aulem  dilatione  novem 
mentet  computari  oporlebit.  Judicaniet  autem  ^  hac 
ratione  non  tibi  concettum  intelligant  dandce  dilalio» 
nit  arbitrium^  ted  eamdem  dilationem  (ti  rerum  «r- 


QDiEST.  IIL 
GRATIAN13S. 

1.  Pars.  Quod  vero  pou  vocationem  tenlenti  ad  ju- 
dicium  inducia:  negandm  non  itiil,  Felix  Papa  II,  iti 
epittoia  ad  fratret  JEgyptt  cap.  8.   tettatur^  di- 
eent  *  : 
C.  1.  Yenienti  ad  judicium  inducice  non  negentur. 

Quum  accusatus  ad  judicilim  venerit,  si  voluerit 

NOTATIONES  CORRECTORDM 

C.  11.  •  UaximtVtam  :  In  vuigatis  **  sequebatur  :  D  snnt  ex  epislola  ipsa,  Ivone  et  Panormia,  babentar* 
pretbyteri,  qiise  vox  inducta  est,  qiiia  in  nullo  vetusto      que  infra  eadem  cap.  Inducice. 
Godice  Graliaiii  ex  iis,  qui  collali  sunt,  balietur.         C.  IV.  ^  Judicaniet  autem  :  In  codice  Justiuiani 
Gratianiis  autem  caput  boc  de  episcopo,  non  de      leffitvr  :  Quod  ita  contlitutum  judicantet  temire  de* 
presbytero  accepU.  behtnt^  ut  in  hac  ratione^  eic. 

QuiBST.  III.  0. 1.  •  £l  tteeette  fuerit :  Haec  addiu 

QojBST.  II.  C.  VIII.  «^  add.  :  otwtitMfn  ;  Ed.  Bas.  ••  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  48.  ••  idem :  Ed.  Bas.  »•  con* 
veniat :  Edd.  coll.  o.=  C.  IX.  •'  Ep.  Pelagii  1,  non  satis  certi  temporis,  genuina  tainen  ut  videtur,  cf. 
G.  44.  C.  23,  q.  3.  **  et  Edd,  coll.  o.  pr.  lUis.  •*  (/#  cauia  :  Ed.  ikis.  ••«os:ib.  *^  tubmovere  :  E6d., 
coll.  0.    ••  tempora  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Veii.  I,  II. 

QojKST.  III.  C.  i.  '  CaputPseudoisidori.  — Aris.  L  3,  c.  55{53).  Ivo  Pan.  1.  4,  c.  98.  Decr.  p.  6, 
c.  355.  •  aitribtianitir  :  Ed.  Bas.  =  C.  II.  •  Captit  Pscudoisidori.  —  cf.  conc.  Cartb.  III,  c.  7,  btst. 
trip.  I.  7,c.  9,  Tlieod.  cod.  I.  %  i.  7,  c.  i.  S.—  Burch.  1. 1,  c.  180.  Ans.  1.  3,  c.  il8, 119.  Ivo  Pau.  I.  4, 
c.  i(H.  Decr.  p.  5,  c.  298.  Alger.  I.  I,  c.  52.  ^  impedimentorum  :  Ivo.  —  inimicorum  :  Ed.  Bas.  ^  tm- 
peralorum  :  Ed.  Lugd.  11.  — Alffer.  —  imperilorum  :  Edd.  rell.  —  Burch.  •  tperandat  :  Ed.  Bas.  •  uut : 
orig.  ^  vero  :  Edd.  colL  o.  =  C.  III.  •  Capul  Pseudoisidori.  —  Burch.  1. 16,  c.  30.  Ans.  I.  3,  c.  56  (54). 
Ivo  Pan.  L  4,  c.  103.  Decr.  p.  6,  c.  317.  Aig.  I.  2,  c.  60.  •  pbrasis  ex  c.  34.  Apost.  desuniia.  =  C.  IV. 
*•  Caput  Pseudoisidori.  —  Ans.  1.  2,  c.  76.  Ivo  Pan.  1.  4,  c.  lOi.  Decr.  p.  6,  c  287.  »«  c.  i.  Cod.  L3, 
t.  ii.    '•/«iiiita  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd. 


^5  DECRETl  PAHS  SECUNDA.  CAI3SA.  III.  QUJSST.  IV.  674 

gentitnmM  roHo  fagUaverit^  e$  neeewtat  de$ideratm  A  «utn  etl»  et  it  quid  eirca  IHem  ptut  Unpendtue  cum 


instracliomM  exegerit)  non  facHe  ampliui  quam  $emel^ 
nec  uUa  trahendi  arle  iciant  eue  tribuendam,  §  i.  £t 
aulem  **  dilatio  penitui  eit  deneganda,  qui  re«crt- 
ptum  ad  extraordiiiarium  judicem  deportaverit  «^. 
Jlii  autem ,  qui  in  judicium  wcatur,  danda  eit  ad 
probanda  "  precum  mendacia^  vel  proferenda  aliqua 
imtrumenta  vel  teUes^  quoniam  imtruciui  eae  non 
potuit  qtd  prwtenpem  ad  alienum  judicium  trahitur. 
S  3.  Qttmii  ^*  twro  ad  appetlationem  comultationemve 
a  prineipe  reicriptum  fuerit ,  iive  iit  primo  Judicio 
petita  dilatio  et  *^  ea  tributa  non  sil ,  tive  nec  petita 
quidem^  eam  dari  euiquam  non  licebit  eadem  ratione^ 
qua  ne  in  judieHi  quidem  cognittonum  imperiatium 
dilatio  tribui  iolet.  §  3.  A  judice  *'  proeedente  dita* 


taxatione  judicii  juraverit,  [§  7.  Esceptio  fori  <  dittt' 
toria  eit  ,  atque  ideo  in  iKklio  titii  debet  epponi  et 
probari,  Peremploriai  autetn  exceptionei ,  ut  iunt 
prmeriptionei  longi  temporii^  iuffieit  in  initio  Hti$ 
conteitari,] 

QUJEST.  IV. 
GRATIAISUS. 

Quod  vero  infamei  et  non  tegitime  eonjnncti  ad 
accuiationem  admitti  non  debeant ,  et  qui  generatiter 
ab  accuiatione  removendi  iint  muttorum  auctoritU' 
tibui  claret» 

Ait  enim  Hyginus  Papa,  epiit.  II  *  - 


tionem  non  convemt  poitutari,  etiam  ii  utraque  parte  ^  C.  1.  Infamee  eoi,  qui  iunt  bonce  ^amef  accmare  non 


preeeente  tribuatur^  quum  non  atiai ,  niii  cama  co» 
gmta^  indutgeri  queat^  et  cognitio  camtB  non  interpel- 
latione  planaria  ",  ied  comiderante  *•  magii  judice 
iegiiime  cottigatur^  ut  ii  forte  dHationU  petitio  fnerit 
improbata^  iutcepta  qua^itio  per  iententiam  judicii 
dirimatur.  Conititntione  ieptima,  in  coliatione  VII^ 
S  i.  iLibettum  »*  vero  non  aiiai  actor  dirigat ,  rit^i 
priui  et  in  ipium,  quem  dicit  obnoxium,  et  in  negotii 
exiecutorem  exponat  cautionem^  ie  vet  intra  diioi 
memei  tiiem  conteslaturum ,  vet  omne  damnum  et, 
^ttt  convemtur,  coniingem  reitituturum  in  duptum  "• 
/n  co/7.  F,  comt.  6. 

lil  Pars.  §  5.  Offeratur  •*  ei,  qui  vocatur  ad  judi- 
cium^  tibeliut,  et  exinde  prwbitit  iporiuiii  ^  data  ■* 
fidejuiiione^  XX  dierum  gaudeat  induciii,  quibm  de- 
iiberet  •',  cedatne^  an  contendat^  atquejudici  ne  atium 
eociari  petat^  an  recutet  eum,  niti  ille  til  ii ,  quem 
ipte  **  atio  recmato  jam  petierii,  Denique  praetem 
interrogetur^  an  hoc  tempm  */t<iV  tramierit?  Quod 
noH  modo  *ex*  ip^m  retpontione ,  ted  eiiam  *ex'  ii' 
betti  iubicriptione  manifettetur^  quam  in  initio  facere 
Hebet,  Litit  ergo  f  contettalio  contra  lioc  induitum  " 
babita  pro  nihito  ett,  I^idem  :  §  6.  Quod  '"  fieri  non 
debet^  niti  actor  talii  dederit^  certam  promiiiem 
quantitatem  te  datnrum,  iiHiiem' non  extequatur^  aul 
exiequem  non  vincat  eamam,  Si  igilur  pott  temput 
'a  %e*  comtitutum  **  inlra  decem  diet  reo  prestente 
non  occurrat^  dimittatur  reut  exaeto  eo,  quod  promii^ 


poitunt. 

Alieni  erroris  societaiem  *  sectanlem ,  vel  a  stii 
proposili  iramiie  recedenlem ,  aut  apostolicae  sedis 
jussionlbus '  inobedienlem  suscipere  non  possumus, 
nec  impelere  recte  credentes,  vel  sanciorum  Pairum 
jussionibus  ebiemperanies  pcrmiitimus,  quta  inter 
lideles  el  infldeles  magna  debet  esse  discretio. 

C.  II.  Qui  tegem  tuam  tponte  tramgrediiur^  aate  euam 

revertionem  recle  agenlet  accmare  non  polett* 

Iteni  Anactetus  Papa  in  prima  decretali  *: 

Beatus  praidecessor  n(»ster  Ciemeus ,  vir  apostoli- 
cus  et  spiiitu  Dvi  plenus,  nna  cuni  reliquis  sancds 
collegis  suis  siaiuii  dicens  :  Accusandi  vci  '  testi- 
ficandi  licentla  denegeiur  kis  qui  Cbristian»  reli- 
gionis  et  iiominis  dignitatem,  et  sua;  legis  vel  sui 
proposili  normam  aut  regulariter  prohibita  negie- 
\crinu  Transgressores  eiiini  sponte  legis  sii;e,  ejus- 
qiie  violatores,  *et  recedentes*,  apostalai  nomiiiantur. 
Oinnis  eniin  apostata  refulaiidiis  est  aiiie  reversio- 
nein  suam,  non  in  accusatione  recte  agentuiiu  aut 
testinionio  suscipiendus  esl. 

G.  111.  A  iuo  propoiito  ditcedentet  tunt  infamet. 
Item  Pius  Papa,  epitt.  I  • : 

Si  quis  ^  vero  a  siio  proposiio  relrorsum  exorbi- 
taverit,  et  jussum  *  apostolic»  se<lis  libenter  irans- 
gressus  fuerit,  infaiiiis  elDcitur.  Reprobari  ergo 
oportet  euruin  redargiitiones ,  qui  in  recta  flde  su- 
specti  suiiU  Fidcs  autem  et  conversatio  primuin  * 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 

e  Exceptio  fori :  Postrema  haec  pars  abcst  a  ple-  D  autem  verba  lcguntur  iiifra  ead.  q.  6,  c.  Si  quit  epi- 
risque  vetustis  exeiuplaribus.  lii  uno  autem  est  in  tcoporum^  §  Exceptio^  et  ibi  sunt  iii  omnibus  auti- 
margine  cuiu  hcic  tituio  :  Ctoaa  Joannii,  Eadem      quis  codicibus. 


UoAST.  III.  C.  IV.  "  Ib.  c.  5,  sed  mutata  verl)orum  serie.  **  reportaverit :  Ed.  Bas.  "  iw- 
probanda  :  orig.  ••  ib.  C.  4.  "  mc  tributa  :  Edd.  coll.  o.  "  ib.  c.  4.  *»  pienaria  :  Bohm.  ••  contidende  ; 
orig.  — Glossa.  — Edd.  coll.  o.  •*  Nov.  90,  c.  i.  — Cod.  tii.  de  litis  contesu  Auih.  Libeitum.  ••abesl  abEdd. 
coll.  o.  pr.  Lugdd.  ••  Nov.  53,  c.  3.  —  Cod.  ib.  Auth.  Offeratur.  •^  dato  fidejunore  :  £d.  Bas.  ••  an 
cedat :  Edd.  coll.  o.  •'  et  ipte  —  petiil  :  Edd.  coll.  o.  \vero  :  ejed.^pr.  Bas.  •*  priviiegium  :  orig. 
••  Nev.  53,  c.1.  Cod.  tiu  de  dilaU  Auth.  Quod  fieri.    **  pnettitutum  :  Ldd.  coll.   o. 

QuiEST.  IV.  G.  I.  *  Caput  Pseudoisidori.  —  cf.  supra  C.2,  q.  7,  c.  23.  —  Coll.  tr.  p,  p.  4.  l.  7,  c.  5. 
Ans.  1.  2,  c.  f6  (17).  Ivo  Pan.l.  i,  c.  70,  et  88.  •  locium  a  tui  vropoiiii  tramite  :  orig.  •  tns^tlttfiont- 
bui  :  £d.  Bas.  =:  C.  11.  ^  Gaput  Pkeudoisidori .  —  cf.  iulerpr.  aJ  Theod.  cod.  I.  16,  t.  I ,  c.  7.  —  Ans. 
I.  5»  c.  9.  ivo  Pan.  I.  4,  c.  6U.  •  e<  :Bohm.=:G.  III.  •  Capul  PseuJoisidori.  —  cf.  Slatiita  eccl.  anU 
c.  52.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  8,  c.  2.  —  Aiis.  I.  3,  c.  4.  ^  Si  quit  a  vero  prop,  ;*Eid.  coll.  o.  pr.  Bas. 
juua  :  Edd.  coll.  o.    •  priut  :  Ed.  Bas. 


m  DECRETl  PARS  SECUiNDA.  CAUSA  lil.  QUiEST.  lY.  47« 

scruUodi  esl«  e(  (kmtie  cfqi  irreprelieiisibiles  appa-  A  C.  VUL  CUrieHs^  qui  €pi$copum  M§cu$a90rii ,  infaitas 
rucriiii  siinl  recipiendi,  et  non  priiis. 


C.  IV.  Incennoii  ei  non  legilme  eonjnneli  taeerdotet 
el  iegUmt  conJuncto$  accutare  noh  poauni, 

Uem  Cailixliis  Pupa  ad  epi$eopo$  Gallice^  epi$t,  U, 
c.i": 

Consniigiiiiiconim  cotijinicliones  nec  legilimae 
siinl,  nec  mnnere  possunt,  sed  sunt  repcllcinlae.  Et 
•  ffifra  cap,  5  :  §  i.  Quisquis  ergo  nou  legitime  con* 
jiiiictus,  vel  absque  dotali  litulo  ac  benediciione  sm- 
crrdoiis  coiisuit  copulatiis,  sacenloles  vel  legiliiiie 
coi-jiinrios  cnniiiian ,  vel  in  eos  lestincari  tiiinliiie 
poiest,  qtioiiiam  omnis  iiiccsli  inacula  polhifus  in- 
rainis  cst  et  acctisare  supradicios  non  pennlltiLur. 
^on  solum  ergohi  rejiciendi  ^'  sutil  ei  inrames  elfi-  d 
eianiiir,  sed  eiiam  omnes  eis  conseniicnies.  §  i. 
Slmiliier  deraploribus,  vel  eis  qui  seniores  iinpe- 
lunt,  fleri  censemiis.  Hos  ergo  "  leges  sxculi  in- 
terficiunt,  sed  nos  ^'  misericordia  prxeunle  sub 
ipfamio'.  nola  ad  poenilenliam  recipinius. 

C.  V.  Qui  nontuni  recipiendi  in  aeeusatione. 
Idem  tit  eadem  epistola  *^ : 

Conspiralores  in  nullius  accusatione  sunt  reci- 
piendi,  nec  eorum  vel  anailiemalizatorum  vox  ullum 
nocere  vel  accusare  *'  potest. 

C.  VI.  De  eodem. 
Item  Stephanus  Papa,-  epi$t.JI  **: 

Nullns  anaihematizatorom  **  suscipiatiir,  nec  a 


efficilur, 
Item  Slephanus  P;»pa,  epist.  )/,  c.  8  ■•: 
Clericns  vero,  qui  episcopum  siium  accusavrrii , 
aul  ei  insidiaior  exsiilertt,  non  est  recipieiidus, 

quia  iiiraniis  efiecins  esl,  et  a  gradu  debet  recedere, 

ac  curix  tradi  serviiitrus. 

C.  IX..  lnfame$  et  exsutes  fiant  qui  epi$copot  per$a* 
quuntur. 

Item  Alexander  Papa,  episi.  /,  e.  1  *' 

Hi  qui  episcopos  suus  •  persequnntur  et  amovere 

iiiluntur  injusie  conlra  apostolicain  aucioritatem , 

etsi  a  iiiorle  probibeniur,  dicente  Domino  ** :  Noio 

mortem  peccatoris,  $ed  **  ut  convertatur  et  otvaf ,  per- 

petua  tainen  *^  notantur  inramia ,  ei  exsilio  digiii 

judicaniur  finitimo ;  de  quibus  a  temporibus  apo- 

stolorum  et  infia  ^ista*  teneinus ,  atqtie  decreta  ba- 

bemiis,  *qiiibus*  eorum  accusandi  episcopos  vel 

leslificaiidi  in  eos  vocem  ohstruimos,  quos  non  liu* 

manis  *',  sed  divinis  actibiis  mortiios  esse  scimus. 

C.  X.  Detractore$  et  inimicorum  auctore$  episeopoa 

non  accusent. 

llem  Zcpliyrinus  Papa,  epist.  I  ad  episcopos  Siei' 

iienses  •• : 

Detraciores  ,  qni  divina  auctoritate  eradicaBdi 
sunl,  et  auclores  *^  inimicorum  ab  episcopali  sub- 
inoveinirs  accusalione  vel  tesliinonio. 

C.  XI.  Infamis  vel  sacriiegus  retigiotum  Christiamm 

accusare  non  potest.  , 

Item  Eulycbianus  Papa,  ep.  II  ad  episc.  Sieitije  ■*. 
Mulli  unquam  infami  atque  **  sacrilego  de  quo- 


quoqnam  credantnr  qu»  ab  eis  dicuntur  vel  conscri.  ^  ^„„q„^  „^g^j.^  ,.^^3^  ^^,^^^^^  religiosun»  Cbrlsiia 
buntur.  Eos  ^'  dico  anathematizatos  esse,  quos 


episcopi  8u1s  scripUsanatheinslizaverunt,aut  eorum 
fttatuia  aiiaibematizant. 

C.  Yll.  Anathematizati  fidetes  aceu$are  non  posstinf. 
Um  Fabianus  Papa,  ep.  /  ad  Eeetesia  mini$tro$  ** : 
Omnes,  quos  sanclonim  Patrum  statuia  tam  pra>- 
teritis  quani  fuluris  leuiporibus  ?aatheinatizaiit, 
tubinoveinus,  et  ab  omni  aecusatione  ndelium  alie- 
nanius. 


num  (qiiamvis  humilis  *•  servilisque  persoiia  sit) 
lestiinonium  dicere,  nec  de  qualibet  re  •'  actiobe  vel 
nscriptione  Christianum  impeiere. 

Gratian.  Notandum  vero ,  quod  atiud  $it  ex^cm- 
munieatiOi  et  atiud  anaihematizatio. 
Vnde  Joannes  Papa  VIII,  scribit  cuidam  Episcopo  ^  **: 

C.  Xll.  Aiiud  e$t  excommunicatio ,  atiud  anathefbU" 
tizatio. 
Engeltrudam  uxorem  Bosoiiis  noveris  non  soluin 


NOTATIONES  CORflEcTORlIM. 

QufST.  IV.  C.  IX.  *  Suos:  Vox  ista  abest  a  ple-  D  mate  perciissam.  Ciijus  mnlieris  flagitia,  oh  qii.i; 

risque  iiiamiscriptis  et  origiuali  ^,  sed  ob  glossani  justtssiine  banc  poenain  tulil,  refert  Regiiio  lib.  % 

non  cst  siiblala.  Cbronicornni.  Potuit  antem  tempore  Joaiinis  VIII 

C.  XII.  ^  bpislola  haec  Joannis  Vlll  non  est  in-  vivere  haec  feinina,  quoniam  Hadrianiis  II,  qni  ioter 

Ycnta.  Venim  Nicolaus  I  in  concilio  a  se  Roni;e  ha-  Nicolanm  i  el  Joannem  VIII  inicrcessit,  quiutum  sui 

bito  de  Metensi  synodo  penilus  alioleiid^,  cap.  ult.  PoiitificaUis  annum  iiou  iinplevit. 
uarrat,  hanc  Cngelirudaiu  bis  a  se  fuisse  auathe- 


QufST.  IV.  C.  IV.  "  Caput  Pseudoisidori.  —  cf.  conc.  Aurel.  lll ,  c.  10.  conc.  Toron,  II , 
c.  lC,  Slatula  eccl.  anl.  c.  iOI,  cour.  Caiib.  VII,  c,  2.  -^  Buich.  I.  7,  c.  I.  Ivo  Decr.  p.  9, 
c.  23.  '^  repetiendi  :  Edd.  coll.  0.  '•  enim  :  Eild.  coll.  o.  "  add.  :  tate$  :  Ed.  Bas.  =r  C.  V. 
»*  Caput  PsauUoisidori,  —  cf.  conc.  Carih.  Iiab.  A.  4il,  c.  6.—  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  346.  " /<ed«re : 
Edd.  coll.  0.  =  C.  VI,  "  Capui  Psetidoisidori.  —  cf.  coiic.  Carlb.  VII,  c.  1.  —  Ivo  Pan.  I.  -4,  c.  71.  " 
anntliema  :  orig,  —  Ivo.  "add.  .  quoque  :  orig.=  C.  VII.  *•  Caput  Pseudoisidori.  —  Ans.  I.  3,  C.  16. 
Polyc.  I.  5.  i.  i.  =  C.  VIII.  ••  Caput  Pseuiioisioori.  —  cf.  Thcod.  cod.  I.  i«,  t.  2,  c.  59.  =  C.  iX,  •» 
Capiit  Pseudoisidori.  -— Ans.  I.  3,  c.  7.  *  ei  EJd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ••  Ezech.  c.  33,  v.  il.  ••  add.  : 
magis  :  Ed.  Bas.  '^add.  :  procui  dubio  :  Edd.  co'l.  o.  ••  afr/iuma>iis  :  eaed.  exc.  Lugdd.  U,  111.:=  C.  X. 
••  Caput  P:>eudoisidori.  —  ci.  Slattita  eccl.  ani.  c.  46.  -  Ans.  I.  3,  c.  35  (62).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  245. 
•V  aciores  :  Edd.  Logdd.  =  C.  XI.  ••  Capat  PseuJoisidori.  —  cf.  Paul.  Seiit.  1.  1,  t.  2,  (  i,  cum  interpr. 
Burch,  L  46,  c.  11.  Ans.  I.  3.  c.  25  (2i>.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  92.  Decr.  p.  6,  c.  333.  ••  aut,  :  Kdd.  coll,  o. 
••  add. :  objecia  .  exd.  pr.  Arg.  ■*  raiione  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XII.  *•  Fragmentum  epistol»  deperdits 
Joaunis  VIII,  ad  Luitbertum  archiep.  Mogunt.,  qut  praifuit  coiicilio  Moguntino  hab.  A.  888.—  cf.  Ivo 
Dccr.  p.  14,  c.  51,  el  Joaunis  «p.  108  (ap.  Mansi).  —  Rubrica  captiis  ouiissu  esi  a  Bohin. 


en  DECRETI  PARS  SEC13DA. 

excoinmiinicaiione,  qtix  a  fraiiTna  socieiate  srfui-  A 
rat,  aed  eliam  analliemalc ,  qiind  ab  ipso  Chrisii 
corpore  (quod  esl  Cccfesia)  recidit ,  crebro  percus- 
sam  esse. 

Gralian.  Unde  dalurinteUigi^  quod  anatkematixnii 
intelligendi  «mtl  non  smplieiter  a  fraterna  societate^ 
$ed  etiam  a  corporeChri$ti  (quod  e$t  Eecle$ia)  omnino 
$eparati, 

QUiEST.    V, 
GRATIANUS. 
Quod  tero  te$te$  de  domo  accu$atorum  producendi 
non  $iHt.  el  quod  tox  inimicorum  non  $int  audienda^ 
muUorum  auctoritatibu$  probatur» 
Ait  «xtmCaUxtus  Papa,  epi$t.  Il^ad  epi$copo$  Gal'  B 

lias  * : 
C.  1.  Coiuan^iijft^j  et  familiaree  adver$u$  extraneoM 
te$timonium  non  dicant, 
Consangiilnei  accusaloris  *  adversus  exlraneos 
testlmonium  non  dicant,  nec  rainiliares,  vel  *  de 
domo  prodeuntes,  sed,  sl  voluerint  et  invicem  con- 
sennerint,  inter  se  parenles  'tantummodo*  lestiH- 
centur,  et  non  in  alios. 

C.  II.  Nuper  inimiei  accu$atore$  vel  te$le$  e$$e  non 

po$$unt, 

Jtem  Anacletus  Papa,  ep\$t.  III  ^  c  5  \ 

Accusaiores  et  lestes  esse  non  possunt,  qui  ante 

heslernuro  diem  aul  nudius  tertius  iHimici  fuerunl, 

ne*irati  nocere  cupianl,  vel*  laesi,  se  ulcisci  velint. 

liioffeiisiis  igltur  accusatorum  ei  teslium  affectus  q 

qiuerendus  esi,  ei  non  suspecius. 

C.  III.  De  eodem. 

ittm  Symmachus  Papa,  m  V  Synodo  Romana,$ub 

ip$o  habita  ' : 

Accasnloribas  vero  inimicls,  yel  de  inimici  dome 

prodeuiitibus,  vel  qui  cuiu  iniinicis  immoraulur  *, 

ani  suspecli  sunl,  non  credatnr,  ne  irali  nocere  cu- 

piant,  nelaesi  ulcisci  se  veliiit.  Etinfra  ;  §  1.  Si  quis 

hsec,qu:p  hodie  inMiac*  sancia  syiiodo  probibiia 

sunt,  iiifriiigere  pnesiimpserii»aut  voluntarie  trans- 

gredi  tentaverit,  si  clericus  esi,  gradu  proprio  pe- 

nitiis  careat,  si  vero  monachtis  aut  laicus  fueril, 

commuoioue  privetur,  et  si  non  emendaverit  viiium, 


CAUSA  lil.  QCi£ST.  T.  078 

anathemate  feriainr.  Secretas  vero  instdias  vel  ma* 
nifestas  poniiAtfbns  a  qnibiiscunqiie  lllalas,  vel  ea, 
quai  bujus  sanct:e  synodl  senlenlia  complecliinr,  si 
quis  adecclesin!  pertulerit  noliliani,poiiaiur  hoiions 
ct  hi,  qni  ad^ersa  eis  nioliunlur,  sicnt  a  s:iiieii^ 
Patribus  duduni  staluium  est ,  et  hodii^  synodaH  el 
apostoiica  aacloritale  flrnininr*  peniliis  alijicianinr, 
etexsilio  suis  ^*  oniuibus  suhiaiis  perpeluo  iradan- 
tur. 
C.  IV.  Qui  non  po$$unt  e$$e  accu$atore$  vel  te$te$. 

Item  PoniVAnii?»  $artciiB  et  univtnalijt  ecde^in^  Ep\' 
$copu$  f  epi$t,  II^  omiif6tt»  Chri$iianis  **: 

Suspecios,  aut  iniinicos,  aul  fa<-ile  liiigaines,  et 
eos,  qui  non  snnt  l.onx  convcrsaiionis.  ant  (jiioniin 
vita  est  accusabilis,  ei  qni  rectain  i:on  tene.a  et 
docenl  fidem,  accusatores  esse  ei  tesles  el  anieces- 
sores  noslri  "  aposloli  «  prohihueruni,  et  nos  co- 
rum  aucloritaie  snhmovemns  atqne  fuluris  lcmpo- 
ribus  excludimus. 

C.  V.  Ab  accuiaiionibH$  clerkorum  repeUm  lur^  quo$ 

legei  iasculi  non  admitium, 

Item  Etisebius  epi$copi$  GalUarum,  epi$!  I  ^*  : 

De  accusationibus  ctericorum  ^^,  supei   qiiihus 

mandastis,  scitote,  a  tempore  apostoloruut  in  hac 

sancla  iJrhe  servatuin  esse,  accusatores  et  accusa- 

tiones,  quas  exterarum  coiisuetudinuiri  le^es  non 

asciscunt,  a  clericoruin  accnsatione  subinoias.  Et 

infra:  Idcirco  et  nos  sequentes  Palruiu  vesiigia  pro 

salvalione  servoruni  Dei  quaseunque  ad  uauisatio- 

nein  personas  leges  publicae  non  adiniliunl,  his  iin- 

pugnan<li  alterum  et  nos  liceniiain  suhmovenius,  ei 

nullae  accusationes  a  judicibns  audiantur  ecclesia- 

sticis,  qiis  legibus  sxculi  prohibentur. 

C.    VI.   AUenigeno!,  et  quo$  divina  voce$  mortuoi 

appeUant^  epi$copo$  accu$are  non  po$6unl. 

Item  Pelagius  Papa  !!  epi$copi$  IiaUa:  "  : 
Canonica  sancloruin  Patruin  statuta  (iie  coliininae 
sanctae  Ccclesise  vacilleni)*  sequenies  ac  roborantes, 
omnes  inraines,  cunctosqne  suspecios,  vel  iniinicos, 
et  cos  qui  non  sunt  eorum  gentis,  vel  quoruni  fi- 
des,  vita  et  libertas  nescitur,  et  qui  non  sunt  boiias 
conversationis,  vel  quorum  vita  est  accusabilis,  ab 
omni  accusatione  episcoporum  fuiiditus  subinove- 


NOTATIONCS  CORRCCTORUM. 

QOiEST.  V.  C.  IV.  •  Aposloli :  Sic  est  einendatum  D  et  ani€ceuore$  no$tri  apo$toUca  repnlerunt  auctori" 
e\  y»tiraiiis  codicibus.  Aniea  eiiiin  legebalur :  Apo-    '  tate^  et  no$  Mubmovemue^  atque  futuri$^  etc. 
$loUc%  *\  Origiuaie  auteui  iinoressuiu  sic  babet  : 


QcfST.  V.  C.  I.  *  Caput  Pseudoisidori,  petilum  cx  conc.  Carlh.  h.  A.  421,  c.  7.— Burch.  1. 1,  c.  171. 
Ans.  I.  3,  c.  55.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  85.  Decr.  p.  5,  c.  i89.  Polyc.  I.  5.  t.  I.  ■  accu$atorei  :  orig.  —  Coll. 
citt.  *  ntfc  :  Ld.  Bas.  =:  C.  II.  *  Capnl  Psendoisidori.  —  cf.  Ainbros.  ep.  64.  —  Bnrch.  1.  I,  c.  15«. 
AiiB.  l.  5,  c.  13.  Ivo  Pan.  l.  4,  c.  85.  Decr.  p.  5,  c.  239.  ■  el  ne  :  Cd.  Bas.  •  oii«  ne :  ib.  —  ne  :  Gdd.  rell. 
—  Burcb.  Ivo  Pan.=  C.  III.  '  Capul Pseudoisidori,  pelilnin  ex  Paul.  Sent.  I.  5,  t.  15,  §  I,  coiic. 
Clialc.  c.  27,  et  syn.  Syinin.  I,  c.  5.  •  morautur  :  Kdd.  coll.  o.  •  firmntum  :  il).  *•  add.  :  $ibi\  Ed. 
Bas.=C.  IV.  "  Capiit  Pseudoisidori ,  haustuin  ex  Pauli  Sent.  I.  5,  t.  15,  §  1,  et  conc.  Carth. 
hab.  A.  421,  c.  6.  —  Ans.  I.  3,  c.  16  (15).  »•  abesl  ab  Edd.  coH.  o.  pr.  Bs^.  '*  ila  legilur 
ap  Bohin.  elin  Cdd.  coll.  o.  pr.  Bas.  — -ap.  Ans.  legilur  :  aniecenore$  nonri  upotioh  repulerunt  aucto- 
ritate;  et  no$  $ubmovemu$.  =  C.  V.  **Caput  Pseudoisidori,cf.  couc.  Carih.  Vll,  c.  2,  et  Ennodii  apoloc.  pro 
Syiniiiacho.—  Aiis,  I.  3,  c.2i»  (23).  —cf.  C.  6,q.  l,c.  19.  "  aid.  :  G«i/ifliiiin  :  Cdd.  Arg.  Nor.=C.  VI. 
•^Capul  Pseudoisidori,  cf.  conc.  Caitb.  hab.  A.  421,  c.  6.  —  Ans.  1.  3,  c.  59   (63) 


679  DECRETl  PAttS  SECUNDA.  CAUSA  IIK  QUiEST.  V. 

iiiuft.  Siiuiliter  et  omiicft,  qiio»  dlvinx  leges  mortuoft  A  n^  suspecU,  aui  Infames,  aut  eriminosi.  aul  gratiMi» 


appellant,  sulHnovendos  esse  ab  eadeni  acensatione 

etpul»lic3s  poenitentis  submitteudos  judicamus. 

C  VII.  A  cierkis  repeUumur  aceu$aiione$f  quat  leget 
twculi  non  atciicunt. 

Item  ex  Synodo  Romana,  habila  tub  Uadriano 
Papa^^^i  ' 
Accusationes  et  accusatores,  aique  eorum  "  ne- 
gotia,  quae  sxciilares  non  asciscunt  leges,  divina  ac 
synodica  rundiius  a  clericis  repeili  aiictoritaie  cen- 
seinus,  quia  indignuin  es(  superiores  pali  ab  iiirerio- 
nbiis  qua;  iufcriores  ab  cis  pati  dcspiciunt. 

C.  VIIL  Nee  tervut^  nec  libertut^  nee  infamit  epitco' 
pot  accutare  prmtumant. 

item  Slephanns  nomanoi  Eceletiue  Epitcoput  omnibut 

epitcojm^  ep*  II ^  de  accutationibut  tacerdotum ,  n 

€.  3  '•-  ^- 


Accnsaiores  et  accusationes»  quas  saeculi  leges 

pon  recipiuni  '*  et  antecessores  nostri  probibiierunt» 

et  nos  subinovemiis.  Nulliis  *enim*  allenigena  aut 

;iccusator  fiat  eoium,  aut  judex.  Utide  et  de  Letb 

scriptum  est  **  :  Ingrettut  et  ut  advena^  nunquid  ut 

judicet  f  Accusator  aulem  nostrorum  '*  nullus  sit 

servus  ani  libertus ,  nullaque  suspecta  persona  aut 

infamis. 

C.  IX.  Infamett  qui  ad  tortilegot  et  divinot  concur" 
runt^  nec  accutatoret^  nec  tettet  ette  pottunt, 

Item  Eusebius  Papa,  epitt,  III^  ad  epitcooot  Thn^ 
tci(e  ". 
Gonstituimus  *iterum»  firmanles  cana  Patrum  sta- 
tuta*,  cum  omnibus,  qui  nobiscnm  sunt,  episcopis,  ^ 
*sicui  dudum  decretum  reperimus*,  ut  homicidae, 
malefici,  furts»  sacrilegi,  raptores,  adulteri,  incesti, 
veneflci,  siispecti,  criminosi,  domestici»  peijuri,  et 
qui  raptum  fecerunt»  vel  falsum  testimonium  dixe- 
runt,  seu  qui  ad  sortilegos  **  divinosque  concurre- 
runt  *^,  sitnilesqtie  eoruin ,  nullateuus  ad  acciisa- 
lioneui  vel  ad  testinionluui  sint  adiniltendi,  quia 
infanics  sunt  ot  juste  repelleiidi,  quia  fuuesu  est  " 
vox  eonim. 

C.  X.  Sutpecti  aut  gratioti  ad  accutationem  non  ad" 
mittantur, 

Item  Julius  Papa  m  retcripto  ad  Orientalet,  e.  33.  '*: 
Similiter  in  *jam*  praefixa  synodo  est  decretum. 


vel  caliiinulatores,  vel  &fliiies,  aut  scelerati,  aut  t^ 
cile  litigantes  suscipiantur  aceusatores,  sed  tales» 
qui  omni  "  careant  **  suspicione. 

C.  XL  Qui  ininncitiit  tludet  vel  facile  litigat,  nee  ac» 
eutator^  nec  tetlit  ette  potett. 

Item  Felix  Papa  II  epitt.  /,  c.  14  *• : 
Nullus  servus,  nuilus  libertus,  nullits  inUdelis  *% 
nulliis  criminibus  irretitiis,  nullus  calumnialor,  iiul- 
Iiis,  qui  iniiiiiciliis  stitdet,  nullus  *',  qui  frequenter 
liiigat,  et  ad  accusanduin  vel  dclraliendum  est  faci* 
lis,  nulla  inraniis  [persoiia,  vd  oiniies,  quos  ad  ae- 
ciisanda  criiniua  publica  teges  publicse  non  adinit- 
tunt,  permiitantur  episcopos  accusare. 

XIL  Familiaret^  tutpeeti,  de  domo  prodeuntet^ 
uon  recipiantur  in  accutatione. 


Item  Calixtus  Papa,  epitt.  II,  ad  episeopot  GaUiee  •• : 
Accusaiores  vcl  tcsies  suspecti  non  recipianiur. 
iiec  familiares  vel  "  de  donio  prodeunles,  nec  etiaui 
coiisanguiiiei  accusatoris  adversus  extraneos  testi- 
monium  dicani,  quia  propinquitalis  e^  faniiliaritatis 
ac  dominatiouis  aflectiu  veriiatem  iinpediro  soleu 
Amor  camalis  et  timor  atque  avarilia  pleruuiquc 
sensus  bebeiani  humaiios,  et  pervertnnt  opiniones, 
ut  quasibm  pietaietn  puient,  et  pecuniain  qtiasi 
mercedem  pnidentiaft. 

C  XIII.  fiici  tiitmfd  vel  tutpeeti  tunt.  et  qui  odio  quctm 

tibet  intequuntur,  ub  accutatione  removeantur. 

Item  Pelagius  Papalf,  epitt.  VIII,  c.  4.  »^- 

Oinnes,  qui  adversus  Paires  arnkinlur,  ut  Patrum 

iuvasores  •ei  inactatores*  infaincs  esse  censeniiis. 

Et  infra  :  Uoruni  ergo  vitioruiii  auctoros  vel  patra- 

tores  nou  sunt  iii  accusaiione  **  poniificiiiu  ^  reci- 

piendi,  sed  penitus  repelleiuli,  quoniani  jiibent  caiio- 

nica  decreta  Patruni,  nt  accusaiio  vel  testimoniuni 

eoruin,  qui  odio  quoslibei  persequuiiiur  •%  vel  qiil 

inimici  aut  suspccti  habentur,   nuito  niodo  reci- 

piautur. 

C.  XIV.  De  eodem.  PALEA. 
Item  Pascbalis  Papa  «  **• 
c  Nulli  cpiscoporum  ab  accusaiione  sua  rcfeilere 


NOTATIONES  COttRECTORUAI. 
C.  VII.  i>  Caput  hocelc.  Neminem.,  infra  ead.  q.  D     C.  XIV.  c  In  uno  pervetusio  exemplari  Gratiani, 
6.,  quae  citantur  ex  synotlo  Romana,  exstant  in  ca-  •  -■^-        • 

Intulis  lladriani ;  ea  autein  expressius  etiain  appel- 
aniur  synodi  nouiiue  iiirra  5.  q.  3.,  iu  pr. 


a  quo  pleneque  Palea:  absuni,  caput  hoc  habetitr  noii 
hic,  scd  sup.  2.,  q.  7.,  post  c.  B.  Peirut  et  Paulm»^ 
ubi  etiain  citatur  ex  Paschali  II. 


QuiCST.  V.  C.  VII.  **  c.  11,  inter  capitula  liadrinni,  cf.  Capit.  1. 7.  c.  307,et  cap.  Ilerardi  Ttiron.,c.  102. 

—  Ans.  I.  3,  c.  20  (19).  ( :  ex  tynodo  Nicarna)ei  in  fine  I.  3,  c.  9.  "  ea  :  orig.  =  C.  VIII.  *•  Caput  Pscu- 
doisidori,  ei  cotic.  Carth.  hab.  A.  421,  c.  6.  Tlicud.  cod.  I.  9,  t.  I,  c.  10,  conc.  Carlli.  Vll,  c.  f.  —  Ans. 
l.  3,  c.  Id  (17).  Ivo  Decr.  p.  «.  c.  327.  *•  admittuni:  E.ld.  coll.  o,  ••  Cen.  v.  19,  v.  9.  ••  vettrorum :  orig.  = 
C.  IX.  ••  Cap.  PseuduisHiori,  petiluin  cx  cune.  Cai  th.  Yll,  c.  2.  —  cf.  cap.  Iludiiani  c.  67. — Aiis.  I.  3,  c,  18, 
ei  in  Une  I.  3,  c.  tO.  '•  tacrilegot :  orig.  *^  concurrunt :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg  ••  adJ.  :  in  tatibut 
Ed.  Bas.  =  C.X.  ••  C:ipul  Pscudoisiduri,  cf.  conc.  Carth.hah.  A.  421,  c.  6.  •— Aits.  i.  3.  c.  21  (20). 
**  oimtiiio ;  Ans.  -*  Ed.  Bas.  •*  add.  :  rt(io  et  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  =  C.  XI.  ••  Caput  PseudoisiduH,  cf. 
conc.  Carlh.  VII,  c.  i,  2.  — •  Ans.  1.  3,  c.  Ci  (60).  ••  infidut  :  orig.  —  Aiis.  •*  nuAiis  frequenter  litiganti 
Aiis. —  Edd.  cuil.  &.  =C.  Xll.  ••  Capul  Pseudoisiduri,  cunleciuin  ex  Paul.  Sem.  1. 5, 1. 15,  6  I,  juneta 
interprcl.  et  Auihros.  ep.  44.  —  Bufch.  I.  1,  c.  171.  Ans.  I.  3,  c.  57  (53).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  289.  —  cf. 
supra  ead.  c.  1.  ••  nec  :  Eil.  Bas.  z=:  C.  Xllt.  *^  Cap.  Pseiidoisidori,  coiifectum  ex  Prodi  ep.  ad  dumntim 
Aulioclt.  in  act.  14,  cunc.  Chalc.  — Aus.  L  3,  c.  6,  ( :  ex  Geiatio).  •*  accutationcm  :  Edd.  Coll.  o.  pr. 
Has.    ••  ponti/icit  :  Ed.  Bas.    *^  intequuntur  :  orig. '—  teqnuniut  :  Ans.  =  C.  XIV.     •*  Caput  iuccrtum. 

—  cf.  c.  3.  Cuiiip.  I,  de  acc.  c.  5.  X.  h.  L 


bECRETl  PAhS  SEC13NDA.  CAUSA  111.  QUiflST.  V.  esi 

liceat,  quos  ainte,  qtiam  ^  ab  eis  impeireiur  **,  a  sua  A  ^*  conquestus  est,  iierato  ad  judicium  renOTandum 

dirigiiur,  etsi  maniresta  '  sibi  olliciant  ciiinina»  ta- 


communi  familiaritate  neglexerit  separare.  > 

Craiian.  Quod  vero  inimici  aecuiatioM  prohiben" 
Ittr,  inde  ei/,  quia  eorum  calliditate  innocentia  fre" 
quenter  opprimi  iolet,  Sed^  qunm  Attiananui  $we  c«- 
thedrte  reddi  pnvcipitur,  quia  de  inimicitia  iui  pa^ 
triarchai  conqueitm  eit,  patet  quod^  etii  manifsita 
crimina  alicujui  iunt^  non  lamen  cot^demnandui  eit 
accuiatione  inimici» 

Vnde  Nicolnus  Papa  icribis  Michaeli  Imperatori  iii 
epiitola^  quo!  incipit :  c  Proposueramus.  »  *^  : 

C,  XY.  (jtti  inimici  tunt,  judtcei  eae  non  poUunt, 

Quod  ^^  susp^ti  et  iiiimici  judices  esse  non  de- 

beant,  et  ipsa  raiio  dictat,  et  plurimisprobaiur  exem* 

plis.  )  i.  Nam  quid  gratlus  et  amabitius  dare  quis 


men  suae  reddi  ecclesiie  praecipitur :  quanio  magis 
Ignatius,  qui  nOn  a  patriarcha,  sed  ipse  polius  exsi- 
stens  pairiarcha^  minime  debuil  ecclesia  proprla  ** 
inimicis  et  suspectis  judicibus  decernentibus  expo- 
liari?  Et  paulo  poit :  §  3.  Yeniat  et  fecundissimus 
nosier  Papa  Gelasius,  hxreiicorum  expugnaior  Tor- 
tissimus,  el  quod  dc  Conslanlinopolitanis  episcopis 
more  Solila  lunc  xgrotaniibus  dixit,  etiam  nuno  no- 
bis  edisserat.  Quasro,  inquil  '^,  UamefC  ab  "^  hii^ 
judidum^  quod  prcetendunl^  ubinam  ^*  poait  agitarit 
an  apud  tpios,  ul  iidem  **  inimici  iinl  et  teitee  et  ju^ 
diceif  Sed  tali  judicio  nec  humana  debent  committi 

„ ,_  _      negoiia.  Quod  si  judicio,  ubi  iidem  suni  inimici  qui 

<niroico  potesti  quam  si  ei  ad  impeifendunl  commise-  ^  judices,  nec  humaua  debent  comaiitii  negotia,quanl« 


rit,  quem  Jxdere  forlc  Voluerit  ?  Quod  proVide  Con- 
&tantinopolitana  synodus  dinonum  suorum  sexto  • 
dignoscitur  probibere  capiiulo.  Ei  infra :  %  2.  Ve- 
nianius  ^*  *ergo*  et  ad  S.  Chalcedoriensem  synodum* 
et  quid  nobls  de  ^'  Atbanasio  ^  Panenorum  episcopo 
rererat  audiamus.  \%  enim  antistes  tertio  evocatus 
^ad  synodum*,  quia  non  occurrit,  a  patriarcba  sod 
canonioe  condemnatus  exstiterat,  sed  solum  quia, 
quum  vocaretur  ad  synodumi  quod  inimicus  suus  ^ 
^set  ipse»  qui  judicabat,  clamavit*\  a  S.  Chalcedo- 
nenai  synodo  ad  causas  illatas  sibi  examinandas  re^ 
servatur,  et  nisi  dcnuo  convincatur  *%  recipere  ec- 
clesiam  propriam  judicatur.  ^Quod*  si  Atbanasios 
a  patriarcba  tuo  deposltus^  quia  de  inimicitia  ipsius  r  dUi  non  en 

NOTATIONES  COnHECTORUM; 


minus  divina,  id  est  ecclesiastica  ?  Qui  sapieus  est 
Inteliigat  ^.  }  4.  Et  "  revet>a  binc  lusiiuianus  '* 
Imperator  pius  '^  legibus  suis  '^  promulg asse  digno- 
scitur,  dicens :  Itceaf  et^  qui  iUipectum  ^*  judicem 
putat  **^  antequam  lii  inchoetur^  etm  recusare^  ut  ad 
alium  recurratur,  Nam  quodammOdo  nalurale  est 
auspectorom  judicum  insidias  declinare  et  inimico^ 
ruro  judicium  *semper*  velle  refugere.  {  5.  *llinc  S; 
Atbanasius  inimicoruih  saepe  decliiiavit  insidias: 
Uinc  S.  Joannes,  os  aureum,  concilii  conlra  se  con- 
gregati  reuuit  intrare  collegium. 

Gratian.  Patet  ergo,  quod^  etii  manifena  $iiU  en^ 
mina  aUeujfU^  tamen  aceuiatiotu  tmiMict  eondenmatt^ 


'  Quoi  antEi  quam :  In  eodem  cOdiCe  legitur : 
^ifot  et  antle^  quam  ab  eii  impetereniur,  a  iua  coirt.- 
mmit  familiaritate  neglexerunl  uparare.  In  aliis  vero 
nonnullis,  in  quibus  liaec  Palea  habetur  boc  loco» 
legiiur :  quoi  ahie^  quant  ab  eii  u  impetendoi  eogno* 
scerent,  a  iua^  etc.  In  deerelalibus  autem  non  murio 
M:us  :  ahte^  quamie  ab  di  impetendum  cognosceret^ 
a  iua^  etc. 

C.  XY.  •  Sexto :  Hic  canon  est  sextos  concilii 
Coiistantinopolitani  i^  apudGrscos,  qui  in  conciliis 
jn  quatuor  volumina  conjectis  (nam  in  aliis  edilio- 
tiibus  abest)  tomo  I  bis  anertur,  primum  in  concilio 
ipso  Constanllnopolitano,  deinde  in  llbello  synodicsi- 
nim  constiiutionum.  l>e  quo  capitulo  et  aliis  caiio- 
iiibus  hujus  concilii  supra  dist.  22  est  notatum,  et 
infra  4,  qua^st.  I,  c.  Quod  aalcfti,  aliquid  dicitur. 

<  Etsi  manifesta  :  Yera  lectio  est  :  et  nitt  matHfe- 
sta  iibi  officxant  crimina  ,  iuos  reddi  ecclesice  prasci-' 
pitur.  Estque  idem,  quod  antea  retulerat  ex  ipso  D 
concillo  :  et  nisi  denuo  conmncatur,  recipere  eccleiiam 
propriam  judicatur.  Verum  nOn  est  emendatum  ob 
glossiiin,  et  quia  Graiianos  in  terbis  sequentibut 
ihaiiiresie  ostendit,  falsa  iectionese  usum  esse,  qui 


btiam  quod  hic  dicitiir  de  inimicUia  judicis  ad  acciisa- 
toris  inimicitiam  traristulil.  Niic  vero  (ouod  extoia  ilU 
actione  14  facile  lionstat)  AlbanHsius  iii  ea  causa  erat 
actor.quirestitutiouein  peteret  (quippequuni,licetirt 
Gonciiio  AntiocbenO  deposiius,  postea  tainen  p^r  Dio  - 
Scorum  episcopaium  recuperassei,  tuncque  posside- 
tet),sed  Savinianusiqui  posl  Atbanasii  depositioiiem 
in  ejus  locom  a  metropoiitano  et  comprovliicialibus 
episcopis  suffectus,  abeodeniDioscoroejcelus  fuerat^ 
ideoque  restitui  sibi  episcopaiuni  petebat.  in  Ipsoaii-^ 
tem  cOncilio  Chalcedonensi  statuiuni  fuit,  Ht(quaudo 
Athauasius  diceret,  se  ad  concilium  Antiochenuin 
ter  vocatum  ideo  non  venisse,  qiiod  domnas  eo  leiii-: 
pore  patriarcha  Antiocbenus  sibi  iuimicus  esset)  Sa- 
vinianus  quidem  maneret  in  episcopatu,  inierim  verd 
causa  Alhanasii  apud  Naxiinuin  tuiic  Antiochi:v  pa- 
triarcham  ageretur,  atque  inter  ocid  metises  cogiio- 
acerelur,  aii  Alhanusiiis  crimen  deposiliotie  diguuin 
commisissel,  ac,  nisi  coinmisisse  coiistarei,  suusilli 
episcopalus  reddereiur.  Ex  quo  toio  facto  Nicolaiis 
partem  illam  accepit^  quae  ad  rem  suam  optime  fa« 
clebat. 


Qo^st.  V.  C.  XIT.  »<  impetretur  :  Edd.  '.Ven.  I.  II.  —  fln(cflic«m  ii6  eis  se  impetrandos  eoghoseerent : 
Eil.  Bas.  =  C.  XV.  »•  scr.  A.  865.  *»  0«»«  '  Orig.  —  Ed.  Bas.  *•  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  55.  *«  add. : 
ipso  :  Edd.  coll.o.  ^^  Anastasio  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ♦•  ejm  :  Edd.  colL  o.  *•  proclamavit  :  E  U  Bas; 
*»  eowfinceretur  :  ivo.  — Rdd.  coll.  o.  *•  ejus  :  ib.  "  add.  :  priitrtri  et  :  Edd.  coll.  o»  ••  in  comino- 
tiitorio  ad  Faustum.  "  ab  eis  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  —  desid.  iu  Edd.  rell.  ••  ubi  non  :  Edtl.  Arg.  Nof.^ 
Ven.  II.  —  t6i  non :  Ed.  Ven.  I.  »•  add.  :  rei :  Edd.  Bis.  Lugd,  I,  »^  et  non  intelL  :  Ed.  Bas. 
et  •  ib.  ••  c.  Cod.  de  judic.  •^  priut  :  EJd.  LugdJ.  11.  III.  •'  piis  :  Ivo.  —  EJ.  Arg%  »•  adJ. 
£dd.  coll.  0.    ••  habet  :  Ivo. 

PaxBOL.  CLXXXVIL  M 


••  Sed 

iibi' 


6S3 


DECftEtl  PAhS  SEfXlNDA.  CAUSA  III.  QUiEST.  VI 
OUiESTlO  VI.  A  C 


GRATIANUS. 

I.  Pars.  Exira  provinciam  aulem  reu$  nnllatenus 

€si  producendus^ 

Unde  Fabianus  Paipa  $erlbit  Hilario  Episcopo^  ep.  111, 
cap.  4  *. 

C.  f.   Vbi  crinun  admiititur,  ibi  causa  ventUelur» 

Ibi  *  semper  causa  agalur,  ubi  crimen  admiuilnr, 

et  qui  non  probaYeril  quod  objecit,  poenam,  quam 

ifllulerit,  ipse  padaiur. 

C.  11.  Accusaius  nonnisi  in  foro  suo  audiatur, 
Idem  eadem  epist.  c.  i  '. 

Si  quis  episcoporum  super  certis  aceuteiur  ^cri* 
fninibus,  ab  omnibus  a^idiatur,  qui  sunl  in  provlncii 
sua,  episcopis,  qnia  non  oportet  accusalttm  alibl 
quam  in  foro  suo  audiri; 

Grati^n.  Exceptio  fori  dilaloria  est,  atque  ideq  in 
initio  litis  debet  opponi  et  probaii.  Perfmtoriasautem 
exceptiones  {ut  sunt  prwstriptione*  lonffi  temporis) 
sufidt  in  initio  litis  contestari, 

C  111.  De  eodem. 
Idem  Fabiunus  ibidem  *• 

Pi.lsatns  aiiie  suuni  judicem  causam  dlcat,  el  ante 
tion  suum  Judicem  putsntus,  si  voluerit,  taeeat.  PyU 
satis  vero,  quotles  appeltaverint,  induciae  denhir. 

Gratian.  Hoc  autem,  quod  de  loco  dictum  et/,  tune 
inteltigendum  esl,  quum  veritas  causm  nonnisi  tn 
loeo  admissi  criminis  deprehendipotest,  aut  nisialtera 
pars  judicium  majoris  personcB  interpellaverit,  $ive 
declinando  judicium,  sive  relevando  sententiam. 


Y.  A  comprovincialibu$  aceu$atu$  wetjudicmus 
apo$tolicam  $edem  appeilet, 

Item  Siitus  Papa  11,  ep.  I  ad  Gratum  Epieeopum  *. 
Accusalus  vel  judicatus  a  comprovincialiabus  in 
aliqua  causa  eplscopus  licenier  appellet,  et  adeat 
apostolica  sedis  Poniiflcem,  qul  aui  per  se,  aut  per 
vicarios  suos  ejusdem  retractari  '*  negotium  procu- 
rel.  Et  dum  ileralo  judicio  Pontifex  causam  suam 
agit,  nullus  alius  in  ejus  loco  ponatur  aut  ordlnetur 
episcopus,  quonlam,  quanquam  provinclalibus  epi-* 
scopis  accusati  causam  pontificis '*  schiiari  liceat^ 
Doii  lamen  diffiiiire  ^  inconsulto  Romiind  Poutifice 
permissuni  est. 

C.  YI.  Deeodem.  [PALEA.J 

Jtem  Damasus  Papa  Stephano  Archiepiecopo^  epi$t. 
e  //,  c.  %  •  '». 

c  Discutere  episcopos  el  summas  ecclesiaslicorum 

negotiorum  causas   metropolitano  una  cum  oni- 

nibus  suis  comprovincialibus,  ita  ut  nemo  ex  eis 

desit,  et  omnes  in  singulorum  concordent  *^  nego« 

tiis,  licet;sed  diflinire  eorum  atque  ecclesiaslica- 

rum  sumnias   querejas  causarum,  vel    damnare 

episcopos  absque  bujus  'sanctae*  sedis"  auctoriuttf 

minime  licet,  quam^*  omnes  appellare»  si  necesse 

fuerit,  et  ejus  fulciri  auxilio  oportet.  i 

C.  Vil.  Comprovinciatee  et  metropolitani  epi$eoporufii 
causam  aUdire  sed  diffinire,  non  poeeunt^ 

Jtem  Eleutberius  Papa  $criben$  ad  Gallitt  pttmncuii^ 
cap.^i^^. 

Qnamtis  liceat  apud  comproTineiales,  ei  metro« 


,.  ,   o.    1  *    .      .         .  f  *  •       r  poliianos,  aique  primates  episcoponim  ventilare 

Vnde  Slepbanus,  $anctaf  et  apoetoltca  atque  univer-  ^*^  ...... 


$ntis  Ecctesia:  Romanas  Episcopus^  scribit  ommbu$ 
Episcopis ,  epist.  //•  cap.  7.  * : 

C.  IV.  Intra  provindam,  et  a  comprovincialibus  tan- 
lum  causa  est  audienda. 

Ultra  provinciarum  '  terminos  accusandi  licentia 

non  progrediauir,  sed  onmis  accusalio  intra  provin* 

ciam  audialur,  et  a  comprovincialibus  termiiielui, 

iiisi  tantum  '  ad  apostoticam  sedem  fuerit  appelU- 

luin. 


accusaiiones  et  **  criminatlones,  non  tanien  licet 
diflinire  ^  sine  biijus  sanct»  sedis  auclorilate,  sicut 
ab  apostolis  eoruinque  suceessoribus  niiiltomm 
conseiisu  ^piscoporum  jain  diflinitum  est.  Nec  In 
eorum  ecclesiis  alil  aui  praeponautyir,  aut  ordinen^ 
tur  anteqnam  bic  eoruin  jusie  terminentur  iiegotla. 
Reliquorum  vero  clerlcorum  causas  apud  proviii- 
ciales  ^*,  et  metropolitanos» ac  primateset  ventilare« 
etjusteflnire**  liceu 


NOTATIONES  COHRECTORUM. 

QuiEST.  VI.  C.  VI.  •  Caput  boc  in  aliquot  ▼etnslis  perius  vero  haec  prsedicta  fuerant  :  finiiha  epnto* 
exemplaribus  non  babeiur,  neque  in  Ipsum  adest  porum  tanlum  judicia  huc  deferantur,  ut  hujus  saH- 
glossa.  D  ct<s  sedis  aucloritaie  ftniantur^  sicuti  ai  apostolisp 

C.  VII.  >>  Diffimre  :  fn  epistola  ipsa  sequltur  :      etc,  usque  ad  Terbum  :  Ji^quorum. 
$ecu4  quam  pradictum  est,  retiquorum  vero^  etc.  Su- 


(Jo^ST.  Vl.  P.  I.  *  Cnput  Pseudoisidori,  cf.  C.  %  q.  5,  c.  3.  C.  2,  q.  8.  c.  4,  et  Infra  c.  fln.  —  Ans. 
I.  ii,  c.  8.1. =:t:.  I.  *  add. :  entm :  Edd.  coll.  o.  pr.  Das.  Liigdd«  II,  IIL  =  C.  II.  ' Cap.  Psendoisidori,  cf. 
Greg.  M.  ep.  8, 1.5.  Ed.  Maur.  —  Burch.  I.  1,  c.  147.  Ans.  I.  5,  c.  77  (76).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  260. 
Polvc.  I.  5,  L  i.  *  accusatur  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  III.  ■  Capnl  Pseudoisidori,  cf.  Theod.  cod.  I.  •.  t.  I. 
c.  40,1.9,  t.  10,  c.  3,  etsyn.  III, sub  Syinmacho.  •»  Ans.  1.2,  c.  II,  etinter  cap.  Hadriani  in  flne  I.  5, 
f.  3.  Ivo  Pan.  \.  i,  c.  143.  Decr.  n.  6.  c.  523.   Polyc.  I.  1,   t,  7.  =  C.  IV.    •  Caput  Pseudoisidori,  cf. 

16. —/*"'"   •  "    ■      "^        *     ' 


Theod.  cod.  I.  9,  l.  4,  c.  10,  ei  16.— Ans.  in  fine  I.  3,  inter  cap.  Hadriani  c.  9.'lvo  Pan.  I.  4,c'  33. 
'  provincite :  orig.  •  abest  ab  orig,  —  lanien  :  Ed.  Bas.  =i  C.  V.  •  Caput  Pseudoisidoii,  cf.  conc.  Sard. 
C.4,  6,  7.— Coll.  tr.  p.p.  4,  t.  22,  c.  2.  —  Burch.  I.  1,  c.  U4, 176.  IvoPan.  l.  4,  c.  425.Decr.  p.5,c.i» 
et  257.  ••  retraciare :  Edd.  coll.  o.  "  episcopi  :  Edd.  coll.  "  definiri  :  orig.  =  C.  VI.  ••  Capnt 
Pseiidoisidori,  cf.  innoc.  I,  ep.  2.  ct  Grcg.  M.  I.  3.  ep.  8.  —  Ans.  I.  2,  c.  64  (59).  »*  concorditer  coni»- 
miijii  *  Edd.  coil.  o.   or.  B.IS.       **nl>pftf9lft  Kil.  Riic      ^*  Minninm  *  ir.<i<i    v<*n    I   ImiwAA    *r    fi»w^h 


niant :  Edd.  coll.  o.   pr.  B.is.       *•  nbest  ab  Ed.  Bas. 

K  4,  c.  479.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  293.  =  C.  Yll.    "  Capul  Pseudoisidori,  confectuni  ad  conc.  Sard.  c.  4- 

—  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  434,  436.  Decr.  p.  (J,  c.  516.     *•  lei  :  tdd.  coH.  o.    ^*  comprovinciaies  . 


fiire  '  £d.  Bas. 


>  otiontani :  Edd.  Ven.  I.  Lugdd.  —  ef.   Burch 
■^      ....        -  -     ■  C.4. 

'  rff#- 


Ib. 


*%«& 


DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  lU.  QIJiES; 


to. 


tl.  VIII,  Ante  apoitoiiam  eetmram  in  eauiis  ejrieeo"  A 
porum^  noii  e$i  diffiniliva  {erenda  eenientia, 

liem  Leo  Epitcopus  urbii  Romee  Anauaiio  Exnic. 
Theaalonicemi.  ep.  LXXXU  ai  LXXH  V,e.  i  >'. 

Mullum  siupeo,  frater  carissime,  sed  ei**  pliiri* 
miim  doleo,  quod  in  eum,  de  quo  nilkii  «mplios  |ih 
dicaveras,  qiiam  quod  eVocalus  adesse  diflTerrei  et 
excusaiionem  infirlnilatis  obt^ndiftret,  lam  all^cite^ 
et  tam  Tehementer  potueris  bommoveH,  praesertim 
quum,  eui  tale  aliquid  mereretOr,  ekspectandom 
tibi  fuerat  qnid  ad  iua  consuUa  rlsscriberenl.  Et 
infra :  Sed  etiam»  si  ()oid  grave  iAtolerattdumqoe 
gessisset*',  nostra*^  exspectaftd^  erat  censura,  nt 
itihil  prius  ipse  decemeres  quam  qnid  nobis  place* 
fet  agnosceres.  Vices  enim  nostras  Ita  tuas  credidi- 
Ikius  caritati,  ut  iii  partem  sis  vocalus  solticitudi-  ^ 
nis,  non  in  pleniludinem  polestalisi  Uiide  sicut 
multum  nos  ea,  quae  a  te  pie  sunt  ciirata,  tetificlinti 
ita  nimrrum  ^»  ea|  qu»  perperam  sunt  gesia,  con* 
Iristant. 

C.  IX.  Prffter  seniemiam  Romam  Poniificii  net 
tonciHa  celebtarit  nec  epiicopum  damnari  oportti. 

itam  iulias  Papa  orientalihii  Epitcopii^  ep*  I  **. 

Dudum  a  sanctis  aposlolis  successoribusque  eorum 
In  anttquis  V  decretuin  fuerat  statutfs,  qua^  baCte^ 
lins  sancta  cc  universalis  apostolica  tenet  ecclesia, 
non  oporteret^*  praeieir  senieniiam  **  Romani  Pon- 
liflcis  concHia  celebrari  ncc**  episcopum  damnari, 
ffnoDiam  sanctam  Romanam  ecclesiam  primafem'^  h 
#niniom  ecclesianim  esse  voluerunt*  et  sicut  B. 
Petnis  aposColus  primus  fuit  omntum  apostolorum, 
ita  ei  haec  ecdesi^  suo  nomine  consecrata  (Domino 
instituente)  prima  et  caput  sit  ceterarum,  et  ad  eam 
qoasi  ad  matrem  aique  apicem  umnes  msgores 
ecciesiae  caosae  et  judicia  episcopohim  recurrant, 
et  juxta  ejiis  sententiam  terminum  sumani,  nec 
textra  Romanum  qoicquam  ex  bis  debere  decerni 
Poiitiflcem. 

II  Pars.  Cratiah.  AliiiUandd  ineoMuUo  Romano 
Ponti/ice  plerique  epiicoporum  damnati  inveniuntur^ 
el  alH  tfi  eorum  locum  iuirrogatif  quorum  damnatiO' 
nem  ei  iubrogationem  pro  bono  pacii  ex  diipeniatione 
ioleraiu  legiluf  eccleiid. 


VnielwkM  Papa  Salomoni  tertio  et  ultimo  Regi 
Britonum  " : 

C.  X.  Quorundam  episcoporum  depoiiiionem^  exirm 
eomcientiam  Romani  Poniificii  factam^  nro  paea 
toleravii  eccleiia, 

Ihec  quippe  est  ordinatio  Dei  patns  toi,  el  baec 
est  iex  ecclesiae  matris  luae,  videlicet  ot  omnes 
epiacopos  regni  tui  ad  Turonensem  archiepiscopum 
mittere  non  delrectes,  ipsiusqiie  "^  judicium  postu- 
lare  iion  dedigneris.  ipse  enim  est  metropolitanus, 
et  omnes  episcopi  tui  regni  suffraganei  ejiis  sunt^ 
sicut  conscriptiones  praedecessorum  meorum  evi- 
denter  ostendunt,  qui  praedecessores  tuOs,  quia  illos 
ob  ipsius  cura  siibtraieraut^  forte  '^  invectione  cor- 
ripere**  stnduerunt,  qiiamviH  nec  nostra  scripta 
siiper  hic  re  inissa  deesse  videantur.  Qnumque 
coriim  designato  **  Turonicae  ecclesiae  praesule  et 
integro  numero  collegiintm,.idest  dnodecim  episro- 
porum,  celebralo  conventu  fuerint  ejecti  episcopi  ** 
regulariter  exauiinati,  apparueritquerquod  canotiiea 
fnerint  efecti,  ipsls  iii  sna  dejectrone  manentilmst 
qui  in  tocis  eorum  consecrati  sunt  potueruut  utique 
episcopatus  honore  potiri.  Quod  si  episcopi  ejecti 
liisontes  fuerint  declarati,  his  amdtis,  qui  iliis  suh^ 
rogati  stlnt,  ecclesias  snas  ipsi  retipiant.  Nami  quuni 
aniecessores  mei  praesules  ejectionem  ^  eofum 
episcoporum,  qui  ab  ecclesHs  snisexpulst  sont,  nec 
admiserunt,  nec  approbHverdnl,  hcc  ipsos»  qui  eis 
subrogati  *post*  sunt  «,.  vi%*entibus  illis  legiiimos 
episcopos  dixerunt.  Sane^  si  ad  Turonensem  forie 
archiepiscopum  mittere  pra^fatos  episcopos  dedi- 
gnaris,  stude  duosepiscopos  de  expulsis  et  duos  de 
subrogatis  una  cum  ecclesi»  tuae  teicaio  ad  appstoli- 
camfi.  Petri  sedein  transmitt^ret  ubi,  digna  exami- 
natione  praemissat  qui  legitiroi  episcopi  sunt  appa- 
reant,  et  suas  ecclesias  irregulariter  non  amittanu 
Mihil  enim  qileo  '*  aliud  in  plraKsenti  negoiio  diOini- 
re.  Quia  vero  magna  quis  sit  metropolitaniis  apud 
Britannos  c!ontentio  est,  iiret  nuUius  memoria  te- 
neat  vos  in  vestra  regione  uliam  liabuisse  niiitropo- 
liunaih  ecclesiam,  tamen  st  libet  (postquaiti  Dcus 
omnipotcns  pacem  inter  vos  61  dilbctum  fllium  no- 
sinim,  Carolum  regem  gIoriosutn«  coiistiiuerit)  fa- 
cile  hoc  poteritis  advertere.  Quod  si  adeo  coiiien- 
ttose^  crcditis  agere,  ad  nosirum  a0ostolatum  de- 


NOtAtlONtS  COfeRECTOROM. 

C.  X. «  SubrogaH  pou  em  :  Sic  restitutum  est  ex  aliquot  vetusils  et  Vatdtt  eihtodaiis  codicibus. 
Antea  legebatur:  iubrogari  poi^uCk 


QciEST.  Yl.  C.  VIII.  •*  scr.  A.  446,  ep.  \i,  Ed.  Baller.—Coll.  tr.  p.  p.  4,  t,4l  t.  50.  ••  ibest  ab  Ed.  Bas* 
"commfUwl/orig.  — Edd.coII.  o.  •*  leslra.Ed.  Bas.  "mimmtinl.Ed.  Veri.  II.  —  miHmiii  :orig.  -  Edd, 
eoll.  o.=C.  IX.  •*^Cap.  Pscudoisidori,  cf.  hist.  trip.  I.  4,  c.  9,  donationOin  Coost.  II.  et  Innoc.  I,  ep.  2.-* 
Ana.  I.  2,  c.  41.  •'  add.  :  prfjefaiii  :  orig.— Ans.  •*  oporiere  :  orig.  —  Aris.  —  EjW- «>"•  <>•  —  £?»>"'•  ! 
conicientiam :  Edd.  coll.  o.  pr,  Bas.  ••  vef :  Edd.  colf.  o.  •«  prtmaraiii :  »b.  —  P.  II.  "  Inio  Nicplaus  U 
(A.  865),  colus  nomineepistola  in  Edd.  eoll.  o*  ciiatur.— Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  62,  c.  58.  =0.  X.  "ipjms  ^rw^ 
^«#:£d.  Bas.  »* /brii ;  orig.  —  Edd.  coil.  o.  »*  mHfller* :  Fkid.  Nor.  Ven.  I,  II.  ^  pranignaio  :  orig.  ^ 
verba  :  episeopi  —  ejeeti :  operarum  vitio  omissa  sunt  in  Ed.  Bas.  »»  electionem  :  Bohm.  *  ita  leg,  itt 
EtUI.  coll.  0.  pr.  Bas.,  in  qoa  com  orig.  ap.  fians,  ieg.  :  iubrogati  iuni.  ••  quaro  :  Edd.  coH.  o.  •* 
kikii  enim  aliud  eH^  quod  in  preeHnii  negoiio  penUut,diJliniri  poaii  :orig*    ^  conteKtwiiui  :  iht 


6S7  DECRETI  PAttS  SKCONDA.  CAUSA  III.  QUiEST.  VI.  688 

Btinare  omilendiie,  qiialenus  iioslro  librainine  qnus  A  C.  XIV.  NuUi  liceat  anarum  provineiarum  iudicium 
foerii  npiid  vos  anliquUiis  nrcliiepiscopalis  ecclesia 


tiice  clarius  innoiescati  el  deinceps  onini  anibigultate 
recisa  quam  ^*  scqui  episcopi  vestri  debeant  in- 
ciinciantiT  agnoscanU  Neque  enim  ecclesias  Dci 
per  discordias  regum  divisionis  aliqua  pali  dainna 
Hecesse  est,  quuni  (quantum  ex  se  esi),  pacemi 
qunm  praedicant,  servare  studeant  invicem  et  iri 
t>mnes. 

IH  Pars.  Gratian.  A/iai  aulem  irrita  erit  eptico- 
porum  seutenlia  et  a  tynodo  reiraelanda. 

Vnde  Felix  Papa  I,  epxit,  /,  ad  Paternum^*  : 

€•  XI.   Damnatio  injusta  irrita  e$t  et  a  iynodo  r«- 
traetanda* 

Irrliim  esse  oensemus  et  injustam  ^  episcoponim 


expetere. 

Item  Innocenlfns  Papa  ad  Victrieivm  notliomagen'' 
um  Epiuopumf  epi%t>  i/,  c.  3 ^*. 

^on  liceat  cuiquam,  sino  prxjudicio  lamen'* 
HomaDae  ecclesise,  cui  «  in  onmibus  causts  reveren- 
tia  et  aucioriias  deltciur,  relictis  bis  sacerdoiibus, 
qui  in  eadem''  provincia  Dd  ecclesias  nutu  divino 
gubernant^  ad  alias  convolare  provincias  vel"  alia- 
rum  provinciarum  episcopornm  judicia  expelere  vel 
pati.  Quod  si  quis  praesnmserit,  *et*  ab  olDcio  cleri 
submotus  el  injuriarum'*  reos  ab  omnibus  judicetur. 

'Gratian«  Reterentia  autem^quw  apostoUea: debetur 
eccleiiw^  el  ejui  auetoriiai  intelligenda  ei/,  quum 
vel  ad  ipiam  appellatum  fuefit^  vel  ah  ea  judicei 


damnaiioiiem  et  Idcirco  a  syiiodo    relractandaro.  B  «'^^"*  «««««^««'«»'- ^«^<  Si*/ttj  Pflpo,  ^uiim  rfi^^^^^^ 


ila  nl  oppressis  ab  omnibus  in  cunciis  sobtetiiatiir 
«ansis. 

GreiiaiK  Quod  autem  metropoUtanum  iuum  eon* 
Umuere^  H  aiiorum  judieium  iUieui  expetere  non  /t* 
<fal«  Sixtus  Papa  111  ^,  teUuiur  in  eoitl.  ad  orientm^ 
4ee  Epiuopoe^  c.  3,  dieene  : 

C.  XII.  Peregriua  judieiu  iunt  euhmooeuda. 

F«)regrina  judicia,  salva  iii  omnibus  aposlolica 
aiictorluie»  geuereii  sanctioDe  profiibemiis»  quta 
indigiium  esl  ui  ab  extraneis  jodicenlur  qui  coui- 
provioctates  et  a  ae  eieelos  debeoi  babere  judices 
Hisi  ruerit  appeltaluin. 

G.  Xlli.  De  eodem. 
Item  Anacleiua  Papa«  epiu.  i,  c.  3  ^^. 

Leges  ecdeaise  apostolica  firniamus  aucturitaiCy  ^ 
M  peregriiia  jydicia**  anbmoTemus.  Unde  ei  Oo- 
mlmis  ^\   menliouem  faciens  Lolb  ^\  per  Uoysen 
loquiuiry  dicens  :  lugreuuieii  quidem  {inquiunt)  ^* 
ui  udveuo^  naimfiiiii  uijudicesT 


Gomprovinciales  el  a  se  cleelos  debent  babere  )u- 
dices,  itatim  eubjungit :  nisi  fuerit  appellalum. 
C.  XV.  Abique  apoitoUeef  iedii  deereio  extraueoe 
judicee  adire  non  pouumue^ 

Item  Anaeletns  Papa,  e]^et.  /,  e.  3  *^. 
tJnaquaeque  provincia  tam  juxta  ecclesls**  qvaro 
jttxu  saecuU  legeii  sdos  debet  justoa  el  non  iiiiqiios 
liabere  jodices,  el  non  exiraneoo«  nlsi  aposiolicae 
aedis  bujus  decreverii  auctorius. 

C«  XV1«  Nim  per  appeUaUouem  altertue  prowncim 
judieee  adire  non  oporteL 

Item  ex  Romana  Synodo'^ 

Neminem  exhiberi  *^  de  provineia  ad  proTiuebm 
Tcl  ad  comiUlQm  oportel,  nisl  ad  relaiionem  judi- 
cis,  *ad  quem  fuerit  appellalum* ',  iu  ot  aclor  rei 
forum  seqnaiur  :£l  infra^^:  i  I.  llla,  quae  'sonl  per 
unamquamque  provinclam.  ipsiys  provioeiae  syno- 
du8  dispenset»  sieni  in  Nicaeiio  consui  decreuiu 
esse  concilio.  %  i.  Ultra  **  provinciae  lenniuos  ao- 


NOTAT10N£S  CORRECTOHUy. 


C.  XL  «  Et  iujuitam :  Sic  in  origitiali,  et  ante- 
cedil  vox  :  a/tl«r,  sed  in  decretis  Julii,  et  in  coiiri- 
lio  Carthaginensi  lY  (unde  ciuUir  infrar  11,  q.  3,  c. 
Irritom)  el  in  capilulis  Hadriani,  el  apud  AnseU 
HNim  esi :  trrtlam  esse  tiijttilmN  epiiceporiim  dam- 
mtiouem^  eic,  quae  lectio  videtur  niagts  convenire 
ciiin  rubrica  liiijus  capitis. 

C.  XIV.  *  Cmi  :  In  episiola  ei  Marcelli  el  Innocen- 
iii*  legitur :  itiie  preBjudicio  tamen  Ronmnw  eccle- 
•tar,  cui  tn  amw'6iu  cuiisii  debet  reeerentia  cuuodiri : 


quamvis  a  postrema  concilionim  in  qualiior  lomis 
edilione  absinl  illae  duae  voces  :  itiitf  prttjadicio^ 
queniadmoduni  ei  pauio  inrerius  istae  :  eel  aiiarum 
prowndarum  epiecoporum  judicia  expetere  tel  patt^ 
quae  lamen  habenlur  in  aliis  locis  iniiicaiis. 

C.  XVKf  Ad  quem  fuerit  appeliatum:  Haec  sniit 
addita  ex  Hadriano,  episiob  syiiodica  Kelicis  ei 
ivone. 

s  lUaf  qum .  Hinc  usque  ad  iinem  ia  caoiulis 
lantnm  Uaidriani  sunl  inveuU^ 


QvMSi.  VL  C.  X.  ^*  fuem  Edd.  Bas.  Ten.  1.  LngelJ.  —  P.  Ui.  ^  Capnl  Pseadoiaidori.  ef.  Sutuu 
m*l.  ani«  €•  51. --'Goll.  ir.  p.  p,  1,  t.  ii,  c.  3.  —  Ans.  in  litie  1.  5,  inter  cap.  Uadriaui. 
=  C.  XI.  ^  Capui  IHeuitoisiUeri,  ef.  Tbeod.  cod.  I.  9,  i.  I,  c.  10.  —  ColL  ir.  p.  p.  I, 
1.  ii,  c  i.  —  Burch.  I.  !,  c.  147.  Ans.  I.  3,  c.  77  (76),  ei  inter  cap.  Uadriant  in  fine 
i.  3.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  m  p-  6,  c.  331.  Pohfc  I.  5,  i.  i.  =  G.  Xlll.  ^  Capni  Pseudoisi- 
dim.  —  Coll.  ir.  p.  p.  I,  t.  2*  c.  6.  ^  add. :  omnino :  Ed.  Bjs.  ^  Gen.  c.  19,  y.  9.  ^  de  Letk  :  £dd. 
txUL  o.  *•  tufuii :  eaed.  =a  XIV.  ••  scr.  A.  404.  —  Ans.  L  %  c.  52.  ••  abesi  ab  Ed.  Bns.  *  ei  in 
CoU.  Hisp.  ei  ap.  Ans.  *'  Hidem  prtfsiiiciii  :  GidL  Hisp.  "*  verba  ':  *e<  —  pttii  noo  aoni  in  orig. 
Coiisuni.  ei  in  OIL  Hisp.;  legnotur  tanien  apud  Isidor.  MerL  ei  in  ep.  Marcelli  1.    **  t«;iirt«  :  Edd 


•Jl: 


Aiis.  iuter  cap.  Uadr.  in  fiiie  1.  5,  c.  H.    **  c.  10.  Cap.  iladr.  —  cf.  Capit.  I.  6,c.  3Si 


689  DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  Ul.  QUi£ST.  Vll.  GdO 

cusatidi  licenlia  noii  progrcdiatiir.  Omnis  accusatio  A  ptum  est  ut  cmlibus  of[icii$  non  lungantur,  Verunfa- 


anlra  provinciam  audialiir  el  a   comprovincialibus 

lermiuetur,  nisi  praelaius  **  sit  qui  accusatur  K 

C.  XVll.  De  eodem 

Jtem  Sixlus  i  *K 

Si  quis  clericus  super  quibuslibet  criminibus  ac- 

cusalus  fueril,  in  provincia,  in  qua  consistit  ille,  qui 

accusaiur  **,  suas  exerceai**  actiones,  nec  existi- 

mel  eum  accusator  suus  alibi  aut  longius  ad  judl- 

cium  pertrahcndum  "^. 

C.  XVIIl.  Ubi  crimen  admiuUurf  ibi  causa  venti- 
letur. 

Item  ex  decreto  Hadriani  Papae  ". 

Qui  crimen  objicit  scial  ^  se  probaturum.  Re- 

vera  ibi  causa  agaiur,  ubi  crunen  adroiititur. 

QU-ESTIO  VII. 
GKATIANUS 
1  Pars.  Quo  judex  esse  non  posstt  quem  cum  reo 
par  aut  major  macula  inficiat,  muUis  aucloritatibus 
probatur. 

Dicit  enim  sancla*  Romana  Synudus  «  ^ : 
C  I.  Infames  judices  esse  non  possunl. 
Infamis  per»ona  nec  procurator  esse  potest,  nec 
cognilor.      * 

Gratlan.  Tria  sunt  *,  quibus  aliqui  impediuntur  ut 
judices  non  fiant :  Natura^  ut  surdus  et  mutus^  et  qui 
perpetuo  furiosus  est^  et  impubes,  quiajudieio  carent. 
Lege,  qui  senalu  amotus  *  est.  Moribus^  femince  et 


meny  si  servus^  dum  putaretur  liber^  ex  delegatione 
sententiam  dixity  quamtis  postea  in  servUutem  depul- 
sus  sit,  sentenlia  ab  eodicta  reijudicatat  finnitalem 
tenet, 

c.  n. 

/n  Digestis  tit.  de  postulando^ 
Infames  ^  non  possunt  esse  procuratores  vel  pa- 
troni  causarum.  Sunt  autemtres  ordines  eorum, 
qui  poslulare  probibentur.  §  1.  £sl  aulem  poslulare 
desiderium  suum  vel  amici  sui  in  jure  apud  eum, 
qiii  jurisdictioni  prxesi,  exponere,  vel  alterius  desi- 
derio  contradicere.  §  2.  Nam»  ut  praemisimus,  non 
poslulantium  Ires  ordines  sunt.  Quidam  probibeniur 
omnino  posiulare  vel  propter  aetalem,  ut  minores 
^decem  et  sepjem  annis,  vel  propter  casum,  ut  sur- 
dus,  qui  prorsus  non  audit.  Alii  prohibeiilur  ne  pro 
aliis  postulenl  vel  propier  sexum,  ut  feminse,  vcl 
propler  casuin,  nl  ulroque  Iitmine  orbali,  vel  pro- 
pler  notain  turpitudinis,  ul  ii  qui  corporc  suo  inii- 
liebria  passi  suni,  nisi  forte  vi  praedonum  vel  bosiiiini 
stuprati  probentur.  Siiniliier  qui  capiiali  criinine 
vel  caluranlae causa  *  publico'  judicio  siinl  damnali, 
vei  qui  operas  suas  locaverunt  ut  cum  bestiis  depu*- 
gnareni  in  arena,  pro  aliis  postulare  probibeiiiur. 
Uis  personis  pro  se  alleg;are  permittitur,  pro  aliis  ^ 
postulare  prohibetur,  nisi  forte  tutelani  impubcrum 
vel  curam  adolescentium  non  afiectatam,  sed  ne- 
cessariaro  aduiiiiistrent.  Pro  bis  enini,  qiiorum  cu« 


urvitttonquianotthabeantjudicium^ted  quia  rtfce- q  ram  geruni,  eis  postulare  concedilur.  Alii   enim 


MOTATIONES  CORRECTORUM. 


fc  Nisi  prwlatus  sil  qui  accusalur  :  Veriia  h.Tc 
neque  in  capitulis  Hadriani,  neque  in  nniiquioribiia 
Qraiiani  exemplaribus  legiiniur ;  in  aliis  vero  loco 
Ipsoram  sunt  toc  :  nisi  ad  sedem  aposlolicam  fuerit 
Qppellatum, 

C.  XVII.  t  Capnl  lioc,  qnod  citalnr  cx  Sixlo,  in 
nolla  epistola  PouliAcum  hujus  nominis  est  inven- 
luin.  In  aliquot  vetustis  exemplarlbus  esl  lantum  : 
Jtem^  ut  videatur  citari  eadem  synodus  Romana, 
qu»  in  snperiori  capite,  id  est  quae  continelur  in 
cipitulis  Ifadriani.  Ivo  autem  part.  6,  cap.  autem 
3i9.  citat  ex  Felice  I. 

Qdjkst.  Vll.  C.  1.  •  Prior  pars  bujns  capiliili  iis- 
que  ad  vers.  cognitor,  habetur  in  epistola  %.  Feiieis 
1,  in  qna  refert  synoduin  a  se  habitain,  quod  in 
principio  epistoks  coromemorat  his  verbis :  Nos  vero 
ad  supplementum  vestrum  fratres  et  eoepiscopos  no^ 
uros  tocavimus  amplius  quam  septuaginta^  cum  a»i* 
bus  hxc,  auce  ^ubius  habentur  Ini^rla,  reguiariter 


tractanda  decrevimus.  Eadein  pars  habetur  in  capN 
tulis  Hadriani,  quas  (ut  superius  ead.  q.  5,  c.  Accu^ 
eationes  adnoiainm  est)  iiomine  Ronianse  «jrnodi  in- 
terdnin  citantur.  Reliqna  vero  hujus  capitis  viden- 
tur  esse  Gratiani,  sumta  taroen  fere  ad  verbuin  est 
I.  Quum  prmtor^  vcrsic.  Quidam  enim  ff.  dejudiciis^ 
qnemadmo<liiin  et  in  seqnenti  capite  multa  colli- 
guntur  ex  variis  legibus  Digestorum  et  Codicis. 
Qiiamobrein  in  antiquioribus  codicibus  oiniiia  lians 
usque  adc.  Qui  sinepeccato,  conjuncte  habeiitur. 

C.  II.  i>  Caput  lioc  (queniadniodum  in  superiori 
nolatione  significatum  e8t)in  vetustioribus  exeinpia- 
D  ribus  non  esl  sejunctum  a  superiori,  ei  est  collectio 
variaruin  leguui  facta  a  Gratiano.  Sed,  quoniani 
pleraque  verba  sunt  ipsorummet  auctornm,  et  tu 
vulgalisest  distinctum  capul,  ideo  iisdein.  €aracte«> 
ribus  iinpressum  est»  quibus  cetcra  auciorum  car* 
piia. 


Qmst.  VI.  C.  XVI,  ••  nisi  ad  sedem  ap.  fuerh  appeUatum  :  Edd.  Bas.  Lugd.  1. 5=  C.  XVIl.  «*  Cap^ 
Pseudoisidori,  cf.  cp.  Eleutherii  ad  Gall.  prov.  et  Feliois  I,  ep.  1.  —  cf.  interpr.  ad  Nov.  I,  I.  5,  t.  I.  — 
Ans.  1. 5,  c.  i7,  et  in  fine  I.  3,  inler  Cap.  Hadrianl,  c.  7.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  318,  329.  ••  pulsatus  :  Edd. 
coll.  0.  —  Coll,  citL  ••  exerat  :  Ans.— Ivo  p.  6,  c.  329.  —  ••  protrahendum  :  Bdd.  coll.  o.  =:C.  XVIIl. 
•»  c-  5i.  Cap.  Hadriani. —  Burcb.  I.  16,  c.  3.  ( :  ex  conc.  Arausico).  Ans.  I.  3,  c.  87.  Ivo  Pan.  I.  4, 
c.  75.  Decr.  p.  6,  c.  324.    ••  scribat  :  Ivo. 

QuAST.  Vll.  P.  I.  *  c.  5.  Cap.  Hadriani,  depromtum  ex  ep.  M.  Felicis  I.  (Pseudoisid.),  —  cf.  inlerpr. 
ad.  Pauli  Sent-  I.  4,  t.  2.  —  Ans.  I.  3,  c.  7  (123).  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  78.  Decr.  p.  5,  c.  248.  p.  6,  c.  351, 
Polyc.  I.  5, 1. 1.  =C.  I.  •  ex  1r.  12,  ».  5,  t.  i.  »  motns  :  orij;.  —  Ed.  Bas.  =  C.  U.  *  ex  fr.  !.  1.  5,  t.  I, 
verbbs  ajio  modo  apiatis*    •  abcsl  nb  Ed.  Arg.    •  publici  jndicti :  Edd.  coll.  o.    *  alio  :  Ed.  ikis. 


ett  OKCRETI  PARS  SEGUNDA 

oni9)0t,  qol  o(  infames  noiaiitiir,  nisi  pro  se  ei  A 
pro  ^erlis  personis  postiilare  non  possunt^  nisi  in 
inlegran^  resliMiiipnem  acceperint.  |  3.  Periniititur 
l^uiem  eis  postulare  pro  parenie,  pro  pairono  pairo« 
nave,  liiieris  *  parentib^usque  paironi  patronxque ;  . 
pro  lil)eri8  eliam.  suis  %  frairil>us  et  "  sororibus, 
*ui^ore*,  socero»  socru,  genero,  nuru,  vitrico,  nctverca 
f  rivlgno,  privigna,  pupiilo,  pupilla,  rurioso,  furiosu, 
faiuo  'S  falua,  routo.surdo,  prodigo,  et  adolescente* 
I  4.  Item  "  pro  lis,  quibus  propier  inflrniitaiem  cu* 
ratores  dari  solent,  et  qul  negotiis  suis  aliquo  per« 
petuo  morbo  superesse  non  possunt.  $  5.  Omnes  ^ 
autem,  qui  non  sponte,  sed  necessario  ruiiguiitur 
pfDcio,  sine  offensa  *  edicli  *  posiulare  possunt, 
etiamsi  ii  sunt,  quibus  non  oisi  pro  se  *  Ipsis*  po^ 
aiulare  permittitur.  §  6.  Affiiiitates  '^  vero  non  eas  ^ 
f(^cl^re  debemus,  quae  quondam  fuerunt,  sed  pr^ 
sentes  §  7.  Nunis  et  generi  appellatione  et  soceri» 
et  socrus,  et  ulteriores,  quibus  pra  pr«posi,(io  so|et 
^ccedere  ",  coqtinentur. 

II.  Pars.  §  8.  Arcenlur  etiam  a  professione  advQ- 
ptorum  {iicutin  $eeuj\do  libroQodici$t  liiulo^  de  pp- 
iiulando  invemiur  '*  qui  sub  nomine  bonorarionim 
^^  ex  ipsis  negotiis,  qua  tuenda  sosiceperint,  eino* 
lumentum  sibi  certie  '*  partis  cum  gravi  damno 
litigatoris  et  depraedation^  "  p/)scentes  invenlunior. 
1 9.  Item  '*,  si  quis  i^deo  procax  fuerit,  ut  non  ra- 
lione»  sed  probris  '^  put^t  esse  certandum»  opinio- 
nis  sii»  imminutionem  patiatur  *'.  $[  10.  Praeterea  ** 
pon  licet  advoeato  ullum  eontractam  inite,  allam  ^ 
pctioDem  conferre  cum  eo  litigatore,  quem  In  pro- 
|iriam  recipit  fidemt  nec  ex  induslria  jurgium  pro* 
Vahere.  §  11.  Apud  Urbem  '^  Romam  etiam  hono- 
^atis,  qui  hoc  putaverint  eligendumi^  eousque  liceat 
«care,  quousque  maluerint,  videilcet  ut  non  ad 
lurpe  compendlum  stlpemque  '*deformem  h»c  arri- 
(iatur  occasiott  ^(am,  si  lucro  pecuniaque  capiantur» 
Teluil  '.*  degenenes  inier  vilissimos  numerabuntu^ 
I  12.  Si  "  vero  in  uno  andltorio  duo  tantum  prae 
ceterisfuerintvelplures,  quorum  fama  sit  hilarior, 
iii  judicantis  ofllcio  sit  qt  par  qiasldicorum  distri- 
hulio  flat,  et  **  exaequeiur  partibus  ^  auxilium  sin- 
|[olerum.  { 13.  Sl  quis  vero  mqnitus  a  Judipe  ea 
^iciisalione»  quae  nequeat  <^m{vt>hari,  euicunque 


.  GAUSA  HI.  QtJiEST.  YIL  m 

parli  patrocinium  denegaverit,  careat  ft>ro;  sciat 
etiam  nunquam  sibi  au  agendum  **  copiai^  posse 
restiiui.  §  U.  Si  quis  autcm  ex  liiigatoribus  detecliia 
fuerlt  separaiim  tractassc  cum  plurtmis,  et  adversa-' 
rio  8110  *  tali  frnudc  *  subiraxisse  paris  dcfensionis 
copiam»  ostcndet  "  proculdubio  iniquam  a  se  liiem 
foveri,  ct  nuctoritatem  judiciariani  a  se  elusam  ex^* 
perletur.  §15.  |tem  '*»  quamvis  illi,  qui  causnm  fisci 
egissent,  prohibeantur  adversus  fiscum  patrocinium 
praestare,tamenhodieetiamadversus  fiscttm  palroci- 
nium  possunt  exhibere  privatis,  dum  eam  caosan\ 
declinent  suscipere,  quam  tractaverant,  dum  fisd 
advocati  fueruut.  g  16«  It^m»  si  "  contra  patrcm 
pupill^  causam  egisiti,  tutor  vei  curator  datus  eai>- 
dem  caosam  defendere  non  prohiberis.  g  17.  Cogni- 
tores'^  vero  ex  oQcio  inielligontur,  non  ex  arbitrio* 
Nibil  "  enim  refert «,  is  '*»  qui  ^rbitrium  suscipit, 
an  sit  integrae  fam.T,  an  ignominiosus.  g  18.  Filiua 
*^  eiiam  in  re  patris  arbiter  esse  potest.  Nam  et 
Judicem  eum  esseposse  plerisque  placet.  g  19.  Si  "* 
quis  vero  judex  sit,  arbitrium  recipere  ejus  rei,  do 
qua  jndex  est,  et  in  se  compromitti  jubere  prohibe^ 
\UT  *  lege  Julia  %  ^l  si  se^tentlam  dixeril,  iion  est 
danda  pcenas  persecutio.  Servus  **  arbiter  esse 
iion  valet »  libertlnus  potest.  |  20.  Porro  iufainia. 
multipliciter  irrogaiur,  Aliquando  eoim  contrahiUir 
|[enere  delicti  declarati  per  sententiam,  veluti  quuna 
Judex  pronunciat :  injuriam  ^  fecisli,  lieredilateni 
expilasti,  calumniatus  es,  Aliquan^o  genero  poNiae, 
sicut  illi,  qui  ^^  damnantur  in  opus  public^in,  qu^ 
pristinom  quidem  statum  obtinent»  sed  damno  inn 
famiaD  eliam  posi  impletum  tempus  snbjiciuniur^ 
Aliquando  genere  poenae,  et  delicti  declarati  pev 
aententiam»  veluti  dum  fustibus  ^'  caeso  per  praeca* 
nein  dicitur :  ioij^eoramcflic  ^%  Id  est :  ca/icmiuaiKa 
es.  Ailqoando  ipso  genere  facti,  ut  exercentes  im- 
probum  ^  foenus  et  iHiclte  exigentes  usuras  usura- 
rum,etroulier^^qu9^lntrjii  teinpus,  quomorises^ 
lugere  niaritum,  contrahit  m^trimonium,  et  qui 
sciens  eam  uxorem  duxei^ii. 

Gratiaii.  Idem  ieiiaiur  Fdix  P^pa  ei  eiedem  ^ 
verbit  g  1.  liem  in  evangelio  ^^  qui  irabem  geUat  im 
oculo  probaiur  non  potte  educere  fettucam  de  ocuIq 
Irairit  stti*  g  2.  Item  David  in  lib.  Ptalmorum  ^  3 


NOTATIONES  CORREGTOatJM. 

•Nihil  enm  Hferi :  Yerba  lcgis,  ex  quibus  hune  D  a»  liberiinut  tit^  inte^riB  famcs  quietii  arblier  an 
etv^siculuin:  Servut  arbiier^  Gratianus  accepit»      tgnominiotut.IntervumLabeocompromiitinonpott^ 
siint  haec  ;  Ptediut'  libro  wtq^  ei  ^opponiut  libro      tibroundecimo  tcribii,  et  eti  verunu 
^rigetimo  lertio  tcribuui^  parvi  referre,  iugenuui  quie 


%• 


QoiiST.  \IL  G,  IL  *  add.; eilam  «Mts.lEdd.  coll.  o.  '  ad(L  :  trairibu^  et  parentibut  patront  et  patronm  : 
Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  '•  (ralve,  torore  :  Ed.  Bas.  "  fr.  2,  5,  ib.  "  fr.  4,  5,  ib.  "  fr.  6,  Ib.  *^fr.  13»  ib.  ^ 
mccidere :  Ed.  Bas.  —  P.  II.  '*  c.  5.  God.  I.  2,  t.  6.  ^*  Aoitoralorttm  ;  Ed.  Arg.  "  c^lt  lemporit :  £d.  Bas. 
V  deprecaiione :  fb.  **  c  6»  g  1,  Ib.  *'  add.  :  verbit :  Cdd.  coll.  o.  pr.  fias.  Lugdd.  II,  IIL  **  patieiur 
priff.  —  Edd*  coll.  o.  '*  c.  S,  S  2/ib.  *^  c.  6,  g  5,  ib.  **  tHpendium  deforme  :  Edd.  Bas.  Yen.  I.  < 
^ild. :  abjecii  atque :  Ed.  Bas.  "  c.  7.  God.  eod.  '*  etenim  cequeiur  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  11.  **  pr» 
part. :  Edd.  coll.  o.  •*  agendi :  ib.  ^^otiendit :  Ed.  Bas.  *'  c.  1.  God.  L  2,  t.  9.  **  fr.  IQ.  Dig.  I.  3^ 
1.1.  *^cf.  fr.3.Dig  L  4,1.8.  *•  fr.  7,  ib.  **ettm:Edd.  coU.  o.  pr.  Liigdd.  IL  IIL  •*  fr.  6,  ib. 
!•  fr.  9,  g  2,  ib.  »•  fr.  9,  pr.  ib.  ^  cf.  c.  5, 12.  God.  L  2,  t.  12.  ^>  c.  6.  God.  eod.  ^*  e.  16,  17.  Cod. 
eod.  ^*  «rvxoMcyrtcc  L  e,  calumniarit :  Edd.  Lugdd.  U,  IIL  —  tjtcopkaniit  i.  e.  calu^niaior  :  Edd.  reU. 
**  c.  ^.  God.  cod     *»  $•  15.  Cod.  eod.    *•  supra  q.  5,  c,  U.  -  •^  Malih.  c,  7,  v.  5.     *•  Ps.  4».  ▼•  W. 


m  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  III.  QUiEST.  VII.  %H 

Peccatori  aulem  dixilDeiis  ;  qiiare   Ui  enarrasjn-  a  jndical,  non  Toliinlaii  stue  obiempcrare  dcbel,  seit 


-ftiilias  meas,  et  assiimts  lesuimenium  nieum  ?  eic.  §  5. 
ilem  Gregoriu»  **  :  Ctijus  viia  despicilufj  reslal,  ut 
«jus  praedtcatio  coniemnatur. 

C.  111.  Qui  aliorum  vitia  puniunt  $ua  prius  corrigen 

siudeanl. 

Idem  ffi  MoralibuB  lib.  XI  V^  in  Job.  cap,  i5. 

III.  Pars.  Qui  '*  $ine  peccato  e$l  ve$trum,  primu$ 

^  in  iltam   lapidem  mitiat.  Ad  aliena  qnippe  pu- 

tiienda  peccata  ibant,  el  sua  reiiquerant.  Revocan- 

tur  "  iuque  intus  ad  conscientiam,  ut  prius  propria 

corrigant,  et  lunc  aiiena  reprehendant.  Hinc  est, 

quod  quum  tribus  "  Benjamin  in   carnis  scelere 

luisset  obruta,  collectus  omnis  Israel  ulcisci  iniqui- 

tateiu  voluit,  sed  tamen  semel  et  iterum  in  belti 


tciiere  quod  leguni  est  *^.  Et  po$i  pauca  :  §  3.  Iii  ju- 
dicando  niagis  cordi  sii  *'  veritaiis  custodia,  quaiu 
obediejilia  voluntalis. 

C.  Y.  Gravalu$  crimimbu$  judieare  non  valet. 
Ilem  Gregorlus  prafationi$  in  Job.  e.  5,  al.  6  **• 
In  gravibus  peccatis  quis  posilus,  dum  suis  pre- 
mitur,  aliena  non  diluit.  §  I.  Cuncti  ^*  enim  liquido 
novimus^S  quia,  quuni  is  displicet,  qui  ad  iulerce- 
dendum  mitlitur,  irati  aiiimus  proculdubio  ad  deie- 
riora  provocatur.  §  ^.  Scriplum  '*  quippe  esl  :  Vt- 
ctimiB  impiorumabominabile$Deo$unt,  vota  justorum 
placabilia  ^*.  Neque  enim  in  omnipolentis  Dei  judicio 
quid  ^^,  sed  a  quo  dator,  inspicilur.  §  3.  Iliiic  est 


cerumine  ipse  prostratug  est.  Consulio  enim  '^  Do-  B  ^nim  quod  scriptum  esl  ^'  :  1ie$pexit  Dominu$  ad 


iiiino,  si  ad  ulciscendum  ire  debuisset,  jussum  est 
[ul  **  Iret],  qui  juxta  divinaB  vocis  imperium  per- 
rexit*  et  semel  et  secundo  perdidit'*,  et  tunc  deinum 
peccatricem  tribum  valde  feriens  pcne  rundiius 
exstiQxit.  Quid  esi  '^,  quod  in  ultionem  "'  sceleris 
inflammator,  et  tamen  prius  ipse  "  prosternitur, 
iiisi  quod  prios  ipsi  purgandi  sunt,  per  quos  aliorimi 
culpae  feriantur,  ut  ipsi  jam  mundi  per  ultionem 
Teniant»  qui  **  aliorum  vitia  corrigerefestinanl? 

C.  IV.  lile  de  vlta  aUiriu$  judicet^  qni  non  habet  in 

U  ip$o  quod  puniat. 

Item  Ambroslus  siip^r ;  Beaii  immaculati,  eermone 

XX.  ad  ver$,  Miserationes  tuae»  Domine  *^ 

Judicet  ille  de  allerius  errore,  qui  non  babet  quod 
in  se  ipso  condemnet.  Judicet  ille,   qui  non  agit 


Abel  et  ad  munera  eju$^  ad  Cain  autem  et  ad  munera 
eju$  non  re$pexit.  Dicturus  quippe,  quia  Doniinus 
respei^it  ad  munera,  praemisit  sollicite,  quia  respcvit 
ad  Abel.  Ex  qua  re  patenier  ostenditur,  quia  noii 
offerens  a  muneribus,  sed  munera  ab  offereiite  pla- 
cuerunt.  §  A.  Dona  «i  qulppe  ^*  iniquorum  nonprobat 
AUi$$imu$,  nec  re$picit  in  oblationee  ^'  eorum,  nec  Hi 
multitudine  ^acrificium  eorum  propitiabitur  peccati$. 
§  5.  Iiem  :  Longe  ^*  e$t  Dominu$  ab  impii$,  et  ora» 
tiones  ju$torum  exaudiet, 

C.  VI.  Primum  no$metip$o$^  deinde  proximo$  debe^ 
mu$  corrigere. 
Item  Beda  tnc.  8.  Joannis  dejudicio  aiultexmi, 
Postulatus  Dominus  judicare  de  peccairice  non 


eadem,  quae  in  alio  putaverit  punienda,  ne.  quiMH  ^  alai»m  dat  judicium,  sed  prius  inclinans  «e  deorsom 


de  alio  judicat,  in  se  ferat  ipse  seiitentiam.  Judicet 
ille»  qul  ad  pronunciandum  nullo  odio,  nulla  o^ 
fensione,  nulla  leviute  "  ducatur.  Et  po$t  pauea  : 
1 1.  Bonus  judex  nihH  ex  arbitrio  suo  facil  et  dome- 
sticaB  proposito  *"  voluntallB,  sed  juxta  leges  et 
Jura  prononclat,  sututis  ^  Juris  obtemperat,  non 
indnlget  proprlae  ▼olunuti,  nihil  paratum  et  medi« 
latQm  domo  *'  defert,  sed,  sicot  audit»  ita  judicat,  et 
•icut  se  babet  *  negotii  *  **  natura,  decernit ;  o>bse- 
qultur  legibos»  non  adversatur,  examinat  causaB 
nieriu,  non  mutat.  Discitejudices  saecuK,  quem  in 
judicando  tenere  debeatis  affectum,  quam  sobriota- 


digito  scribebat  in  terra,  ac  si  demum  quam  ob.nixe 
rogalur  **  judicat,  nos  videlicet  typice  instilueDS. 
ut,  quum  quaelibet  proximorum  errau  conspicimus, 
non  haec  ante  **  reprehendendo  judicemus,  quam  a4 
conscientiam  nostram  humiliter  reversi  digito  eam. 
discretionis  solerter  exculpamus  *S  ei  quid  in  ea 
conditori  placeat,  quidve  displiceat,  *  sedula  *  exa- 
roinatione  dirimamos,  juxta  illud  Aposioli  "  :  Era* 
tre$,$i  priBoccupaiu$  fuerit  homo  in  aliquo  delicto^  eic. 
Et  infra  :  §  t.  Qui  $ine  peccato  e$t  ve$trum  *" :  id 
esl,  primo  vos  ipsi  justitiam  legis  impletCt  et  sic 
liiiiocentes  manibus  *  et  mundo  corde  "  ad  lapidanT 


tem,  quam  sinceriutem.  Et  paulo  po$t :  §  8.  Qui  d  dam  ream  concurrlte. 

NOTATIONES  C0HKEGT0R13M. 

C.  V.  «  Dona :  Haec  non  .cgiintur  ibi  apud  B.  Gregorium,  sunt  tam^Q  Ecclcs.  c.  34,  ct  repeiuntaf 
infra  14»  quaest.  5,  eap.  Scriptum. 


»citi$  :  orig.  A  Ans.  -«  qui$  $citi$  :  «d.  Bas.  "  de  domo  :  Edd.  col .  0.  ••  abest  ab  Aiis.  "  legn, 
Ed.  Bas-  ••  e$t :  Edd.  coll.  0.  =  C.  V.  •»  Coll.  ir.  p.  p.  i- 1.  55,  c.  41-45.  ^»  ex  Pasi.  p.  i,  c.  iO. 
^  cf.  Dist.  49,  pr.  ^*  Cunctis  liquet :  Edd.  coll.  0.  "  ex  ep.  ad  Reccarediim.  ep.  m.lscr.  A.  589), 
I.  9.  Ed.  Maur.-  cf.  C  14,  q.  5,  c.  ii.  "  Prov.  c.  i5,  v.  8.  ''  add  :  dfllur^:  orig  »'  Gen.  c.4,  v.  4, 
6.  '•  Eccl.  c.  54,  V.  43.  »'  oblalionibue  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  '•  Prov.  c.  io,  v.  8.  =:C.  VI.  auod 
r-rogatur:  Edd.  coll.  0.  ••  add.  :  errata  :  Ed.  Bas.  "  «xicii/pemics  :  Ed.  Arg.  —  «jrcM/pumtfi :  hdd. 
lell.  pr.  Lugdd.  II,  III.    •"  Gal.  c.  6,  v.  i.    •'  Joan.  c.  8,  v.  7. 


095  DECRETI  PARS  SECINDA. 

C.  VII.  Saeerdo$  pnmum  $ua  peccataf  deinde  aliena  A 
detergat. 

Jtem  Auguslinus  ad  quemdam  Comtfm*'S 

Sacerdos  ui  sapi^is  ei  perfeclu&  medicus  primuAi 

sciaicurare  ^^  peccaia  sna,  et  posiea  alien^  vuliiera 

04Slergere  el  «anare,  el  non  publicare. 

Gralian.  Item^  in  evangelio  *'  sal  infatuatum  ad 

nihilum  uiHe  es$e  dicilur^  nisi  ul  projiciatur  foras  et 

(i6  hominibus  conculcetur,  Ex  quibus  gm^ibus  dalur 

intelligij  quod  criminosus  alterius  crim\nis  judex  esse 

pon  potest,  et  se  ipsum  condemnat,  dum  in  alterius 

^rimen  sententiam  profert,  §  1.  Sed  qbji^tur  :  Saul 

^^  quum  a  Domino  esset  reprobalus,  populum  Dei  ju- 

dicabat,  et  ejus  ju^icium  universuspop^lus  expetebat. 

Item^  David,  quum  e$set  adulter  et  homicida  inter- 

fogatus  a  propheta,  sententiam  in  divitem,  dedit^  qui  B 

ovem  pauperM  rapuit,  diceni  "  :  Judicium  moriis  est 

yiro  huic.  //eni,  Salomon  *',  quum  amore  mulierc^" 

(arum  deos  gentiu,m  colerel^  tamen  universa  plfbs 

IsraeVuica  ad  ejusjud\cittm  eonfluebat.  Sic  et  Achak 

**,  quamvis  colerel  Baa/,  tamen  decem  tribus  judica^ 

tfot.  Multi  eiiam  al^  tam  in  veteri  testamento  quan^ 

in  novo  inveniuntut,  qu^rum  vita  quum  esset  blasr 

phemabiliSf  tamen  eorum  sententiat  quia  ex  officio  suo 

$ervata  judiciarii  ord}nis  integritate  pro^essit^  inveni" 

{ur  $ervata.  Unde  et  Dominu$  ail  in  evarigeUo  *'  :  Su- 

per  caibedram  Moysis  sederunt  Scribx  ei  Pharisaei, 

eic.  Uinc  liquido  conetat^  quod  mali  pa$tcre$^  dum 

$enientia  jueti  txamini$  aliorum  crimina  feriunt,  $ibi 

ip$i$  noeent,  d^m  $ine  exempto  $u(e  emendaiionie 

atiorum  vitia  corriger^  eurant ;  $ubditi$  vero  proiunl,  ^ 

f  I,  eorum  increpatione  correcU  vel  $enientia  coerciti^ 

titam  $uam  in  v$eliu$  comniutare  did\cerint.  Ac  per 

Iroc,  dumab  eccle$iatolerati  fuerint^  eorum  jndicium 

^bierfugere  non  licet. 

QDiESTIO  Vlil. 
GKATIANUS. 
Quod  MUtem  epi$fiopu$  ab  uno  tanlum  auditi  vei 


CAUSA  III.  QUiEST.  IX.  C96 

judicari  non  debeat^  Zepbyrlnus  Papa  te$tatur,  epi^ 

$tola  I  ad  Epi$copo$  Siciliw^  dicene  '  : 

G.  !•  Epi$eopu$  non  nisi  a  pluribu$  audiatur  et 
judicetur, 

Accusaiores    episcoporum  omni  careant  suspi- 
cione,  quia  columnas  suas  Domimis  flrmiier  slare 
voluil,  non  a  quibuslibet  agUari.  }  1.  Nulliim  nain- 
que  eorum  sententia  a  non  suojudice  dicta  constrin- 
gat,  quia  et  lege^  sxcqli  idipaum  fleri  praecipiunt, 
\m  C^dice  «  /t6ro  eeptimo^  titulo  de  $enlentii$  et  inter-. 
locuiionibu$  omnium  judicumt  lege  penuliima :  §  2. 
Cujus  in  agendo  quis  observat  arbitrium»  euin  ha- 
bere  eliam  contra  se  jndicem  in  eodem  negotio  noii 
dedigneiur.]  {  5.  Judices  9  duodecim  quilibet  epi- 
scopus  accusaius  (si  necesse  (uerit)  eligat,  a  quibua. 
ejus  causa  jusie  judicetur.  Nec  prius  aiidlatur,  au^ 
excoromuniceiur  vel  judicetur,  quam  ipsl  per  se  elir 
gantur,  et  regulariter  vocatp  *  ad  suorum  primo 
conveuium  episcoporum»  per  eos  ejus  causa  juste 
audiaiur  et  rationabili^r  discernalur.  Finis  TerQ^ 
ejus  causaead  sedem  apostolicam  deferatart  ut  ibi- 
dem  lerminetur.  Nec  aniea  finiatur  *  sicut  ^  ab. 
Iipostolis  vel  successoribus  eorum  olim  statutumesi* 
quam  ejus  auctoritate  lulciatur.  Et  pauio  $uperiu$  { 
I  i.  Absens  ^  vero  nemo  Judiceiur,  nhi  ex  coH  •« 
macia  ab$en$  fuerit  b,  ^icta  et  divina  et  humanee  h^ 
prohibent  iege$. 
Item  Felix  epi$cQpu$  dixit  in  conc.  Carthagxnensi  II^ 

C.  U.  4  qupt  $piuopi$  au^iatur  epncopme^  qni  in  reetr, 
HciH  tnctd^rtl. 
Suggero  secqiidum  siatuta  ▼eieniM  concilionim^ 
ut,  si  quis  episcopus  (qiiod  non  optarous)  in  reaiun^ 
aliquem  iiicurrerit  ^  et  *  Dimia  necessius  ei  fueri( 
noii  posse  plurinios  congregare  •,  ne  in  crimiiie  rer 
uiuneat  ^*^  a  duodecim  audia^r  episcopis  «• 

OU-ESTIO  IX. 
GRATIANUS. 
I  Pars.  De  accu$atoribu$  vero  vei  teetibu^^  quod  Ji| 


.  NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  VII.  «In  Tetusta  impressione  epistolarum  B.  Au-  ^  Nisi  ex  contumacia  ab$en$  fuerit .  Haec  absnnt 

gustini  exstat  episiola  longissiina  adiulianum  coroi-  ex  plerisque  inanuscriptis,  et  epistola  ipsa,  ei  An^ 

l^m;irireceniioribusauteiiiomniuiiioperumedilioni-  seliiio  et  Ivone.  Infra  veroead.  q.  9.  c.  Abune^  ha- 

nibuslialieiurqiiarto  lomosublilulo  De  s.alulnrihus  bentur  tanouam  Gratiani  verba. 
dociimeiitis,  in  ciijus  liheili  cap.  52,  hoc  est  caput.  n     C.  I|.  «  tpi$copi$  :  Quae  hoclocoln  capite  decimQ 

Uu.£ST.  VIII.  C.  I.  «  Ll  Codiee  :  Hiiic  iisque  ad  coiicilio  Carlhagiiiensis  U  adducuutur,  reTeruntur 

▼ers.  Judices,  non  siint  in  epislola  Zephyrliii,  ne-  iurra  15  q.  c.  Fe/top,  el  ibi  notabitur  varietas* 
que  in  yetustis  Graliaiii  coiiicibus. 


QtJiBST.  VII.  C.  VH.    *^  ex  libro  de  salutaribiis  docamentis,  quem  soppositum  esae  censenl  VV.  DD. 
—  Ans.  I.  7,  c.  101-    ••  delere:  Edd.  Arg.   Ven.  1.  Nor.  —  diluere  :  Edd.  rell.      ••  Matlh.   c.  5,  v.  14. 


In  Kiid.  Arg.  Ven.  II,  ita  legitur  :  terminetur,  m$i  excontumaeia  absene  fuerit.  Ab$en$  vero  nemo  judicetur^ 
flttta.eic»  cf.  pad.  q.  9,  c.  I3.  =  C.  II.  •  hab.  A.  390,  (c.  12,  ap.  Dioiiys.)  —  Burch.  I.  1,  c.  U9. 
Aiis.  I.  3,  c.  46  (141).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  2U2.  »  inciderit :  Kdd.  coll.  o.  •  $i :  \b.  •  add. :  epiecopos.  : 
ib.    ^*  maneat  :  ibl 


M7  PECRETI  PARS  SEeUNBA.  CAU8A  Jil.  QUJEST.  IX.  m 

Qbientm  vocm  aceu$aiionit  vel  ustifieatwniM  exhi^  A  Miiicitnm,  non  fote  canonicom  qiieroqnam  >* teerdo* 


bere  non  valeant^  multorum  auctoritatibut  tigftet. 
Ait  enim  Telesphoros  papa,  efnttola  unica  ^: 

C.  1.  Niii  reo  pnetente  accutator  non  audiatur. 
.  Accnsalori  omnino  non  credi  decernimos,  qnt 
alisenie  adversario  cansam  snggeril,  ante  olriusque 
partis  justam  discussionem. 
C.  II.  Abtente  advertario  tententiam  f^rre  non  ticet. 
item  Eieolherlus  papa  in  epistola  ad  Evitcovot  Gat* 
lias  K 

Caveant  judices  ecclesiae  ne,  afDsente  eo,  cujus 
causa  vciitilatur,  sentenliam  proferaiit,  quia  irrila 
erit;  imo  etiam  'et^causam  in  sytHido  pro  faclo 
dabunu  Proditoris  vero  nec  eaiumnia,  nec  voit  au* 
diator. 

G.  IIL  Rm  abtente  aeeutator  non  audiatur^^ 
Jtem  Calixtus  papa,  epitt.  II  ad  epitcopot  HaHia  K 

Alisente  eOf.  quem  accqsare  voluerit  quispiam  \ 
iiccusaiori  non  credator»  quia*  sine  scripto  diflicile  *» 
per  scriptiim  autem  iiuoquam  recipiatur;  qnia  per 
eeripiuram  nullus  *  accusare  vel  *  accusari  potest, 
aed  propria  voce,  et  praeseute  eo  quem  accusare 
▼oioerit,  suam  qiiisque  agai  accuaaiionem. 
C  IV.  QuiB  tn  abtantee  geruntur  omnino  evacuentur. 

Item  Comelios  papa  ad  Rufum^  e^.  II ^  c.  2  '• 

Omnia  qn»  adversus  *  absentes  in  omni  negotio 
aot  loco  agiintur  ant  judicantur,  omnino  evaciien* 
|iir,  quoniam  absentem  duUus  addicU  nee  ulia  lex 
^amnait 


tum  judicare  vel  damnare  anleqoam  accusatoies 
canonice  examinalos  prsesenies  babeat  locuroque 
defeodendl  accipiat,  id  est  inducias  ecclesiasticas  ad 
ebluenda  crlmina^ 

C.  Yil.  PALEA 
[Idem  Damasus  ibtdem  eontinenter  **.] 
Nec  '*  extra  propriam  »  fiat  proviiiciam  prinio  ^^ 
disciissionis  accusaiio,  sine  apostolica  praeceptione, 
cui  in  oronibus  caiisis  debet  reverentia  cusiodiri^ 
quoniamet  antiqua  docet  bocPairum  regiila,  in  qna 
et  **  imperialiter  **  pariter  statuta  concinunt.  Cn- 
mfnvm«%  inquiunt,  ditcutsio  ibi  agenda^^ett, ubi  cri- 
men  admittum  ett.  Nam  atibi  criminum  reut  prohi'- 
betur  audiriJ*  £t  alibi  in  canonibus  prdecipilur '  ** : 
^  Quaeunque  negotia  iu  tuit  /ocif,  a^t  orta  **  itfn/, 
finienda  tunt^  *  et  reliqna  talia ,  el  liis  similia  \ 
salva  lamen  in  omnibus  apostolica  auctoritate,  *  ut 
nibilin  bis  definialur  priusquam  ei  placere  cogiio« 
scatur,  qua  omnes  suffultos  esse  oporiet  ^  • 
C.  VIJI.  De  eodenu 
Item  Idem  ad  episcopot  Italias,  epitt.  VI  *\ 
Qui  accusare  aliuin  elegerit,  pnescns  per  se  et 
non  per  alium  accuset,  inscriptione  videlicet  pne- 
inissa.  Neque  ullus  unquam  judicetur  antequam  le^ 
gitiinos  accusaiores  praasenles   habeat,   locumque 
defendendi  accipiat  ad  abluenda  criniina. 
C*  IX.  De  eodenu 


Mm  ex  concilio  Toletano  Vf,  c.  il  **• 
C.  V.  ^^^i^^'^^^iy^[PJ«^^^[^^^^^  9on  accueal^t  q     Dignum  est  ut  Innocenlis  *•  viia  nulla  maculeiur 

pemicie  accusatorum  ^^ ;  ideo  "  si  quis  **  a  qiioli- 


vel  fonvineitur» 

Item  Marcellus  papa  ad  Ma^entium^  ep.  tl  *• 

Non  oportet  queinquam  judicari  ^*  vel  damnari 

|>rrusquam  legitimos  babeat  prxsentes  accusatores, 

locumque   defendendi   accipial   ad  ablueiida   cri'^ 

fuina. 

C.  VI.  De  eodent. 

Item  Damasns  ad  Stephanum  arehiepitcopum^*  III  t 
c.  8  M. 


bet  criminatur.  non  ante  accusatus  suppliclo  delur» 
quam  accusator  pResentetur,  atque  legmn  et  cano- 
num  senlentia  ^  e:iqiiiratur.  Quod  si  indlgna  ad 
accnsandum  persona  invenitur,  adejus  accusiUionem 
pon  judicettir,  *  nisi  ^  ubi  pro  capite  regiae  majesia- 
tis  causa  versaiur. 

C.  X.  Sentenlia  feriaturqui  cautce  $u<b  negtigil  ade$$e. 
Item  Bonifacius  Papa  ad  Galloe  epi$t,  II  *'• 
Decernimus  "  vestram  **  debere  intra  provinciani 


Ilabctur  ouoque  in  decretis  sanctorum  Patrum 

N0TATI0NE8  CORRKCTORUM. 

QUiEST.  IX.  C.  VII.  «  Propriam :  Sic  emendatum      et  nonnulla  siint  ex  epislola. 
e\  epistola  ipsa,  Anselmo  et.lvone.  Antea  legebatur :         C.  i%.  ^  Ni$i ;  tlaec  sunt  addita  ex  originali. 
Nec  extra  patriam  fiat  provinciam  *.  Addita  autem 

QUiEST.  IX.  P.  I.  *  Caput  Psi?udoisiiIori,  sumtnm  ex  interpr.  Tbeod.  cod.  I.  II,  1. 30,  c.  $.  —  Ans, 
h  3.  c.  12.  z=L  C.  II.  •  Caput  Psenduisidori,  cf.  Sialt.  eccl.  ant.  c.  55.  —  Cap.  Hadriani  c.  65.  Biircli, 
I.  16,  c.  44.  Ans.  I.  3,  c.  4?.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  319.  —  cf.  Capit.  I.  7,  c.  «19.  ==  C.  III.  •  Caput  Pseii- 
doisidori,  cf.  inlerpr.  ad  Theod.  cod.  I.  9,  l.  1,  c.  15,  ct  Statl.  eccl.  anl.  c.  65.  —  Burch.  I.  1,  c.  171. 
Ans.  I.  5,  c.  55.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  m  — cf.  C.  2,  q.  8,  c  1.  *  quicquam  t  Edd.  eoll.  o.  pr.  Lnpdd.  II, 
111.  ■  qui :  Edd.  Arg.  Bas.  •  add. :  e$t  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arff.  Bas.  =  C.  IV.  *  Capul  Pseudoisidorii 
suiniuiii  ex  conc.  Chalc.  act.  10.  —  Ans.  1.  5,  c.  6i  (61).  •  i«  :  Ed.  Bas.  ^  C.  V.  *  Caput  Pseiidoisi- 
dori,petitum  ex  Act.  ap.  c.  25,  v.  16.  —  Coll.  tr.p.  p.  1,  t.  29,  c.  un.  *»  judicare  :  Edd.  Ari<.  Nor, 
Ven.  11.  =  C.  VI.  "  Caput  Pscudoisidori,  snmtum  ex  Act.  ap,  c.  25,  v.  16.  —  Ans.  I,  2,  c.  59.  Ivo  Decr, 
p.  6,  c.  347.  =  C.  VII.  ^^  Ans.  Ivo  Ib.  ^»  Ne  :  Edd.  Bas.  Ven.  I.  *  provinciof  :  Edd.  coll.  o.  **  cf. 
Jnnoo.  1.  ep.  2.  *•  abest  ab  Edd.  coll.  o.pr.  Bas.  ^^imperialia  :  Ans.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  —  Bohiiu 
*^  ex  interpr.  ad.  Theod.  cod.  I.  9.  t.  1,  c.  ult.  '•  agitanda  :  Eild.  coll.  o.  '*  ex  ep.  Arricanoruni  ad 
CQelestinnm  P.  *•  abtorpta  :  Edd.  Nor.  Lugfl.  I.  <— adsorfa  :  Edd.  rell.  pr.  Lngdd.  II,  III.  —  quilHis  leg.  : 
oborta.  =  C.  VIII.  "  Cap.  Pseudoisidort,  coiifectum  ad  Act.  ap.  c.  26,  v.  16.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  348. 
=  C.  IX.  "  hab.  A.  659.  —  Burch.  I.  16,  c.  5,  (  :  e»  decrttie  Felicie  P.)  .  «» innocentum  ^  noa  maeute' 
tur  pern.  accueantum  :  CoU.  Hisp.  *^  accu$atori$  :  Isid.  Mcrl.  —  Coll.  Ilisp.  ••  adeo  :  Bnrch.  '•  quit' 
qui$  :  Coll.  Ilisp.  —  Isid.  Mcrl.  —  Burch.  *-  Ed.  Bas.  "  tfintentia  exqwrenlur,  ut :  Coll.  Uisp.  =  C.  X. 
*•  scr.  A.  419.  —  Burch.  I.  1,  c.  161.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  "iTi,  P.  6,  c.  358.  "  Decrevinm  :  orig.  — 
Coil.  cill.    "  vc9trum  :  orig.  —  Burch.  Iv.  p.  6, 


OECRBTI  PARS  SECONDA. 
€t9«  judicluiD »  et  coagregari  synodom  ante  dteiD  a 
calendanini  .nofemluiuni,  uc,  si  adesse  voluerit» 
pnesenSf  si  confidii,  ad  objecta  respondeats  si  vero 
adesse  neglexerit,  dilatlonem  senteuti»  de  absenUa 
non  lucreiur.  Nam  manirestum  est  confiieri  eum  de 
crimine,  qui  induilo  et  toties  delegaio  judlcio  pur- 
gandi  se  occasione  non  uiitur.  Nibil  enim  inlerest 
otrum  in  praesenli  examiue  non  omnia  «  qu»  dicta 
sunt  comprobenlnr»  quum  ipsa  quoque  pro  confes* 
slone  '^  procurata  **  tolies  constet  absentia. 

G.  XI.  Absente»  nec  aecusari  necjudieari  pouani. 

Item  Felix  Papa  ad  epiecopos  GalUw^  ep,  II  **. 

Absente  adversario  iion  audiatur  accusator,  nee 
•enteniia  absenie  alia  parte  judtce  dicta  uliam 
oblineal  Armitatem» 

C.  Xlf.  AUera  parte  abtente  diffinitiva  non  feratur  ^ 

$enientia. 
Item  Nlcolaus  Papa  Gallioni  archiepiscopQ  Senensi^, 

Reyera  justus  mediaior  non  esi,  qui  uno  liligante 
ei  aliero  absente  amborum  emergenies  iiies  deci- 
dere  non  formidat.  His  i(a  prsemissis,  volumus  et 
aposiolica  auctoriiate  monemus  ut,  si  presbyter» 
de  quo  agiiur,  post  excommunicaiionem  suam  apo* 
slolicain  sedem  adire  voluerilj  nul|us  iter  ejus  im- 
pedire  praesumai. 

C.  XIII*  /n  absentem  non  esf  ferenda  $ententia. 
ttem  Zephyrinus  Papa  ad  episcopps  SiciO>,  epist.  I  **. 

Absens  vero  neino  judicetur;  quia  ei  f  diviiiae  et 
Humaiix  boc  prohibent  leges. 

Gratian*  Nisi  fuerit  absens  ex  contumaeia*  Pro 
prmsente  namque  eum  eontumacia  haberi  facit»  ^ 

C.  XIV.  De  eodem. 
ftem  Nicolaus  Papa  Gallioni  Senensi  archiepiscopo  "•• 

Indicas  Hermannum  episcopum  super  quibusdaip 
frequenter  fuisse  accusatum,  pro  quibus  (quia  ex 
|iarie  ipsius  persona  deest)  nos  uni  parti  ad  discrl- 
<  inen  alterius  credere  procul  dubio  iion  possumus, 
quamvis  nec  usque  adh|ic  qui  fuerint  illic  ei^cessu^ 
dixeris,  nec  utrum  sanae  menii^  erat  Idem  antistes, 
nec  ne;  qiium  ipsos  excessus  perpetrabat,  evideoter 
oslenderis  ",  satiusque  *'  arbitramur»  quamlibet 
Inlerim  inflrmitatem  ad  poenam  peccati,  qnam  ad 
ipium  periinere  peccatum,  cui  magis  coiisulendum 


CAOSA  ni.  QUJEST.  IX.  700 

sit  et  compatieiidum,  quam  punleodom  vel  ^  aliquo 

modo  ferienduin. 

C.  XV.  Testes  non  dleant  iestimonium^  nisi  de  Ris 
^MOf  prasentiatiter  et  veraciter  noverunt. 

Item  Calixtus  Papa  ad  epiecopos  Ga//t>,  ep.  II  ^. 

.    Testes  per  quamcunque  scripturam  leslimonium 

non  proferant  ^S  sed  pnesentes  de  his  qu»  nove- 

runi  et  viderunt,  veraciter  lestimonium  dicant^", 

Nec  de  aliis  causis  vel  negotiis  dicaol  tesUmoiiluni» 

nisi  de  his  quae  sub  praesenlia  eorura  acta  esse  no- 

scuntiir  ^*. 

II  Pars*  Gratian.  De  hi$  etiam  qui  audieruni^  $i  ad 
hoc  convocati  suitf ,  m  eivili  cau$a  te^timomum  dicero 
po$$untf  ut  in  Autheniicis  ceit,  VII  iit,  de  te$tibu$i 
legitur ;  §  1.  c  Si  debilum  scriptum  $it^  et  probatio 
$olulioni$  proferatur  a  litigantibu$  per  te$te$  $itte 
$cripluraf  tunc  susceptibilem  eam  apud  judicem  e$$e 
volumu$t  dum  ad  hoc  ip$um  te$ie$  a^sumantur^  ui 
perhibeant  te$timottium  pro  facienda  $olulionet  aui 
pro  memoria  aticui  jam  factw  $olutioni$t  et  pro  con» 
fe$$ione  eju$  qui  peouniae  accepii,  Btee  autem  inania 
ei  ex  tran$itu  perhibita  te$timonia  (ut  $i  propter  atiud 
opu$  advettien$  amlivit  aliquem  dieeutem  $e  aecepi$$e 
ab  aliquo  attram,  aut  debere  alicui)  $mUa  ratione  m- 
tere  cen$emu$.  i 

III  Pars.  1  2.  Simui  auiem  nece$$e  e$i  ut  mdeani. 
Quod  $i  aliu$  vno,  aliu$  atio  tempore  viderii^  dtaerst- 
ta$  temporum  eorum  testimoiuum  non  admiiiii. 

Unde  Leo  papa  ^ : 

C.  XVI.  Non  admittantur  ad  iestimonium  ftcot  noii. 
eodem  tempore  negoiio  interfui$$e  constuerii. 

NihMominus  quoqiie  puiiiendi  sunt  lesles  qui  ad 
calumniam  aliquid  tesiiflcantur,  nec  eorum  voces 
tanquam  plurium  adnittiunlur,  quos  temporum  quk 
dem  diversitas  ^imul  interfMisse  prohibuit. 
G.  XVi|.  Ad  seriem  gesiorum  u$ti$  ex  $uo  nihU  adr 
jiciat» 
Itfm  Ambrosios  in  tibro  de  Paradteo^  e.  12  **. 

Pura  et  simplex  ^  testimonii  series  intimanda  esu 
pierum<{U6  testiSi  dum  aliqnid  M  seriem  gestoniic 
ex  ^*  suQ  adjicit,  lotam  testimonil  ndem  partis  me»e 
dacio  decoloral.  Nihil  igilur,  *  vel  *  quod  bonuui  vin 
detur,  addendum  est. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  X.  •  IVoii  omma  :  In  origina    et  apud  caeteros  ^     G.  XVII.  ^  Simptex :  Tnteger  bcus  B.  AmbrosH 
eollectorts,etinunopervetuatoGratianicodieeo8t:      est:  Picra  et  eimpi^^  mandati  forma  $^vandaf  vel 
pmnia;  sed,  quia  idem  sensua  olicitur,etadest  glossa,      teeiimonii  $erie$  intimattda  e$t. 
uon  est  mutaium. 


QuiBST.  IX.  C.  X.  *'  profeuione :  Ivo.  —  profe$$io  :  Edd.  coll.  o.  **  e$t  procuraia  :  Ed.  Logd.  II.  -* 
exprocuraia  :  Edd.  rell.  sx  G.  XI.  **  Caput  Pseudoisidori,  cf.  PauU  Sent.  I.  5,  i.  5,  $  6,  Juncia  interpr. 
^  Cap.  Hadriani  c.  4.  Ans.  in  fine  1.  3.  Ivo  Pan.  1. 4,  c.  54.  Decr.  p.  5,  c.  248,  p.  6,  u.  331.  =  C.    XII. 


^  Caput  Incertum.  — Goll.  ir.  p.  p.  1,  t.  62,  c.  42.—  Similia  parii  priori  habenlur  in  ep.  Nicolai  32,  ap. 

Mansi.  =G.  Xlll.    »•  Capui  Pwu '    ""         '  "       '      '  

■bEd.Ras.=C.  XIV.    ^* 


>3ttdoisjdori,  cf.  Statuta  eccl.  ant.  c.  53.  —  cf.  supra  q.  6,  c.  1.    f  aliest 

'  ex  ep.  ad  Wenilonem  SenensemEp.,  scr.  A.  862.  — Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  63, 
c.  49.  »'  o$ienden$  :  Ed.  Ras.  "  taiic/it(«|ii«  :  ib.  »•  add.  :  etiam  :  Gdd.  cx>II.  o.=G.  XV.  *•  Capui 
Pseudoisidori.  — Rurcb  1. 1,  c.  171.  Ans.  1. 3,  c.  35.  Ivo  Pan.  1. 4,  c.  93.  Recr.  p.  5,  c.  289.  ^^  ferant  : 
Eikl.  coil.  o.  pr.  Ras.  ^*  proferant :  Edd.  qpll.  o.  ^»  non  no$c. :  Ed.  Ras.—  P.  H,  III.  ^^  Gaput  iiicerluma 
rvftreudum  fortassis  ad  Ueoiiem  III.  =  C.  X\i(.    ^'  Ans,  1.  ?,  c.  58,    ^*  de  ;  Ed.  Pas. 


IM  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

C.  X vnL  Ab$en$  per  atium  nec  auutate^  nec  accuiori  A 

poust. 

liem  Felix  papa  ad  Epiuopot  Gallice,  epist.  II  ^\ 

Absens  per  aliiim  accusari  aui  accusare  non  ^ 
potest»  nec  affinis  lesiis  admltiltur. 

IV  Par8«GratUn.  Niii  inerimine  injuriarum^in  quo 
itlu$im  penona  etiam  per  prccuratorem  intendere  et 
excipere  pole$t^  $ervati$  eeieri$  $o!emmtatibu$f  ui 
Cod.  tit,  de  injurii$^  i.  uli.  ' 

€•  XIX,  Reo  ab$ente  libellu$  accueationU  frmtra 

o/fertur. 
Jtem  Pelagius  Papa  ^*  Sinduim  «  H  MagiHro  mHiium. 

Chart»,  quas  dedit  nobis  Lucidius,  si  illo  tempore 
adversarius  ipsius  ilKc  praesens  fuisset,  valid»  erani, 
Sed»  quia  adversario  absente  gesta,  quas  nobis  re- 
censuit,  facta  leguntur,  talia  leges  non  recipiunu      fi 

€•  XX.  Te$te$  corporaliier  pra$tito  juramenio  teiti" 

monivm^  dicant. 

Idem  Decorato  Patricio  ^K 

Horlamar  ul»  sub  timore  Domini  consueum  con* 

seienlitt  vestrae  sinceritatem  in  hoc  quoqoe  negolio 

conservantes,  omnem  personis  ",  qu»  veritatem 

caus»  istius  scire  possunt,  facialis  amputari  forml* 

dinem,  et  veslris  praesentari  conspectibus,  tactii 

sacrosanctis  evangeliis,  praebito  etiam  legaliter  sa- 

cranienlo,  quae  '*  In  veritate  rerum  Doverunt  pro- 

fessione  suai  teslaftcatlonis  aperiantt  ut,  patefactis 

pmnibustquae  secundum  leges  et  jusllliam  censenda 

Sttnt.cognoficatis»  el  competeoiem  *^  legibus  ei  veri- 

tali  temiinqm  detis, 

C.  XXI.  Acctriaror  ei  accu$aiu$  mmul  debent  ade$$e,  ^ 

(iem  Nicolaus  Papa  *'  Hincmaro  '*  Remorum  archi^ 
epiecopo. 

Mecesse  esl  secundum  sacrarum  scrfpturarum  do- 

camenta  ac  secundom  jvstitlae.tramiiem»  el  accusa- 

salom  ei  accusatorem  simul  adesse,  el  unaro  pariem» 

quanucunque  et  qnalicunque  praediu  sii  auctoriUtOy 

iiic  prorsus  audiri,  ut  alteri  parti  nullum  praejudlr 

Cioip  irrogetun 


CAUSA  in.  QUiEST.  XI.  IH 

OUiESTIOX. 
IGRATIANUS. 

Quod  verodeliciente$^itt  primo  capilulo  ttOR  eintad" 

mitundi  iitfseqfttenHa,exConcliioCarthaginensi  ViP. 

confirmatur^  in  quo  $ic  cap.  3,  $tatulum  legitur : 

C.  I.  Qtti  in  primo  capilulo  deficit  ad  celera  non  ad- 
miuatur. 

Placuit»  ut  quoliescunque  clerlcis  ab  accnsaluri^ 
bus  mqlta  crimina  obJiciunluV,  et  unnm  ex  his,  de 
quo  prius  egerinl,  probare  non  vuluerint ',  ad  cae- 
tera  jam  non  admittantup. 

Gratian.  Probaiur  illud  idem  auctoritate  Arela- 
tensis  ConclJii  11,  in  quo  $ic  c.  Sti,  definitum  e$t ' : 
C*  H*  Qni  falta  fratribut  objieiunt  u^que  ad  exilum 
non  communicent. 

Eos,  qui  falsa  ^  fratribus  capitula  *  objecisse  cof\« 
vicil  fuerint,  placuit  usque  ad  exilum  non  commiH 
nlcare  (sicut  maglia  synodus  *  ante  consiitulr),  nisi/ 
dlgna  salisfoclione  pceniluerint. 

C.  111.  Qui  quod  objicit  probare  non  valet,  de  cetero 
ad  arguendum  non  admittitur^  ni$i  propriam  cam^ 
$am  civilem  dunfaxat  a$$erere  voluerit. 

Item  Felix  Papa  tn  tecnnda  decfetali.  Epi$copi$ 
GallimK 

Si  accttsalonim  person»  in  judicio  eplscoporum 
Cttlpabiles  apparuerint,  ad  arguendum  episcopos  de 
captero  ^  noo  admitUntur  * ,  nisi  proprias  causas 
asserere  (noo  Umen  criminales  vel  ecclesiasticas) 
voluerlnl. 

Gratian.  Quaim  ergo  qui  fal$a  fratribn$  objiciuHt 
u$que  ad  exitum  vitcg  a  eommunione  prahibeamur; 
quum  illi,  qui  in  epitcoporum  judicio  cnlpabile$  invem 
niuntuft  ad  arguendum  de  cettero  admitti  proiitbean* 
tur :  apparet^  quod  in  primo  capitulo  depciente$  lai^ 
quam  /olsonim  objecloree  oA  $equentia  procedere  noo 
valent. 

QU^STIO  XI. 
GllATiANUS, 
I.  Pars.  Ab  accu$ato  vero  aQcu^q^ionm  i^  aecueatih 
rem  verti^  multorum  auctoritatibut  proAi^elttr. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XIX.  •  SindutcB  :  Ivo  p.  8,  c.  67,  refert  qood- 
dara  caput  episiolae  a  Pelagio  ad  Sindulam  magi- 
atrum  miliiiae  scriptae. 

tiUiESl.  X.  «  Deficiente$  :  In  vulgatis  codicibus  * 
legebatur  :  te$te$  aeficienie$i  sed  expuncia  est  %ox  : 
te$te$ ,  quae  abesl  a  plerisque  vetuslis  codicitius. 


Quae  enim  io  hac  quaesiiooe  affenintur»  iioii  ad  te-  D  vii« 


stes ,  sed  ad  accnsatores  pertlnent.  Et  soperius  ini-* 
tio  causae  in  proposilione  hujus  quiBSlionis  10,  nulla 
est  mentio  testium, 

C.  III.  ^  Epi$copo$  de  cetero  :  Voces  istae  absunt 
ab  omnibus  vetustis  codicibus  **,  et  ceieris  locis  ini 
dicalis.  Anctor  Uinen  casus  eos  bsibuit  et  pondera* 


Edd.  coll.  0.  =:  C.  XX.    *^  Coll.  tr.  p'.  u,  I,  I.  5^i,c.  9.     "  a  per$.  :  Edd.'  0as.  Luffdt).    "  »1  quo'  :  EJd. 
Lugdd.  II,  III.  —  qu(e  ut  :  E<l-.  Liigd.  i.     ^  convenientem  :  Ed.  Bas.  =  C«  XXI.    **  Caput  incer*i 


QuiEST.  IX.  C.  XTHL    ^^  Caput  Psendoisidorl.  —  Ivo  Decr.  p.  8,  c.  218,  p.  0,  c.  33i^  Potyc.  |.  5, 1. 1. 
'  n€tno  :  Ed.  Bas.  =C.  XIX.    ^  Ep.  Pelagii  L  ul  videiur.  —  Coll.  tr.  p.  p.  I,  t.  54,  c.  8.    **  Sinduof  : 
0.  =:C.  XX.    "  Coll.  tr.  p.  n,  '    — ■       -      -  -,...- 

Bas.  Lugdd.  II,  III.  —  qu(e  ut  :  E<l.  Lu^ 
lum.  —  Coll.  Ir.  n.  p.  I,  t.  62,  c.  53.    '*  iintaro  :  Edd.  coli.  o. 

OoiEST.  X.  *  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  =  C.  1.  ^  hab.  A.  ii9.  —  Raban.  pcenit.  c.  t.  Biircb.  1. 2,c.19H« 
Coll.  tr.  p.  p.  1,t.2i,  c.  3.  IvoPan.  I.  i,  c.  64.  Decr.  p.  6,  c.  27i.  *  voluerint  :  Ed.  Bas.  =  C.  \U 
*  hab.  non  serius  A.i60.  — cf.  lameo  quae  diximus  ad  D.  18.  c.  12.  -~  Coll.  ir.  p.  p.  2  i.  24,  c.  T. 
Burch,  1.  16^  c.  54.  ^  fal$o  :  orig.  —  abcst  a  Burch.  ^capiiatia  :  orig.  Burch.  *  conc.  Arelat.  1«  c.  ii, 
<  add. :  prttff :  Ed.  Biis.  =  C.lll.  *  Capui  Pseudoisidori,  cf.  coiic.  Carlh.  h.  A.  409,  c.  24.-^ap.  Iladr«  c. 
f.Capil.  L5,  c.  595.  Ans.  in  Hoe  I.  3.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  4iS.  '*el  £d.  Bas.  •  ailmtliiiiitif  ^ 
K,d,  Vias. 


OECRETI  PARS  SECONDA. 
«m  judieium,  et  coagregari  synodott  aote  dieiD  a 
calendaraai  .nofembrium,  uc,  si  adesse  voluerii, 
pneaens,  si  confidiL,  ad  objecu  respondeati  al  vero 
adesse  negiexerit,  dilationem  aententi»  de  absentta 
non  lucreiur.  Nam  maniresium  est  confiieri  eura  de 
crimiue,  qui  indulto  et  toties  delegaio  judicio  pur- 
gandi  se  occasione  non  uiitur.  Nihil  enim  iiiierest 
Olruro  in  praesenli  examine  non  omnia  «  qua)  dicta 
sunt  comprobenior»  quum  ipsa  quoque  pro  confes- 
sione  '^  procurata  *'  tolies  constet  absentia. 

G.  XL  Abientet  nee  aceutari  neejudiean  poeeunt. 

Jtem  Felix  Papa  ad  epi$copo$  Gnllim^  ep,  II  **. 

Absente  adversario  iion  audlatur  accusator,  nee 
aenteniia  absenie  alia  parte  judice  dicta  uliam 
oblineat  firmilatem. 

C.  XII.  AUera  parie  abunte  diffiniiiva  non  feralur  ^ 

tenteniia. 
Item  Nicolaus  Papa  Gallioni  arcMepiicopo  Senenti^» 

Revera  justus  medlaior  non  est,  qui  uno  litlgante 
ei  aliero  absente  amboruro  emergentes  lites  deci- 
dere  non  formidat.  His  ica  prasmissis,  volumos  et 
aposiolica  auctoritate  monemus  ut,  si  presbylert 
de  quo  agitur,  pcst  excommunicaiionein  suam  apo* 
stolicain  sedem  adire  voluerilj  nullus  iter  ejus  im- 
pedire  praesumal* 

C,  XIII.  /n  ab$entem  non  e$t  ferenda  $entenlia, 
item  Zepbyrinus  Papa  ad  epi$copo$  Sicilice^  epi$t.  I  **. 

Absens  vero  neino  judicetur;  quia  et  f  divinae  et 
Human»  boc  prohibeni  leges. 

Gratian*  Ni$i  fuerit  abeene  ex  contumacia^  Pro 
prm$ente  wtmque  eum  eontumaeia  haberi  facit»  ^ 

C.  XIV.  De  eodem, 
hem  Nicolaus  Papa  Gallioni  Senenei  archiepiecopo  "*. 

Indicas  Hermannum  episcopum  super  qiiibusdaip 
frequenter  fuisse  accusatum,  pro  quibus  (quia  ex 
|»arte  ipsius  persona  deesi)  nos  uni  parti  ad  discri- 
M  luen  alterios  credere  procul  dublo  iiou  possumus, 
qtiamvis  nec  osque  adh|ic  qui  fuerint  iilic  e^cessu^ 
dixeris*  nec  utrum  sanae  menii^  erat  idem  antistes, 
nec  ne;  qnuin  ipsos  excessus  perpetrabat,  evidenter 
oslenderis  "^  satiusque  **  arbitrarour,  quamlibet 
interiin  inflrmitatem  ad  poenam  peccati,  qnam  ad 
ipiuro  periioere  peccatum,  cuj  msgis  coiisulendum 


CAOSA  III.  QUJEST.  IX.  700 

sit  et  compaiienduin,  quam  punlendam  vel  ^  aliquo 

modo  feriendum. 

C.  XV.  Tatee  non  dlcant  teetimonium^  nki  de  his 
4iuas  praeentiatiter  et  veraciter  noverunt. 

Jtem  Galixtus  Papa  ad  epitcopoe  Ga(/tip,  ep.  //  ^. 

Testes  per  qiiamcunque  scripturam  leslimoiiium 

non  proferant  ^S  sed  praesentes  de  bis  quaa  nove- 

runt  et  viderunt,  vcraciter  testimoniuin  dicant^*. 

Nec  de  aliis  causis  vel  negotiis  dicant  lestimoniiinu 

nisi  de  bis  quae  sub  praeseniia  eoruin  acia  esse  iio- 

scontur  *•. 

II  Pars.  Graiian.  De  hi$  etiam  qui  audierunt^  $i  ad 
hoe  convocati  iunl,  in  eivili  cau$a  teetimonium  dicero 
po$$untt  ut  tn  Authentieie  ceit.  VII  Itl.  de  te$tibu$t 
tegitur :  §  I.  c  Si  debitum  tcriptum  eit^  et  probatio 
$oluUoni$  proferaiur  a  titigantibut  per  te$te$  $ine 
$cripturap  tunc  $u$ceplibilem  eam  apud  judicem  e$$e 
volumu$^  dum  ad  hoc  ip$um  te$te$  aetumanturf  ui 
perhibeant  tettimonium  pro  facienda  $otutione,  aut 
pro  memoria  alicui  jam  facta  $olutioni$f  et  pro  con^ 
fe$$ione  eju$  qui  peouniae  accepit.  Beee  autem  inania 
et  ex  tran$uu  perhibita  te$timonia  {ut  st  propter  atiud 
opu$  advenien$  amlivit  aliquem  dieentem  $e  aecepi$$e 
ab  aiiquo  aurum,  aut  debere  aiieui)  nuiia  ratione  aa- 
iere  cen$emu$*  i 

III  Pars.  1 2.  Simui  autem  neceue  e$t  ut  uideant» 
Quod  $i  aiiu$  uno^  aiiu$  aiio  tempore  viderit,  diaerst- 
lai  temporum  eorum  te$limonium  non  admktit. 

Unde  Leo  papa  ^ : 
C.  XVf.  iVoit  admittanlnr  ad  te$iimonium  ftcos  noii. 
eodem  tempore  negoiio  inierfui$$e  con$tuer%t* 
NibHominus  quoque  puiiiendi  siint  lestes  qoi  ad 
calumniam  aliquiJ  tesiincantur,  nec  eorum  voces 
tanquam  plurium  aduiiiiuntur,  quos  temporum  quin 
deni  diversilas  ^imul  interOiisse  prohibuit. 

G.  XV1|.  Ad  eeriem  geetorum  te$ti$  ex  $uo  nihH  adr 

jiciat» 

Jt^m  Ambroslos  iii  iibro  de  Paradt$o^  e,  it^. 

Pura  et  simplex  ^  testimonii  serics  intimanda  est. 

pierumijQe  testis^  dum  aliquid  i^d  seriem  gestoniic 

ex  ^  sup  adjicit,  totam  testiinonii  Adem  pariia  me»e 

dacio  decolorat.  Nihil  igilur,  *  vel*  quod  bonuw  vin 

delur,  9ddendum  est^ 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  X.  «iVoii  omma  :  In  origina    etapud  caeteros  ^     C.  XVII.  ^  Simpiex  :  Integer  bcus  B.  Ambrosii 
eollectores.et  in  uno  pervetuato  Gratiani  codice  est :      est :  Picra  et  $inipiex  mandati  forma  $^rvanda^  vel 
oninia;  sed,  quia  idem  sensus  elicitur,etadest  giosaa,      tesltmontt  teriee  intimanda  e$u 
non  est  wuuiunu 


QuiBST.  IX.  C.  X.  •*  profeuione :  Ivo.  —  profe$$io  :  Edd.  coll.  o.  ••  e$t  procurala  :  Ed.  Lugd.  II.  — 
ex  procurata  :  Edd.  rell.  ss  G.  Xl.  *'  Caput  Pseudoisidori,  cf.  Paul.  Senl.  I.  5,  t.  5,  §  6,.juncu  interpr. 
—  Cap.  Hadriani  c.  4.  Ans.  in  fiiie  1.  3.  Ivo  Pan.  1. 4,  c.  54.  Decr.  p.  5.  c.  248,  p.  6,  c.  331.  =  C.  XII. 
•^  Caput  incertuni.  —  Goll.  ir.  p.  p.  1,  t.  62,  c.  42.  —  Similia  parii  priori  babentur  in  ep.  Nicolai  32,  ap. 
Mansi.  =  G.  XIII.  *•  Caput  PeoudoUidori,  cf.  Statuta  ecci.  ant.  c.  53.  —  cf.  supra  q.  6,  c.  1.  f  ahesi 
■b  Ed.  Bas.  =  C.  XIV.  ••  ex  ep.  ad  Wenilonem  Senensem  Ep.,  scr.  A.  862.  —  Coll.  ir.  p.  p.  I,  i.  6$. 
c.  49.  •'  o$ienden$  :  Ed.  Bas.  •*  saiu;lt««|iie  :  ih.  **  aild.  :  «Itam  :  Edd.  coll.  o.=iC.  XV.  ^  Capoi 
Pheudotsidori.  ^fiurcb  1. 1,  c.  171.  Ans.  L  3,  c.  35.  Ivo  Pan. 1. 4,  c.  93.  Becr.  p.  5,  c.  289.  ^^  ferant  : 
¥M.  coll.  o.  pr.  Bas.  ^'  proferant :  Edd.  qpll.  o.  "*  non  no$c. :  Ed.  Bas.—  P.  11,  III.  ^^  Caput  iucerluiOa 
rtfft;reiidum  fortassis  ad  Leoiiem  III.  ;=;  C.  X\l(.    ^'  Ans,  l  5,  c.  58,    ^*  de  ;  Ed.  Pas. 


IM  DCCRETI  PARS  SECUNDA. 

C.  X  vnL  Abutu  jm  aHum  nee  accuiare^  nee  acemari  A 
polesl, 

Iiem  Felix  papa  ad  Episcopot  Gallioe,  epist.  II  ^^ 

Absens  per  aliuin  accusari  aut  accusare  non  ^ 
potest,  nec  aifinis  tesiis  admiititur. 

IV  Pars,GraUan.  Niti  incrimine  inJHriarumfin  quo 
itlutlrii  pertona  etiam  per  prccuraiorem  inlendere  ei 
exdpere  potett^  tervaiit  eelerit  tolemnitatibutf  ui 
Cod.  itl.  de  injuriitf  i.  uli.  ' 

C.  XiX.  Reo  abtente  libellut  accutationii  fruttra 

offertur. 
Item  Pebgins  Papa  ^*  Sindulm  «  H  MagiHro  militum. 

Chartae,  quas  dedit  nobis  Lucidius,  si  iUo  tempore 
adversarins  ipsius  ilJic  praesens  fuisset,  validae  erani. 
Sed,  quia  adfersario  absente  gesla,  quas  nobis  re- 
oensuit,  facta  leguntur,  ulia  leges  non  recipiuni.      fi 

€•  XX.  Tetiee  eorporaliter  prcstiito  juramento  tetii" 

monium^  dicani. 

Iden)  Deeoraio  Palrieio  '^ 

Hbrtaroar  nt,  sub  timore  Domlni  consuetam  con- 

•eienU»  vestrae  sincerilatem  In  hoc  quoqoe  negoUo 

conservantes,  omnem  personis  '%  quas  veriutem 

caus»  isUus  scire  possunt,  faciaUs  amputari  formi- 

dinem,  et  vestris  praesentarl  conspectibus,  tactii 

sacrosanctis  evangelils,  praebito  eliam  legaliter  sa- 

cramento,  quae  '*  in  verltate  rerum  noverunt  pro- 

feasiooe  soas  tesUftcationis  aperiant,  ut,  patefaclis 

pmnibus,quae  secundum  leges  el  jusUUam  censenda 

aant.cognoscaUs»  et  compeientem  '^  legibus  et  veri- 

taU  terniinqm  delis, 

C.  XXI.  Accutaior  et  aeeutatut  timul  debent  adette.  ^ 

(iem  Nlcolaus  Papa  **  Hincmaro  '*  A^moriioi  ar^hi" 
epitcopo, 

Necesse  est  secondom  sacrarum  scrfpturarum  do« 

cumenta  ac  secundnm  Jvstitlae.  tramitero,  et  accusa- 

salam  et  accusatorem  simul  adesse,  et  unaro  partemt 

qiiantaconqueetqaalicunque  praedita  sit  auctoritaie, 

«ic  prorsus  audiri»  at  alterl  parU  nallum  pra^udi^ 

(ioip  irrogetur. 


CAUSA  in^  QUiEST.  XI.  IH 

OOiKSTIOX. 
IGRATIANUS. 

Quod  verodeficieniefin  primo  eapilulo  non  tfntad" 

nutiendi  otfseqfKenlta.exConcilioCarlhaginensi  VIP. 

confirmatur^  in  quo  tic  cap,  3,  ttatutum  legitur : 

C.  I.  Qtti  in  primo  capiiulo  deficit  ad  celera  non  ad^ 
mittalur. 

Placuity  ut  quoliescunque  clericis  ab  accusalori** 
bus  mqlta  crimlna  objiciunluV,  et  unum  ex  his,  de 
quo  prius  egerint,  probare  non  valuerint  *,  ad  cae- 
tera  jam  non  admittantup. 

Gratian.  Probaiur  illud  idem  auctoriiate  Arela- 

tensis  Concijii  II,  in  quo  tic  e,  ^4,  de/initum  est ' : 

C«  H*  Qui  falsa  fratribus  objiciunt  usque  ad  exitum 
non  communicent, 

Eos,  qui  falsa  ^  fratribtis  capitula  *  objeoisse  cof\« 
victi  fuerint,  placuit  usqiie  ad  exitum  non  commu- 
nlcare  (sicut  maglia  synodus  *  ante  consUtuit),  nisi/ 
digna  saiisfociione  pcenituerinl. 
C.  III.  Qui  quod  objicit  probare  non  valet,  de  cetero 
ad  arguendum  non  admittitur^  nisi  propriam  cam^ 
tam  civiiem  dunfaxat  asserere  voluerit. 

Item  Felix  Papa  in  secunda  decxetaii,  Epitcopit 
GalliasK 

Si  accosatorum  person»  in  jodicio  episcoporum 
Cttlpabiles  apparuerint,  ad  arguendum  e|>iscopos  de 
captero  ^  non  admittantur  * ,  nisi  proprias  causas 
asserere  (nou  tamen  criminaies  vel  eccIesiasUcas) 
voluerint. 

GraUan.  Qviim  ergo  qui  falta  fratribut  objicinnt 
wque  ad  exHum  vitof  a  eommunione  prahibeamur; 
quum  illif  qui  in  episcoporum  judicio  esilpabiiet  inve* 
niuntur^  ad  arguendum  de  castero  admiui  prohtbean* 
tur :  apparei,  quod  in  primo  capiiula  defeieniet  ta»' 
quam  faltorum  abjec^oret  ad  tequeniia  proeedere  nom 
valent. 

QU^STIO  XL 
GllATiANUS, 
I.  Pars.  4^  accutato  vero  agcu^mionem  iu  aeeusatt^ 
rem  verti^  muitorum  awioritatibut  prohibeiur. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XIX.  •  SindutcB  :  Ivo  p.  8,  c.  67,  refert  qood-  ' 
dam  caput  epistolae  a  Pelagio  ad  Sindulam  magi- 
stnim  miliUae  scriptae, 

QvjESU  X.  «  Deficieniet :  In  vulgaUs  codicibns  * 
legebatur  :  ietiet  defteieniet^  sed  expuncta  est  voz  : 
iesiet ,  quae  abest  a  plerisque  veiusUs  codicitius. 


Quae  enini  in  hac  quaesiione  afferuntiir,  iion  ad  te-  0  vil« 


stes ,  sed  ad  accusatores  pertlnent  Et  supertus  ini-* 
tio  causae  in  propositione  hujus  quttsUonis  10,  nulla 
est  meniio  tesUum, 

C.  111.  i>  Episcopot  de  cetero :  Voces  istae  absunt 
ab  omnibus  vetustis  codicibus  **,  ei  ceieris  locis  ini 
dicaUs.  Auctor  uinen  casus  eos  babuit  et  pondera* 


QuiEST.  IX.  C.  XVIH.  ^^  Caput  Psendoisidori.  —  Ivo  Decr,  p.  8,  c.  218,  p.  0,  c.  331.  Potyc.  |.  5,  t.  i. 
*•  nemo  :  Ed.  Bas.  =C.  XIX.  *•  Ep.  Pelagii  |,  ot  videiur.  —  Coll.  ir.  p.  p.  I,  i.  54,  c.  8.  ••  Sindua  : 
Edd.  coll.  o.  =:  C.  XX.  *^  Coll.  tr.  p.  u,  I,  t.  &i,c.  9.  ••  a  pert.  :  Edd.  Bas.  Luschl.  •*  tcl  quo'  :  EJd, 
Bas.  Lugdd.  II,  III.  —  qute  ut  :  Eil;  Liigd.  1.  •*  eonvenientem  :  Ed.  Bas.  ==  C.  XXI.  •*  Capul  incer-« 
tum.  —  Coll.  tr.  p,  p.  1,  l.  62,  c.  53.    ••  Itmaro  :  Edd.  coU.  o. 

QuiEST.  X.  *  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  I.  '  hab.  A.  419.  —  Raban.  poenit.  c.  1.  Burcb.  1. 2,c.19H« 
Coli.  tr.  p.  p.  1,1.22,  c.  5.  IvoPan.  I.  4,  c.  64.  Decr.  p.  6,  c.  271.  *  voluerint  :  Ld.  Bas.  =  C.  lU 
•  bab.  non  sertus  A.460.  —  cf.  tainen  quae  diximos  ad  D.  18.  c.  12.  —  Coil.  ir.  p.  p.  2  t.  24,  c.  T. 
Burch,  I.  16,  c.  54.  •  falso  :  orig.  —  abcst  a  Burch.  ^eapiialia  :  orig.  Burch.  •  conc.  Arelat.  I»  c.  14, 
<  add. :  prttif :  Ed.  Biis.  =  C.!U.  •  Caput  Pseudoisidori,  cf.  coiic.  Carth.  h.  A.  409,  c.  24.-Cap.  Iladr.  c. 
f.Capit.  1.5,  c.  595.  Ans,  in  line  I.  3.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  41S.  '*ct  £d.  Bas.  •  admiliiiiiiif^ 
M,  Bas. 


115  DBCRETI  PARS  SEXIUNDA.  GAUSA  H.  701 

AU  Mlm  Slephinos  Papa,  ipitt.  II,  c.  7.  ^ :      A  C.  IV. 

Item  lib*  /  J.  Cod.  lit»  de  hh,  qul  aecu$.  nou  po$$unt» 
••1. 


C.  I.  Aeeu$atit  ni$i  pritt$  $e  purgaverintt  alio$  accu 
$are  non  po$$unt* 


Priusesl»  ut  crimlnibus,  quae  libi  nt  graWora 
ab  adversario  tuo  objiciuninr,  c»dis  atqno  vnlnis- 
rnm  respondeas,  et  tunc  ex  evenlu  causs  jndex 
aestimabit,  an  tibi  permitienduro  sit  eundem  accu- 
sare,  taroelsi  prior  inscripiionero  deposiiisU. 

II.  Pars.   Gratian.  Aliquando  cimii$  prajudicat 

^ivili,  atiquando  criminali,  Sicut  enim  m  $eplimo  lib. 

Codici$t  iit.  de  ordine  cogniiionum,  /.  Si  de  keredi^ 

tate,  legitur  ^* :  Si  de  liereditale  et  libertate  con- 

troversia  esl,  prius  agi  causa  liberiaiis  debet.  Item 

tege  eequenti "  :  §  i.  Si  crimen  aliquod  inrerator 

.  ,    . j.  .         .     ei,  qui  ingenuus  esse  dicitur  i»,  anle  iiberalis  causa 

injurias  persequunlur)  *  iiceniia  criminandi  in  pari  ■»       ^.         .  ^  .  . 
,     .      .      :   .  .  .  .    .      "^      Bsuo'i>rdine  agi  debet,  cognilionem  siiam  prssside 

I   minnn    r.rimiiii».    npiiisniiam  *    ka    ^pimfiKk     niiA  w  v  r 

pRebenie»  quoiiiam  necesse  est  anie  sciri ,  si  deli« 


Negahda  est  accusaiis  liceniia  criminandf,  prins- 
qnam  se  crimine,  qiio  premunlur,  exnerini,  quia 
non '  est  credendum  conira  alios  eorom  confessioni, 
qui  crimiiiibiis  implicali  sunl ',  nisi  se  prius  proba- 
verint  iniiucenles,  quoniam  periciilosa  esl  et  admilli 
non  debet  rei  adversus  querocunque  professio. 

G.  II.  De  eodem 

Lib.  IX.  Coa,,tit,  /,  /.  19.  Imppp.  Valenlinianus, 
Valens  ei  Graiianus,  AAA. 

Negamlaest  accusatis(qui^  non  siias  suoniroque 


vei  minori  crimine,  priusquam*  se  crirohie,  quo 
prerounlur,  extierinlsecunduro  ^  sciia  veleruro  juria 
condiloruro  :  ita  taroen,  ul  el  ipsi  inscriptiones 
conira  eos  eiiam  pendenle  accusaiione  deponere 
possint. 

C.  ni.  De  eodem, 
Item  ez  decreto  Hadriani  Papx,  c.  93 '. 

Non  est  credcrulnro  contra  alios  eorum  eonles- 
aioni,  qui  criminibus  implicantnr,  nisi  se  prius  pn>- 
baveri nt  innocenles ,  qnia  periculosa  est  et  adroitti 
non  debet  rei  adversus  querocunque  professio  *• 

Graiian.  Hoe  autem  intelligendum  e$t  in  pari  vol 
munori  crimineXagterum^$i  de  majori  erinune  eum  ac- 
cueare  votuerit  {veiuti ,  $i  accu$atu$  de  fomicatione. 


ctuin  probaiuro  fuerit,  utrum  ot  in  iiberum,  an  ot  ia 
servum  constilul  oporleat  judicium» 

III.  Pars.  Item  :  {  2.  Qui  **  confitetor  se  patr 
coniroversiam  siaius,  frusira  postulat  siM  dari  po*. 
teslaiem  accusaodi  eum,  qoi  se  soom  doroinnm  esse 
fatetor.  Caosa  vero  liberali  terminata,  si  servoa 
pronunciatns  rueril,  doroinuro  suuro  accusare ,  non 
poleril.  Codieie  tib.  II,  tit.  1,  /.  penuUima :  f  S. 
St  ^  quis  ei  farolliaribus  vel  ex  servis  cnjiisKbel 
domos  cujuscunqne  criininis  delator  alqne  accosa- 
tor  emerserit,  ejus  existimatioiiem,  capot  atqne 
forionas  petiluros,  cujos  familiaritati  vel  dorointo 
inbxserit,  anle  eJihibiiioncm  tesiiom  atqoe  exaniH 


de  perjurio,  d$  honucidio,  vel  $imonIa ,  vW  quoiibet  C  natlooero  Judicii  in  ipsa  exposillone  crimlnnm  atqoe 


alio  hujumod»  crimine  accu$atorem  auum  knpetere 
votuerit),  hi$  auctoritatibue  non  prohibetur,  §  1.  Ati^ 
quando  enim  criminaiie  quaetio  pratjudicat  civili,  ali' 
quando  criminati  •.  Unde  in  tib,  III,  Cod,  tit,  de  or* 
dine  judiciomm,  lege  AJegitur:  Civili  qiia»tione  ^* 
iiilerniissa  sxpeHt,  oi  prius  de  criroine  judiceiur, 
quod,  utpote  roajus,  roinori  meriio  pneferiur. 


accusaiipnis  exordio  uliore  gladio  feriatur.  Vocem 
enim  funesiam  iniercidi  oporlet  potius  quam  aodiri. 
llajesiatis  aoiem  crimen  excipiroos^  SiHuliter  /•  ul^ 
tima :  {  4.  Si  liberti  accosatores  roanomiasorttin 
hseredorove  esM  praesomserint,  eodem  qoo  aervl 
aopplicio  teneboniur,  luitori  poeoaa  aute  problbitie 
delationis  exordioni. 


CAUSA  IV. 

GRATIANUS.  ^iiarmm  wtati$  annum  ad  a$urtionem  sirof  eauece  ad-^ 

Quidam  in  excommunicalione  con$titutu$  epiecopum      ducit ;  prokibitue  ab  accu$atione  adoie$centem  accuea-^ 

^ecu$are  disponit;   adoleecentem  infra  decimum  et  l>  torem  et  $e  te$tem  facit ;  adole$cen$  pereonam  accuea'^ 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


QuiBST.  XI.  C.  III.  «  Aliqnando  criroinali :  Anlea 
legebatur  :  aliquando  civili$  criminali;  expuncta  est 
dictio  civili$  auctorilate  veleruin  codiciiin.  Nani  bic 
lanliim  agiuir ,  quanclo  caiisa  criminalis  civili  aut 
criminali  pripjudicel.  lu  seqiienti  aulein  c.  {  A/i- 
qunndo  civilie,  exponilur  ,  quando  civilis  el  civili  et' 
criiuinali  prsereraiiir. 

C.  1V«  ^  Ei  qui  ingenuue  e$$e  didtur :  lo  lege  Ipsa 


est :  ^titfm  ini^^ittiiiiii  e$$e  dide.  Mulierem  enim  alio- 
quiiur.  Qiiare  paulo  eliaro  inferius,  ubi  apiid  Gralia- 
niiro  legilur :  ufnim  ut  iniiberum  et  ingenutm,am 
ut  in  Mrirttm,  in  ie([e  «st:  utrum  ut  im  liberam  eb 
ingenuamf  an  ut  in  andllam,  Duas  etiain ,  qoas 
proxime  reciiat  legeSi  Gralianus  soo  roodo  in  soiu- 
mam  redegii. 


QuiSST.  XI.  P.  1.  ^  Capot  PseudoisidoH,  petltom  ex  Tbeod.  coo.  i.  9,  U  1,  e  IS,  com  Inlerprel.  - 
Bnrcli.  I.  < ,  c.  m.  Ans.  I.  5,  c.  74.  Ivo  Pan.  1. 4,  c.  61.  Decr.  p.  5,  c.  a74.=C.  I.  "  cf.  infra  c.  5.  •  impU' 
caninr  :  &ld.  coll.  o.  =  C.  II.  ^  ni$i :  Edd.  coll.  o.  •  proeequantur :  ib.  •  ni$i  priu$  :  Ed.  Baa.  '  uc, 
—  rotti/iforfim  :  destd.  in  Edd.  coll.  opr.  Ven.  I  Lngdd.  =  C.  III.  •  cf.  ad.  c.  1  sopra.  —  Ans.  in  fimi 
I.  5.  •  cvnfe$$io  :  Kd.  Ba8.=C.  IV.  "  di$ceptationi  :  orig.  — P.  11.  "  1. 19,  c.  2.  ,"  ib.  c.  3,— P.IU 
"  cx,  c.  1,  ct  4  vcrbis  alio  modo  aptaiis.    '^  (vo  Decr,  p.  16,  c.  61,  6i. 


705  DEGRETI  TARS  SECtJNDA. 

iori$  ei  teiti$  gerere  cupit;  die  itntutaad  judicium  A 
electomm  judieum  epi$eopu$  minme  oeeurrit;  a  com* 
munione$u$pendHur;  tandem  revocato  judido  accu* 
$ator  culfiabilie  in  accu$atione  invenitur;  demum  ad 
a$$ertionimproprim  caueas  procedii.  (Qu.  1.)  H\c  pri* 
mum  quaritur ,  an  tn  excommunicatione  con$tiiutu$ 
ulium  accu$are  valeat  ?  (Qu.  II.)  Secundo,  an  infra 
decimumqHartum  annum  in  crimlnali  cau$a  teeiari  qui$ 
poi^itfiQuMl^Tertio.anabaccu^ationeprohibitu^per" 
$onam  te$^*ificanti$  po$$il  as$umeref  {Q\i,  IV.)  Quarto, 
an  idem  pv$$il  e$$e  aceu$ator  et  te$li$  f  (Qu. V.)  Quinio, 
an  die  conuituia  non  occurren$  a  communione  $it  r«- 
movenduel  (Qu.  VI.)  Sexio^  $i  ia  epi$coporum  judicio 
ac€u$atori$  pet$ona  eulpabHie  inventa  fuerii «  an  a<( 
aeienionemi  proprim  eaueas  de  ctsiero  $ii  admitienda  f 


CkVSk  IV.  QUiKSt.  1, 


im 


QU^STIO  I. 

GRATUNUS. 

De  prima  quweiione  $ic  $iaiutum  Ugitur  in  primo 

ai$ecundo  eapite  Concilii  Carihaginensis  ^  VII.,  cui 

iMerfuii  Fau$iinu$  Romana  eccle$i(ie  Ugatu$  : 

C*  L  Ad  ^ccu$aiionem  non  admiitatur  qui  in  excom- 
municaiione  per$everai. 

Diffittiraus  eum  recle  *  ad  accuaailonem  non  na- 
miui,  qn\f  poslquam  excoromonicalus  fueritiin  ipsa 
adtiuc  excommunicatiooe  consiilulus,  sive  sil  cle- 
ricus  sive  laicus,  accusare.voluerii.  $  I.,  Omnes  * 
ecian  iaramiae  maculis  aspersi,  id  est  liistriones  ac 
^  turpiia  dinlbus  subjecue  '  personde^  bxreiici  eiiami 
aiTe  paigaQl  sive  Judaei»  ab  accusatiooc  prohiben- 
tur  «. 


C.  11.  Hasreiici  probaniur  qui  $chi$mate  vel  excommt»* 
nicatione  ab  eccle$ia  $um  $eparali. 

Jiem  Nicolaus  Papa  in  epietola  ad  Miehaelem  Impe- 
ratorem  f  eju$  imiium  €st  :  t  Proposuerarous.  i  * 

Quoil  atiiem  lil,  qui  a  jam  ^  fato  '  fratre  et  com- 
ndinistro  nostro  Ignatio  depositi.  excommuiiicati  * 
vel  anallicinatizali  fiierani,  niillam  adversus  eum 
damnalionein  itiloniuere  poMieriiil ,  ex  prolato  1>  ** 
secundse  universalis  synodi  capltulo  dectaratur^ 
quum  dicilur  :  Si  vero  eccte»ia$ticum  fuerit  criment 
quod  episcopo  iUalnm  exsiileiit  '*,  tunc  probari  opot" 
tet  accusanlium  personns,  ut  frimo  quiilem  ha^reticii 
non  liceai  accusaiiottes  conira  orthodoxo$  epiicopoi 
pro  eccle$ia$tici$  negotiii  facere.  Sed  ne  lios  hsereti- 
cos  esse  denegetis  ",  aiidiie  sequentia  :  H(ereticoi 
autem  (inquiuni)  dicimus  lam  eos,  qui  oiim  ab  eccle^ 
$ia  «  projecli  '*  iUnt ,  quam  qui  post  kcec  '*  a  nobii 
anaihematitnti  titnt,  Porro,  si  ailiiuc  ncc  sic  creiflK 
tis,  audite  qtiod  snlMiilur  :  Pra^ter  ho$  autem  (alunfi 
et  eo$,  qui  fidem  *'  $anam  '*  $imulant  confiieri^  srAt» 
imaticoi  eiiam  ^  '^,  ei  eoi ,  qui  $eot$um  a  communi^ 
cantibui  nobis  epiicopis  coUectas  faciunt.  Deinde  verOi 
ei  ii  quidam  ab  eccteiia  iuper  cauiii  tfuibuidam  re* 
pfehensi  fueruni  ",  ei  prcjecii  aui  exeommunicalif 
sive  ex  clero  iive  ex  taieuli  ortline ,  nec  hii  licere  ac^ 
cuiare  epiicopum  anle  qtam  proprio  criinine  primi" 
tui  exuantur*  Similiter  auiem  ei  eoi,  qul  iub  accuia* 
iione  priori  conginunt  "^,  non  ante  eae  accepiabileo 
in  accuiatione  episcopi  aut  atiorum  clericorumf  quam 
innoxios  $emeiip$o$  iUatOrum  $ibi  ostenderint  crimi» 
num,  QuUI  '*  auleni  periculi  regul»  hujus  inmi-' 
neat  coniemiorlbiis,  non  ignoratis. 


KOTATiOMES  CORRCCTOaUM. 


CkVik  IV.  QOiEST.  1.  C.  I.  •  Ab  accusatione  pro^ 
hibentu  r :  A  concilio  absont  h%c  verba;  subinielligun- 
tur  entn  illa  ex  principio  capitis  i  ad  accuiationem 
Hofi  adimitlantur, 

C.  IL  ^  Ex  proUao :  Nicolaus  hic  citat  canonem* 
l|iii  ■ptitl  Grascos  esi  6  concilii  I  Constanliiiopolilani, 
cujus  ca  noiiis  priorem  parlem  paulo  superius  in  ea- 
demeplstoia  recitarat»  el  sigiiiOcatur  supra  5.  q. 
6.  cap.  fin.  Eo  aiitem  loco  Nicolaus  de  isto  capiiulo 
Iiaec  ver  l>a  addlderat :  Quod  tamen  non  apud  noe  tn- 
teniinr^  eed  apmd  voi  haberi  perhibeiur^  Nam  noii 
inodo  hic  canon«  neque  in  versioiie  Dyonisli^  neque  ^ 
in  prisija  habeiur,  sed  de  ommbos  illius  concilii  " 
ranonibus  bj;c  scribit  B.  Gregorius  ad  Eiilogium, 
lib.  6,  epist.  31  :  Romana  autem  ecdeiia  eoidem  ca- 
nonea  vf  /  ge$ia  synodi  iUiu$  hacienue  non  habet^  mc 
mccipii.  Inhocautemeamdem$ynodum  accepiif  quod 
ea  peri'am  contra  Macedonium  definkum, 

«  Olim  ab  ecclema :  Statuitur  in  bac  parie  canonis 


perinde  pro  haerelicls  habendos  esse  Hacedoflianos 
et  Eiidoxiaiios,  qui  in  isto  primo  Consianlinopoli<*> 
tano  coiicilio  dainnabantur ,  atqiie  hahendl  erant 
Paiilianisias  et  Ariaiii ,  qiios  olini  Nica*na  synodus  it 
catholica  ecclesia  al^ciArat.  Quainobreiu  non  de 
quolibet  excoinmunicato  li»c  sententia  pronuncia- 
tur,  qiiod  putavii  auctor  glossx. 

<i  Schi$maiico$  eiiam :  lia  in  epistola  Nicolai  el 
apud  Ivonein.  Grdpce  HUtein  cst :  Uf,og  (i  roitroi^  xul 
fouf  T19V  irtfftiv  tdiv  tqv  v^nt  TrjBOO^irotoufAfvou;  ofjuoikoyshi 
et,no9X^ffomas  oc  imd  ccniawajOTzxg  xOtg  xovovexoi^ 
wjL&y  imoTioitotc ;  Id  est :  Propierea  vero  et  iUo$^  qui 
pdein  quidem  $anam  $imulant  confiieri ,  $chi$ma  au- 
iem  laciuni,  et  adver$ui  regulare$  nostro$  epi$copo9 
conventtm  habent^  ut  nibil  niirandum  sit,  istos  etiaoi 
pro  haireticis  censeri ,  quemadiiiodum  et  Balsauioir 
inierpreiatur^Siniulaut  enbii  Illain  lueri  fldenii  quani 
oppugnant. 


Ciwi  IV.  QuiBST. ..  C.  I.  *  hab.  A.  419.  — Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  il,  c.  I.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  74.  Decr.  p. 
14,  c.  iU ).  *  rite  :  Ivo.  —  Edd.  coU.  o.  •  Ivo  Decr.  p.  46,  c.  64.  *  aut  :  Ivo. — Edd.  coll.  o.  •  euspecta  : 
Ed.  Bas.  =:C.  II.  •  scr,  A.  865.  —  Ans.  I.  i,  c.  71  (75).  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  70.  '  abest  ab  Edd.  Arg. 
Ven.  U  Nor.  •  prcefato  :  Edd.  coll.  o.  *  vel  exc, :  e^ed.  ^^pralato  ;  Edd.  Bas.  —  prwfato  :  Edd.  retl. 
**  fHerif  :  Aiis.  —  Edd.  coll.  o.  ^*denegemu$:  Edd.coll.  o.  ^^  ejtcti  :  Ed.  Bas.  ^^  hoc  :  Edd.  roll.  o. 
'•add. :'  quidem  :  orig.  — Edd.  coll.  o.  ^•add. :  negant  vei :  eaed.pr.  Arg.  ^^  esse  :  Edd.  coil.  o.  *•  snni: 
ih.    '•  I  xiiitMni :  ib.  —  Ans.    ••  quod  pericutum  :  fid.  Bas . 


»T 


hm\Kll  PARS  SECONmnrADSA'  IV.  QOiCST.  II  ET  m.  w» 

QCIE8TI0  II  el  III  A  ideoqne  in  pereoQa  eorom  eiploranda  erunt  imprimU 


GRATIANUS. 
l.  Pars.  Seeunda  autem  et  tertia  quiFtth  eo4em 
Concilio  Carlliaginensi  VII  S  ^^<f  eodemque  cnfn' 
tnlo  quario  termittantur»  lUud  vero  e$t  hujutmodi : 

C.  I.  Qui  ab  aceutatione  repeUumnri  aut  ad  annum 
XI V  uondum  pertenerunt^  letlet  ette  non  pottunti 
Testes  aulem  ad  tesUmonium  non  admiilendos 
esse  censemus,  qui  nec  ad  accusaiionem  admiili 
praecepu  *  sunt ,  vel  etiam  quos  ipse  accnsaior  de 
domo  sna  produxerit.  Ad  testinionium  aniem  inrni  ^ 
annos  quatuordecim  aetalis  sua:  ^  nou  adinittanlUr. 
G.  li.  be  eodem.  PALEA. 
[Ilem  ex  Coucilio  Maticensi,  c.  6.  '. 
c  Placuit  sancto  conventui,  nt  tesles  ad  iesiimo- 


condilio  cujusque»  uimm  qnis  decurio,  an  plebeiua 
sit,  ei  an  honesise  et  incutpat»  vit»,  an  vero  quis 
notatus  el  repreliensibilis,  an  locuph^s,  vel  '^  egens 
sit,  nt^'  lucri  causa  quid  facile  admittat,  vcl  an  ei 
inimicus  sit^  adversos  qtiem  tesiimoniuni  fert,  vd 
ainicus  ei,  pro  quo  testimonium  dat.  Mam,  si  careat 
suspicione  testimonium,  vel  propter  personam,  a 
qiia  fertur*',  quod  honesta  sit,  vel  propier  causam, 
quod  neqtie  liicri,  neqne  gratrx»  neque  inimicitia! 
causa  (lai*^  admittendum '*  esti  il^m  eudem  le^ 
paulo  inferiut : 

UL  Pars.  $  3.  Lege  lulia  de  vi  caveiur,  ne  bac 
jege  in  reum  testimonium  dicere  liceat  '*  *ei\  qui 
se  ab  eo  parenteve  ejus  iiberaverit,  quive  impubes* 


,  ,., ^^ ^        -  ,  ,  ,^.^ 

hium  dicendum  prelio  non  condticaiitur«  et  Ut  qui- "^  erit,   quive  Judicio  publico  damnatus**   erit,  qul 


que  optimi  et  fideliores  in  festimoniiim  assutnantur, 
nt  isi  contra  qiiem  testimoniiim  *  ferre  debeiit,  nnU 
kro  eis  possii  alTerrc^  calumniam,  et  ut  nulius  testi- 
nonium  dicat  nisi  jejuniis.  i 

11.  Pars*  Gratian.  Ilem  in  eriminali  cauia  :  Pro- 
doci  tesiis  non  poiest ,  qui  ante  In  eum  reum  testi 
roonlum  dixit,  ticut  in  2i  lib.  ff,  tit,  de  tettibut,  Uge 
tS»    iHoenitur.  Item  tit%  eod.  /»  Ob  carnem^  $  Si 
te$iet : 

C.  III  «• 

8i  *  testes  omnes  ejusdcm  honcslaiis  et  exlstima- 
tionissiut,  et  negotii  qualitas,  ac  judicis  molus  cum 
his  concurrat,  sequenda  suiit  omnino'  testimonia. 


eorutn  in  integrum  reslitutus  non  erit,  quive  in 
Vtnculis  custodiavp  publica  eritf  quive  ad  bestias,  ni 
depugnet'*,  se  locaverit,  quxve"  palain  quaestuni 
faciat*^  feceritve,  qtiite  ob  testimoninui  dicenduni 
vel  non  dicendum  pecuniam  accepisse  jodicalus  vel 
eonvidiUs  cHt".  Item  /.  4. :  $  4.  Lege  JtUia  pmblico- 
tum  judiciorom  cavetur,  ne  inviio  deniincietur,  m 
testimonium '  litis*  diCat  adversos  soceroni,  genenim* 
Vitricum,  privignom'^  sobrinum,  sobrinam,  sobrr- 
nove'^  natum,  eosve,  qui  priore^*  grado**  sint^ 
§  5.  Item,  ne  liberto  ipsios,  Hberoromve  ejos,  paren* 
tuni  viri  uiorlsve.  §  6.  Item,  ut  nec  patrotii  palror- 
n»ve  adversus  libertos,  neqiie  liberti  adversus  p»* 


Si  vero  ex  bis  quidam  eorum  aliud  dixerunt,  licet  ^  tronum  cogantur  testimonium  dicere«  §  1.  Qunin 

In  AArii*    nnni#irn    <'rMiAnHiim*  niiiflAm*   P&t.  *fiAil*       9iiLf*m  f^xriiiilur.  iiA  fffiiiAr  AiiL  AAr.<>r   iiivitHK  lAfttii^ 


in  pari**  numero,  credendum*  quidem*  est«  *8ed 
quoil  naiur«'e  negotii  conveuit,  el  quod  inimiciti»  aut 
graiix  suspicione  carel,  confirmabitque  Judex  molom 
aniini  soi  ex  argumentis  et  testimoniisi  qoae  rei  ap- 
liora  et  vero"  proximiora  esse  compererlt«  Mon 
enim  ad  moUitodinem  respici  oportet,  sed  ad  slnce« 
r^in  testinionlorom  fidem«  el  testimonia,  qoibos 
p4|iios  hix  Teritatis  assistit.  Item  lege%  jf.  eod. :  J  1. 
lu  testibus"  fldes,  digniias,  mores"»  gravitas  exa« 
minanda  est,  et  ideo  testes,  qoi  adversus  fiilem  te- 
atationis  su»  vacillant,  lAdiendl  non  sunt.  Item  lege 
5. :  §  2«  Tcstiom  tides  ditigenter  examihanda  est. 


aotem  excipiior,  ne  gener  aot  socer  invicus  lestK 
monium  dicere  cogator,  generi  appcllalione  spoif- 
sum  fHiae  quoque  contineri  placet.  Item  soreri  spoo- 
sae  patrem.  Item  lege  6. :  §  8.  Idonei  non  videnHnr 
esse  testes,  quibus.  imperari  poiest  iit  testes  fiani« 
Item  lege  T« :  §  9.  Servi  responso  tunc  creilendunf 
est,  quum  alia  probaiio  ad  ernendam  veritatem  non 
esl.  Item  iege  8. :  §  10.  Inviti  tesiimoniuni  dicens 
non  coguntur  senes,  valetndinarii,  vel  niirites»  vel  illl» 
qui  cum  magislratu  reip.  causa  absunt,  vcl  quibiiii 
vcnire  uon  liceL  Item  tege  19 :  §  II.  Publiiani  etiaiii 
testimOnium  non  dicunt  inviti*  1 11.  Itetn  is,  qui  ihhi 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QtissT.  n.  et  ni.  C.  IIL  •  In  hoc  capiie  varias  D  vero  mulec,  ac  transponat,  et  in  sommam  redigai^ 
lcgcs  Digestonim  et  Codicis  ita  rerert  Graiianus,  Ac  plura  qnideni  siint  cx  originali  emendula,  oial 
ut  iiilerdtlm  eadem  prorsus  afferat  verba ,  interduni      ubi  Gratianos  de  ijidostria  motaverat. 


QuiCST.  Il  et  IIL  P.  L  *  hab.  a.  4l9.  —  cf.  Cap.  I,  7,c.  iOI.  Borch  I.  IC,  c.  40.  It»  Pan,  1. 1,  c.  85. 
dtxr.  p.  6,  c.  364.==  C.  1.  ^jutti :  Edd.  roll.  d.  ^inl¥a  :  Coll.  Hisp.  —  Ivo  Pan.  -^ Edd.  Ba».  Lugd.  II,  III. 
"  add.  :  eonttitutut  :  Edd.  coll.  o.  3=  C.  11.  '  imo  ex  Cap.  reg.  Franc,  I.  3,  c.  52.  -^  Reg.  I.  %  c.  334^. 
Biirch.  1. 16,  c.  35.— c.  I,  Comp. II  et  X de  lest.  *  tetttnioniare :  Biirch.  '  auferre :  Ed.  Bas.  =  P.  II.  C.  IIK 
•  I.  22.  Diff.  t.  5.  fr.  21.  •  omma  :  Edd.  coll.  o.  » impan  :  Edd.  Arg.  Bas.  Logdd.  II,  111.  —  orig.  *^ 
veritaii :  bdd.  coll.  o.  "  tettimoniit :  orig..  ^'  morum  :  Ed.  Bas.  *^  un  etiam  :  Eild.  Ven.  II,  Par.  Lugdd.- 
*•  wi :  Edd.  lias.  —  fffrl :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  1.  »•  proferiur  t  tdd.  coll.  o.  "  fit :  Ed.  Arg.  —  Oi  i 
Edd.  rel.  '•  ndmittendut :  Edd.  coll.  o. — P.  ill.  <•  liceret ;  eaed.  pr.  Bas.  — orig.  —  ••  impuberet  enua : 
orig.  *-  £d.  bas.  •'  condrmnandut  :  Ed..Arg.  **depugnaret :  Edd.  coll.  o.  —  orig.  ••  quire  :  E4d.  krf* 
Bass  Veii.  1,  ll.  Liigdd.  *^  faciet :  Edd.  Bas.  —  facit :  Edd.  rell.  *•  fuerit :  Edd.  coll.  o.  '^add^:  prtaN* 
-    .i         .  •  K.JJ   -_.i   -   _.   ._^    Ven.  II.Nor.    ^*propriore 


anam 


nk :  e»«].  pr.  Bas.  "  add.  :  to^rtiiave:  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Ven.  II.Nor.    ••  proprio 
'.  Lugd.  I.  —  propiore  :  Edd.^Ven.  I  Par.  Lngdd.  11,  III.    ^  in  —  ^radK  :  Edd.  rolL 


■•add4:  ,    . 
Edd«  Ven.  H* 


\ 


700  mCRETl  PARS  SSCUNDA.  CAUSA  IV.  O^^^ST.  11  ET  IR.  7i^ 

deiractandi  losiimonii causa  aberii.g  I3.lieinis,qni'*  A  ▼eluti  consentiens  Tama  confirmat  rei»  de  qua  quae- 


exercilui  prxbeii<Sa*'  condiixerit.  Sed  nec  pupillis 
tesiimonium  denunciari  potest.  Item  /.  20.  :  g  14. 
In  tesiirogiium  accusalor  citare  non  debet  eum» 
qni  in  judicio  publico  reus  erit**,  aui**  qui  roinor 
Tiglnli  annis  erit.  Jtem  /.  21.  :  §  15.  Ob  carmen 
famosum  damnatiis  intestabilis  flt*^.  liem  :  }  16.  Si 
res  eiigat**,  iion  tantum  privali,  sed  etiani  magi- 
straius,  si  in  praesenti  sint«  testiinonium  dicant^ 
Praetor  quoque  testinioniuni  dare  debet  in  judicio 
adulieri  catisa**.  $  17.  Si  aulem  ea  rei  condiiio  siit 
ut*^  arenarium  lestero  vei  similem  personam  admit- 
tere  cogamur**,  sine  lorinentis  testimonio  ejus  cre* 
dendum  non  est.  //#m  /.  34. :  {  18.  Testes  *eo8% 
quos  accusator  de  domo**  produxii^*;  interrogarl 


ritor,  fidem.  Non  ergo  ad  nnnin  probationis  speciein 
cognitionem  staliAi**  judex  alligare  debei,  sed  ex 
sententia  animi  sui  exislimare,  qnid  aiit  credat,  aut 
parum  sibi  probatum  opinetur.  lUm  paulo  inferiui  t 
^  29.  Alia  est  aoclnritas  prcsentiuni  tcstitim,  ali.i 
tesiimonioromi  quse  rcdilarl  solcnt.  //em*^  Codkh 
lib.  IX.  tit.  de  teitibnt,  /.2.  :  §  30.  Soli  teslcs  ad 
ingenuitalis  probationem  non  snflicinnt,  nisi  tnstrtf- 
mentis  et  argnmentis  adjuventur.  Item  l,  5 :  §  5t* 
Etiam  jure  civifi  domesilci  testimonii  fides  Impro* 
baitir.  Item  /.  4.  :  $  32.  Soln  altestitione  pfotaiain, 
nec  aliis  legtftmis  adminicolis  caiisam  approbalanr 
nullius  esse  niomenli  certiim  est.  Item  /.  5.  :  {  35. 
Eos  tesies  ad  veritalem  adjuvandam  adhiberi  *'  opor" 


iion  placuit.  Iiem  /.  25. :  {  19.  Paironi  quoque  iu  "  tei,  qui  omni  gratide  et  potentatui  fidem  religioul 


causa.  cui  patrociniuro  pnestiterunt^S  testimoiiiuro 
non  dicani,  quod  et  in  exsecuioribiit  negotiorain 
observandum  est.  Uem  iege  16.  : 

IV.  Pars.  {  20.  Qni  falso^*  vel  yr\r\e^  lestimonia 
dlxerant,  vel  utriqiie  parti  prodidenint,  a  Judieibua 
competenter  puniantur^*  Item  /.  17.  :  (  21.  Pater 
et  filius,  qui  in  potesute  ejus  est,  item  duo  fratres, 
qui  in  ejusdem  patris  potestaie  sunt,  testes  utrique 
IB  eodeni  leslamento^,  vel  eodetn  negotio  fieri^* 
p«issunt,  quoniam  nihil  nocet  ex  una  domo  plures 
testes  alieno  negotio  adbiberi.  Item  /.  15. :  {  22. 
Hermaphrodilus  an  ad  testimonium  adhiberi  possit, 
qualilas  incalescentis  sexus  osiendit.  Item  /.  9. : 


judlciariae  debilani  possint'*  pra^nere.  Item  /.  6. 
{  34.  Parentes  et  liberi  invicem  advefrsiis  se  iiec 
volcnics  ad  lestimonium  admittendi  sunti  Item  /.  7. : 
{  35.  Qui  ifitendit,  siix  inlentionis  *^  propHas  debel 
afferre  ^robationest  non  petere  adversariiJni  cogi  ad 
exhibitionem  eorum,  ptr  quos^,  sibi  negotium  fiat. 
Item  /.  8.  :  {  36.  Serti  neqtie  pro  dumino,  neque 
adTei^siis  doiiiihum,  Sed  |)iro  facto  stio  interrogari 
possi!ni.  tteitt  /.  9.  :  {  37.  luris|urandi  religioiio 
tcstcs  priiis,  qiiam  peihiheant  testimOuiiim,  coar* 
ctentur^.  et  hoit^stiolribus  potiiis  testilius  fides  ha« 
bealbr.  {  3^.  Unius  vero  teslimonium  nemo  jiidictim 
iu  quaciiiiqiie  cauSa  facile  patiatur  admitti;  inid 


t  *kZ,  Testis  idoneus  pater  Alio,  aut  filius  palri  non  q  uniiis  icstis  fcisponsid  omnino  non  audiatur,  eliamsi 

"~ pncclarse  ••  curiae  honore  praerulgeat.  Item  /.  10. : 

{  39.  Omnibus  in  re  propria  diceudi  testimonii  ^ 
faciillatem  jura  submovenint.  It$m  /.  li.  {  40: 
Lilieri**  testes  ad  caiisas  posiulantur*^  alienas,  si 
socii  et  participes  crirainis  non  dicantiiry  sed  Ailet 
ah  iis  nolitiie  posttilelur.  Venturis  aiiterii  ud  judicium 
per  acciisolo^em,  vel  ab  iis,  pef  cjucrs  fiierant** 
poslulaii,  siiintiis  coinpeiens  '*  minisiretuf,  etiamsi 
in  pecuiiiaria  causa  ab  alierutra  parte  tesies  produ* 
cendl  sint.  liem  /.  12. :  {  41.  Liberli  adversus  patro* 
nos  sponte  prodire*^  non  audeaiit,  sed  ne  vocati 
quidem  in  Judicium*»  veiitre  cogantur.  Item  /.  17. : 
{  42.  Si  quis  testibus  iisos  fuerit»  iidemque  tesiea 


Item  /.10.  :  {24.  NqIIus  idoneos  testis  in  re 
sua  Inieliigitnr.  Item  i.  11.  :  {  25.  Ad  fldem  rei 
gestA  facieudam  eiiam  non  rogatus  lestis  iuteiligi- 
tur.  Item  /•  12. :  {  26.  Ubi  nuroerus  testium  non 
adjicitur,  etiam  diio  suflicient^^.  Pluralisenim  locii- 
lio  dliorum  numero  contenta  est.  Ilcm  /«  S. :  |  27. 
In  teslihiis  consideranduin  est,  qui  «impliciter**  visi 
sunt  dicere,  utrum  tinum,  eondemqne *et *  praemedi- 
faium^*  sermonetti  attulerint,  an  ad  ea,  qiioe  inter- 
t-ogantur,  ex  tempore  Irefisimilia  responderint*'. 
Jtem  pauto  inferiui  :  {  28«  Sxpe*^  sine  publicis  mc^ 
nuroenlis**  cujusque  rei  veritas  deprehenditur;  alias 
numerus  testiuroi  alias  dignitas  et  auctoritas,  alias 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
In  vulgaiis*  legebatur:  per  ^u<e.  D     *  Coarctenturi  Sic  in  aliquot  mannscriptis,  qoa 


b  Per  quoi 
Emendatum  VerO  est  eif  luanuscriptis  et  lege  ipsa, 
in  qna  agitur  de  exhibitiOne  testium,  non  aulem  de 
editione  instruinentorum. 


leclid  cum  his  verbls  lcgis":  aretari  pr«ciptiMw«« 
magis  convenit  auam  tox  :  coereeantur,  qua  eril 
in  iiupressis*^ 


QoMfiT.  11  et  m.  C.  in.    ^  qui  quid  etercitui  prwbentlum  conduxerit :  orig.    •^prabendam  :  ^«J^- J»^, 
.    ••fiimi :  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas*     **  aul  —  erit  :  d^sid.  in  Ed.  Arg.     »*eril  :  Edd.  coll.  o.     *  f*'J."  •. 


_         ^        ••add.  :  iua  :  Ed.  Bas.  —  r^oprid  ; 
*'  prmta^  :  "ead.  -  iv.    **  falia  :  Edd.  Bas.  Ven.  II.    ^  ;;«««^ 

"  ^  *  • p  I  •   --•!    -    ~p.  Bas.    *•  eae  :  Ed.  Bas.     *^  «*lr 

meditatum  :  eaed*    ••  reipdndaanii 
Edd.  rcll.    "«ttam-.  Bdd 


0.       , ^ 

eaed.    *•  de-^cauia  :  cxd.    "  ubi  :  exi\.    »*  cogimur  :  eaed.  pr.  Bas. 

Rild.  rell.    ♦•  prodwrw-il :  Edd.  coll.  o. 

Ed.  Ven.  II.    *♦  puiiiimliir:  Edd.  coll.  o.    *»  add. :  e»se  :  Edd.  coll.  p.  pr. 

ciunt  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.    ^  iimpL  tcitimoriiUm  dieant  :  Edd.    ^*  m 

exiL    •*  add. :  etiam  :  ead.  pr.  Bas.    •«  munimentii  :  Ed.  Bas.  —  documetttii  .  _..—  .-,.. 

coll.0.    wCod.  I.4,t.20,  c.  2.    **  huberi :  BoMiu.    '^  pos^un/ :  Edd.  coll.  o.     •' ni|e»liow  ^  c^^^ 

Edd.  coll.  0.  -  ^  coercetttur  :  Ed.  Bas.  -  coerceanlur  :  Edd.  reli.     *\pmMalti  :  Edd.  Nor.  >,f  "•  ViKUiil 

Liigdd.-prflr*Wfl/i:Edd.reII.    •• /«/fmoitia :  Edd.  ttoll.  o.    ••  Lifrertt:  Edd.  Lngdd/ II.  Hl.       ^^b^iiii,, 

mr  :  Edd.  coll.  o.     ••  (uerini  :  Edd.  Bas.   Lugdd.     •*  competentei  miniitrentur  :  Edd.  coll.  o-  —  ■^» 

•♦  procedere  i  Edd.  coll*  o.    ^' judicio  :  eaed. 


el 


f  li  DECRCTI  t>AIlSi  S^CtJNfiA. 

adversus  enm  in  alia  lile  producantur»  non  licebii  ei  A 
parsonas**  eonim  excipere»  nisi  osienderit,  inimi* 
citias  inter  sc  et  illos  posiea  emersisse",  ex  quibus 
testes  repelli  leges  praecipiunt»  non  adimenda  scili* 
cet  ei  iicentia  ex  ipsis  depositionibus  testimoniuni 
eorum  arguere.  §  43.  Sed  et  si  liquidis  probationibu^ 
datione  vel  promissione  pecuniarum  eos  corrupios 
ease  ostenderit,  etiam  eam  allegationem  iiitegram 
ei  servari  oportel. 

Gratian.  Sed  objleitur  illnd  Ifeati  JBrjcft**,  qui 
voce  p%eri  ttiginta  diet  ab  ortu  habenM  innocens  pro- 
batu$  ekti  Sed  miracuia  ditina  §unt  admiranda^  non 
in  exempluni  humanw  actionii  trahenda. 


QU-«STIO  IV.  b 

GIUTIANUS. 

t.  Pars.  De  qUarta  vero  quwttione  Fabianus  Papa 

Jtpi$i.  II  \  ad  Epitcopo$  orientate$  con^lituit^dieent : 

C  I.  Atcu$ator  et  te$ti$  vel  judex  aliquie  timul  etta 
non  potett, 

Niillus  unqiiam  pnesumat  accusator  sitniil  esse  ei 
judex  vd  tesiii»,  qiiOniam  in  omni  judicio  quatuor 
persoiias  netesse  est  semper  adesse*,  id  est  judices 
irlectos,  acciisatores  idoneos*,  defensores  congruos 
aique  lestes  legitimos.  iudicesf  autemi>  debent  ull 
squitale,  testes  verilate,  accusatores  intenlione  ad 
iimplificandam  causam,  defensores  extenuatioue  ad 
tninuendam  causam* 

i 
G.  II.  QuiHbet  in  eauia  duat  pinonat  gerere  Hon 
debet. 

Item  Damasus  Papa,  epitt.  /V,  e.  IK 

Niillus  introducatur  persdiialiter',  sed  accusaiores 
(bt  siccusati  a>qua  audianiur  ratione»  Juxia  qiiod 
^gcsiorum*  ordo  exigit.  AccUsatores  vero  et  judices 
non  iidcm  sint,  sed  per  se  accusatores,  per  se  ju- 
dices,  per  se  testes,  per  se  accusail,  unusquisque  in 
suo  *ordinabiliter*  ordine. 

II.  Pars<  §  ii  'Nam*  inscrlptio  *priroo*  seniper 
ilat,  ut  talioiiem  calomniator  recipiai,  qitia  aiite 


CAtSA  IV.  QUiEST.  IV.  7« 

iiiscriplionem  nemo  debei  judicarl  tel  damnarlt 
qaum  et  saeculi  leges  b»c  eadem  retineant. 

Gratian;  Vteodice  libroIX^  titulo  de  accutationibui 
et  in$criptionibu$^  L  6,  et  Codice^  eodem  Ubro,  de 
adulterii$,  /•  6,  et  titulo  de  abigHe^  /.  «nlca.  §  i. 
Adquando  etiam  tine  in$criptione  aeeueatio  fieri  po- 
u$t,  Ea*  enlffl,  qiiae  per  officiales^  prxsidibus  de« 
tiuncianlor^  et  citra  solemnia  accusationum  posse 
perpendi  inco|(nilum  nou  esi.  J  2.  Item  Codiee  da 
udulteriit,  /,  6.  :  Si  maritus  jure  mariti,  lioc  est 
ihtra  sexaginta  dies  iitiles,  adulterium  usorls  sos 
accusare  volueHt,  quaro  ex  sospicione  sola  ream 
facere  valet,  non  coniinelur  vinculo  Inscriptionls. 
S  5«  Item  Cod:  de  abigei$t  l.  Hnica :  Abacli  aniinaltfl 
accusatio  non  solum  ciun  inscriplionibus,  sed  etianl 
sine  dbserlratione  proponiiur.  )  4.  Item  Cod.  de  ae» 
cu$ai.  /•  8. :  Si  quis  se.injuriam  ab  aliquo  passoiii 
puiaverit^  ei  querelam  deferre  TOlueriit  non.  ad 
statlonarios  deciirrat,  sed  pncsidalem  adeat  pote^ 
ataiem,  aui  libellos  offerensi  aui  quereias  soas  apad 
acta  deponens.  $  5.  lil  aliis  aotem«  criminalibas 
caiisis  dignum  est  ot  Inscriptiones  pnBponanittr« 
qiiae  roagniiudinetn  videlicei  ctiminis  tempasqo^ 
deslgnent»  ui  alterutram  partem  digna  legom  lerrer^ 
possii  auctoriias^. 

III.  Pars.  Gratian.  De  domo  etiam  judici$  oceit^ 
$ator  vel  te$ti$  produci  non  debet^  ne  in  caueam  $u* 
ip^xioni$  incidat  judex. 

Vnde  Nicolans  Papa  ad  Mickaelem  Imp.^  epf$toid9 
cujus  ittitium  e$t : «  Proposueranios.  i  •  * : 

Ci  III.  Su8picioni$  incidet  in  crimen  jud^x^  de  cujui 
domo  vel  aceu$ator  vel  te$ti$  producitur. 

Coiilra  riium  ecclesiasticum,  contraque  Teneran- 
das  lcgcs  producitur  accusator  de  imperialibus  «di- 
bus»  et  cui  iniperari  potesi  ad'  falsum  dicenduin 
lestiinoniuiu  adliibetur.  Fiunt  suspecll  judices  el 
mercenarii,  et  lupi  custodes,  'qui  videbantur  esse 
pastores^. 


NOTATIONES  COtlRECtOfiUftt^ 


Qo^sT.  IV.  C.  1.  •  Idoneot :  Apod  Fabianum  ei 
'feurchardiini  et  Ivoneni  bic  loCus  ita  babet  :  Judicei 
^ecioi,  et  accu$atore$^  ac  defen$ore$^  atque  te$te$» 
Vfniiii  qiiia  voces  illa* :  idoneo$^  congruo^^  legitimo^^ 
suiit  iti  oiniiilMis  vetustis  coJicibos  Gratiaiii  ei  Pa- 
Horiiiiic.  nihil  csi  mutatum. 

^  Judice$  ttutem  :  Ha%c  neque  In  epistola  sunt, 
iicque  apiid  alios  colleaoreSi  iii&i  lo  Panormia. 


C.  II.  •  In  alii$  aktem  :  Lex.  16^  Cod<  de  acroi; 
sic  liahei :  /n  cau$i$  criminalibu$,  cetera  vero  eodem 
piane  modo  aique  a  Gratiano  inferuntur. 
D  ^  Auctorita$  :  lu  vulgatis  bic  repetebatur  versi- 
colus  :  In$criptio,  ex  capitiilo  Daiiiasi,  sed  abest  a 
vetusiioribus  codicibiis«  ei  frusira  repeiitor. 

C.  III.  •  Capot  hoc  emendatum  esi  ex  ipso  origi* 
nali  Romas  impressow 


QoAT.  Iletlll.  C.  111.   ••ifiperi 
picius  Scvenis  i.  3,  viiae  S.  Martini. 


:  Edd.  Bas.  Yen.  I  Logdd.    **  emereat  fuiete:  Edd.  coll.  o.   *"  Sol- 


QuiEST.  IV.  P.  1.  *  Caput  Pseudoisidori,  cf.  Capit.  A.  7U,  c.  18.—  Cap.  I.  7,c.  2«9.  Burch.  1. 16.  c. 
15.  Xm.  i.  5,  c.  75.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  81.  Decr.  p.  6,  c.  321 .  =  C.  I.  *  e$$e  :  Edd.  coll.  o.  *  ha^c  desuinia 
Siiut  ex  Capit.  A.  7U„  c.  18.  =  C.  II.  ^  Caput  Pseudoisidori,  cf.  Theod.  cod.  I.  2 ,  t.  2,  c.  1  ei  1. 9,  t.  I.  •  - 
Biircb.  I.  10,  c.  51.  Ans.  I.  3,  c.  47.  Ivo  Pan.  I.  i,  c.  81.  Decr.  p.  6,  c.  357.  '  add.  :  in  can$am  i  Edd. 
«•4)11.0.— P. II.  •Cod.l.9,i.2,c.7.  »of/lcmm:orig.=::C.lll.— P.IH.  •scr.A.865.— ColL  ir.  p.p.l,t.6l^ 
ti  li.    •  0tiain  adfal$um  teetimoniunt  qui$  (ubest  ab  Cdd.  Arg.  Nor.  \en.  II),  adhibelur  :  £dd.  coll.  o; 


715 


DECRETl  PAl^S  SECUNDA.  CAUSA  T.  714 

OUiESTlO  V.  A  ODiESTlO  VI. 

CRATIANUS.  CRATiANUS. 


De  quinia  vero  qutettione  in  Concilio  Cnrlhagi- 
nensi  *  lil|  c.  7,  $ic  invenitur  definitum  : 

C.  1.  Non  e9l  a  communione  eutpendendue^  qui  die 
ttatuta  ad  cautam  venire  non  poluit, 

Quisquis  episcoporom  tccnsatar,  ad  primaiem* 
provinci»  ipsius '  causam  deferat  accusator.  Nec  a 
conmnuione  suspendatur  cni  crimen  intenditur,  nisl 
ad  causam  suaro  dicendam  electorum  judicnm*»  die 
statuta,  literis^  evocatus  minime  occurrerit,  lioc 
esi  intra*  spatium  mensis  ex  ea  die  *  qua  eum  li(e- 
ras  accepisse  coostiterlt.  Qood  si  aliquas  veras'  ne- 
eessitatis  causas  probaverit,  quibus*  eom*  occurrere 
Don  potuisse  manifesium  sit,  causse  suae  diceudae 
iotra  alterum  roeoaem  Integram  habeat  facoltaten. 
Vemro*  tamdio  post  mensem  secandum  oon  enm^ 
roonicet,  donec  purgetnr.  Sin  aotem  nec  ad  conci- 
lium  uniTersale>>*  occurrere  voluerit,  ut  vel  ibi 
causa  ejus  terniioetor,  ipse  in  se  damnatidnis  *8uae* 
*^  seiitentiam  dixisse  jodicetor.  Tempore  sane,  qoo 
non  Gommunicat,  nec  in  sua  eGclesla«  vel^^  paro- 
chia  communicet.  Accosator  autem  ejus,  si  nun- 
quani  diebus  causae  dioend»defuerit^\  a  cominu- 
nione  non  removeatur.  Si  vero  allqoando  defuerit 
subtrahens  se,  restituto  in  communionem  "  episoopo» 
removeatur  a  communione  accusator,  ita  tamen  ot 
nec  ipsi  adiinatar  facoltas  caosae  peragendae,  si  se 


Sexta  vero  qutettio  eodem  teplimo  eapituto  Con» 
cllii  Carihagineiisis  111  '  terminatur^  in  quo  s<- 
^ict£Mr : 

C.  1.  In  civili  et  proprio  duntaxat  negotio  ad  ar« 
guendum  admiititur,  qui  in  epiecopi  accuealione  cui^ 
pabili»  invenitur. 

Illod  vero  piacuit ,  ol  quum  agere  coBpcrit  in  epi- 

scoporuni  judicio ,  si  fueril  accusatoris  persona  cul- 

pabilis  *,  ad  argiiendom '  non  admiilatur,  uisi  pro» 

prias  causas,  iion  lamen  ecdesiasticas  vel  criini* 

nales  «,  asserere  voluerit. 

C.  II.  Propriam  eausam  agera  taiet  cui  aecutare 
non  licet. 

B   liem  ez  ConciliO  Carlhaginensi  VIl»  c.  S»  prope 
finem  ^ : 

Omnibus,  quibus  accusatio  denegatur,  in  causis 

propriis  accusandi  licentia  non  est  deneganda '. 

C.  111.  Jn  accutatione  epiteoporum  de/icient 
civiliter  tantum  experiri  poterit, 

Item  Felix  Papa  omnibut  Epitcopit  per  GaUiee  pro' 
tinciat  eonstitutit,  epittota  II  K 

Si  accusatonim  personae  in  judicio  episcoporuoi 

culpabiles  apparuerint,  ad  argnendum  non  adniil- 

tantor,  iiisi  proprias  causas  asserere,  non  taoieii 

criminales  vd  ecclesiaslicas,  voluerint. 

C.  IV.  I^  eodem. 

Item  Hadrianus  Papa  in  capitulit^ «.  5  ^ : 

Quod  si  accusatorum  pcrsonae  in  judicio  episeo*- 


ad*^  dlem^*  occurrere  non  nolulsse'*,  sed    non  £•  porom  culpabiles  apparuerint ,  ad  arguendum  non 
potuisse  probaverit.  admittantur,  nisl  proprias  causas  habuerint,  non 

tamen  crlminales  vel  eoclesiaslicas.'' 


CAUSA  V. 

CRATIANUS.  tionit  occulte  eontcribttur ;  tandem  aceutator  pnH 

Jn  infamiam  enjutdam  epitcopi  chartula  accuta*      cedit  in  publicum,   Epitcoput  autem  tentel  Uteria 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
QoAST.  V.  C.  I.  •  Eleetorum  judicum  :  Istae  duae  D  colleciores.  Sed  in  editione  qnatuor  tomornm  est : 


Toces  absnni  ab  editione  Coloniensi  conciliorum  in 
qoatucr  tomis  *• 

^  (Jnivertale  :  In  concilio*'  ipso  addilur :  anniver» 
OQrium^  qiiod  in  Africano  concilio  c.  62,  ostenditur 
de  universali  concilio  Africa:  esse  intelligendum. 

«  Nec  ffi  tua  eccletia :  Sic  in  ceteris  conciiiorum 
editionibus,  et  codlce  canonum,  et  apud  ceieros 


nec  in  tua  plebe  communicei,  Graece  c.  19,  legiliir  : 
um^i  iv  T^  loea  ixy>a}9ia,  fm^i  iv  irapocxia  xoiv(uvi}0'q ; 
1(1  est :  neque  in  propria  eccletia,  neque  m  parochia 
communicabit, 

QuJSST.  VI.  C.  I.  •  Vel  criminatet  :  Ahest  hoc  a 
coiicilio  el  ceieris  collectoribus ,  sed  reientum  e&t 
ob  casuiiK  et  roerilur  in  c.  Si  accutatorum. 


QcjEST.  V.  C.  1.  *  liab.  A.  391.  —  Bnrch,  1.  1,  c.  160.  Ans.  1.  5.  c.  122  (121).  Ivo  Pan.  1.  4,  c.  106. 
Dtat;r.  p.  \  c.  1?0.  *  primaiet :  Edd.  coU.  o.  —  Coil.  Hisp.  —  Dionys.  '  rpsiiis  ejut  :  Edd.  Bas.  Lngdd. 
—  ipte  ejut  :  Edd.  rell.  *  legun^ur  quidem  ap.  Isid.  Merl.  et  Dionys.,  n<*c  tamcn  in  Coll.  Hisp.  ^  add.  : 
ptimcBtedit  :  Ans. —  Coll.  Hisp.  '  infra  :  Edd.  col.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *  add.  :  ntim«nin(/ttm  ;  Ans. 
*  verag :  Ivo.  '  add.  :  tamen  :  Ed.  Bas.  **  ap.  Dioiiys.,  Isid.  MerK  el  Ans.  *  add.  :  infra  anni  tpatium : 
Burch.  —  Ivo.  ^*  abest  ab  orlg.  et  Coll.  cilt.  "  nec  vel  :  Cdd.  col.  o.  pr.  Bas.  "  add. :  tubtrahent  te: 
Ivo.  —  Pan.  —  Edd.  coll.  o.  "  communione  :  eaed.  —  Ivo  Biirch.  *•  ante  :  Edd.  Arg.  Nor.  Vqn.  H 
"  add.  :  conttitutum  :  Ivo.  —  sialKlicm  :  Edd.  coll.  o.  ^'  to/ttt^8«  :  Ivo  Pan.)  —  Etld.  Arg.  Nor. 
Ven.  I,  H.  Lugd.  L  Par. 

QoiBST.  VI.  C.  1.  ^  hah.  A.  397.  ---Burch.  Ans.  Ivo  ib.  *  damnabilit :  Edd.  coll.  o.  '  add.  :  de  cetero: 
eaed.'=C.  II.  ^  hah.  A.  419.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  21,  c.  2.  Ivo  Decr.  p.  16,  c.  64.  ■  neganda  :  orig. 
^lvo. — Ed.  B:is.  =:  C.  III.  *  Cap.  P^ieitdoisidori,  cf.  c.  1.  eaed.  —  IvoDccr.  p.  6,  c.  418. — cf  C.  5, 
q   10,  c.  lin.  r=:C.  IV.    ^  cf.  cap.  1,3,  cad.  —  Aiis.  in  flne  L  3. 

Patroi..  CLXXXVU  23 


715  DEGRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  V.  QUiEST.  II.  716 

evocatttif  cau$aB  iuo!  die  ttatuia  adesse  non  valens,  A  prxstiiHsil  osicndal.  *  Quod  *  sinon  exierit,  neque 


per  procuratorem  ju4ici  se  prwsentamt ;  absque  syn" 
odali  audientia  damnatur,  DemumjudUio  per  appei* 
iationem  renovato,  de  accusatoiis  inimieUia  episcopus 
conqneritur;  tandem  in  ipsa  probatione  deficit  ac' 
cusator.  (Qu.  1.)  Primo  quceriiur^  qua  pcena  sit  fe- 
riendus^  quif  famosum  libellum  clanculo  scribenSf  pro^ 
bare  negligit  quce  literis  mandavit? (Qu.  II.)  Secundo, 
quoties  sit  voeandus  ad  causam  antequam  senteniiam 
damnationis  accipiat  ?  (Qu.  111.)  Tertio ,  an  per  pro- 
euratorem  causam  suam  agere  val^at  qui  per  se 
ipsum  causT  su(e  adesse  non  potest?  (Qu.  IV.) 
Quarto,  an  absque  synodati  audientia  sit  damnandus  ? 
(Qn.  Y.)  Qttinto ,  an  ideo  aliquis  habendtu  sit  fitf- 
micus,  quia  erimen  alierius  judicat  ?  (Qn.  Yl.)  Sexto, 


publice  confessus  fueril,  quisquis  ille  sil,  qui  boc 
agere  praesumsit*,  vel  consensum  'iu*  lanlx  iniqui- 
tatis  consilio  pnebuit,  ex  Dei  et  Domini  nostri  Jesu 
Cbristi  spirilu  definimus,  ut  sancti  ejus  corporis  ac 
sangninis  participatione  privatus  sit.  Si  vero,  quia 
latet ,  et  quoniam  nescitur,  teneri  ad  disciplinam  ** 
non  valet,  si  ^'  lanii  niali  conscius,  etiam  '*  prohibitus» 
corpus  ac  sanguinem  Domini  percipere  prxsumit  "• 
anathemalis  uUione  percussussit  <>,  et  ul  faliax  ac 
pesiifer  a  sanciae  Ecclesix  corpore  sit  diviMis.  Ei 
infrd :  Sin  autem  in  '^  eadem  civitaie  egressus  '* 
ad  publicum  potuerit  ^*  docere  quae  dixil  "•  vel 
certe  ^'  sciens  se  non  posse  quae  scripsit  ostendere, 
errorem   suum  fuerit  aperte  confessus ,  domiuici 


qua  pwna  sit  plectendus^  qui  quod  intulit  probare  non  B  corporis  ac  sanguinis  participatione  nonsit  piivatus. 


valet  ? 

ODiESTIO  I. 

GUAIIANUS. 

De  prma  qutcstione  Iladrianiis  Papa  scribU  in  ea- 

fituiis,  cap,  40,  a/.  50,  dieens ' : 

G.  L  Flageltetur  aui  scripta  in  aiterius  famam 
neglexerit  probare, 

Qui  in  alierius  famam  publice  •  scripturam  au* 
verba  coiitumelioea  confinxerit ,  et  repertus  scripta 
non  probaverit,  flagelleiur,  etqui  ea  '  prius  inve- 
iteritmmpat,  si  non  vult  auctoris  facti  causana' 
iucurrere. 

C.  n.  De  eodem. 
liem  Gregorius  L  V.  epist.  30  ^ : 

Quidam  inaligni  spiritus  consilio  replelus,  contra 
Casiorium  notarium  ac  responsalem  nostrum  no- 
cturno  silentio  in  publico  ^  civitatis  loco  contesla- 
tioneni  posuit  in  ejus  criniine  loquentem  ',  mibique 
etiam  *  de  facienda  pace  calllde  contradicenleni « ^ 
*  £i  quia  quisquis  veraciter  loquilur,  semelipsum 
Innotescere  non  debet  formiilare,  oporiet  ut  publice 
exeat,  et  quxcunque  in  coutestatione  sua  io((ui 


iieque  corpore  sanct»  Ecclesis  alienus  existat. 

C.  III.  Anathematizentur  qui  famosos  iibellos 
in  ecclesia  ponunt, 
liem  in  Concilio  EliberiUno,  c.  5S  ^*  : 
Si  '*  qui  inventi  fuerint  faroosos  libellos  '*  In  ec- 
clesia  ponere  **,  anathematizentur. 

Gralian.  Uem  Codice  lib.  Il^tii.  de  /amosiV /i- 
bellis,  lege  un.  Impp.  Yalentimanus  et  Vaiens^  AA, : 
Si  quis  famosum  libellum  domi  **,  sive  in  publico, 
vel  quocumquelocoignarus  repererit,  autcorrumpai 
prius,  quam  alter  Inveoiat,  aui  nulli  confiteatur '^ 
inventum.  Sin  vero  noD  statim  easdem  cbartulas 
vel  corruperlt,  vel  igne  consumserit  *%  sed  vini 
p  earum  *'  manifestaverit,  sciat.  se  quasi  auctorem 
hujusmodi:  delicti  capitali  senteiitiae  subjuganduiiu 
Et  infra  :  Hujusinodi  autem  libellus  alterius  opinio- 
iiem  nou  la^dat. 

QU.ESTIO  II. 
GRATIANUS. 

Vocatio  auiem  ejns ,  qui  impetiturf  non  semelf  sed 
bis  et  terlio  per  congruum  spatium  rationabilibtu  scri^ 
ptis  fieri  debetm 


NOTATIONES  CORREC TORUM. 


CAUSA  V.  QuiEST.  I.  C.  I.  ^  Pubiire  :  Hadrianiis. 
Capiuilare  Caroli,  ct  Ivo  babcnl:  in  publico, 
'  C.  H.  ^  Pubiico:  Haec  vox  abest  a  nianuscriplis* 
ci  origiiiali  eilvoiie,  sed  ob  cisuni  esi/cteuia,  et 
hk  aiiquot  vetustis  esiglossa  interlinenris. 

«  Cotttradicentem  :  Qu;e  sequuiitur  iis<|ue  ad  vers. : 
Quod  si,  addila  suut  ex  ipsa  epistola,  et  rcreruiitur 


D  eii»m  ablvone. 

<i  Percttssus'  sit:  Antea  lcgebntur:  percuttatur  *\ 
sed  quuin  ea,  qiise  autecedunt ,  ipso  facto  li- 
gcut,  quia  ad  occultutu  delicluui  referuutur,  emen- 
datiifn  hoc  esl,fiueiiia(lnmdum  alia  inulla,  ex  epislola 
ipsa.  Apiid  ivoiiein  vero  legttur :  anathematis  uitione 
percussus  tU  fallax.  etc. 


CAUSA  V.  Qc£ST.  I.  C.  I.  •  Cap.  I.  7,  c.  361 .  —  Ans  in  fiiie  I.  3,  c.  42.  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  156, 
p.  Itl,  c.  235.  *  eam  :  Edd.  colL4>.  '  fanuun  :  Ed.  Bas.=:C.  II.  ^  ep.  31,  (scr.  A.  596,  ad  Martnia- 
nnin  Raveunalein)  1,  6.  Ed.Maur.-*  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  38t.  *  et  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  '  ioqu. 
ififAi,  et  etiam^  elc.  -  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  II.  *  abest  ab  Ed.  Bas.  ^  add.  :  asserebanl  :  Edd.  coll  o.  •  * 
Qtti :  ea(*d.  •  prauumserit  :  eaed.  ."  a  Uisc,  :  orig.  "  desid.  Ib.  '■  et  jam  :  ib.  "  prcBsumal  i  Ed. 
Bas.— pr(riirmsen(  :  Edd.rcll.  *'  ita  Edd.  coll.  o.  ^^  in  eandem  civ,  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  ''  ingreuus  : 
Kdd.  coli.o.  "  polerit  :  e«d.  pr.  Bas.  "  dixent  :  Eild.  Bas.  Ven.  I.  Ltigdd.  "  forle  :  Edil.  coU.  o.  = 
€.  HI.  **  bab.  iion  serivs  A.  310.  — Capiu  L  6,  c.  316.  Burch.  I.  3,  c.  199.  Ans.  in  fine  I.  3.  Ivo  Dcer. 
p.  3,  c.  iOI,  p.  4,  c.  154.  Polyc.  I.  5,  t.  21.  "  Hi :  Coll.  Hisp.  —  Edd.  Arg.  Bas.  "  add.  ;  vei  igno- 
40$.:  Durcb.  —  et  ignotoi  :  Ivo  p.  3.  "  iegere  :  Ans.  Ivo  p.  4.  —  iegere  vei  cantare  :  Burch.  Ivo  p.  3.  '* 
^ve  domi :  Edd.  coll.  o.  *^  faieaiur  :  Ed.  Bas.  "  comkusserit  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  *'  add. :  doiom 
£dd.  cull.  0. 


747 


Vnde  Damnsus  Pnpa  Stephano  Archiepiscopo 
epi$L  II It  icribit^  dkeui  ' : 


G.  I.  Vocatio  ad  $ynodum  ejwt ,  fjui  tmpefi/tcr,  el  in 
eeriptis ,  et  per  spatium  fiat  congruum^ 

Vocaiio  ad  synoduro  ]uxia  decrela  Patrum  cano- 

nica  ejus,  qui  impelilur,  ralionalibus  scripiis  •  per 

spalium  fieri  del)ei  congruum  aiqne  canonicum,quia, 

nisi  canonice  Yocaius  fuerii  suo  tempore  et  cano- 

nica  ordinatione,  iicet  venerit  ad  conventnm  qua- 

cunque  necessitate,  nisi  sponte  voluerit,  nullatenus 

suis  respondebit  insidialoribus. 

C.  U.  Quibui  temporum  epatiie  reu$  vocetur  ad 
causaniM 
Item  Silvester  Papa  *  : 
Pnesenli  decreto  censemus,  ut  imprimis  pater- 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CALSA.  V.  QUiEST.  111.  7!l 

A  quae  snb  praeseiitia  eorum  acta  esse  noscnntnr.  Si« 
militer  et  qui  **  alium  accusare  elegerit  prsesens 
per  se,  etnon  per  alium  accuset,  inscriptione  vide» 
licet  prseroissa.  Neque  '*  ulius  unquam  jndicetur 
antequam  legitimos  accusatores  praeseiiies  habcat» 
locuroque  defendendi  accipiat  ad  abluenda  criniina* 
Curandum  namque  ^*  est,  nec  ira  quenquam  subri* 
piai  '*,  faciaique  citius  omne  quod  non  licet  '\ 


G.  lY.  Vi  ata  timore  ejecti,  aut  $ui$  reiut  exspoliali; 
ad  iynodum  non  vocentur, 

Item  Felix  Papa  11,  Athana$io,  et  cmnibu$  orien- 
talibu9  Epiecopii,  epiet.  /,  c.  3  ^' : 

Si  primales  accusalores  episcoporum  cum  eis 
pacificare  famitiariter  minime  potuerint,  tunc  lem- 
pore  iegitimo  eos  ad  synodum  ^*  canonice  convo- 


naliter  •  vocentur,  et  per  septem  dies  eispectenlur,  B  ^^^^^  „^„  j„j,a  i,  ^ngusta  tempora  canonice  co«. 


nullios  ecclesiasticae  rei  interdicta  iicentia.  Huic 
Tcro  exspectationi  iierura  addantur  septem  dies, 
tnierdicta  ecclesiam  intrandi  Hcentia  et  oronia  divina 
officia  audiendi.  Post  vero  addantor^  duo  dles» 
quibus  a  pace  et  communione  sancUe  Ecdesis  sint 
suspensi.  Deinde  vero  iteram  alils  duobus  diebus 
sub  eadem  exspectatione  deporientur  i>.  Qutbus  uno 
die  superaddiio,  omni  exspectatione  veluti  jaro  de- 
sperata,  reus  mox  anaibematis  gladio  feriatur. 
C.  III.  Nullius  accu$atio  per  scripta  stucipiatur. 
Ilem  Damasus  Papa  ad  Episcopos  Italice^  epist,  VI '. 
Relatum  est  ad  sedem  apostolicam,  yos  accusa- 
tion^s  fratram  per  seripta  suscipere  absque  legilimo 
accusatore.  Quod  deinceps  iii  omni  terrarum  orbe 
fieri  apostolica  aucloritate  prohibemus,  et  qnod 
iiuper  factum  esi  absque  ulla  retardaiione  corrigere  * 
curamus,  nec  unquam  prius  per  scripta  eoruro»  qui 
accusaiitur,  causam  *  discutere  *licear,  quam  per 
querelantlum  insiitutionem  vocati  caiionice:  ad 
synodum  yeniant,  et  prasens  per  pneseniero  agno- 
scatveraciler  etintelligat'  qux  ei  objiciuntur.  Et 
infra^  S  ^  *  Leges  enim  saeculi  accUsalores  prae- 
sentes  exiguiit,  et  non  per  scripia  absenies.  Unde 
canonica  Patruin  consiitula  non  semel,  sed  saepls- 
sime  clamant,  nec  accusaiiones,  neclestimonloro* 
ulluni  per  scripia  posse  proferre,  nec  de  aliis  ne- 
gotiis  quicunque  lestimonium  dlcant,  nisi  de  bis, 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QoAST.  II.  C.  1.  •  Rationabilibus  icripltf  :  In  epi-  D     C.  M.  «»  Deportentur:  Antea  legebalur*:  expe- 
stola  Daniasi  loco  horum  verbonim  legitur  :  tam  stta      ctentur.  Emendatum  esl  ex  Polycarpo,  Anselmo  et 
prceeemia^  qnam  ei  scripiis,  atque  apocrisariis ;  verum      velustis  Graliani  exemplaribus,  in  quorum  nonnullis 
Aiisdtnus,  Burchardus,  auctor  Polycarpi  et  Ivo  cuin      haec  estiglossa  interliuearis  :  id  est  expectentur. 
vulgata  leclione  conveuiunl. 

QuiEST.  II.  C.  1.  *  Caput  Pseudoisidori,  cf.  conc.  Carlh.  IV,  hab.  A.  419«  c.  24.—  Burch.  I.  i,  c.  15B. 
Ans.  I.  3,  c.  60  (47).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  «66.  Polyc.  I.  5, 1.  I.  =  C.  II.  •  Capul  inceriom.  —  Ans.  I.  5, 
c.  120.  Polyc.  I.  o.  t.  5.  •  per$onaliter  :  Ans.  *  adjiciantur  :  ib.  —  Ed.  Bas.  *  ita  in  Eild.  coll.  o.  ex- 
repia  Xr^.  =  C.  III.  "  Caput  Psendoisidori.  —  Ans.  I.  3,  c.  48.  Polyc.  I.  5,  t.  1.  •  corriai  rogamus  : 
orig.  '  cau^as  :  Edd.  coll.  o.  •  add.  :  ea  :  ib.  •  testimonia  :  orig.  *•  cf.  C.  5,  q.  9,  c.  8.  "  cf.  Act« 
ap.  c.25.  V.  16.  "  quoque  :  Edd.  coll.  o.  *•  cuiquam  subrepat  :  ead.  **  liceat  :  Ed  Bas.  =  C.  IV. 
"  Capui  Pseinloisidori,  cf.  conc.  Carlh.  hab.  A.  419.  c.  24.  —  Burch.  I.  1,  c.  221.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  536. 
"  add.  :  ante  :  Ed.  Bas.  —  antea  :  Edd.  coll.  o.  "  infra  :  Coil.  cilt.  —  Edd.  coll.  o.  *•  quicquid  :  Ed. 
Das.     *•  a  suis  :  ib.  .       ,v        .     , 

OuiKST.  III.  C.  r.    *  Capni  Pscudoisidori,  cf.  C.  4,  q.  5,  c.  un.— Burch.l.  I,  c.  51.  Ivo  Pan.  1.  i^ 
c.  lU.  Decr.  p.  5,  c.  161.  Polyc.  l.  5,  t,  1. 


voceni,  et  non  prius,  quam  eis  per  scripta  signiflcent 
quid  '•  eis  opponitor,  ut  ad  responsionem  praparati 
adyeniant.  Nam  si  autvi,  aut  timore  ejecti ,  aut 
suis  *•  rebus  expoliaii  fuerint ,  nec  canonice  vocart 
ad  synodum  (lossunt,  nec  respondere  aemuli^  dd- 
bent  antequam  canonice  restiiuantur,  et  sua  ei$ 
omnia  legaliter  reddantur. 

Cralian.  His  auctoritaiibus  evidentissime  datur  in- 
telligif  quod^  nisi  quis  canonice  vocalus  fuerit^  etiamsi 
aliqua  occasione  ad  sgnodum  veniat,  suis  nullatenus 
eogitur  respondere  in$idiatoribu$.  Canonica  aulem 
vocatio  est  quando  lervato  dierum  iraerstitio^  secun^ 
dum  auetoritatem  B.  Sylveslri^  causa  suce  Uteris 
r  adesse  jubetur^  quibus  quid  ei  objiciatur  atutorUaU 
Felicis  Papce  signilicari  oportei. 

QUiESTIO  III 

GRATIAr^US. 

Quod  autem  per  proeuratortm  suum  cau$am  agere 

valeat  qui  impeditus  causo!  $ttas  adeeie  non  valel^  aii« 

ctoritate  Romana^  synodi^^u^  tempore  HadrianiPapm 

celebrata  e$t  ^  prpbari  videturt  in  quaf  c.  5|  sie  statth^ 

tum  legitur  * : 

C.  1.  Pro  se  legatum  ad  synodum  mittat  auem  gravii 
necesiiia$  premit. 

Si  segrotans  fuerit  episcopus,  aut  aliqua  eam 


TI9  DECUETI  PARS  SECDHDA   CAUSA  V.  QlJyEST.  fV.  720 

grttit  «eeessilas  delinueril,   pro  se  leg:itiim  a<1  A  tempore  aposlolica  aucioriiate   convocata,  siiper 


synodttm  niHtat,  iiec  a  oommunione  suspendaiur 
cui  crimen  inlenditur,  nisi  ad  causam  suam  dicen- 
dam,  «iectorumjudicurodiestatuta  Irteris  evocatiis, 
mluiuieoccurrerii,lioce8t(nisi  aliena  pnBOccupaTeiit 
necesskas)  iiifra  *  duorum  vel  trium  mensium  spa» 
tium  ei  ^  eo  afDpiius«  prout  causa  dictaverit. 

GraClan.  CodUii  Ub»  IXp  tiL  de  accuiaL  el  tii* 
urijH.t  /.  5 : 

Imp,  Alexander  i. :  Reos  capitalium  criminum 
absentes  etiaro  per  procuratorein  defeiidi  leges  pu- 
blicorum  Judiciorum  permittunt.  §  I :  Ecce^  quod 
epiicopui  impediluit  et  caune  iua  adeae  non  ealem^ 
legatum  pro  u  jubetur  ad  i^nodum  mittere.  Sed 
le§atui  iite  non  ad  eauiam  agendam^  eed  ad  neceui'- 


quibusdain  criminatioiiibus  pulsatus  amiiaiur,  vel 
judiceiur  vel  daroneiur.  Sin  aliter  praesumtiiui  a 
quibusdam  fuerit,  in  vanum  deducatur  quod  ege- 
rint,  nec  inter  staUita  •  ecclesiastica  ullo  luodo  re- 
putetur. 

C.  If.  Epticopui  aecuiatui  a  duoaecm  audiaiur^ 
cauiO!  vero  finii  ad  tedem  apoitolicam  deferalur. 

!lem  Zephirinus  l/r6i«  Romte  Archiepiicopui^  epiit.  /, 
Epiuopii  SicUim*: 
Duodecim  judices  quilibet  episcopus  accusaius,  si 
necesse  fuerit,  eligat,  aquibus  ejus  causa  *Ju8te* 
judicetur,  nec  prius  audiatur,  aut  eicommuiricetur 
veljudicetur,  quam  ipsi  per  seeligantur,  et  regula- 
riter  vocatus  *  ad  suoruro  primo  conventum  episco- 


iatem  tynodo  exponendam^  mittitur.  qua  impeditm  ^  PO"»"»»  P«r  ^  «J"»  causa  Juste  audiatur,  et  ratio- 


dpiwcopui  ignodo  prwientiam  iuam  exhibere  non  valuit. 

Cauiam  autem  {maxime  criminatem)  nulH  nisi  per  ee 

'agere  lieeu 

€/nife Hadrlanus  Papa  in  capituHi  c.  58,  ait^ : 

€•  IL  Criminaliter  accuiam  vet  accmatm  per 

ie  experiatur : 

in  crimiBalibus  causis  nec  accusator,  nisi  per  se, 
Miqttem  accusare  potest,  nec  accusatus  per  aliam 
personam  se  defendere  perroittitur. 
C.  Itl.  /n  ommbm  camiit  prmerquam  in  crimina' 

libmf  epiuopi  et  iacerdota  pro  u  advocatum  Aa- 

beant. 

>  iiem  Anaclelus  Papa  «  ' : 

Qula  ep.scopus  uiiiversique  sacerdotes  ad  solam 
laudetn  Dei  bonorumque  operum  actiones  *  consti-  q 
luuntury  debet  unusquisquc  eonim  um  pro  ecele- 
siasticiSy  quam  etiam  pro  suis  actionibus  (eicepto 
publico  vldelicet  crimine)  babere  advocaiuni,  non 
maljs  famae  suspectum,  sed  bon»  opinionis  et  lau- 
dabilis  artis  inventum,  ne,  dum  bumana  lucra  atteu- 
duuly  «terna  praemia  perdant. 

QUJESTIO  IV. 

CRATIANUS. 

Quod  autem  abique  iynodaii  audientia  damnari 

fion  debeat^  auctoritate  JuliiPap»  ^pro^alur,  quicpiit. 

I  ait : 

C.  1.  iVtit  tii  tegitima  eynodo  epiecopm  judicari  vet 
audiri  non  debet. 

NuUttf  episcopus»  nisi  iu  legitima  synodo  et  suo 


nabiliter  discernatur.  Finis  vero  ^us  causae  ad  se- 
dem  apostolicam  deferatur,  ut  ibidein  terminetur, 
nec  antea  fliilatur  *(bicut^  ab  apostolis,  vel  succes- 
soribus  eorum  olim  sututum  est)  %  quam  ejus  aucto- 
riute  fulciatur. 

Gratiau.  Quod  vero  abique  iynodati  audieutia  epi- 
copm  damnari  prohibetur^  iim  prwjudicio  RonMnm 
udii  oportei  inteliigi^  ques  iua  auctoritaie  quoeqm 
vaiet  damnare  vel  damnatoi  abiolvere*  Vnde  Gelaiim 
papa  ' :  Ipsi  sunt  canoiies  etc.  Infra,  cama  nona  : 
Sententia  excommunicationis  notatus.  §  i.  item 
Badrianm  c.  8. :  Salvo  Romanae  Ecclesiae  In  omui- 
bus  priniatu,  manifestuin  est  quod  illa,  quae  supi  per 
unauiquainque  provinciaro  ipsiusproviiicix,  syuodus 
dispeiiset ,  sicut  in  Nicxno  consiat  decretum  esse 
concilio  :  Qtttfin  vero  accmatm  ad  concilium  venerii^ 
quidquid  comidentium  comultationibm  agiiur^  aut  ab 
accmaniium  parte  proponitur,  non  contentioiii  vocibm, 
ud  mi(tMtma  ver^ortim  relatione  proferatuu 
Unde  in  Tolelano  Concilio  XI,  c.  1,  legitur  *  : 

C.  111.  /n  cognitione  camarum  conteniioii  iocum  non 
habeant. 
In  loco  benediciionis  cousidentes  Dominl  saccr- 
dotes  nullis^  debent  aut  iudiscrelis  vocibus  per- 
strepere ',  aut  quibuslibet  tumuUibus  perturbari  \ 
nullis  etiain  vanis  fabulis  vel  risibus  agi,  et  (quod 
deterius  est)  obstinatis  disceptatiouibus  **  tuiiiul- 
tuosas  voces  elTuudere.  Si  qmi  enim  (ut  Apostolus  " 
ait,  ptiial  u  religioium  esse,  non  refrenam  lingmm 


\  NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QoAST.  111.  C.  III.  A  Hoc  capiiulum,  quod  ex  D  tit.  de  advocatis  et>icedominls,  ocUvum  capiiuiare 
AiiacleU)  ciutur,  babetur  in  concilio  Eugeiiii  P.  U.,      coinposuit. 

ieitipore  Ludovici  ac  Lotbarii  iinperatorum  habiio,         UOiBST.  IV.  C.  I.  •  Statuta :  Abest  baec  dictio  ab 
4»p.  19.  Quod  etiam  a  Leone  lY  est  repetituiii.  Ex      origiuali,  et  ceteris  iocis  indicatls. 
4itto  caiioue  Loibarius,  lib.  it  legum  Longobard. 

QunT  III.  C.  I.  '  tiirra  :  Edd.  Lugdd.  11,  Ilf.  *  vel :  Edd.  coll.  o.  =:  C.  H.  ^  Ans«  in  flne  1. 3.  Ivo 
^u.  1.  4,  c.  36.  =  C.  III.    •  ex  conc.  Rom.  Iiab.  A.  846.    •  actiomm  :  orig.  —  Ed.  Bas. 

QoAST.  IV.  C.  1.  *  CaputPseudoisidori.  —  Coil.  tr.  p.  p.  1. 1. 34,  c.  I.  Ans.  I.  3,  c.  86.  —  cf.  Cap. 
tladr.  c.  3.  Capit.reg.  Fraiic.  I.  6,  c.  i87.  =C.  IL  •  Capul  Pseudoisidori,  cf.  Greg.  M.  ep.53,  54, 1.5. 
—  Ans.  I.  3,  c.  45  (41).  Ivo  Deer.  p.  5,  c.  845.  Polyc.  I.  5,  t.  4.  »  vocaia  :  orig.  —  Ivo.  ^  verba  aste- 
riscts  iiiclusa  non  stint  ap.  Ans.  •  C.  9,  q.  3,  c.  i6.  =  C.  III.  •  b:ib.  A.  675.  —  Ans.  in  priiic.  ho 
IKscr.  p.  4,  c.  245.  '  nuitm  debet :  Edd.  coil.  o.  •  praitrepi  :  CoU.  Uisp.  •  perturbare  :  Edd.  coU.  o. 
^  eoneertationibui  .  Coll.  Uisp.  ^  Aus.    "  Jac.  c  1,  v.  26. 


7S1  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  ¥.  QUiEST.  V.  7H 

•luiiiiy  $ed  Hdueent  cor  $uum^  hujut  vana  esi  religlo.  A  quam  voluntaria  oteula  inimici.  Melics  M  ctiin  se- 


CiiUiiiii  eiiim  suuro  jiislilia  perdil^  quando  sileQlia 
judicii  obstrepenlium  lurba  ^'  confundit,  dicenle 
Pr«)pliela  ^* :  Erit  cuUut  juttHi<B  tilentium»  Debct 
«ryo  quidquid  aut  consultaiionibus  ^^  considenliuin 
agiiur,  aut  ab  ^'  accusanlium  parte  proponitur»  sic 
«litisaima  verboruin  relatione  proferri,  ul  nec  con- 
tentiosts  vocibus  sensus  **  audienlium  lurbent,  nec 
judicii  "  vigorero  de  tumuUu  enervent.  Quicunquo 
ergo  in  conveiitu  concilii  baec,  qu»  praemissa  sunt, 
violanda  crediderit,  ei  contra  baec  interdicia  ant 
tumultu  ,  aut  coiitumeliis  vel  risibus  concilium 
conturbaverit  ^*,  juiu  divinae  legis  odicium,  quo  ** 
praecipitur  ^i  Ejiee  deritorem^  et  exibit  cum  ea 
jurgium^  *ei*  cnm  '^  oinni  dedecore  de  conses- 


veriiaie  diligere  quam  cum  lenitate  decipere.  §^|t.. 
Utilius  esurienti  panis  tollilur,  si  de  cibo  »eciini»^ 
jiistitiam  negligebat,  quam  esurienli  pania  frangi^ 
tur,  ut  injustitiae  '  seductus  acquiescat.  {  2.  Ei  quif 
phreneticum  ligat,  et  qui  lethargicum  excitat,  am* 
bobiis  molestus '  ambos  amat.  §  5.  Quis  nos  potesr 
amplius  amare  quam  DeusT  Et  lamen  nos  non  so- 
lumdocere  suaviter,  verum  etiam  salubriter  terrere* 
non  cessat.  Fomentis  lenibus,  quibus  *  consolauir, 
saepe  etiam  mordacissiroum  medicamentum  tribu- 
iationis  adljungens  **,  exercet  fame  patriarclias  *\ 
etiam  pios  etreligiosos;  populumcontumacein  poenifr- 
gravioribus  agitat;  non  aufert  ab  Apostolo  "  sii- 
mnlum  carnis  tertio  rogatus,  ut  virtutem  in  infir- 


aione  **  abstractus  a  coinmnni  coetu  secedat,  et  B  mitate  perficiat.  Etinfra^  §  i.  Noveris  «  aliquan- 


triom  dierum  excomrounicationis  sententiam  per- 
ferat  ••. 

QUiESTIO  V. 

CRATIANUS. 
Nune  autem  qutBritur  an  tit  aliquit  jutiieandut 
matevclui^  quia  crimen  atteriut  indicat,  De  hoc  tcri" 
bit    B.  Augusllnus  ter,  III  de  eommuni  vtla  c/«rt* 
eoTum^  uu  regula  5,  dicent  * : 
C.  L  Uagit  nocet  qui  crimen  eelai  quam  qui  amicabi» 
tiler  indicat. 
Non  vos  Judicetis  esse  malevoios ,  qoando  critnen 
alteriiis  indicatis.  Magis  qnippe  innocenles  *  non 


do  **  forem  avertendis  *^  pecoribns  pabuluni  spar» 
gere,  et  aliquando  pastorem  flagello  ad  gregem  pe* 
cora  errantia  revocare. 

C.  111.  Nonodiohahetur^teddUi^tur^qmeai^^atmf 
et  corripitur, 

Item  extermone  LXXXI V  Ambrosii,  qm  tie  Ind/iif  r 
•  c  Amariorforusse:  i 

Non  oaculator  semper  paler  filinm,  aed  et  ali*< 
qnaiido  castigat.  Ergo  qoando  casUgatnr  qni  diii- 
gitnr,  t4inccirca  eum  pietas  exercetur.  Habel  enini- 
et  ^*  amor  plagas  suas,  qnae  dulciores  sonl,  quui» 
amarissime  **  inferuotur.  Dulcior  enim  est  religios» 
casiigatio  quam  bianda  remissio*  Unde  ait  Pro- 


esiis.  si  fratres  ve^iros ,  quos  indicando  corrigere  ^  ^^^^  „  .  ^^^^.^^^  ^^^  ^^^^^  ^  ^^  ^^  ^^^ 
potesiis,  lacendo  perire  permiuiiis.  Si  enim  fratcr     ^^^.^  ^^^^^^  .^.^_^ 


Uiiis  vuliius  habet  in  corpore,  quod  velit  occiillari, 

duin '  timetseciri,  nonne  crudeliter  a  te  siletur  ac 

misericordiierindicalur?  quanto  ergp  potius  debes 

nianifestare   crimen^f,  ne   delerius  putrescat   iu 

rorde? 

C.  11.  Nec  qui  parcit  ett  amicut,  nec  qui  verberai 

iirrmjctti. 

Idein  ad  Yincentium  Donntittnm  et  Rogatittam^  epitt. 

XLYllI  •  : 

Non  omnis,  qui  parcii,  ainicus  est ,  nec  omnis, 

qui  verberat,  inimicus.  Meliora  *  siini  vuinera  amici 


Gratian*  Exhit  verhit  daiur  inteUigit  quod  meigla^ 
conferl  utititati  Iraiernm ,  qui  crimen  aceutando  ve^ 
indicaado  peruquiturf  quam  qui  eelando  fovere  nUi'- 
tur.  Eusebios  autem  Papa  conira  tiatuere  videiur^, 
dum  atiorum  erimina  tponte  confiientet  in  epiuopo^ 
rum  accutatione  recipi  prohiheif  dicent  epiet.  I  ad^ 
Episcopot  Galliof  ^* : 

C.  IV.  Ad  aceutationem  non   admittaniur  aliomn^ 
crimina  tponte  cou^tentet. 

llli  qui  aut  in  flde  catbolica,  aut  iu  kiimicitift» 


NOTATIONES  COBRfiCTORUM. 
C.  11.  «iVoverlf  :Apud  B.  Augustinum  0  periodi  parte :  ei  putat  nulUtm  vim  adhehendam  etto^ 


Qu«T.  V ^ „ ^ 

legitor  :  ei  noverit^  peodelque  haec  pars  ex  superiore     /lomtNi,  etc. 


QciEST.  IV.  C.  m.  "  /iir6o  :  Ed.l.  coll.  o.  "  Esa.  c.5«,  v.  17.  *♦  i?oi/fl«toiiJ*iu  :  CoU.  Hisp.  ••  abesk 
n  Coll.  Ilisp.  ei  Iv.  -  aut  cautantium  :  Isid.  Mfrl.  «•  audientiam  :  Coll.  Hisp.  auret  audienttum  :  An».. 
*^  judicantium  :  Coll.  Hlsp.  —  Aiis.  —  iHdicum  ;  Ivo.  —  iufri  judicii  :  Ed.  Arg.  — ;tt</tciorttm  ;Eild.  rell. 
••  perinrdflwrii  :  CoII.  cill.  —  Edd.  coll.  0.  ^*  qua  prcecepU  :  Ed.  Bas.  ••  Prov.  c  2«,  v.  10.  •* 
cnm  omni  confusionit  dedecore  :  Coll.  Hisp.  —  c.  o.  confuttone  ei  dedecore  :  Ans.  •*  con<r 
fettione    :  Ivo.    ^  Edd.    Bas.    Iiugd.    1.      ••    ferai    :   Edd.coU.  o. 

QojEST.  V.  C.  I.  *  laber  de  coinin.  vii.  cier.  AoKustinl  no»  esi,  sed  ab  incerto  anelore  ex  Aog.  ep.  aif 
Seleiici;initin  confecliis.  »  nocentet  ettit  :  Edd.  coll.  o.  *quum  :  Edd.  coll.  o.  *  al)esl  esl  ab  Ed.  Ba». 
—  eum :  orig.  =  C.  II.  •  scr.  A.  iOB,  ep.  105.  Ed.  Maur.  —  cf.  C.  «5,  q^  4,  c.  37.  •  add. :  eitim  :  Kdd. 
coll  0.  —  cf.  Prov.  c.  «7,  v.  6.  » injnste  :  Ed.  Bas.  •  add. :  exsittit.  ei  tamen  :  Ed.  Bas.  •  add.  ; 
Deut :  Edd.  i  oll.  o.  —  omwM  ;  Edd.  Lugdd.  Ven.  I,  H.  Nor.  Par.  "  adjungit  i  EdU.  coll.  o.  "  Geii. 
c4i.  "2Cor.c.  «.  »»  fl/ii^Mem ;  Ed.  Arg.  »*  iii  a». ;  Ed.  Ba».  =:  C.  111.  "  abesl  ab  E»l.  Baj.  «•* 
amariut  :  orig.  —  amatit  amarissime  :  Edd.  Bas.  Lugd.  "  Prov.  c.  27,  v.  6.  *  verbara  t- 
Ed.  Basi.  =  C.  IV.  »•  Caput  Pseudoisidori,  confectum  ex  conc.  Carth.  hab.  A.  441,  c.  6.  Anibros.  ep. 
«4.  Antau.  ad  Paul.  I.  5,  t.  15,  l  %  Tiieod.  cod.  i.  0, 1. 1,  c.  18,.  et  EimoJii  apologetlco.  —  Aiu.  U  &► 


m  DEGRETi  PARS  SECliNDA.  CADSA  V.  QljJEST.  VI. 

sospeeif  sunl,  fttl  polsationem  episcoporum  **.  non  a  QUiESTIO  VI. 

GRATIANUS. 


72i 


aduiiiuntur,  ^qaia  Teriuiem  professionis  infldelitas 
et  ininiicitia  impedire  solet*.  Nec  illi  'credendi  suni 
aul  admittendi  %  qui  aliorum  sponte  crimina  con- 
fltentur.  Ei  ideo  replicanda  est  solicite  Terilas,  qnam 
sponie  prolala  '*  In  lllis  **  vox  habere  non  potest. 
Hanc  diTersiscruciatibuselatebrissuis  religiosus" 
iortor  exigerc  debet,  ut  dum  pcenis  corpora  *^  sub- 
jfciuntur,  qux  gcsta  sunt  fldeliter  et  Teraciter  ex« 
quirantur. 

C.  V.  De  eodem, 

/fftnin  Proverbiis,  c  H  ". 

Qiii  ambulat  rraudulenter,   reTclat  arcana ;  qui 

auleiu  fidelis  est',  celat  amici  commissum.  Item 

infra  c.  25,  §  i  :  Qux  Tidenint  oculi  lul  ne  proferas 


I.  Pars.  Qui  autem  quod  intendU  proban  nom 
valetf  puuiendus  est. 
Unde  lladrianus  Papa  ait  in  eapitulie,  c.  4i  *  : 

G.  I.  Puniatur  qui  aliii  fal$a  intulerit, 
Omnis,  qui  aliis  falsa  intulerit,  puniatur^  el  pro 
falsiiate  ferat  infamiam. 

G.  II.  De  eodem. 

Iiem  Gregorius  Papa  • : 

Qict  calumniam  illaiam  non  probat^  peenam  debei 

incurrere^  quam,  $i  proba$$et^  reu$  utique  $u$tineret. 

G.  111.  Qua  pxna  ferialur  qui  crimen  illalum  non 

probat. 

Ilem  in  Regesto  ^  *  : 


injurgiocito,  ne  postea  emendare  non  possis,  quum         Q*"^  J"^^^  canonicas  Patruin  sentenlias  qui  ca- 


debonesiaveris  aniicum  tuum. 

Gratian.  Sed  atiud  e$t  ex  charitate  aliorum  crinuna 
deferre^  ut  quo$  $ecreta  admoniiione  corrigere  non 
po$$umu$  convicto$  judici$  untentia  corripiat^  atque 
aliud  insidiando  fal$a  objicere,  vel  ineuliando  vera 
fueUe  exprobrare.llludverocharilatie^hoc  autem  im* 
pietaiis  e$t  of/icium.  §  i.  Vnde  in  eiedem  Proverbiie^ 
cap»  ii,  dieiiur  *' :  Verba  impiorum  insidiantur  saii- 
gnlni  :  os  justorum  liberabit  eos.  Et  infra  :  Qui  " 
qiiod  noTit  loquitur,  judex  ^  jiislitias  est :  qai  autem 
mentiiur,  testis  est  rrauduientus.  i/em  **  :  Labium 
neriutis  lirmum  erit  in  perpetttum  :  qui  auiem  testis 
est  repentinus,  concinnat  lingnam  mendacii.  Item 
r.  i5  *'  :  Qni  custodit  os  suum,  custodil  animam  q 
auam  ;  qui  autein  incoiisiderate  *®  loquitur,  sentiet 
mala.  Ei  infra  *^ :  Verbum  mendax  justus  detesta* 
hitur :  impius  autem  confundit.et  confundeiur.  §  2. 
Item  Augu$tinu$  in  P$aL  37  :  Si  aliquando  «  hu- 
iuana  inflrmiute  pedes  nostri  in  aliqnod  peccatuin 
inOTeDlur,  Insurgunt  linguae  iniqulssiinoruin  **  ini- 
iiiicorum ;  quuin  fuisset  miserenduin,  irrident  iinpii, 
nude  dolent  pii. 


lumniam  illalam  non  probat  po)nam  debet  incur- 
rere,  *quam  si  probasset,  reus  utique  sustlneret% 
ac  p4>r  hoc,  quia  subdiaconus  crimen  diacono  pro- 
bare  non  potuit,  quoniani  impositionem  manus  (qua 
carere  non  potuisset)  non  habuit,  non  solum  «  sa- 
cerdotio,  sed  ofllcio  caruii,  tanquam  roTera  infamis 
meruit  Terberibus  castigari.  Nam  cui  cum  trtbus 
testibus  Tclttii  laico  crimen  quodlibet  approbalur, 
non  est  mirum,  quod  objei-it  dum  probare  noii 
sufBcil,  si  corporali  inrami»  quemadmodum  laicns 
exjuris  siinililudine  subjugatur.  Quod  enim  esset 
diacono  gradum  amittere,  lioc  fuit  subdiacono  ram» 
plenitudine  caruisse. 

Gratian.  Codici$  libro  /,  titulo  de  epi$copi$  et  cle" 
rici$^  /.  8.  Imperator  Theoao$iu$ : 

II  Pars.  §  i.  Presbyleri  cilra  injuriam  qiixstio- 
nis '  lestimoniuin  dicanl,  ita  tamen  ut  falsa  uoq 
simnlent.  Geteri  Tero  clerici,  qui  eorum  ^  *deinde* 
graduin  tcI  ordinem  sequuntur,  si  ad  testinioniuui 
dicendum  petili  fuerini,  prout  leges  praecipiuni  *» 
audiantur,  *ut*salva  lamen  sit  litigatoribus  falsi 
actio,  si  rorie  presby teri,  qui  suo  noniine  superioris 
loci  testimonium  dicere  citra  *  aliquam  corporalem 


NOTATIONES  GORREGTORUM* 


G.  V.  b  Judex :  Sic  in  Bibliis  etiam  Gonipluti  et  1 
Antwerpi»  impressis.  Sed  iii  nonnullis  manuscriplis 
iiabetnr  :  index,  Gnece  aiilem  :  iiniittx»\Jidvnv  Triarcv 
cofoyyD^t  dmaio;,  6  dt  [luprvp  rSw  «dtxuv  9o)40ff;  id 
esl :  clarum  testimonium  dat  ju$iu$^  te$ti$  autem  in- 
juetorum  doio$u$. 

•  Si  aliquando :  Hic  Tersiculus  Tidelor  snmlos  par- 
tiui  ex  Terbis  B.  Aiigusiiui,  pariim  ex  glossa  margi- 
nali  et  interlineari  in  eundem  locum  ex  eod.  B.  Au- 
giistino  et  Gassiodoro. 

QjOMsr.  VL  G.  II.  •  flic  Gratianiis  partem  se- 
qiieiilis  r.<ipituli  quasi  quamlnm  per  se  sentcntiam  , 
quod  non  rarosolei,  proponii. 


>  C.  III.  b  lii  regesto  B.  Gregorii  haec  non  snnt  in- 
venta,  sed  liabeniiir  omnia  in  Vila  ipsius  k  Joaiine 
Diacono  scripta  I.  4,  c.  5i.  Is  eniin,  poslquam  ctla- 
Tii  epistolam  06,  I.  IX.,  Antbemio  subdiaoono  scri- 
ptam,  inde  ista  colligit  :  Idcirco  Gregoriue  non  pro^ 
banlem  quod  objecerat  enbdiaconum  ofieio  jubei  pri'' 
tart,  quia  juxta  cahonicae  Patrum  $enlentia$  qui  ca^ 
/iimntam,etc.,nsqueadfinem.  Sicutaulem  caput  boc 
ex  Joan.  Diacono  sumluni  est,  ita  in  OecretaUbus 
caput  i.  lit.  de  calumiiiat.  ex  ipsa  Gregorii  ad  An- 
tlieinium  epislola  est  acceptuin. 

«  Solum  :  Vox  ista  abest  ab  originali,  sed  ob  gio- 
sam  non  est  inducta. 


Qu«ST.  V.  G.  IV.  ••  prmdiciorum  :  An«.  «»  proiaiam  :  Ed«l.  coll.  o.  "  ad»f. :  »//fii<  :  E 
rig.     •*  corporalibui  :  Ed.  Bas.  =  G.  V,     "  ProT.  c.  H ,  v.  13,  c.  i5.  v.  8.     ••  c.  ii.  v.  «.     •'  ifi.  v. 
■  ib.  T.  19.     «»  ib.  c.  i3,  t.  3.    ••  ineon$ideratu$  e$t  ad  loquendum  :  Viilg.  —  Ed.  Arg.    »«  ib.  t.  5; 


Ed.  Bas.  ••  rigorosn»  : 
i7. 


MtaiitMtiiM;  :  Edd.  Arg.  Bas. 

QvMST,  VI.  P.  I.    i  Ans.  in  fine  I.  3.  inter  cap.  ifadr. 
nw  iti  vila  Greg.  M.  I.  4,  c  31.  —  P.  11.    »  quaf$'ionum 
Bas.    •  comra  :  ib. 


-G:ip.l.  7,c.  548.  =G.  III. 
Edd.  coll.  o.    ^  cum  :  orig. 


•  Joannea  Diaco- 
•  voiuerint  :  Edl 


7i5  DECRETi  PARS  SECUNDA.  CAIJSA  VI.  T» 

ii^unam  sani  praecepti,  boe  ipso»  quod  nihil  me-  A  capiit  ampuielur.  §  i.  Dclatores    auleiu  sunl  qu%> 
loant  ^,  Tera  8uppres8er.ini.  Multo  inagis  emm  p<Biia     invidia  "  produnt  allos. 


digni  8unt,  quibus  quam  pluriroum  iionori$  per  iio« 

stram  jussionem  delatum  esi,  si  *  occuite  *  inve- 

niantur  in  crimine.  Item  coMlUutioneleriia,  colL  IX: 

§  2.  Presbyteri  **  seu  *^  diaconi,  si  ralsum  lestimo- 

nium  dixerint,  si  quidem  in  re  pecuniaria,  divliio 

ministerio  dunt:ycai  pcr  tres  "  annos  separati  mo- 

nasterio  tradantur :  si  in  criminali,  clericatiis  bo- 

nore  nudati  iegiliinis   poenis  subjiciantur.  Celeri 

vero  ^*  clerici  cominuni  ^  jure  abofficio  ecclesiastioo 

pulsi  sinedelectu  causae  legitime  coerceaiitur. 

C.  iV.  Ad  $ancHB  communiomt  miniiterium  non 
accedat  aui  crimen  illatum  non  probat. 

Iiem  Gregorius  Januario  Kpi$copo,  lib,  111  ^  «p.24^^. 

iU  Pars.  Epipbanium  •  presbyterum  quorundam  B 
sacerdoUim  ^*  literis  crlminaitier  accusatuin,  cujiis 
uos,  ut  Taluirons,  discutientes  eausam,  nlhilqne  iii 
eo  obiectorom  **  reperientes,  ut  ad  iocum  suum  re- 
Terieretur  absolvimus.  Criminis  ergo  ejus  ^'  aocio- 
res  te  volumus  perscmtari,  et  nisi  qui  easdein  ** 
transinisit  epistolas  paratus  fuerit  hoc ,  quod  obje- 
cil  ^',  canonicis  aique  districiissimis  probationibus 
eiiocere,  iiullalenos  ad  sanctae  minisierium  **  coni- 
munionis  accedat. 

C.  V.  Qua  pmna  delator  $it  feriendut, 
Ilem  es  decreto  Hadriani  Papse,  cap,  49  '  **  : 

Deiatori  aulem  liiigua  capuletur  *',  aut  convicto 


C.  VI.  De  eodem.  PALEA. 

[llem  ex  Coucilio  EUberitauu  *\ 

f  Delator  *'  si  quis  exstiterit   fidelis,  et  per 

oelalionem    ejus  aliquis  **  foerit  proscripius  vei 

interrectos,    placoit   non  nisi  ^   in  fine  accipere 

comnuinionem.  Si  levior *»  causa  fuerit,  infra  *•  quin- 

qiiennium  accipere  polerit  communionein.  Si  cate> 

chumenus  fuerit ,   posi  quinquenuii    '•  tempora 

adiniitutur  ^  ad  baptisinum.  i 

C.  VII.  Qui   innocentem  faUo  crimme  maculaverit^ 
tacerdotit  arbitrio  posna  diuturna  purgeiur. 

Item  ex  Vlli  synodo  »»•*:] 
Si  quis  falsum  dixerit,  vel  perscmam  innocentis 
falso  criminemaculaveril,juxta  sacerdotis  arbilrium 
dluiurna  poenitentia  expurgetnr. 

C.  VIII.  A  communione  coerceatur  vel  ta^cnlariti  vet 
Inicut,  qui  eccletiam  vel  ctericum  per  ealumniam 
fatigaverit. 

Item  ex  Concilio  Agaihensi,  c.  52  " : 
Si  quis  vero  "  sascularium  per  calumniam  eccle- 
siam  autclericumfaligare  tentaveril  •*,  el  convl- 
clus  •■  fuerit,  ab  ecclesiaB  ••  liminibiis  el  a  caiboli- 
corum  communione,  nisi  digne  poeniiuerii,  coer- 
ceaiur. 


CAUSA  VI. 

GRATIANUS.  ^  reut  ailerhit  provincies arcliiepitcopi  jndicium  expetit, 

Duo  fornicatoret  etin(amia  notaii  quendam  rc/t-      tandem  in  probatione  deficit  accutator;  reut  eogitur 

giotum  epitcopum   de  timonia  accutare  nituntur;      ad  tuo  inneceniiee  attertionem,  (Qu.  I.)  Hie  primum 

NOTATIORES  CORRECTORUM, 

C.  VI.  8  iVoA  m*st  :  In  concilio  ipso  et  capitma* 
ribus  legitur  :  nec  in  fine^  qiiod  in  mullis  ejusdeiH 
concini  decretis  repetitur.  Quomodo  autein  hic,  et 
apnd  Burchardum  alque  Ivonem  legitur,  couvenil 
canoiii  15  Nicjeui  concilii,  in  quo  sic  siaiutuin  est : 
Ue  hit.quiadexitum  veniunt,  etiam  nunc  lex  antiqna 


^  Communi :  Haec  omnia  verba ;  eommuni  jure  ab 
officio  eccletiattico  pulti,  absunl  a  inaiiuscriptis% 
sunt  tamenin  translatione,  quae  habelui' in  codice. 
Nec  vero  Gratianus  ipsa  omiiino  verba  aul  veleris 
interpreUlionis,  .aut  Juliani ,  aul  irnerii  retiilil. 
Quare  opera  pretium  fiierit  Novellam  ipsam  gr:e- 
cain  et  fulgatas  interpreiationes  consulere,  exstant 
enim  aliquae  varielates  non  contemuendse. 

C.  IV.  •  Epiphanium  :  in  epistola  h«C  aniecc- 
dunt:  PrcBterea  notti- talotem  prastentium  Epipha- 
Nfnm  pratbuterum  quorundam,^\^ 


regnlaritque  tervabitur,  ila  ut,  ti  quit  egreditur  e 
rorpore,  ullimo  et  necettario  viatico  minime  privetur. 
Haiic    conlroversiaiii   copiose   e^plicat  Inuoc.    I, 
cpisi.S.  c.  2,  Eisiiperio  episcopo  Tolosauo. 

C-  VII  i>.  Capiti  huic  iii  vul«j[aiis  erat  proposiliini 


C  V '.  ifabetur  inter  capilula  Ha«lriani    c  49,  D  nomen  Pale«,Muod  siiblalumeslaurlorilale  omnium 
«llalum,  quantumconjicere  licet,  ex  legibus  saicula-      veiiistoruin   exemplariiiin,  quolquoi  <ollal:i  siiiiu 
ribns.  Nam  in  Codice  Theod.  lib.  X,  lit.  iO,  I.  %      Exsial  autem  in   legiila  inonachorum   B.  isidori, 
fere  idein,  in  libro  auiem  7  Capitul.  c.  5o0,  prorsus      c.  17. 
idein  babetur. 

Qo^ST.   VI.  C.  ill.  *  meiHfint  :  Edd.    foll.  o. 


yo^ST.    VI.  K..  III.  •  i«eiu;i«.  .   «...u.    .«...  u.     •  abesl    ab  Edd.  Nor.    Arg.  Ven.  11.     '  occuito 
EM.  coll.  o.  "Nov.i25,  c.20.-Auth.   Pretbyteri.  Cml.  ib.     "   ^»^^^  «">  ^J^'[  n'^^  «^   t.u    ^ol 
Nor.    ••  XII  :  Edd.  Arg.  B;»s.  Nor.  Ven.  II.    "  ahesl  ab  Edd.  Ar^.  Bas.   Nor  VeU.  II.      el   E.  d.  coll 
pr.  Ven.  I.  Lugdd.  =zl.  IV.    »  Ep.  17.  (scr.  A.  594).  I.  4.  Ed. jMaur.    *•  Sardorum  :  orig.    "  -^ 
iminum  :  Edd.  bIis.  Lugd.  I.    "  hujut  :  EJ.  Bas.  -  desid.  in  rell.    »•  eandem  ep.  :  Etld.  c»)U  o. 


^rimiVium  :  Edd.Sis.  Liigd.  I.  "  hufut  :  EJ.  Bas.  -  desid.  in  relL  »•  eandemep.  :  Edd  cnil  o.  J'o^ 
jicit  :  Eid.  Lugdd.  U,  Hl.  -  objecerit  :S  Ed.  Bas.  «*  myttermm  :  orig.  ong.  =  C.  V.  "  Aiw. 
inier  cap.  liadFiani  In  fine  I.   5.  1-  Capii:  I.  7,c.  360.    ••  amputetur  :EI  Arg.    «•  ex  tua  tnv, :  Ed. 


Bas.: 
Decr, 
ntor 


liadriani  in  fine  I.  5. 
:C  VI.    '^  liab.  nou   serius  A.  310. 


Canii,  I.  6,  c.  317,  I.  7,  c.  205.  -  Burch.  I.  6,  c.  ^T.  Ivi^ 
p.  10,  c.  156.  »•  Delatorum  :  Ed.  Bas.  "  add.  :  fideliuni  :  Ivo  Burch.  --  Edd.  coll.  o.J^ier 
n,ur  .  fed.  Nor.  "  i  tra  :  Burch.  -  Ed.  Bas.  «  quinquennium:  Edd.  coll.  o.  "  «rf»""^'"'-  •  ^^J!- 
Bas.  =  C.  VH.  »'  iino  ex  l.sidori  regula  monachorum  c.  M.  —  to  I.  tr.  p.  p.  %  l-  i4,  c.  |6.  —  noineu 
Palea  desid.  in  Edd.  Ar^.  Bas.  Ven!'  li.  =  C.  VIII.  •«  hab.  A.  506.  -  B».«;<^»»- >;  «^;^,^-  f'  ^  «•Jw.^L.  • 
*iO.  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  367,  p.  16,  c.  6.  •»  abesl  ah  Ed.  Bas.  "*  prmummit :  Edd.  coIL  o.  euuui.  . 
Iva  p*  16.  Burch.    »•  add.  :  tutv  •  Edd.coM.  o.  pr.  Bas. 


VI  DECRGTi  PARS  SGCUMDA.  CAUSA  Tl.  QUiEST.  I.  m 

qteritw^  an  enmme  irniUi  vd  infamia  noiaii  «d  A  sloliis  *  ait :  Quoniom  qui  inila  ttpaU  regnrnm  M 

non  toMsqMtnlur^  valde  cavendi  sunl*  et  ad  eiiieiida« 
tionem '«  si  voluntarie  noluerint,  eompellendi,  quia 


kujumodi  aecuMtionem  tint  admittendif  (Qu.  II.)  Se* 
euttdo^  ii  epiteopu$  in  eo$  aceusationem  terure  volue* 
rit^  an  eimpliei  a$$ertioni  $uw  $it  fide$  habenda  ? 
(Qu.  III.)  Tertio ,  ft  liceat  $ibi  expetere  judieium 
archiepi$copi  alteriue  provincite  T  (Qu.  IV.)  Quarto^ 
euju$  judicium  $ibi  $il  expetendum^  $i  cirea  $uam 
iententiam  epi9eopo$  $ua  promneim  dieeordare  eonti- 
gerittlQu.  V.)  Quinto^  $i  in  probatione  deficitaceu' 
Mtor^  an  reu$  $it  cogendui  ad  probatlonem  $um 
innocentice* 

QUiESTIO  1. 
GRATIANUS. 

1  Pars.  Quod  autem  erimine  irreliii  alio$  accu$are 
nonpo$$unt^  Anacletus  Papa  te$tatur^epi$tolU  IJ^ 
Epiecopie  Italiee  dicen$  * : 

G.  1.  A  crimino$i$  accueari  non  permittitur, 

Si  sacerdos  siiie  crimine  eligi  prapcipitur,  nulla- 
tenus  ab  hominibus  *  criminibus  irretitis  accusari 
aut  calaniniari  permittiiur,  nec  ab  aliis,  quara  ab 
llSy  qui  sine  crimine  sunt,  et  juxta  electionem  • 
sacerJotes  ordinari  possunt*  et  lales  per  omnia 
jnveniuniur,  quales  sacerdotes  eligi  jubentur. 
C.  II.  Infamee  et  qui  culpi$  exigentibut  ad  eaeerdo^ 

tium  provehi   non  po$$unt^  $acerdote$  non  accu- 

$eni. 

Item  Hadrianus  Papa  in  capituli$,eap.  21  * : 
Oinnes  vero  infames  esse  dicimus,  quos  leges 


infamiae  macolis  sunt  aspersi ,  el  in  barathrum  dela- 
buniur  \  nisi  eis  sacerdotali  aocloritate  subventuni 
fuerit.  §  I.  Similiterei  illi,  de  quibus  ipse  ait*  : 
Cion  huju$cemodi  **  *  hominibu»  *  nee  eibum  $umere, 
qula  infamia  sunt  notati,  aiitequam  sacerdotall 
aucioriute  sanentur  ",  et  *  in  *  gremio  saticta  msL 
Iris  Ecclesl»  redintegrentur,  quia  qiii  extra  iios 
suiil  nobiscum  rommanicare  non  possant« 

G.  tV.  Ante  $ati$faetionem  excommunieati  ad  aecuta" 
tionem  non  admittantur. 

Item  Fabianus,  epi$t.  II  *' 

B  Omnes  illi  suiit  ab  aecusatione  repellendl,  quos 
Apostolus  cominemorat,  dicens  "  :  Cirfit  ei$  nec  d- 
bumeumere^  et  ante  satisfactionem  ecdesia  non 
sunt  siiscipiendi  ^^. 

G.  y.  Saeerdotes  non  ni$i  o  eowqualibue  aeeu$ari 
debemt. 

Item  Glemens  Papa  Jaeobo^  Uiero$olymorum  K 
Epi$eopOf  epist.  I  ^' : 

Beatas  Petros  homicidas  el  adulteros,  el  cnnctos 
criniinalibus  nexibusalligalos,eiqui  eis  coaequales 
non  erant,ab  episcoponim  veiatione  et  acciisatione, 
diccnte  ^*  Domino,  prohibebat,  et  non  nisi  eoapqiia- 
libii&  aliquid  eis  "  inferri  debere  docebai.  Etpanio 
po$t :  §  i.  Infames  etiam  omnes,  et  quos  primates 


saeculi  infames  appellant,  et  omnes,  qui  culpis  exi-     et  leges  ssdCuU  non  suscipiunt  **,  sed  et  laicosab 

^,iu..^^A^^ -j^.: ^^ ^^ •« ^i.!    ■.-j:     ^  -.  ,.  .         .         .....    M 


geniibus  ad  sacerdoiium  non  possunt  provehi.  ludi 
gnam  est  eniiu  \  ut  illi  eos  accusent,  qai  esse  non 
possont  quod  Ipsi  sunt,  quoniam  sicut  majores  a 
ttiiiioribus  non  judicautur,  ita  nec  criminari  possont. 

G.  111.  Infamee  $unt  qui  regnum  Dd  eoneequi 
non  valent. 

Item  Fabianus  Papa,  epi$t.  II  Epieeopis  orienta' 
libue  »  : 

nii,  qui  ilia  peccata  perpetrani,  de  quibus  Apo* 


eorum  accusatione  et  vexatione  semper  repelli  ** 
debere  ^  regabat,  et  cunctos  illis  **  subditos  esse 
praH:ipiebat,  cunctorum  sacerdotum  vitam  superio- 
rem  sanctioremque«  ac  discretam  a  sa^cularibus  et 
iaicis  hominibus  esse,  et  spiritiiales  *  quosque  *  at- 
que  sacerdotes  super  camales  ac  laicos  semper 
constituendos  **  docebat  *^,  quoniam  pro  minimo 
nobis  esse  debei,  ut  a  lalibus  argiiamur  et  judicerour 
vel  ah  humaiio  die.  Majores  vero  a  minoribus  nec 


NOTATIONJBS  GORRECTORUSf. 


Gausa  VI.  QoiEST.  I.  G.  I  «.  Juxta  electionem  : 
Sic  in  oiunibiis  coilalismaniiscriptis  codicibtis,  pr»- 
lerqnam  in  uiio,  in  qtio  est  :  ju$ta  eUctione^.ln 
M n\iaii\%  erni :  juxta  etectionem  canonicam.  lu  epl- 
stoui  auteni  ipsa  legitiir  :  et  juxta  eiectionem,  $i  iie- 
ce$sita$  fuerit^  aut  ip$i  volendo  Domino  $ervire  elege^ 
rintf$acerdote$que$inecriminefieriet  ordinari  po$nnt^ 


D  et  ta(e$  per  omnia  fuerint^  qualee  eligi  $acerdo4e$ 
jubentnr. 

C.  V.  ^  Uierosolgmorum  :  Aniea  eral  :  Metropo* 
litano  '*.  Eineiidatum  est  ex  plerisqiie  maniiscripiis 
codicibus.  Mam  et  Clemeiis  in  epistola  sic  ipsuui 
Jacobuin  vocat. 


CAUSA  Yl.  QujBST.  I.  P.  L  *  Caput  Pseudoisidori,  cf.  conc.Carth.  ll,c.6.=C.I.  * crlmmoei< :  Edd.  coll. 
0.  *  et  quod  iu$ia  :  £d.  Bas.  =  C.  II.  '  Aiis.  in  line  I.  5.  Polyc.  I.  5,  t.  S.  Gapit.  I.  7,  c.  i37.  ^  abest 
ab  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  =:=  C.  III.  *  Cap.  Pseudoisidori.  —  Ans.  I.  11,  c.  53.  *  Gal.  c.  3,  v.  21. 
^  add.  :  $ui  :  £d.  Bas.  *  damnabuntur  al.  dilabuutur  :  Ed.  Arg.  *  1  Cor.  c.  5,  v.  11.  ■*  hi$  :  Eil. 
Arg.  "  eurentnr  :J£dd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  il.  IV.  "  Cap.  Pseudoisidori.  "  1  Gor.  c.  5,  v.  11.  '* 
recipiendi  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  =  G.  V.  *'Cap.  Pseiidoisidori,  conf.  cap.  Aqiiisgr.  A.  789,  c  31, 
conail.  SiSvestri  c.  5,  conc.  Carth.  VII,  c.  2,  cap.  Pipiui  A.  755,  c.  9,  et  vitain  Silvesiri.  —  Ans.  I.  3, 
c.  1.  •"  exc.  Edd.  kra,  Bas.  Wor.  Ven.  I,  II.  ••  docente  :  orig.  "  siM  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  '•  red- 
viunt  :Edd.  coll.  o.  pr.Bas.  '•  reoeilere  :  Edd.  coU.  o.  *•  abesl  ali  Gd.  Arg.  •>  add  :  si6j :  Ed.  Bas.  ••  eon- 
stituere  ei  hre  debere  :  Aiis.  —  Edd.  coll.  o.     "  Uicebat  :  Edd.  Lugd.  I.  \en.  1. 


m  DECRETI  PARS  SECUNM.  CAUSA  ¥L  QOiEST.  i 

accosarU  nec  judicari  ulUieiuiii  poue  dicebal»  qno*  A  omiies  veneraDdi  Mint» 


Diain  iion  soluin  boc  divinas,  ged  et  Jeges  «eculi 
inbiberedocebat. 

C  Yl.  Qui  criminoiui  fuml  iaeerdotn  aeeuiare  uon 
poteit. 

liem  Hadrianas  Papa  sit  eafntulin^  e.  6S  *^  : 
Qui  crimen  iniendit,  agnoscendum  est  si  ipse 
ante  non  fiat  *'  criminosus,  quia  periculosa  *'  est 
et  admitii  non  debet  rei  adversus  qiiemcunque  pro- 
fessio.  Et  infra  c.  7% :  §  1.  Tesles  autem  sine  aliqiia 
sint  iiifaniia,  uxores  et  filios  babenles,  *  et  *  Cbri- 
sturo  omniuo  pnedicantes. 

Gratian.  iVoii  iolum  autem  criminoii^  ied  etiam 
quilibet  alii  ab  aceuialione  epiuoporum  repeUuU" 
tur. 

Unde  Anacletiis  Papa,  epiit.  /,  ait  "  : 
C.  VII.  Deo  non  plaeet  qui  urvoi  iuoi  aeeuiat. 
SI  omnia  in  hoc  saeculo  vindicata  essent,  locum 
divtna  Jndicia  non  haberent.  Supervacuis  *  eiiim  ad 
Leneficia*  laborat  iii)pendii8,qui  solemcertat  facibus 
adjiivare.  Ideo  si  aliquis  puiat  se  Deo  in  hoc  placere, 
qnod  servos  suos  accusat,  et  ut  meliores  fiant  dicit 
i»e  boc  agere,  in  vanuni  lahorat,  et  pius  invidiae  sti- 
mulis  agitatur  quam  charitatls,qooniaro  graii»  ple- 
Biiodo  adjectione  non  indiget,  nec  ulla  requirit 
eommendatiouis  augmeiita, 

C*  YUl.  Popuiui  iacerdotei  arguere  vel  inereoare  non 
valet, 

Item  Telesphoros  epiitola  tinira,  c.  5  ** : 

Sacerdotes,  qui  proprio  orecorpus  Domini  confi- 

ciunt,  abomnibus  sunt  andiendi  **  atque  timendl, 

non  dilacerandi  ant  detrahendi,  quia  a  quibus  se 

D<imini  popolus  benedici,  salvari  et  instrui  '*  cupit» 

nullatenus  debet  eosarguere,  nec  vulgns  in  eoruin 

acciisationesuscipi.  Populus  enim  ab  eis  doceudus 

est  et  corripiendus  **,  non  ip&i  ab  eo,quia  non  **  est 

discJpulus  super  magistrum.  Et  infra  :  J I.  Dei  ergo 

acttusat  ordinationem,  qui  eos  qui  ab  eo  constiiuuniur 

aacerdotes,  accusat  **  vel  damnari  ^  cupit.  Idem  m- 

fra  :  §.  2.  Ui,  qui  «  non  sunt  idonei,  non  suscipian- 

liir  ad  accusationem ;  oiunes,  qui  adversus  patres  ** 

armaniur,  infames  esse  censoinus.  Patres  **  enim 


79D 

respnendl  aat  iiisl- 
dlandi  *\ 

C.  IX.  Deeodem. 

Item  Pius  Papa  epiu.  I  **  : 

Oves  pastorem   suum  ndn  reprebendant;  plebt 

eplscopnm  **  non  accuset,  nec  vuigiis  eiim  argual, 

quoniam  non  ^*  est  discipulus    stiper  magistrum» 

*  neque  servns  supra  dominum  *.  Episcopi  autem  ** 

a  Deo  sunt  judlcandi,  qui  eos  sibi  oculos  el^it.  Nain 

a  subditis  aat  pravae  vitae  bominibus  non  sunt  ar- 

guendi  vel  accusandi  aut  iacerandl.  Et  infra  :  $  I. 

Memo  bonom  faciens  alteri  verbo  aut  facto  nocere 

vult;  qoanto  roinos  Iji  snspicionem  debet  venire 

fidelis  bomo«tH  dical  aiit  faciat  ea,  qu«  pati  iion 

vult?  quia  omnis   suspicio  potius  repellenda  est 

^  quam  approbanda  vel  reclpienda. 

Gratian.  Ipia  autem  delraetio,  Ucet  ex  vUio  detn^ 

hentiumf  tamenjuito  Deijudicio  nonnunquam  advof' 

iUi  bonoi  excilatur,  ut  quoi  vei  domeitica  pneiumtio^ 

vei  aiiorum  favor  in  aitum  extuierat,  detraetiohunuiiet, 

Unde  Ambrosius  adc.  22.  Lueci : 

C.  X.  Ne  quii  ^   de  ee  prmiumat^  lingute  maiorum 
ex  Dei  prmcepto  eontra  eum  exeiiantur. 

Imitare  Petrum  tertio  *alibi*  dicentem  ^* :  Domine^ 
tu  icii  quia  diiigo  te.  Etenim,  quia  tertio  negaverat, 
tertioconfitetur;  sed  negavitin  nocte,  confiteiur  io 
die«Haecautemideo  dicta  sunt,  ut  seiatis  ^  neiDliiem 
jactare  se  debere.  Nam  si  ^  Petras  lapsus  est,  quia 
diiit  ^*:  Et  iiatiiicandaiiiati  fuerint  in  1«,  eednonegOf 
C  quis  alias jure  de  se  prsesumat ?  Denique  et  David,  quia 
dixerat  ^*  :  Ego  dixi  in  mea  abundantia:  Non  move^ 
borin  ^lemtim,  eam  aibi  Jaclantiaro  obfuisse  profi* 
teiur,  dicens:  Avertiiti  faciem  tuam  a  nu,  et  factue 
ium  conturbatui. 

C.  XI.  Ut  boni  iaiuhriter  humiiientur^  Itnguo!  molo^ 

rtcm  conlra  eoi  imurgunt, 

Item  Grei^orius  iib»  IX^  epini.  39,  ad  Thaocliitam 

Patriciam  *^  : 

Suni  pluriml,  qui  viiam  bonorum  ampliiis  ^qiiam 
debent  laudanl,  el  ne  qua  elalio  de  laude  surrept, 
permiilit  omnipoteiis  Dens  malos  in  obtreclationein 
et  objnrgationem  prorumpcre,  nl  si  qiia  culpa  ab 
ore  laadantium  in  corde  nascitor,  ab  ore  vitupe- 


NOTATIONES  CORRECTOROM. 

C.  Vlil.  c  f/t,  qui :  In  aliquot  vettislis  codicibus  D  subjecto  capili.etpie  est  interpretnnda ;  nam  siiuill 
esi  «':>piitdisitiictiim  a  superiore.  locutioiic  utitur  David  2.  Reguni   16.,  ioqiieiis  de 

C.  X.  ^  Ne  quii  :  Rubrica  haec  non  vaide  convenlt      Seiiiei. 


Q11.CST.  I.  C.  \l.  "  cf.  supra  C.  3,  q.  11,  c.  I,  5.  —  Ans.  in  fine  I.  3.  "  fneril :  Edd.  coli.  0.  — 
Buhiu.  **  pericvloium  :  Edd.  coll.  0.  =  C.  VII.  "  Caput  Pseiidoisidori.  siiintum  ex  Eniiodii  I.  2,  ep.  19» 
a.  —  Ans.  I.  3,  c.  38.  =  C.  VIII.  "  Caput  Pseiidoisidori?  cf.  Hieroii.  ep.  1,  Isid.  Sent.  I.  3,  c.  39,  et 
inierpr.  ad  Theod.  cod.  I.  9,  l.  39,  c.  9.  —  Ans.  I.  3,  c.  12.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  51  i,  315.  •»  obediendi  : 
Ans.  ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "  tn«l/ltti ;  Bohm.  ^^  corrigendui  ;  Ed.  fias.  "  Mallh.  c.  10,  v.  24.  »» 
aecmare:  ib.  ^damnare  .  Ans.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  *'  add.  :  t.  e,  iacerdotei  :  Edd.  coll.  o.^  **  add. : 
1.  e.  saeerdotei  :  eaed.  '^  noit  aecmandi  vei  imidiandi :  Ed.  Bas.  —  aut  accuiandi,  vei  iuudiandi  aut  infa- 
wandi :  Edd.  rell.  =  C.  IX.  **  Capiit  Psf udoisidori,  cf.  Isid.  Sent.  I.  3,  c.  39.  —  Ans.  I.  3,  c.  32.  Ivo 
Paii.  1.4,  c.  3«.  Decr.  p.  5.  c.  245.PoIyc.  1. 5,  t.  1.  *•  add.  :  tuum  :  Ed.  Bas.  *•  Matlh.  c.  iO,  v.  24. 
♦*  vero  :  Ed.  Bas.  —  enim  :  Edd.  lell.  ==  C.  X.  ••  Joan.  c.  21,  v.  15.  *•  friaiwin  ;  Edd.^  coll.  o.  **  et 
ii;e:ed.pr.Lugdd.ll.  III.  ♦•  Maic.  c.  14,  v.29.  *•  Psal.  29,  v.  7.  =:  C  XI.  *' Ep.  45,  (scr.  A.  601),  1. 
U.  Ed.  Maur.    "^  aiid.  :  fortaise  :  Edd.  coii.o.  — >  ortg. 


m  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  VI.  i»)JE6l.  I.  73S 

miitiiNtt  siiilbeelor.  Hinc  est  ergo  ^*  quod  doelor  A  liendo,  et  adtertui  /Uinm  nuurii  tum  poneba$  tean^ 

geniiuxu  se  In  praedicallone  eurrere  testatur  per  **•  daluniy  etc.  Parcant  singuli  detractioni  lingus,  ciis- 

inramiam  etbouam  famam,  qui  etiain  dicit  '* :  Vi  todiantqne  sermones  suos,  elsciaut,  quia  cuneia  **» 

$educiore$  et  verace$.  quaede  alris  loquontur,  sua  senteutia  judicabuntur» 

Gratian*  Verum  hac  auctoritate  prohibentur  tpirj-  Nemo  invito  auditori  lilienier  refert.  Officii  siugu- 

tualee  a  earnalibu$  accu$ari,  non  earnalee  a  tprn/tca-  lorum  slt,  dilectissiini,  non  solora  oculos  casios 

libu$, Quod  exverbi$  eju$dem  datur  intelligi, quibue  m  serYare,sed  etlinguam,  nec  quid  in  cujusquam  donio 

eodem  capitulo*$ubjunxU,  d\cen$  ** :  Capiie  langoes-  agalur  alia  domus  per  eos  *'  unquam  noTeriU  U»- 

cenle  raciliiis  reliqoa  corporis  membra  innciuntur»  beant  omnes  simplicitatem  colomto,  nec  colquam 

sicut  scriptoin  est  "*  :  Omne  capot  languidom,  et  inacliineniordolos  etserpeniis  astoiiam,  nealiorum 

omiie  cor  moerens^.a  planta  pedis  usque  ad  verti-  siipplantenior  insidiis. 

cem  iion  est  iii  eo  saniias.  Quapropter  manife$tdm  Item  Lucios  Papa  epi$t.  unica,  epi$eopi$  GalliiB  et 
e$t,  diabolum  (qui $ieut  leo  "  rugien$  circuit,  qwgren$  Hi$pani(e  $criben$  •» : 

qtiem  po«$it  devorare)  cordibu$  plebium  $uader^  ut  ^*  ^*^'  Sapw»»  nocere  non  cupit. 

doctortbue  alque  pa$toribu$  $ui$  detracliorte$  irrogent,         ^^P^^ns  non  est  omnis  qoi  iiocet. 
vet  eo$  accu$ent,  ut  plebe$  langue$cente$  (w^n  tenenr  ^  ^-  ^^-  ^P^^^bue  deteriore$  $unt  ipi$copomm  de^ 
•  •     '  ^  ^  ...     traeioree. 


Item  Anaeletos  Papa,tfptsi  ///  *' ; 


If6tti  pa$toribn$  frena  eorum)  /asctvtani,  atque  in  ima 

ruantf  ut  ealtem  $ie  peHclitari  po$$int.  Muitum  vero  ,>  «    .              .        .  ^    . 

.. ,    ,  .                ^    j      ,            ,          ,.  Deteriores  sont,  qui  doctorum  vitam  raoresqoe 

di$tant  damna  morum  a  damnu  rerumtemporaltum.  ...  V                  ..                .. 

.....                 ..    E*.  .^#  corriimpunt,  bis  qui  sub6tansti;is  aliorum  prsdiaaQe 

ffifiim  fira  extra  no$  $tnt,  tUa  vero  tn  nobt$.  Et  thfra :  ......      :                                  ,.           ^ 

Peju,  i  malum  fore  noo  eiisiimo.  quam  CbrisUano.  ''.'"P""";  'P*'  *"""  *?  '»«  "1'?  "»'•  •'«*  »•»'" 
N.i8inTidere«ic6rdotibu..  ""''  »"'*'^°*-  "«•^"  »»!«•»;•  <»eir«cUwe..  et  «o- 

rnm  corruptores  Dostrorum,  sive  qui  adversus  uos 

Hinc  etiam  Felix  II  aU  Epi$copi$  in  Aiexcndrina     armanlur,  proprie  nos  Ipsos  diripiunt  h  -t,  ei  ideo 

sttno(/o  congregalts "' :  ,  ^  ,       .  f*«w 

juste  iniamej  sunl«  et  meriio  ab  ecclesia  exlorres 
C.  XII.  Deo  reete  famulante$  per$equi  non  licet.        fi„„i.  p^  meriiis  ergo  plebis  saepe  pastores  depn- 
Quiescite,  inqult  sancta  •  et  magna  '  Nicaen^      vanlurEcdesia,utprocUvlosconooMtqoisequonlor. 
synodus,  et  nolite  perseqoi  eos  qoi  recte  ••  Deo  q^  xvI.  De  eodem. 

ramoIantor,etsinceravoloDUtesopeml*'Deiman-  /lem  Alexander  Papa,  epti/, /// •• : 

dau  custodiQnt,  et  nostris  legibus  subjuganiur;  Summa  iniquius  est  fratres  detrabere  et  accu- 
qnia  nec  decet,  •  uec  ordo  patitur  %  ut  Mniqui  et  •  c  sare.  Unde  scripium  est  •• :  Omm$  qui  detrahU  fra- 
«arnales  spirituales  perseqoantur.  ^^^  ,^^^  homicida  e$t ;  et  omni$  homicida  non  habet 

C.  Xlli.  Stt^dfit  prwlatoe  iuo$  aceu$are  non  debeni.      ^^^^^„^  |„  ^^^„^  |^^^  »•. 

Item  Anierus  «  Papa,  epietoU  unica  ••.  Cralian.  Patet  ergo,  ut  priBmi$$um  e$t,  quod  cm- 

Ex  inerito  plebis  nonnonqoam  episcopi  depravan-  „•  ^,^  prohxbentur  ab  accu$atione  emritualium  ;  mm 
tw.  qoatenosproclivioscadantqoiseqountor.Capile  ,pirUuale$  ab  accueatione  carnalium. 
languescente  cstera  eorjferis  membra  inflciontor.  „  p^„  j  ^  ^^^^  .^^^^^  ^^.^^^.  ^,  .^^^^,  ^^ 
Deteriores  ••  sunt.  qui  vium  moresque  bonorum  .^  accu$atiombu$  prohibeantur,  videndum  e$t  quo$  ca^ 
corrumpunt,bis,  qui  subsunlias  aliorum  prxdiaqoe  „^„„^  ,^^^^  auclorita$  infame$  appeUet. 
diripiont.  Caveat  onosqoisqoe,  ne  aot  lingoam,  aut  ^^  ,,.,  Slephanos  Rotnanw  Eccle$iiB  epi$copu$  $cribU 
aures  babeat  prorientes,  id  est,  ne  aot  ipseaiiis  Uilario^  ep.  /,  c.  i,dicen$  ^^ : 

delrabnt,  aiit  alios  aodiat  detrabentes.  Sedene  ••»  C.  XVIl.  Qute  per$on<e  infame$  habeantur. 

inqnlt  ^S  adver$u$  fratrem  tuum  loquebarie  lAeirz^    '     Infames  ^*  esse  eas  personas  dicimos,  qux  pro 

NOTATIONES  COHRECTORUM. 

C.  XI  •.  Capituto  :  Qoa  subjongil  Grattanos  :  D     C.  XV.   ^  Diripiunt :  Anlea  legebator :  no$  ip$o$ 

ca;w*/e/anptte<wwl^  etc,  sunlinepisl.  SAnacleliei      decipiunt.  Emendatom  est  ex  Isidoro,  libit)  5  de 

apiid  Isidorom  de  summo  bono,  lib.  5,  c.  58.  summo  bono,  cap.  38,  Anacleti  verba,quantum  con- 

t  Peiu$  :  Suiil  in  priuia  epist.  Alexandri  I.  jici  potesl,  referenie,  ei  optime  convenit  cum  iia 

C.  XIII.  K  Anteru$ :  Sic  resiituium  est  ex  plerisque      qu«  anlecedunt.  Verum  in  duobus  aniiqiiis  exeni- 

veiuslis.  Nani  antea  eral  :  Gregoriu$  \  Confeclnm      plaribiis  eplstolaroin  Anacleti,  ahero  Vaiic;inx,  aU 

aulein  caput  hoc  est  magnam  pariem  ex  Anacleti      lero  Florentinae  bibliotbecae,  habetur  :  non  iios,  $ed 

seulentiis,  in  epist.  5.  proprie  $e  ip$o$  decipiunt, 

QoiRST.  I.  C.  XI.  *•  etiam  :  Ed.  Bas.  —  di-sid.  in  Edd.  rell.  »•  inter  :  Edd.  coll.  o.     •*  2  t^or.  c.  6,  v. «. 
•■  iiifra  c.  13.    ••  Esa.  c.  1.    '*  I  Pclr.  c.  5.  =  C.  XII.    •■Capui  Pseudoisidori.    ••  perfticte^mini$traui 


Decr.  p.  3,  c.  <iO.  =  C.XV.    ••  Cap.  Pseudoiwdori,  cf.  supra  c.  13.  —  Burch.  I.   I,  c.  138.  Ai 

3,  c.  II  (lu).  Deusdedit  p.  3.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  «39.  ••  ^MO^tte  :  Edd.  toll.  o.  •»  deeipiunt  :  Coll.  cill. 
ei  Edd.  coll.  0.  =C.  XVI.  ••  C .puiP.seuaoisidori.  —  Ans.I.  il,  c.  43.  ••  i  Joan.  c.  3,  v.  15.  »•  Chrt- 
iti  et  Dei :  Ed.  6:is. =C.  XVII.  —  P.  II. '» l.aput  Pseudoisidori.  --Burcb.  1. 1 ,  c.  173.  Ans.  13,  c.  6.  Ivo  Pau.  l. 

4,  c.  (Hi.  Dccr.  p.  5,  c,  m.  Dcusdedit  p.  3.  Polyc.   I.   5,  t.  1.    "cf.  interpr.  ad  Paul.  Sent  L  1,1.«. 


T1I3  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  Yl.  QCiEST.  1.  734 

aliqiMi  cQlpa  flotantur  Infanila,  id  ett  omues  qui  A  et  nos  licentiam  submovenius,  et  nHll»  aecnsationes 


Gliristian»  legis  normam  abjiciunt,  et  staiuia  eccla- 
siastica  contemnnnt;  similiter  fures,  sacriiegoe  et 
omnes  capiialibus  criminibus  irreiilos;  sepulcronim 
qiioque  violatores,*  et  apostolorum  atque  successorum 
eorumreliquorumque  Patrum  staiuia  libenier  viobn- 
les  %  et  ^*  omnes  qui  adversus  patres  arroantur,  qui 
in  omni  mundo  iiifamia  notantur ;  similiter  '^  et  in- 
cestuo&os,  bomicidas,  perjuros,  rapiores,  maleflcos, 
veneflcos,  adulleros,  de  bellis  publicis  ^'  fugicntes, 
et  qui  indigna  sibi  pelunt  loca  tenere,  aiit  facuUatea 
Ecclesiae  abstrahuut  ^*  injuste»  et  qui  fratres  calum- 
nianlur,  aut  accusant^^et  non  probaiit,  vel  ^' qui 
eonlra  innocentes  principum  animos ''  ad  iraeun- 
diam  provocant,  et  omnes  analbematizatos  vel  pro 


suis  sceleribus  ab  ecclesia  pulsos  '*,  et  omnes  quos  B  iti. 


a  Judicibus  audiHntor  ecclesiasticis,  qu»  legibus  bsb- 
culi  prohibentur'. 

Gratian.  Sed  licet  infames  ab  aecusaiione  epieeopo- 
rum  prohibeaniur^  non  tamen  itU  ab  hujutmodi  aecu* 
taiione  prohibendi  tunt.  Hiereiicot  namque  aecutare 
infamibut  non  prohibetur^  ut  tupra  paiuii  in  ea  '* 
cauta^  ubi  de  accutatione  minorum  advertut  majoret 
ditputatum  est.  ^ 

C.  XX. 
Jlein  k  M. 

Quum  majoret  tciemia  et  moribut  a  minoribue 
accutari  prohibeanlurt  non  eequalet  ab  (rqualibus,  tel 
minore»  a  majoributf  ab  hujut  ergo  ^  accusatione  non 
tuni  hi  probibendif  quum  hasrelicut  catholico  minor 


ecclesiasiicae  vel  sxcuH  leges  infames  pronunciant. 
Hi  '^  nimirum  omnes,  nec  '*  servi  ante  legitimam 
libenatem,  nec  poenitentes,  nec  bigami,  nec  llli  qui 
curiae  deserviunt,  vel  non  sunt  integri  corpore,  aiit 
ftanam  non  babent  mentem  vel  intellectum»  aut  in* 
obedientes  sanctorum  '*  decretis  exsistunt,  aut  fu- 
riosi  manifestantur ;  hi  omnes,  inquam,  nec  ad  sa- 
cros  gradus  debent  provehi,  nec  isii,  nec  liberti  '^ 
ueque  suspecli,  nec  rectam  li Jem  vel  dignam  con- 
versaiionem  non  habentes,  summos  sacerdoies  pos- 
suntaccusare  t. 

G.  XYIll.  Infamit  efficitur  qui  tcient  pejerare  prte- 
tumit. 

Iiem  Fabianus  Papa  ^' : 


Sed  hoc  an  generaliier  accipiendum  lif,  Augusiinns 

noR  definititf  lib.  IV  de  Baptitmo  conira  Donatittas^ 

c.  5,  dicent : 

C.  XXI.  Dubium  ett  an  tcient  avarut^  an  netcient 
hcsreticut  gravius  peccet. 

Qua>ro  ergo  qois  peccet  graviiis,  an  qui  nesciens 

*  in  *  haeresim  incurrerit,  an  qui  sciens  ab  avaricia, 
id    est  ab  idololatria  non  recesserii?    Secunduni 

*  quidem  *  illam  regulam ,  qua  peccala  scicnliuni 
peccatis  ignorantium  praeponunlur,  avarus  cuin  ^^ 
scienlia  vincit  in  scelere.  Sed  ne  '*  forte  hoc  *  flat  \ 
facit  "  in  ha?resi  sceleris  ipsius  magniludo,  quod 
facit  *^  in  avaritia  scientis  admissio,  *  ul  *  bsereticus 
nescieus  avaro  scienti  coaequetur  *'.  Iiem  c.  20  ejut" 


III  Pars.  Uuicunque  sciens  se  "  pejeraverit.  qua-  C  dem  libH:  §1.  tJlrum  *  autcm  *  calholicum  pessi- 


druginla  dies  in  pane  et  aqua,  et  septem  sequentes 
annos  pceniteal,  et  nunquam  sit  sine  poenitenlia,  et 
ounqiiam  in  testimonium  recipiator;  communionem 
tamen  post  haec  ^^  percipiat. 

C.  XIX.  Aceutatoret  el  pertomt^  quat  teges  tceeuli 
non  admittunt^  eeclettattice  quoque  repellunt. 

Ilem  Eusebius  Papa,  epitt.  I  ad  epitcopot  GaUice  *^ : 

Nos  sequentes  Patrum  vestis:ia  pro  salvalione  ser- 

TOrum  Dei,  quascunque  ad  accusationem  personas 

leges  poUiiae  non  aduiiiluni,  his  impugiiandi  alierum 


niis  moribus  alicni  haeretico,  in  cujus  viia,  prjeter  fd 
quod  haereticus  esl,  non  inveniunt  homines  quod  *' 
reprehendant ,  praeponere  deb^amus,  nou  audeo 
praecipilare  sententiam. 

IV  Pars.  Gralian.  Verum  hoe  Augutiini^  et  illud  ae 
iufamium  accutalionct  de  hit  imelligendum  ett  quos 
constat  este  hasreticot,  non  de  his  qui  te  negani  in 
hceresim  tapsot.  Bic  aulem  in  omnibut  religiotus 
apparentf  dum  te  negat  hmeiic<B  communionit  ali' 
quando  macuta  infecium^  infamet  atque  aliot  hujus- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

G.  XVII.  t  Accusare:  In  viilgatis  ^  codicibus  se-  j^  nium  ullalenut  jutte  pottunt  recipi 
quebaiiir :  nec  ad  accutattonem^  teu  ad  tettimonium         C  XX.  ^  Caput  lioc  in  plciisque  veuislis  exein 


nulfalenut  juste  possunt  recipi,  quae  sunl  expuncia, 
qiiuniam  altsuiii  a  Kniitiscriplis  (uno  excepio),  et 
originali,  el  Burcliardo  el  Ivoiie  *'.  In  Pahorniia  ta- 
nien  Iiaec  posireina  purs.post  vcrbiiiu,  manifesiatur^ 
sic  habet :  lli  omnes  nusquam  nec  ad  sacros  gradut 
debent  provehi^  nec  ad  accusationemt  seu  ad  testimo^ 


filaribus  conjunctuiii  esl  siiperiori.  Quare  conjiccre 
lcet  haec  esse  verba  Graliani. 

t  Ab  httjus  ergo  :  Locus  liic  eniendains  esl  ex 
nianuscriptis.  Iii  impressis  legehnlur  :  ab  nccusaiione 
hujusmodi  sunt  prohibendi  *".  Ex  qua  leciione  vix 
apia  sententia  elici  poterit. 


QciEST.  I.  C.  XVII.  Y'  cf.  ep.  Procli  ad  Domnnm  Antioch.  ^^  cf.  Tlieod.  cod.  1.  9,  t.  58, 
c.  8,  cum  interpr.  ^*  abest  ab  ori}<.  —  cf.  conc.  Aiel.  l,c.  5.  "^*  auferuut  :  Ans.  Ivo  Pan.— Edd. 
coll.  o.  ^^  cf.  c.  75,  conc.  Eltlier.  ^*  cf.  interpr.  ad  Theod.  coil.  I.  9,  t.  59,  c.  5.  ^'  animum  :  Edd. 
Cfdl.  0.  **  repulsos  :  e;ed.  *^  cf.  Gelasii  ep.  9.  **  add.  :  eliam  :  Ed.  Bas.  *'  aild.  :  Piilittm  :  Edd. 
coll.o.  •*  cf.  conc.  Carlh.  Vll,  c.  i.  *  et  Edd.  coH.  o.  pr.  Bsis.  '*  neqiie  tamen  Aiiseiino.  =^ 
G.  XVIII.  **  iuio  ex  lib.  poeiiit.  HalitKarii  Cameracensis  i.  4,  c.  28.  ^  cf.  Rabaiii  ep.  ad  lleribald.  c.  8.— 
Kig.  L%e.  521,  (:expceniteniiali).  Burdi.  1.  I2,c.  8.  Ivo  Decr.  p.  12,  c.65.  — P.lll.  **abestaReg.  *'Ao(;. 
Edd.  <oll.  o.  =  G.  XIX.  «*  Capui  Pseudoisidori, cf.  G.  5,  q.  5,  c.  5.  —  Ans.  i.  5,  c.  25.  **  eadem  :  Edd. 
roll.  o.  pr.  Bas.  —  cf.  G.  2,  q.  7.  =G.  XX.  **  b»c  sunt  Graiiani  verba.  ***  hujusmodi  aeeutaiionibut 
twn  sunt  prohib.  :V.i\,  liiis.z=ij,\\\.  *^  avarum  conscieniin  :  Edd.  coll.  o.  **  st :  ib.  ** /iictal  : eaed.  pc. 
Liigdd.  H»  III*    *^  ffniat  *  Ed.  Bas.    *"  CQwquaiur  :  Edd.  coU.  o.    "^  reprehendere  valeant  :  Ed.  Bas. 


735  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  Yl.  QDifiST.  II. 

modi  a  $w  a€cu$atione  ip$e  repeUit*  §  1.  Bae  lieei  A  $eofn$  et  eierieie^  L  51  quenquam. 


m 


raiione  niti  wkteaniuT'  exempio  tamen  im$m  majeita^ 
ti§  tana  inteilisuntur,  ad  euiue  aeeueationem  dum 
eceiue  inilte  faclioni$  admitliiur^  non  qwBritur^  an 
eogitare  eontra  animam  prineijrie  $it  majeeiatem  ie^ 
dera^  $ed  an  aliquie  de  neee  eju$  tractaverit^ 

Vnde  Itnpp.  Arcadms  el  Honorius  AA.  in  nono  lihro 
Codicie^  titui,  ad  legem  Juiiam  maje$tati$^  leg,  5, 
9cripii$u  leguntur  ^  *' : 

C.  XXII. 
Si  qiiis  *■  cnm  militibus  vel  privatis  *  vel  **barba- 
ris  eiiam,  scelestam  inierit  factionem,  aut  raclionls 
ipsius  susceperit  sacramentuni  vel  dederit,  de  nece 
etiam  virorum  illustrium,  .qui  consiliis  '*  et  consi 


Quod  de  i 
lione,  non  de  pmna  inUUigi  oportet. 
Unde  Imppp.  Vaienlinianus»  Yalens  et  Gratianiis  AAA 
lUf.IX  Cod.  tit.  ad  i.  JuL  majeet.  t.  NuUu$  "*  : 

c.  xxm. 

Nullus  oronino»  cul  inconsuUis  ac  nescieniitN» 
nol)ls  Adiculanim  torroenla  inreninlur  *",  militt9« 
vel  generis  aut  dignitatis  uti  defensione  probibeatury 
excepta  tantum  majestatis  causa,  in  qua  sola  omul- 
bus  aequa  condltio  est. 

Gratian.  Sed  quum  omne$  iUi  auumantur  in  hae 
aeeu$atione  eimonite^  qni  po$$unt  accueare  de  crimina 
maje$tati$^  conetat  guod,  $icul  ibi  non  dufntatur  da 
crimine  maje$tati$^  $ed  an  reu$  commiurit^  $ic  ei 


^t.^i^  „^..-^  :  .«       .  .^  hicnon  negatur heere$i$t  $ed  impetitur  accu$atu$f  am 

storio  nostro  intersunt,  senatorum  etiam  (nametn  •   w  a       • 

ipsi  pars  corporis  nostri  sunt)  vel  cujuslibet  postremo,     ^^»"'""*"'  *fl?r«itm. 


qui  nobis  militat,  cogitaverit  (eadem  enim  severi- 
laie  voluiiiatem  sceleris,  qua  effeclum,  puniri  jura 
voluerunt),  ipse  quidem,  utpote  majestatis  reus,  gla- 
dio  feriatur  ^'*,  bonis  ejns  **■  omnibus  fisco  nosiro 
addictis.  Filii  vero  ejus,  quibos  vitam  imperatoria 
specialiter  leniiate  coiicedimus  (patemo  enim  debe- 
rent  '**  perire  supplicio,  in  quibus  paterni,  boc  est 
haeredilarii»  criniiiiis  exempla  metuuntur),  a  ma- 
tenia  '**  vel  avita,  omnium  etiam  proximorum  hae* 
rediiate  ac  successione  habeantur  alieni,  testauien- 
Us  extraneorum  nibil  capiaat,  slnt  perpetuo  egeutea 
ei  pauperes,  iufamia  eos  paterna  scmper  comitelur. 
ad  nullos  unqnam  '**  honores,  ad  nulla  **'  sacra- 


QUJESTIO  II. 
GRATIANUS.] 
Quod  autem  gueeritur  «t  epi$copu$  Ih  aecu$atorem 
aceueationem  vertere  voluerit^  an  $we  $implici  a$$er^ 
tioni  lide$  $it  adhibendaf  faciie  eolvitur,  $i  $an€to^ 
rum  Palrum  auctorita$  dUigenter  inepiciaiur.  Ot  anim 
$ancti  Patre$  defiiHunt,  nulUue  pereonte^  guantuw$^ 
iibet  exercitatce^  confe$$ioni  fidee  e$t  adhibenda^  nm 
competentee  probationee  adhibeat. 
Vnde  in  Cartbaginensl  Concilio  lY,  c.  29,  leg^ ' : 
C.  1.  Epi$copu$  n/tViti  crimen  obficieni^  in  egnod^ 
probet  quod  objicit. 
Episcopus,  81  clerico  vei  laico  crimen  impegerii*. 


menu  perveniani;  sint  postremo  tales,  ut  his  perpe^  C  dcducatur  ad  probatlonem  in  synodum 


tua  egesute  sordentibus  sit  et  mors  solatium  et  vita 
siippiicium.  Denique  jubemus  eiiam  eos  notabiles  '*' 
essc  sine  venia,  qui  pro  Ulibus  unquam  apud  nos 
iutervenire  tentaverint.  Et  infra :  { I.  Sane,  si  quis 
ex  his  in  exordio  iiiitae  factionis,  studio  verae  laudis 
aceensus  '*',  *  iuium  *  prodiderit  factionem,  prae- 
inio  ^**  et  honore  a  nobis  donabltur  '**.  Is  vero  qui 
usiis  fuerit  faclione,  si  vel  ^'*  sero,  tamen  incognita 
adhuc  consiliorum  "'arcana  patefecerit,  absolutioue 
tantum  ac   venia  dignus   habebitur. 

Gratian.  Porro  eimonite  accueatio  ad  inetar  crimi" 
ittff  lm$te  maje$tati$  ora:cedere  debet^  $icut  Leo  impC" 


Gratian.  Sed  objidtur :  Si  $e  $oium  alieni  $cei$ri$ 
con$cium  noverit^  probare  iUud  te$tibu$  non  vaUi; 
quid  ergo  tunc  ribi  faciendum  $U,  ex  Coiicilio  Ya- 
aensi  I,  c.  8  ^  f tc  diffinitur  : 

C.  II.  Epi$eopu$  non  proferat  qmod  probara  ngn 
poteet. 

Si  lantom  episcopus  alleni  sceleris  se  conscium 
novit  *,  quamdiu  probare  non  potest,  nihil  proferat. 
sed  cum  ipso  ad  compuiiclionem  ejus  secretis  corre» 
ptioiiibus  elaborel.  Quod  si  forte  ■  correplus  •  pertl- 
nacior  fuerit,  et  se  coromunioni  public»  ^  Ingesserit» 
eiiam  si  episcopus  in  redarguendo  illo  •,  quero  rcuui 


raior  in  lib.  1  Codicie  decrevi$$e  legilur.  tit.  de  epi-  I>  judicat  *,  probatione  ^^deficiat,  indemnatus  •  (Ucei 

NOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  XXII.  ■  Hoc  et  seqitens  capiit  in  vetiistis  ad  tempue  pro  pereona  majorie  auetorUati$  jubeatur 

f  Yeinplaribus  suut  conjuncta  antecedeuti,  quare  iiec  i7/o,  quamdiu  probari  nlhit  poteet^  in  commumona 

lubricas  habent.  omnittm,  praterquam  eju$  qui  eum  reumjudicat,  per- 

QuiCST.  II.  C.  II.  •  Indemnatve :  In  originali  legi-  manente* 
tur :  ittdemnatue  iicet  ab  hi$  qui  niliii  $eiunt^  lecedere 


Qo*8T.  I.  "P.  lY.  »'  const.  8,  (scr.  A.  597).  Cod.  1.  9,  t.  .'5.=C.  XXH,  ••  fiiii*«ii«  :  orig.  ••/rondjfiff 
Lugd.   II.    "•  ferietur  :  Edd.   coll.  o.  pr.  Lugd.  II.      **'  abest  abEd.  Bas.     |*»  debent  pumre :  ib. 
$ucce$$.  omnium  hab,  aiieni  :  Edd.  Arg.  Bas.  —  a  matema  et  a  *  "'    '"'     "  •'"'  ' 

rrll.  exc.  Lugdd.  II,  III     **^  pror$u$  :  orig.  --  Ed.  Arg.  --  Bolim. 


Edd.  reli.    «**  add.  :  infamia  :  Edd.  coll"  o.     "»  add.  :  ip$e  :  caid.    *••  etpresm 


"•add.  :  proriicff  :  Ed.  Bas.  —  p«it«iw  : 
"  elprirm.  :  eaed.  —  ori|^  "V,*'** 
eorabitur  :  Edd.  coll.  o'.  pr.  Bas.  "•  al>esi  ab  iisdeni  pri  Lugdd.  Par.  *"  concUiorum  :  E»*^- Jas.  Yeii. 
1, 11.  Nor.  Lugdd.  I,  II.  =  C.  XXIII.  »"  coiist.  7.  Cod.  I,  9,  t.  6.  —  Vaierii  iiomen  abestab  Edd.  Arg. 
Nor.  Ven.  I,  II.—  Valeriatti   conira  a  Locdd.    "•  offeraniur  :  Edd.  coll.  o.       .     „,,       „  ... 

QvMit.  II.  C.  I.  *  c.  89.  Siatiitt.  eccl.  aut.  -  cf.  ad  c.  9.  D.  18.  •  impoeuertt :  Ed.l.  coll.  o.  hab. 
A.  442.  —Ivo  Decr.  p.  5,  c.  36i.=C.  II.  ^  noiMrrti :  Edil.  coU.  o.  •  abesi  a  CoU.  Ilisp.  •  eorreetue  . 
Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  »  pu  6«c«  :  CoU.  Hisp.  •  i//ttiii ;  Edd.  coU.  o.  *mdicoi  ;  E«d.  pr.  Bas.  Lugd4. 
**inirob. :  eacJ.  pr.  Arg. 


in  DKCRKTl  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  VI.  QUiCST.  111.  738 

ab  *  iis  qtii  niliil  sciunt ",  secedere  ad  tempiis  pro  A  ani  ^l'^  civitates,  et  uniim  regein ,  ci  lotiilem  iiti. 
Iferson»  **  majoris  nuctoHiate  jnbeatur  '*),  ille  ta«  nores  potestaies  snb  se,  et  unuin  moiropoliiauuiu , 
inen,  quanidiu  nihil  proltari  ^^  potest,  in  commu-  aliosqiie  suffraganeos  "  X  tel  XI  episcopos  jutnces, 
iiione  omnium,  praeterquam  ejus  qui  eum  reuni  ju-  ad  qiiorum  judiciuin  omnes  cansae  epi^coporuiii  ^*, 
dicat,  permanebit.  et  reliquorum  sacerdotum ,  ac  clviialum  rerenmiur, 

C.  111.  De  epUcopo  qui  »ibi  soii  dicit  aliquem  crimen     ut  ab  bis  omnlbus  jusle  confona  voce  dlsceniau* 
ftttim  fui$*e  confei$um.  lur",  nisi  ad  majorem  auctorltatem  fuerit  ab  iis» 

Item  ex  ConcHio  Afncano,  c.  99  et  100  »  :  q„i  judicandi  sunt ,  appellatum.  Unde  non  opporiet, 

Plncuit  ut  si  quando  episcopiis  dicit  aUquem  sibi  „i  degradelur  vel  dehonoretiir  unaquaeque  provincia; 
soli  proprium  crimen  fuisse  confessum,  atque  ille  ged  apud  semeiipsam  habeat  Judices,  sacerdoiej  et 
ncgei,  non  putet  ad  iiijuriam  suam  eplscopiis  perii-  cpis.!opos,  siiigiilos  videlicei  secundum  ordines  suos, 
nerc,  quod  illi  soli  iion  credilur.  Et  si  scrupulo  pro-  et  quicunque  causam  babuerit  a  suis  judicihiis" 
pri«  cimscienti»  se  dicit  neganti  nolle  commuiii-  j„dicetur,  et  non  ab  alienis ,  id  est  a  suac  juslis  jii- 
care  k,  quamdiu  excommunicaio  non  commuuicave-  jjcibus  provinci»,  et  non  ab  exiraneis ,  nisi  (ut  jam 
rit  8UUS  episcopus,  eidem  cpiscopo  ab  aliis  non  est  praelibatum)  a  Judicaiidis  fuerit  a|.pellatuui. 
cominunicetur  episcopis,  ut  niagis  caveal  episcnpiis,  B 
aedicat  in  quenquam  "quod  aliis  docuineniis  con-     ^-  '"•  ^^»  aliorum,  sed  primatis  judicio  quttque 

^  '  se  suojtciat  eptscopus* 

▼iiicere  non  potest.  r      r 

Item  Nicolaus  Papa'*  : 

QU^STIO  III.  Deniqiie  Suffredus,  si  tale  in  se  crimen  noverat, 

GRATIANUS.  quo  recte  posset  episcopalu  privari ,  vel  inflrmiiaie 

Judicium  vero  archiepiscopi  alterius  provinctw  ali-  w  semiebat  forsitan"  praBgravari ,  qua  impeditas 

eui  expeterenonlicet.  nuliis  •»  posset  proximis  sua  pnelatione  prodesse, 

Vnde  Gregorius  ait  respons.  IX  ad  Augustinum  An-  P"'nalis  sui  debuerat  et  non  aliorum  diceceseos  an- 

giorum  Episcopum^  :  listitum  pr^slolari**  Judicium.  Quod  si**quttlibe( 

C.  L  Aiterius  parociiianum  aiicui  judicare  non  iicet,  ambigiiilas»  vel  aliqua  fortasse  super  ejus*^  exa- 

Scriptum  esl  in  lege* :  Per  aiienam  nussem  trans-  miiiatione,  vel  episcopatus  abrenunciatione  oboria*' 

Un$  falcem  •  mitiere  non  debet^^  sed  manu  spicus  fuissei**  conteulio,  ex  more  ad  apostolicam  sedeiu 

conierere  et  manducare,  Falcem  ergo  judicii  mitiere  referri  convenerat,  et  tioslra  in  his  omnibus  de:>ue* 

non  potes'  iu  eain  segetem ',  qiiae  allcri' videiiir  rant  cuncti  decreia  penitus  exspeclare.  Qiiod  quia 
esse  eominissa  ,  sed  per  effectuni*  boiii  operis  fni-  ^  omissum*  hactenus  dolenius,  dileciissimam  *'  niihi 

menta  dominica  viliorum  suorum  paleis  exspolia',  gloriam  vestram  vehementer  efflagito,  ut  jam  dictus 

et  in  ecclesia;  corpus  inonendp  **  et  persuadendo '^,  SulTredus  episcopus  proprio  re&tituatur  episcopio, 

converte**.  et*'  si  quid  reprehensione  dignum  gessft,  postea 

C«  II.  Quot  civitates  unaqntpque  provincia  itabet.  correctione ,  vel  digna  animadversionedefinieiur**. 

Item  PeiagiusPapallefy.  Vi//  ontfiifriis  Episcopis^*:  Gratian.  Est  tamen  casus,  in  quo  emcopus  aitem 

Scilote  certam  provinciain  esse,  quae  habet  X»  rius  parociiianum  excommumcare  vaiti. 

1S0TAT10NES  CORRECTORUM 

C.  111.  ^  Communicare :  Sic  in  Carthaginensi  VII,  ^  et   apitd  Burchardnm.    Seqiientia   autem  verba  : 
cap.  5,  cui  ad  verbuiu  respondel  lioc  caput.  lu  Afrl-      Quamdiu^  Kc,  sunt  iiiiiliiin  capiiis  cintesiuii. 
cniio  autem  hic  sef|uitur:  secrete  tameu  interdicai         QuiCST.  111.  C*  III.  •  Ommnm  ;  Loctis  hio.  emen- 
«t  communionemt  dotuc  obletnperei^  qiieinadiuoduiii      datus  esi  ex  plerisque  teiustisGratiaui  codicibus^ 

QufsiK  11.  C.  II.  "  sciverint  :  Ed.  Arg.  —  is  sciverii  :  Edd.  Ven.  II.  Nor.  —  seiverum  :  E<M. 
Veii.  1.  Liigdd.  Par.  "  penona  majoris  aucloriiatis  :  Coll.  Hisp.  ^*  jnbeantur  :  Ed.  Arg.  ^^  probare  : 
Edd.  cull.  o.=:C.  UL  *'  c.  5,  coiic.  Carth.  Vll.  bab.  A.  419.  —  Burcb.  1. 19,  c.  127.  Ivo  Deer.  p.  5, 
c.  5ti3.     **  aiiquem  :  Ed.  Bas. 

QuifiST.lil.C.  L  *  Ep.  64,  (scr.  A.  601),  1.  II.  Ed.  Maur.  —  cf.  adDist.  5,  c.  i).  *  Deu*..  c.  23, 
V.  i5.  *  fn  eam  faic.  :  Ld.  Bas.  ^  debes  .  Edd.  coll.  o.  '  debes  :  Ed.  Bas.  — poies  nec  debes  :  E.ul. 
relL  '  in  ea  segete  :  £d.  Arg.  ^  aiieno vei  aiteri  :  ib.  *  affectum  :  oiig.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  L:igdd.  * 
extpoiiare  :  Edd.  Bas.  Ven.  1.  Par.  Liigdd.  —  exspotiala  :  Edil.  Arg.  Nor.  Ven.  11.  <*  admonendo  :  Edd. 
coli.  o.  —  add. :  convertere  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  II.  *^  mandando :  Edrl.  Ba3  Lugd.  1.  —  manducamto: 
£<ld.  Arg.  Nor.  Ved.  IL  "  conterere  :  Eild.  Arg.  Nor.  Veu.  II.  —  converiere  :  Edd.  rell.  =C.  l\.  *»  Ca- 
put  Pseudoisidori,  cf.  Greg.  M.  ep.  65, 1.  II,  coiic.  Carlh.  III,  c.  10,  Theod.  cod.  L  9,  t.  1,  c.  10, 16.  — 
Am.  1. 6,  c.  107  (112).  Jvo  Pan.  I.  4,  c.  24.  Polyc.  1. 5,  l.  1.  **  IX  :  Ed.  Bas.  "  suffragatores  :  orig.  " 
verba  :  episcop.  —  dvil.  :  desid.  ap.  Iv.  "  descernalur  :  Edd.  Arg.  Bas.  Ltigd.  1.  Far.  —  decernnntur  : 
Paiu  —  Edd.  Lugdd  11,111.  **  ndd.  :  provindo; :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  IL=C.  III.  '*  Non  reperiiur 
iiiter  epistolas  Nicolai  1,  qtiare  ad  conc.  VII,  Nicolai  retulil  Mansiiis.  —  cf.  Dist.  50,  c.  13.  —  (ioll.  tr.  p. 
p.  t ,  t.  6i,  c.  30.  **  abest  ab  Ed.  Bas.  **  nuUus  :  Ed.  Bas.  **  postulari  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  11.  ** 
enim  :  Ed.  Bas.  *^  abest  ab  Edd.  Aig.  Nor.  Veii.  II.  **  aborla  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Vcn.  L  H  Lugd.  1. 
**  fuerii :  Ed.  Bas.  *  omissum  est^  —  doiendo  :  Ed.  B:is.  —  om.  est  —  doiemtis  :  Edd.  rell.  *^  dilectis» 
timi :  Eild.  Nor.  Vcn.l,  U.  Liigdd.— add.  :  igitur  :  Edd.  coll.  o.  **^l  iticsi :  cuid.  pr.  Bas.  *'  Uigi' 
ttiA/Mr ;  Ed.  Bas. 


''S^                             nii^CBET!  PARS  SEGUNDA.  GVUSA  VL  QUiEST.  lY.                                   740 

Unde  in  Goncilio  apud  Goropendium « c.  5  ** :  A  pariter  resiaentes  quaecenqae*    fuerint   dirimaai 

C.  IV.  Quando  epUcQpus  alierius  parcckianum  €»•  quaBStiones*,  proplerboc,  ut  flrmum  sit  judiciutn  . 

communicare  valet.  qji^  ^[^  unius  provincise  episoopis  fueril  promul- 

Placuit  pro  communi  utiiit^te  *  et  instante  ne-  gatum. 

cessilaie%  ut  nullns  eptscoporum  graviier  ferai,  si  c.  II.  Quando  }udice$  electi  de  tententia  intene  rfu- 

ejus  parocliianum  pro  '^  depraedatiouis  causa  alter  cordee  exstUerint ,  de  vicina  provincia  arckiepiico- 

episcopos  excommunicaverit.  P**'  advocetur. 

G.  V.  De  eodem.  PALEA.  Item  e\  Goncilio  Martini  Papae  \id   e$t  Epitccpi 

[Item  ex  Concilio  Meldensi,  c.  2"] :  Bracaienm\,  c.  «3* : 

€  Dc  illis  autem  ,  qui  intra  paro<:l)iam  benencium  Si  quis  eplscopus  in  aliquibus  -causalionibus- 

aut  liereditatem  habenl »  et  alterius  episcopi  paro-  judicaiur,  ei  viderit  ipsos  episcopos  r  qui  in  pro- 

diiani  sunt ,  ei  de  loco  ad  locum  iter  faciuui,  ei  ^»"«'»*  sua»  sunt,  inler  se  judicio  discreparc ,  iu  • 

rapinam  "  et  depnedationes  peragont.  placuit  ut  "^  *"'  videanlur  eum,  qui  judicatur,  justiflcare, 

excommuniceniur,  nec  ante  ex  paroecia  exeant,  alii  condemnare ,  pro  deflniiione  bujus  dissensionis 

quam  qiix  perpetrarunl •*  dignecmendent.  Quorum  ^«^  P^^c"'»*  «^"^^o"  concilio,  ul  de  provincia  ti- 

excommunicatio  scniori  eorum  ei  proprio  episcopo  B  <^«»*  «'^^  metropoUunus  convocelur  episcopus,  ui 

significanda  esi,  ne»»   eos   rccipiai  »•  antequam  per  eum  conflrmeuir  quod  secundum  reclum  pla- 

illuc  redeant ,  ubi  rapinam  fecerunl",  et  Ibi  omnia  cuerit  caiionem. 

pleniter  emendent.  «i  Gratian.  Nisi  eadem  provtnda  primatem  habuerit. 

—  ad  quem  negotia ,  quai  per  metropoUtanum  terminari 

QUiESTIO  IV.  nonvalent^referendasint. 

GRATIANUS.  Vnde  Bonifacius  Papa,  Epiuopis^  CaUiw*^ : 

.     Porro  cujus  judicium  sibi  expetendum  sit,  si  judi-  C.  lll.  Primali  deferunlur  negotia ,  qu<e  metropoH-^ 

,    ..  '  ,            i.        .                •.•/'•!•  ia«M$  expbeare  non  valet. 

ces  eUcii  inter  se  discordare  ctBpertnt ,  in  Go^icilio         ^  '^  ,     .  ...     . 

A..U,.heno .  cap.  li .  «c  invemt^r  difHHiium  •  •  :  ^i  .nler  ep.scopcs   ejusden.  conc.i.. "  dub.ul.o 

^    ,     ,          z.  r      j         .    .•            -I  emerserit  de  ecclesiastico  jure  vel  de  aliis  negotiis, 

C.  L  Aquc  sit  ferenda  sententta  ^  quando  compro-  ..                  .              ...   .« • 

jittciales  episcopi  discordant.  primum  metropohtanus  eoruin  cum  aliis     in  cott- 

Si  quis  episcopus  criminaliter»  in  judicio  episco-  «i^io  considerans  rem  dijudiccl,  et  si  non«^  acqaie- 

porum  fuerii  accusatus  ,  conlingat  autem  episco-  scai  uiraque  pars  judlcatis  »,  tunc  priroas  regiotiis 

pus»  provindx,  qui  convenerint,  diversas  babere  i"ter  ipsosaudial,  ei  quod  ecclesiasiicis  canoiiibus 

sententias ,  et  alios  quidem  innocentem  eum  pro-  C  «^  '^<^''^"*  vestris"  consenianeum  sit .  hoc  definiat, 

nunciare,  alios  rcum,  propler  hujusmodi  contro-  «^»""31  pars  calculo  ejus  yaleal  conlradicere. . 

^ersiaro  ampitandam  placuit  sanclae  synodo  metro-  G.  IV.  De  eodem,  PALEA. 

politanuin>»  episcopum  aiterius  provinciae  viciuae*  [/lem  Alexander  Papa'^]: 

advocari,  et  vliquantos  com  eo  episcopos  alios ,  qui  i  Si  metropolitanus  a  quocunqne  comprovinciiO 

NOTATIONES  CORR£GTORUM. 

QUiEST.  IV.  C.  1.  •  Caput  hoc   «n  multis  etiam  kptvtvvTac,  ««*  tiiv  &,uf (O-Sionoo-cy  SiaXuovTac,  tov  pt- 

vclusits  Gnillani  exemplaribus  cilalur  ex  concilio  Saiwaai  9uv  tocc  t^c  inapxi^e  to  ira/aearaficvov.  Qiiod 

Laodiceiio.  Iii  liio  lanien  perantiquo  est  ex  concilio  Diouysius ,  quemadniouiiiii  etiaiii  est  in  Godice  ca- 

Autiocheiio ,  in  quo  etiain  exstat »  et  esl  anliqua  nonuin ,  sic  verlit :  Sanctes  synodo  placuit ,  ut  m«- 

versio.  tropolitanus  episcopus  a  vicina  provincia  judices  alioa 

^  Metropolitanum  :  Graecum  exemplar  bic  valde  convocet,  qui  coniroversiam  toUant^ut  per  eos  et- 

disseniit  ab  bac  versione.  Nam  ex  bls  verbis  colli-  |.  mul  et  per  comprovinciales  episcopos  quod  justum, 

gilur,  concilium  illius  provinciac,  in  quo  necesse  est  "  visum  (uerit  approbetur.  Ac  sane,  quod  metropoli- 

adesse  propriuni  melropolitanum,  posse  advocare  tanus  ad  alterius  metropolitani  vocationem  flebercc 

vicinie  provinciae  metro|>olitaiium  cuin  aliquot  epi-  venire,  atque  in  eodem  concilio  diio  meiropoiilaDi 

scopis.Uuod  Martinus  etiam  Bracarensis  in  sequcnii  futiiri  essent,  vix  videtur  convenire. 

capite ,  qiiod  ex  concilio  Antiocheno  accepit ,  con-  G.  111. « Episcopu :  Sic  est  emendatum  ex  aliqnof  ve- 

linnat.  Graece  vero  locus  ila  habet  :  *Edo^c  Tii  iiyia,  tusiis  codicibus,  Burchardo,  Ivone  et  Polycarpo*.  An- 

ewo^M  Tov  T1QC  fAQTpoiroXfaiCffiriffxoirov  oiro  toc  irWco^  tea  crat:  populis,  SimiUima  vero  huic  capiti  legunlnr 

Xw/^ov  inapxi^  uffTaxaXffi^^ac  cTipouc  tivoc  touc  ciri-  Novella  ii5 ,  cap.  34 ,  apud  Julianum  aniecessoreni. 

QijiEST.  111.  C.  IV.  **  ex  capitulari  Carolomanni,  vel  conc.  in  Vemis  palatio  habiio  A.  882.-— 
Burch.  1. 14,  c.  42.  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  82.  *'  abest  ab  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I,  II.  rnC.  V.  "  lino  ex 
eodeni  capitulari  Garoloinanni  c.  6.  —  Reg.  1.  2,  c.  290.  Burcb.  1. 1 1,  c.  45.  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  109.  — cr. 
Coinp.  I,  ei  X,  de  rapt.  c.  1.  **  rapinas  :  Coll.  citu  '^  patrarunt :  Cdd.  coll.  o.  **  nec  :  Edd.  Liigdd. 
^*  recipiant  :  Ed.  Bas.    **  fecerint  :  Ed.  Bas. 

Qo^sT.  IV.  C.  I.  ^  bab.  A.  S32.  —  Burch.  \.  1,  c.  150.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  265,  ex  Dio- 
nysio.  *  de  aUauibus  causis  criminalibus  :  orig.  '  de  epiuopis  :  ib«  ^  vicinum  :  Kdd.  Arg.  *  ^tit- 
cunque:  Edd.  coll.  o.  *  quaistionem  :  eaed.  —  Coll.  Hisp.  =:  C.  IL  '  idem  capnt  vonc.  Antiocfa^  cx 
iiiterpr.  Martini  Krac.=:C.  II.  *  abest  ab  orig.  *  desid.  ib.  ^*  sanctw  synodo  :  C<ld.  coll.  o.  =  G.  111.  '4la  iii 
Ed.  Bas.  ^'  lino  ex  c.  22.  Nov.  123.  •—  Burcb.  1. 1,  c.  67.  Ivo  Pan.  l.  4,  c.  22.  Decr.  p.  5,  c.  167.  Po- 
lyc.  I.  5,  l.  4.  "  consiUi :  Edd.  Arg.  Nor.  Veu.  II.  ^*  add.  :  quibusdam  :  Coll.  citi.  — Ed.  l^s.  '^noii ." 
aliesl  ab£d.  Bas.  *' judicandi  :  Ivo  Pun.  — judicantiim  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  Par.  **  nostris  : 
ed.  Bas.  —  Coll.  cilt.  =:G.  IV.  "  Sumpium  esl  lioc  caput,  ciijus  nec  Berardus  nec  liohmerus  origiiteto 
uiTcstigaruDt,  cx  couc.  Aurelian.  V,  hab.  au.  549.  c.  17.  —  Burch.  L 1,  c.  59.  Ivo   Decr.  p.  5,  c.t  109. 


711  AECRETI  PARS  SECUNDA.  QXmx  VII.  QUiEST.  I.  712 

cptecopo*^**  in  caui^a  propna  appellatiis  eum  atidire  A  rtam  honoreinus,  nt  scribatur  tel  ab  b^,  qui  exii- 

distvlerit ,  in  proxima  synodo  negotii  sui  bal)eat  li-  ininaverunt ,  vel  eiiam  ab  aliis  eptseopis ,  quj  in 

centiam  exercendi ,  et  quicquid  per'*  jtistitiam  a  proyincia  proxima  morantur,  Romano  episcopo.  Et 

comprovincialibus  suis  fuerit  statutum  debet  custo-  si  Judicaverit'*  renovandum  esse  judicium,  rcnove- 

diri.  >  tur  et  det  judices.  Si  autem  probaverit  lalem  cau- 

Gratian.  Sed  st  imnium  eomprotnneialium  eon-  sain,  nt  ea  non  refricentur 'S  quae  acta  sunt,  que 

€ordi  sentenlia  fuerit  damtiatut^  manebit  erga  eum  decreverit**  Romanus  episcopns  conOrmata  ernnt 

immobilit  eemura.  .  Si  hoc  ergo  omnibus  placei,  statuatur*  i  Synodus" 

Vnde  in  Antiocheno  Concilio,  eap.  45,  legitur*^  :  respondit :  c  Piacet.  > 

€.  V.  Epieeoput^  qui  ab  epiteopit  tuee  provincifB  — 

eontonam  tententiam  reportaverit ,  ab  aliit  judicari  ^rr  s?c^irk  \r 

non  polerit,  QUiESTIO  V. 

Si  quis  episcopus  criminaliter  accusalos  ab  om-  GRATIAMJS. 

nibiis,  qui  sunt  inlra  provinciam ,  episcopis  accepe-  ^    Q«^^  «'''^'»  deficienie  aecutatore  non  tit  reut  co^ 
rit«*  unam  consonamque  sententiam,  ab  aliis  ulie-  ^9endutQdprobationem,auctorilaieQTt%m\  probatur. 
ritis  judicari  non  poterit,  sed  roanere  ckca  eum"  R  ^"'  ''^  ^'  ^"''  ^*'*'  fenbent  Maxtmoait^  : 
oporlet  laaquam  convenientem .  qux  ab  omnibus  ^-  *•  ^'"'*  P^obationit  reo  non  incumbit. 

prolala  esl,  firmam  ratamque  sententiam.  ^^^^  ^"'®'"  P'*^^"*^^^ »  "^  """^  personam  dirigere 

GraUan.  Subinteitigendum  vero  eti,  niti  adjudi-  ^«bcamus ,  qna «  de  his,  qu»  diciiniur,  possii  esse 
cemmajoritauctoritatitfueritprovocatum.Tuneenim  P^^^^^'^^  «««et  utcunque  excusablle ,  si  tinquam 
par  appellationem  toluta  untentia  (irmitatem  non  r***'^®''  ^J"'  acciisalur.  necessitalem  probalionis 
obtinet  impQneret.  At  pofiiquain  iion  libi ,  sed  accusaniibus 

Vnde  Nicolaus  Papa  ait  in  epitt.  ad  Cavolum  regem.  'if  ^""*  '"^"'"^*' '  ^^  "^« '  «»*^»^  P''^^^^»  «"«""» • 
^njut  initium  :  c  Nunquam  dolorera  generai"  :  •   .    **»'«l»on«  ce«»nle  venire  mm  desinas. 

C.  VI.  Semel  defimtum  retractan  non  licet .  niti  ubi  ^.'^"^"-  '^'"^  ^ccjitalut  non  negationem^  ted  ex^ 

major  auctoritat  fuerit.  ceptwnem  probare  debet.  Codictt  lib.  IV  tit.  de  pro- 

Quod  bene  semef  deflnitum  est  et  inlerposilis  ju-  bationibut  l.  Aclor » ; 

rameniis  deliberatum ,  nulla  debel  iicralione,  nisi  ^»  '^«  ^^  ^odem. 

forlassis  ubi  fiierit*^  major  auctorilas  ,  retraclari.  Accurator  \  quod  asseverat  probare  sc  non  posse 

C.  Yll.  /n  renovalione  judicii  B.  Petri  memoria  ett  profttendo,  reum  necessilate  monsirandi  couiniriiim 
kabenda.                                  Q  noii  adstringit ,  quum  per  reruin  uaturaiu  lactum 

Jtem  ex  Concilio  Sardicensi ,  c.  4*'  :  negantis  probalio  nnlla  sit. 

Osius  episcopus  dixil :  c  Quod  si  aliquis  episcopus  Gratian.  Hoc  autetn  tervandum  ett  quando  reum 

adjudicalus  fiierit  in  aliqua  causa  ,  et  potat  se  bo-  publica  fama  non  vexat.  Tunc  enim  auctoritate  ejtU" 

nam  causam  habere,  ut'*  itenim*^  jiidicium  reno«f  dem  Gregorii  propier  tcandaium  removendumf  fa- 

▼etur",  si  vobis  piacet,  S.  Petri  apostoli**  menio-  mam  tuam  reum^  purgare  oportet. 

CAUS\  VII. 

GRATIANUS.  ^  utrum  vivente  epitcop^f  atiut  pottit  in  eadetn  ecelewt 

Quidam  episcoput  ionga  tpgriittdine  gravatut  aiium  ordinari  ?  (Qn.  II.)  Secundo ,  an  itte  vaieal  repotcere 

aibi  tubttitui  rogavit ,  cujut  precibut  tummut  Ponti-  ctttliedram ,   quam  tua  intercettione   aiter  accepit  t 

fex  annuit ,  et  quod   rogaverat  ei  concettit'.  Pbttea  — 

tiero  convaiuii  idem  epitcoput ,  et  gttod  priut  fecerat  QUiESTIO    I. 

eupit  rescindi;  adversut  ettm  ^  qtd  tibi  tnccetterat,  rRATIANIlS 
quiettionem  piovci ,  tuamque  cathedram  ianquam  tibi 

debitam  repotcit.  (Qu.  I.)  Hic    primum  qutBritur.  1  Piirs.   Quod  autem   vivetite  epitcopo  tuperponi 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IV.  d  Epitcopo  :  Burchardys  ct  Ivo  addunt :  bit  fuertt  in  eauta ,  etc. 

« 

0oJE8T«  IV.  C.  IV.  "  add.  :  bit  :  Burch.,  nec  tamen  Ivo  in  Ed.  Frontonis.  *»  ^ropfer;  IvoBurch. 
—  Ed.  Bas.  =  C.  V.  "  hab.  A.  552.  "  exceperit :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  1,  II.  Lugd.  I.  Par.  •»*««: 
Rhl.  coH.  0.  pr.  Bas.  =  C.  VI.  "  scr.  c.  A.  868.  -  Burch,  I.  9,  c.  49.  «*  »fi :  Ed.  Bas.  =  iC.  VII. 
«  hab.  A.  547.  —  Ans.  I.  2.  c.  77.  ••  et  :  Coll.  Flisp. ;  est  tamen  ut  in  varieiate  leclioms.  "  aliertwt 
fud.  :  fi<ld.  coH.  o.  "  remot^lur  :  Ed.  Lugd.  II.  *»  abesl  ab  Edd.  Arg.  Nor.  Veu.  II.  ••  nd)udicaveri( . 
Ed.  Bas.  »*  repiicentur  :  Coil.  Hisp. ;  est  tamen  varietas  leciionis.  "  decrevtt :  Ed.  Bas.  —  deeerntt  : 
Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  II.    "  Toia  tunodut  :  E.l.  Bas.  ...  r     u 

QoJiST.  V.  P.  L  C.  L  •  Ep.25,  (scr.A.  596),I.  6.  Ed.Maur.  •  qna  prastente  :  ong.  =:  C.  IL 
•  const.  45,  (dal.  A.  504).  Cod,  I.  4,  L  19.  *  Ac/or  ;  orig.  -  Ed.  Bas.  •  cf.  t.  i,  q.  5. 
c.  8,  9. 


M  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  lU.  QU^E&T.  I.  7U 

umI  kuptrardinari  non  poMti,  ex  coneilio  npud  Ar-  A  retexendam.  Atteril  namque  a  Quiniiano  Ipnire  et 


vemiam  •  eelebrato  de/iuiium  eu ,  tn  guo  legiiur  :  ut 
niiHii8  viTenle  episcopo  alius  superpoiiatur  aui  ati- 
perortliiieiur  episcopus ,  nisi  rorsiian  in  ejus  locum, 
quein  capiialis  culpa  dejecerlu 

C.  I.  Pro  moleaia  corpori»  $uo  honore  non  priveiur 

epi$copu9» 
liem  ex  Regpsto  Gregorii  Papae ,  lib,  II  epist.  41 
ad  Anaiolium  Constanlinopoiilanum  Diaconum  ^  ^ : 
Scrip^iittnibi  tua  dilectio,  ^piissiroum' doronum 
iiostruin  *  reverendissimo  fratri  meo  Joannl  prlmae 
iiistiuianx  episcopo  pro  aegritodine  capilis ,  quam 
paiitur,  praicipere '  succedi  %  ne  forie*  dum  episcopi 
jiira  eadein  civiias  non  liabet",  (quod  absit!)  al^ 
bosilbiis  pereat.  Et  quidem  nusquam  canone»  prae- 


coepiscopo  nostro  in  locosuo  *pro*  quibusdam  ae 
suis  ordinandia  negotiis  relaiatum»  acgriludtnisqne 
caiisa  per  duorum  mensium  spatium  suae  se  ecclesiae 
defuisse;  cujus  rei  occasioneni  captaniem  praecK 
ctum  fratrein  nostruni  alium  loco  ejus  illic  presbj- 
teruin  ordinasse.  Hortamur  itaqiie  fratemiutefn 
tuam,  ut  causam  ejus  solicite  perquiras  disiricte- 
que^^discutias*"»  ei,  si  nianifestae  aegriludinis» 
sicni  diciiur ,  causa  ecclesiae  suae  eum  defuisse  re- 
pereris,  nullum  ei  ex  ordiuaiione  alteriiis  presliyleri 
permiitas  prajudiclum  generari,  sed  in  locom  suum 
^"  sine  aliqua  eum  fac  dubieiate  restitui.  Et  infra  : 
{  i.  lllud  autemcaritatem  iuam  specialiter  admo- 
nemus,  ut,  si  vera  fuerii  hujus  '*  suggestio,  atque 


cipiunt.  ui  pro  a>griludine  episcopo  succcdaiur^  g  ,„  3„„^  fug^il  ordlnem  ••  resiiliitiis.  de  presbylenN 


et  omnino^  injuslum  esi,  ut,  si  molestia  corporis 
irruit^,  lionore  suo  privetur  aegrotus.  *Atquc*  ideo 
hoc  per  nos  fleri  nullaienus  potest ,  ne  peccatum  in 
inea  aniina  ex  ejus  depositione  veniat*.  Sed  sug- 
gerendum  est,  ut  si  is^*,  qui  est  in  regimiiie,  aegro- 
tat,  dispensaior  illi  requiratur  talis,  qui  possitejns 
curain  oinnem  agere,  et  locum  illius  in  regiiniue 
ecclesiae  (ipso  noii  deposito)  *ac  in  ctistodia  civita-  ^ 
lls*  implere*^  ut  nec  omnipotens  Deus  offendaiur, 
iieqiie  civius  inveniatur  esse  iieglecu. 

C.  11.  FtageHalie  a  Domino  agiictio  addi  non 

debet. 

liem  lib.  II ^  epiet.  5,  ad  Candidum  Epi$€opum  «  '* : 

Quuin  percussio  corporalis  iinminet,  uiruiii  pro 
purgatioiie ,  aii   pro  vindicta  coniingat  ^',  Dei  in  ^ 
hoc  judicium  igiioratur,  ei  ideo  nou  debei  a  uobis 
addi  flagellalis  afiliciiOy  ne  nos  culpae  (quod  absit  I) 
offeusa  respiciat. 

C.   111.  infirmitatie  cauea  toco  $uo  qui$  privari 
non  debet* 

Maximiano  ^ 


Idem  Gregorins  lib,  III,  epiet.  i3, 
Epiecopo  Syracutano  ^^ : 
Pnesenliuni  latoris  Adeodati  qucrelam,  qui  se 
*  a '  "  sui  presbyteraiiift  loco  iucongrue  dicit  expul- 
suni,  licet  subdiue  tibi  lexius  petiiioiiis  explanet, 
Umeu  '*  paulo  ^laiius^  judicavimns  apertsusque 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


qui  in  loco  ejiis  ordinatus  est,  subtiliter  districteqiie 
debeas  esse  solicilus.  El  si  quidem  sine  dailone  all- 
qna  ad  eundeni  ordinem  perveneril,  ui  in  slmonia- 
cam  baeresim  non  poiuissel  incldere,  in  alia  '*  qaaK 
cunque  vacante  ecdesia  eum  voluinusordinari.Sln 
aMitem  in  eo  "  quippiam  (quod  averUi  Dominiis!  ) 
fuerii  tale  reperturo,  ipso  etiam  presbyteratus  pri- 
veiur  ordine  *',  quem  non  causa  repleiidae  necessi- 
latis  ecclesiae»  sed  sola  comprobatur  anibitioiia 
suscepisse. 

C.  IV.  Pro  infirmiiate  vel  wgritudine  pontificee  non 
iunt  abjiciendi ,  nec  in  eorum  locum  atii  «»6s(f- 
ittefM^i. 

Ilem  Mcobius  Papa   A/i'ino  •*  Januemi  ■■  Archi^ 
episcopo  : 

Pontiflces,  qni  aliqua  occupantur  inflmiiuie  vel 
aegriiudine,  abjiciendi  non  suni,  nec  alios  Id  loco 
eorum  consecrari  oportet,  nisi  ex  hac  luerini  luce 
subtracti.  Qiiod  si  de  ministerio  sibi  concesso  cou- 
queruntur,  qua^  liciu  sunt  sacerdotes  expleani.  In 
bis  vero,  quae  his  praesumere  non  licei,  vtcinoroiii 
usque  ad  recipiendain  **  sanilatem  episcoporum 
auxilia  subrogeniur,  ei  hoc  cum  cauielae  siudi«» 
peragalur  *',  iie  per  necessilaiis  occasiouem  pne- 
sumtionis  pullulet  anibiiio.  Episcopos  vero,  qui  do- 


Caosa  VII.  QcjEST.  I.  P.  I.  •  Arverniam  :  Bur- 
ch:ir«lus  etiain  ei  Ivo  ciUnt  ex  Arvernensi ,  c*  13* 
exsUt  auteui  in  Aurelianeiisi  V,  cap.  12. 

C.  I.  >>  Capul  hoc  emendatum  ei  locupletaiura  est 
ex  origiiiali. 

C.  II.  e  In  decrelallbus  lit.  de  cler.  aegrount,  c.  1, 


D  affertur  iniiium  Untummodo  hujus  capitis,  et  ex 
ipso  qiiid  agendum  sii  deflnilur. 

C.lll.  ^  Maximiniano:  Siceslemendaturoexorigi- 
nali  Uiu  iinpresso  quani  inanuscripio ;  nam  auiea 
erat :  Clementino  epteeopo,  Primati  Bgxaneeno*. 


CAUSA  VII.  Q€^ST.  I.  C. I.  *  Ep.  45,  (scr  A.  601),  1. 11.  ^^'jj^^^^J^^^^  LV  ''iJifV'''^^!^^' 
r.  504.  •  haec  ap.  Burch.  et  Iv.  pariier  uon  legunlur.  •  me  prec.  :  Burch.  --  ^^«- f 'i' ^:  '"^^ 
Kilil  eolL  o  exc  Ar«.  C.  I.  •  nonhabeat^a^ko$iedepereat :  Edd.coll.  o.— Coll.cill.  •ept$eopi  eptnopua 
SLa  :  c^eTl  ^  £?  deo  Edd.  ^II.  o.  •  irruat :  ^.  •  verb;i  asierisc  s  i.icl«sa  «on  suni  ap  ««rch. 
c"  Ans  '•  ut  $i  Qui$  in  reg. :  Edd.  coU.  o.  —  Coll.  citt.  "  consmar*  :  cned.  =  C.  I .  "  Ep.  8,  (scr.  A. 
VA  i.  e!i.  X;.  ^^Zntingat :  or^.  -  Edd.  coll  o.  Pr  Has^  C .  H  .  ita  in  EJ^  «Hl.  o^ 
Ciememio  Primati  Byzaceno  :  Aiis.  »  Ep.  15,  (scr.  A.  594),  I.  ^J^J^Jil^^^^  "•  tsLoMuo  •  k^ 
ab  firiir      »•  tamen  vauto  avertius  :  Edd.    co  .  o.  —  ong.    "  »*>??t  »">  <>"«?•  «^^  ^.        *^*^  *"*  '  ^"*' 

!^'£dd'.-colI.T»Ca2^^^^^  :  E^.  Bas.   /• '«^ ^''^r  ^/"'- T, ^tfai  ^r^iv     -To^Tffii-^ 
«irc/e.iam  :eaHl.-Aiii.    "  «im  :  e«d.    *' '^omre  velordtnezEAB^s.^^  fi^^  jLmlnT^Sd 

Juvavieneem,  lemporis  incerti.  -  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  552.  --  cf.   ad   Disu  54 ,  c.  8.       Jovawenn  .  tM. 
Bas.  —  Janianem:  Ed.  Arg.    «•  recuperandam :  Ivo.    •'  peragant :  Edd.  coll.  o. 


745 


DECRETI  PARS  SEGCNDA; 
A 


ntiiiici  gcgis  suscepcrunt  **  ctiram  •tqim  solicilii 
dinem,  ab  admiuisiraiione  eoriim  discedere  non 
iiponel,  ul  accepii  lalenli  puiclirlUidonon  delealiir, 
sed  certaniine  **  eoriin  salttbriter  augealur  ei  tri- 
piicetur  frucius  '^. 

C.  V.  Viteme  ejiiMeopo  a/inf  st^'  mecedere  non 
valei. 

liem  ex  Ub.  lY,  epiu.  %  Cypriani  Episcopi  et 
Mariyris  ad  Antonianum  '*. 
Factus  est  Cornelios  episcopus  de  Dei  et  Cliristi 
ejus  jiidicio,  de  clericoruin  paene  omnium  testimo- 
nio,  de  pjebis,  qiiae  tunc  affuit,  suffragiOi  et  de  sa- 
cerdotum  antiquurum  et  bonorum  virorum  colle- 
gio  *  "» quum  nemo  ante  se  factus  essei;  quum 
Fabiani  locus»  id  esl  quum  locus  Petri  et  gradus 
caibedrae  sacerdotalis  vacaret,  quo  occupalo  de  Dei  » 
^  Toluiiiale,  alque  omnium  nosirom  consensione 
lirmalo,  qmlsquis  jam  episcopaa  fieri  volueril,  foris 
Oal  neeesse  est,  nec  iiabeat  ^  ecclesiasticam  ordi^ 
iiationem  qui  ecclesia  nOH  tenel  unitaiem.  Quisqttls 
tlleruerii,multuffldeseltceijactans  ei  sibi  plurU 
iiHini  vefldieans ,  profenus  esl,  aJienos  esi,  Airis  esi. 
Ei  quum  posi  pnmum  ^secundus*  **  esse  non  pos- 
sil»  qulsquis  post  unum»  qut  soius  esse  debeal  ^, 
facius  est,  non  jam  secundus  ille,  sed  nullus  esi. 

C.  VI.  iVoit  e$i  episcopui  qni  in  locum  viventis 
irrepserii, 

liem  in  eudem  epistaia  inferius  ^» 

Novaiianus  '  episcopus  iion  esl,  qni  Corneno  epl' 

sco|io  iii  ecclesia  a  sedecfiii  **  cocpiscopis  facto, 

sMlulter  atque  eitraiiens  eplscopus  fieri  a  desertori-  C 

btis  pe/  auibituirf  nttiinr,  et  quom  sit  a  Cbristo  una 

ecdesia  per  tolum  muiidnm  in  multa  membra  di- 

visa,  item  episcopatiis  uniis,  episcoporum  mullornffl 

concordi  nunierositate  diAusus,  ille  post  Del  tradl* 

llonem,  posi  conncKaro  et  ubique  conjunctam  catbo- 

llcae  Erclesi»  unilaiem,  bomanam  conalor  "  eccte- 

slam  facere,  ei  per  plnrlmas  civiiatesnoros  apostolos 

siios  mittit,  ut  quaedam  recentia  institiitionis  ^  suae 

fundamenta  constituat;   quoinque  jampridero  per 

omnes  provinclas  et  per  urbes  singulas  ordinati  sint 

episcopi  In  aetate  anliqui,  in  Ade  Integri,  in  pressura 

probaij,  in  persecotlone  pFoscripti,  ille  super  eos 


CA!JS.\  VII.  QVJESr.  I.  7W 

creare  afios  pseudoepiscopos  audei,  qiiasi  posslt  aui 
toluro  orbeiu  novi  conatus  obsllnaiione  peragrarf , 
aoi  ecclcssasiici  corporis  compaginem  >  discordi» 
suas  seminaiione  resclDdere,  mfsciens  scliismaticos 
semper  inter  initia  fervere,  incrementa  verohabere 
iion  posse,  nec  augere  quod  iliicite  coeperini ,  sed 
statiin  cuni  prava  sua  aemulaiioHe  deOcere.  Ei  infra: 
§  i.  Qui  ergo  nec  t|niutem  Spiritus,  nec  conjunelic* 
nein  paeis  observai.etseabecciesimviiiculoaiqttif' 
a  sacerdotum  collegio  scparat,  episcopi  nec  pote- 
tateiu  polesi  Imbere,  nec  bonorein,  qui  episcopalus 
nec  unttaiein  voluit  tenere  ^S  nec  puceiu. 
C.  VII.  JVon  est  in  ecelesia  ifui  cum  eptscopo  pacem 
non  habel, 

Idem  ^  ad  Florentium  Puppianum  ^*.  eodem 
lib.  IV.epist.  0. 

Scire  debes  episcopum  in  ecclesia  esse,  et  eecle* 

siam  In  episcopo,  et  si  qiiis  cum  episcopo  non  sil,  in 

ecclesia  iion  esse ,  et  fnisira  sibi  blandiri  eos ,  qoi 

pacein  cum  sacerdolibus  Dei  nonhabentesobrepuni» 

et  lateiites  ^^  apud  quosdam  communicare  se  cr^ 

dunt,  quindo  ecclesia,  quae  catbolica  una  est,  scissa 

iion  sit  iioqne  divlsa. 

C.  VIII.  Suo  jure  quis  cedere  non  debet. 
Idem  ad  Jubaianum  ^« 
Qoam  pericolosom  sit  in  divinls  reous  oi  qols 
cedat  jore  ^*  soo  et  potestale,  scrlptuni  sancta  ^ 
declaraii  qonm  *in  Genesi*  Esau  primatos  soos  inde 
perdiderit  ^,  nec  recipere^  *id*  poslroodom  po< 
Uierit  '*,  qood  semel  cessit. 

C.  IX.  Perditionem  sibi  acqHirunl  qui  ab  episcofjtiM 
recedeules  unitutem  ecclesite  sciudunl» 

Idem  lib.  i,  episl.  G,  ad  Magnum  ^K 

Deniqoe  qoam  sil  inseparabile  onitatis  MMmoB* 

iom.  et  qoam  sine  spe  sint»  ei  perditionem  tibi 

roasiinam  de  indignatione  Dei  acqoiraotqol  scbbmn 

faclont  ei  reliclo  episcopo  aliom  sibi  foris  pseodo- 

episcopom  constitount,  declarat  in  libris  Regnorom 

'*  scripturadivina,  ubi  a  tribu  Juda  eiBenJaniln  de« 

cem  tribus  scissae  sunt,  et  relicto  regesuo'*alteniiu 

sibi  foris  constitueruni.  Ei  *^  indignalus  est^  inquili 

Dominus  in  omne  '*  semen  Israel^  et  dimovii  '*  eos^ 

el  dedii  eos  in  direpttonem^  donec  abjieere$  ee$  afacie 


NOTATIOMES  CORRECTORUM. 


C.V. 


•CoUegio  :  Siclegitur  in  codicibusCypriani  D  e86ent.Namapud  Cyprianum  sic  legitiir  posl  mulla  i 
impressiset  nianuscriptis.  et  Polycarpo.  Ac  similis      nisi  si  episeopus  tibi  videiur^  quiepiscopo  iu  eccle^ 


fere  locolio  esl  in  seqiienli  capite,  et  23,  q.  8.  Si 
quis  membrorum.  Antea  erat  :  eonsensu. 

C.  VI.  '  Novaiianus  :  Recte  apiatum  esi  a  colle- 
ctoribus  hoc  initium,  ne  siiperiora  etiani   affereiula 


fta,  etc. 

*  Corporis  compagrnem  :  Sic  emendalnm  est  e% 
aliquot  veiusiis  et  Aiiselnio  ei  originali;  auiea  enini 
legebatur  :  ordinis  compagem  *\ 


Qdjest.  I.  C.  IV.    **ttifffptttRl :  eaed.    **  in  eertamine  :  Eil.  Bas.  ^ceHamen  :  Edd.  rell.    ^  aliesl  ab 


Ivoiie.  =C.  V 


scr. 


A.   252.  —  Ans.  1.  6,c. 


58 


Ivo  Decr.  p.  5,  c.  359,  (verbis  bine  inde  coii* 
iractis).  Poiyc.  I.  7,  t.  4.  **  comenm  :  Ivo.  -^  Edd.  coh.  o.  **  cieri  ei  DH  :  £d.  Bas.  '^  Ao^l :  E<bl, 
Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  i.  11.  Par.  •'  abeai  ab  Ans.  ^  debei  :  EiM.  coll.  o.  :=::  C  VI.  **  Ans.  I.  6, 
r.  59  (65).  '*  duoduim  :  Ed.  Bns.  **  coneiur  :  orig.  ^*  insiiintioni  :  Rdd.  coU.  o.  pr.  Lngdd.  ||,  III, 
"  ila  Edd.  coll.  o.  exc.  Arg.  «^  kabere  :  VM.  coll.  o.  zx  C.  VII.  ^*  scr.  A.  251«  «-  Ivo  Uecr.  u.  5.  i> 
3iiO«    ^  ^4..^^tnw^^.^'*  '  ^<^*  ^oll-  ®-  Papiauum  :  Ivo.    /^  Uuemer :  Ivo.  —  EUd.  coU.  o.  =  C,  Vlli, 


*^»  scr.  A.  256. 
petere :  Ed.  Bas. 


*juri9Uo  ei  poiestaii  :  Eild 
••  poiuii :  Edd.  coll.  o.  =C. 


coH.  0.    ^'  sacra  :  e»d.     ^perdidit:  eaeil     ^  add,  :  rr'| 
IX.    »' scr.  A.  2:>5.    **  regum  ;  Edd.  coH.  o.    "abeslalj 


orig.    ■* 4 Reg.  c.  17,  v.  19.    ••  omiij  semini :  Eld.  coU.  u.    ••  demoUvH  exd. 
Pathul.  CLXXXVII. 


24 


747  DECnETr  PARS  SECllNDA.  CAUSA  VII.  QUiEST.  I.  7*8 

ttt<f«  quia  dUsipalus  at  hrael  a   domo  Oavt</,  «£  A  indignalionis  etuhionisdiviiis  inemomMt  eonl|;eii* 

dis  posleris  exbiberent,  jussu  Doiuini  conflata  alqiie 


coMtiluerunt  sibi  regem  Ilieroboam^  filium  Nabath, 
kidigiiaUini  esse  Doniiimm  dicil  *\  el  eos  in  perdi- 
lionein  dedisse*  quod  ab  uniuite  dissipati  *  essent 
aiqiie*  aJleruin  sibi  regem  constiiuissent.  Et  tania 
indignalio  Domini  exslilit  adversns  illos,  qui  scbisma 
/cceranf",  ul  eliam  qiiuin  f  bomo  Dei  ad  Uiero- 
boaiu  missus  erat  '*,  qui  ei  peccaia  sua  exprobraret 
atque  iiltioiiem;fuluram  pracdiceret,  ptnem^quoque* 
apud  iilos  edere  ei  aqiiain  bibere  veiaretur.  Quod 
quiiiii  non  cubtodissel  et  conlra  prxceptum  Dei 
pniiuiissel,  siatini  divina!  ^  censurae  *  majestate ' 
percussus  est,  ut  inde  regrediens  iinpetu  ac  morsu 
loonis  in  illnere  necarelur.  Et  paucii  inlerjectii  : 
^  1.  Satiai  adbucii  in  evangelio  suo  Dominus,  *et* 
m^jorem'  intelligentiae  ^  lucem  manifestat,  quod 
iidem»  qui  se  tunc  a  tribu  Juda  et  Benjamin  scide- 
rant,  et  Hierosolymis  derelictis  Samariam  secesse- 
rant,  inter  profanos  "  ei  genliles  computarenlur. 
Naro,  quum  primum  discipulos  *  suos  *  in  roinisle- 
riuni  salulis  mitlerct,  mandavit  et  dixit :  In  **  viflfit 
nationum  *^  ne  ieritii^  et  in  civiiatem  Samaritanorum 
ne  introieritii.  Ad  Juda^os  prius  mitlens  gentiles 
adbuc  praeteriri  jubet.  Addende  autem  et  civitatem 
Samaritanorum  debere  omilti, -ubi  erant  schisma- 
tici,  ostendit  scbismaiicos  gentilibus  adsequari.  Et 
post  pauca  *':§%.  Quod  vero  eundem,  quem  *et* 
nos  Deum  Palrein,  eundem  Filium  'Cbrisium*, 
i-nndem  Spirilum  saurtum  iiosse  dicuntur,  nec  hoc 


igne  *'  purgata,  ia  laminas  ductiles  pniducuntiir,  et 

afliguntur  altari,  secundum  qiiod  loquilur  scripiurs 

divina  ^' :  Memoriale^  inquit,  /S/iu  lirael,  ut  noH 

accedat  quiiquam  alienigenaf  qui  non  eit  ex  umiUB 

Aaron^  imponere  incemum  ante  Dominum  *',  ut  non 

lii  iieut  Core.  Et  tamen  illi  scbiBma  non  fecertnl, 

nec  foras  egressi   conlra  Dei  ^^  sacerdotes  impu- 

denler  atque  bostiliter  rebellaverant,  quod  niinc  hi 

ecclesiam  scindenies,  et  contra  pacem  atque  uni- 

taiem  Cbristl  rebelles,  calbedram  sibi  coiistitnere. 

ei  primatum  assumere,   et  baptizandi  atouc  ofle- 

rendi  licentiam  vendicare  conantur.. 

C.  X.  Non  eit  defendendui  qui  vivenlii  locum 
\  invadit, 

liem  Leo  lY.  Vernonit  Duei  Britanniie  '*. 
Non  furem,  nec  latronem,  qualem  Gillandnm  ** 
esse  sentimus  in  Nannetica  sede,  qui  viventls  (quod 
non  licuit)  locum  iton  timnit  usurpare,  pro  cujus- 
cunque  muneris  donis  ultra  debes  defensare. 
C.  XI.  iVoft  lieet  epiicopo  eceletiam  iuam  dimiitere. 
Item  Evaristus  Papa,  epiit.  II ^  omnibui  Epv- 
icopii^'^. 

Sicut  vir  non  debet  adultorare  uxorem  SMn,  ita 
nec  episcopus  ecclesiam  suam,  id  est  ut  illaiD 
dimittat,  ad  quam  sacratus  est  ^*,  absque  Ineviu- 
bili  neces&itate,  aut  apostolica  vel  regulart  invta- 
tione,  et  alieri  se  ambitus  causa  conjungaL  Et  sieut 
uxori  non  licet  dimittere  virum  suum,  ut  alieri  se 


"^lf^L""®..^^^^^^^  »<x^'»«'  »"^  «"«»  adulterct, 

licet  fornicatus  sii  vir  ejus,  sed  juxu  Aposloluni 
tt  aut  viro  suo  reconciliari  debet,  aut  manere  iu- 
nupia,  iu  ecclesia:  non  licet  dimittere  episcopum 
suum,  aut  ab  eo  se  s^regare,  ut  aiteruiu  vivente 
eo  accipiat ;  sed  aut  ipsum  babeat,  aut  iiinupu  ma- 
neat,  id  est  alterum  episcopum  suo  vivente  iMm 
acclpial,ne  fornicationis  aut  adulierii  crimen  in- 
currat.  Si  vero  adulteraU  fuerit,  id  est  si  se  alteri 
*episcopo*  junxerit  ^*,  aut  super  se  alienim  epi- 
scopum  adduxerit,  aut  essefeceritveldesideraverit, 
per  acerrimam  poenitentiam  aut  suo  reconcilietur 
episcopo,  aut  innupta  permaneat.  Et  paulo  poit : 
§  1.  Episcopum  ttt  v^ro  oportet  opportune  et  im* 

^OTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IX.  k  Satial  ndhue  :  Antea  legebalur :  Sedad-Vlere,  niii  factorum  et  operum  aeceaionei  iaiienlur. 
\c  \  Emeiulaium  est  ex  veiusiis  cedlcibus  Cy-      lu  euim  nabent  velusti  codices,  ei  ceierx  ediiiones 


Abyrou  eumsaceidoicAaron  et  Moyse eundem Deum 
iioverant,pari  lege  et  religione  viventes  unum  et  ve- 
ruin  Deum,  qui  colendus  aique  invoeandus  (uerat, 
invocabant  :  tamen  quia  loci  sul  ministerium  traus- 
gressi  contra  Aaroirsacerdolem,  qui  sacerdotium 
legiiimom  dignaiione  Dei  atqtxe  ordiiiatione  percepe- 
nH'*^,  sacrificandi  sibl  liceDliam  vendicaverant, 
dtvlnilus  percussi  poeuas  stalim  pro  illtcitis  conati- 
biis  rependernnt  **,  iiec  potuerunt  rata  esse  et  profi- 
leve  sacrificia  irrdigiose  et  illicite  contra  jus  divi- 
iHB  dispositionis  **  oblala.  Thuribula  quoque  ipsa 
In  qiiibus  incensuin  tliicite  fuerat  oblatum,  ne  in 
ustt  '^  de  cetcro  essenl  sacerdotibus,  sed  potius 


huc 

i>riani,  quos  Romana  editio  bpc  ioce  secuu  esl. 
ifoc  vcrlM)  utiiur  eliam  in  libro  de  opere  et  eleemo- 
»yiilR,  sic  scribens  :  deprecaiionei  iolai  parum  va- 


prseler  Romanam,    in  qiia   operarum  culpa  ejus 
verbi  loco  positum  est :  adiuveniur. 


QufST.  I.  C.  IX.  •'  dixit :  eaed.  "  [ecerunt :  eaed.  t  ^  ^*'8*  <^  *5,  v.  9.  ■•  euet :  e«'f.  ••  dMnm  em^ 
iura :  ccd.  *  ita  in  Edd.  col!  o.  "  add.:  iuo! :  eaeil.  •■  pseudoprophHai :  eaed.  ••  Matth.  c.  iO.  •*  ^enfiiiiii 
'^abieritii—iniraveritii  :  Edd.  coll.  o.  ••  cf.  C.  W, q.  i,  c.  51.  ••  Num. «.  46.  "  verfeceral ;  Edd. coll. 
o.  ^pepettderunt :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  —  penderunt  :  Edd.  rell.  ^*  ditpoiiiionii  vel  diipemationis  :  Ed. 
Bas.  '•  usum  :  Kdd  col.  o.  '*i«  igne  :  eaed.  "  Num.  c.  i6,  v.  40.  "^*  Deum  :  Edd.  coll.  o.  '*  Denm  : 
Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  W.  —  Dommt  :  Edd.  Ven.  I.  Lugdd.  Par.  =:C.  X.  "  fragm.  ep.  deperJiue 
ad  Nomeneiiim,  ducem  Brilaiiiii».  —  In  Ed.  Bas.  k»g.  :  iVonom.  —  in  Edd.  Vcn.  I,  II.  :  Veroni, -^ 
Col!.  tr.  p.  p.  1,  t.  60,  c.  20.  '*Giitardum  :  Edd.  Arj?.  Bas.  Pjor.  Ven.  I,  II.  =C.  Xf.  '»  Caput  Pseu- 
iluisidori.— Burch.  I.  i,  c.  76.  Ans.  1  6,  c.  402  (407).  Ivo  Decr,  p.  5,  c.  482.  '•  comecratui  i  Ed. 
Bas.    tt  *  Cor.  c.  7.    "  conjunxerii  :  ib.    ttt  cf.  Clemeut.  I. 


V9  DECRETI  PAIIS  SECUNDA,  CAUSA  VII.  QUiEST.  I.  750 

porUiiie«  aiqoe   siiie  intermissione  ecclesiam  siiam  A  habiuionim  )oci  iilius  precibus  permoil  s«piii8  hoi> 


docere,  eainque  prudenier  regerc  ei  aniare,  ut  a 
viiiis  se  abslineal  et  salutem  consequi  possit  aeter- 
nam.  Et  illa  cum  tant.i  reterenlia  ejus  doclrinam 
debel  sosclpere,  eamqne  am&re  et  dillgere  ut  le* 
gatiim  Dei  et  praeconem  verilatis. 

Gratian.  Ecce  hi$  auclorUatibu$  pateiUer  o$tendi' 
tuT,quod  episcofW  vivente  aliu$  $uperordinari  non 
potest,  nec  etiam  pro  eju$  agriiudine.  Sed  illud 
Cregorii  intelligendum  e«l,  quando  iUe^  qui  cegrotat , 
alium  $ibi  $ub$titui  non  rogat.  Ceterum^  quando  ali- 
qui$  vei  $enectute^  vel  infirmilate  gravatu$  $u$ceptum 
cfieium  admini$trare  non  valet^  <i  atium  $ibi  $ub$ti'» 
tui  petierit^  rationabitiler  fieri  pote$t.  tJnde  in  eodem 
capituto  **  eequitur :  Si  vero  idem  Joannes  >  fortasse 
pro  moiestia  sua  peiierit,  ui  ab  episcopi  honore  de- 
beat  vacare,  eo  petitioncm  scripto  dante,  conce- 
deiidum  est ;  aliter  autem  Tacere  'pro  oinnipotentis 
I>ei  limore  omnimodo  *  iion  audemus  '^  Hinc  etiam 

B,  Augu$tinu$  episcopo  $ao  nomlum  defuncto^  $ed 
unectute  gravato,  cathedram  epi$eopalem  $u$cepit, 
Vnde  in.  ep.  Pauliiii  niiica  ad  Romanianum  legitur** : 

C.  Xll.  Augu$tinu$  non  tam  $ucce$$it  quam  acceuit. 
Nou  autem  tantum  hoc  scribimus  **  gratulandum, 

quod  episcopaium  Augusilnus  acceperii  "^,  sed  qnod 
haiic  Dei  gratia  curain  meruerint  ^  Africamc  eccle- 
siae,  ot  verba  coslestia  Augusilni  ore  perciperent , 
qui  ad  majorem  doniinici  muueris  graiiam  novo  more 
provectos  ita  consecratus  est,  ut  non  succederet  in 


taremnr  '*,  iit  si  de  eadem  capitis,  qua  detinebatur  **, 
molestia,  melioratum  se  esse  sentiret,  ad  suam 
auxilianie  Domino  revertereiur  ecclesiam,  ilatis  ** 
Induciis  in  hoc  quadriennio  exspectatus  est  **.  Quem» 
dum  *  monitu  *  cleri ,  civiumqiie**  iliinc  **veni6o-> 
tiuin  ,  nosqiie  precibus  urgentium  **  instaniius  bor« 
taremur ,  ut ,  m  valerei ,  cum  eis  auxillante  Do« 
niino  "  reiiiearet ,  dala  in  scripiis  **  supplicatione 
nospeiiit,  ut  quia  ad  ejusdem  ^scclesi^B  regiinen  vel 
suscepium  officiuin  pro  eadem ,  qua  delinetur  ** , 
molesiia  assurgere  nullatenus  possei,ecclesl9e  ipsi  *** 
ordiuare  episcopiun  deberemus.  Unde,  qnia.cunc* 
tarum  ecdesiarum  ifyuneia  nos  solicitudinis  cura 
Gonstringit»  nediutius  gregi  fidelium  desit  eusiodia 
pastoralis ,  lllorum  precibus ,  hnjusque  ex  soi  im« 
possibililate  renonciaiione  compulsl,  visum  nobis 
eftt  eideni  Ariminensi  ecclesiae  debere  episoopum 
ordiuari  et  daiis  ex  more  prasoepUs,  clerom  ple» 
bemque  ejusdem  ecclesiae  non  destitimos  admo- 
nere ,  quatenus  ad  eligendum  sibi  aniistiiem  eon* 
cordi  provisioae  concurranl.  Hortamur  igitor  ot 
fralerniias  vestra  eum ,  quem  uiio  consensu  omiies 
elegerint ,  sicut  et  ipsl  a  nobis  poposdsse  noscuntur, 
ad  se  faciat  evocari,  qiiem  cauta  ex  omnibns  exami- 
nailone  discutiie ,  ei  si  *  ea  * ,  in  eo,  qu«  In  lextu 
Heptateuchi  ^  inorte  mulctata  sunt  '*'«  minime  Do- 
mliio  fuerint  opilulanle  reperla »  aique  fidelium  per* 
sonarnm  relalioneejus  vobisquoque  vilaplacuerit,  ad 


calhedra  episcopo,  sed accederet.  Nam  incolumi  Va-  C  ^  eumcumdecreU"**  pagina', veslrae*  quoqueaddiu 


lerio  Hipponensis  ecclesix  eplscopo  coepiscopiis  Au« 

gusUuiis  esu 

Gratian.  Hoeidem  probatur   auctoritate  B^  Gre» 

§orU,qui  Arimineusi  epiecopo^  dotore  eapiti*  Mo- 

ranti ,  allerum  $ubrogavit ,  Jia  Hribene  in  VIL  Ubr, 

Begeeti  $ui ,  Indict,  i.,  ep,  49.  ad  Mariniannm  ,  Epi- 

seopum  Ravennw  **  : 

C.  XHl.  Epi$copo  gravato  infirmitate  a(iu$  $ubrogari 
poteet. 

Qiialiter  ordinati  a  nobis  sacerdotis»  eorporiSt 

^a  nostis  *^ ,  impedienle  molesUa  ,  AriinineMis  ec« 

desia  pa«loraIi  hactenus  **  sit  regiinine  destituta  , 


tesUtlcationisepisioladesUnate,quatenusc|jusderoano« 

bis  ecdesix  Domiiiodisponeni  eeonsecretur  aatislet. 

C.  XIV.  De  eodem. 

Item  ex  eodem  Regesio  *** ,  tib.  J/,  epi$t.  7   ad 
Elherium  ^^^  Epi$copum. 

Quamvis  trisie  nobis  slt  valde  quod  loquimur, 
atque  fraterna  nos  coinpassio  flere  potius  orgeat , 
quam  aliquid  de  audiUs  definire  permittat ,  susceplS 
lamen  solicltudo  regiminis  cor  nostrum  instantl 
pulsat  aculeo,  magna  nos  ecclesiis  cura  prospicere  % 
et  * ,  ne  qua  earum  possit  uUlilas  deperire  * ,  quod 
lieri  debeat  '*'  Deo  auclore  disponere  *.  Pervenit 


Judum  fratemira«  vesira  cogiiovli.  Quem  dpm  **  d  igitur  ad  nos  quibusdam    referenUhus ,  qiiendain 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XI.  i  Si  vero  idem  Joanne$ :  Ha»c  ftont  in  re- 
fe^io  B.  Cregofit,  lib.  IX,  epist.  41,  et  sequunlor 
|iosi  c.  Senp$it.  siip.  ead. 

C.  Xtll.  k  Heptateuchi :  Apnd  B.  Gregorium  in 
liac  epistola ,  et  in  mciiis  aliis  locis  legitor  :  Epta- 


tici,  sicut  esl  eiiam  in  Btirchardo  ei  Ivone ,  et  aliquot 
veinsUs  Gnuiani  exemplaribos.  Et  de  hac  vocc  oo« 
laiom  est  supra  disUnct.  15.  e.  Sancia  Romana.  in 
versic.  Pentateuchum, 


QujEST.  1.  C.  XI.  **  ex  ep.  Greg.  M.,  ex  qiia  dcsumtum  est  c  I,  sopra.  **  valemu$  :  Edd.  coll.  o.  nv 
C.  XII.  "*  scr.  A.  596.  **  $crip$imtt$  :  Edd.  ,coll.  o.  *^  accepit  :  exd.  **  meruerit  Afric.  eccleeia  :  eaed. 
pr.  Arg.,  in  qua   leg. :  meruerit  Africanm  eceleeia.  =  C.  XIH.    **  Ep.  19,  (scr.  A.  597).  I.  7.  £d.  Maiir, 

—  Burch.  I.  I,  c.  189.  Ivo  Decr.  p.  S,  c.  305.  *'  ^iia  notum  e$t  :  orig.  —  ^tiia  id  notum  e$t  :  Edd.  Bas, 
Lugdd.  —  qnia  notum  e$t  :  Burch.  Ivo.  —  Edd.  rell.    "  add»  :  ac  eaeerdotali  :  eaed.    **  dudum  :  eaed, 

—  Ivo.  •*  hoTiati  $umu$  :  ead.  —  Ivo.  **  tenebatur  :  ead.  ••  ^ut  dati$  :  e»d.  —  Burch.  Ivo.  •*  ex* 
spectatur  :  eaed.  -^  Burch.  Ivo.  *^  vet  civium  :  esed.  **  hue:est6.  *^  arguentium  :  Edd.  Arg.  Nor. 
Ven.  II.  —  Burch.  •'  Deo  :  Edd.  coll.  o.  ••  dati$  icriplii:  eiwl.  —  Burch.  Ivo.  *•  deiinebatur  i  eajd, 
•*•  Chrieti :  Ed.  Bas.    "'  Hepiatid  continentur  :  Edd.  coll.  o.    *••  decreti  vectri :  e«d.  —  Borch.  =  C.  XIV. 

•••  Ep.  5.  (scr.  A.  603).  I.  13.  Ed.  Maur Burch.  K  1,  c.  191.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  307.    '•^  Eiemhemm  • 

Bi&hni.  niiiius  recte.    *••  debebat  :  Bohm. 


751  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

episcopum  iia  passionem  capitis  iiictirrisse,  iilquod  A 
ireiite  alienata  agere  soleal  gemiliis  et  fleius  au- 
ilire  sit.  Ne  crgo  bnguente  paslore  grcx  (quod 
absii!)  insidialoris  laniandtisdenlibusexponatur,  vel 
ecclesiae  ipsiiis  uiilicites  dcpereant,  canta  nos  ne- 
eesseesl  provjsione  iraclare.  El  ideo,  qnia  vivenlem 
episcopum  abofilcto  sno  necessilas  infirniilalis,  non 
crimen  abducii ,  aliuni  loco  ejus  (nlsi  recusanie  eo) 
nulta  slnit  ralio  ordinari ;  sed  si  intervalla  xgrllu- 
dinis  habcre  est  soliius  ,  ipse  data  peiitione  non  se 
ulterijiis  ad  boo  ministerium  *  intellectum  '**  habere, 
fiec  ad  alia  officia  *  subvertente  inflrmitate  posse 
fateatur  assurgere ,  et  alium  loco  suo  expeiai  ordi* 
nandum.  Quo  (acto  omnium  solenniter  elecliono 
alter,  qui  dignus  fuerit,  episcopus*  solenniter  *  or- 
«Knetor,  sic  tamen ,  ut  quousque  eundem  episcopum  B 
in  boc  sasGuio  vita  teuuerit,  sumtns  ei  dcbiti  de 
eadem  ecclesia  minislrentur.  ICnimvero  si  nullo 
tempore  ad  SAnae  rec^it  mentis  officium  ,  periona  (t- 
dulis  ae  vitae  probabilis  est  eligenda  ,  quse  ^d  re-* 
giiBeA  «ecclesix  idonea  possil  existere »  aique  de 
animaruin  utilitate  cogitare,  inquietos  sub  disci- 
jilinsB  viiiculo  resiringere  **',  ecclesiasiicarum  rcruni 
curam  gerere ,  et  roaturum  atque.  efficacem  se  in 
oninibus  exhibere,  qui  eliam  *  si  *  episcopo,  qui 
nune  aegroial,  supenstcs  *  exsliterit*,^  loco  ejiis  de- 
beat  consecrari. 

II.  Pars.  Graiian.  iVe  autem  hujutcemodi  pauiih 
vibui  iaeerdotibus  subito  oceupatii  coeptum  officium 
iuespletum  remaneat^  iMlitutum  eil,  ut  sacerdoi ,  sive 
fsallenssive  sacrifieans^  alios  secum  habeat^  quij  si  ^ 
kujusmodi  casus  interveniat ,  inchoata  ministeria  per^ 
fcere  vaieanl. 

(Jnde  in  Concilio  Toletano  XI,  c.  14  '^'  : 


CAUSA  VII.  QCiEST.  I.  m 

C  XV.  Qui%(fue  sacrificans  sacerdotem  sibi  vicinnm 
hfibeal ,  ^Mi  ccBpta  sacramenta  expleet^  si  et.  aliqua 
necessitas  ingruerit. 

Illud  *  divini  oraculi  monentis  "*  singult  pneca* 
veutes»  quo ^cribiiur  "^ :  Vcb  soli^quiat  quum  ceet^ 
derit^  non  habet  sublevantem,  summopere  veren- 
dum  "^  iiobis  est  et  cavendum ,  ne  boris  illls  atque 
temporibus,  quibus  Domino  psailitur  vel  sacrifl- 
catur »  unicuique  divinis  singularlier  officiis  insi- 
sienti  perniciosa  passio  vel  corporis  quaelibet  invale- 
tudo  t  occurrat  quae  aut  corpus  subiio  subrui  *^*  fj- 
ciat«  aut  mentem  alienalione  vel  terrore  couruudat*  * 
Pro  *  bujusmodi  ergo  casibos  pnecaventes  "*  neces- 
sarium  duximus  instituere ,  ut  ubi  temporls ,  vei 
loci ,  sive  cleri  ^^^  copia  suffragatur»  habaat  q^uis'* 
quis  '^'  illic  canens  Deo  atque  sacrificans  post  se 
vicini  solaminis  adjutorem,  ut  si  a4iquo  casu  ille, 
qui  oflicia  impleiurus  accedii,  turbaius  fuerit  *'*  vel 
ad  terram  elisus,  a  tergo  scmper  habeat  qui  ejua 
vlcem  exseqnatur  inlrepidus.  Sed  si  hoc  «  sacrifi' 
canti  frequens  acciderit ,  tunc  omnimodo  ab  oblatione 
prohibealur. 

C.  XVI.  Si  sacerdos  necessiiaie  prmccupatus  fuerit^ 

ccepta  sacramentu  per  alium  expleaniur, 

Item  ex  Coucilio  Toletano  Vli,  c.  2  ^^'. 

Nibil  contra  ordiiiis  *^*  sututum  leroeritatis  ausa 

priBSumatur  ,  neque  illa »  qum  samma  ▼emerailone 

censentur ,  vcl  '^*  minimo  pr^umtionis  actu  >  sol- 

vantur,  qnum  ^**  ad  boc  tantum  •  fleri  jusM  suut, 

ne  interrupta  noscantor ,  vel  "*  laiiguoris  proventu 

robore  ***  salulis  privetur  natura.  Non  ergo  fragili- 

tati  sobim  consulltur  bumanas ,  sed  eitani  sacro  p 

bonori  mysteriorum  Dei  provida  cavetur  soliciUH 

diiie.  Ccnsuimus  ^**  ergo  convenire  "^ ,  nt ,  quum  a 

saoerdotibus  missarum   tempore  sancia   mysterta 


NOTATIONES  CORUECTORUM. 


C.  XV.'^  lUvd :  Ir  conciliis  impressis  legitur  :  Et 
iUud.  in  codice  vero  Lucensi  regio  :  Voi  iUud.  In 
diiobus  autem  Vaticanis  :  Vt  illud ,  et  sic  esl  infra  de 
consecr.  disl.  1.  c.  Ui  iUud.  et  apud  Burcbard.  et 
honei». 

*  Sed  sihoc:  Hxe  sunt  impressa  aliis  characte^ 
ribns,  quia  non  sunt  inconcilio  Tolelano  ,  neqiie  in 
plerisque  veiustis  Gratiani  exemplaribus  \  In  codice 
penntiquo  sunt  glossse  ad  verbum  :  t;i>em  ,  ei  post 
verbuin  :  prohibeaiur.  addilur  ut  infra  ead.  q.  2.  c. 
Itt  Uteris  tuis.  Apud  Burchardum  vero  etivonem,  qul  «v 
citant  decreta  Soleris  Paps,  et  infra  de  cons.  loco 
citato  Iiorum  verborum  loco  leguiilur  haec  :  et  ofi* 
ciuw  inca*]iium  adimpleat. 


C.  XVI.  n  Actu  V  Sic  est  emendatum  ex  cod  ee  re- 
gio;  nam  in  impressis  concilioruin  codicibus ,  ei 
apud  Burchardnm  et  Ivonem  est :  taclu. 

«  Quum  ad  hoc  tantum:  Magna,  est  hoc  loco  va- 
rietas.  Iii  codice  regio  legitur  :  quum  ad  hoc  tantum 
quaqua  fieri  jussa  sunt  inurrupta  noseunlur ,  ne  ian^ 
guorit^  etc.  Apud  Burcbardum  :  ^«Hm  adhuc  4aHtum 
fieri  juKsn  sunt ,  nec  inlerrupta  noscunlur ,  ne  ian^ 
guoriSf  etc.  Apud  Ivonem  :  quum  ad  Aoc,  et  ii^c  ian^ 
^uoris,  cetera  eodem  inodo. 

P  Sed  eliam  sacro  :  Uic  quoque  magna  varietas. 
lii  codice  regio  *  plenior  est  oratio  :  sm  efiam  ho- 
nori  mysleriorum  uei  providetur  abunde^  dum  ab  of* 
fensionis  casu  procuralur  etiam  caveri  soUcite. 


QuAST.  I.  C.  XIV.  **'  ad  hoc  ministertHm,  inteUectualia  nempe  oficia,  subvertente  infirmitaie  :  orig. 
*^  constringere  :  Edd.  coll.  o.  a  C.  XV.  «^  hab.  A.  675.  —  Burch.  I.  3,  c.  73.  Ivo  Decr.  p.  t,  c.  126, 
(  :  ex  decretis  Soterit  P.)  Coll.  tr.  p.  p.  2,  i.  42,  c.  6.  --  cf.  D.  i,  de  coiis.  c.  58.  ^**  menu . 
£dd.  coU.  0.  T  momentis  singulis :  Coil.  Hisp.  ^^'  Eccl.  c  4,  v.  iO.  *^^  ciiraiM/ifm  :  r^oll.  Hisp.  f 
valetudo  :  Goll.  Hisp.  *>*  obrui :  Edd.  coll.  o.  ^**  praicavendis  :  Coll.  Hisp.  '^^  clerici  :  Edd.  Bas. 
Liigdd.  ''•guisquis  iUe  sit  ;  £d.  Bas.  >'•  fuerat :  ib.  '  neque  £d.  Bas.  :=:  C.  XVI.  >''  hab.  646.  ^ 
liurch.  L  5,  c.  70.  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  i24.  "■  ordines  :  Burch.  —  ordinem  staluium  :  Ivo.  "•  ii//a  prm^ 
sumtione  solv.  :  £dd  c'4)U.  o.  ***  solvuntur,  qunm  ad  hoc  (anlttm,  qua  fieri  jussa  sunt ,  interrupta  itofcan- 
liir ;  Goll.  Hisp.  ^'*  ik  :  ib.  —  Burcli.  —  £dd.  coU.  o.  ^  nec :  Ivo.  ***  add.  :  vel  iabore  :  fid.  Bas. 
*  ila  CoU.  llisp.—- sarris  minisleriorum  Dei  providetur  soiicitudine  :  Edd*  coU.  o.  —  sacris  mysteriorum  M 
providetur  haberi  soU,  :  Is.  Merl.  —  sacris  mystenorum  —  prottdenliir  habere  soUic. :  Burcli.  —  saeris 
tninisteriorMm  proridetur  habere  solL  :  Ivo.  "*  OnsemiM  ;  €oil.  Uisp.  —  Ivo.  "^  add.  :  debere  :  £dd. 
coli.    0. 


7W 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  VII.  QUit-.ST.  I. 


75^ 


coiisecramar,  91  a^griiudinis  accideril  "» quilibel"^  A  persona  Hluin  onliuabis  episcopum ,  eriiqne  iii  eYon. 

evenlus ,  quocoepinni  nequeal  coiisecraiioiiis  expleri 

mysieniiin,   sit  libenim  episcopo  vel  presbyicre 

alieri  consecraiionem  exsequiofficii  coBpii.  X^on  enim 

aliu«l  ad  stippJeinenlum  »"  iniiiatis  mysteriis  com*- 

pelil ,  qiiam  aitt  incipientis  aut  snbsequenlis  com- 

pleia  benediciio  q  sacenloiis,  quia  necperfecia  videri 

possiiiit,  nisi  perfeclionis  ordine  conipleanlur.  Quum 

enim  simns  oranes  iinuin  in  Christo,  nihil  conlrariiim 

personarum  »••   diversitas  format,  iibi    elDcaciain 

prosperitas  unitas   fldei  reprasentau  Quod   eiiain 

consullum  cunctl  ordinis  clerici  individuum  '  sibi 

esse  non  ambigant ,  sed,  ut  prajmissum  esl,  prae- 

cedeniibus  libenler  alii    pro   complemenio  succe- 


Ne  tamen  quo.d  nalnrx  languoris  c»usa       „nira  omnein  ecclesiasiicm  regulam  vel  Insiiluta 

r  10  Draesumtionis  Dernir.lAin   ojtnvt^rt^lnr     '^  Tk  ,  .     .  11  ...«•! 

Patruin   esse  munstralur   sed  volunius ,  ut  libi  mi' 


dani  "• 

eonsuliiur  io  praesumtionis  perniciem  convertatur , 
nullus  post  cibum  polumqoe  quarolibet  "•  minimum 
sumtum  missas  facere  ,  nullus  absque  proventu  pa- 
teniis  "*  molestiae  minister  vel  sacerdos ,  quum  cce- 
perit,  imperfccu  ofiicia  praesumai  omniiio  relin 


gelio  tibi  credito  et  ministerio  Cliristi  poriando  tn 
omni  loco  reqnireiiis  et  conforlanis  ecclesian)  Dei. 
Iiem  ad  euhdem  epist.  uUima  ^"  :  <  f .  Si  e\indem 
ilivina  voluerit  clemefitla  posi  tni  diem  transltns  sn- 
peresse ,  si  eiim  aplum  cognovcris ,  et  in  tua  volun- 
tale  fuerit  diffinitum  ,  ea  liura,  qua  te  de  pnpsentj 
saeculo  migraturum  cognoveris ,  praesentibns  cunctfft 
tibi  succej^sorem  designa ,  ut  huc  veniat  ordinandus. 
TIoc  nulli  concedi  alii  palimur,  qiiod  tibi  charitaie 
Gogenie  largiri  ceiisiiimus.  Item  ibidem  paulo  iupe- 
riu8  :  §  i.  De  eo  autem ,  quod  **•  libi  succcssorem 
constituere  diiisii,  ul  te  vivente  !n  (no  loco  eligatiir 
episcopns  ,  hoc  nulla  ratione  concedi  palimnr,  qnia 


qnere.  Si  quis  *"  hapc  temerare  praesumserit,  ex- 
communicationis  sententiam  sustinebil. 

111.  Pars.  Gratian.  Ecce  ,  guod  episcopo  petenie , 
precibui  etiam  popn/t,  inprmitaie  gravalo  aliu$pos$H 
$ubrogari^  palenter  mon$tralur.  Senectute  autem  gra^ 
vato  non  $ucce$$or ,  $ed  coadjutor  dari  debet ,  qui  ei 
decedentiinlocum  regimini$  $uecedat.  Sic  Augu$tinu$ 
dieitur  *"  acce$$i$$e ,  non  $uece$$i$$e  Bipponen$ium 
tpi$copo. 

tf  tiic  efiam  Zachartas   Papa  $cribH  Bonifacio.  Mo- c    ....       i     i  im.        •  i      .•       .      .  .       ui 

9iifi/tiio  Archiepi$copo  •  «»*:  bimplicitate  laudabili  consideratione  tractaia ,  ob  hocr 


nislret,  et  sit  in  evangelium  *^*  Cbristi  adjntor. 
Et  infra  :  §  3.  Mmis  ciiim  reprehensibile  esse  nia- 
nifestum  est,  utte  vivente  tibl  alium  substituamns: 
sed  hoc  commonemus  ,  ut  *  quanidiu  te  divlna  jnh^ 
serit  ciemenlia  superesse  ,  sine  intermissione  ^  orare 
non  cesses,  nt  tibi  Deiis  illum  successorem  concedftt, 
qui  ei  possit  esse  placabills ,  et  populuni  irrepre- 
bensibiliier  regere  valeat. 

C.  XYIII.  Non  $urce»$or ,  $ed  coadjufor  vitenii  epi- 

seopo  datur» 

Item  Pt*Ingrus  Papa ,  Clero  Namiensi  ***. 

Quia  fraier  ei  coepiscopu^  noster  Joaniies,  eccle- 

^iasticae  utiliiaiis  siudio  snadente,  et  natnrae  snai^ 


€•  XVIL  Senednie  gravato  coadjutor  e$t  dandu$  , 
qui  morienti  $uccedai. 
Pctiisti,  ut  curo  nostro  consultopro  supervenienie 
tibi  senectute  atque  corporis  imbecilliute ,  si  poteris 
iiivenire  aiium  in  eadem  sede,  in  qua  praees,  pro 
tui  **' ,  persona  debeas  collocare.  Nos  vero  adjutore 
Deo  consilitim  praebemus  tux  sanctitati ,  ut  pro  sa- 
lute  animarum  ratiouabilium  fautore  Christo  sedem, 
quani  obtines ,  Moguntinae  ecdesiae  nequaquam  re^ 
Itnquas.  Sin  vero  Dominus  dederit  juxta  petitionero 
tttaiii  hominem  perfectuin  ,  qui  possil  solicitudinem 
habere  et  curam  pro  salute  animaruin  **<  pro  tui 


qiiod  se  in  gerenda  patrimonii  gubernandi  cura  vcl 
in  disciplina  ecdesiastica  conservanria  minime  fa- 
tetur  idoneum,  Constituti  presbyteri  ^^'  id  liaec  el* 
'plenda  sibi  eiposcit  adblberi  personam  ,  nt  ea,  quae 
siint  necessaria  ,  competenti  disponenie  ^^  solici- 
tiidine*  (iant  *,  nifail  iiidecens  fleri  vel  inolile  per- 
mittatur.  Ideoque  praesenti  vobis  jussione  praecipi^ 
mus ,  utservata  primo  *  in  *  loco  episcopo  memorato 
reverentia,  quam  vos  convenit  »**  inculpabiliier 
eshibere  ,  in  omnibus  ,  '(|iiae  ad  divini  cullus  obse- 
quium  pertinent,  vel  quae  ecclesiasticae  utililalis 
.peragere  cura  suaserit ,  praebeatis  obedieniiam  *^' 


NOTATIOISES  CORRECTORUM. 
^  C.  XVI.  Completa  benedictio :  Sic  restitutum  est  D  charise  Papae,  cujns  initiiim  est :  $acri$  liminibu$ 


ex  codice  regio  **,  cum  qiio  aliquot  editiones  conve 
uionl,  multaqne  etiam  alia  in  hoc  capiie  emendata. 

»  Individmm  :  In  codice  regio  est  induUnm  •". 

C.  XVII.  •  Prior  pars  hujns  capiluli   iisque  ad 
versic«  Idem  $i  eundem  ,  sunita  est  ex  epistola  Za- 


qii<£  exstat  Romae  maniiscripla  in  bibliotheca  Dotni- 
nicana  ,  qnam  etiain  edidit  frau>r  Laurenlius  Siirius 
in  Vita  R.  Bonifacii,  sed  ex  codice  pariim  enienilaio. 
Reliqna  habeiitur  in  epislola  nltiina  in  tomis  conci- 
lioruin. 


QoJBST.  l.  C.  XVI.  "»  aecidat  :  eaed.  —  Borch.  Ivo.  "•  cuju$libet  ;  eaed.  —  Coll.  Hisp.  "'  add.  • 
sMt  :  Coil.  llisp.  **  benedictione  $int  completa  :  Edd.  coll.  o.  —  complenda  benedictione  :  Bnrch.  Ivo. 
"•  abest  a  Coll.  Hisp.  —  Isid.  Merl.  —  Burcb.  Ivo.  •"  ita  in  Coll.  Hisp.  -  indictum  vet  indultum  : 
Burch.  Ivo.  .  *"  Non  :  Edd.  coll.  o.  "•  quemiibet :  Isid.  Merl.  — Bohni.  —  Edd.  coll.  o.— ciftt  potutque 
quamtibet  minimum  $umtum  :  Coll.  Hisp.  ~  ct6ufft  potumque  me  quodlibet  min.  $um.  :  Biirch.  Ivo.  >" 
pal^nii ;  CqII.  Hisp.  *"^ui1i  autem  hoc  temerarie  :  Edd.  coll.  o.  *"  supra  c.  12.  =  C.  XVIL  "*  scr. 
A.  748.  *••  tua  :  Edd.  coll.  o.  "•  add. :  veetrarum  ;  Ed.  Bas.  "'  scr.  A.  743.  "•  qnem  :  Edd.  coU,  o. 
"•  flalu/a  ;  eaed.  "•  «»flnjf«/io  .  eaed.  —  orig.  =  C.  XVIU.  "*  Caput  incerlnm.  —  Coll.  tr.  p.  p.  |, 
t.54,  c.  18.  "' pr^^^f^ti ;  Ed.  Bas.  *"  add.  :  eo  :  Edd.  Bas.  Ycn.  I.  Lugdd«  '^^  conteiieri/ ;  Eu. 
Bas.     ^^  reverentiam  :  Bohm.  —  add.  :  ei :  Ed.  Bas. 


785  DECBETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  \11.  QUiGST.  I.  7S* 

Constiluliiin  eompetenlem«  in  *^  nulkidisfMwiliouibus  A  nonemendari  *"  posl  luam  interniinationem  cogiMH 

veris,  in  monaslerio  ***  deputare,  ei  nobis  eurabtt 
modis  omnibua  kidicare,  ut  quid  facere  debeaa  no- 
stra  iiernm  praeceptione  cognoscaa. 
C.  XXI.  Efnicopo  nuUi  concediiur  principalem  f«« 
ihcdram  relinquerc  ^  el  ad  aliam  eccle$iam  $€ 
transferre. 

Jtem  ex  Concilio  Cnrihaginensi  V,  c.  5  "^ 
Placuit  ut  nemini  sitfacultas,  relicta  priiicipali 
catliedra  ad  aliqiiam  ecclesiam  in  dioecesi  constilu- 
lam  seconferre,  vel  in  re  propria  diullus,  qiiam 
oporteai  "*,  constitutum  curam  vel  frequeiiiaii«meui 
propriae  catlietlrs  negligere. 
C.  XXll.  Iniereessori  calhedram^  cui  datui  e$i^  Unert 
non  licet» 
Uem  ei  eodem  Carthaginensl  V,  c.  8  *'*« 
Constituluin  est  ut  nulli  intercessori  liciluni  8it« 


ejiisspiriUi  contumaci  resultantes ,  imo  competenti 
vigilantiae  vestrae  studio ,  quae  pro  ecclesiastica  uti- 
litate  gerenda  Constitutus  ^^^  monuerit ,  adimplentes, 
nt  his  ita  dispositis  et  consueta  vobis  stipendia  mi- 
fiistreniur ,  el  quaeciinque  in  praefats  ecclesiae  pa- 
iriinonio  vel  de  rebusad  eam  pertineniibiis  repctendis 
stiut  necessaria ,  compleantur. 

Gratian.  lllud  vero  Cypriani  de  hairetieiB  intelli» 
gendum  esl ,  qui  calhoUcorum  ecclesias  sibi  usurpare 
ecntettdunt.  §  i .  lUud  vero  Evaristi  Papm  tunc  tit- 
teUigendum  est^  quando  nec  inevitabUis  necessilas 
(persecutorum  videlicet)  nec  apoktoUea  aut  regularis 
mutalio ,  sed  ambitio  sola  episcopum  de  ecclesia  ad 
ecclesiam  transire  cogit  %.  2.  Unde  quum  in  principio 
sui  capituU  dicerei  :  Episcopus  non  debet  dimittere  B 
occlesiam  suam ,  subsequenter  adjunxit :  Absque  ine- 
viiabili  iiecessitate,aut  aposlolica  vel  regulari  mu- 
tatione,  et  alteri  se  ambitus  cansa  conjimgere. 

IV.  Pars.  {.5.  Ambitionis  enim  causa  quicunque 
ecclesiw  sum  mediocritate  despecta  ad  majorem  eccte" 
siam  transire  volueril ,  debet  revocari  ad  propriam. 
Quod  si  redire  eontempserit ,  careat  aliena  et  propria» 

Cnde  iu  Nicaeno  Concilio  cap.  15.  legitur  ^  ^^*  : 

C*  XIX.  Episcopus  vei  quilibet  dericus  reUcta  sua 

ecctena  non  debet  ad  aliam  transire. 

Non  oportet  episcopum  vel  reliquos  ordines  de 
civiiate  ad  civitatem  inigrare;  non  episcopus,  non 
presbyter,  non  diaconiis  transeat.  Si  quis  autem 
po6t  deflnilionem  sancii  et  magni  concilii  lale  quid 


cathedram,  cui  inlercessordatus  est,  quibuslibei  **' 
populorum  studiis  vel  seditionibus  reiinere,  sed  dare 
operam,  ot  intra  anuum  eisdem  '**  episcopuni  pro- 
videat.  Quod  sl  neglexerit,  anno  eiplelo  '"  inter- 
venlor  nlius  Iribualur. 

C.  XXIIl.  Excommunicentur  clerici^  qui  reUeta  sua 

ecctesia  ad  eam  redire  noiuerint. 

Item  ex  Concilio  Nlcaeno,  c.  16  *••. 

Sl  qui  vero  slne  respectu  *"  agentes,  et  timoreni 

Dei  atite  ociilos  non  babentes,  neque  ecclesiasUca 

statuta  cusiodientes ,  recesserint  ab  ecclesia  sua, 

sive  presbyler,  sive  diaconus,  vel  in  quocunqne  ec- 

clesiastico  ordine  positi  fuerinl,  *bi'  iioii  debent 

suscipi  in  *alia*  ecclesia,  sed  ^cum*  omni  necessitaie 


•gere  teniaverii,  et  se  bujusmodi  negotio  manclpa.  C  ^„g3„j„,^  „j  „j^„j  ^^  ^^,^.^^  ^^^^^^  ^^^  ^. 


verii,  boc  factum  prorsus  in  irritum  ducatur  '^,  et 
eeelesiaB  restituatur;,  eujus  fuit  episcopus ,  aiit  pre- 
sbyter,  aut  diaconus  ordinatus. 
C  XX.  In  monasterio  deputetur  episcopus^  qui  in 

ecclesia  sua  residere  eontemnii» 
Item  Gregorius  Anthemio  Subdiacono,  /»6.  V,  epist. 

Pervenit  ad  nos  Pigmenium  Amalphitanae  clvi- 
latis  episcopum  in  ecclesia  *sua*  residere  non  esse 
conientum»  sed  foris  per  diversa  loca  vagari.  Et  in- 
ira  :  Idcirco  bac  tibi  aucioritate  pnecipimus  *ut  ^'* 
supradicto  episcopo  interminari  non  desinas',  qua- 
lenus  boc  de  cetero  fiicere  non  praesnmat,  sed  in 
ecclesia  sua  sacerdotali  more  resldeat.  Qiieni  si  forte 


permanserint,  excommuuicari  eos  oportet. 
C.  XXIV.  De  eodem. 
Ilem  ex  Concilio  Antiocheno,  e.  5  ***• 
Si  quis  presbyter,  vel  diaconus,  vel  quilibel  cle- 
ricus,  deserta  sua  ecclesia,  ad  aliam  Iranseundum 
esse  crediderii,  et  ibi  paulatim  teniei,  quo  migra- 
vit  ^**,  perpetuo  manere,  ulteriiis  ininistmre  non 
debet,  praesertim  si  ab  episcopo  sno  ad  reverlendom 
fuerit  exbortatus.  Qiiod  si  post  evocationem  snl 
episcopi  non  obedierit,  sed  iiiobediens  perseverave- 
rit^omnimodo  ab  ofDcio  suo  deponi  "^  debere,  nee 
aliquando  spem  restitiitionis  haliere  ***.  Sl  vero 
propier  hane  ciilpam  depositum   alius  episcopns 
NOTATIONES  COBRECTORUM. 

C.  XVm.  *  Ex  doobus  codlcibiis  colieciionum  An-  D  epluopus,  non  presbytert  non  diaeonus  transeat.  In 
8<*ii)ii  in  uiio  emendaliore  caput  hoc  ita  liabet,  ut  altero  vero  eadein  rubrica  est  nigris  literis  scripia, 
verba  liaec  :  Quod  non  oporieat  episcopum  vet  re/t-  et  est  initiuni  capiluli,  iinde  videlur  caput  lioc  esae 
qnos  ordines  demigrare^  sint  rubrica,  ei  cnpitulum  coucinnaluiii,  qiieiuadinodui»  est  apud  Graiiauum, 
boc  iiiotlu  iiicipiat :  Ut  de  civitate  ad  civitaiem  non     salva  sentenlia  ipsius  caiionis. 


Uu.£6T.  1.  C.  XVII.  ^**  ut  in  nuUo  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III,  et  Ven.  I,  in  quibus  leg.  :  ei  in 
mc//o.  *^'  ille  Const. :  Edd.  coll.  o.  =C.  XIX.  ^^  hab.  A.  5i5.  •  interprelalio  Dionysi.ina.  —  Burcb.  I. 
«.  c.  97.  Ans.  I.  6.C.  112.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  374.  «^»  deducatur  ;  Ed.  Bas.  =  C.  XX.  •••  Ep.  45,  (scr.  A. 
ni)C),  I.  6.  Ed.  Maur.  —  Aiis.  I.  6,  c.  178  (187).  »"  ut  —  desinas  :  desid.  ap.  Ans.  •"  emendare  :  Edd. 
colil  o.  eic.  Liigdd.  11,  II!.  «•*  monasterium  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXI.  >*^  hab.  A.  401.  —  Aos.  I..6,  c 
176  (185).  Cutl.  ir.  p.  p.  2.  L  19.  c  5.  '"  oportet :  Edd.  coU.  o.  ==  C.  XXil.  >>•  Coll.  tr.  p*  p.  2,  U  19, 
c.  8.  *"  cuJusUbet  :  Ed.  Bas.  "•  eidem  :  ib.  '•»  exemio  :  orig.  —  Ed.  Arg.  =  C.  XXIII.  *••  hab.  A. 
Si5.  —  Aiis.  I.  7,  c.  107.  Biirch.  I.  2,  c.  98.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  175,  oiiines  ei  Dionys.  *•*  add. :  Dei  : 
ong.  —  Eild.  coll.  0.  =C.  XXIV.  '••  hab.  A.  552.  —  Ans.  1.  7,  c.  170.  *••  migraverit  :  Edd.  colU  0. 
'•^  dcvonenttns  —  habere  debet  :  Ed.  Bas.     *••  add.  :  decernimus  :  Edd.  coil.  o.  pr.  Bas.  «-  Bohm. 


737 


DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  VII.  QUjEST.  I. 


738 


•sisceperil,  elip$e  a  communi  syiioJo  popnam  inerc-  A  C.  XXX.  Renwvendus  est  epUcotwn  ab  eeclem.tui 


bitur  increpationis  *>  tanquaiii  ecclesiastica  jtira 
dissolvens. 

C.  XXV.  Nonlicei  epi$copo  eceienam  iuam  reiinquere 
et  ud  aiiHm  tran$ire, 
hem  ex  eotlem  Anllocheno,  c*  2t  '**. 
Episcopum  de  «liciicesi  aii  dioacesim  alieram  non 
debero  transire,  neqiie  si  se  ipsuni  iiigesserit,  neque 
s»i  a  populis  luerit  violenter  aiiracius,  neque  si  etiam 
lioc  ei  ab  episcopis  suadealur  *"' ;  manere  auiem 
eum  debere  in  ecclesia  Dei,  quam  al»  iuiiio  soriiius 
esl»  et  non  ab  ea  aiibi  demigrare,  secuiidum  rcgiilain 
ftiiper  lioc  oliin  a  Pairibus  consiiiotam  '"'• 
C.  XXVI.  De  eodem, 
Jiem  ex  Concilio  Clialcetloiieiisi,  c.  5  ***• 
Propier  eos  eplscopos  sive  clericos,  qni  de  civilaie  |t 
ad  civitatem  Iranseunt,  placuii  definiliones  dalns  a 
sanctis  Patribiis  '^'  babere  proprlam  Onniiatem. 
C.  XXVII.  Aliencs  plebe$  ab  epiicopo  non  uturpenlur. 
Ilem  ex  Coiicilio  Cartbaginensi  UI.  c.  20  "^ 
Piacuii    ui  a  iiullo  episcopo  usurpenlur   plebes 
alienx,  nec  aliquis  episcoponim  supergredialur  in 
ilioecesi  *'*  collegam  suum. 

C  XXVIII.  Atienos  clericoi  ordinare  ei  ailaria  conse- 
crare  ejriicopo  non  iicei. 

Iiem  Anacietus  *'*• 
Episcopos  in  dioecesim  "^  aiienam  ad  alienos  cle- 
ricos  ordihandos  vel  consecranda  altaria  irruere  non 
deliet.  Quod  hi  feceril,  aniotis  bis,  quos  ordinavil, 
allaris  tamen  "'  consecraiionc  manente,  iransgres- 
6or  caiiomim  nno  ***  anno  a  missanim  celebratione  q 
*"  ressabit. 

6.  XXIX.  Diebui  $oiennibu$  elericui  eccieiics  $u(b 

deet$e  non  debet. 

Item  ex  Coucilio  Agalbensi,  c.  64  ^**. 

Si  qois  in  clero  consiitutus  ab  ecclesia  sua  diebus 

solennibns  defuerit,  id  esl  Nativiute  Domini  '", 

Epiphania,  Pascha,  vel  Pentecoate,  dum  potius  sae* 

eularibas  '**  lucris  studet  quam  servitio  Dei  parere, 

convenit,  ut  triennio  a  communione  suspendatur. 

§  I.  Siroiliter  diaconus  vel  presbyter,  si  per  tres 

liebdomadas  ab  ecclesia  sua  defuerit,  huic  damna- 

lioni  succumbal. 

NOTATIONES  CORRECTORUM; 

C.  XXIV.  n  Inerepationi$  :  Gnece  eal :  iTriTtjuiiaff  D  C.  XXXJh  ^  Hoe  e$t  ui  utraque  careat :  IVjdC  non 
Tayx«Ht»t  quod  iii  aiiis  versionibus  est  arguaiur,  vel  siiui  iii  Meldensi  imptesso,  babeiilur  tiinien  apud 
coerceaiur^  vel  puniatur,  ceieros  qiioque  collecioies. 


irrep$erit,  et  nd  suam  cogeiuiu$  e$t  redire. 

Item  Hilarins  Pap.i  Epi$copi$  Tarracon.,  c,  5.  "*. 

Iteinoto  ab  ecclesia  Uarcinonousi  aiqiie  ad  siiain 
remisso  Irenaeo  episcopo,  sedalis  per  sacerdotalem 
modestiam  voluntatibus,  qux  per  igiiorantiam  eccle- 
siaslicarum  legum  desideraiii  quud  ooii  licei  obli- 
uere,  talis  proUnus  de  ciero  proprio  "'  fiarciiionen- 
sibus  ordiiielur  episcopiis,  qtiaietn  le  prjecipiie,  fra- 
ler  Ascaiii  *'',,oportel  *'^eligereet  decel coiisecrarOt 
iie  si  forle  aliler  facium  sil,  non  sine  objurgalione 
Itii  **'  maxime  nominis  reliitidnl  nosira  ptaecepiio, 
quod  ad  injuriam  Dei  (a  quo  speciuliler  tuicerdotalium 
est  gralia  dignilatum)  didicerimus  ndniissuin. 

C.  XXXI.  Qui  aiienam  calliedram  appelH^  ab  ea  es^ 
pul$u$  eiiam  propria  careat. 

Item  Leo  Epi$eopi$  urbi$  Romw  Ana$iaiio^  The$$o» 
lonicen$i  Epi$copo^  ep,  LXXXII.  al,  LXXXIY» 
c,  8  "•. 

Si  quis  episcopus  medlocrilaie  civitaiis  suae  de- 
specla  admlnistralionem  celebrioris  loci  arobieri^ 
el  ad  majorem  plebem  se  quacunque  raiione  trans- 
Uilerit,  non  solum  a  catbedra  quidem  pellalur 
alienay  sed  ''^  carebit  et  propria,  ul  nec  illis  praesi- 
deat,  quos  per  avaritiam  conciipivil»  nec  illis,  quos 
per  superbiam  sprevit.  Suis  igiiurterroinis  contenius 
sit  quisque,  nec  supra  mensuram  juris  sui  affeciei 
aiigeri.  ^ 

C.  XXXII.  Viraque  eareai  eccle$ia  qui  conlcmlu  mi' 
nori$  eccie$ia!  ad  majorem  atpirai. 

Item  ex  Concilio  Meldensi,  c.  50  ^K 

Si  quis  de  ordlne  sacerdotali  contemtu  minoris 

ccclesiae  ainbitiose  et  iniprobe  ad  poiiorem  aspira- 

verit,  canonica  erga  eum  definiiio  conserveiur,  hoe 

esl  ut  ulraque  "•  careat  ^. 

Gratian.  Qm  vero  preiio  eceieiiam  vacanlem  tJir 
gre$$u$  fuerit^  ab  ogicio  $ua  deponendu$e$i^  $icul  i« 
Kothoinagensi  Concilio  Ugilur  **• : 

C.  XXXIIL  Dejiclaiuf  a  otero  qui'  muneribue  eeele*- 
$%am  acquirere  tentat. 

Sancitum  est,  aiqiic  oiiinibos  modis  prohibitL-m 

ut  "S  si  quis  presbyter  inventos-fuerit  alicui  clericM 

vel  laico  inunera  dare  vel^d^disse,  aut  aliani  pecniiiam 


Qmst.  I.  C.  XXV.  >•«  Burcb.  I.  1,  c.  7i.  Ivo  Decr.p.  5,  c.  f79,  profenint  ex  Dioiiys.  —  cf.  C.  9, 
q.  «,c.  6.  "»  euadereiur  :  Ed.  Bas  —  $uadelur  ;  Edd.  rell.  "•  add.  :  decernimu$  :  Edd.  coll.  o.  — 
Bobm.  =:C.  XXVI.  *•»  bab.  A.  451-  «•  if.  supra  c.  19.  =  C.  XXVII.  ««  hab.  A.  397.  —  Burch.  I.  t. 
c.  U.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  173.  "»  diatce$im  coiiegas  $ui  :  CoII.  Ilisp.  =  C.  XXVIII.  "■  Imo  ex  contf. 
Aurel.  hab.  A.  558,  c.  15.  *^^  in  diace$i:  Edd.  colL  o.  —  di<Bce$e$  aiienae  :  orig.  "'  tantum  :  EiiiL 
coll.  0.  "*  abesl  ab  orig.  el  Edd.  coil.  o.  pr.  Par.  Litgdd.  ""  celebriiate  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Veii. 
1,  IL  =  C.  XXIX.  "•  liab.  A.  506.  —  cf.  tamen  ad  c.  50.  D.  25.  —  eadem  leguniur  in  coiic.  Ar- 
vcrnensi  c.  15.  —  CulL  tr.  p.  p.  2,  l.  28,  c.  b2.  "•  add.  ;  $ancia  :  CoII.  llisp.  '••  $ingulari  iucro  : 
isid.  Merl.  =  C.  XXX.  >•»  scr.  A.  465.  —  Ans.  L  6,  c.  109  (I06j.  »■  add.  :  ei  :  Edd.  colL  o.  '••  A$^ 
com  :  eaid.  pr.  Bas.  "^  oportea/ —  J«c«a(  :  easd.  —  orig.  «••  in  :  Edd.  coll.  o.  =C.  XXXI.  "•  c. 
U.  £d.  Baller.  scr.  A.  146.  —  Burch.  I.  1,  c.  74.  Ans.  1.  6,  c.  104  (101).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  105.  Poiyc« 
L  1,  L  9.  w  ^arebit  eliam  :  Edd.  coll.  o.  =  C-  XXXII.  "•  Iiab.  A.  845.  -  Bnidi.  I.  5,  c.  48.  Ivo  Paii.  1. 
«,  c.  46.  Decr;  p.  5,  c.  5i.  '^•uiriique  :  Burcb.  =  C.  XXXIil.  »»•  hab.  c.  A.  660.  —  Reg.  1. 1,  c.  2«). 
Burch.  L  5,  c.  114.  Ivo  Pan.  L  2,  c.  49.  Decr.  p.3,  c.  90.  —  Cap.  1.  7,  c.  iOo.  »•*  ue  ;  Bohm.  '  ct 
apud  Reg. 


755  DECBETI  PARS  SEC13NDA.  CAUSA  \I1.  QUiEST.  I.  7» 

Gonaiiluliim  eompetenlem/in  **•  nuIkidiHMwilioiiibus  A  nonemendari  "•  posl  iiiam  liitcrniinalioncm  cogno- 


ejiiBspirilu  contumacl  resulunies » Imo  compeienti 
%lgUaniiae  Testrx  stodio ,  quse  pro  ecclesiastica  uti- 
litate  gerenda  Constitutus  '^^  monuerit,  adlmplentes, 
iit  liis  iu  dispositis  et  consueu  vobis  stipendia  mi- 
fiistreniur ,  el  quaecnnque  in  pnefats  eccleslae  pa- 
iriinonio  vel  de  rebusad  eam  pertinenlibus  repciendis 
siiut  necessaria ,  compleantur. 

Gratian.  lllud  vero  Cypriam  de  haretieis  tn/«//i- 
gendum  ezt ,  qui  calhoUcorum  ecclems  sibi  usurpare 
eontendunl.  §  i.  lllud  vero  Evaristi  Papo!  tunc  in-^ 
teUigendum  ett^  quando  nee  inevitabilis  necessitas 
(persecutorum  videlicet)  nec  apostolica  aut  regularis 
mutatio^sed  ambitio  sola  episcepum  de  ecclesia  ad 
ecclesiam  transire  cogit  J.  2.  Vnde  quum  in  principio 
sui  capituli  diceret  :  Eplscopus  non  debet  dimiliere  B 
ccciesiam  suam  .  subsequenter  adjunxit :  Absqne  ine- 
Tiiabili  necessiute,aiit  apostolica  vel  regniarl  mu- 
utiune,  ei  alteri  se  ambitus  cansa  conjimgere. 

IV.  Pars«|.5.  Ambitionis  enim  causa  quicunque 
ecclesia  suoe  mediocritate  despecta  ad  majorem  eccle- 
siam  transire  votuerii ,  debet  revocari  ad  propriam. 
Quod  si  redire  eontempserit ,  careat  aliena  et  propria. 

Cnde  iii  Nicaeno  Concilio  cap,  15.  legitur  *  »♦•  : 

G.  XIX.  Episcopus  vel  quHibet  clericus  relicta  sua 

ecelesia  non  debet  ad  aliam  transire, 

Mon  oporlel  episcopum  vel  reliquos  ordines  de 
clviute  ad  civitateni  migrare;  non  episcopus,  non 
presbyter,  non  diaconiis  transeat.  Si  quis  autem 
po6l  definilionem  sancil  et  magni  concilii  Ule  quid 


veris,  in  monasterio  ^'*  depuure,  el  nobis  curabis 
modis  omnibus  indicare,  ul  quid  facere  debeas  no- 
stra  iteniin  pneceptione  cognoscas. 
C.  XXI.  Episcopo  nuUi  conceditur  principaiem  rfl- 

thedram  relinquere  ^  et  ad  aliam  ecclesiam  u 

transferre. 
Jtem  ex  Concilio  Carlhaginensi  V,  c.  5  "^ 

Placuit  ul  nemini  sitfacutias,  relicta  priiicipali 
catliedra  ad  aliquam  ecclesiam  in  dicecesi  constitu- 
lam  seconferre,  vel  in  re  propria  diullus,  qiiatn 
oporteai  "*,  constitutum  curam  vel  fiequenurumeni 
propriae  catbedrae  negligere. 
C.  XXII.  Iniereessori  cathedram,  cui  datus  est^  Unere 
non  licet. 
Item  ei  eodem  Carthaginensl  V»  c.  8  "*. 

Constituluin  est  ut  nulli  intercessori  licituni  sit, 
cathedram,  cui  iniercessor  datus  est,  quibuslibet  '"^ 
populoruin  studiis  vel  seditionlbus  retinere,  sed  dare 
operam,  ut  intra  aniium  eisdem  "•  episcopum  pro- 
videat.  Quod  si  neglexerit,  anno  eipleto  *"  inter- 
venlor  nlius  tribualur. 

C.  XXIIl.  Excommunicentur  clerici,  qui  relicta  sua 

ecciesia  ad  eam  redire  noluerint. 

Item  ex  Concilio  Nicaeno,  c.  16  ^**. 

Sl  qui  vero  sine  respectu  ***  agentes,  et  limoreni 
Dei  ante  ociilos  non  habentes,  neque  ecclesiastica 
sutuu  custodienies,  recesserint  ab  ecclesia  sua, 
sive  presbyter,  sive  diaconus,  vel  in  quocnnqne  ec- 
clesiastico  ordiiie  positi  fuerint,  *hi'  iioii  debecit 
suscipi  in  *alia*  ecciesia,  sed  *cum*  omni  necessilau 


agere  teniavcril,  el  se  hujusmodi  negoiio  mancipa-  C  cogantur,  iit  redeant  ad  ecclesiam  suam.  Quod  si 


verii,  hoc  factum  prorsus  in  irritum  ducatur  '^»  el 
ecclesiae  reslituatur:',  eujus  fuil  episcopus ,  aut  pre- 
abyler,  aut  diaconus  ordtnatus. 
G.  XX.  In  monasterio  deputetur  episcoput,  qui  ia 

eeelesia  sua  residere  eontemnit» 
Item  Gregorius  Antiiemio  Subdiaeono,  /f6.  V,  epist. 
25  "•. 
Pervenit  ad  nos  Pigmenium  Amalphitanae  civl- 
Utis  episcopum  in  ecclesia  ^sua*  residere  non  esse 
contenlum,  sed  foris  per  diversa  loca  vagari.  Et  fn- 
ira  :  Idcirco  hac  libi  auctofiute  prxcipimus  *ut  *•* 
supradicto  episcopo  interminari  non  desinas',  qna- 
lenus  hoc  de  cetero  fiicere  noii  praesnmat,  sed  in 
ecclesia  sua  sacerdotaii  more  resideal.  Qnem  si  forle 


permansermt,  eicommunicari  eos  oporiet. 

G.  XXIV.  De  eodem. 

Item  ex  Concillo  Aniiocheno,  c.  5  '•*• 

Si  quis  presbyter,  vel  diacomis,  vel  quilibel  cle- 

ricus,  deserta  sua  ecclesia,  ad  aliam  transeundum 

esse  credideril,  el  ibi  paulaiiin  teiilet,  qiio  migra- 

vil  ^**,  perpetuo  manere,  nllerins  ininistrare  non 

debel,  praesertim  si  ab  eptscopo  suo  ad  reveriendnm 

fuerit  exliorUliis.  Quod  si  post  evocationem  siii 

episcopi  non  obedierii,  sed  iiiobediens  persererave- 

rit,*omnimodo  ab  ofDcio  suo  deponi  ^*^  debere,  nee 

atiquando  spem  reslitiili<mis  haliere  *•••  Si  vero 

propier  banc  cnlpam  depositum   alius  episcopns 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
C  XVHI. « Ex  duobus  codicibtis  colleciionum  An-  D  episcopus,  non  presbyter,  non  diaconus  transeat.  la 
seiuil  in  uiio  emendaliore  caput  hoc  iu  habet,  ul  aliero  vero  eadein  rubnca  esl  nigns  literis  scripia, 
verba  haec:  Quod  non  oporieat  episcopum  vel  reli"  et  esi  initiom  capilnli,  nnde  videlur  caput  lioc  esse 
Quos  ordines  dfmigrarey  sinl  rubrica,  ei  capitulum  coiiciimaluiii,  queinadmoduiii  esl  apud  Gratianum, 
hoc  iiioilo  iiicipial :  Ut  de  civitate  ad  civitatem  non     salva  senienlia  ipsius  caiionis. 

Oij^T.  i.  C.  XVII.    »*•  ut  in  nulio  :  Edd.  coll.  o.  pr.   Liigdd.  II,  III,  el  Ven.  I,  in  quibus  l^.  :  «  w 
Jo     -  iZ/eCons^  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XIX     -  hab.  A.  §i5  -  inlerprelalio  Dionys^^^       ^**/"^A 
«  c  97   \n8  I.  6  c.  112.  Ivo  Decr.  p.  0,  c.  574.    **•  deducatur  :  Ed.  Bas.  =  t.  XX.     "•  Lp.  S5,  (wr-  A. 
lAi^'^^^^^^  1.  6.  c.  178  (187).    -  ut^desinas  :  desid.  ap  Ans.    «"  em.nd.«  :  Edd 

i«»  o  exc  Liiffdd  11.  III.  ***  monasterium  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXI.  "*  hab.  A.  401.  —  Ai».  I..6,  c. 
V  MlV)  C^^^^^^^^  ^  L  *d.  c.  5.^  -  oportet  :JM.  coll.  o..=  C.  XXII.    -  CoII.  tr.  p.  p.  i^  U  IJ. 

c  8  «•'ciifWifr«:Ed.Bas.  »•  eidem  :  ib.  "»  exem/o  :  orig.  -  Ed.  Arg.  =  t.  XXI I.  ***  b«b.  A. 
L?  -  Ans  I  7  c  107.  Burch.  1.  %  c.  98.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  175,  ouiiies  ei  Dionys.  ••'  add. :  M  : 
£Z  Edd.  coll  'o  ==C.  XXIV.  -  hab.  A.  35i.  -•  Ans.  I.  7,  c  J70.  •-  m,gr.r.ric  :  Edd.  coll.  0. 
»«^  A'M/.f«//Mi  -  habere  debet  :  Ed.  Bas.     '••  add.  :  decermmui  :  hdd.  ctrll.  o.  pr.  Bas.  -  Bohm. 


73?  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  VII.  QU.«ST.  f.  758 

s;isceperit,  elipM  a  communi  syiiOilo  popiiam  merc-  A  C.  XXX.  Rewovendun  e$t  epincovut  nb  eeclem.cni 
biiur   increpa4ioni8  ^  tanqiiam  ecclesiasiica  jtira 


4lis!iio]vens. 

C.  XXY.  Nonlicei  epticopo  ecctemm  tuam  relinquere 
et  ad  aliam  tramire, 
Uem  cx  eodem  Anliocheno,  c.  41  "•. 
Episcopuin  de  «liciicesl  ad  dioecesim  alteram  non 
deberc  translre,  negiie  si  se  ipsuni  iiigesserit,  neque 
M  a  populis  (uerit  Tiolenier  auraclus,  neque  si  etiam 
lioc  ei  ab  episcopis  suadealur  **' ;  manere  aulem 
eum  debere  in  ecclesia  Dei,  quam  al»  iniiio  sortiius 
esl,  et  non  ab  ca  alibi  demigrare,  secunduin  rcgulain 
snper  hoc  oliin  a  Patribus  conslilutam  *••. 
C.  XXVI.  De  eodem. 
Jiem  ex  Concilio  Chalcedoiiensi,  c.  5  **'. 
Propier  eos  episcopos  sive  clerieos,  qni  de  civiiate  |t 
ad  civitatem  transennl,  placuit  deflnitiones  datas  a 
sauciis  Palribiis  "•  babere  propriain  Onnilatem. 
C.  XXV 11.  Alience  plebe$  ab  epiicopo  non  u$urpenlur. 
liem  ex  Concilio  Cartliaginensi  UL  c.  20  ^^^ 
Placuli    ui  a  nulio  episcopo  usurpentur   plebes 
alienx,  nec  aliquis  episcoporum  supergrediatur  in 
dioeoesi  "*  collegam  suum. 

C.  XXVIll.  Atienos  clerico$  ordinare  ei  altaria  con$e^ 
crare  epi$copo  non  licel. 

hem  Anacletus  "•. 
Episcopos  in  dicecesim  "^  alienam  ad  allenos  cle- 
rlcos  ordirtandos  vel  consecranda  altaria  irruere  non 
dehet.  Qnod  h\  fecerit,  aniolis  his,  quos  ordinavit, 
aluris  tamen  "'  consecrationc  manente»  iransgres- 
sor  canonnm  nno  *^*  anno  a  missanim  celebratione  ^ 
•"  lessabit. 

Q.  XXIX.  Di€bu$  $otennibti$  ctericut  eccte$iiB  $u(b 

dee$$e  non  debet, 

liem  ex  Coucilio  Agathensi,  c.  64  "*, 

Si  qais  in  clero  consiilutus  ab  ecdesia  sua  diehiis 

Mrfennibus  defuerit,  id  est  Nalivitate  Domini  "*, 

Epiphania,  Pascha,  vei  Pentecoste,  dum  potiiis  s%* 

cularibns  ^^  lucris  sludet  quam  servitio  Dei  parere, 

convenit,  ut  triennio  a  communione  suspendatur. 

$  I.  Similiter  diaconus  vel  presbyter,  si  per  tres 

liebiloinadas  ab  ecdesia  sua  defuerit,  hulc  damna- 

lioni  succombai. 


irrep$eril^  ei  nd  $uam  €ogendv$  e$l  redxre. 
liem  Hilarins  Papa  Epi$copi$  Tarracon»,  c.  3.  ^'^ 
Itcinoto  ab  ecciesia  Jiarcinont^nsi  atqiie  ad  suam 
remisso  Irenaeo  episcopo,  sedatls  per  sacerdotalem 
niodestiam  vohintatibus,  qiiic  per  igiiorantiam  eode- 
siasticanim  legum  desidcraiii  quud  noji  licet  obti- 
iiere,  talis  protinus  de  clero  proprio  "*  Barcinonen- 
sihiis  ordiiielur  episcopiis,  qua!ein  te  prjecipne,  fra- 
ter  Ascaiii  ***,.oporlel  "^eligereet  decet  coiisecrare, 
ne  si  forle  aliter  factum  sit,  noii  sine  objurgatione 
liii  *"  niaxime  nominis  rettindat  nostra  praeeeplio, 
quod  ad  injuriam  Dei  (a  qno  specialiter  bacerdotaliuin 
est  gratia  dignitatum)  didicerimus  adniissuin. 

C.  XXXI.  Qui  atienam  catliedram  appelU^  ab  ea  es^ 
put$u$  eliam  propria  careat. 

liem  Leo  Ep\$copi$  UTbi$  Romw  Anrt$!a$io,  ThettO' 
tonicen$i  Epi$copo^  ep.  LXXXII.  al,  LXXXIY» 
c.  8  »•. 

Si  quis  episcopus  mediocritale  civitatis  suae  de- 

speota  adininistrationem  celebrioris  loci  ambierit, 

et  ad  majorem  plebem  se  quacunque  ralione  trans- 

tulerit,  non   solum  a  catliedra    quldem   pellatur 

alienay  sed  ''^  carebit  et  pro^ria,  ut  nec  illis  pnesi- 

deal,  quos  per  avaritiam  conciipivit»  nec  illis,  quos 

per  superbiain  sprevit.  Suis  igiturterminis  contentus 

sit  quisqoe,  iiec  supra  mensuram  juris  sui  affeciei 

aiigeri.  ^ 

C.  XXXII.  Uiraque  eareai  eccle$ia  qui  conteoilu  ml^ 
nori$  eccte$icB  ad  majorem  a$pirai. 

Ilem  ex  Concilio  Mel  Jensi,  c.  30  ^*. 

Si  quis  de  ordine  sacerdotali  contemtu  minoris 

ccclesiae  ainbitiose  et  improbe  ad  potiorem  aspira- 

veril,  canonica  erga  euin  deflniiio  conservetur,  hoe 

esi  ut  utraque  '•*  careat  ^. 

Gratian.  Qui  vero  prelio  eccleiiam  vacanlem  iJir 
gre$$u$  fuerit^  ab  officio  $ua  deponendu$  «sl,  $icul  i« 
Kothoinagensi  Concilio  legitur  *•• : 

C.  XXXIII.  Dejiciainr  a  otero  qui-  nnmeribu$  eide*- 
$iam  acquirere  ieniai, 

Sancitiim  est,  aiqiic  oninibos  modis  prohibitum 

ut  *",si  quis  preshyter  inventos-fucrit  alicui  clericu 

vel  laico  inunera  dare  veldedisse,  aut  aliani  pecniiiam 


NOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  XXIV.  n  lncrepaiioni$  :  Gnece  est :  •iriTifAcac  D  C.  XXXJh  ^  Hoe  e$i  ui  uiraque  careat :  llxc  non 
TV7;^«vtiv,  quod  in  aliis  versionibus  est  ar^^tfa/ur,  vel  siiui  in  Meldensi  iiiipi«sso,  liabentur  tainen  apud 
coerceaiur^  yii\  puniatur.  ceteros  qiioque  collectores. 


Qmst.  I.  C.  XXV.  *••  Burch.  l.  i,  c.  72.  Ivo  Decr.p.  5,  c.  179,  profenint  ex  Dioiiys.  —  cf.  C.  9, 
n.  t,  c.  d.  '•*  $uaderetur  :  Ed.  Uas  —  $uadetur  :  Edd.  rell.  '••  add.  :  decernimu$  :  Edd.  coll.  o.  — 
Bohm.  =rC.  XXVI.  »••  hab.  A.  451-  «•  vf.  supra  c.  19.  =  C.  XXVII.  "*  hab.  A.  397.  —  Burch.  I.  f . 
c.  (>4.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  173.    "*  di€ece$im  cottegoi  $ui  :  Coll.   Hisp.  =  C.  XXVIII.     "•  Imo  e\  conc. 


Aurel.  hab.  A.  538,  c.  i5.     *^^  fn  dicecesi :  Edd.   colL  o. 
eoll.  0.    "•  abest  ab  orig.  et  Edd.  coll.  o.  pr.  Par.  Lugdd.    "" 
I,  II.  =  C.  XXIX.    "•  liab.A.  506.  — cl.  taiiien   ad   c.   30. 
▼ernensi   c.   15.  —  Coll.  ir.   p.  p.   2i  U  28,  c.  t>2.     "•  add. 


dioBce$e$  aliena$  :  orig. 


:  C.  XXX. 
pr.  Bas. 


»•»  scr:  a;  465.  —  Ans.  I.  6,  c.  109  (I06j.     »•  add 
"^  oporteat, —  deceai  :  easd.  —  orig.    *••  in  :  Edd 


"•  (att<uin  ;  Edd. 
cetebriiale :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven. 
D,  23.  —  eadem  legunlur  in  co.ic.  Ar- 
$ancia  :  CoU.  Ilisp.     *••  singulari  tucro  : 


ei  :  Edd.  coll.  o.    '"  As^ 


coli.  0.  =0.  XXXI.     "•(!. 


Isid.  Merl, 

coni  ;  exd. 

U.  £d.  lialler.    scr.   A.  446.  —  Burch.  I.  1,  c.  74.  Ans.  L  6,  c.  m  (101).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  105.  Poiyc. 

I.  1,  t.  0.     »T  carebit  eiiam  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXll.     '••  liab.  A.  845.  —  Bnicli.  I.  5,  c.  48.  Ivo  Paii.  I. 

«,  c.  46.  Decr;  p.  3,   c.  5i.     »•  ulritque  :  Bnrch.^C.  XXXIil.     "•  hah.  c.  A.  6c0.  —  lieg.  I.  1,  c.  2«>. 

Bnrch.  I.  5,  cl  114.  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  49.  Decr.  p.3,  c.  90.  --  Cap.  1.  7,  c.  iOu.    »»*  ne  ;  Bohm.    '  et 

apud  Rtig. 


•3»  DECRF.TI  PARS  SECUNOA.  CAUSA  VII.  QUiEST.  I.  m 

Iribuere»  ut  alterii»  presliyicri  ecciesinm  •«irri-  j^  cesslialis  el  uiiliia/is,  aliua  *c«itts.im  pr.T8UiiilioMiii 


piat  ▼▼,aut*Tacantem  pretio  redimai,  pro  liac  cn|ii'- 

(lilate,  seu  rapina,  seii  praesumitone  turpis  liicri 

fratia»  dcficiatur  a  clero  et  alienos  exsisut  a  re- 

ftila. 

V.  Pars.  Gratian.  Quod  vero  communi  eon$Uio  au 

quo  aliorum  utiruate  mutatione$  efneeoporum  fieri 

fostliiC,  et  in  eedeeiie^  a  quibue  recesierint,  eie  viveu' 

tibui  aiiieubeiitui  vaieant,  Anlerus  Pa^pz  demonurat, 

jeftiitola  F/i.,  scrt^^iis  Epiicopi$  Banicw  et  Toletante 

provinriie  *••  : 

C.  X&XIV.  Neee$$Uatis  vd  utilitati$  cau$a  epiicopo- 
rum  mutationee  fieri  po$$uu:, 

Uulationes  episeoporuui  scilole  coininuni  uiiiiute 

atque  iiecessitate  fieri  licere,  sed  non  propria  cujus- 

quain  voluiitaie  aut  domiiiaiione.  Petrus  sanclus  R  ^f\i^ 

inagister  noster  et  priiiceps  apostolorum  Ue  Antio- 

cliia  utiliiaiie  causa  transUlus  est  fioinam,  ut  ibi" 

dein  poiins  proficere  possel.  Eusel»ius  quoque  de 

qoadain  parva  civilate  apostotica  auciorilale  iniita- 

tiis  est  Alexaiidriain.  Similiier  Felix  de  civitate,  in 

qua  ordinalus  erat,  electione  civiuni  propter  doctri- 

nam  vitamque  bonam,  quain  liahcbat,  [aiictoritate 

hiijud  sanctae  sedis  et.<]  coniuiuni  episcoporum  et 

rcliqaoniin  sacerdotum  ac  popiilorum  consilio  traiis- 

lattts  est  Epbesum.  Non  enim  iransit  de  clvitate  ad 

civitateiii»  iiec  traosfertur  de  minori  ad  niajorein, 

qul  boc  iion  ambitUi  nec  prepria  voluniate  Cacit,  sed 

Mt  vi  a  propria  sede  pulsus  "*  aut  ^  neoessiiate 

coactiis,  aut  utiliiate  locl  aut  populi,  non  superbe. 


ac  propriae  volunlalis.  Non  ergo  mutat  sedeiii  qiii 
iion  iiiutal  meniem,  id  est  qui  iion  causa  avariii»« 
aul  doroinationis,  aut  propriae  voluntatis  vel  suz 
delectationis  '**  mignit  de  «ivliaie  ad  civilatem*  sed 
cniisa  necessitatis  aut  **'  utilitalis  mulaiur.  Nani 
pluiimorum  utilitas  uniusutilitatiaut  voluiitati  praefe- 
reiida  est.  Aliud  esi  enim  rootare,  et  aliiid  mutari. 
Et  infra  :  {  1.  Nain  aliud  esi  sponie  tninsire«  et 
aliud  'est'  coude  aut  neeessitate  veiiire.  Uiule  nmi 
.sti  muiant  civiutes  >**,  sed  mulaniur,  qnia  noa 
s|ionte,  sed  coaeie  boc  agnnt.  Et  infra  :  §  t.  Hkm 
ergo  bene  iiitelligunl  eccleslasticas  regiilas,  qui  lnic 
iirgant  causa  necessiiatis  vel  otiliiaiis  fieri  |)osse, 
quoties  commiinis  utililas  aut  nocessius  pcrsua» 


C.  XXXVI.  Ciiri$tum  neffare  convmcitur  qni  nece$$v- 
taiem  palientibus  mi$ericordiam  non  impendit. 

Ideiii  in  eadem  ept$tola^  pauio  inferiu$  ***. 
Oninis,  qui  geuiebat  el  vexabatiir  a  Saul  ***,  fu- 
giebat  ei  veniebat  u  J  David.  Si  ergo***  piissimiis  atqne 
juslissimus  David  sciret  peccaluui  esse,  perseculiu- 
nem  riigienies  et  Iranseunies  de  loco  ad  locum  ei  de 
civituie  ad  civitalem  recipere,  tules  uequaquaiii  re- 
ciperet,  iiec  secum  tenerei»  nec  in  aiiis  civiiatibus 
eos  collocaret.  Qui  enim  persequuiiiur  Domiui  epi- 
•copos,  eosque  de  civiuilbus  ad  civiiates  iransirs 
compelluut,  non  eos  lantum  persequuiUur,  quantum 
Dominiiro  nostrum  iesum  Cbristum,  cujus  legatioue 
funguntur.  Nec  ipsi  in  boc  peccant  episcopi,  quo- 


sed  humiliier  ab  aliis  transUius  *et  "*  intlironiza*  C  niam  oon  spome,  sed  coacte  lioc  aguiit,  sed  ilii  ***, 


lus*  esl.  Et  infra  ;  §  i.  Nam  sicut  episcopi  babeut 
potestaiem  ordinare  regulariter  episcoposet  rellquos 
sacerdoles,  sic  quoties  utilitas  aut  necessitas  coege- 
rit,  supradicto  modo  et  mutare  et  inthrouizare  po- 
testatem  habent,  [noti  Uinen  sine  sacrosanciae  Ro- 
niana:  setlis  aiictoriute  et  llceutia].  Et  infra  :%%> 
Alia  eteiiim  est  causa  otllitatis  *et  necessiutis^  alia 
avariiix  ac  pimumlioois  aut  propriaB  Tolonutis. 

C.  XXXV.  Cau$a  nece$$itati$  mutationee  epiecoporum 

fieri  po^euni. 
item  Pelogius  Papa  11.  Beniano  ArchiepiHOpOf  epi$t. 

Scias,  fralcr  dilectissime,  aliud  esse  causam  ne> 


qui  eos  persequunlur,  nec  ipsis  episcopis  hoc  impii- 
Uri  potesi,  sed  illis,  qui  eos  hoc  agcre  ccgunt.  Ht 
infra  ;  §  1.  Qui  auteni  negant  misericordiam  facicu- 
dam  fiigientibus  ac  necessiuiem  palientibii:»,  ipsiiiu 
Cliristiitu  iiegant,  qui  est  misericordia  et  veritns. 
Et  infra :  §  2.  Negat  **^  misericordiam  necesMiatein 
patientibus,  qui  popuUs  iHdigentibus  divinis  luini- 
sieriis,  et  nou  halienlibus  propriuin  episcopum,  qui 
eos  iiisiruat,  causa  uttliutis  atque  iieceasiuiis 
ex  ***  alia  civiute,  licet  minor  sit,  io  eani,  qox  noo 
babet  episcopum  ilocliorem  '**  vel  uiiliorem,  uie- 
liori  consilio,  non  sponte  transeuniem»  sed  majornm 
exboriaiione   muiare,  aut  episcopum  ejectum  **^ 


NOTATIONES  CORRBCTORUM. 

C.  XXXlll.  ^^  SHrripfaC,  aut  :  AddiUo  siint  isl»  D  verba  non  legnntiir  in  epistoia  Anteri,  neqiie  in  Pa- 

iiormia,  neqiie  apud  Biirch.  el  Ivonem.  Siitii  lainen 
apud  Anselmiim,  ei  in  i^olycarpo,  ei  veiiistis  Cra- 
liani  exeniplarihus.  Ideiu  quoque  esl  de  verbis  illis 
propc  fiiiem  capilis  :  non  tamen  $ine  $acro$anct0 
Romance  $edi$  auctoritate  et  licentia^  qua»  propier 
baiic  causaui  virgulis  suiit  iiidiisu. 


duac  voces  ex  Burchardo.  Nain  viveiile  presl>ytero 
possessore  non  poiest  dici  vac:ius  ecdesia.  In  lib.  7. 
Capilulariom,  c.  206.  *  esi  verbuni  :  jurripia/,  scd 
dcest  allerum  membrum  :  aut  vacantem  preiio  redi- 
mati  |vo  et  auclor  Panormix  liabent,  iii  aiiiea  Cra- 
tianus :  eeeieeia  vacnntem  pretio  redimat. 
C.  XXXIV.  ^AuctoritaUhuju$$aniCieeudi$eit)Asm 


QujEST»  K  C.  XX XIV.  "*C:ipHt  Pseudoisidori,  cf.  Sutott.  eccl.  ant.  c.  II.  conc.  tiardic.  c*  f,  2,  Cy 
prian.  ep.  49.  —  Burch.  I.  I,  c.  77.  Ans.  I.  6,  c.  04  (99).  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  69.  Decr.  p.  5,  c  183.  ***  de- 
pni$u$  :  Edd.  colU  0.  "^  ac :  easd.  **"  desid.  ap.  Ans.  =  C.  XXXV.  ^**  Caput  Pseudoisidori,  rf.  c.  54» 
•^  Ans.  I.  6,  c.  97  (102).  Polyc.  I.  1, 1.9.  ^»^  electiom$  :  kus. -- dilectioni$  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  11. 
^*"  ei  ;  Edd.  coil.  o.  ***  n>ilal«m  ;  eoBd.zzC.  XXXVI.  ^^  Caput  Pseudoisidori.  **«  I  Keg.  c.±i. 
^  rex  :  Edd.  coll.  o.  ***  fpit :  exd.  ••^  add. :  antem  :  Edd.  Bas.  Luffdd.  II,  lll.  '••  ut  ex  :  fidd. 
Wli.  e.    ***  add.  :  rW  podorem  :  Edd.  Bas.  Lugdd.    **^  dejectum  :  Edd.  coTl.    o. 


?«  DECUETI  PARS  SE€UNDA 

ei  pcrseailioiiem  patientem  c:ius:i  miruniis  aiii  iic-  A 
cessiialis  iiilhrontxari  non  penniliit  **". 

C.  XXXVII.  Non  ambUione^  sed  hynoHnti  auctoritate 
de  eccietia  ad  eccletiam  episcopue  trameai. 

liem  exCoiicilio  Carihagiiiensi  IV,  c.  27  ***. 

Episcopiis  de  loco.  ignobili  ad  nobilem  per  atubi« 

tioiiem  non  transeat.  ncc  quisqnam  iitferioris  ordi- 

nis  cleridts.  Sane  si  miliias  ecclesiae  *nenduin*  po* 

poscerit,  decreto  pra  eo  clericonim  ei  larconim 

episcopis  porrecio,  in  praesenlia  synodi  ***  tninsre' 

ratur,  niliilomlnns  aKo  in  locnm  '**  ejiis  episcopo 

subrogalo.  Infertoris  vero    gradiis    sitcerdoles  vel 

alii  clerici  concessioije  suorum  episcoporiim  possunt 

ad  alias  ecclestas  transmigrare. 

C.  XXXVIIl.  In  proprio  gradu  epiuopi  vel  presbyteri 

in  aliena  svscipiantur  ecclesia,  ^ 

Item  ex  eodem  Cartliaginensi  IV,  c.  35^^'. 

Episcopi  vel  presbyteri  si  causa  visilandi  *^'  ad 

ecclesiam  alterlus  episcopi  venerinl,  in  gradn  suo 

suscipiantur,  et  tam  ad  verbum   facieiuiuni  quuni 

ad  oUaiionem  consecrandam  invilentiir. 

C.  XXXIX.  Ecclesia  ttnius  episcopi  ab  aliu  disponi 
non  debet, 

Item  Calixlus  Papa  omnibus  GaUiarum  Episcopis^ 

epist,U,c.^**\ 
Sicat  alierins  uior  nee  adolterari  ab  aliqno,  ve! 
judxcari,  aut  disponi,  nisi  a  proprio  viro  eo  vivente 


permittitur,  sic  iiec  uxor  episcopi 


qnae  ejiis 


ecclesia  vel  parocbia  indubitanter  tnlelligiiur,  eo 
vtveiite  absque  ejus  judicio  f  ei  voluntaie  alteri  ju- 
dicari,  vel  disponi ,  aut  ejus  coiicubitu  frui ,  id  est  ^ 
ordinatione,  conceditur*  CJnde  ait  Aposiolus*'*:  AiH' 
gaia  esi  uxor  legi  '^^t  quamdiu  vir  ejns  vivit,  eo  vero 
defuucto  soluta  etl  alege  viri,  Similtter  et  sponsa 
episcopi  (quia  sponsa  uxorque  ejus  dicilur  ecclesia) 
illo  vivente  ei  est  alligata,  eo  *vero*  defuncio  soluta 
eot.  Ei  *^*  cui  voluerit  nubat^  tantum  in  Domino^  id 
est  regulariter,  Si  enim  eo  viveule  alteri  nupseril. 
aduitera  jndicabilar.  Similiter  ei  ille,  si  aiieram  *^* 
sponie  duxerlt,  adulter  existimabitur  ***  et  com*  • 
ninnione  privabitur.  Si  auiem  persecutiis  fiieril  in 
sua  ecclesia,  fugieudum  illi  esl  ad  alieram  "\  eique 
esl  afisociandus  "',  diceaie  Domino  *** :  Si  vos  perse- 


.  CAUSA  VII.  OUifiSr    !.  7« 

cuti  fuerint  in  una  civiiaie^  Jugtte  in  nimm.  Si  autem 
uliliiatis  caiisa  fuerit  inutandus»  uon  **^  per  le  boe 
agat,  sed  frairibus  inviiautibus,  ei  **"  ancioriiaie 
iMJu»  sancue  sedis  Isicial,  iion  auibitus  o.iasa  "\  sed 
uliiiiatis  aut  necessitatis  J  "'. 

VL  Pars.  Gratian.  Hoc  non  $olum  de  episcopU, 
verum  etiam  de  quibuslibet  ecclesia  ministris  inteih^ 
gitur,  ne  videlicat  iu  loeum  viventis  atter  obrepat, 

Vnde  B.  Gregoriiis  scribii  Natali^  Salonitano  Epi* 
seopOf  de  fo,  qui  in  afchidiaconaium  alterius  si 
promoveri  consenserat.  lib»  11.  Indict,  iO,  eoist. 
XlVetXVn^^: 

C.  XL.  Deponatur  qui  lornm  alterius  invadere  no% 
ttmet. 

Eum,  qui  contni  justili£'regulam  in  archidiaco- 
natum  alterius  se  provribi  conseiisit,  ab  ejusdem 
arcbidiaconatns  bonore  deponimus.  Qui  si  ulteriiis 
in  loco  eodem  ministrare  praesumserit,  se  parti- 
cipatinne  commtinionis  sacrae  noverit  esse  pri- 
vatum. 

C.  XLI.  In  una  ecclesiaduo  praclati  esse  uon  debenis- 
Item  Hieronynius  ad  nnsticum  Monachum  ,  epist» 

In  apibus  princeps  nnns  est ;  grues  '**  iiiiain  sc- 
quuntur  ordine  litlerario  *'*;  Imperator  unusJiKiex 
unns  provinciae.  Roma,  ut  condita  est,  diios  fratres 
simul  habere  reges  non  potnlt  el  parricidio  dedlca- 
tur.  In  Rebeccae  *"  ntero  Esau  et  Jacob  bella  ges- 
serunt;  singuli  ecclesiarum  episcopi,  singuli  archi- 
presbyteri  ***,  siiigiili  arcbidiaconl,  el  omnis  ordo 
ecclesiasticus  suis  rectoribus  nitiiur. 

VIL  Pars.  Gratiau.  Ecce  in  quibus  easibus  epi^ 
seapo  vivente  alim  potest  ei  snbstilui,  quanquam  se* 
eundum  rei  veritatem  non  vivenle  episeopo  talis  pro- 
beiur  suvcedere»  Translatus  enim  ab  una  civitate  ad 
altam  de^nit  esse  episcopus  illius  civitatis  ,  a  qui 
transfertur^  atque  ideo  qui  hnic  suceedit  non  vivente, 
sed  defuncto  quodammodo  episcopo  probatur  substi" 
tui.  Sed  inter  eumt  qui  hostilitatis  necessitate,  et  e«m, 
^iii  uliliiaiiM  causa  transfertur,  hoe  interest,  quod  iile^ 
qui  metu  hoitilitatis  nd  aliam  transtt^  si  priorem  conli^ 
gerit  adquando  ab  hosiibus  liberam  fieri^  ad  eandem 
Ulum  redire  oportei 


NOTATIONES  CORRECTORCM. 

C.  XXXIX.  y  Aut  necessitntis  :  llsec  iiou  sunt  in  D  sitas  aiitem  pnsbel  justam  causaiulransJalioni,  supni 
ipsa  epistola^  sed  hubeiitur  apud  Anselmuin.  Neces-      eud.  c.  Scias. 


QOiEST.  I.  C.  XaXVL  *••  nolunt  inthrontMre :  eaed.  =  C.  XXXVII.  **•  c.  M.  Stalntl.  erclcs.  anl.  — 
cf.  ad  c.  9.  D.  i8.  —  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  70.  D(»cr.  p.  5,  c.  125.  «*•  synodali  :  Bobm.  ***  loco  :  Edd. 
colL  o.  pr.  Liigdd.  II,  IH.  =  C.  XXXVIII.  •••  c.  56.  Slatult.  eccl.  aiil.  •»•  visitanda  ecclesim  ad  ai- 
ierius  eccies.  veniaHt  :  Baller.  —  visitandof  eccl.  alteritts  episc.  ad  eccL  venianl :  Coll.  Hlsp.  ==  C.  XXXIX* 
*»*  Cap.  Pseurtoisidori.  —  Rej?.  I.  I,  c.  250.  Burch.  I.  5,  c.  49.  Ans.  I.  0,  c.  m  (108).  Ivo  Decr.  p.  5, 
c.  55,  p.  5,  c.  fOI-  ■»•  add.  :  ipsius  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bus.  —  vel  presbgteri  :  Ivo  p.  5.  Bnrrb.  —  et 
presb.  :  Reg.  f  consilio  :  Ed«l.  c«il.  o.  •*•  I  Cor.  c.  7,  v.  39.  •"  add.  :  viri  :  Edd.  coll,  o.  *'•  1  Cor. 
C.7,  V.39.  «"  atiam:  Edd.  coll.  o.  «••  ariftm«6fW  :  Edd.  Arg.  Bas.  Ven.  I,  IL  Nor.  «•»  add.  :  £c- 
clesiam  :  Edd.  co».  o.  *••  sociandus  :  eaed.  *"  Maltb.  c.  10,  v.  25.  ••*  add.  :  lamen  :  Edd.  coll.  o. 
•••  eum  :  e;ed.  *••  ut  dictum  est  :  exd.  -  Ans.  *"  add.  :  faciendnm  est  :  eaed.  exc.  Bas.  =3  C.  XL. 
•«•  ex  ep.  18,  (scr.  A.  592),  el  ep.  20,  (scr.  A.  eod.  Antonino  subdiacouo)  I.  2.  Ed,  Maor.  —  Ivo  Decr.  p. 
6.  c.  542.  =  C  XLI.  **•  scr.  e.  A.  400  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  356.  •*•  et  grues  :  Edd.  coll.  o.  *»•  titeraio : 
eaed.  —  Ivo.    «•*  add,  :  rero  :  Eild.  coll,  •.  —  cf.  Gen.  c.  25.    •••  archiepiscopi :  c«»l.  —  Ivo. 


7G3  DECKETi  PARS  S£CIJNDA.  CAUSA  Yll.  QUiOST,  1.  7€i 

C'nileGregoriiisr:ipa  scnbU  Joanni,  Epi»copo  SeyUa-  A  nione  liabenius  ''*  alienos,  qnamdiu  aMJcas*^'  red- 

.; i:L      II      t i!_j     «ft      _.?_-    »••  •mk.  * 


tino^  Ub.  11.  Indicl.  10,  episi,  25  "\ 

C  XLII.    (?i<t    mtflif    hostilUalii   ad   alium   tocuni 

trantUrit^  potiea  ad  iuam  eccUsiam  redire  oporlei» 

Pasloralis  ollicii  cura  nos  admonet,  deslilulis 
ecdesiis  proprios*  consliluerc  sacerdoies,  qiii  gre- 
g4>in  doiuiiucuni  del>eaiil  pasiorali  solioitudiiie  gii- 
beri;arft.  Propterea  le  Joanneni  ab  hostibus  ca- 
ptivalae  '*'  Lissilau.ii  ***  civitalis  episcopum  in 
Scyllaiina  **^  ecclcsia  Ciirdiiialem  necesse  duximus 
ronsiituere  *'*  s:icerdoiein,  ut  **"  susceptani  seniel 
aiiiuiarum  curam  iiituilu  fulurx  retributionis 
iiiiplcas.  £i  iicet  a  lua  etclesia  sis  hoste  iinniinente 
depulsus,  aliuiii,  qiuc  pasiore  vacat,  ecclesiam  <lelies 
guberuare,  iia  taineii,  ut  si  civilateni  ilhini  ab  bo- 


lerint  civitates ,  in  qtiibus  *primitus*  *^*  sunt  con- 
stiiuti.  Quod  si  ^quis*  '^*  alios  alio  transmigrafite  !■ 
locnm  viventis  ordinatus  est,  taindiu  vacet  lacer- 
dotii  *'*  dignitate  qui  suatn  deseruit  civitausm,  do» 
ncc  *''  successor  ejiis  quiescal  in  Domino. 

Gratian.  Epiaco/ya/ftiiii  etiat»  sedium  mutationet 
meln  hoslititatis  intervenienle  nonnunqnam  fiers 
solent. 

Vnde  Gregorius  scribU  Joanni^  Einseopo  VeUUrano^ 

tib.JI,epist.ii**\  . 

C  XLIV.  NecessUnie  temporis  episcopatium  sedium 

mulalioues  fieri  posiunt, 

Temporis  quaiitas"*  adiiioiiA  episcoponim  sedes. 

anliquilus  cerlis  civiialibus  coiistilnlas ,   ad  alia« 


stibus  liberam  edici   et  Domiiio  prolegeute  ad  prio- ..  qiia^   securlora   pulauius,  ejusdcm    dio^ccsis   bict 

M.>><»     otn <«>»... :^...:.     w^..^ I       -.-I    ^..^      :—    ^..„         ^    _     ..   ■     •  ••_. _  mn%.    i •■> 


rcin  siatuin  coiitigerit  revocari,  ad  c^im,  in  qua 
prius  es  ordinatus,  ecclesiam  reverlaris;  sin  auteui 
prsedicta  civitas  contiiiua  captiviiatis  cjlamitale 
preiiiiliir,  in  bac,  in  qua  a  nobis  incardiualus  ' 
es  '^*,  dcbeas  ecclesia  peniianere. 

Graiian.  Qui  vero  ulitilaiis  causa  transfertur  ne- 
qnaquam  ad  priorem  reUire  cotjilur,  Est  eiiam  utius 
coius^  in  qno  episcopus  viventi  episcopo  substituitur. 
Qnum  enim  atiquis  reticta  priori  ealkedra  sua  aucto- 
ritaie  ad  alidm  transierU^  si  atius  ei  snbstitntns  fnent^ 
ticet  ille  prioris  ecciesiee  episeopns  esse  non  desierU^ 
snbstiintus  lamen  episcopalum  habebU, 

Vmte  Dumasus,  iftf6ii  Roma  Epiuopns^  scribit  ad 
Pautinum  Antiochennm^  dicens  ^ : 


transpoiiere,  quo  et  babilatores  nuuc  *'^  degere*", 
et  barb&riciim  ***  possinl  periciiluin  raciiius  decli- 
narc.  Propterea  te  Joanuem  rratrem ,  coopisco- 
piim^^^iiostruin  VeHitrensis  civitaiis,  sedeinque  tuam 
iii  loco  quoiidam  Arenaia  **"  ad  S.  Andream  aposlo- 
lum  praH^ipimus  *eiinde'  traiismigrari,  quatenui 
ab  bostililatis  iiicursu  iiberior  existere  valeas,  e( 
illic  consuetudincm  •  solennium  festive  dis|K>n.is. 

VIU.  Pars.  Gratian.  Ilem  quum  atiqnis  causa  hn- 
mitilalis  apostotica  concessione  de  episcopali  udo  ai 
monachatem  descenderit  subjeclionem^  alint  loco  eju* 
snbrogari  poierit;  itle  vero  ad  potiiificatum  resargere 
nequaquam  ulterius  talebiu 

Unde  in  quinla  ^  actione  Constantiuopolitanm  by« 

C.  XLUI.  De  saeerdoiibus,  qui  retictis  snis  fcc/eafij  ^  «^^^^^^^^^^^'^* '*«'''«'" •««''•^««««^^^«P"*'^ '^» 
ad  atias  migrarunl.  cui  prtefuit  Petrus  presbyler  eardinatis^  et  Pantns 

Eos  sacenlotes ,  qui  ab  *^*  ecclesiis  *^*  ad  eccle-      Anconitanus  episcopns,  et  Eugenius  Ostieneis  ejnuo' 
sias  *^  migraveriint  *^*,  tamdiu  a  *  nostra '  commu-     pus,  apocrisarii  Papte  dixernnt  e  *»•; 

NOTATIO.NES  COUKECTOKCM. 


C.  XLII.  s  Incardinatus  :  Siipra  dislinci.  71,  c. 
Fraterniiatem,  de  hujiis  vocis  noiione  est  tiotaluin. 

C.  XLIV.  •  Consii^<ii(/i»m  :  Apud  ioannem  Dia- 
Gonnin  legitur  :  consnetudine  sotemni  festa  disponaz. 
Apiid  Buriharduiii  et  Ivonem  :  consuetndinem  so- 
lennium  feslorum.  In  vaiiis  B«  Gregorii  epistoUruin 
ediiit/iiibus  :  consueiudinum  sotennium  festa  dis- 
pones, 

^  In  quinta :  Apiid  Ivoiiein  pari,  7,  c.  U9,  pro 
iiidice  bujus  capitiili  h^guutur  h%c  :  Ex  actione 
qniniiB  synodi  ConstaniiHopotitance  CCCLXXXIII. 


Patrum,  sub  Joanne  Papa  VIII,  eni  preefuit  Petms 
preibyier  cardinalis^  et  Pautus  Anconiianus  episcopus 
el  Eugenius  Ostiensis  episcopus.  luitium  vcro  ipsius 
capiiis  est :  Apocrisiarii  Papm  dixemnt,  Hoc  nequa» 
qnam,  etc. 

.«  Ilsec  synodus  sub  Joanne  Vlll,  exstat  grcca 
In  Valicana  bibliotheca.  Cujus  synodi  trcs  lantuni 
canones  cum  explanatioue  Balsanionls  editi  suut 
Lutetix,  et  apud  ipsnm  inscrlbitur  syiiodns  in 
teinplo  saplentisB  habita  sub  Pbotio  patriarclia.  la 
D  secuudo  autem  trium  illorum  capiiulo  babetur  sen- 


QuiEST.  1.  G.  XLII.  **^  Ep  37.  (sor.  A.  592),  L  2.  Ed.  Maur.  —  Burcb.  I.  i,  e.  liS,  ( :  ex  rog. 
Creg.  ad  Agnetlum  ep.)  Ans.  I.  6,  c.  99  (lOi).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  223  ( :  ex  reg.  Greg.  ad  Angetum  ap.) 
Pulyc.  M,  t.  8,  I.  2,  t.  1i.  ***  capiivatum  :  ivo.  —  Edd.  coll.  o.  ***  Lesianee  :  Ed.  Bas.  —  Lesmianee  i 
Edd.  rell.  —  Lissimanee  :  Ans.  **^  Squitticina  :  Burch.  —  Sqnillitana  :  Edd.  coil.  o.  ***  staluere  :  e«Bd. 
pr.  Liigdd.  11,  IIK  ***  ifi  et :  Ivo.  Burch.  —  et  ut  :  Edd.  coii.  o.  *^*  ordinalus  es  eardinatis  :  Edd.  Par. 
Liigtl.  I.  —  ordinatus  es  vel  incard.  :  Edil.  Bas.  Lugdd.  II,  UL  =  C.  XLIIl.  *^'  scr.  A.  387.  —  lu 
coll.  Pseudoisitlori  lixic  ep*  particula  sub  litiilo :  De  sacerdoiibus^  qui  de  suis  eccL  ad  alias  migrant^  se- 

£^131110  proreriur.  Est  taiiieu  iu  Coll.  Uisp.  —  lu   Edd.  coll.  iiiscr.  :   oiitMf^iK  Epp.  —  Aiis.  l.  6,  c 
5  (100).    **•  de  :  Coll.  Ilisp.  —  Aiis.  —  Edd.    coll.  o.      *^»  ecclesia  :    Bohm.    ■*♦  add.  :  fotias   : 
Etld.   coll.  0.   pr.    Arg.    *^   migraverint  :  £d.  Bas.    *^Jiabeamus  :  Coll.    Hisp.  —  habemus  :  Isid. 


Meil.  —  habttimus  :  Edd.  coll. 
Merl.  —  Ans.     *^*  desid.  ib. 

••*  Ep  !4.(scr.  k.my 

37  Decr.  p.  3,  c.  79.  •••  add. :  nos  :  Edd.  coll.  o.  *"*  securius  :  Ivo.  —  smcuti  :  Ed.  Lngd.  L  —  seenri 
Edd.  n'11.  *■•  add. :  vateanl :  Edd.  cuil.  o.  *•*  barbarici  hostis  pericutum  :  Ans.  *•*  et  coep.  Edd.  coU. 
u.  **•  Arenatarum  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  —  tit  /oc,  qui  llarenata  dicitur  :  orig.  ^—  t/t  toco,  qni  appettatnr 
lienaii  :  Burch.  Ivu.     *•*  ex  pseudo^ynodo  Phutiaua  bab.  A*  879.  —  Ivo   Decr.   p.  7 ,  c.  149. 


add.  :    non  :  Ed.   Bas.    *^  prtmiim ':  Coll.  Hisp.  —  isid. 
sac.  :  Edd.  coll.  o.      ••^  qnanidiu  :   Isid.   Merl.  =:  C.   XLIV. 
i),  1.  2,Ed.  Maur.— Burch.  L  3,  c.  89.    Ans.  l  0,  c.  98  (103).  Ivo  Pau.  i.k2,  e. 


7{»  DECRETI  PAftS  SECUNDA.  CAUSA  VH 

0.  XLV.  EptHopui,  tfui  cama  humUU/iti$  monaehu$  A 
efficitur^  ad  poultfieatum  redve  non  valeU 

Hoc  nequaqutim  apud  nos  liabetur,  ul  quicun- 
que  de  poniificali  ordine  ad  monachorum ,  *id  est 
pcenitentiunr,  descenderit  viiam ,  nlierlus  poi^sit 
ad  ***  pontiflcatiim  reverti.  Uem  :  §  f .  PraocopiK 
sancia  synodiis,  nt  quiciinque  de  pontificali  digni- 
late  **^  ad  monacliorum  vitam  et  *ad*  poenilentiae 
descenderit  ***locHm,  nequaquam  *Jam^  ad  ponlifica- 
tura  resurgat.  Ilonacliorum  enim  viia  subjectionis 
haliet  •••  verbnm  et  discipulatns  ••*,  non  docendi, 
vel  pncsidendi,  vel  pascendi  alios. 

Graiian.  ttoe  ad  panilentiam  agendam^  non  ad 
quietem  servandam  quibusdam  eonceditur, 

NOTATIONES  CORRECTOIIUM 
lcnlia  bnjiis  c.ipitis.  Visum  autem  est,  nt  omnta  \\  dixit :  Qnid  cenaelit  de  iix,  qui  ex  anlistunm  ordine  ie 


QU-fiST.  I.  76« 

Vnde  Liberiiis  Papa  scribit  omnibns  Episeonis, 
ep.in^^: 

C.  XLVL    Pro  infest9tionibus  malortm   non  licii 
fpiscopo  gregem  relinguere, 

Siiggesliiin  nohis  esl,  qiiod  pro  praeierilis  Inliori^ 

bus  ei  iiifesLnlionibus  nonnulli  veslnim  assignaini 

sibimet  al  a  Deo  coiiiinissas  relinqiiant  •••  plebes  et 

lii  fiituro  *"  plures  reiinquere  velinl  eas,  quas  liierl 

debent,  ecclesias»  el  pro  ovibus  sibi  commissis  la« 

borare  negliganl,  et  monasleriorum  se  qiiieti  con- 

tradere  festinent,  et  vacationern  ab  episcopalns  la- 

l)oribiis  eligere,  et  silenlio  alqiieolio  vitam  degere'** 

m;*gis  appetaiil,quain  iii  bis  qiiiv  sibi  coininissa  sunt, 

permaneie,  dicente  Domino  ••• :  Beatus^  qui  perseve* 


nieliiis  percipiantur,  lociim  hunc  graece  et  ciini  nova 
interpretationc  esse  adscribendnm.  «ojTto;  o  froe- 
^P^^PX^C  •tirt'  H&c  wf*iv  ^0X11  TTi/ai  rfiv  cbro  toO  «/>- 
Xuparv/.oij  riyuarog  itcurws  tig  Tiiv  twv  pLO.ayJt'» 
*aT«XtywT«v  ;fa>|Mev ;  apatic  uiroTflryriv  «yWTOvf  napa- 
OGVT-c  JwvotvTfltt  tTi  oc  «vToi  T^^  avTnC  n^npLvtap^iac 
sXf^^^'*  oi  aytoiraroi  rowornpnrai  rHc  irptvCxjripac 
'F6»^uff  tlirov*  TovTO  nap  iQfttv  owx  torcv  ovot  ffw^trae. 
OffTc?  yap  lov  airo  e(p;rc?^aTixov  TfleyuaTOc  ttV  Tijv  Taiv 
pfnayJSn^  tovti^tc  twv  fUETaV/Ovvruv  Y.arapSti7fia  y*»- 
pov,  ov  ^vvaTac  ^ti  f  o  Thc  itpy^uptavwnc  tervTw  oecx- 
dcxtiv  oicu^.  Bao-Otioc  xac  'BXutc  oc  TOiroTi9/9)rac  tSv 
avttTO/.c/£v  6|Dova>v  iCTrov*  Ovgt  ir^p*  ihpLtv  ifnpa!^  tovto 
liori  7tv6/x-vov,  TovvavTfOv  fiiv  ovv  juiova(ovTic  npowjtv 
tic  iipxufiinCi  «iro  ^i  apxttpif^^  tlc  fcwaxovc  xaTio- 


tpioii  in  monachornm  locum  conferunt  ?  Num  qni  se 
iVtos  subjectos  esse  voluerunt^  possunt  adhuc  iidem 
idem  ingregem  imperium  teneref  Snnctissimi  locum 
tenentes  antiquioris  Romw  dixernnt :  Id  apnd  nos  mj- 
nime  fit^  neque  in  more  est  positum.  Quicunqne  emm 
ex  antistitum  ordine  monnchorum,  id  est  painileutium^ 
ordini  armumeralus  fuerit^  antistitis  dignitatem  non 
potest  sibi  amplius  vendicare,  Basilius  et  Ihlias  locum 
tenentes  orientalium  sedium  dixerunt :  Neque  apud 
noM  id  unquam  evenisse  observatum  est.  Nam  eonlrm 
quidem  monnchi  ad  anlistitum  erdinem  provehuntur^ 
at  qui  ex  antistitibus  ad  monachos  descendnni.  hi  anti* 
stites  manere  non  pouunt,  Saneta  synodus  dixit :  De 
hae  etiam  re  canon  conslituatur,  Nam  et  apud  no$ 
scepe  hac  de  causa  dubitationes  exorinntur^  nonnuUis 


J^fu^t  iipyaptU  fti-tiv  ov  dvvavrac.  *H  ayca  avvo«oc  .  quidem  ita  dieentibus,  non  prohiberi  antistites^  quo 
•tirtv.  'O^ev^w  x«i  iri pc  tovtov  xavMv.  DoX^cf  yap  ,  mtitiis,  ^tmm  monachi  facli  fuerintt  antistitnm  mune» 
nai  Iv  iQucv  if*©cSo^£ac  ycvovTac  Trtjec  rvc  viroOiVt«c  ribus  fungantnr,  nonnulUs  vero  hanc  senteniiam  mf- 
TovTioff,  Tiiv  fuv  >t76vT<uv  fiio  x6>>uiff6acrovc  apxttptic  Q,  nime  probantibus,  Sanctiuimi  iocum  teneni^s  dixe^ 
ptvirax9\fC^yt9opivov^ra  twv  icpxnptoiv  Ttlicv,  twv  ki      runt:  Feratur  canon.  Sancta  synodns  dixit:  Prmterea 


«V   9vvivSoxovvTuv   Iffi   TOVTO).  Oc  a^fCGjraroc  TOiroTv-* 

\ixrai  tvKOr»'  '£xTf9«Tu  xavwv.  'Ayca  ovvo^oc  tcTriv  *Etc 

\i  oSiovfAtv  ixTi^ac  xovovac  'i^tpl  ruv  tlc  tovto  p.a^lac 

x«c  airovouec  iXOdvruv  )4ecxwv,  wvTt  apxttpitf  i  itpsU 

6f oO  rvirriiv  q  fv>ax(C«V|  xai  ra  ).oc7ra. 

♦wTco;  6  IlaTpeapxvc  ceirtv*  Ec  xiXcvtc  n  itfitripa 
ir/tuiTV}frj^  a^Krft^Mtr^c^v  oe  xavGvtc*  xac  y.aS^v  Utrpoc 
o  Bs^fikiararot  ^xovoc  xac  irpwTovorapioc  aviTveo*  El 
Tced  piixp^  v^v  '^o^  v£v  iLpxtspiw»  sic  to  t£v  aovaxa!>v 
xaTtovTtc  aYvtia  ivl  rip  rni  etpx^^P^^axtviic  i€ia(ovTO 
dcafifvtcv  Cytc,  xat  rovro  TrpaTTOvrt;  icaptoapwvro,  aXX* 
ovi»  Q  o^ea  xar  otxov/xivcxig  avrii  ffvvoooc  ytal  tovto 
pvQfU^wva  t6  irapopajuM,  xai  irpo;  tovc  r^c  iiaikTii' 
vtaffrtKic  x«TaffTaot«a;  OtVfcovp  Trjy  araxTOv  Tavnjv 
fTraoyovora  irpaScv  woco-iv,  cva  ti  tc;  JTrcffxoiroc  q  a>>oc 
TDv  apxtvooTcxov  o^wpLaroc  npoc  t6v  /AOva^cyov  Ot^ija-tef 
vaTfX6tcv  ^ov.  xac  t6v  rftC  (itravoia^  roirov  avairXi^pfii)- 
«rac  ,  fti9xtTC  TOVTOV  tqc  ap^^cipttrcxiQC  avrcTroctcdrdac  i 
siiac.  A(  Tap  Twv  fiontayjn  ff%v9iixai  virvrayiic  tVov9i 
X^^ov  Ttui  fjLahnrtiac*  &)V  ov;^c  dcdaffxaXcac  i  npotSpiaf, 
ovit  irocuacvicv  aX>ovf,a>)^  irocfeaevtffdoc  viraTytXXovTac. 
Aco  TtuBd  irpotcpqrac  6t97rc'Coury ,  uioxiTC  rcva  to«v  iv 
ap;^ctpaTcxft;>  inara^koyta  xac  irocucvfriv  tgtTa^ouivdv  tlc 
Tftv  rriv  iroefiarvoucvwv  xac  /xiTavoovvrotiv  X^f'^'*  tavrov 
fUTa^c^a^icv.  Ee  ot  rc^  tovto  rokfniffu^  irpoitt  fitra  njv 
i^ffwmatv  xai  ^coTvuffcv  rnc  vvv  ixirs^^^ivq/iiivii^ipigfov, 
avroc  iovrov  ap^^etpaTcxov  &7roaTtp)}0'ac  fiaBuw^  ovx  Trc 
irpoff  t6  irportpov ,  oirip  dca  rwv  ipYoav  r)9tTit7tv , 
ii$cA>ua  ciravaaT^ot^ti.  lu   est  :    Pholtus   l*airiurcha 


tero  wquum  ducimus  ferri  canonet  de  tuicis  illis,  qui 
co  insanim  ac  superbia?  devenernni^  ut  antistites  vet 
sacerdotes  Dei  verberent  ant  cusiodia*  iradant^  et  reii^ 
qua,  §  I.  Photius  patriarcha  dixii :  Si  visira  sanctitat 
fubet,  iegantur  ennones,  eosque  in  manus  sumens  Pc' 
trus,  Deo  amicissimus  diaconns  ft  protonoiarius  leijit : 
Quamvis  hucusque  nonnulii  anlistites  ad  monachorum 
iiabitum  descendentes  conaii  siut  in  antistitum  fasiigio 
manere,  quumque  id  facerent,  ea  res  negleeta  est^  s an- 
cta  tamen  et  acumeniea  hmc  synodns^  hnnc  quoqus 
negiigentiam  corrigens,  atque  inordinatam  hanc  aeti^^ 
nem  ad  leges^  qua:  de  stalu  ecclesiastico  sunt^  revO", 
cans^  statuit^  ui  si  quis  episcopus,  sive  quis  alius  anti" 
stiiis  dignitatem  oblinens,  ad  vitpm  monasticam  ife- 
scendere  et  paniteutiiB  loeum  implere  voluerit ,  itic 
antisiitis  digniiatem  amplius  nnn  retineat.  MonackO' 
mm  enim  instiluta  ad  obedientia»  nc  disciplina  ralio'' 
nem  perlinenl,  niiuime  vero  ad  magisterii  vel  prtBfe» 
cturie,  atqne  eorum  suni^  qui  non  alios  pascere^  sed 
pasci  profiieauiur.  Quo  circa  ,  quemadmodum  di' 
ctum  esl^  decernimus^  ne  quis  posthac  eorumj  qui  in 
anlislitum  calalogo  sunt^  atque  in  pastorum  uumero 
censentur,  in  eorunit  qni  pascuntur  ac  pceniteutinm 
agunt,  tocum  se  transferat,  Quod  si  qnis  potl  pro- 
mulgalionem  ac  nolitiam  hujus^  quas  nunc  pronun^ 
ciatur^  senlenti<e  id  facere  atisus  fueril,  quando  ipse 
se  ijnum  antistilis  gradu  privavitj  prislinum^  qnam 
factis  coutempsit  >  digrUtalem  amplitis  non  recupe- 
rabiu 


Cmst.  I.  C.  XLV.  •••  iM  :  Kcld.  coll.  o.  •"  aild.  :  hnbituque  :  Edd.  Bas.  Lngdd.  II,  UL 
••■  descendit  :  Kdd.  Arg.  iJas.  Nor.  •••  habere  :  Bohin.  ***  Lisciptinatus  :  K»ld.  Arg.  Ven.  li. 
Lugd.  L  =  G.  XLVI.  •"•  Capui  Pseudolsidori,  c.onflatnm  ex  Marlini  rp.  1.  ad  Aniainlnin  Trnje«:lensem 
eisyiiodica  ejiisdein  concilio  LaiPnincnsi  adjecia.  —  Cdl.  tr.  p.  p.  I,  l.5&,c.  nn.  —  Pi»iy:*.  I.  i,  t.  t5. 
••«  reliquerunt  :  Edd.    toll.    o.     "'  futurum  :  c;cd.    •••  duccre  :  e;cd.    •'»  Mallb.  c.  10. ' 


7G3  DECKETl  PARS  S£CUNDA.  CAUSA  Yll.  QUiOST.  1.  TCi 

CfsileGregoriiisPitpa  senblt  Joanui,  EpUcopo  ScyUa-  A  nioiie  liabenius  *^*  alienot»  qiiatndiu  sA  eas  *^'   red» 

liwo,  lib.  11.  Indlcl,  10,  <fpi«r.  25  "^  ie,.i„i  civiiaie» ,  in  quibus  •primilus*  •*•  suni  coa- 

t.  XLII.    Qui   meltt   hoimatts   ad   alium  locum  giijmi,  Quod  si  -quis*  "•  alios  alio  tran&migraiile  ii 

iramurtt^  vottea  ad  $uam  eccletiam  redtre  oportet.  ,             ....              .          .. 

,..,.'..                      .         .    ^    ...    .  locnm  vivenlis  ordiiuilus  est,  taindin  Taeei  SQcer« 

Pasloralis   oiiicii  cura  iios   admouet,  desliluiis  ....««...                         ,         ... 

....                                .  dolii  "*  dignitate  qui  suain  deseruit  civitaiem,  do» 

ecclesiis  proprios*  conslitucrc  saccrdotes,  qiii  gre-  ...                    .                    .    ^      . 

...         ,  ,      .             ,.      ,.  .     :.  ncc  ••»  successor  ejus  quiescal  in  Domino. 

gi*in  doiuiuicuni  debeant  pasiorali  solicitudiiie  gii-  ^     .        r^  .         «« 

Z               1%      .          .     r                I   i      -1  Gratian.  Epi$copalium  tttattt  tedxum  mutattwsee 

beri;arft.    Pronierea   le  Joaniiem  ab  hostibus  c;i-  .#.,....                                         ^    . 

..«„,..           »«    .  .     .  m«/f(    hostthtatn    tnlervemenle    nonnunquam    ncn 

|)tivalae    '••  Lissilaiix    *"  civitalis  episcopum   lu  . 

Scyllaiina  "'  ecclcsia  cardinalem  necesse  duximns      „    /  *  .  ....        ,    ^  . 

^_...         -M  ,  .^        .  -M  .  I      i/«<w  Gregorius  ecrtbit  Joannt^  Emscopo  Velhtrana, 

ronsiitiiere  "*•  sacerdoiem,  ui  "■•  susceptani  seinel  •         ^^^  jj      -^^  |  j  ut^ 

aniniarum    «iram     iiiluiiu    fulurai     reiributioiiis  ^^  XLIY.  Necessiinte  \empJris  epiuopalium  sedium 
iiiiplcas.  £t  iicel  a  lua  erclesia  sis  boste  imniinenle  tnutatioues  fieri  posiunt. 

depulsus,  aliaiii,  qux  pasiore  vncat,  ecclesiam  delics         Temporis  qualitns  *"  adinoiiA  episcoponim  sedes, 

gubcriiare,  iia  tameii,  ut  si  civitaleni  illuui  ab  bo-  antiquilus  cerlis  civiialibns  conslitiilas ,   ad  alia, 

slibus  liberam  eflici   et  Domino  protegente  ad  prio- ..  qti9R   securlora   pulamus,  cjnsdcm    dio^cesis   lora 

rcin  siaium  contigerit  revocari,  ad  eam,  in  qua  transponerc,  qiio  ct  liabitatores  nunc  "^  degere'**, 

pritis  es  ordinaliis,  ecclesiam  reverlaris;  siii  autem  el  barb&ricnm  *'*  possint  periciilum  faciiius  decli- 

prsedicia  civiias   coniiiiua     captivitatis  cjlainilate  narc.  Proplerea   le  Joannem   rratrem ,    coepisco» 

preiniinr,  in  bac,  in  qua  a  nobis   incardiiialus  '  |)nm*'^nosti'uin  Vellilrensisciviiatis,  sedemque  tuani 

cs  •*•,  debeas  ecclesia  perniaiiere«  in  ioco  qtiondam  Arenaia  "•  ad  S.  Andream  aposlo- 

Graiian.  Qui  vero  uiilitatis  catua  tratisfertur  ne-  him  praH^ipimns  'eiinde*  transmigrari,  quaieniis 

ifnaquam  ad  priorem  redire  cogilur,  Est  etiam  ulius  ab  bostilitatis   incursu  libertor  exislere  valeas,  el 

coius^  in  qtio  episcopus  vioenli  episcopo  substituitur,  \\\\c  consiieiodincm  •  solennium  festive  disiKmas. 
Quum  enim  aliguis  reliclapriori  catkedra  sua  aucto-         Vlll.  Pars.  Gratian.  Ilem  quum  aliquis  causa  Ati- 

ritate  ad  aliam  transierit^  si  alius  ei  sttbstitnttu  fiierit^  miHtatis  apostolica  concessione  de  episcopali  ude  ai 

licei  ille  prioris  ecdesies  episcopus  es$e  non  desierit^  monachalem  descenderit  subjeclionem,  aliui  toco  ejtu 

substitutus  tamen  episcopalum  habebil,  subrogari  poterit;  ilie  vero  ad  pontificalum  reaurgere 

Uude  Dumasus,  wbis  Romw  Episcopus,  scribit  ad  «equaquam  ultenus  talebit. 

Paulinum  Antiochenum^  dicens  •^ :  Unde  in  quinla  >>  adione  Constantinopolilaiix  by* 

C.  XLUI.  De  sacerdotibus,  qui  relictis  suis  ecc/efi,f  ^  »odi, CCCLJTIJ:///. Pfllrttm,  »ti 6 /oa»««P«/)fl  17//, 

ad  alias  migrarunt.  cui  prtsfuit  Petrus  presbyler  cardinalis^  el  Paultu 

Eos  sacerdoles ,  qui  ab  *^*  ecclesiis  '^*  ad  eccle-  Aticonitanus  episcopus^  et  Eugenius  Oslienns  epiuo" 

sias  «^  migraveninl  «^»,  tamdiu  a  *  iiostra*  comniti-  p«ii,  apocrisarii  Papw  dixerunl « ••»: 

NOTATIOiNES  COllKECTOUCM. 

C.  XLII.  «  lucardinattts  :  Supra  dislinct.  71,  c.  Patrum,  sub  Joanne  Papa  VIJI,  cm  prafuit  Petrus 

Fraternitatem^  de  liujiis  vocis  iiotione  est  uotatiim.  preibyter  cardinalis,  et  Paulus  Anconitanus  eiiiscopus 

C.  XLIV.  •  CoiMii^(u(/ttim  :  Apiid  /oaiinem  Dia-  cl  Eugenius  Ostiensis  episcopus.  liiiliuin  vero  ipsius 

conitin  legiiur  :  consuetudiue  solemni  festa  disponas.  capilis  esl :  Apocrisiarii  Papm  dixerunt,  Hoe  nequa* 

Apiid  Burcharduiii  et  Ivoiiem  :  consuetttdinem  <o-  .^jfvaiti,  etc. 

letinium  festorum.  In  variis  B.  Gregorii  epislolanim  .^  llsec  synodus  sub  Joanne  VIII,    exstat  graeca 

ediiit/iiibus  :  consuetudinum  soiennium  festa   dis-  in  Vaticana  bibliotheca.  Ciijus  synodi  tres  taiitnm 

pones,  canones  cum  ex|)laiialioiie  Balsamonis  editi  suiii 

^  In  quinta :  Apud  Ivonem  parl,  7,  c.  U9,  pro  Lutetiae,   et    aptid    ipsum  inscribitur  synodiis   in 

ItNliee  hiijus   capitnli    leguiitiir  h^c  :  Ex  actione  templo  saplentisB  habita  sub  Pbolio  palriardia.  In 

quimm  synodi  Coustantinopolitana  CCCLXXXUL  D  secuudo  autem  trium  illorum  capitulo  habetur  seu- 

OoiEST.L  C.  XLII.  ••^  Ep  37,  (scr.  A.  592),  L  2.  Ed.  Maur.  —  Burch.  L  I»  e.  liS,  (:  ex  r^. 
Creg.  ad  Agnellum  ep,)  Ans.  I.  6,  c.  99  (lOi).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  223  ( :  ex  reg.  Greg.  ad  Angelum  ap.) 
Puiyc.  1. 1,  t.  8,  I.  2,  t.  ii.  •••  captivatum  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  •••  JjCsiancB  :  Ed.  Bas.  —  I^smiante  : 
EdJ.  rell.  —  LissimanoB  :  Ans.  •*'  Squilticina  :  Burcli.  —  So»t7/ilana  :  Edd.  coll.  0.  •••  statuere  :  eaed. 
pr.  Liigdd.  II,  111.  *•*  ifi  et :  Ivo.  Biirch.  —  «f  tU  :  Edd.  colL  o.  '^*  ordinatus  es  cardinalis  :  Edd.  Par. 
Lngd.  f.  ~  ordinatus  es  vel  incard.  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  111.  =  C.  XLill.  ••'  scr.  A.  387.  —  In 
coii.  Pseiidoisidori  liaec  ep«  particula  subtitiiio:  De  sacerdotibus^  qui  de  suis  eccL  ad  alias  migrant^  se- 

£^1^1110  pioreriur.  Est  tainen  in  Coll.  llisp. —  In  Edd.  coll.  iiiscr.  :  omxf^us  Epp*  •—  Aus.  Ii  6,  c 
S  (100).  •*•  de  :  CoU.  Ilisp.  —  Aiis.  —  Edd.  coll.  o.  •*»  ecclcsia  :  Bohm.  ••♦  add.  :  ^alias  : 
Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  •^  migraverini  :  Ed*  Bas.  •*•  habeamus  :  Coll.  Hisp.  —  habemus  :  Isid. 
Meil.  —  habuimus  :  Edd.  coll.  o.  *"  add.  :  non  :  £d.  Bas.  •••  pHitiiim  :  Coll.  Hisp.  —  Isid. 
Mtrl.  -  Aiis.  '^  desid.  ib.  •••  a  sac.  :  Edd.  coll.  o.  ••'  quamdiu  :  Isid.  Merl.  =  C.  XLIV. 
•••  Ep  U.(scr.  A.  59i),  1.  2,  E<l.  Maur.  — Burch.  1.  3,  c.  89.  Ans.  L  6,  c.  98  (103).  Ivo  Pan.  li%  c 
37  Decr.  p.  3,  c.  79.  •••  add.  :  nos  :  Edd.  coU.  o.  "*  f^ctinuf  :  Ivo.  —  sa:culi  :  Ed.  Lngd.  L  —  «ciirt  ." 
Edd.  rvU.  >"*  add. :  valeant :  Edd.  coU.  o.  '••  barbarici  hostis  periculum  :  Ans.  •*'  et  coep.  Edd.  coU. 
u.  >••  ireftarariim  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  —  tit  /or.,  qui  ilarenata  dicitur  :  orig.  ;>—  tVi  loco,  qui  oppellatur 
itenati  :  Burch.  Ivo.     ••*  ex  pscudosynodo  Pholiaua  bab.  A.  879.  —  Ivo   Decr.   p.  'i ,  c.  149. 


7J5  DEGRCTI  FARS  SECUNDA 

C.  XLV.  Epmoput^  qui  eanta  humUitatit  monaehut  A 
efficitur^  ud  poutificatum  redire  non  vaiet. 

Hoc  neqiiaquam  apiid  nos  Itabelur,  -ui  quicun* 
que  de  pontincali  online  ad  monacliorum ,  Nd  esl 
IKenilenltuin  \  descenderit  vilam ,  nlierins  possit 
ad  ***  poniiflcatiim  reverti.  Item:  §1.  Praccopil 
sancta  syiHHlus,  nt  quicunque  de  ponliflcali  digni* 
late  **^  ad  monacliorum  vitam  et  *ad*  poeniieniiae 
descenderit  ***locnm,  nequaquam  *jam*  ad  pontifica- 
tum  resnrgal.  Monachorum  enim  vita  suhjectionls 
liahet  ■"  verbum  et  discipulatus  ••*,  non  docendi, 
vel  prscsidendi,  vei  pascendi  alios. 

Gratian.  Hoc  ad  poeniientiam  agendam^  non  ad 
quietem  tervandam  quibutdam  conceditur. 


.  CA13SA  Vn.  QU-fiST.  I.  76« 

Vnde  Liberius  Pap»  tcribit  omnibut  Epitcopit. 
ep.II*'': 

C.  XLVI.   Pro  infett9iionibut  mnlorum   non  licii 
fpitcopo  gregem  relinquere, 

Siiggesluin  nohis  esl,  quod  pro  pnnlerilis  lahori- 

bus  et  infeslntionihus  nonnulli  veslnim  assignalni 

sihimet  el  a  Deo  coiuniissas  relinqn.iiit  *'*  plehes  et 

iii  fiituro  **^  plures  relinquere  velint  eas,  qnas  iiieri 

dehent,  ecclesias,  et  pro  ovihus  sihi  commissis  la« 

horare  negligant,  et  monasteriorum  se  quieti  con- 

tradere  festinent,  et  vncationein  ah  episcopatus  l:i« 

horihus  eligere,  el  silentio  atqiieolio  vilnm  degere*** 

in;*gis  appelaul,quain  in  his  qu:vsihi  cominissa  sunt, 

permaneie,  diceiite  Donuiio  *** :  Dealut,  qui  perteve- 


iptot  in  monachornm  iocum  confervnt  ?  Num  qui  te 
iptot  tubjectot  ette  voluerunt,  postunt  adhtic  iidem 
idem  in  gregem  imperinm  tenere  7  Sanctistimi  locum 
tenentet  antiquiorit  Romas  dixemnt :  Id  apnd  not  mi» 
nime  fit^  neque  in  more  ett  potitum,  Quicunqne  enim 
ex  antittitum  ordine  monnehorum,  id  ett  poeuiientium^ 


KOTATIONES  CORRECTOUUM. 

lcnlia  biijiis  capitis.  Visum  autem  est ,  iil  oinnia  |t  dixH  :  Quid  centelit  de  f«.i,  qui  ex  antittitum  ordine  u 

mehus  perciptantur,  locum  hunc  grapce  et  ciim  nova      '         "  '  .         -  .. 

inierpreiatione  esse  adscrihendnm.   «ojTtor  o  ttoc- 

Tptapxn^  ilirt'  U&c  vfiiv  doxti  ntpi  T6jy  airo  toO  ecp- 

XMpocTCxoO   TcryfiaTOC   IflniTOwff    tU   Tiiv  twv    ftova^^oiv 

karaXsyovTflav  j[i>p«v;  upa  tic  uTtOTayriv  «>utoOc  Trapa- 

JcvT-f  duvavTar   tTi   oi  avTo2  rqp  avTQf  7roc^yca/»;^ra;       „ , , , 

jXtoOat:^  oi  oyKUTaToi  ToiroTDprjTat  Tflff  irptvCxjripa^  ordini  annumeratnt  fuerii^  antittitit  dignitatem  non 
?i>liric  tltrov*  ToOto^  Trap  ij/uv  ovx  toTtv  avii  ffwJiTat.  potett  tibi  ampliut  vendicare.  Bntilint  et  lleliat  locum 
OcTt^  yip  tov  atro  up^tf parixoxt  xayj.aroe  ti^  t^v  Tfliv       *— — •—   .■^•— .-i:..^   ^^ji^^.  ^i».^....»  .  iVm^,j.  ^^..^ 

f/Ovax«i»v,  TOUTt^Tt  T«v  jutTovoovvTwv  YarapiOuTiOn  y«- 

pov,  orj  j^wtarai  iri  f o  ttqc  apyuptav\ymi  tavTw  oUt' 

ot/trv  a^tMfMc.  Baa-O  tfoc  xat  'uXtac  ot  TOTroTio/^v^ai  Tfiv 

avaTO/t'/&v  dpoywv  itTrov'  OO^t  Tr^p*  i^fiiv  i^ «paOi}  tovto 

ixoTt  yr/o/xvov,  TOvvxvTfov  ftiv  ovv  juiova(ovTic  Trposco^tv 

tif  apx,iM^iac%  wnh  ^i  apxe«pi»v  ttV  ftovaxovff  xaTtp- 

XOfirMt  apyttpttf  ptt..tiv  ov  ^vvavrat.  *H  ayta  avvo^oc 

itirtv.  ^Opivivroi  xal  mpi  tovtov  xav&>v.  Do^xif  yap 

*"-'    t-v   louiv  afA9i(>oX(at  yivovTat  irtpt  rnc  vnoBiatuc 


tenentet  orientalium  tedium  dixerunt :  Neque  apud 
not  id  unquam  evenitte  obtervatum  ett.  Nam  contra 
quidem  monachi  ad  anlitlitum  ordinem  provehuntur^ 
at  qui  ex  antittitibut  ad  monachot  detcendnnt.  hi  anti' 
ttiiet  manere  non  pottunt.  Sancta  tgnodut  dirit :  De 
hac  etiam  re  canon  contlituatur.  ISam  et  apud  not 
tcepe  hac  de  cauta  dubitationet  exorinnlur^  nonnullit 
quidem  ita  dieentibut^  non  prohiberi  antitiitet^  quo 
mtrtiit,  ^Miim  monachi  facti  fuerint,  antittitnm  mune^ 
ribut  fvngantnr,  nonnuUit  vero  hanc  tenteniiam  mi^ 


TovTuf,  t6v  f*t»  >t76vT«v  ft^Q  xw>utff6at  Tovf  eipx^*pit€  C  """*  probaniibut,  Sanciittimi  locum  tenem^t  dixe^ 
^va^ovc  ywofttvovc  Ta  twv  apxttpiw  Ttlttv«  twv  ki  runi:  Feratur  canon.  Sancia  tynodut  dixit:  Pranerea 
ou  9vvsvSoxovvT«i>v  i-ni  tovto).  Oi  a)ft6»TaT0c  toitotjj- 

rai  trirov*  'ExTt^ioTw  xavwv.  'Ayia  ovvo^oc  ttnt"»'  "En 
a^tOvfAtv  ixTt^^Kt  iMyovac  rtci  twv  ttV  tovto  ftavtac 


r«ro  a^quum  ducimut  ferri  canonet  de  luicit  illit,  qui 
co  intanio!  ac  tuperbia?  devenerunt^  ut  aniittiiet  vel 
tacerdotet  Dei  verberent  aut  cutiodia*  iradani,  et  reii" 
qua,  §  {,  Photius  patriarcha  dixit :  Si  vittra  tancliias 
jubety  legantur  canonet,  eosque  in  manut  tument  Pe- 
/riu,  Deo  amicitsimut  diaconut  0i  proionotarlut  tegit ; 
Quamvit  hucutque  nonnnlli  aniitiitet  ad  monachorum 
habitum  detcendentet  conaii  tint  in  antitlitnm  fatiigio 
manere,  quumque  id  facereni,  ea  ret  neglecta  ett,  tan* 
cta  tamen  et  cecumenica  hmc  tynodut,  hnne  quoqus 
tiam  corrigent,  atque  inordinatam  hanc  actiO' 
leget,  qu(e  de  tiatu  eccletiattico  tunt^  rewh'. 
cant^  tiatuit,  ui  ti  quit  epitcopus,  tive  quit  aliut  anti" 
ttitit  dignitatem  obtinent,  ad  vitgm  monntticam  di^' 
tcendere  et  potniteniia  locum  implere  voluerit ,  hie 
antitiitit  digniiatem  ampliut  non  retineat,  Uonacho' 
rum  enim  inttituta  ad  obedieniio!  nc  ditcipUnte  ratio-' 
crat ,  fxYixitTt  tovtov  rnc   apx«/>«Ttx;6c    avTtTrottt^xOat  w^  nem  pertinent^  minime  vero  ad  magitterii  vet  prwfe 


x«t  airovocac  UOdvTtt^v  ^«iixuv,  w9Tt  apxctpc tr  n  itptU 
6fov  rvfcTicv  i  ^>ax/(t(v,  xal  ra  ).oc7ra. 

twTtoc  0  IIaTpeap%qc  ttirtv'  Ec  xtXfivte  «9  Zfisripa 
•r/coM-vvT},  ava^&)0-6i3T<uo'c^v  oc  xavGvt; ,  xai  "kor^iiv  litrpor 
0  Oto^cUo-TaToc  Scaxovoc  xac  TrpwTOvoTapiOf  aviywii'  Ec 
3O0U  fA^XP*  ^^  ^^^'  ^^^  apxupi»y  tic  t6  twv  p>va%A>v 
xaTtovTtf  avnua  ini  r&  rn:  ap;^ttpfii>avvi7C  i6(a(ovTO  ^ta  tamen 
^caftfvttv  'Z^fti,  xat  tovto  TrpoTTovTt;  icapewpuvTo,  a)X  negligenth 
ovv  19  oyta  xa/  ocxovfAtvtxio  ovn?  ffvvoooc  xat  tovto  uem  ad  li 
pvBpLii^OMvm,  t6  itapopapa,  ral  npoc  tovc  rnc  ixxXq- 
o-caffTcxvc  uaraarafftnc  Oto-fcovp  Tr^v  aTaxrov  Tavnjv 
tira.oyovo-a  frpo^cv  &piatit,  iva  t?  tc^  imaxonoc  ii  oXXof 

TOV  ap^^ttpaTlXOV  oStfrlfMCTOC  YrpOC  TOV  fAOvadtXOV  BtXlQCtlt 

xaTtX6ttv  ^ov.  xat  tov  rf,c  fcsTavotaff  Toirov  avaTrXupa)- 


a{''ac.  Ae  yap  tuv  fcovaxo^v  v\,y6n7tou  xiiroray^g  tyjCAim, 
Xovov  xai  fAaOijTtiac,  &).V  ov^c  $tdaaxaXiac  i  Trpotopia» « 
ovot  irocfcacvttv  a»ov;,  oXka  Trocfcacvtodoc  vTraTytXXovrae. 
Ato  xxGa  jrpottpvrai  Oto?ri(o(ctv ,  ciioxtTt  Ttva  t&>v  iv 
ap;i^ttpaT(XAi  xaToXo'/»  xat  irot(Atv&>v  i^tTa^oecivdv  tlc 
T^sV  Trov  irotfAaryouiveav  xat  fUTayoovvTwv  x^p^'*  tavrov 
^itTa^t^a^f  tv.  E(  01  Ttc  TOVTO  ToXptQo-a^  npo^ti  pLtra  rw 
ij^^flavuocv  xai  StayvoiViv  r^s  vvv  ixirso^iViQfAtv^c^^iQfov, 
avro;  tavT6v  apxctpaTtxov  aTrooTtpiio-ac  ^a9uov,  ovx  trc 
•npo^  t6  TrpoTtpov ,  oirsp  ^ia  twv  tp7Ci>v  r)9fTi}7tv , 
a^ibipLa  i;recv«OT;ot^tc.  lu   e&t  :    Photius   l*atriincha 


cturo',  atqne  eorum  tunr,  qui  non  aliot  patcere,  t*'d 
patci  profiieaniur.  Quo  circa  ^  quemadmodum  di' 
ctum  ett^  deccrnimutt  ne  qu\t  poathac  eorum,  qui  in 
antittitum  catalogo  tunt^  atqne  in  patlornm  numero 
cententur^  in  eoium^  qni  patcHntur  ac  pceniieniiam 
agunt^  locum  te  trantferat.  Quod  ti  qnit  pott  pro» 
muUiaiionem  ac  noiitiam  hujut^  qute  nunc  pronun- 
ciatnr^  tententice  id  facere  autut  fuerity  quando  ipte 
te  iphum  antittiiit  gradn  prioavit ,  pritiinam ,  qnam 
factit  contemptit ,  dignitaiem  ampliut  non  recupe* 
rabii. 


CoiEST.  f.  C.  XLV.  "•  IM  :  Kiid.  coll.  o.  •"  add.  :  hnbituqne  :  Ed^l.  Bas.  Lngdd.  II,  IIL 
«•  descendit  :  Edd.  Arg.  iJas.  Nor.  "»  habere  :  Bohin.  «^  utciplinatnt  :  E»l.l.  Arg.  Ven.  li. 
Lugd.  I.  =  C.  XLVI.  ■•■  Capiil  Pseudoisidori,  conflaium  ex  Marlini  cp.  I.  ad  AniaiKhiui  Tr»je«:tensem 
eisyiiodica  ejiisdem  coiK^ilio  Lalpniiieiisi  adjecia. —  C»ll.  ir.  |».  p.  I,  i.  54.  c.  un.  —  Vo\y.\  1.  4,  l.  15. 
"*  retiquerunt  :  Edd.    coll.    o.     **'  futurum  :  c;ed.    «"  duccre  :  e;Rd.    "^*  Mallli.  c.  iO. 


7C7  DEGHfiTl  PAIIS  «lECLNOA.  CAUSA  VH.  O^JiESt.  f.  7«« 

raverit  uiqnt  ad  "•  finem.  Unde  iiainqim  esl  l)eala  A  *»nt,  firtiirtt  vit»  ge  spcTenl  gainffci  nbsqoe  amhigm- 


perseveraniia,  nist  de  viriiuc  palientise?  qiioniain 
seciindum  apostolicam  "*  praBilicaliqnem,  ornne^,  qui 
rolunt  fn  Christo  "•  pie  vivere,  perucuthnem  patiun- 
tur.  tdeo,  fratres  charissimi,  non  tiis  aflDictioniiin 
amarifudo  a  pio  inentis  vestne  proposito  coarciet  •''• 
rccedere.  Considerate  "^  *  nam(|ue  %  qiiaiita  pro  ab- 
solutione  nostra  et  liberalione  creator  dominusqne 
et  redemtor  nosler  pertirierit,  quibusve  se  contii- 
meiiis  afliciendmn  tradideril,  nt  nos  a  vincidis  po- 
lestalis  diabolica  liberaret.  Altendttc  itaqne  vobis  et 
omiii  gregi  •",  in  qiio  vos  Spirilus  sanctus  constiluit 
episcopos  regere  ccclesiatn  Dei,  qnam  acquisivit 
pro|irio  Sangnine,  ut  iion  sit  qiii  vos  decipiat  aiit 
scdiicat  '  in  *  siibtilitate  seriiioiiis,  iit  plebes  vobis 


laie  percipere  semplterna. 

€.  XLVtll.'  Non  e$t  feprobath^  ned  virtutit  probati» 
^oimrum  adveniiae. 

Item  Gregorius  /i6.  V//,  epitt.  fS^,  ad  Reearedum 
Hegem  •••. 

Adversitas,  qii»  bouis  \*otis  ohjicitur,  protMlH» 
virlutis  est,  non  judiciuni  reprobatioiiis.  QuiB  eiiira 
nescial,  qtiam  prosperum  fuit  qiiotl  B.  Faulut  apo- 
slolus  praedicaturiis  ad  Italiam  vetiicbat  ••*«  et  la- 
mcn  veniens  iiaufragium  pertiilit?  Sed  ••^  navis  eor* 
dis  in  inaris  fluctibus  integra  sietit* 

IX.  Pars.  Gralian.  II oc  etiam  tunc  $ervandum  tn- 
telligitur^  quando  inter  $ubdito$  aliqui  invemuntur^ 
quibm  prwlatorum  vita  proficiat^  quando  nee  epecia» 


eommissas  relinquatis,  et  alicui  propter  malorum  B  «'^^  P;^'«''"  ^««^"^^^  nec  per  alio$  tuta  poteu  eeee 


npprobriiim  bominnin  quletl  vos  tiadalis,  *  ei  *  ul  vos 
ROlummodo  salveiis,  et  filios  orphanos  relinqualis. 
C.   ILLVIL  Jn  peneeutionibue  epiecopus  eccletiam 
suam  non  de$erat, 

hem  Mleobns  Papa  •'•    Humifrido  "^  Morinen$i$ 
eccle$icB  Episcopo, 

Sciscitaris  Uaque  per  Guldagarium  presbyterum, 
utrum,  quum  a  Mormaonis  de  episcopio  ilepellaris, 
debi^ns  de  cetero  in  iiionasterio  conversari.  In  qoo 
acjas,  cbarissiine  frater,  quod,  si  perniciosum  est  pro- 
reltim  iii  tranquillilaie  navini  deserere,  quanto  ma- 
gis  in  fliiclibus?  Ubi  nun  dicimus,  quod  persecuto- 
loin  Aon  fugiamns  (maxime^^*  paganonim  insidias, 
quuni  ad  tenipus  saiviuui,  ct  ob  multitudiuem  deli- 
ctoruiM  uostroriiin  nocendi  lacultatem  divinitns  as- 
•eqountur,  praiserliin  quum  eis  prodire  nllro  non 
debeainus,  et  iniiitos  propheus  et  apostolos,  ipsiiiii- 
que  •'•  Dominum  •••  bujusmodi  fiigisse  insecutores 
liiee  clarius  eotislei,  sed  quod  prscipue  nos,  qui 
tanquain  arictes  ducatum  gregibus  praebemus,  iino 
qui  el  horuni  pastores  siiinus,  Deo  auctore  cum  eis 
iu  periculis  pro  viribus  persislere  pro  certo  conve- 
nlat,  et  quntn  iranquillitas  reddita  divina  fuerit  pie- 
UlCt  sopiiaqite  furentium  infeslatio,  mox  gregein 
requirere  ••'  et  in  onum  colligere,  et  ^us  anlinos 
coelestts  patris  pace  ac  potissimiim  securitaie  prui- 
dicata  sursum  erigere  debemus.  £i  umdiu  super 
eoruin  cautela  oporiei  nos  esse  solicitos,  ot,  si  Del 
indfclo  pnusenlis  temporis  coiiiinoda  forlassis  aiuii- 


ecclesia:  $atu8^  ne,  $i  deserere  incipiat  quibus  prodesse 
potett^  dicatur  de  eo  :  Mercenarius  ••*  auiein,  et  qni 
non  est  .pastor,  ciijns  iioii  sunt  oves  proprl^,  videi 
liipuni  veiiienietn,  et  deserit  oves  et  fiigii.  Quicm 
vero  $pecialiter  qumritur^  fugiat  exempto  Chri$ti^  qv^ 
a  facie  Herod\$  fugil  in  ASgyptum;  fugiat  exempto 
PauUf  qui  a  fratribus  per  murum  submit$us  est  m 
sporta.  Vnde  Auguttinut  *  ait  •••  :  Fugiat  iiiintster 
Chrisli,  sicut  ipse  Christns  in  ifigyplum  fugil ;  rugiat 
et  qui  specialiter  qiiaerilur,  duin  per  alios  Hruia  est 
ecclesiae  salns.  IHnc  etiam  ait  Dominus  di$cipuli$  : 
Si  ••?  vos  (lersecuti  fuerint  in  una  civitale,  fugile  in 
aliam.  Ilincetiam  idem  abscondit  $e^  el  exivit  detem^ 
plo^  quando  hidcei  lapidet  tuleruntf  «t  jacerent  in 
C  eum.  Hinc  etiam  \  Angtieiinus  ••*.  ait  de  eodem  in 
P$aL  54 :  Ecce  elongavi  fugiens  illod  Ungit,  qood 
Christus  viiabat  persequentes.  nt  occasioncm  ine 
demeret,  et  mswiebat  in  desertis  orans,  in  qiio  doce- 
bat  nos  in  secreto  conscientiue  orare  et  qiiiescere, 
quuin  a  inalis  premimnr.  Quum  vero  non  preslatorum 
lanftcm,  $ed  totiu$  eccletiie  $alu$  quarilur,  fides  im- 
pugnaiur,  neceste  etl  ut  ex  adverto  atcendant,  tl  in 
die  \belU  $e  ip$o$  murum  •••  opponant  pro  domo  Do- 
mtitt,  et  anima$  •••  $ua$  ponant  pro  ovibu$  $ui$^  «1 
exempfo  $ua:  pa$$ionit  accendant  quo$  sermone  do^ 
ctrinw  diutius  confirmnre  non  valent.  Kt  hoc  quidem 
de  mamfe$tis  per$ecutionibtts.  §  1.  Est  et  aliud  genus 
pertecntionin^  in  quo  Aputtolut  laboraba!^  dicent  ••* : 
Quis  iiiliniiatur,  et  e^o  iion  inOrmor?  quis  scanda- 


NOTATIONES  COIIKECTORUS!. 

C.  XLVIII.  '  Unde  Auqustinut :  Mitlia  in  bac  dis-  D  quffislione,  quando  liccat  episcopo  rpcedere  ab  ec- 
putatiotie  citat  Graiianiis  ex  Augustiiio,  qnorum      clesia  sua,  disserit  beaius  Aiigiisiiniis  episl.  180. 
flientenlia  qiiidem  apud  illuin  habetur,  sed  vorha  ipsa      lloiioralo  episcopo  scripU. 
euiit  iii  glossa  ordinaria  locis  iiidicaiis.  De  bac  vero 


QuAST.  1.  C.  XLVL  •'•  in  :  Edd.  colL  o.  •"  2  Tim.  c.  5.  •"  atld.  :  Jetn  :  Ed.  Bns.  •'•  conrcet : 
Edd.  Arg.  Bas.  —  coerceat  :  Eild.  rell.  •'*  contiderantet :  Edd,  coll.  o.  •"  Art.  v.  20.  =  C.  XLVIL 
•»•  Ep.  iiicerti  lemporift.  —  cf.  Dist.  SO,  c.  5.  —  C(dl.  tr.  p.  p.  I,  t.  «2.  c.'47,  48.  •"  Humfredo  :  Etl. 
Arg.  —  Hunifrtido  :  Ed.  Bas.  •"  maximeque  :  Edd.  Coll.  o.  •^*  iptum  qnoque  «•»«1,  •••  Ji)an.  c.  8. 
■••  perqnirere  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XLVIII.  •••  Ep.  122  (scr.  A.  599),  I.  9.  Ed.  Matir.  •••  Act.  c.  27. 
••*  add. :  tamen  :  Edd.  coll.  o.  ■«»  Joan.  c.  10,  v.  12.  ■»•  Closs.  ord.  ad  c.  41  II  ail.  Cor.  in  Une,  at 
Aiiff.  ep.  180,  ad  Honoratiim.  ••^  Malth.c.  10,  v.  25.  "•  Glossa  ordiiiaria  es  Cassiodoro.  •••  Kxidi. 
c.  13-    •••  Joan.  c.   iO.    •»•  2  Cor.  c  1 1,  v.  29. 


780 


DBCREH  PAHS  SfiCUNDA.  CAUSA  VJL  QUi£ST.  H. 


770 


Nzalor,  et  ega  noti  uror?  etc.  Hine  Ah§umL  ***  in  A  loco»  iie  riiiDpatur  cbaritas  bononim,  ne  percbtyr 


P»aL  101  :  Oftsa,  iil  e&t  fortes,  Qoorum  frixorium. 
sniitqHi  soaiidarttaiitur;  tanluni  enim  frigitur  k)- 
iHis  qtiantum  aniat.  Hine  idem  **'  in  PtaL  50  :  Ira* 
scltur  Jostus  pro  peccaiis  polearura,  non  tamen  odit^ 
in  qoo  exslingueretur  ocnlus;  venter  pro  inienori- 
hiis,  qn»  tui'banlur,  quaiMlo  nec  corripi  possunt 
iinpii,  quibus  non  clainat,  quia  defecit  in  dolore  vita, 
▼idens  non  proficere  quod  prxdicat.  §  2.  Hinc  idem 
aii  in  Pia(^  69,  ttlrtim<7ii«  hoe  genus  penemtionis  di-' 
stinguens  **^ :  Vox  iribulatorum  Christo,  id  est  mar- 
tjrum,  inler  passlones  periclitantiiim,  sed  de  capite 
pracsumentium.  Cum  illis  tojc  omnls  Justi,  cui  ex 
chariiJite  abundans  Iniquiias  etiam  Christianorum  est 
passio,  tit  Loth  corporalem  perseciuioiiem  a  nuilo  in 


exercitiiim  inalorum,  quos  Deus  aduiiscet,  ui  Judani. 
apostolis,  ^uem  **'  quamm  sdret  furem  eue,  tamen 
ad  pr(Bdicandum  mitit^  et  ei  eucharistiam  dedil,  do~ 
cens^  in  eecleiia  lolerari  malos,  nee  obeae  bonis  wa- 
lorum  coHtortia.  Quando  vero  omnium  tubditorum  ett 
obttinaia  malitia^  nec  prodett  eis  pralatorum  pra^ien^ 
tia^  tune  etiam  eorpore  licet  ab  eit  recedere^  ne  el 
iiiorum  nequiiia  temper  in  deteriut  proficiat,  et  iiti 
qnidem  fructum  amittant,  quem  de  aiiorum  profeclu 
poaent  ineenire.  ^c  B.  Benedictui  deieruiite  legitur 
quoi  in  necem  iuam  unanimiter  videral  eompirane* 

Hinc  etiam  B.  Gregorius  Petro  Diacono  interroganti, 
an  liceat  prwlato  gregem  temel  imcepium  deurere  ? 
/.  IL  UiaL  c,  5,  retpondit^  dicent  *** : 


So«lomis  SNStinuit,  sed  a  malis  factis  eorum,  cum  ^  C:  XLIX.  Quando  iieeat  prwtatit  tubdiioi  d^erere^ 


qiiihus  babilabat.  Est  ergo  persecutio  fusii,  vel  a 
leone  in  impeiu,  vei  a  dracone  in  iiisidiis,  unde  oin- 
nes  clainenl :  Deus^  in  adjulorinin  meum  inieiide. 
S  5.  Quum  autem  ntHt  iubditorum  praeiQtui  affiigi'' 
iur,  atiquando  omnium  eu  una  et  iniatiabilii  obnina- 
tio^  aliqnando  maliinvemunturbonii  admixti.  Quundo 
bom  iimul  cum  malii  habilant^  ncn  iunt  deterendi 
botti  propier  iNa/os,  ne  perverte  maloi  evitando  vin- 
camui  quoi  fugimui  ad  gthennam,  ied  poiiui  maii 
toUreniur  propter  bonot*  Unde  Cregoriui  ***  :  Abel 
esse  reniiil  quein  Cain  malitia  non  exercet ;  ferrum 
^uippe  nostrof  menii»  ad  acumen  non  potett  pervenire 
veritaiiif  niii  hoc  alieriui  eraterit  lima  praviiatii. 
Binc  eiiam  Augustinui  *** :  Tu  boniis  tolera  uialum,  . 
eiCy  infra,  de  tolerandit  ma/ts,  in  prima  cauta  *  Aof- 
reiteomm.  Jdem  aii  **^ :  Majiis  maliim  in  separatione 
bonorum  commiitimus ,  quam  in  conjuiictione  malo- 
rum  fugimos.  Ei  infra :  §  4.  Tali  non  imputat  Deus 
8ua  peccata,  quia  non  fecit;  non  aliena,  quia  noo  ap- 
pcobavii;  non  negUgeniiam»  qui^  non  tacuit;  non  su- 
perbiam,  quia  in  uuitale  perman^L  Hinc  idem  in 
PiaL  54  ***  :  <  Quis  diibil  luihi  penuas  sicut  co- 
lunibe?  >  noii  aii,  sicut  corvo.  Columba  a  molesiiis 
qiiaerit  avolare,  sed  dileciionein  non  aniiitit,  et  sem- 
per  geiuit.  Sic  bonus  vuli  separare  se  corpore,  non 
amore,  ab  his»  quibus  non  potest  prodesse.  Et  iufra : 
§  5.  Sed  aUqtiando  ligatur  non  visco  cupidiiatis»  sed 
cora  et  ofiicio,  ut  deserere  non  possii,  nisi  solvaiur. 
Quod  si  non  solvitur,  tunc  dicat :  c  Cupio  ***  dis- 
solvi,  et  esse  cum  Cliristo :  Sed  manere  in  carne  ' 
necesse  est  propter  vos  :  >  et  sic  est  meritum  ex 
desiderio.  §  6.  c  Ecce  '**  elongavi  fugieus,  >  uon 


vel  noum 

Ibi  adunati  dequaniiuiicr  portandi  sunt  mali,  ubi 
inveniuntur  aliqui,  qui  ailjuvenlur  boni  ***.  Nain  ubi 
omnimodo  '*^  de  bonis  fniclus  deest,  lit  aliquando 
de  malis  labor  supervacuus,  maxiine  si  e  vicino 
ransae  suppelaiit,  quac  fruclum  Deo  ferre  Yaleaiit 
meliorem.  Ei  paulo  poa  ;  g  i.  Sa^pe  agiiur  in  aniino 
perfecioruro  quod  sileiiiio  pra^tereundum  iiou  est, 
quia,  quum  laborem  suiitn  stne  fructu  esse  conside* 
rent  ***,  in  locum  ***  alium  ad  laborem  cuin  friictii 
migrant.  Unde  ille  qiioque  egregiiis  prsdicalor  **^. 
qui  dissolvi  cupit  ***  et  cum  Chrislo  esse,  cui  vivcre 
Chrisios  est  et  mori  lucrum,  qiil  passionum  certa- 
mina  non  solum  ipse  appeiiii,sed  ad  loleraiida  \iJtc  ot 
alios  accendit,  Daroasci  ***  persccutioiiem  passiis,  ut 
posset  ***  evadere,  murumt  funem  sportamque  qoe- 
sivit,  seque  laleDter  depoiii  voluii.  Nuinquid  Pauluiu 
Hionem  dicimus  timuisse,  qiiani  se  ipse  *^'  pro  aniora 
Jesu  testaiur  appetere?  Sed  quum  in  eoileiii  loc» 
ittinortm  sibi  fructam  adesse  conspiceret,  ad  gravem 
laborem  se  atibi  cum  fnictu.  servuvii;  foriisenim 
pr^lialor  Dei  leneri  tntra  claustra  noluii,  cerlami'» 
nis  '^*  caiiipum  qiuesivii. 

Gratian.  Multorum  anctoriiaiibui  apparet^  quando 
viventibui  epiicopis  alii  poainl  inbititui^  ei  quando. 
uon» 

QUiESTIO   II. 
GRATIANUS. 

Quod  aulem  tste  vaieiudine  recepta  iuam  poitii  re^- 
petere  cathedram,  nuUa  auctoritate  raium  habetur. 
Celebrationem  vero  iacrificiorum^  ii  infirmiiaiii  cauia 


^OTATIONES  C0RRECT0R13M. 

•  /n  prima  causa  :  Indicat  causani  "23,  in  qua  primum  de  li:erelicis  ex  proposito  agitur,  qui  itios  ci- 
taudi  babetur  eliaui  1 ,  q.  7.  Neceaaria  el  alibi. 


Qu.£ST.  I.  C.  XLVIII.  *•»  Glossa  ord.  ex  AugiisMno  ad  I.  c.  v.  4.  •*•  Ead.  ex  eod.  in  Ps,  30.  ▼.  10. 
«»*  Ead.  ex  eoJ.  iii  pralat.  Psal.  *»•  Moral.  I.  2,  c.  49,  **•  cf.  C.  23,  q.  4,  c  2.  *•'  Glos«.  ord.  iu  c.  6. 
II  ad  Cor.  in  fine  ex  Aiijf.  serm.  18,  de  verbis  Doinini.  •••  Gloss»  orrf.  ex  Anfrnst.  **•  Phtlipp.  «.  1,  ▼• 
23.  •••  Glossa  iiilerlinearis  ex  Ang.  in  Ps.  54.  *•*  cf.  C.  23,  q.  4.  c.  2.  =  C.  XLIX.  »••  quibue  :  Edd. 
Par.  Liigdd.  •••  de  bonii  :  Ed.,  Arg.  '•^  omnino  :  E<ld.  coll.  o.  •••  considerani :  ead.  —  orig.  »••  in 
loco  alio  :  Edd.  coll.  o.  '•'  cf.  Philipp.  c.  !,  v.  23.  *•»  cupiebnt  :  Edd.  coll.  o.  •••  Acl.  c  9  —  2  Cor. 
c  11,  y.  22.    •*•  potuiaet  :  Edd.  coll.  o.    •*>  iptum  :  caed.    '^*  ted  cert.  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  par.  Ven.  I, 


771 


DECRIlTI  pars  secunda. 


cftiMMifWr,   taleiudine  rceuperaia  ejuqui   non  prtH  \ 
Mbeiur. 

Uiide  Alexaiider  11,  scribil  Gebonardo  Vitarienei 
Arc/itepiscopo  '  : 

G.  1.  De  quodam  presbytero,  qui  eaduco  morbo 
laborabal* 

lii  Uiis  lileris  coniiiiebalur  sic  :  llic  clericus  or- 

diiiein  babet  presbyierii ' ;  sed  qiiia  caduco  luorbo 

Jaborai,  el  ipsl  iinpraeseniiaruin  hoc  agnoviiniis,  non 

aiisi  fuimus  concedere  sibi  *  ut  offerret  vel  niissam 

celebrarei.  Quia  vero  languor  in  culpa  non  est,  su- 

per  hac  re  auctoritaiis  nostrae  decreto  consulendo  ^ 

deliberavimus.  Consuliiuus  Itaque  ut ,  si  frequenter 

hoc  morbo  taiigitur,  ab  oblatione  et  missaruin  cele* 

bratione  modis  oinnibus  prohibeatur.  Iiidecens  enim 

e&i  et  periculosum,  iit '  in  consecratioiie  eucharistia  B 

morUi  victus  epilepiico  cadat.  Si  vero  Dei  miseri- 

cordia  convaluerit,  quandoquidem  iion  culpa,  sed 

iDfirmitas  cst  in  causa,  eum  sacrificare  jam  non 

interdicimus. 

C.  il.  A  regimine  $u$pendatur  ecclestte  qui  in  lerram 
frequeiuer  eliditur. 

Ittm  Geiasius  Papa  Rustico  et  Fortunato  Kpisc,  *. 
Nuper  *  Foropopiiiensis  *  ecclesi:e  clerici  una  cuiii 
Sabiiio  '  episcopo,  et  Pelagio,  et  laicis,  propria  sug- 


GAUSA  VIH.  QUJSST.  1.  772 

gestione  reserarunt,  pnB.*ulein  suum  gravi  quadam 
necessitate  vexari,  ciijiis  eain  dicerent  incursiooe 
frequeiiter  elisuni.  Quod  iie  scandalum  fideiibus  vi- 
dereiur  iiigerere,  et  ecclesiam  Dei  ubique  positam 
hac  offensioiie  turbare,  prxcipue  quum  eodeni  ipso 
volente  huc  se  perreiisse  finnarent,  ad  dilectioneRi 
vestram  scripta  direximus,  ut  ecclesiae,  cujus  rector 
tali  casu  tenetur  adstrictus,  visitationem  congruaa 
reddatis.  Verum,  quia  nunc  idein  ipse  venit  bue 
poiitifex,  falsaque  omnia  de  se  jactata  disseiniiiat. 
sub  divini  contemplatione  Judicii,  vestraeque  con* 
scientias  existiinationisque  **  respectu,  rerum  lide 
solertissime  perquisita,  si  aliquando,!  scilicet  vel  ia 
domo,  vel  in  processione,  vel  in  alio  quociinqiie  ioo9 
probatur  repente  collapsus,  vocesqiie  dedisse  coo- 
fusas,  et  spumas  ore  jactasse,  quauU  fierf  potesl 
exaininatione  quaeratur.  Quod  tameo  "  sive  non 
possit  aliquorum  factum  testificatione  firmari,  sive 
nunquam  contigisse  dicatur,  non  putanduin  esl 
posse  sulBcere,  sed  certum  inanifestumque  docii- 
mentuui,  quia  de  tanta  re  non  segiiius  agendum  esi. 
Faciat  rem  tua  dilectio,  frater  Rustice,  sui  moris, 
et  aptam  magno  pontiflci,  ut  eum  triginu  •  diebus 
tecum  esse  constituas,  euinque  cariiibus  IndilRsreuter 
uti  necessaria  probalione  compelias. 


CAUSA  VIII. 


GRATIANUS. 
Quidam  episcopue  agens  in  exlremis  successorem 
iibi  e9  testamenio  instiiuit ;  inde  Muorum  amieorum 
pmirocinio  in  eundem  episcopatum  eligitur ;  post  eie^ 
ttionem  fro  indemnitate  eceleiics  canonicis  juramenr 
ium  prmbuit;  accusaiur  de  iimonia,  tanquam  munus 
ab  obsequio  prwttiterit;  ante  tempus  senientia  a  cle- 
ricis  suis  derelinquitur ;  sine  literis  apostolicis  ad  ee^ 
clesiam  suam  revertitur  episcopus.  (Qu.  I.)  Hic  pri" 
mum  qumritur^  an  liceat  episeopo  sibi  successorem 
institueref  (Qu.  II.)  Secmitfo,  an  amicoram  pairo^ 
dnia  in  eteclione  debeani  convateseere?  (Qu.  111.)  Ter- 
tio^  an  sii  habeudus  simoniaeus  qui  post  electionem 
hujusmodi  jnramenlum  eanonicis  prcesiat  f  (Qu.  IV.) 
Quarto^  an  liceal  clericis  ante  sementias  tempus  ab 
ipiscopo  suo  discederef  (Qu.  V.)  Quinio^  an  sine  lite- 


C  ris  apostolicis  debeal  redire  ad  propriam  ecclesiam  T 

QDiESTIO  I. 

GRATIANUS. 

1.  Pars.  Quod  autem  episcopo  successorem  nbi  i n- 

stituere  lieeatf  ex  verbin  Zaeharia  Papm  ^  eonjicituT, 

quibus  Maguntino  archiepiscopo  permisit  adjutorem 

sibi  statuere,  qui  ei  defuncto  in  plenitudinem  potesia- 

tis  succederet,  §  1.  liem  ex  verbis  Sgmmachi  Papof 

dicentis  :  Si '  transitus  Papac  inopinatus  eveuerit,  ul 

de  sui  electlone  successoris  non  possit  ante  decer- 

nere,|etc.,  apparet^  quod  episcopi  successores  sibi  iii- 

stituere  possunt*  §  2.  Item  exempto  B,  Petri  iliud 

idem  probatur,  qui  B.  Clementem  sibi  suceessorem 

D  int<t/titl. 


NOTATIONES  GORRCGTORUM. 
QvMsr,  II.  C.  II.  *  Triginta  :  In  diiobus  vetustis  codicibiis  lcgitur :  octuaginia  \ 


QuiBST.  II.  G.  I.  *-  Ep.  iiicerti  leniporis,  seripia  ad  Gebehnrdum  Javaviens.  archiep.,  oni  electiisesl  A* 
1060.  —  Ivo  Dccr.  p.  6,  c.  405,  (  :  (ienobardo  Juvanensi  archiep.),  '  presbyteri  :  bild.  #^oll.  o.  pr. 
Liigdil.  II,  III.  *  et  :  Ivo.  ^consutendum  :  id.  '  ut  hoe  ei  accidat,  quatenus  in  etc.  :  id.  =  G.  II.  *  Cp. 
incerti  temporis,  direcia,  ut  Berardus  suspicatur,  Rustioo  Minturneusi  et  tortunalo  Fulginati.  —  Coll.  tr. 
p.  p.  2,  t.  46,  c.  43.  '  Super  foro  poputensis  eccL  :  Edd.  Nor.  Veii.  I.  '  leg  est  :  Foropopiiieiisi.s  ,  qii» 
ecclcsia  Roinaii.T  proviiiciae  fuil.  '  Sabino  ei  Petagio  taicis  :  Ed.  Bas. ,  (\ux  lecllo  sola  sensui  conve- 
iiire  videtur.  **  mstimationisque  :  Edd.  Nor.  Veii.  I,  II.  Lugdd.  Par.  '^  Quod  quum  non  :  Cdd.  Arg.  bas. 
'  hoc  exiiide,  iit  arbitrasiiur,  iactuui  est,  quod  iu  Godd.  (quos  Cdd.  coll.  o.  exc.  Bu$.  suut  seculx)  legltur 
1.  XXX.  i.  e.  vel  iriginta. 

GAUSA  YIU.  Qv£iT.  I.  Pars  I.     »  C.  7,  q.  I,  c.  17.    •  D.  79,  c.  10. 


773 


mniETI  PARS  SECUNDA/CAUSA  VIII.  QUiEST.  I. 


7T/A 


iJndg  ioaiines  IH.  scribU  Epitcofnfi  Germanicp  et  Gat-  A  iisiirpare  lenlavrrit,  lalis  consiiluilo  irrita  errl.  Non 
/i(F,  eptstola  umca,  c.  2  » :  ^^g^  jjljj^^  ^^^1  oporiel,  nisi  cum  consilio  ••  el  judi- 


C.  I.  Quod  Petrut  Linum  et  Cletum  adjutoret   tibi 
utcivit,  ted  Clementem  tuccettorem* 

Si  Pcinis  princeps  aposloloriiiii  adjiKores  sibl 
ascivil  Linum  el  Cieluni,  iion  tanien  polesialem  pon* 
llficii»  aul  solvendi  aut  ligandi  eisjioriiiam  tradiilii, 
sed  successori  suo  *  sanclo  *  CleHienii,  qiij  seJeni 
apostolicam  post  eum  et  potestatem  ponlificaleiii 
tradenle  gibi  H.  Pelro  tenere  promeruit.  Linus  vero 
et  Cletiis  ministrabant  exleriora ;  princeps  autem 
apostoloruiii  Peirus  verbo  et  oratioiii  insi^tebat  \ 
C.  11.  PALEA. 

f  Vnde  ipte  Clemens  in  epittola  ad  Jacobum  Hiero* 
*solymitanum  mista  inter  cetera  tcribit^  quod  Petrus 
adhuc  vivens  Clemeniem  in  epitcopum  elegit  '  :  n 

Simon  Pelriis  in  ipsis  (iiebiis,  quibiis  vjtae  flneni 
sibi  praesensit,  apprehensa  inanii  mea  *  repente  con- 
surgens  ',  in  auribus  loliiis  ecclesiae  haec  protulit 
verba  :  Clementem  Iiunc  episoopum  vobis  ordiito, 
cui  soli  meae  praedicationis  et  doclrinau  catbedram 
trado,  quem  prac  ceieris  expertus  sum  Denm  colen- 
tem,  homines  diligenlem,  *  caslum  *,  discendi  *  stii- 
diis  dedilum,  sobrium,  benignnm,  jiisium,  patieii- 
lem,  *ei  *  Bcientom  ferre  nonnuilorum  eliam  ex  bis^ 
qui  ^  in  verbo  Dei  instiiuuntiir,  injurias.  » 

Gratian.  Sed  in  Antiocbeno  Concilio  lioe  omnino 

fieri  prohibetur^  in  quo  c.  23  tic  ttalutum  legitur  •  : 

C.  IIL   Epitcopo  tuccettorem  tibi  conttituere  non 
licet. 


catu  *^  eptscoporum,  qiii  posl  exitum  praedecessoris 
potestatem  habent  dignum  eiigere  ''• 
C.  V.  De  eodem, 
Item  Hilarius  Papa  in  Synodo  Romana^  c,  5  **• 
Pleriqiie  sacerdotes  in  moriis  confinio  constituti 
in  locum  suum  feruniur  alios  designatis  nominibus 
subrogare,  ut  scilicet    non   legiiima   exspectetur 
electio,  sed  defuncti  gratificatio  *^  pro  populi  habea- 
tur  assensu.  Quod  quam  grave  sil  aestlmate.  *  Alqiie 
Ideo  \  si  placet,  etiam  hanc  liceiiiiam  generalilcr 
de  ecclesiis  auferamus,  ne,  qtiod  turpe  dictu  esi, 
homini  quisquam  putet  deberi  quod  Dei  esU  *  Ab  ** 
universis  acclamatum  est  :  llacc  praesumtio  nun« 
quam  fiau  Qnae  Dei  sunt  ab  homine  dari  non  pos^ 
sunt. 

C.  Yl.  De  eodem. 
Item  llieronymus  ad  TitumfC.  I.  [v,  5.] 
Moyses  amicus  Dei,  cui  *'  facie  ad  facieni  Deus 
locutus  esi,  potuii  utique  successores  principatus  filk» 
suos  facere,  et  posteris  propriaro  relinquere  digni- 
tutem ;  sed  extraneus  de  alia  tribti  eligitur  iesus  *\ 
ut  sciremus,  prlncipaium  in  populos  *'  non  sangulni 
deferendum  esse,  sed  vilae.  At  nunc  cernimus  piiireji 
**  banc  rein  t)eneficium  *'  facere,  ut  non  quiennit 
cos  *^  in  ecciesia  erigere  columnas»  qiios  pliis  cogiio  • 
scant  ecclesi»  prodesse,  sed  qiios  vel  ipsi  ainaiii« 
vel  qiioruin  siini  obsequiis  deiinili,  vel  pro  quibun 


Episcopo  non  licere  •  pro  se  aherum  siiccessorem  C  majoruraquispiamrogaverit,el(utdeteriora  taceam) 

qui  ut  clerici  fiercnt' muneribus  impeiraruiil '*• 

C.  VIL  De  eodem. 

Item  Innocentiiis  Papa  II,  in  Concilio  Romano^  c«- 

IG". 

Aposiolica  aiictoritate  prohibenius,  ne  qnis  eecle- 
slas  et  pr.ebenda$,  pneposituras,  capelbinias  *',  aul 
aliqua  ecclesiastica  oflicia  hereditario  jure  valcat 
,  vendicare  aut  expostulare  praesumal.  Quod  si  quis 
improbus  aut  ambitionis  reiis  attentare  praesumscrit, 
debiu  poena  mulciabitur  et  postulatis  carebiu 

Gratiaii.  His  omnibus  aucloritatibus  vrohibentur 


sibi  constituere,  licet  ad  exilum  vitaeperveniaU  Quod 
81  tale  aliquid  factum  fuerit,  irrilum  sit  hujusmndi 
consiituium.  Servetur  autem  jus  ecclesiasticuin,  id 
eontinens«  non  oporiere  aliier  fieri,  nisi  cum  synodo 
61  Jiidicio  episcopornm  «,  qui  post  obilnm  quiescen- 
tis  potestalem  babent  cum,  qui  dignus  exstiterii, 
proroovere  ". 

C.  IV.  De  eodem. 
Item  ex  Concilio  Martini  Papae,  c.  8  *', 
Episcopo  iion  Iiceat  ante  finem  vitae  *'  alium  in 
locn  fiiio  coiisiituere  successorem.  Si  quis  autem  hoc 


NOTATIONES  CORRECTORUM- 

CACSA  VIU.  QoAST.  I.  C.  IIL  •  Epitcoporum  :  p  tores  leguntur.  _  ,         .        ii. 

lii  codicibus  Graiiani  etiain  manuscriptis  sequeba-  C.  V.  *>  Aique  ideo  :  Ilaec  iisqiio  ad  versic.  :  Ab 

tirr  :  et  electione  clericorum^  quae  sunl  expuncta,      universit,  addita  sunt  ex  ipso  conciiio,  Aiiselmo, 
quia  neque  iu  originali,  neque  apud  celeros  collec-      Polycarpo  et  Ivone^ 


QoiE^T.  I.  C.  l    »  Caput  Pseudoisidori,  cf.  nnfini  ep.  ad  Gaiidenlium.  —  Ans.  L  I,  c.  55  (56).  Polyc.  1. 


"  ideni  canon,  ex  interpr. .  Martini  Brac.  —  Burch.  I.  i,  c.  181.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  305,  nlerqne  ex  conc. 
SpalcnsL  "  add.  ;  tua^  :  Ed.  Bas.  "  concilio  :  Edd.  Bas.  Ven.  L  Lugd.  1.  P«r.  '*;««'?.'«  '  ^^^- 
coll.o.  —  Coll.  citU  "  ordinare  quem  dignum  etegerint :  Co\l  Hisp.  =  C.  V.  «•  hab.  A.  4bo.  —  Ans. 
L  6,  c.  56  (60).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  104.  Polyc.  I.  2.  U  18.  "  gratifican  populi :  Coll.  Hisp.  >•  haec 
et  iii  Coll.  Ilisp.  et  apud  Ans.  desiderantur.  =  C.  Vl.  "  Exod.  c.  53.  "  ailcl.  :  sal.  Josute  ;  Ed.  Bas. 
—  t.  e.  Jotuo!  :  Edd.  rell.  "  populo  :  Edd.  coll.  o.  pr .  Lugdd.  "  plurimot  :  Edd.  coll.  o.  «  beneliao  : 
caed.  exc.  Lugdd.  U,  IIL  **  ut  non  qucerant  eot,  qui  potsunt  ecclesics  plut  vrodetse,  et  tn  eccl.,  etc.  :  orig. 
^Umpetrant  :  Edd.  colL  o.  pr.  Par.  Liigdd.  =  C.  VIL  "  hab.  A.  1139.  -Eadein  ab  eodem  Innuc. 
jam  pridem  edita  fuerant  in  coiic.   Remensi  c.  15.  —  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  152.    •'  capel.at  :  ivo. 


m  DECHETl  PAUS  SECfJNDA.  CAUSA  Vill.QU.flST.  I.  m 

tpiuopi  succesiorei  tibi  inttituere,  Sed  aUud  €sl  d£  sui  X  \ocns  regiminis  desiilerauiibus  negandos  e&l,  lU 

tucceshoris.eleclione  cum  (ratribus  dtliberare^  alind      '    '     '"        "*        .       »-   .    .       .  .  -    - 

esl   ex  lestamento  tauquam  sum  dignitatis  heredem 

sibi  qua^rere.  Ulud  fieri  permittitvr  :  hoc  autem  peni* 

tus  prohibetur,  JUud  autem  B,  Petri  apostoli  ab  Hlis 

Viilet  itt  argumenium  assumi^  qui  tales  sibi  substituunt^ 

qunlem  sibi  successorem  B,  Peirus  quwsivit.  Fertnn, 

quia  officium  non  inKB^  sed  sanguini  ciepit  deferri^ 

nlque  ad   episcopatum  tales  quisque  sibi  successores 

qua^rere  coepit,   qui  vel  odiosi  populis^  ul  a  plebe 

docendi  invenirentur,  idcirco  sacris  canonibus  statu^ 

tum  est,  ne  quisqunm  sibi  sui  officii  qucerat  successo^ 

rem,  sed  populi  etectioue  quwratur  qui  eorum  utilitati 

digne  desertiat,  qui  illorum  utilitatem,  non  sua  lucra 

quivrat,  qui  Chrislo  semen  velit  suscitare^  non  sibi 


fogienUbusofferendiis.  Et  sieui  sertpium  esl  " :  Nee 
quisquam  sibisnmit  **  honoretn,  sed  qui  vocalur  a  Deo 
tanquam  Aaron,  el  nirsus  ideiii  prredicalor  egreglos 
dicil  :  Si  unus  '^  pro  omnibus  mortuus  est,  ergo  ** 
omnes  moriui  sunt  :  et  pro  omnibus  mortuus  esi 
Christus,  nt  '••«!*  qui  vimnt  jam  non  sibi  vivani, 
sed  ei,  qui  pro  ipsis  mortuus  est  et  resurrexit^  ei 
pastori  sancise  ecclesiae  dicilur  ^* :  5/mon  Joannis^ 
amus  me  ?  Pasce  oves  meas.  Ex  quibus  verbis  coUi- 
gitur,  qiiia  si  is,  qiii  Talet,  omnipotenlis  Dei  oves 
renuit  pasceie,  ostcndil  se  pastorero  suinuiuui  nil- 
nime  amare.  Si  enim  unigenitus  Patris  pni  es- 
pienda  utilitate  omnium  de  secreto  Patris  egressus 
est  ad  publicum  nostruin,  nos  quid  diciuri  sumus* 


divitias  congregare.  Quod  qui  facere  contemserit  jure  B  si  secrelum  nostruin  prseponimus  utilitati  proximo- 


ab  ccclesia  repudiatur. 

IJhde  Augiistiiuis  contra  Faustum  Manichoeum ,  lib. 

XXXlh  c.  10  « : 
C.  VIU,  Qui  sibi  et  ecciesiar  prodest  utroque  pede  cal' 
ceatus  iuteUigitur. 
B  Pars^  OUm  jussus  "  est  fraier  praemoriui  fra- 
Iri»  uxorem  dueere,  ui  non  sibl,  sed  iHi  sobolem 
tuisciiaret,  ejusque  voearet  nomine  qood  inde  iiasce- 
iwlor.  Quod  si  recosaret,  discalceatus  uiio  pede  con- 
spui  soleliat  In  faclem  ".  Nunc  »•  evangelii  quisqiie 
prsedicaior  iia  debet  in  ecclesia  laborare,  iitdefunclo 
frairi,  id  esi  Cbristo,  suscitet  semen,  qiti  pro  iiobls 
niortiius  esl,  et  qood  suscliatum  faerit  ejus  nomen 
acoipiat.  At  vero  qui  electos  ab  ecclesia  niluisterium 


^^^  S  !•  Quies  Itaqueiiobis  ex  corde  appetenda 
est,  et  lamen  pro  multorum  lucro  aliquando  posi- 
ponenda.  Nam,  sicut  toto  desiderio  debemus  occu- 
pationem  fugere,  ila  si  desit  qui  prxdicet,  occupa* 
tionis  onus  libenti  necesse  est  bumero  ^^  subire. 
Qttod  ex  duorum  prophetarum  opere  docemor,  qiio- 
rum  uiius  praedicaiionis  ofiiciuni  vitare  conaius  est« 
et  alter  appetiit.  Nam  mittenii  ^*  se  Domiiio  llie- 
rcmias  respondit  *»,  dicens  :A,  a,a,  Domine  Deut 
*\  nescio  loqui^  quia  puer  ego  sum.  Et  quum  omni- 
poiens  Deus  personam  ao  praddicandum  ^'qusereret, 
dicens  *•:  Oti^m  mittam^  et  quis  ibit  nobis  ".»  ultro 
se  obtulit  Esaias,  dicens  :  Ecce  ego,  miue  me.  En 
ab  Hirisque  exterius  diversa  vox  prodiit,  sed  iioii  a 


ev«.igel«andi  d  renoeri..  ab  ecclesia  Ipsa  n^^txx.  C^^.^^^^^^^^^^^  "^'  " 

digiieque  contemnitur.  Q„l  enim  ct  slbl  prodest,  ct      ^"""''  ^^'''^''"''.  ^'"^  -""•"^^^^  "    '^"^  ^"W^ 
eccleslae,  bcne  intelligitur  utroque  pede  calceatus. 


Unde  illud  :  Otiam  •*  epeciosi  pedes  evangelixantium 
pacem  ",  evangeiizantium  bona.  Qui  autein  curani 
lucramlorum  refugit  aliorum,  dlscalceati  illios  iion 
figuratum  siguilicabil,  seil  in  se  impletum  portabit 
opprobrluin. 

G.  Ilt.  Locus  regiminis  sicut  desideraniibus  est  negan- 
uu4,tta  lugientibus  est  offerendus. 

liem  Gregorius  Papa  in  Begesto,  lib.  V/,  epist.  5. 
Cyriaeo  Epiuopo  •». 

Jn  scripiiiris  •*  vestris  vos  magnopere  requiem 
quiesisse  narralis,  sed  per  boc  ad  pastoralem  soli- 
ckudinem  vos  congrue  venisse  osteuditis,  qui»,  sieut 


sunt  praecepta  caritatis,  Dei  *videlicet*  amor  ei 
proxinii.  Per  activam  igitur  vilam  prodesse  proxi- 
inis  ciipieiis  Esaias  oflicium  prafidicationis  appeUii 
*».  Per  contemplativam  vero  Hieremias  aniori  con- 
diioris  sui  sedulo  inbaerere  desiderans,  ne  roitti  ad 
praedicandum  debeat,  contradicit.  Quod  ergo  laudi- 
biliter  unus  appetiii,  boclaudabiliter  alter  »•  ezpa- 
vii ;  iste,  ne  Ucitae  contemplationis  lucra  loquendo 
perderet,-  ille,  ne  daroiia  studiosi  operis  tacendo 
sentiret.  Sed  boc  in  utrisque  est  subtiiiter  intuen* 
dum,  quia  et  is,  qui  recusavil,  plene  non  restiUt, 
et  is,  qui  mitti  voluit,  ante  se  per  allaris  ealculuiu 
purgatuni  vidii,  ne  aut  nou  purgalus  adire  quih- 
quam  »*  sacra  iiiinisleria  »•  andeal,   aut  qiiom  su- 


^OTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  VIII.  «  Hic  verba  B.  AiiguHlini  et  in  summain  D     d  Evangeiizandi :  Seouebatur  in  vulirflik  •  #/  s«. 

K:Ki  aCj;::r  '""""• '"-'  '"'^  '""•  *"""  '''«t''  •••"*•""' "5"""«"V 

-luwiauiui.  „^,,  li-guniur,  sieut  neque  in  origiiiali. 


Lii    "'11*'     *'  ^*.;' •     ;  ««""<>•  *vo.    "  remittenti:  Ed.  Bas 
Kdd.  colL  0.  pr.  Bas.    *»  add.  :  sibi  :  Edd.  coll.  o.    *•  Es.   c 
•  emanavit  .•  urig,  —  Edd.  cvli.  o.  —  Bi)hiii.    *•  appetit  :   uiig 
•*  ^iiif^iiii ;  Ld  Bjs.    ••  mysteriu  :  Edd.  coil.  o.  pr.  Bas. 


*'Hier.  c.  1,  v.  6.  *^  Edd.  :  eece  : 
6,  V.  8.  *'  ex  vobis  :  Edd.  ooil.  o» 
-  Cil.  Arg.    ••  aliu*  :  Edd»  coU»o. 


^7  DECREtl  PAHS  SeCUNpA.  CACftA  tlll.  QU^ST.  l.  ?7$ 

perna  graiU  eltgU*^  sob  liuroiliialis  «pccie  siiperbe  A  ui  iniellin^Ai  non  se  esse  episcopum  i|ui  prjsesse  di*> 


contradicau 

C.  X.  LocM  dejeetlonh  iii  voto^  dignUalis  tettkp^r  fil 

in  necetsiiate. 

Idem  tn  koratibus  lib.  XXXV,  c.  13,  ad  e.  42. 

Job. 

Sciendum  suminopere  esl,  quod  obedieniia  ali- 
quando,  side  suo  aliquid  habeat  '\  nulla  esl;  ali- 
quando  ^auiem*  si  de  suo  ^liquid  non  babuerit  f, 
minima.  Nam  quum  hujus  muiidi  successus  prxcf- 
pitur,  qudm  locus  superior  imperatur,  is»  qul  ad 
percipilsnda  haec  obedit,  obedieniix  sibi  viriulem 
evacuat,  si  ad  hxc  *  eiiam  *  ex  proprio  *  dcsiderio  * 
anhelat.  Neque  enim  se  sub  obedienlia  dirigit  qui 
ait  accipienda  hujus  vlue  prospera  libidinr  propri.-e 
;imliitionis  serviL  Rursus,  quum  niundi  despecitis  R 
pnccipituir,  quum  probra  adipisci  et  contiimelis 
jubentur,  nisi  ex  seipso  aniinus  ^haK^*  appeiat, 
obedietiiia  **  sibi  meriium  minuit,  quia  ad  ea^  quse 
in  liac  vita  despecta  snnt,  invitns  nolensque  descen- 
dit.  Ei  pauU  snpmfis  :  |  i.  Obedientia  •quippe* 
Tlctiinis  jure  pr;epouitnr ,  quia  per  victimas  aliena 
caro,  per  obedientiam  vcro  voluiiias  propria  macia- 
tur^  *  Tanto  Igitur  quisque  Deuui  ciiius  placat, 
quanlo  ante  ejns  oculos  repressa  arbiirii  sui  super* 
bia  gladio  praecepii  se  immolat.*  Quo  **  contra 
ariolandi  peccalnin  inobedientia  *  dicilUr,  lU  quanta 
sii  virtus  obedioniial  *  demohstretur  *'.  E%  adverso 
igitiir  melius  ostecditur  quid  de  ejus  laude  sentia- 

lur.  Si  enira  ^iiast  ariolandi  ft  peeeatum  ett  repu^       ^ 

guare^  et  quaii  $eelu$  idololatrim,  nolle  acquiescere,  C  J|„^,„  pwtas. 
sola  est,  quae  fidel  meritum  possidet,  obedientia, 
aioe  qua  quisque  inridelis  esse  convincitar,  etiamsi 
fldelis  esse  videatur. 

C.  Xi.  Qui  prteesse^  et  non  prodeue  detiderat^ 
epiuopari  non  debet, 

Jtem  Augusliuus  lib.  XIX^  de  civit.  Dei,  c.  19. 

i  Qui  episcopalum  desiderat»  bonum  opus  desi- 
derat.  »  Expoiiere  voluit  quid  sit  episcopalus,  quia 
iiomen  esi  operis,  non  honoris.  Grxcum  est  enim 
**,  aique  inde  duclum  vocabulum,  quod  ille*  qui 
praelicitur»  eis»  quibus  praeficiiur,  superinlendity 
curam  eorum  scilic^:!  gerens;  *iitt'*  quippe saper*. 
cneoirocvero  **  intentxo  est.  Ergo  episcopos  •,  si 
velimus,  laiiue  superiulendeaies  possumus  dicere. 


lexerit,  non  prodesse*  itaque  a  siudio  cognoscenda! 
veralaiis  nemo  prohifoetur,  quod  ad  Iaudab:.«;  per- 
tinet  oiium.  Locus  vero  superior^  sine  qtio  regi 
populus  non  potest,  eisi  ita  teneatur  atque  aduiio 
nislrelur,  ul  decet,  tamen  non  decenter  appeiitur. 
Quamobrem  otium  sanelum  quxrii  carilas  verila-^ 
tis,  iiegotium  justum  suscipil  necessiias  caritaiis» 
quani  sarcinam  si  nullus  iinpoiiit.pcrcipicnd^Batque 
iniuendo}  vncanduin  esl  vcriiaii;  si  autem  impoiii- 
tur,  suscipienda  cst  proptcrcarimtis  neccssitatcm. 
Sed  iiec  sic  oinnimodo  veriuiis  delectatio  desrs- 
renda  est '%  ne  subtrabalur  illa  suaviias,  et  oppri- 
niatur  '  justa  necessitas. 

C.    XII.    Vro  ingenio  discentium  doctor  moderetur 

verba  docirinw. 

Iiem  Petrus  ••. 

ni.  Pars.  Oportet  eum  qui  docet  el  inslruii  ani- 

mas  rudes,  esse  lalem,  ut  pro  ingenlo  discenliuin 

semelipsum  possit  oplare  ,  el  verbi  ordincm  pro 

audientis   capacil^te  dirigere.   Debet  ergo  Mpse 

praecipue*   appriine  esse  eruditus  et  doaiis,  irre- 

prebensibilis,  malurus,  pavidus,  sicul  ipsi  probasiis 

fore  liunc  Clemenlem  post  me. 

C.  XIII.  Qtft  omnibus  pneest  singulos  relevare 
contendal* 

Jtem  ejusdem  •*. 

Clemeiis,  tanquam  *^  *  qui  *  omnibiis   prxesse  lo 

noveris  ••,  singulos,  prout  potueris  ••,  juva,  et  sin- 

gulos  releva,  qiii^  et  slngulorum  onuset  solliciiu- 


C.  XIY.  Contra  Christum  faeiunt  qui  gratia^  non 

merilie  gradum  ecelesiastieum  tribuunt. 

Item  Hieronymus  ad  Titum,  e.  I. 

Qui  vos  spernlt  me  spemit.  Ex  quo  mantfeatnm 

esi^  eos  'Squi  Apostoii  lege  contemtu  eeclesiasticum 

^radum  non  merito  ••  voluerint  allcui  ^*  deferre»  sed 

gratia,  contra  Christum  facere  ^' ,  qui  qualig  Ih  ec« 

cle«a  presbyter  constitoendu»  slt  per  Apotlolqni 

suum  iii  sequentibus  eisecutus  est. 

C.   XY.   Ad  saeerdotium    non  eligatur^  ntst   fni 

ceteris  et  sanctior  et  doctior  kabeiur. 

Ilem  ilieronymus  tit  libro  Levitiei  >  '•• 
Licet  ergo  Oominus  dc   constituendo  principe 
praecepisset,  *  et  Doininus*  elegissei»  tamen  convo* 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


8  In  hoc  et  duobus  sequentibns  capitibns 


G.  XI.   •  Episeopos  :  Apud  sanctnm  Augustinum  tum. 

et  Anselmnm  legitur :  ^iraivciv,  st  velimus^  latinc  C.  XV. 

euperintenderepossumusdicere.  pro  Origene  citalur  B.  Hieronyniiis,  barum'faomi- 

t  Opprimatur  :  In   originali  est  :  et   opprimat  liaruin   interpres.  Qiiod  cur  aeri  potuerit,  supfa 

ieta  necessitas^  sed  ob  glossam  uon  est  emenda-  disU  36,  c*  Si  quis^  est  adnotatiiip 


QuJBST.  I.  C*  IX  •»  eligit :  otig.  -^  Edd.  Arc.  Vcn.  II.  =  C.  X.  ■*  nabuit  :  Edd.  Arg.  Bas.— AofrnmV : 
6dd.  rell.  t  *«*^«'  *•  0"«-  "  obedientia  :  Bohm.  »•  Quod :  Edd.  coIL  o.  pr.  Nor.  ■"  esse  monstratur  : 
Edd.  coll.  o.  tt  1  Reg.  c.  15,  v.  t3.  =  C.  XI.  ••  add.  :  nomen  :  Ed.  Bas.  ••  desid.  »p.  Ans* 
^quippe  ;  Ans. --  Edd.  coH.  o.  •*  desideranda  Edd.  Lugdd.  =±C.  XII.  ••  ex  epist.  apocrypha  Cle* 
meiilts,  edila  a  Rufiiio*  =sP.  III.  C.XIH.  ••ex  ea<|em.  •*  st  tanquam  :  Edd.  coll.o.  pr.  Arg*  ••  votens  :  Ed^ 
Arg.  —  volueris  :  Edd.  rell,  ••  poteris  :  Edd.  coll.  o.  •^  quia  :  et  Bas.  =  C,  XIV.  ••  quia  qui :  Edd. 
coll.  o.  exc.  Lugdd.  II,  III.  ^^meritis  :  Edd.  coll.  o.  »•  alicujus  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,IL  **add 
videntur :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  U,  lU.  =3  U  XV-    "  ex  hom.  6.  Origenis  ad  c.  $.  Levltici  interpr« 


Rulino. 


interprettf 


Panou  CLXXXVIL 


as 


77»  DECRETl  PARS  SECIJNDA.  CAUSA  Vltr.  QU^ST.  l  780 

enliir  eiinm  synagAga.  Reqairittir  '*  enim  ^  in  or-  A  dilas.  Gnbomalio  populi  illi  iradatirr,  qffem  Deiti 

ele;;eril  ^\  liomini  scilicet  taii,  qui  balMt  (sicut  mti- 


diiianilo  saoenloie  et  prssentia  ^'  populi,  ut  sciaiit 
oniQcs  et  cerl!  sfnt,  qnia  qni  praestantior  esC  ex 
onmi  popnlo,  qui  docllor,  qni  sanctior,  qni  in  onin? 
virtnte  eminentior,  ille  eligitur  '*  ad  sac^rdotinm, 
et  lioc  astante^^popnfo,  ne  qna  posimodum  rctractio 
cniqnam,  ne  quis  scrupnlus  residerct.  Iffoc  est 
antcm,  qnod  et  Apostolns  pra^ccpil  ^*  in  ordinatione 
saccrdotfs,  dicens  '• :  Oporlet  autem  ••  iltim  et  •• 
legtimoMum  habere  bonum  ab  his,  qui  forii  swit. 
Ego  tamen  ei  ampliiis  aliqnid  TJdeo  in  eo,  qnod 
dicit :  quia  convoeavil  Moijsei  omnem  sgnagogam,  et 
*  puio,  quod  convocare  synagogam  *  boc  sit  colli- 
gere  omnes  animi  •*  et  in  unum  congregare  virtntes, 
nt*'  qnum  sormo  de  saeerdotalibus  sacramentis 
li:il)etur,  vigilent  omnes  animi  virlutes,  et  inteiitx  ^ 
sint«  ut  ^  nibil  in  eis  sapientiae ,  nihil  desil  indu- 
stria;,  sed  adsit  omnis  multitndo  sensuum,  adsil 
oinnis  congregatio  sanctarum  cogitationum,ul  quid 
sit  pontifex ,  quid  unctio ,  quid  indumenta  ejus » 
conferens  intra  sacrarium  cordis  siii  possil  advcr- 
lere. 

C.  XVI.  PopuU  gubernatio  divina  etectione 
pratietur, 

Idcm  ex  libro  Numerorum  **. 

Si  ergo  tantus  ille  nc  talis  Moyses  noo  permittit 
•*  judicio  suo  de  eligendo  principe  populi,  de  consti* 
inendo  successore» quis  erit  quiaudeai,  velex  plebe» 
quas  sspe  clamoribus  ad  gratiam  •'  aul  ad  pretiuin 


ptnm  andistis)  in  semetipso  spirituin  Dei ,  eC  pnc- 
cepta  Dei  in  conspectu  ejus  sunt »  ct  qui  lloyai 
valde  nolus  et  familiaris  sit,  id  est  in  quo  sil  dari- 
tas  legis  **  ei  scieiuia,  ul  possint  eum  audire  fllii 
I^roel. 

C.  XVU*  IVofi  ex  favore^  sed  ex  judicio  debet  venw€ 

etectio* 

Item  Gregoriiis  Ctero  et  civibus  Neapotitanis^ 

tib.  VIII.  epist  40  •«. 

Nec  Dovum ,  nec  reprebensibile  cst  in  eligenda 

episcopo  popnli  se  vofa  in  duas  partes  dividere»  sed 

grave  est  quando  in  hu^usmodi  causis  aon  ex  judi« 

cio,  sed  ex  solo  favore  venit  eleetfo. 

Gratian.  QNicm  autem  gubematio  poputi  ei  tradi 
jubetur.  quem  Deus  etegerit ,  datur  intettigi^  quod 
atiquando  quibutdam  traditur^  quo$  Iku$  non  ite^ 
rit. 

Vnde  Hieronymus  ^ : 

€.  XVm.  Non  ex  arbitrio  Dei  atiquando  datmr 
prineeps  ecciesim. 

IV.  Pars.  Aiidacter  fortassis  aliqnid  dielmus ,  ta^ 
men  quod  scriptum  est  dicimus.  Non  aemper  priQ 
ceps  populi  et  ecelesi«  }udex  per  Dei  arbitriuni 
daiur,  sed  proul  merita  nostra  deposcunt.  Si  mnli 
sunt  acius  iiostri  et  operaniur  ••  malignum  *•  ia 
conspectu  Doiuini ,  danlur  nobis  prinelpes  secun* 
dum  cor  iiostrum.  Et  hoe  tibi  de  scripturis  •'  pro- 


fortasse  excitatis  moveri  solet ,  vel  ex  ipsis  etiani  r»  babo.  Aodi  namqoe  quod  ••  Dominus  dixit  ••:  Fece^ 

runt  $iH  regemt  et  non  per  me;  principem^  et  noit  per 
eonsUium  meum.  £t  boc  dictum  videtur  de  Saul 
illo,  qnem  utique  ipse  Dominus  elcgerat,  el  regom 
*••  fieri  jusserai;  Sed  quoniainnon  secundutn  voluu- 
tatem  Dei,  sed  secundum  peccatoris  populi  meritmn 
fuerat  electus,  negat  eum  sua  volunlate  vel  consiKo 
constitutum.  Tale  ergo  aliqnid  intelligamus  etiam 
in  ecclesiis  Acri ,  quod  pro  meritis  ^•^  *popuU*  aat 
in  verbb  ei  ^^  opere  potens  a  Deo  tribuitur  rector 
ecdesiae,  aoi  si  malignum  faciat  populus  in  conqieclis 
Domini  >»,  lalis  ecclesi»  judex  dalur ,  sub  quo  fa* 
mem  *••  el  sitim  popohis  patialar,  non  famem  panla» 
neque  siiim  aqasy  sed  ftiinem  aodiendi  mba» 
Domlni  "^. 


sacerdotibus  qni»  erit,  qui  se  idoneuiu  ad  boc  judl* 
coi,  nisi  si  eui  •*  oranti  ot  petenti  a  Doinino  revele- 
tur?  Sicut  et  Deus  dicit  ad  Mi^sen  •• :  Assume  ad 
temetipeum  Jesum  fitium  Nave ,  hominem  qui  habet 
Spiritum  Dei  in  eemetipso ,  et  impones  manis  tuas 
super  cnm,  et  statuei  eum  coram  Eleazaro  saeerdote , 
et  prmeepta  d  dalo  tir  compeetu  totius  sgnagogmj  et 
prcfcipe  de  ipto  eoram  eis.  et  dabis  etaritatem  tuam 
•euper  ittum.  ut  audiant  Utum  fUii  Israet.  Audis  evi- 
denter  ordinationem  principis  populi  lam  manifeste 
descriptam,  ut  pacne  expositione  non  egeat*  Mulla 
bie**  popnli  acclamatio»  nuMa  eonsanguinltatis  ra- 
tio»  nulla  propinqnitatis  halMta  eontemplalio  esh 
IHtipinqols  agronini  et  praedioram  relinquatur  haere* 


NOTATIONES  CORRECTDROM. 

C  XVIIL  k  Domini :  In  vulgaiis*  seqiiebalnr  :  et  D  |n  u»o  auiem  manaseripto  sonl  glossa  interiirie»- 
fai«s  ]Mrse««r«iti,  qaa»  suni  inducta  auctoritate  ma-      ns. 
nuacripiorum ,  homili»  ipsins  el  glossae  ordinaris. 


QojiST.  L  C.  XV.  '•  Requiratur  :  Ed.  Arg.  ^^  ergo  :  Edd.  coll.  o.  "  seRleirffa :  Ed.  Bas.  ^*  eligatnr : 
Cd.  Veu.ll.  ^^atteetante  :  Edd.  coil.  o.  '•  pr^eipii  :  e«d.  '•  i  Tim.  c.  3,  v.  9.  ••  etiam  :  Ed.  Bat. 
•'  abest  ab  ead.  ••  add.  :  vtref  :  Edd.  coll.  o.  •'  ut  —  virfaiea :  desid*  in  £d.  Bas.  •^  add. :  mhUuien^ 
liw  :  Edd.  colL  0.  =  G.  XVt.  ••  ex  Orig.  bom.  Si,  ad  cap.  27.  Mnmer.  ••  pfrmtliiriir  :  Edd.  eoU.  o. 
•'  oia  gratia^  aut  pretio  —  exeiiata  :  eaed.  ••  add. :  hoe  :  eaeo.  ••  Nam.  c.  27,  v.  18.  ••tytlMr :  Ed.  Baa : 
•'  etigU  :  Edd.  Arg.  Bas.  —  etegU  :  Edd.  rell.  ••  add. :  ejut  :  fidd.  coll.  o.  =  G.  XVU.  •'  Ep.  et,  (aer. 
A.  mH,  l  iO.  £d.  Manr.  ^  Aus.  1.  6,  c  9  (13).  Polyc.  i.  2, 1. 1.  =  C.  XV4I1.  •^  ex  Ori^e  hom.  i. 
in  L  Jadlcom.  e.  i.--P.  IV.  ••  operantur  :  E«l.  Arg.  ••  matigna  :  Edd.  coU.  o.  •'  add. ;  sanetis  :  oaed.  ••  quid 
—  dieat  :  e?ed.  ••  Osea.  c.  8,  v.  i.  '••  add. :  $ibi  :  Edd.  colL  o.  '•>  add. :  teUieet  :  Ed.  Bas.  '^* 
aut :  %d&.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *  tales  ecctesiw  pertevereni :  Kd.  Bas.  —  rell.  ut  a  Corr.  esi  indU 
cauim.    '•'  Auios.  c.  8.     '•*  Dei :  Edd.  coll.  Ow 


781 


ABCReTI  PARS  SECUNDA. 


B 


C.  XIX.  Non  sunt  /!/tl,  sed  mercennrii^  qui  honorem  A 
ab  hominibui  appetunt. 

Item  Atiguslinos  traclalu  XLVI^  ad.  c.  tO. 
Joannis»  ^•■i 

StinHti  iecclesia  qutdam  praeposili,  dls  qoibns  PaU- 
los  apostolas  dicil  '^*:  Sua  qUcerthiet^  non  qua  JesU 
Christi.  Quid  est :  sua  qucerentes  ?  non  Ciiristum 
graiis  diligentes,  non  Deum  propter  Deum  quserien- 
tes,  teinporalia  commoda  sectantes  '•^ ,  lucris  in- 
lHaiii<is,  bonores  Ab  bominibus  appetenles.  Hxc 
qnando  amahiur  a  praepdsilo,  et  propter  haec  servi* 
tni^  Deo,  qnisquis  talis  est ,  mercekiarius  est ,  ibier 
filios  ***  se  nbn  computet. 

Gratian.  Non  ergo  qui  prwfiduniur  setiiper  ceteris 
meliores  ihtetliguntur, 

Cnde  Hieronymus  ad  filum^  c.  !. 

C.  XX.  Exeleclione  non  pra^ficiunlur  episcopt^sed 
comprobantur. 

iltud  inr<^rendum  (sst  advisrsum  eos,  <\m  de  epis- 

copatil  intiimescunt ,  et  putanl  se  non  dispcnsaiio- 

liem  Chrisliy  sed  imperium  consecutos  ,  quia  non 

Btatini  omnibos  his  meliores  sint »  quicunque  epis- 

topi  non  rnerint  ordlnati,   et  ex  eo,  quod  ipsi  "* 

el^cli  snnt,  se  "•  magis  existim6nt  *"  comproba- 

tos,  sed  ^**  inteiligant  prdpterea  quosdam  a  sacerdo- 

ti6  retnotos,  quia  eos  Vitia  liberorum  impedierint ; 

81  autem  peccata  filiorum   justum  ab  episcopattl 

prohibent,  qnanto  inagis  unusqoisqoe  so  conMdc- 

rans,  ct  sciens,  quia  potenles  "•  potenter  tormenia 

palieniur,  reirahet  "*  se  ab  hoc  ,  non  tam  honore  q 

qaam  onere,  et  alidrnm  locum,  qoi  maglsdigni  iiUnt, 

non  ambiet  "•  occupirci 

C.  XXL  Prugradusui  ogicii  qiiemque  meliorem  esse 

oportet. 

Item  ejusdem  ad  Titum,  c.  %. 

Qiiaiis  eniin  sedificatio  erit  discipuli,  si  se  iutelii- 

gAt  inagisiro  esse  majorem?  Undenon  solum  epis- 

ropi,  presbytcri  ct  diaeonl  ;debcnt  magnopere  prcv- 

Vidcre,  ut  cunctom  popolom,  cui  praesident»  coiiVer- 

saiioiic,sermonc,  ct  scicntia  **•  pneecd^nt,  Vernni 

eiiam  et  inferior  grados,  cxorcistae, lcctores, aeditni, 

^^  acolythi  ^  cl  omncs  omnino,  qoi  domui  Dei  se^- 

viunt"*!  qoili  vchemcntcr  ecclcsitm  Christi   "• 

deatruii  mellorea  laicog  cise  qoam  clericoe» 


CAUSA  VUl.  QUiEST.  II.  flSi 

C.  XXI!.  Popatus  fudkabit  episcopum  sua  officia 
.  non  agentem. 

Idcm  ad  7t/um,  c.  I. 
Vercori  nc  •••,  quomodo  regina  austri,  veniens  a 
finiblis  terrae  audire  sapientiani  Salomonis,  judica- 
tui^a  est  homines  lcinporis  sui,  et  viri  Ninivilae  acta 
po^nitentia  ad  praedicationem  Jonae  condcmnaboQt 
co^  qtii  majorem  "^  Jona  Salvatorcni  audire  con<* 
tcmserunt,  sic  plurimi  in  popniis  episcopos  judicent 
subtrahcntes  se  ab  ecclesiasiico  grskdu,  el  ea  ,  qnx 
episcopo  "•  nort  conVeniunt,  exefccntes. 

C.  XXlll.  Qui  ctericos  suos  non  corrigit  populum 
dorrigere  non  valet. 

liem  Ambrosiiis  in  increpatione  ad  oooulum 
serm.  85  "•- 
Quid  autem  ego  yos  argiio,  qnnm  possiiis  mc  uno 
sei^mone  lconvincere  ?  cohvinCor  Cniin,  qnuni  in  bac 
parte  clericos  vobis  magis  videO  negligentes.  Quo- 
moio  enim  possum  corrigere  filios  ,  quum  fratres 
enieudare  non  possim?  aut  qua  fiducia  succenseam 
laicis,  (|uum  a  consortibtis  pndoris  verecnndia  con- 
ticcscam?Ego  aulem,  fratres,  nort  de  omnibus 
loqtior ,  sunt  certe  "^  qtiidam  devoti ,  sbnt  et  alii 
iiegKgentes.  Rgo  neminein  nomijio :  conscientia  siia 
unomquemque  cohveniat. 

C.  XXIY.  Episcopo  ad  iatutem  non  sufficit  mbribns 

ei  viia  pt>puto  adaquari. 

Item  Beda  super  Matthantm  "•. 

Nec  Snnicerc  nobis  ad  salutcm  arbitrcmut,  si  tur* 
bis  negligentium  vel  quorumlibet  indociorum  "•  fide 
vel  actibus  adxqucmur,  quibus  sacris  literis  unica 
est  credcndi  pariter  et  vivcndi  regula  praescripta. 

Gratian.  Ne  ergo^  ut  supra  "^  dictum  est ,  tales 
$ui  officii  succe$sore$  atiqui$  sibi  quasreret^  prohibeH' 
tur  episeopi  atterum  pro  $e  $ucce$$orem  sibi  statuerep 
ac  d49ignati$  nominibu$  in  tocum  $uum  tsUum  sMbro-* 
gare^ 

QU.E8TI0  II. 

CKATIANUS. 

Quod  autem  amieorum  patrodnia  ih  attquomm 

eteetione  eon»aU$ure  non  debeant »  aucioritate  B. 

Gregorii  papas  pro^itfiir,  qm  m  $ecundo  tibre  Rege' 


MOTAtiOftt;S  CORttECtOftUIil. 

C.  XXt.  i  Acotfthi:  llsl  haec  dictlo  ih  omnlbos  YCtuslis  Gratiani  excmplaribus»  qu»  umcn  apud  B, 
tlieroiiyniom  hon  iegitor. 

(itiM^t  I  C.  XIX.  ••*  Ans.  1.  li  c.  146  (157).  "•  Phil.  c;  «.  t;  «1.  i^\consequente$  :  Ans.  r-*«^J'«»/;».- 
r^rf  «lii  o  "•  add  '  ejtt»  :  =  caed.  C.  XX.  "•  epi$copi  •  Edd.  coll.  o.  "<^  ip^i  se  :  Edd.  Liigdd. 
R%l  m  isliwfni  :'Edd.  coli.  o.  pr.  Liigdd.  II.  IU.  /"  vcrba  :  ud  --  iW/i^i«/  :  clcsitl.  in 
Fdil  colJ  0.  pr.  Lugdd.  II.  III.  *'»  potens  —  patietur  :  eaed.  exc.  Vcni  1.  Par  Lugdd.  "*  retrahn  : 
Edd  ^:  0  ^^^'ambit  :  Edd.  Nor.  Vcn.  II.  Logdd.  II,  UI.  -^  a«%ii  :  £dd.  Arg,  Bas.  Ven.  . 
■  ««i  I  Pffcf.  —  C  XXI.  "•  di$ciDtiHa  :  Ed.  Das.  —  ac  $e.  :  dcsid;  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Par.  Lugdd. 
h^^i,tidat^^^^^^  0     "?  de$enium  :  c«d.    "•  Dei  :  eajd.  =  C.  XXU.      •••  abcst  ab  f dd. 

rAii  A  nr  Luffdd  —  cf.  Matth.  c.  10.  "»  add*  :  etiam :  Edd.  coll.  o.  ^*»  ep.  fom^iiittiil.  non  exerc. : 
^A  Zy^  ixill."  »•  Non  dcsnnl  qni  honc  sermonem  ab  Ambrosio  abjudicent.  »*  autem :  Ed.  Bas.  = 
^  XxTvr   •••  Coll.  tr.  p.  p.  a,  U  50»  C.  18.    "•  tiirfiic/ori«»i :  Ed.  Bas.    "'  cf.  supra  c.  7. 


7»'  DECRETI  PAKS  SECUNDA.  CAliSA  VilL  QlJi£ST.  III.  7g4 

jlfy  Fmdici.  II,  ep»  S2,  $cribit  AHtonio  SnbdiaconOf  A  C.  K  Qni  in  ephcoptm  eligiittr  de  rebus  ecelitia$lUt9 
dicem  * : 


C.L  Ineleciioneepiscopinon  munerum  datiOf  nec 
aliquorum  pairocinia  convate$cant. 
llliid  qnidein  pr«x  omnibus  libi  curo!  sit ,  ul  iii  bac 
elccUone  nec  daiio  quibuscunque  roodis  inierveniai 
|>ncniioniin,  ncc  qunrumlibet  personanim  patroci- 
nia  coiivalescaiit.  Nan  si  qiionindam  palrocinio 
rueril  qnisquain  elecius,  volunlaiibus  eoruin,  quum 
ruerit  oi^linatus,  obedire  reverenlia  eslgcnte  cotn- 
pellitur,  sicque  Ot ,  ot  *et*  res  illius  mimiaiitur  * 
ecclesiae,  et  ordo  eccle&iasiiciis  non  servetur.  Tulem 
crgo  le  admonente '  personam  debeot  sibi  eligere, 
qiiae  nuHiiis  incongruae  voliintati  deserviat ,  sed  ^ 
viia  ac  moribus  decorala  laiilo  ordine  digna  valeat 
inveniri. 

C.  II.  iit  eleciione  antlniti$  communi  utilitati ,  noii 
«1(0  lucro  quisque  pro$piciat. 

Idcin  ad  elerum  Mediolanensem^  lib.  II,  Indict  11 , 
ep.  49  *. 

Dilectissimi  fllii,  ofiQcii  noslri  eensura  coinmoniiV 
snadeinus,  nt  in  bac  suscipiendi  anlisiilis  caus» 
niiUiis  vestrutn  neglccta  ntilitatecoinmuni  suo  lucro 
prospici.it  *,  ne,  si  qnisquam  propria  eommoda  ap- 
pelit,  rrivolaassrtmalione  fallatnr,  quia  nec  libero 
jndicio  praeferendam  sibi  persoiiam  esaininal  mens, 
quain  cupiditas  T^at»  Pensanle»  igitur  quae  cuncivs 
expediunt,  ei,  quem  vobis  divina  gratia  pr^tulerU  « 
intcgerrimam  setnper  iiv  oninibus  obedientiam  pra&^ 


uliquam  $ecuriialem  nulli  faciati 
Talia  qnidcm  jamdudum  ad  fratrem  et  coeplseo* 
pum  nostrum  Eucarpum  de  visitaiione  Catinensii» 
ecclesiae  scripta  direximns,  ut  in  ets  jiidleium  nos* 
trum  potuissetis  agnoscere^  Verunitamen»  quia 
quosdatn  ibi  non  sana  intenliune  ',  sed  pravis  ttu- 
diis  dissensiones  snscitare  vestra  etratn  relationa 
eognovimus  ,  qnl  scientes  se  ad  episcopaturo  n<*e 
aetaie,  nee  scientia,  nec  vitas  nieritis  posse  perdiici» 
ad  lioc  laHtummodo  inqtiietare  ecclesiam  volunl  \ 
ut  sibi  de  his,  qiias  ex  ipsa  praesumia  sunt,  impuni- 
tatein  futurus  promittai  episcopus  ,  et  fiat  rapinac 
sccuritas,  episcopatus  ambitio  :  boe  etiam  vos  duzi- 
inus  commonendoi^,  uldecreluni  in  Elpidium  dtaco- 
^  nnm  ^  faclum  ,  et  sitbscriptnm  ab  omnibus ,  quos 
vestra  relatio  designavit,  adnos  eum  pnedicti  '  visl- 
taioris  episiola,  et  cum  eodem  diacono  maturetis 
Dco  propiiiante  perducere.  Et  po$t  pauca  :  Quum  * 
igitur  bue  ^  filius  noster,  magnifieus  vir,  Leo  prx* 
tor  venisset,  retuKt  nobis  de  singuiis ,  quae  ibi  mota 
siint ,  et  quomodo  vota  prope.  totius  civitatis  in 
£lpidio  dkicono  concordarent^  Unde,  quia  de  memo» 
raii  viri  testimonio  dubitare  omnino  non  possumus, 
idcireo ,  sicnt  dictum  est ,  Elpidium  diaconum  ad 
nos  facite  properare ,  nec  exspecieiis  ullerius,  ol 
admoniiio  ad  eum  noslra  debeat  deslinari '.  Quem 
tainen  boc  *  per  vesiraiii  dilectionem  in  praesentl  '* 
jussione  specialiter  admonemus,  ne  ciii  sealiquid  dare 


bete.  Jiidicari  namqiie  a  vobis  ultra  iton  debet  se-  ^  veldaturumessepromittat,sednequedeeccIesiasticis 

I  ^.^l.^t,mt-     BAii  i.iniA  niinA    ciililiiilar  iiiili<*aniliiia        ni*:iPlAriLifi  ^*  pniifticnliniinm  fi#^piipi|A|Ann  riiintiam  aii- 


iiiel  praelatus,  sed  tanlo  nune  sublililer  judicandus 
e^t,  quanlo  postnioduni  judicandus  non  est. 

QUiESTIO  IIK 
GUATIANUS. 
Quod  autem  $imomacu$  habendu$  non$it  qui  pott 
eieciionem  pro  iudemnitale  eccle$ia!  juramentum  prtB^ 
$tiiit,  facite  probalur.  Mud  e$t  enim  ante  electio- 
uem  juramenium  facere  ^vel  $e  facturum  pamct  ad 
iioc,  ut  eligatur :  aliud  eH  nuila  prwcedenle  conven* 
tione  po$t  electionem  iiuiu$modi  juramentum  offerre. 
iliud  ab  officio  tanquam  munu$  impen$um  dejicit ; 
iioc  autem  coit$eerando  nuUum  impedimentum  gene^ 
rat.  De  priori  ca$u  $cribit  Pelagius  Papa  Ciero  Ca" 
titteu$i  ^ : 


pr<eleritis  ^^causisaliquam  securitalem  cuiquam  an- 
deat  facere  sive  proinittere  ,  autquasi  factus  epi- 
scopus  ea,  quxdirepta  sunt,  non  repetat,  sed  apud 
eos,  a  quibus  direpta  sunt,  permanere  libere  patia- 
tur;  sciens,  quod  si  tale  aliquid  fecit  vel  fecerit,  nec 
a  nobis  omiiino  "  permitlilur  valere  ipsa  promis- 
sio  ,  et  cum  judicii  noslri,  quod  de  ipso  ^*  babui- 
musy  damno  pastoralis  consecrationis  ordinem  pro- 
mereri  non  poierit. 

Gratian.  De  secundo  vero  ca$u  in  ge$ti$  Urbani  II, 
le^tur  ** : 

G.  II.  Po$t  electionem  pro  indemnitate  eecleeim  liett 
eieeto  juramentum  pra*$tare. 

Artaldus  Arelatensis  •  episoopus ,  Marbonensit* 

ecclesias    suffraganeiis.  Roniam  eonseerandus   ad 

doniinum  Papain  Urbanum  venil;^suus  quippe  ar- 

NOTATIONES  GOaREGTORUM. 

QoAST.  in.  G.  II.  ^Arelatenmt  In  manuscriptis  D  latensi  Arelaie  referlurad  provinciam  Yiennensem. 
etiani  sic  haltetur»  Sod  visum  esl  subesse  mendnin «  Ct  quainvis  Gulielmus  Durandi  tn  speculo  de  aii^ 
qnia  bic  episcopus  vocatur  suffraganeus  arcbiepi-  etor.  et  iisu  pallii  boc  cilet,  utostendatArelatenseiir 
ftcopi  Narbonensis,  in  coosilio  autem  seeundo  Aw-     — •.:-«Jo^^«»«.  a.A.^a^  Norhnn«nai .  1««-.«  j««».. 


aFebiepiscopum  subesse  Narbonensi :  tamen  Joan* 


Cu:EST.  II.  G  I.  *  Ep.  «a,  (sf  r»  A.  51M»),  I.  5.  Bd.  Maur.  —  IvoDccr.  p.  5,  c.  129.  Polyc.  I.  «•  t.  3. 
»  uiiiifiiuaiiiiir  :  Ed<l.  coll.  o.  » tntmiiiefil*  :  orlg.  —  Ivo.  ^  «i  :  Edd.  Arg.  Bas.aBG.  li.  •  Ep.  «I,  (scr.- 
A.  cod),  I.  2.  Ed.  Maur.  —  Ivo  ib.  c.  130.  PoJYc.  ib.    •  prafieiat  :  Ivo. 

QoiiST.  III.  G.  1.  *  Ep.  Pelagii  11,  cf.  c.  il-  D.  61.  —  Ans.  I.  6,  c.  40  (i5).  Polyc.  I.  «.  t.  3.  « f»eiil« 
tW  ini. ;  Ed.  Bas.  »  toiuerunt  :  Edd.-  coll.  o.  ♦  epieeopum  :  Ans.  male.  •  prvdieta  ••  Ed.  Bas.  •  Quumf 
igitmr  —  rfwititart :  desld.  ap.  Ans.  '  hic :  Edd.  coll.  o.  •  tlerort :  £d.  Bas.  •  ae:  Edd.  Arg.  Nor.  Ven. 
II.  —  abesi  a  rell.  »•  Aoc  prag$.  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven,  il.  "  abesl  ab  Ans.  *•  omiii6ai<  :■ 
Edd.  Liigdd.  II,  III.  ^Betpm) :  £dd.  cull.  o.  =±  G.  11.  »*  CM.  ir.  p.  p.  %  l.  60.  c.  41.  '  imo  legendum 
erit :  BeUnemU;  et  enim  Uelena  (vuJgo  :  Eine)  eivius  esl  GaUiae  Nariponeiisis»  •  qnt  sedes  episcopalis^ 
MiuiM  umen  manenle^  PerpiManuni  por  Qem.  VUI»  est  iranslata» 


TO5  DECRETl  PARS  SECUNIWL  CAtSA  IX.  ttUifiST.  I. 

cbiepiscopus  eum  coiisecrare  iiolebai,  T|uoniain  posl  a  OUiESTIO  V^ 

GRATIANUS. 


78^ 


electionem  sutf m  propier  boiia  ecclesiaeconservandii 
canoiiicis  "  juravii.  Gonsecratus  iiaque  est  a  Domiiio 
l>apa  Urbano,  aoie  purgatus  biijusinodi  juramento  : 
«  De  juraiMenlo ,  quod  canoiiicis  nosiroi  ecclcsia 
feci  posl  eleciioneiii,  nullam  convcntionem  aole  ut 
eligerer  feci.  Narljonensis  vero  arcbiepiscopus  nuU 
lius  praeler  ij  criminis  causa  consecrationem  *  no- 
stram*  omisit,  me  scienle,  neque  milii  criminis  coii- 
sciiis  sum»  propler  qiiod  a  sacra  '*  me  uuctiOne  re- 
|»dlat.i 

QUiESTIO  IV. 

CRATIANUS. 

Quod  autem  slericU  anle  unlentia  tempu9  ab  epi- 
§4opo  $uo  diicedere  non  lieeat,  probatur  auctoritaie 
l^yniiiiacbi  •  Paps»  dicentis  *: 

C.  L  Anie  temput  sententim  non  licet  clericie  ab 
epiicopo  iuo  diicederem 

NooiM  directa  sunt  verba  canonom  b  :  c  Qiii^^iiii- 
qua  *  cleritorum  ab  episeopo  $uo  ante  sententiee  tem^ 
pu9  pro  dubia  eu9picione  disceeeerit,  manifestam  enm' 
litaifertf  eensuram ,  >  Et  infra  :  §  !•  Lex  ^  ecctesia- 
stica  [lootiricem  ab  alils  accusatum  prius,  quam 
aiib  luce  objecta  constiterint»  eiigit  oou  relinqui. 


Sine  littfis  apostolicis  episcopus  aecusatus^  eC  h 
sancta  sede  vocatus  ,  ad  suam  non  revertatur  ecele- 
siam. 

Vnde  SisjlosPnpa  I,  ait  epUt.  II.  e.^^: 

C.  I.  ^  sede  apostolica  tocatus  episcopus  ad  domum 
non  revertatur  ,  msi  purgatus  et  apostolicis  titeris 
instructus. 

Quilibet  fratrom  polsatiis ,  atque  ab  bac  sancia 
scde  vocatus ,  quom  se  nobis  repraesentaverit*»  ad 
ecclesiam  tamen  soam^^non  priiia  revertaiur,.quatti ' 
literls  aposiolicis  vel  formatia.  pleniier  insiructus. 
atque  pniYalus  sit,  si  fueril  oude»  ol  *  •  postqoam 
g  dotnum  reversus  foerit*  cognoscaot  ^  vicini  sui  qoa« 
liter  soam  aliorumqoe  caosam  bic  finierit,  qualenva.. 
eam*  absque  amblgoitate  oUa  nunciare  et  pFaailicaro 
omiiibus  possit.  Ab  bac  eoiia  sancta  sede  *  a  sanctis . 
apostolis  tueri ,  defendi  et  liberari  episcopi  jussi . 
sunt»  ut ',  sicut  eorum  dlsposilione  ordinaiite  Uo- 
mino  pruniius  suni  constiluii,  sic  btijus  sancl;e> 
sedis  (cujus  disposiiioni  eorum  causas  ei  judicia. 
servaverunt)  proteciioae  futuris  iemporibus  sini  ab^ 
omnibos  perversiiatibus  seuiper  liberi.  Unde  cui- 
pantur  ii,  qoi  aliter  circa  fralres  egerint,  qiiain  bo* 
jiiss4iilis  recloribus  placere  cogiioveriul. 


CALSA  IX, 


CRATIANOS. 


Sententia  excommunicationis  notatus  quidam  ar» 
chiepiscopus  atiquot  clericos  aiierius  metropoliiani 
ordinavil;  quemdam  capellanum  sui  sugra^aneiillo 
inconsuUo  deposuit,  atquealium  intoco  ejusordina- 
mt.  (Qu.  I.)  Uic  primum  qufftitur^  an  ordinatio,  qu(e 
ab  excommumcalis  facla  est,  aliquo  modo  poseit  raia 
^aberi?  (Qu.  II.)  Secundo,  an  liceat  episeopo^  archu 
tpiscopo^  primatl  vel  patriarchm  eterieos  aiterius  stne 
propriis  litteris  ordinare  ?  (  Qii.   III. )  Tertio  ,    an 


C  urchiepiscopus  clerieos  si'ffregnnei  sui  illo  inconsulto 
damnare  valeul,  vel  dumnalos  absolvcre . 

OU^STIO  I. 

GRATIANUS. 

Quok  orawatio  ,  quiB  ab  excommunieatis  celebru'» 

lur^  nullas  omnino  vires  obtineat,  nec  eliam  consecra" 

tio  appeltanda  si/ «  testatur  Gregorius  lib,  11 L  epist, 

80.  dicens  > : 


NOTATIONES  CORRECTOKUM. 


ues  Aiidreae  in  not(s  ad  illttm  locom  expresse  scri- 
l)it,  in  hoc  capituk)  non  agi  de  Areiatensi  archiepi- 
scopo.  fit  valde  probabile  est  pro  Electemi  seo  Ela- 
tensi  %  qui  vere  est  suffraganeus  arcbiepiscopi  Nar- 
lioiiensis,  corrupte  scripium  fuisse  :  Arelatensis. 

QvfST.  IV.  C.  I.  ^Symmaehi :  Citaiur  Itbelius  En* 
nodil  noinine  Symmacoi  pap»,  cujos  rei  reddiia  est 
ratio  siipr.  disi.  31.  c  OmiitRO.  et  iO.  e.  Non  nos. 

^  Coitonum  :  Sic  emendatum  est  es  vetusiis  co- 
dlcibus»  Eunodio  ipso,  ei  Ivone,  quum  prius  legere- 


iur  ;  decr^ii*.  Cit:ire  autemEnnodiosvoluiicanones 
qui  anie  Symniachum  de  bac  re  editi  erant.  Qo' 
Tero  in  glcssa  ciiantur,  sunt  tx  epistolis  pontincuiu 
Symmacho  poslerioruoi.  In  Carlbagineiisi  qurdeiu 
concilio  inserto  in  codice  canonum  est  undeciinns. 
canon,  qiiicitaiur  infra,  ll.q.  X  c.  Si  quis  presbg* 
ter^  ei  decimus  noiius  relatus  sup.  4.  q.  6*  c. 
Quisqw  episcoporum,  ei  vigesimus  qiiartiis,  cilatusL 
ibidem  c.  Placuit.^  ad  quas,  el  praecipue  a«l  pri« 
D  Oium  videtur  spectasse  Ennodius. 


Qu^ST.  III.  C.  II.  ^'  add.  ;  stit<  :  Ed,  Bas.    ^•sacerdotio  :  Edd.  coll.  o. 
QUiEST.  IV.    C.   1. 


'  Petita  suni  ex  Ennodii  apologetico  pro  Syn 
Edd,  coll.  0.  pr.  Bas.    *  Si  quis  :  Ldd.  coll.  o.     ' 


Rom.  IV.  —  Ivo   Dccr.  p.  tJ. 
in  eum  :  exd.    ^  add.  :  emm  : 


c.  3i0,  341.     *  ila  in 
ea^d. 

QuiEST.  V.  C.  1.  *  Caput  Pseudoisidori,  compositum  secundum  librom  pontif.  et  Innoc.  I.  ep.  ad  De^ 
rentium  Eagubinum.  —  Ans.  1.  2,  c.  8.  *  add,  :  hinc  :  Edd.  coll.  o.  *  et :  esed.  pr.  Lugdd.  II,  III.  •  ^  r#* 
tognoscant :  Edd.  coU.  o.  ■  i//iim  ;  eaad.  •  et  a  :  Edd.  Lugdd.  II,  lil.  —  Bobm.  '  et  :  Edd.  coll.  o, 
pr.  Arg. 

Cadsa  IX.  QvJEST.  I.  «  Ep.  ^,  (scr.  A.  591),  I.  4,  Ed.  Maur.  —  CoJi.  tr.  p.  p.  i,  t.  55,  e.  n.  Ivo. 
l>ctr.  p.  5,  ei  134.  Pulyc.  L  S,  i.  37. 


W  D£CRETI  PARS  SIX13KDA.  CA(]SA  \%.  QUiflST  II.  7M 

C.  I.  Non  pott$t  appe.utr%  conseeratio^  qwe  fit  ab    A  itrUw^  $%  eorum  dam^aiio  non  erai  ordinandi»  imc^- 
excommunicatit.  gnita.  '  * 


Mos  consecnitionero  dicere  nullo  modo  possumus, 
quae  ah  excQmmunicalis  boroinibus  *  esH  celebrala. 
C.  U.  PAI^EA*». 
€  Excommunicaii  ilUcile  roanus  iropononl ,  qi^ia 
poieslalem  ordinandi  non  hal<en(.  (Jbi  aulem  illidia 
fsl  manus  imposiiio,  vulnus  iiiAgilur  \  Und^  reile- 
rari  necesse  esl  qao4  miniroe  probaiur  esse  colla- 
lum.  I 

Unde  Daroasiis  Pap?i  epie^,  lY.  att  •  :j 
C.  lil.  PALEA. 
I  Per  iUicitain  manvs  imJMisliionem  ▼ttlneraiiim 
«apui  iUi »  qoi  videbanlnr  aliqold  accepisse ,  habe- 
iMini,  et  ubl  Tolnos  InOxum  esi,  neeesse  est  medicl 


Vnde  idero  Urbanns  ait  in  Synodo  Place^tima^  cofm 
9.  et  eequentibus  '* : 

C.  Y.  Qtti  nominatim  e^confmunicati  «vnl,  et  qid 
ttiiormm  $ede*  invadunt ,  aliot  ordiuare  non 


Ordinationes»  qa«  ^ib  hxre&iarch|s  nomitiaiiiii 
excoroiiiomcaUs  flictai  suni,  et  ab  eis,  qui  caihoU- 
conim  adhuc  vlTentiom  eptscoporum  sedes  iiivasc- 
ninl,  Irritas  esse  Judlcamus,  nlsi  prabare  volaeriul, 
se,  quom  ordinarentor»  eos  nescisse  damnat^.  { I. 
Qui  ^*  vero  ab  episcopis  quondam  ^^  calhoiice  or- 
dinatis»  sed  in  schismate  a  Romana  ecclesia  separa* 
tis  consccrall  sunt,  eos,  nimirum  quuro  adecclesl« 


nam  adhibere,  qoa  infixa  *  saneinr  macula ,  id '      onliatem  redierint ,  servaiis  propriis  ordinibos  mi- 


est,  reiterari  necessum  est  qood  legiiime  actom  aoi 
coliatitm  minime  prpbalur,  'si  perfectom  esse  deb»- 
liit.*  Nam  qoomodo  honorem  possit  reiinere  qui  ab 
ilio  acceperlt ' ,  qui  poiesialem  dare  le^itime  non 
habuit,  invenire  non  possum.  » 

Gralian,  Sed  excommunicati  hic  intettigendi  sunt , 
ftti  1«  ipta  sua  ordinatione  pcenam  excommunicationis 
contraxerunt ,  qui  nunquam  in  numero  catholicorum 
fuerunl.  Ceterum^  qui  inler  catholicos  prius  deputati 
sunt ,  si  postea  excommunicationis  sententia  notati 
fuerintt  ordinationes  {amen  eorum  ab  ecciesia  miseri^ 
corditer  toleraniur. 

Vnde  Urbanus  Papa  II.  scribit,  dieens  *  : 

C IV.  Ordinationes  ab  excommunicatis  non  simomace  C 
facta  ex  nusericordia  tolerantuiit 

Ab  excommunicatis  quondam  tamen  calbolicis 
«piscopls  ordinatos,  si  quidem  non  simoniace  or- 
dioes  ipsos  acceperunt,  et  si  ipsos  episcopos  simo- 
niacos  non  fuisse  constiterit,  ad  haec  '*,  si  eorum 
religiosior  vita  et  docirinx  praerogativa  visa  fueril 
proroereri  *>,  pceniientia  indicla,  quam  congroam 
duxeris,  in  ipsis,  quos  acceperunt,  ordlnibos  perma- 
ncre  permiuas.  Ad  superiores  aotero  conscendere 
non  concedimus,  nisi  necessitas  vel  QtiKtas  maxinia 
ilagliaverit^  et  Ipsorum  s;^ncta  conyersatio  proroe^ 
riierii. 

Cratian.  Sed  et  Uiud  Gregorii  de  nominalimexcom^ 
municatis  iiueUigitur^  quoruni    ordinationcs,    s^nt 


serieorditer  soscipi  jobemus,  si  Hamen*  vila  ei 
scieutia  eos  coromendal  ^*.  {.  2.  Amodo  ^*  vero  qni- 
cunque  a  praedictls  schismaticis  sancUeque  Romanae 
ecdesi»  adversariis  se  ordinari  permiscrit,  millale- 
nus  hac  venia  dlgnos  hahealur.  §.5  Quarovis  *' 
aotein  misericurdiae  intoltu  niagnaque  necessluto 
cogente  hanc  In  sacris  ordinibus  dispensationem 
constitoerimus,  nullom  lamen  pnBjudiciom  sacris 
canonibos  flert  volomos  ^*,  sed  obtineant  '*  proprium 
robur,  et  cessante  necessilale  illud  quoque  cesset » 
qood  pro  necessitate  facloroest.  Ubienim  molloroB 
sirages  jacet ,  ibi  sobtrahendtim  est  aliqoid  seve* 
riiati,  *at  addator  ^  ampllus  caritati*. 

Gralian.  Electio  quoque^  niti  a  calholicis  facttk 
fueritf  irrita  esse  probutur. 

Vnde  Gregorius  scribit  Mediotanensi  bus ,  Hb.  YIII^ 
epist.  65  ** : 

C.  Yl.  Irrita  stf  electio ,  qum  non  a  catholicit  faeta 
probatur. 

Kos  in  hominero,  qui  non  a  catholicfs  *^  eligiior , 

nulla  praebemos  raiione  consensum,  nec,  si  alicujoa 

^pnesomlionls*  osurpaiioiie  factos  "  fueril,  in  lociiiii 

velordinem  iUom  sacerdotis  suscipimus. 

QD-fiSTIO  II 
GRAT1AI«US. 
1.  Pars.  Quod  autem  episcopusvei  quilibet  superio^ 
rum  clericos  alteritu  sin»  prqpriis  iiteris  .  ordinmr^ 


KOTATIOiNES  CORRECTORUM. 

Cacsa  IX.  QoAST.  I.  C.  II.  *  H«c  et  scquens  D  qua?dam  sequcntis. 
Paiea  absunt  a  plerisque  vetustls  exemplarijius;  ha-         C.  V.  ^  Vt  addatur ,  e^c. 
lientur  tamen  in  uno  vaMe  emendato,  in  qiio  paucae      concillo  Ipso. 
i:aberi  solent.  Prior  aotem  haec  videtur  esse  suroroa 


Haec  sunl  addit^  e^ 


QUiEST.  I.  C.  I.  *add. :  illicite  :  Edd.  cqII.  o.  :;=  C.  U.  '  h%c  est  summa  capilis  ]seqa.  ^  inffigitur  z 
Bohni.  tm  C.  III.  ■  cf.  ad  C.  i,  q.  7^  c.  25.  •  /ixa  :  ib.  '  Item  :  ib.  •  accepti  :  ib.  =C.  IV.  •  ad 
Gebehardum  Constantiensem  A.  1089,  (cf.  chron.  Bertholdi  Const.  ad.  h.  a.-^lvo  Decr.  p.  6,  c.456. 
Ans.  I.  i%^  c.  74.  *•  hoe:  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  "  promti«rt:  Ed.  Roro.  operarum  vilio.  s=:C.  Y.  '*  hab. 
A.  i095.-'  Polyc.  1.  7,  c.  i6,  I.  2,  l.  38.  "  c.  iO.  ^^  add.  :  quidem  :  orig.  —  Edd.  coll.  o. 
^*  comnienderi  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  Nor.  *•  c.  11.  "  c.  12.  *•  ao/iitiiiMs  ;  Bohni.  *•  obtimeat : 
p.  Bas.  B  C.  Yl.  ••  Ep.  4,  (scr.  A.  601),  I.  11.  Ed.  Maor.  —  Polye.  1. 2,  u  I.  CoK.  Ir.  p.  p.  i,  1 57^ 
%,  1.    "  add,  •  <t  maT^me  a  Longobardis :  orig.    ••  factum  :  orig.  —  Cdd.  coli   o. 


TW  DECRETl  PARS  SECUNM.  CAUSA  IX.  QDiCST.  If.  790 

wofi  deteai,  Calixlns  Papa  mHMi,  ep.  II.  ad  Epi$c4h'  \  cnjusquam  **  disposiiione ,  nisi  vocatus  ab  eo  ^\ 

cnjiM  juris  csse  dignosciuir  **,  auK  quicquam  ibi 


po$  GaUia^  dieem  ' 

G.  1.  Allmui  euUiim  parochianum  nuifuM  judicare 
prneeumai. 

Niilfus  allerius  lerniinos  usurpel,  nec  aJteriiis 
parocbianuiB  judicare ,  vel  ordinare  *  aut  exconi- 
niuaicare  pnesumat,  quia  talis  judicalio*  vel  *  or- 
d«uaiie,  aut  excominunicalio  vel  datnnaiio  nec  raia 
€rit,  nec  virea  ullas  babebit,  qaoniam  nulln*  aiterins 
jndiois»  nisi  sni ,  sciilenlia  tenebitor  aut  dainnabi- 
cnr.  Unile  et  Domiiius  loquiuir  ^ ,  dicens  :  iVe  trane" 
§rediarit  lerminoe  aiitiquoif  quo$  po$uerunt  pntree 
iui. 

lUnd^  «  Urbaniis  Papa  '  :] 
C*  II.  PALEA. 

<  Placiitt,  ut  dcinceps  nulli  sacerdoluin  liceat 
qucmlll>ct  commissuin  alteri  sacerdoti  recipere  ad 
pQeiiiieniiain  siiie  ejus  consensu,  cui  *  prius  se 
commisit,  nisi  per  ignorantiam  illius,  cui  p«iiitens 
prius  coiifessus  est.  Qui  vero  conira  bxc  sialiila 
faccre  pifesumserit,  gradns  sui  periculosubjacebit.» 

V.  III.  /it  alteriui  parochia^  ni$i  eo  vocante ,  nulli 
aliquid  agere  Ucet. 

Item  Calixtus  epi$i*  II  '• 

Niilliis  priinas,  nullus  metropolitanus  ,  nuUusqiio 

reliqiioruiu  espiscoporum  allerius  adeat  civitatein  • 

ant  ad  possessionem  accedat,  qus  ad  eum  non  per- 

linet,  et  alterius  episcopt  *est*  *  parochi«  *,  super  q 


disponat,  vel  ordinet,  aut  judicet,  si  sui  gradus  bo» 
norepotiri  voluerit.  Sln  aliter  pnesumserit,  damna- 
bitur,  et  non  solum  ille ,  sed  cooperatores  eiqne 
consentientes ,  quia  slcut  ordinaiio,  ila  eis  et  Jmti- 
catio  ei  aliarum  rerum  dispositio  probibetur.  Nain 
qui  ordinare  non  poteril,  qualiter  **iudicabil?  nul- 
lateniis  procol  dubio  judicare  poterit 
C.  IV.  De  eodem.  PALCA. 
Item  ex  Goncllio  Nannetensi,  c.  I  >>  *^. 
c  In  dominicis  vel  festis  diebus  presby teri  aiite « 
qnain  missas  celebrent,  plebem  interrogcni,  si  allo* 
rins  parochianus  iii  ecclesia  sity  qui  proprio  goih 
g  lemlo  presbytero  ibi  miasam  velit  audire.  Qnem  si 
invenerint,  siatim  ab  ecclesiaabjiciaDt,  et  ad  suam 
parochiam  redlre  compellanu  » 

C.  V. /)«  coiTem.  PALEA. 
Item  ex  eodem  Concilto  Nannetensi ,  c.  %  ^*. 

I  Nulhis  presbyier  aut  diaconus  «  alterius  pUv 
banum  **  (nisi  in  iiinere  fuerit,  vel  placilum  'ihi* 
babuerit)  ad  inissam  recipere  audeat.  » 

C.  YL  Ad  ordinationem  clericorum  vel  eccleeiarum 
atleriue  episcopi ,  niti  ab  eodem  invilatus^  non  ac 
eedat  episeopue. 

Item  ex  Concilio  Anliocheno,  c.  13  <>  '^ 

Nullum  episcoporum  **  aiidere  dcbere  ex  "  alia 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


VU.csT.  II.  C.  II.  a  Vnde  :  Antea  erat :  Idem  \ 
fioc  est  Catixltis,  quia,  qimm  Palea  b»c  nondum 
easei  inserta,  sequebainr  c.  Nuliue  prima$,  quod  est 
Calixti.  Haiic  autem  Paleam  ciut  Gratianus  ex 
Urbano  II,  infra  de  poenil.  dist.  6*  c.  fln. 

C.  IV.  i>  Hoc  et  s^iieos  caput  absunt  a  sex  vetu- 
stioribns  et  emendatiopibus  Gratiani  exeinplaribiis. 
In  ceieris  aulem  babentnr  sine  nomiiie  Palese, 
qnemadiuotlum  et  in  excusis.  Exstat  autein  utruiii- 
f]iie  in  concilio  Nannetensi,  et  ex  eo  citatur  hoc 

Erimnin  in  Decrelalibus  tit.  de  paroch.  c.  2.,  et  a 
urcliardo  et  Ivone ;  sicqne  emendatutn  esl,  quuin 
;iiilea  cilarciur  ex  concilio  Meldensi. 

C.  V.  c  Aut  diaconu$ :  Ista;  du.nc  voi^es  nnqtie 
in  concilio,  neque  in  Capitularibus ,  neque  apud 
Bnrch.  **  leguntur. 

C.  VI.  ^  UiBeesi  prisca  versio  ***.  Dionysii  aiitem 
Inierpretatio,  qiiaeet  coiKilinrnm  tomis  est  Inserta, 
«ta  Burchardo  et  Ivone  afreriur,  aplios  exprindl 
»nientiain  caiionis  graect.  Tamen,  quoniam  neque 
]t>sa  oiiiniims  locis  oinniiio  respondet,  visum  est 
vertia  gneca  nova  cnin  versioiie  apponere  :  llD^sva 
(irtoxoirov  roAfAoy  &f  ixipas  iitapx^S  «^^  Wpav  fiira- 


€acyscy,  Tttd  }^ci/oorovffy  h  iifatXnvitt.  rivac  tl*  npouyu^ 
yn»  XctTOupyioCt  M^<  **^  owtirayocTO  cavrw  iTcpouct  tl 
lin  frapaxAYiOitc  afiixoiTO  dca  ypKfifutxw  toO  tc  fi«T/&o- 

TTO^lTOU  XOi  TUV  O^UV  OVTOD  imVKOITWn   WV  tlc  TQV   XJ^ptCt 

napipx^i''^^*  E<  ^^  fiii^ivo?  xa^ouvro?  iinXBoi  aTaxruf 
lirc  x**pP^*^i^  Tcv&v.  xai  Mtrarravci  rdv  sxxXnariccm- 
xuv  frj6a7fAaTft>v  ftD  irpoouxovrwv  avTw,  axvpa  fiiv 
ra  vir'  aurou  miepocyfum  ruyxavccv ,  xoU  a)rov 
ii  virj;^cry  rvc  aroSiaf  ovroO,  xai  riic  irapa).6voii 
imx*^pn9vac  Tijy  irpo«noxoua-av  dixuv  ,  xa9p|0i}jicvoii 
ivrcuOc^l  HBv  viro  tdc  ayia;*  o-vvo^ov.  Nnllui  epi$eO' 
pu$  audeat  ab  vna  provincia  in  aliam  tran$ire  , 
^  et  in  ecclesia  aliquos  ordinare  ad  promotionem 
liturgite,  nec  si  atios  una  eecum  addueat  ,  nisi 
aceiius  venerit  per  titteras  metropolitani  eteornm^qui 
cum  illOt  episcopornm  ,  in  quomm  regionem  uccedat. 
Quod  si  nemine  vocante  inordinate  adreucrit ,  ut 
aliqnos  ordinet^  ac  negotia  ecctesiasiica  ad  se  minimo 
periinentia  conficiat ,  irrita  qnidem  sunto  quat  ab  eo, 
gesta  fuerint^  verum  et  ipse  suce  imfudentiin  et  iniqui 
tnrotpti  justam  pcenam  $ubeat^  htnc  jam  a  $ancla 
$tjnodo  depo$itu$. 


Item  :  Edd. 


QuAST.  II.  P.  I.  *  Caput  Pseudoisidori,  cf.  can.  Apost.  36,  el  conc.  Antiocb.  c.  3.  —  R«^.  I.  I#  c.151 . 
Ans.  1. 0,  c.  m  (lU).  Ivo Decr.  p.  6,  c.  236,  p.  U.  c  72.  =C.  1.  •  abesl  ab  orig.  ei  Reg.  el  Iv.  •  deaid.  ib.  *  add: 
•11  Deuieronomio  ;  Edd.  Lugdd.— iii  evanjfetio  :  Edd.  rcll.— cf.  Deut^c- 19,  v.  li.  =  C.  jl.  "—  •  ■"*-* 
Arjf.  Bas.    "  '        .----.  -  •-  ......         r*^^.z^ 

eiinidein . 
$€epiu$  i 
2i.  — I 

Ivoiie.      •parocfdam:  Edd.  eoU.  o. -- Ivb. -^  p«rocAM ;  Bobm.    ^' eiu$  . ... 

K.I.  ftis.  »•  cogno$citur  :  fidd.  coll.  o.  **  oiiomoilo  ;  cad.  =;=  C.  IV.  **  cf.  ad  U.  24,  c.  3.  —  lUgim» 
I.  I,  c.  6,  (:  «a;  Naneunei  CCCCXIX).  Borcb.  I.  2,  c.  93,  (  :  exeodem  c.  419).  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  !2<.  -- 
cf.lmp.  I,et  X,de  parocb.  c.  2.=  C.  V.  "  Reg.  I.  4,c.bl.  255.  Burcb.  I.  i,  c.  91.  — Cap.  I.  f,  c.  U9. 
—  ex  eonc.  NataHeH$i :  £d.  Bas.^ex  eonc.  Navatenei  :  Edd.  rell.  pr.  Bar.  "  neqiic  ap.  Reg.  J^  pt^ 
be$anum  :  l^mdu -^  paroehianum  :  Reg.  Cap.  —  add.  :  eo  notente  :  Biirch.  =  C.  Vi.  "  hab.  A.  332.  •— 
Buieh.  1. 1,  c.  108.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  :510,  iiierqucex  Dionysio.  •"iuio  cx  Uispaua.  "  epi$copum:h\ia. 
coU.  4»'    "  ulf  uua :  liid.  Bas. 


W  DECRETI  PARS  SIXIJKDA.  CAllSA  \%.  QUiflST  II.  1M 

C.  I.  Non  pQUit  appe.*un  con$eertttio,  qum  /ii  alf    A  inUo',  ti  eoTMm  dami^atio  non  erat  ordi»ttmdi$  inco^ 

gniia,  * 


9 


excommumcatii. 

No8  consecrntionem  dicero  nullo  modo  possumus, 
quae  ab  ezcQmmunicaiis  bominihus  '  esS  celebrata* 
C.  U.  PAI^EA*«. 

€  Excommunicati  illicile  manus  impoDunl  ^  qi^ia 
lioiesl^lem  ordinandi  non  bal<ent.  (Jbi  aDlem  illicita 
fst  nianua  impositio,  vulnus  iuAgitur  \  Und^  reite- 
rari  necesse  est  quo4  minime  orobatur  esse  colla- 
lum.  » 

ViS^de  Damasits  Pap^  epi$t,.  lY.  att  *  :j 
C.  III.  PALEA. 

<  Per  illlcitam  nianos  ImJMiaiiionem  Tulneratam 
«apul  Uli »  qai  videbanlur  aliquid  accepiaae ,  babe- 
bani,  et  ubi  vuinus  InGKuni  esi,  necesse  est  medici- 
nam  adblbere,  qua  inflxa  *  aaiietar  macula  •  id ' 
est,  reiterari  necessum  est  quod  legltime  actnm  aut 
collatum  miniroe  prpbatur,  'si  perfecturo  esse  debe- 
bit.*  Nam  qaomodo  bonorem  possil  reiinere  qul  ab 
ilio  acceperit ' ,  qui  polestatem  dare  le^itime  non 
habuit,  invenire  non  possuro.  » 

Gralian.  Sed  excommunicati  hie  inteltigendi  $unt , 
f  tit  in  ip$a  $ua  ordinatione  peenam  excommunicationi$ 
conttaxemnt ,  qui  nunquam  in  numero  cathoticorum 
fuerunl.  Celerum,  qui  inter  catholico$  prim$  deputali 
$unt ,  it  po$tea  excommunicatiome  eententia  notati 
fuerint,  ordinatione$  {amen  eorum  ab  eccle$itt  mi$eri' 
corditer  tolerantur. 

Unde  Urbanus  Papa  II.  ^cribit,  dicene  *  : 

C.  IV.  Ordinationi$  ab  excommunictttie  non  eimontttce  C 
facta  ex  nu$erieordia  tolerantur^ 

Ab  excommunicatis  quondam  tamen  catholicis 
«piscopis  ordinatosy  si  quidem  non  simoniace  or- 
dioes  ipsos  acceperunt,  et  si  Ipsos  episcopos  sirao- 
niacos  non  fuisse  constiterlt»  ad  haec  *\  si  eonim 
religlosior  viu  el  doctrinx  praerogativa  visa  fuerit 
promereri  ^\  pceniienlia  indicta,  quam  congroam 
duxeris,  in  ipsis,  quos  acceperant,  ordinibns  perma- 
ncre  perniitias.  Ad  soperiores  autem  conscendere 
non  concedimus,  nisi  necessitas  vel  utilitas  maxinia 
ilagiiaverit^  et  ipsorum  «^ncu  conyersatio  prome^ 
rnerit. 

Cratian.  Sed  et  Ulud  Gregorii  de  nominalimexcom>' 
municati$  iiUeUigitur,  quoruni    ordintttiome^    $^nt 


Vnde  idem  Urbanus  aii  i>  Synodo  Placsntintt^  cagm 
9.  et  eequentibuB  '* : 

C.  Y.  Qttt  nominatim  e^corKfmunicati  «vrrl,  et  gni 
ttliorum  $ede$  intadunt  ^  aiio$  oraiuare  non  rm* 


Ordinatlones,  qn«  ab  faxreaiarcliis  nomitiatim 
excomiiianicatls  flictas  sunt,  et  ab  eis,  qui  catliolf- 
corum  adhac  vlventium  episcoporum  sede:»  iiivasc- 
nint,  irrftas  esse  Judicamus,  nisi  probare  volueriult 
se,  quum  ordinarentur,  eos  nescisse  damnat^.  { I* 
Qui  ^*  vero  ab  episcopis  quondam  *^  catboiice  or- 
dinatis,  sed  in  scliismaie  a  Romana  ecclesla  separa* 
tis  consccrali  sunt.  eos,  nimirum  quum  ad  ecclesi^ 
oniutem  redierint,  servatis  propriis  ordinibus  mi- 
serieorditer  suscipi  jobemus,  si  ^amen*  viu  et 
scieiitia  eos  commendal  ^*.  §.  %.  Amodo  ^*  vero  qni- 
cunque  a  praedictis  schismalicls  sanctsque  Romanse 
ecclesiae  adversariis  se  ordinari  permiscrit,  nnllaie- 
nus  hac  venia  dignus  babeatur.  §.3  Quamvis  *^ 
autem  misericurdi»  intuitu  magnaque  necessiuto 
cogenie  hanc  in  sacris  ordinibus  dispensationeni 
consiituerimus ,  nullum  Umen  praejudicium  sacris 
canonibos  Aeri  volumus  ",  sed  obtineanl  **  proprium 
robur,  et  cessante  necessitate  illud  quoqiie  cesset , 
quod  pro  necessltale  faciumest.  Ubienim  multoroB 
strages  jacet ,  ibi  subiraheiidum  est  aliqoid  seve- 
riuti,  'ut  addator  ^  amplius  cariuti*. 

Gratian.  Eleciio  quoque^  ni$i  a  calholici$  faet^ 
fuerit^  irrittt  e$$e  probatur, 

Vnde  Gregorius  $cribit  Mediotanenei  bu$ ,  Hb.  YIII^ 
epi$t.  65  •• : 

C.  YI.  Irrita  nt  eleclio ,  qwB  non  a  catholici$  facta 
probatur» 

Nos  in  hominem,  qui  non  a  catlmlieis  ^^  eligltar, 

nulla  praebemus  ratione  consensum,  nec,  si  alicojaa 

*praBsamtionis*  usurpatioiie  factus  ••  fueril,  in  locaiii 

vel  ordinem  illom  sacerdotis  suscipimus. 

QD-fiSTIO  II 
GRATIAI«US. 
1.  Pars.  Quod  autem  epi$copu$vei quilibet  $uperiO' 
rum  cierico$  alteritu  $infi  proptiie  literi$  ordinar^ 


KOTATIOiNES  CORRECTORUM. 

Causa  IX.  QuiSST.  I.  C.  II.  •  Hasc  et  sequens  D  qu.Tdam  sequentis. 
iHilea  absunt  a  plerisque  vetusiis  exemplanbus;  ha-         C.  V.  i*  Vt  addatur     etc. 
lientur  umen  in  uno  vaMe  eroendato,  m  quo  paocae      concilio  ipso  * 

iiaberi  solent.  Prior  aoUm  haec  videlur  esse  summa 


Haec  sunt  addit^  e« 


QUiEST.  I.  C.  I.  *add. :  iliicite  :  Edd.  coll.  o.  x:=  C.  U.  •  hsec  est  suinma  capitis  ]sequ.  ^  inttigitur  : 
Bobm.  tm  C.  Ul.  ■  cf.  ad  C.  I,  q.  7^^  c.  25.  •  flxa  :  ib.  '  Item  :  ib.  •  accepit  :  ib.  =  C*  lY.  •  ad 
Gebebardum  Constantiensem  A.  1089,  (cf.  cbron.  Bertholdi  Const.  ad.  b.  .^i.—- Ivo  Dccr.  p.  6,  c.436. 
Ans.  I.  i%,  c.  74.  *•  hoe:  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  '^  promi$eri :  Ed.  Rom.  operarum  viiio.  s=C.  Y.  *•  hab. 
A.  1095.  —  Polyc.  I.  7,  c.  16,  1.  4,  t.  38.  "  c.  iO.  **  add.  :  quidem  :  orig.  —  Edd.  coll.  o. 
^*  coiiim€iid«r!i ;  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  Mor.  *•  c.  11.  "  c.  12.  ^*  woluimue  :  Bobni.  *•  obtineat : 
|:d.  Bas.  8  C.  YI.  ••  Ep.  4.  (scr.  A.  601),  K  11.  Ed.  Maor.  —  Polyc.  1. 2, 1. 1.  CoK.  tr.  p.  p.  1»  1 57^ 
%t  1«    *'  add,  «  <<  maxime  a  Longobardi$ :  orig.    •*  factum  ;  orig.  —  Cdd.  coil    o. 


DECRETl  PARS  SECUNM.  CAUSA  IX.  QDifiST.  H.  700 

non  (fe^tfAl.  Calixlus  Papa  mHM(,  ep.  H.  adEpitco-  A  ciijusqiiam  **  dispositione,  nisi  vocdtus  ab  eo  ^\ 


po$  Galliaff  dken»  ' : 

G*  1.  AUenui  eccUtm  paroehiannm  nuKuM  judicare 
prasumai, 

NiiUus  alttsrius  teriDJnos  usurpel,    nec  aJtcniis 

parocliianuiB  judicare ,  vel  ordinare  '  aiit  excoin- 

niuaicare  prxsumat ,  qiiia  lalis  jndicalio,  vel  *  or- 

dtii3iie,  aul  excominuuicatio  vel  dainnaiio  nec  raia 

€rit,  nec  vires  ullas  babebii,  quoniam  nullii*  aiterius 

jiidicis,  nisi  sul ,  sciiieniia  tenebilur  aut  iJaintiabi- 

cur.  Unde  el  Doniinus  loqiiiujr  ^ ,  dicens  :  Ne  trane* 

§r€diari$  lermino»  antiquo$^  quo$  poBuerunl  ptiiree 

tui. 

XUnd^  •  Urbaniis  Papa  '  :] 

C.  II.  PALEA. 


ciijus  juris  csse  dignoscJuir  **,  aut  quicquam  ibl 
disponat,  vel  ordinet,  aut  judicet,  si  sui  gradus  bo* 
nore  potiri  volueril.  Sln  aliter  prxsumserit,  damna- 
bitur,  et  non  solum  ille ,  sed  cooperatores  eiqne 
consentientes ,  quia  sicut  ordinatio,  ita  eis  et  Jiidi- 
catio  ei  aliarum  rerum  dispositio  probibetur.  Nani 
qnt  ordinare  non  poterit ,  qualiter  "Judicabil?  nnl- 
latenns  procul  dubio  judlcare  poterit. 
C.  lY.  Be  eodem.  PALEA. 
Item  ex  Goncillo  Nannetensi,  c.  i  >>  *\ 
c  in  dominicis  vel  festis  diebus  presby teri  ante , 
qnam  missas  celebrent,  plebem  interrogcnt,  si  allo* 
rins  parochianus  iii  ecclesia  sit,  qui  propriu  goih 


^  lenito  presbytero  ibi  missam  velit  audire.  Qnem  si 
t  Placiiil,  ut  dcincepsnulli  sacerdolum  «ceat  »  i„yg„^rinl.  siaUmab  ecclesiaabjioiant,  el  ad  suam 
qucmlil>ct  cominissuin  aiteri  sacerdoti  recipere  ad 


pQeniicniiam  siiie  ejus  consensu,  cui '  prius  se 
commisit,  nisi  per  ignoraiiliani  illius,  cni  pceiiitens 
prius  coiifessus  est.  Qui  vero  conira  b£c  slalnta 
faccre  pAesumserit,  gradus  sui  pericnlosubjacebit.» 

C.  Ili.  In  alteriue  paroeJda^  m'tt  eo  vocante ,  ntt//t 
aliquid  agere  Ucet, 

Item  Calixtus  epi$t.  II  '• 

Niilins  priinaSi  nullus  metropolitantis  ,  nullusquc 

relliinorutii  espiscoporum  alterius  adeat  civitatcm  • 

aiit  ad  possessionem  accedat»  quae  ad  euin  non  pcr- 

linct,  et  alteriiis  episcopi  *est*  *  parochiae  *,  super  q 


parocbiam  redire  compellant.  i 

C.  V.  /)«  eodem.  PALEA. 
Item  ex  eodem  Concilio  Nannetensi ,  c.  %  *«. 

I  Nullus  presbyter  aut  diaconus  ^  allerius  pltv 
banum  **  (nisi  in  iiinere  fuerit,  vel  placllum  'ibi* 
babuerit)  ad  missam  recipere  audeat.  » 

C.  Yl.  Ad  ordinationem  clericorum  vel  ecclesiarum 
alteriue  episcopi  ,  ni$i  ab  eodem  invilalut,  non  ac" 
cedat  epi$coptt$. 

Item  ex  Concilio  Antiocheno,  c.  13  ^  '^ 

Nullum  episcopornin  **  audere  dcbere  ex  '*  atia 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


VC.csT.  II.  C.  II.  *  llnde  :  Aniea  erat :  Idem  \ 
lioc  esi  Calixtiis,  qnia,  qiinm  Palea  ha;c  nondnm 
esset  inserta,  sequebaliir  c.  ^ullue  prima$,  quod  est 
Calixii.  Haiic  autem  Paleam  citat  Gralianus  ex 
Urkano  11«  infra  de  poenit.  dist.  6.  c.  fln. 

C.  IV.  i>  lloc  ei  seqiiens  caput  absont  a  sex  vetu- 
stioribns  et  emendatiopibus  Gratiani  exeinplaribiis. 
In  ceteris  autem  babentiir  siiie  noiitiiie  Paleae, 
i|ncnt:idnio«luin  et  in  excusis.  Exstat  autem  utruiii- 
qiie  in  concilio  Nannetensi,  et  ex  eo  cilatur  hoc 

J^rinmin  iii  Decretatibus  tit.  de  paroch.  c.  2.,  et  a 
Itirchardo  et  Ivone  ;  sicqne  emendatum  est,  quuni 
uiiiea  citarcinr  ex  concilio  Meldensi. 

C.  y.  ^  Aut  diaconu$ :  isUc  duns  vores  nnqne 
in  concilio,  neque  in  Capiiularibus ,  iieque  apud 
Dnrch.  **  legunlur. 

C.  VI.  J  Ikecest  prisca  versio  ***.  Dionysii  antem 
inierpreialio,  qti»  et  coiiciliornm  tomis  est  inserla, 
et  a  Burchardo  et  ivone  afTertnr,  aplius  exprinnt 
si^nienitam  canonif  graeci.  Tamen ,  quoniam  neque 
ipsa  oninibiis  locis  oinninn  respondet,  visum  est 
ver!>:i  gncca  nova  ciim  versioiie  apponere  :  Ifu^svoe 


^ftcvsty,  x«d  }^C(/ooroyftv  jv  iinikivTitt.  Tivac  cc;  fr^oa^u* 
yqv  ^tTOv^7toec«  yai^i  ct  OMvcirayocro  covtu  mpotiCi  tl 
liii  itoLpaxMtOtic  afioxotTO  dca  ypKfipaxw  toO  tc  fi«T/&0- 
Tto^tTOU  Ttal  Twv  ffuv  «vTw  JTrio^xoTruv,  «v  tic  Tijy  x^P^ 
irapcpxocTO.  Ec  ^k  fim^vos  xaXouvTo;  a7ri>9o(  dcTaxTuc 
c?rc  x«f>po^<^^^  Tcv&v,  xac  xaTarrovcc  twv  txxXDartocrrt* 
xuv  frpa^fiaTuv  ftq  irpooi]x6vTwv  a^^TM,  axvpa  fuv 
Ta  uir'  auTOU  iriirpepyfACva  Tuyxavccv ,  xod  aWov 
ii  uirc;^C(v  tvc  aToSiac  ovroO,  xai  t^»  7rapa).67oii 
iKi}^tipn9t(ac  riv  irpoenixouo-av  dixnv  ,  xa9i}pi}^ov 
cvTcOOcvj  iiBv  viro  Tnc  o^ia;'  o-wodov.  Nh(Iu$  epi$co^ 
pu$  audeat  ab  vna  provincia  in  aliam  tran$ire  , 
^  et  in  eccfeiia  aliquos  ordinare  ad  promotionem 
liturgia:  ^  nec  $i  alio$  una  $ecum  adducat  ,  nhi 
aceiiu$  venerit  per  littera$  metropolitani  eteorum^qui 
cum  illo,  episcopornm  ,  in  quorum  regionem  accednt. 
Quod  si  nemine  vocante  inordinate  advenerit ,  ul 
aliqno$  ordinet,  ae  negotia  eecle$ia$iica  ad  te  minim& 
periinentia  conficiat ,  irrita  quidem  $nnto  qua  ab  eo^ 
gesla  fuerint^  verum  et  ipse  suce  impudenti(v  et  iniqni 
incitpti  ju$tam  pegnam  $ubeat^  kinc  jam  a  sancla 
stjnodo  depo$itu$. 


QuiBST.  II.  P.  I.  *  Capnt  Pseudoisidori,  cf.  can.  Apost.  36,  et  conc.  Antioch.  c.  3.  —  R«j.  I.  I#  c.  151 . 
Aiis.  1. 6, c.  m  (I2«).  Ivo Decr.  p.  5, c.  236, p.  14.  c.  72.  =:C. I. « abesl  ab  orig.  ei Reg.  et  Iv.  * desid.  ib.  *  add.: 
in  Deuieronomio  :  £dd.  Lugdd.— i«  evangetio  :  Edd.  rell.— cf.  Deul.  c- 19,  v.  14.  =  C.  II.  Item  :  kdd. 
Art'.  Bas.  •  Ans.  in  Qne  I.  8,  ciial  ex  Hibernett$i,  et  videlur  error  Gratiani  ex  eo  venisse,  quod  apnd 
cunidem  Ans.  caput  qiioddam  Urbani  (C.  16,  c.  2,  q.  6),  pnemitiitur.  —  cf.  D.  4,  de  poRn.  c.  An.  cut 
$€epiu$  confe$$u$  e$i :  Ed.  Arg,  missis  reliquis.  =  C.  lll.  '  Capul  Pseudoisidorit  cf.  conc.  Antiocb.  c.  13, 
2i.  — Burch.  I.  l,c.66.An8.  I.6,c.  119 (125). Ivo Pan.  1.  4,  c.  28.  Dccr.  p.  5,  c  107.  •  abesi  ab 
Ivone.  •  parochiam  :  Edd.  coil.  o.  —  Ivo.  —  p«rocAt« :  Bohm.  "  #;iw  :  Edd.  colL  o.  "  eptecopo  . 
Ed.  Bas.  "  eogno$eitur  :  fidd.  coll.  o.  "  qwmodo  :  ead.  s:=  C.  IV.  »*  cf.  ad  D.  24,  c.  3.  —  Regmo 
I.  I,  c.  6,  ( :  ex  Nanetenei  CCCCXIX).  Burch.  I.  2,  c.  93,  ( :  «»  eodem  c.  419).  Ivo  Decr.  p.  «•  c.  «<•  "-■ 
cf.  hnp.  I,  ei  X,  de  parocb.  c.  2.=  C.  V.  "  Reg.  1. 1,  c,  bl.  255.  Burch.  I.  i,  c.  91.  —  Cap.  I.  1,  c.  149. 
—  ex  coHC.  Natanensi :  Ed.  Bas.  -ex  conc.  Navatensi  :  Edd.  rell.  pr.  Bar.  "  neqnc  ap.  Reg.  '  pi^ 
be$anum  :  Bnrch.  —  parochianum  :  Rcg.  Cap.  —  add.  :  eo  nolente  :  Biirch.  =  C.  Vl.  hab.  A.  3oz.  •— 
Burch.  1. 1,  c.  108.  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  ilO,  uierqtieex  Dionvbio.  •"imo  cx  Uispaiia.  '•  epi$copum:h\liU 
€oii«  0'     **  ub  una ;  fcid.  Bas. 


m  DEcnen  pars  sechnda.  ckvh  «x.  q^mst.  fl,  w 

f  roTiocia  ad  aliam  transiluin  facere,  ei  ordiiiure  a  eiiiscwpi  ea ,  qn»  sunt  in  iEgyplo ,  lantuiDinofiQ 

giil>ernenl ;  orientales  atilcm  episcopl  solius  orientia 


«liquos  **  in  ecclesiis  aiil  proferre  *'  ad  sacruin 
tuinisterium.  Nec  '*  ab  aliis  illuc  traiiatur  ^' »  epl- 
scopis  '^  »  nisi  forie  pcr  Jiieras  rogalus  abieril  m\i 
aolum  a  metropoliiano,  sed  ei  ab  bis ,  qui  cum  eo 
«unt,  omnibus  ipsiiis  "  proviucix  episcopis.  Quod  si 
iiullo  invitante  inordinaie  superveniat,  ei  aliquos 
\el  ordinare  praesumserit,  vel  quoslibel  'actus'  illi 
ecclesi»  competenies»  qui  ad  se  miniiue  pertineni, 
usurpare  lcntaverit ,  vacua  quidem  ei  inania  enint 
omnia,  quae  gesserit,  ipse  vero  hiijus  indisciplinaii 
nusus  et  irralion.ibilis  ccepii  dignas  caiisns  expen* 
dat,  tanquam  depositus  a  sancta  synodo  et  propter 
bujosmodi  praesumlionera  jam  prxdumnalus. 

C.  VII.  Ad  ordinalionem  ecclesiiE,  quce  $\bi  commnia 
non  futrit,  minime  aecedal  epitcopui. 

item  ex  eodem  Antiocheno,  c.  22  **. 

Episcopum  non  dehere  io  alienam  irruere  ciTiia- 

lem,  quae  ilU  probatur  nnn  esse  subjecta,  neque  ii^ 

regionem,  qu»  ad  ejus  curam  roinime  noscitur  per- 

iineres  ad  aliquid  «  ordinandum«  neque  presbyteros 

aut  diaconos  constituere  ad  alios  episcopos  '  per- 

liiientes,  nlsi  forte  cum  voluntote  et  testimonio  > 

propriae  regionis  episcopi.  Quod  si  qutspiam  borvm 

quid  tale  facere  "  voluerit ,  irrita  quidem  erit  bu* 

{usmodi  *'  ordinatio,  el "  quae  male  ^  usurpaverit  a 

aynodgi  arguautur.  Nam  si  ^  ordinare  non  potuerit, 

iiuUaienus  ad  alios  pertinenies  judicare  praesumat. 

C.  yill.  Non  aecedant  epi$copi  ad eecle$ia$f^qua $uul 
extra  eorum  aimce$im. 

Itm  ex  Synodo  Constantlnopolilana  |,  c.  2  **. 

Episcopi,  qui  extra  dicBceslm  '^  sunt,  ad  ecclesias 
quae  exlra  lerminos  eorum  sunt,  noo  accedanl, 
iieque  confundant  ei  permisceanl  ecclesiaa»  SeeuQ- 
4iiip  k  n  regulaa  siamtas  **  AlexandriaQ  quidem 


ciiraiu  geraiil,  servalis  taiiien  honoribns  primaliia 
ecclesiae  ^ntiochenae,  qni  in  regulis  Nicapnae  sjnodi 
coniiiieniur.  Sed  et  Asianse  dioecesis  episcopi  ea  *\ 
qu»  sunl  iu  Asia  el  quae  ad  Asianam  ^  lanlummodo 
dioecesim  periineut,  gubernent.  Ponti  autem  episcopi 
Poniicae  tantum  diqecesis  habeant  curam ;  Thrac|;« 
vero  ip«ius  tantummodo  Thraciae. 

C.  IX.  De  eodem. 

liem  ei^  eodem ,  c.  5. 

Non  iiivilali  episcopi  uUra  dioecesim  accedere  iiaii 

debenl  super  ordiiiandis  aliquibus,  vel  quibu&cunqiie 

disponendis  ecclesiasiicis  causis,  servala  regula  \ 

Q  quae  supra  scripia  est  de  unaquaque  dioecesi.  Maiii- 

feslum  namque  est,  quod  per  singulas  quascjue  pro- 

Tincias  proTincialis  synodus  administrare  ei  guber- 

nare  omnia  debeat,  secundum  ea^^  quae  suni  in 

Nicaea  **  deflniia. 

II.  Pars.  Gralian.  ffif  a^ctoritat%bu$  prohibentur 

quilibet  epi$copi  clerico$  alteriu$  ordinflre.  Sed  queerin 

/ar,  $i  eontingat  eo$  aliquibu$  $acro$  oraitte$  rfisfri- 

buere^  an  ordinaii  ab  epi$copi$  $ui$  in  proprii$  ordinir 

bu$  rrcipi  po$$intf 

D$  hi$  ita  gcribit  Urbanus  Papa  Hugonit  Lugdunewi 
Archiepi$copo  •'  : 

G.  X.  Clerici  ab  €pi$copo  alteriue  parochice  ordinati 
a  proprio  im  $ui$  ordinibu$  redpi  po$$unt. 

Lugdunensis  parochiae  *^  clericos ,  quos  contra 
^  staiuta  canononi  ab  allerlus  parochiae  episcopis 
•rdinaios  lit^rarum  tuarum  significaiione  monstraaii, 
pum  graduum  suorum  honore  recipere  religionis  iiitt 
prudenlia  poleril,  si  eos  alias  canonice  et  sine  pra- 
Titate  aliqua  ordinalos  consiiteril,  si  lamen  eoroni 
Hrobaliilem  Tiiam  id  indulgentia^  perspexcris  pra^ 


NOTATiONES  (^QBREGTORUM. 


C.  'Vll.  •  Ad  aliq»i4  :  In  hoc  etiam  canone  Dio- 
sysi!  versio  piirior  esl;  hic  aulem  habet :  $uper  ordt- 
na^ion^  euju$q^am^  quod  graece  esl :  lirc  x^/BOTOvt^ 
TOcQyp,  id  est :  ut  quempiam  ordin$t. 

'  Ad  alio$  epi$copo$ :  Eodem  fere  modo  Dionysius 
Graece  legitur  :  tlq  tottov^  M^  iirioiMirai  ^iroxfifii- 
Tovc ;  id  est  :  tn  loci$  alUri  epiuopo  $ubjeeti$. 

$  Et  te$timonio  :  Graece  tanlum  est  :  luxi  yvwfiac* 
quod  Dioiiysius  Tertit  :  cum  con$Uio  et  voluntate  *. 

^  Et  quoi  maie  :  Sic  esl  emendatum  ex  velustis 
exeinplaribus,  elex  ceteris  edilionibtis  conciliorum, 
praeter  banc  postreniam  quatuor  lomorum.  Oiony«- 
sius  hdbeiiet  ip$e  eoerceatur  a  $ynodo,  quod  graece 
est :  icAc  auToy  iimtfua^  v«o  tvc  ^oSou  Tvyxmcv^ 
id  est  :  et  ip$e  puniatur  a  egnodo. 

>  Nam  $i :  Tota  hxc  elausola  in  gneco  caiione  *\ 
ciyus  tria  exemplaria  inauuscripta  eollata  aunt. 


minrme  habetur,  sed  et  prisca  vecisio  et  Oiomrsbnt 
habent.  Sjmilia  seijLtcnlia  legilur  siipra  c.  NuUua 
prima$. 

C.  VIII.  k  Seeundum  :  Mulata  esl  iiiterpunciio,  nl 
masis  respondeal  gra^co  canoni  :  iO^  xotric  Tovf 
xflcvtva;  Tov  fxctf  'AXi$«vdpfi«;,  efc,  quod  Dionysiiis 
Tcctit :  $edjuxla  canohee  Alesandrinue  anti$iei^  etc. 
In  editione  aiitem  conciiiorani  in  iritNis  loniis 
deeranl  lisec  Tcrba ;  ea,  qufe  sunt  in  Mgypto.  ianium» 
modo  aubernent.  Oirientale$  aut^m  epi$copi. 

C.  fX.  ^  Servala  regula.:  Ita  in  oinnibiis  editio- 
|v  nibus  hujus  priscae***  Tcrsionis;  sed  in  graecocniione 
•  hic  esl  initium  periodi,  ct  quae.  sequunter  ex  ipso 
pendent,  quemadiiiodum  Dionysins  Tcrlil :  $ermitt 
vero  qu<B  $cripta  e$t  de  gubernaiionibu$  reguia,  maiii" 
feetum  est,  quod  t//a,  quee  $unt  per  unamquamque  pro^ 
vtiMtani,  ip$iu$  provineim  $j^nodu$  di^penset^  etc. 


QoiKST.  IL  C.  YI.  **  add.  :  clerieoe  :  Ed.  Bas.  '^  provehere  :  Coll.  Hisp.  "  nee  alio$  illue  $eeum  «r* 
irahat  €pi$copu$  :  ib.  -—  Isid.  Merl.  "  attrahatur  :  Ldd.  Bas.  Lugdd.  Par.  ^  epi$eopu$  :  Edd.  coll.  o. 
«•  Miit.  tpi.  :  desid.  in  coll,  Hipp.  =  C.  VII,  "  Bwrch.  I.  I,  c  71.  Ito  Decr.  p.  5,  c.  178,  ex  Diunysio. 
*  eum  eon$iiio  :  Coll.  Uisp.  »^  adire  :  \b.  «^talie  :  Edd.  coll.  o.  ••  et  $uper  hi$  etiam^  qua  — ,  «rjnra- 
liir :  eaed.  —  el  ti,9ttt  maie^^  arguatur  :  Coll.  Hipp.  **  et  in  Coll.  Ilisp.  =C.  VIII.  ••  bab.  A.  581. 
•*  add.  :  $mam  :  Edd.  coll.  o.  ^  Sed  ue.  :  CoH.  Hisp.  «» desid.  in  Coll.  Hisp.  —  coneiitutai  :  Edd.Arg. 
•as.  ••«!««:  Edd.  coU.  o.  ••  AiMim  :  Ed.  Bas.  =  C.  IX.  *♦*  imo  llispaiiae.  ••  Niccfna  ignodo  :  Edd. 
^U.  0.  =  C.  X-  —  f,  lU    •»  fcr.    c,  A.I  lOW.  —  Ko   Dccr.  (».  6,  c.  413.     "  fccle$i9  :  \rq^ 


m  MCRETI  PAIIS  SeCONDX. 

niereri.  Legiiiins  ^'iitifppeS.  Epiphaniiiiii  cpiscopiim  j^ 
ei  irKBCesi  S.  Joatinis  Cbrysostoiiii  qtiosdam  cfeHcos 
ordinasse,  quod  sancius  vir  omnino  non  fecissei, 
si  ei  delriinenluni  rore  perpcnderei.  Qnos  igiuir 
rccipicndos  inoderalio  lua  arbiiraia  Aierll.  injiincia 
salisruclionis  gralia  proptcr  ecclesiam,  quam  oflen- 
denint,  congrua  poenitenlia,  miserationis  inluitu  in 
sno  quenique  honore  ^*  rccipies,  salva  ^*  in  omiiibiis 
sancionim  canonum  discipiina. 

OPiESTIO  III. 
CRATIANU8, 

Quod  autem  arcktepltcopus  ctericos  sui  su/fragauei 
illo  inconsulto  damnare  vateat  vet  absohere,  tic  vide- 
tur  poise  probari,  Sicut  toiiut  epitcopatus  ecelesice  in 
pptestate  tunt  episcopi,  sic  et  eccletioe  totius  archiepi-  B 
scopatns  ad  dicecetim  pertinent  archiepiscnpi,  Vocan- 
tur  enim  episcopi  a  metropolitano  in  partem  solicitU' 
dinis,  non  in  ptenitudinem  potestnfis.  Sic  quippe  vices 
eis  impertit,  ut  potestatem  suam  sibi  non  adimat, 
Vnde  et  sine  ejus  consitio  nihil  eis  agere  ticet^  sieut 
in  Concitio  Marlini  Papu;  tegitur  c.  4.  '  : 
C.  I.  fion  epitcopi  sine  metropotitani  consensu ,  nec 
ilie  iine  eorum  consensu  atiquid  agere  debel. 

Per  singulas  provincias  oporlei  episcopos  o^gno- 
scere  metropolitaottra  *  siinni,  el  ipsum  priniains  * 
curam  suscipere,  nihil  autem  agere  ^  reliquos  epi- 
seopos  prceior  eum,  secundum  qiiod  antiquiius  a 
palribus  nosiris  constitutum  continetur  in  caiione  *. 
Propicr  quod  nietropolitanus  *  episcopus  niliil  ^ 
prarsumlive  assumai  absque  consilio '  ceteroruin  *.  (; 


CAOU  IX.  QliiEST.  IIL  m 

C.  tl.   Sine  meiropotitani  consaenita  extra  iuam 

diigceaim  nihtl  agat  efntcopus. 

Iiem  ei  Coiicilio  Antiocheno,  e.  9  '*• 

Pcr  singnlas  provincias  episcopos  sfngnlo^  scire 
oportet,  episcoporuin  inetropolttanum,  qui  "  prxcsl, 
rnram  ei  solicilndinem  totins  provinciae  snsccpisso. 
Propier  quod  ad  metropolitatiam  civitalem  ab  bis, 
qui  caiisas  habent,  concnrmtur  "•  Qnapropfer  pia« 
cnii  enm  et  honore  pRPcellere  ",  ei  nihil  ultra  sine 
ipso  reliquos  episcopos  agere  secundum  antiqnum 
Patrum  noslrorDm  *^  canonem  •  nisi  hoc  lantiim, 
qnod  nnicuii^e  ecclesi»  per  snam  dioeccsim  coin- 
petit.  Unumqueinque  enim  eptscopiiin  oportet  h:i- 
bere  siiae  dioecesis  |iotestatem,  ui  *'  res^at  et  giiber- 
nct  secundiim  competentem  singnlis  rcverenliam,  et 
providentiam  gerai  omnis  regionis,  qnse  snb  ipshis  ^ 
esi  civiiaie,  iu  ut  *etiam*  ordinare  ei  presbyt^ros 
et  diaconos  probabiti  judicio  liceat,  et  de  stngnlis 
Ipsius  regionis  causiscum  moderatione  et  pondere 
discepiare.  Ultra  aotem  nihil  agere  "  permittitur  ** 
citra  metropolitanl  episcopi  conscientiam  <^,  ncc 
metropoliianus  sine  ceterorum  aliqutd  gerat  consilio 
sacerdolum. 

Gratian.  Nisi  forte  episcofri  ipsi  (Bconomos  in  ec- 
ctesia  sua  ordinare  eontemserint, 

Vnde  in  Ylf.  Synodo  c.  iiJegilur^U 

C.  III.  Metropoluanus  conslituat  ceconomos^    quos 

episcoput  habere  negtexerit, 

Qnnm  simus  debiiores  omnes  sacras  regutas  ** 

cnstodire,  ei  eam,  qii»  dicii  in  uiiaqitaqne  ecclesit 

ceconoiiios  esse  debere,  modis  omnibus  inviolabilem 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


QrjEST.  III.  C.  II.  •  Conscientiam  :  CrTPoe  cst  : 
fcx*  "^  pnrrpoin\sac  iitiffxwcov,  ivn^i  avTov  «viv  rn; 
rwv  XociTtov  Yy^fjoic»  Itaque  eailein  voce  yvoipKUiitiir 
caiinn,  tain  in  cotisensu  metropolitani  quain  sufTrn- 
gnneonim.  Sed  ob  innltas  varietates  placiiit  apponi 
verl».i  gracca  cuiii  versinne  nova  :  tovc  «o^'  ixflwruv 
i-KapyJgot  JYrcffxoffovr  ledivac  xP"^  ^^  ^*  '^  fjLnrocnoXti 
fcpotuTb»Ta  iTrcoxotrov,  xac  njv  fpovri^a,  ava^i;^(ff6ac 
icitrof  Tflff  iitupx^ai  ^ia  t6  sv  tJ  [xnrpvKoUi  iravTa;^6- 
Otv  0"jvTpix«v  irovTac  rw^  ri  itpiqp.ara  ix,ovra:, 
OOtv  cdo$t  rMt  rp  rtfin  irpwr/tMat  avrov,  fiitdtv  rc 
ir^aTTCcv  irc/scTTov  tov?  Xoiirouc  itrcorxoirouc  «viu  avroO, 
wtTa  Tov  ao;racov  x^aTriO^ovra  twv  itariofav  Quojy  xa- 
vova,  ri  TavTa  fiwa^  oca  t^  ixaorou  iiri€aXXcc  frapocxca, 
rai  Tacf  vn  ahriv  ^roipacc*  cx«ffTov  yap  ifrcffxoTrov 
i$ovo-cav  ix'*^  'TWf  iauTOv  Tra/soexca;,  ^coc^ftcv  Tt  xaTcc  Triv 
ixaffT^  iirc^oX^ovffav  eu).a€t(av  xac  irpovocav  Trocieffdac 
navnf  Tnc  X^P^^^^^f  wiroTTTv  cavToO  ff6).cv,  eic  xal  ;^ic- 
^pTOvicv  itpta€vripo\}^  xac  3«axovovf ,  xac  (ura  *pitttta% 


inacra  9ca)afc^avicv.  llipairip<>i  9i  fcn^iv  froaTTCfv 
iffcxiif  lev  ^ix^  '^^  W  finrpoicoUoif  iircorofrcv,  fcrioi 
ouYOv  aviv  x^g  v*)y  ^ocitmv  tvuuvc-  Episcopos,  qui  in 
unnqunqne  provincia  tunt ,  tiosse  oportet  eum ,  qui 
melroputi  pra^ett,  univertw  quoque  provincice  curam 
sn$cipere^  eo  quod  in  tnetropoli  nndiqne  conveninnt 
omnes  qnicunque  negotia  habent.  Qunpropter  placnit 
ei  honore  ipsum  prwceitere^  et  retiquos  efnscopot  uibU 
atiud  tine  ipso  facere  (tecundum  veterem,  qni  viguit^ 
Patrum  nostrornm  canonem) ,  quam  ea  tota ,  qua- 
cuntfue  ad  cufuufue  porochittm  subjeciaeque  parochiof 
regioues  pertineni,  In  cujusque  enim  episcopi  poiestute 
este  propriam  ipsint  parochiam^  ut  eam  administret, 
pro  e/i,  ^iia*  cuique  convenit,  integritate,  et  unirersa* 
regioni,  quce  suce  civitati  subjecta  etty  prospidat  con- 
sulaique,  ita  ut  el  fnesbyteros  diaconosqne  ordinei,  et 
singuta  qua'que  cnm  judicio  expticet.  Prceteren  ve^o 
nihit  quicquam  facere  aggrediantur  sine  melropofituni 
D  episQopif  neque  ipse  sine  reliquorum  sententia. 


QoM%j.  II.  C.  X.  ••  cf.  Socrat.  hist.  ecc|.  I.  6,  c.   12,  45,  bist.    trip.  1.  10,  c.  H.    *•  cognita  ;  lilil !. 
cotl.  o.     ^^  add.  :   fomen  :  eapd. 

SUiEST.  III.  C.  I.  *  c  9,  conc.  Anliocb.  ex  inierpr.  Martini  Brac.  '  primatum  metropolitanl  episcopi  : 
.  tlisp.  '  abest  a  Coll.  Uisp.  —  add.  :  sui  :  £d<l.  coll.  o.  ^  add.  :  oporiel  :  c:i;d.  '  taii, 
Ap.  34.  *  et  metrop.  :  Caed.  *  add.  :  sibi  :  Coll.  llisp.  *  concitio  :  Ed.  Arg.  *  add.  ;  efn- 
teofwrum  :  Edd.  Arj^.  Nor.  Ven.  I.  =  C.  II.  *•  li:ib.  A.  332.  "  add.  :  eis  :  Kdd.  Bas. 
LiJgdd.  II,  III.  •■  tine  dnbio  conc,  :  Coll.  Hisp.  "  pra^ire  :  ib.  '^  qui  obtinuit  :  Ib.  "  ad  ki%c 
Mubernandam  sec.  eomp.  sibi  rev.,  ad  vrovidenUum  regioni,  qnw  sub  eic,  :  Ib^  *•  tpsfui  —  cum  :  desid.  ib« 
"  agendum  :  Ib*  **  permitteiur  :  Edii.  colt.  o.  ::=:  C.  111.  '*  bab.  A.  JS1,  ^  interprclatio  Anaslusiiitj)^ 
-c-  |yo  HhcT.  p.  5,  c.  374.    **  cf.  conc.  Chalc.  c.  §U. 


m  DECRETI  PARS  SECUNDA, 

cnstotllrc  *^  debemos.  Et  si  qaidem  umiMiuMque  A 
metropoiiianus  in  sua  eeclasia  constitoerit  oecono- 
nium,  bene  utique  est.  Sio  aotem«  ex  auctoriiaie 
propria  Consf aniinopoleos  eplseopis  licentia  est  pr»* 
ponendi  «econoinos  in  cjns  ecclesla.  Similiter  et 
metropolitanls,  si  episcopl,  qul  sub  eis  sunt,  non 
sategcriiit  oeconomos  siatuere  in  sols  eeclesiis.  Id 
ipsuin  auiem  senrandum  est  eliam  in  nonasleriis. 
Gratian.  Probgtur  Ulud  idem  exemplo  Apotloiu 
qtii  fornicatorem  Corinthium  impognilentem  tatunm 
tradidit ,  pottea  piBnitentem  eccletim  reeoncHiavit,  hoe 
iantum  $criben$  Corinthii$  in  prima  et  $ecunda  epietola^ 
ut  exeommunieato  non  eommuniearent^  et  recondliato 
eocia  caritate  copularentur.  Sed  contra  probatur 
aucioriiate  muttorum. 

Ait  enim  Hyginus  Papa,  epi$t.  /.  c.  2  ** :  B 

C.  IV.  Metropoliianue  $ine  epiecoporum  con$en$u  vel 
pra!$entia  alicujue  eorum  non  audiat  cau$a$. 

Salvo  in  omnlbos  Romanae  ecclesiae  privilegio 
Aullus  metropolilanus  absque  ceicrorum  omniom 
comproviiicialium  episcoportim  instanlia  aliquorum 
audiai  caiisas  '*,  quia  irrilse  erunl  aliier  aciae,  quam 
in  coiispeciu  eorum  omniuin  veniilaiae,  et  ipse,  si 
fecerli,  coerceuiur  a  fralribiis. 

G.  Y.  De  eodem. 

Item  Aniceiiis  Papa  EpiscopiM  Galliay  c.  I  '\ 

Archiepiscopus  iiibil  de  episcoporum  causis  aut 
de  aliis  coininuuibus  juxia  staiuia  aposlolorom 
absque  cuncloruiu  illorura  a^at  consilio,  nec  illi  ^^ 
msi  quaniuin  ad  suas  parochias  periinet,  sine  suo  *%  ^ 
qiioniam  lali  gauilei  concordia  Altissimus,  et  gloria* 
lur  in  niembris  suis. 

G.  VI.  De  eodem. 
Item  iii  eadem  epi$t»  c.  3  '^* 

Si  aiitem  aliquis  metropolilanorum  ioflatus  fuerit, 
ftt  siiie  omnium  comprovincialium  prxsentia  vel 
consilio  '*  epi8co|)orum  aoi  eorom  *\  aut  allas  causas 
(nisi  eas  tantuiu,  qu«  ad  propriam  suam  parochiam 
periincni)  Mgere»  aul  eos  gravarelrolueril,  ab  omui- 
Jnm  distride  corrigalor,  ne  talia  deiuceps  praesumere 
audeau  Si  **  vero  incorrigibilis  eisque  inobediens 
apparuerit,  ad  banc  aposiolicam  sedem»  cui  omnia 
episcoporom  judicia  referri  **  praecepta  sunt,  ejus 
conlumacia  referaiur,  ut  vindlcia  de  eo  fiat,  et  ce- 
tlBri  **  tliporem  habfiapt.  D 


CAUSA  II.  QU^ST.  m.  1M 

C-  VII.  De  eodem. 

Item  Calixtus  Papa  Epiuopie  Gailim^  epiet»  II. 
c.  3  ". 

Niillus  primas  vel   *^  mclropolilaiius   ilioecesaui 

ecclesiam  vel  parocbiam,  aul  aliqueui  de  cjhs  paro- 

chia  praesumat  excommunlcare  vel  |iidicare«  vei 

aliquid  agere  absque  ejus  consilio  vel  judlcio;  scd 

hoc  observet,  quod  ab  aposiolis  ac  pairibus  et  ** 

pra*decessoribus  nostris  est  staiutdin,  et  a  nobis 

coiifirinalum ;  id  est  :  si  quis  meiropoliianus  epi- 

scopiis  (nisl  qiiod  ad  siiain  soluiiimodo  propriam 

periinei  parochlam)  sine  consilio  ei  voluuiaie  om- 

iiiiim  comprovincialium  cpiscoporuin  exlra  aliquid 

agere  lentaveril,  gradus  siii  periculo  **  subjacebit, 

ei  qiiod  egerit  irriiuin  halicaiur  "  ct  vacuum.  Sed 

quidqiiid  de  provincialiuni."  coepiS(*.oporum  *'  causis, 

corumqiie  ecclesiarum,  clericorum,  alque  sxcola- 

riuin  necessilalibus  agere  aut  disponere  necesse 

fiierit,  hoc  coinmuni  ^  consensu  coniprovincialium 

agalur  pomificum»  nec  aliquo  doniinaiionis  fasto, 

sed  hiiuiillinia  alque  concordi  adininistraiione,  sicui 

Dominus  ail  ^^ :  Non  veni  ^*  mini$trari^  $ed  mini^ 

$trare ,  et  alibi  f  :   Qui  major  e$t  ve$trum  erit 

mini$ter  ve$ter,  Similiter  el   ipsi  coinprovinclales 

episcopr^ctiiicu  cum  ejus  consilio  (nisi  quanlum  ad 

parocbias  proprias  pertiiiei)  aganl  juxla  s.'itictoniai 

constiluu  Patniin,  (et  infra  :)  ut  uno  aniino,  uno 

ore   concordiier   sancia    glorificetiir  Triniias    iH 

saecula. 

C.  VIII.  In  ^uffraganei  parocfiia  nihil  abtque  ejua 
con$mo  metropolitanu$  agat» 

Item  Nicolaus  l^apa  Rodulpho,  Bituricen$i  Archiepi^ 
$copo  f  • 

Gonquestus  esl  apos(ol.Uui  nosiro  frater  noster  Si« 

gedo«hi8  ^*  arcliiepiscopiis  Narboiiensis,  quod  clericos 

suos  eo  invilo  ad  juiliciuni  luuiu  veiiire  couipelhis,' 

et  de  rebus  ad  ecclcsiam  suain  periinenllbus  eo  in^ 

consullo  quasi  jtire  putsinrchalus  lui  disponas,  quum 

hoc  nec  anliquilas  (cui  Palres  sanxerunt  reveren* 

liain)  habeat,  el  aocioritas  sacronim  canonuni  peni- 

tus  iiilerdicat,  nisi  forte  pro  causis,  qua:  apud  se 

tertninare  ^^  non  possunt,  ad  te  quasi  ad  patriar* 

chain  siiuni  provocaverint  ^,  vel  si  eplscopus  siios 

decesseril,  res  ^'ccclesiae  soae  jodicio  luo  dispensare 

volueriiit  ^^.  Primates  enim  vel  patriarchas  nihii 


QuAST.  III.  G.  111.  «*  eon$ervare  :  Ivo.  -^  Edd.  coll.  o.  =:;  G.  IV.  *'  Caput  Pseotloisidori,  cf.  Stalniu 
eccl.  ntii.  c.  14.  -^  Biirch.  I.  1,  c.  65.  Ivo  Decr.  p.  5,c.  99,  iU.  —  Eugeniue  P.  :  Ed.  Bas.  " ad  : 
reorttm  :  Ivo  p.  5,  c.  99.  —  eorum  :  Edd.  Arg,  Bas.  —  orig.  =  C.  V.  ■*  Gapul  Pseudoisiiiori,  cf.  c. ... 
Ap.  35.  --Gull.  ir.  p.  p.  1,  L  9,  c.  2.  "»dd.  :  a$$umttnt  :  Edd.  coll.  o.  '*  add.  :  coiuejtsn  ;  eaetl.  = 
C,  VL  'T  G^pul  Pseudoisidori.  —  HiirL-h,  I.  i,  c.  65.  Ans.  I.  2,  c.  25.  Ivo  Pan.  I.  4.  c.  26.  Decr.  p.  5. 
e.  54.  Polyc.  I.  2,  i.  24.  ••  coticilio  :  Eihl.  Bas.  ^or.  ■»  add.  :  cau$a$  :  £dd.  coll.  o.  --  Ivo.  »•  cf. 
jsltl.  Sent.  I.  3,  c*  59.  •*  tcrnunare  :  ori».  -»-  Burch.  Ans.  Ivo.  -^  cf.  Iiiiioc.  1,  ep.  2,  c.  3.  "  cuncli  : 
Ed.  Bns.  —  add. ;  de  eo  ;  Edd.  rell.  =  G.  VII.  ••  Caput  Pseudoisidori,  cf.  can.  Ap.  35,  el  oonc.  AHlioch. 
e.  13,  20,  9.  —  Burch.  1.  i,  c.  UO.  {vo  Pau.  I.  4,  c.  27.  Decr.  p.  5,  c.  iOO,  p.  14»  c.  72.  Polyc.  c.  26, 
•^  iitt//ici  :  Edd.  coll.  o,  »•  desid.  in  W.  Arg.  ••  add.  :  ^fiid^m  :  Edd.  coll.  o.  »»  erit  :  eaed. 
■•  comprovincialium  :  eaed.  —  Burch.  »»  epieeoporum  :  Edd.  coll.  o.  *•  cum  omnium  :  orig.  —  Burdi. 
^>  Matth.  c.  20,  V.  28.  ^*  venit  :  Ed,  Bas.  f  Maiib.  c.  20 ,  v.  26.  =  C.  Viil.  f  scr.  A.  m..— 
Ivo  Pan.  I.  4,  c.  29.  Decr.  p.  5,^c.  5(i.  "  Sigeboi:u$  :  orig.  —  Sigegodue  :  Ed,  Bas.  *^  tetminari :  Edd. 
coll.  o.  *•  add.  :  per  nppeUatiot{e$  :  orig,  ap.  .Maiisj  l.  lo,  -  tdd.  colU  o.  ••  ft  re$  :  Ed.  Bas.  *^  tton 
iuerU  ;  Edd«  coll.  o.  pr.  I{as« 


7S7  DECRE;!!  PARS  SECVNDA.  CAUSA  IX.  QUJIST.  lif.  7M( 

prWllegii  h&bere  pr»  celeris,  nisi  quantiim  sacrt  A  licenlia  injuste  damnatos  Tel  excommunicatot  pote« 


caitones  concedunl  ei  prisea  consueUido  iliis  anti- 
f]intus  conlulit,  deflnimus,  il.l  ut  secnndum  Nicxnas 
rpgulas  sua  pirivilegia  serventur  ecclesiis,  praeter- 
(fuam  si  apostolica  sedes  aliquam  ecclesiam  vcl  ipsius 
reetorem  quolibet  speciali  prlvilegio  decreverit  bo- 
norare. 

C,  IX.  De  eodm* 

lUm  Beda  tuper  Apocaiyp$in  :  c  Et  angelo  eeclesis 
Ephesi  8crii)e  >  ^  ^. 

Episcopo  scribit  ^*,  de  cujus  manu  peccat»  subili- 
torum  '*  requirit,  ne  ^iiie  ejus  consensu  subditos  ju- 
dicare  debeat. 

Gralian.  ^ola  enim  Romana  eccUiia  sva  auctori- 
taievalet  judicare  de  omnibue;  de  ea  vero  nMllijudi' 
care  permitiilur. 
Vttde  Nicoiaus  Pnpn  ad  Mickaelem  Imperatorem  in 

epieiolht  cujut  imiium  :  c  Proposneramus  » « "  : 

C.  X.  Apo$tolic<0  eedis  judidum  a  nemine  e$t  reira" 

ctandum, 

Fatet  profecto  sedis  apostolieaa  {cujus  auctoriiaie 
major  **  non  est)  judiciiim  a  nemiue  fore  reiraciao- 
duni,  neque  cuiquam  de  ejus  llcere  '*  judicare  judi* 
ciot  juita  quod  liinocentins  4  Papa  Rufo  et  celeris 
episcopis  per  Tliessaliam  *^  constitutls  scribens  ait : 
^emo  unqnam  apoUolieo  eulmini  {de  eujui  judicio 
non  iicet  relraelare) "  manui  obviai  audacter  inlulit^ 
nemo  in  koe  rebellii  exititit ,  nii i  qui  de  ee  voluit 
judieari,  et  B.  Papa  Gelasius  ■•  :  Nec  de  ej^ijudicio 
{id  Cit  Romana  ecclaiw  eanonee  unquam  proscepe'- 


stative  '*  sua  aucioritate  rcstiiuere,  el  sua  eis  omnia 
reddere,  et  illos,  qiii  eos  condemnaverunt  aut  ex- 
communicayerunt,  apostolico  punire  privilegio,  sicut 
etiam  nosiris  et  anterioribus  cognovimus  **  actiim 
temporibus. 

C.  Xll.  De  eodem, 

Item  ibidem  paulo  inferim  •*» 

Antiqiiis   regulis   sancitum    "  est,  ut  qiiidquid 

(quamvis  in  remolis  *'  aut  in  longinqno  posiiis  pro- 

vinciis  super  episcoporum  ^  qiterelis  aut  accusaiio** 

nibtts  ageretur,  non  prius  traolandiim  vel  accipien- 

dum  esset,  quam  ad  notiiiam  almae  sedis  vesir» 

fuisset  ^  deductum ,  ut  htijiis  aucioritaie ,  jiixta 

quod  •  fuisset  faciendum»  pronunciatio  infirmaretur 

^  aut  flrmaretur. 

C.  XIII.  Prima  iedee  nulliui  judicio  inbjaceat. 

Item  Innocentiusi  Papa  '  *\ 
Nemo  judicabit  primam  sedein,  justiiiaro  tempe* 
raredesiderantem  s.  Neque  enim  ab  aiigiisio,  neqiie 
ab  omni  clero,  neque  a  regibus,  iieque  a  populo 
judexjudicabiiur. 

C.  XIY.  De  eodem. 
Item  Symmachus  Papa  *^. 
Aliorum  hominem  causas  Deus  Toluit  homineo 
terminare,  sed  sedis  istius  prsDSulis  **  suo  sine  quae*^ 
stione  reservavit  arbitrio.  Voluit  B.  Petri  apostoli 
successores  coelo  tanium  debere  innocentiam,  ct 
subtilissimi  discussoris  indagini  iiiviolaiam  exhi 
bere  ^  conscientiam.  Nolite  aestiinare  eas  aiiiniaa 


f iiiii  jiidicflri»  ienientiamque  illiui  eomtituerunt  non  ^  i„quigmonis  "  non  habere  formidinem,  quas  Deug 


oportere  diisolvi^  cujui  potim  iequenda  decreta  mait- 
darunt. 

G.  XI.  Ab  aUii  damnatoi  vel  excommuhieatoi  apoito^ 
lica  solvit  auctoritai, 

Item  Atbanasius  Patriarclia  Papas  Felici  IL  ". 

Fuit  semper  vestra  •sancta*  apostolicae  sedi  •• 


prae  ceteris  suo  reservavit  examini,  Non  habei 
apud  llliim  reus  de  aliegationis  qitore  subsidium» 
quando  ipsorum  factorum  uiitur  eo  teste  quo  judice^ 
Dicas  '^  forsiun,  opinium  animaruin  talis  eril  iii 
ilia  discepUlione  conditio;  replicabo,  uni  dictum  '* ;. 


NOTATIONES  CORRECTOROII. 
C.  IX.  fc  In  glossa  ordinaria  sic  legitur :  et  angelo,  D     C.  XII.  ^Juxta  quod  :  Ivo  legit :  juxta  quod  fuii* 


id  eit  epiicopof  icribit^  de  manu  cujui  peccata  iubdi^ 
torum  requirit^  el  iine  cujui  comensu  iubditoi  /nrfi- 
care  iion  praaumit  ipie  Joannei. 

C.  X.  «  Capui  boc  apud  ceieros  etiam  collectores 
multis  vcrbi^  oiiiissis  io  suiumam  quamdam  redactum 
esi. 

^  Innocentiuf :  In  epistola  Nicolai  et  apud  reliquos 
coUcciores  est  :  Bonifaciui,  Verum  neqiie  in  Boni- 
facii.iiequeiii  iimocentii  epistolis  iuventum  estquod 
hic  affeiiiir.  In  ca  vero  epistola  Nicolaus  referi  etiam 
alia  quaedaiii  ex  epistola  Pouifacii  ad  episcopos  per 
Tiies&aliam. 


iet  pronuneiatio^  in/Srmarefiir  atif  firmareiur,  In  cor- 
pore  conciliorum  :  juna  quw  fuiuet  pronuncia^ 
tio,  ete,  *. 

C.  Xlll.  '  In  omnibus  vetustis  Gratiaiii  exempla*! 
ribus  citatur  ex  Innocentio.  Sed  fere  eadem  babeiK 
tur  in  concilio  Romaiio  sub  Silvestro  c.  20»  et  ex 
ipso  cilant  indicati  collectores. 

B  Juititiam  temperare  deiiderantem :  Sic  eiiani  in 
Pauorinia  ex  Silvestro.  Sed  iii  vul^ata  CQiicilii.  edi- 
tione  est :  quoniam  omnes  sedei  a  ortma  iede  juititiank 
desidersint  temperari. 


Qu^sT,  III.  C.  IX.  «Glossa  ordinaria  ad  Apocal.  c.«,y.  I.  *•  add.  :  Joannee  :  Edd.  coU.  o  pr. 
Bas.  ••  wufi:Ed.Bas.=C.  X.  ••  scr.  A.  865.^  Ans.  I.  I.  c.  p.  Ivo  Paii.  I.  i,c.  II.  D«cr.  p.5» 
c.  10.  '''majui  :  Ivo  Pan.  -  Edd.  coll.  o.  ••  lieeal:  Ivo-  -  Edd.  coll.  o.  '^Cftfaream  ;  Ed .  Bas. 
••  retraetan  ;  Ivo  Pan.  ^  Edd.  coll.  o.  »•  cf.  infra  c.  16.  :^  C.  XI.  •t  Caput  Pseudoisidori,  "» fdd.  «>IU 
o.ciUlornomineAiiasla«i.-Coll.tr.p.p.2.l.i4,c.  5.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  15.  '[.'f''^^^;'^^^' 
•»  poteaati  iU(e  .^  Edd.  Par  Lugdd.  ••«o»tmtw  factum  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XII.  "  Coll.  cai.---ibid. 
••  ceniiium  :  Ivo.  —  Ed.  Arg.  ••  add.  :  partibue :  Ed.  Bas.  •*  eorum  :  Edd.  coll.  o.  ••  eiift  :  Iva, 
^  Edd.  coli.  0.  *juxta  quod  fuieeet  pronunciatum  ;  Ed.  Bas.  =  C.  Xlli.  ••  imo  c.  20,  apocryphi  constw 
luli  Silvestri,  —  AiVo.  K  I,  c.  19  (20).  (  :  ^leeUer  in  conc.  LtLXXJI.  epne.)  Ivo  Pan.  I.  4,^0.  5,  Deus- 
dedit  p.  3.  Polyc.  I.  1, 1. 16.  =  C.  XIV.  •'  Imo  ex  apologelico  Eiinodii  pro  synodo  Kom.  IV.  —  A'«- »; 
I.  c.  ii  (25).  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  8.  Decr.  p.  5,  c.  10.  Polyc.  tb.  ••  pnviulem  :  EtW.  colUo.  *\^*f^fj 
ecd.  l^inquiiitorie  :  Ed.  Bas.  —  de  inquiiitoribui  :  Aqs.  /*  'i'n  dicas :  IJdd.  Bas.  Par.  1*«^^-  "«»1*^ 
C,  Itva^i. 


TW  DFXUETl  PARS  SECUNOA.  CALSA  IX.  QL.EST.  III.  80C 

Tn  es  Peirus ,  et  mper  hanc  petram  wdipeabo  ecele-  j^  C.  XVIIL  De  eodem* 

IJem  Episeopii  per  Dardaniam  con$tUM$i$  *S 


$iam  meam^  et  quwcunque  solveris  $uper  lerram  erunt 
$oluta  et  in  carlit,  El  rursus  gauctoruin  \oce  putei, 
pontificum  diguilalem  sedis  ejus  raclam  lolo  orbe 
tenerabilem,  dum  illi  quidquid  fidelium  esl  ubique 
submiuitur,  dum  tolius  corporis  capul  esse  desigu^- 
tur.  De  bac  niihi  Tidetur  dicluin  per  PropUeiam  ^' : 
Si  heee  '\Aumt7}'a/ur,  ad  cujus  confugietis  auxiUumf 
it  ubi  rednquetis  gloriam  vestram  ? 

C.  XV.  Deeodem. 
Jtem  Aiilerus  P;i()a  ad  Episcqpos  provinciarum  Ba^» 

hcie  et  'Joteiunce  ". 
Facta  subdilorum  judicanlur  a  nohis  :  iiostra  vero 
jfidical  Deos  '*.  Et  infra  :  §  i.  Deleriores  suiil  qiii 
▼ilain  moresque  bonorum  corruinpiinl  his,  qui  sub- 
ittaniias  aliorum  prxdiaque  djripiunt.  I^ 

C.  XVI.  D^  eodem. 
Iiem  Golasius  Papa  ad  faustum  legaium  ^^. 
Ipsi  "  sunl  canones,  qui  appeilaliones  toiiiis  cc- 
clesiae  ad  liiijus  sedis  exaincn  voiuere  dePerri  ^'.  Ab 
ipsa  Yero  nusquain  prorsus  nppellari  '^  deberc 
ganxerunl,  ac  per  hoc  illain  dc  toia  ecclcsia  judicarc, 
ipsain  ad  nullius  coinmeare  judiciuin,  nec  '*  de  ejus 
unquam  prsBccperunt  judicio  jiidicari,  senleniiani- 
qne  ilHus  constiioerunt  non  oporlere  dissolvi,  cujiis 
poiius  decreta  seqnenda  mandarunl. 

C.  XVII.  De  eodem, 
Idem  omnibut  Episcopis  ^  *'• 
Ciincta  per  mundum  hovit  ecclesia,  quod  sncro- 
sancta  Romana  ecclesia  fas  de  oinnibus  hahcat  ju-  ^^ 
dicandi,  neque  cuiquam  de  ejus  liceatjudicare  juiii- 
cio.  Siquidcin  ad  illam  de  qualibet  niundi  parte 
appellandum  est :  ab  illa  autoni  nemo  est  appellare 
periaissus.  §  1.  Sed  ncc  illa  prseterimMS  quod  npo- 
glolica  sedes  sine  ulla  synodo  prxtedente  et  solvendl 
quos  **  synodus  inique  damnaverat»  et  dainnandi, 
nulla  cxistenle  synodo,  quos  oportuil  habult  fiicitl- 
tatem,  el  hoc  nimirum  pro  suo  principatu,  qiiem 
B.  Peinis  apostoius  Domini  voce  et  lenuit  semper  et 
lentsbit. 


Ciiimta  per  mundum  iiovil  ecclesia,  quoniain  qu«? 

rumlibet  senientils  ligata  ponMficuin  sedes  B.  Petri 

apostoli  jus  habeat  resolvendi,  utpote  qux  dc  oinni 

ecclesia  fas  habeat  judicandi,  etc. 

C.  XrX.  De  eodem» 

Item  SixtusPapa  II.  Uispamrnm  Epiuopit^  epkl.  II. 
cap.  k  ••. 

Fratres»  quos  tiinore  terreno  injuste  damnasUs* 

scitoie  a  nobis  juste  esse  reslituios,   quibus  ez 

saiicli  ••  Petri  'ef  •'  apostolica  ••  aiictoritate  oinnia, 

qu£  eis  ablala  sunl»  inlegerrime  reddi  prxcipimus, 

si  iioii  vuliis  et  vos  et  priiicipcs  vestri  a  collegio 

itosiro  ct  mcinbris  ecclesise  separari. 

C.  XX;  Cujuslibet  ecelesice  clericoi  Papa  valei  ordi- 

nare, 
llem  Siephanus  Episcopus  Cualberto  Patriareha  ••• 

Miiiic  vero  iterato  tibi  s«ribimus,  nolenies  aliciijus 
ecciesiic  privilegiuni  infringere,  licet  apostolica  pr9> 
rogativa  ••  possiiuus  de  quatibet  ecclesia  clericuiii 
ordinare  :  desine  jam  cujuspiam  zelo  Cnmensis  t 
ecclesiac  aiitistiluin  proteiare,  quia,  si  protelaverit 
et  eum  consecrare  jain  toiies  monitus  non  maturat 
vcris,  proculdubio  ad  nos  veniens  coiisecratu; 
abibit  *K 

C.  XXI.  De  eodem. 

Item  Nicolaus  Papa  Michaeli  Imperaton  in  epittota, 

cujus  initium  :  c  Proposueramus  •*•  > 

Per  priiicipalem  ••  'beatoniin*  a|iostoloruni  Petri 
ei  Pauli  •^,  de  qua  ••  supra  *parlitu*  esposuimns, 
poteslutem  ••»  jiis  habemus  non  solum  monachos  •% 
verum  eiiam  (|UosliDel  clericos  ••  de  quacuuqne 
dicecesi,  quuin  necesse  fuerit,  ad  nos  convocare^ 
aique  ecclesias|icls  exigentibus  opportunitalibus  in-r 
Vilare. 

Gratian.  Sed  atiud  est  quod  ex  temeritate  aMiiititn 
(tir  prwsumtionis,  aliud  quod  ex  necessitate  fferitnr^ 
earitalis,  Quum  sHffraganei  archiepiscoporum  subdi' 
tis  suis  ad  malum  faverecoBperiutfalquecircaeorum 


NOTATIONES  COURECTORVM. 

C.  XVII.  b  Oinnia  quae  in  hoc  capite  legiintiir,  apud  antiquiores  etiam  colleciores  distincta  repere- 

babeniur  in  epislola  Gelasii  ad  episcopos  per  Dar*  rit.  lii  epis^ola  etiam  Nicolai  ad  episcopos  Gallia% 

daniain,  sed  noii  eodein  ordine  coinposita.  C«npiit  qux  nuper  esi  iiiipressa  iu  appcndice  biblioiheca:, 
auiein  sequeiis,  in  qiio  niulta  hiijus  ipsius  capitis  D  hoc  citaiiir  ex  Gelasio. 

verba  conliiiontur,  iii  eadeiii  epistoia  eodein  prorsus  C.  XX-  *  Cumens{s  :  Sic  etiam  Anselmus  *,  soil 

modo  habetiir.  Itaqiie  fieri  poiest,  ut  ex  alia  cpiHiola  apiid  Ivonem  plenins  :  Desine  jatft  cujuspiam  xe!o 

pputliocsumtunisil,qiiaeiionexsiet,autGratianiis  eleetum  a  clero  ei  expeiitum  a  poputo  Lintuaninnt 

ha*c  duo  tanquaui  diversa  capiluia  referat,  quod  Ctimmtf  ecelesiw  amistitem  proie(are. 

QuAST.  III.  C.  XtV.  »•  Esa.  c.  iO,  v.  5.  »*/ji«  i  Ed.  Bas.  =  C.  XV.  "  Caput  Pscudoisidori«  rf. 
Uid.  Senl.'  I.  3,  c.  A2 ,  3«.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  l.  47,  c.  2.  Ans.  I.  i.  c.  ^3  (54).  Polyc.  ib.  —  cf.  C.  t., 
q.  i,  c.  i3,  15.  =  i4ttre/ius  P:  :  Ed,  Bas.  '•  a  Domino  judieantur  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XVI.  "  «cr.  A. 
493.  —  Ans.  l.  2,  c.  56  (54).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  9.  "  iipMCPpi  :  Edd.  Arg.  ^*  deferre  :  l^d.  n:x.. 
••  appellare  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  H,  111.  •*  supra  c.  iO.  =  C.  XVII.  ••  in  ep.  ad  episi-.  per  Itor...*. 
niam  constitiiios,  scr.  A.  498.  —  Aus.  I.  1,  c.  47  (26\  1. 12,  c.  68.  Ivo  Pan.  i.  4,  c.  9.  »»  quod  :  1 1. 
Bas.  =  C.  XVIII.  •*  cf.  cap.  aiitecedens.  =C.  XIX.  »■  Caput  Pseudoisidori.  —  Bureh.  1. 1 ,  c.  19*.  Aus.  I. 
%,  c.  25.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  247.  Polyc.  I.  i,  i.  »•  ••  beati :  Edd.  coll.  o.  "  desid.  ap.  Buich.  et  tu 
••  deiid.  i»  Ed.  Bas.  =C.  XX.  ••  Ep.  Sicphaini  V,  ut  videlur.  —  Ans.  I.  6,  c.  31  (36).  Ivo  Decr.  p.  o, 
c.  13.  ••  auctoritate  :  Ivo.  — ^•Ed.  Bas.  *  videtur  le^eHdmn  esse  :  Comensis  eccL,  quain  scinius  Aijui- 
laiensi  patriarcliatui,  queui  tenuit  Wallierlus,  fuisse  sybjeciam.  •*  adibii :  Ed.  Bas.  =  C.  X aI.  ■*  scr.  A^ 
Wo.  —  cf.  ad  €•  d,  q.  1,  c.  123.  ••  u4il :  igUur  :  Eild.  coM.  o.  ••  add. :  dexteram  :  easA.  ••  ^voiii ; 
Md.  pr.  Bas.    ••  it  pot.  et  jus  :  E<ld.  ci^ll.  o      •»  in  monachos  :  easd.    ••  in  quoslibet  :  eaed. 


801  DCCRCTl  PxVRS  SliiCUNDA,  CAUSA  X.  QtJi£ST«  I.  802 

eorrerthnei  negligenies  exMerint.  tunc  iicet  melropo-  \  pr.TsuiiUive  assumal  absqiie  eorum  consilio,  >  ul  w- 

tinm  prKsumtionis  videaiur  improbalum^  non  ogicium 


Htanis  prwter  illorum  voluntatem  el  ligandos  danmare^ 
tt  reconciiiandos  absohere.  Quum  vero  epiacopi  telo 
divina;  caritatis  accensi  bonos  verbo  el  exemplo  a^difi- 
tantf  et  malorum  vitia  aspera  increpatione  redarguuiiti 
absque  taiium  consilio  non  licet  metropotitanis  in 
eorum  paiochib  aliquid  agere  vel  disponere,  Unde  in 
fine  capituii  Martini  Papm  **  non  simpliciler  dietum 
est  :  ff  uihil  agat,  i  sed  cum  determinatione  i  nihil 


caiitaiis,  Sic  et  Apostolus^  quia  Corinthios  vidit  n^ 
gligentes  circa  correctionem  fornicatoris,  sua  aucto-' 
ritate  tUum  damnavit.  Joannes  vero,  quia  episcopum 
Ephesiorum  vidit  paratum  ad  corrigenda  vilia  subdi* 
torum^  sine  ejus  auctoritate  *••  iUos  corrigere  nohut, 
$ed  illum  tauium  de  eorum  correctione  admonuit. 


GRATIAiNUS. 


CAUS\  X. 

B  stas,  quas  sedincaternni,  poslulant  consecrare  *,  iiC 


doiem,  quam  cidem  ecclesiae  contulerint,  cense^nt 

ad  episcopi  ordina(ion**ni   non  pertinere.  Quod  fa- 

etum  taliter  ^  in  pHblcrilo  corrigaiur,  ut  et  in  tuhiro 

ne  flet  prohibealur,  sed  *  oninia  secundum  consii- 

liitioncm  anliquam  ad  episcopi  ordinationem  et  p<ir' 

le&taiein  pcriineant. 

C.  III.  Ecclesice  et  omnia  jura  earum  ad  ordimationem* 
episcopi  pertinent, 

Item  ex  Coneilio  11«  Cabilonensi  ^. 

Decretum  csl,ulonines  ecclesiie  cuni  dolibussni.s 

ct  decimis,  et  oninrbiis  siiis  «^,  in  episcopi  poieslaio 

eonsistant,  atqnc  ad  ordinulioneni  suam  semper  per- 

tineant. 

C.  IV.  Vnaquwqneparoehia  episcopiprovisioneregatur* 

C  Item  Leo  Papa    IV  in  cpisiola  ad  Episc.  Britan-- 
mesy  c.  2  *. 

Regenda  est  itnftquxqc  parochia  sub  provisiune 

ac  luitione  episcopi  per  sacerdoies  vel  ceteros  cle- 

ricos,  quos  ipse  cnin  Dei  timore  providerit  cui  juro 

pertinere  videtiir,  et  circiimire  ',  ut  sibi  necessa- 

nurn  visum  fuerit  ecclesiaslica  ulilJtate  **  cpgente*- 

C«  y.  Judieio  et  poteslate  episcopi  res  ecclesiasticat 
gubernentur, 

Item  ex  Concilio  Antiocheuo,  c.  24  "• 

Qusecunqiie  ^  res  ecclesix  ^*  suiit  convenit  cum 

omni  dHrgcntia  et  **  bona  lide,  qusc  Deo  dcbetur,  qiii 

omnia  providct  atque  <^  judicat,  giibernari  et  dis- 

NOTATIONGS  CORRECTORUM. 

CAUsii.  X.  QUiEST.  I.  C«  I.  •  Colligilur  :  In  con^  C.  1h  «  Suis  :  In  vulgaiis  seqiiebntur  :  juribus  \ 

cilio  iropresso  ac  mannscripto  sequitar  :  vei  regnia  qnx  vox  abest   ab  oinnibuH  collalis  nianuscriptis« 

ab  episcQpo  non  constituitur,  D  Apud  Ivonem   et  Biircharduin   est  :  pmm^tis  «r/u. 

C.  IL  b  Taliter  :  Sic  est  in  anliqnlorihus  edilioni-  rebns. 

hiis,  etduobus  Yaiicanis  conciliorum  codicibus:  sed  C.  V.  ^  Qucecnnque  :  Grxce  ,  signiflcanlius  :  va 

in  Coloniensi  qiiatuor  tomorum  editione,  et  in  co-  riit   hxkTficriac    t^    cxxX^a^c   fuWricrOKc  dfCv  Ttmk&f 

dice  Lucensi  regio,  et  in  concilio  Yormaciensi  et  i^u;   id  est   :  recte  habet^  quce  ecciesias  sunt  ipsi 

Moguiuino,  et  in  Panormia  hoc  modo  :  quod  factum  ecciesice  servari  eportere. 
et  tnprieteritum  **  displieetfet  in  futuro  '*'  prohibetur. 


Quidam  taicus  baeilicam  a  $e  faetam  a  diteresaua 
lege  segregare  qua^ril;  episcopns  eeclesiam  cnm  omtfi 
dote  sua  ad  suam  disposiiionem  pertinere  coniendii ; 
iuttdem  evineit  episcopus^  et  per  paroehias  militibus 
eomitalu$  crudeliterde8(vvil;qu(e  ecclesicesunt  tanqnam 
$ibi  debita  usurpare  contendit  (Qu.  I.)  Modo  prinium 
quteritur,  an  basilica  rum  omni  dote  $ua  ad  episcopi 
ordinationem  pertineat?  (Qu.  II.)  Secundo,  an  res  er- 
elesiarum  episcopis  usnrpare  liceat?  (Qu.  III.)  7Vrrio, 
quid  nomiue  catltedratici  a  suis,  sacerdotibus  exigere 
taleatf 

QCiESTIO  l. 

GRATIANUS. 

1.  Pars.  Ds  pfima  quwstione  sic  definitur  in  coneilio 

Ilcrdensi,  cap.  5  * : 

C.  I.  Basiiicaf  qum  consecratur^  a  diceeesana  iege  non 
spgregetur. 

Si  ex  laicis  quispiam  *  a  se  factam  basilicam 
consecrari  desiderat,  nequaquam  eam  siib  mona- 
steril  specie,  uhi  congregatio  non  colligitnr  •,  a 
dioecesana  lege  audeat  segregare. 
C.  II.  Ecclesice  cum  dotibus  $ni$  in  epiecopi  poteslate 
consistant. 

Item  ex  Concilio  Toletano  III.  c.  19  '. 
Sic  ^  quidam  conlra  omnem  auctoritalem  eccle- 


QcJEST.  IIT.  C.  XXf.    •*  cf.  siipra  c.  1.    '••  siipra  c.  9. 

Caqsa  X.  Qu^ST.  I.  P.  L  ^  bab.  A.  516.  —  Coll.  tr.  p.  p.  %  t.  45,  c.  3.  znC.h  ' ififlx^ttflfii :  Coll.  Risp. 
—  C.  II.  '  bah.  A.  589.  ^Reg.  I.  4,  c.  3d.  Borch.  I.  3,  c  20.  Ivo  Pan.  I.  2,  e.  12.  Decr.  p^  ^.  c.i5.  ~- 
Capil.  I.  7,  c.  292.  ^  MuUi  contra  canonum  slaluta  :  CoU.  Hisp.  -^  Muiti  c.  ean.  constituta  :  CoIK  citt. 
»  cottsecrari  :  CoII.  Hisp.  —  Coll-  cilt.  —  Edd.  coll.  o.  ** preeterito  :  Coli.  Hisp.  ***Juturum  :  il).  •  de- 
sid.  In  Cdd.  Lugdd.  II,  III.  —  ^i  :  Gdd.  reIl.  =  G.  111.  ^  Imo  ex  cap,  reg.  Fraiic.  L  7,  e.  i68, 
(cap.  Gar.  M.  incerti  »nni  IIL  (Baliiz.  U  1 ,  p,  529),  c.  If.  —  Biirch.  I.  3«  c.  M6^  l?o  Decr. 
p.  3,  c.  211.  *  ita  Edd..  coll.  o.  pr.  Nor.  Yen.  IL  =:C.  lY.  •  scr.  c.  A.  850.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1» 
t.  60,  c.  i.  *  add.  :4ebet :  Ed.  Bas.  ^*  utiiitate  alia$  auetoritate  :  Ed.  Arg.  —  auctoritate  :  Edd.  rdl.  S 
€.  V.  **  hab.  A.  352.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  6,  c.  18.  "  ercie$ia$tiem  :  Edd.  coil.  o.  ^*  bomt  (ide  w 
uari^  ilia  eeiiieet  fide^  qua  Deo  debeiur^  omnia  prmvidenti  atque  /Mdi^an/i,  qumque  gubermari,  oportat  at  4ia*  ' 
fottaifrif  Hc. :  Goll.  lltsp.^    *^  et  euneta  :  Edd.  eolL  o. 


m  OECREYI  PARS  SECUNDA.  Causa  X.  QtJ.tSt.  t.  *u 

penMri  ctttti  jtidido  et  potestate  episcopi,  cui  toiius  A  gno  fuit  horrori.  Stuiueruutitafiue,  ne  quis  ultra  \ 


plebis  animae  \identur  esse  commissae. 

G.  VI.  Ba$ilicarutn  cohdiiores  in  rebu$  ecelesiarum 
nuUam  potestatem  $e  habere  cogno$catu. 

liem  ex  Goncilio  Toletano  IV.  c.  32  ". 
Noverini  conditores  basilicaruro,  in  rebus,  qnas 
eisdein  ecclesiis  couferunt,  nUllam  se  '*  potestatem 
habere,  sed  juxta  canonnm  inslituta  ^^  sicut  cccle- 
8i:iin,  ita  ct  doteni  ejus  ad  ordinaiionera  episcopi 
pertinere. 

€.  VII.  De  eodem. 

Item  ex  Coiicilio  Aureliaiiensi.  I.  c.  17  ^^ 

De  his,  qno!  parochiis  in  terris,  vineis,  mancipiis 

atque  peculiis  quicuiiqiie  fideles  obluleritit»  anti*" 

quorum  canoniiin  staiuta  serventur,  ui*  omnia  '  in 


exerceat  id  cupidltatis  ingenium»  et  ut  aoficitiores 

sint  episcopi  de  suis  gregibus  visiiandis. 

C.  X.  Annu\$  vicibue  eccle$im  ab  epi$cofn$  witentWTm 

Item  ex  Goncilio  Tarraconensi,  c.  8  **. 

Decrevimus,  ut  antlqu»  consiieiudiiiis  ordo  ser* 

veturi  ei  annuis  vicibus  ab  episcopo  dioecescs  visi- 

teniur,  et  si  qua  forie  basilica  fuerit  reperla  desti- 

tuta,  ordinatori  '  ejus  reparari  pRecipiatur»  quia  ** 

tertia  pars   ex  omnibus  per  antiquam  tradilionem 

ut   acclpiaiur  ab   episcopis  novimus   *'esso  sta- 

tutuin. 
II.  Pars.  Gratian.  Si  antem  epi$copu$  intaietudiui 

impeditue  dimcetee  $ua$  per  $emetip$um  rtftfare  non 


poteritf  fn$itationi$  oficium  committat  aiiie. 
episcopi  "  potestate  consistant.  De  hl»  lainen,  quae  B     Unde  in  Concilio  Toletauo  lY.  c.  35*  tegitur  •* 
altario  «•  accesserinl,  tertia  ptrs  •*  fideliter  episco-     G.  XI.  Inwiletudine  gravatu$  epi$copu$  9i$Uati»MU 


pis  deferalur. 

C  VUL  De  kis^  ifum  aUario  deferuntur ,  medietat$m 
$ibi  vindicet  ept$coptt$, 

Item  ex  eodem,  c.  16  •* 

Antiquofl  canones  relegenies  priora  statuta  credi- 

miis  renovanda,  ui  de  his,  quae  *  in  altario  obla« 

tione  **  fidelium  ^  conferuntur,  medieiatem  sibi 

eplscopus  vindicct ,  et  medietatem  sibi  dispensan- 

dam  secundum  gradus  "  derus  acclpiat  '*  tam  de 

propriis  pRcdiis ,  quam  de  omni  commodiiate  in 

eplscoporum  polestate  durantibus. 

C.  IX.  De  ,epi$copi$^  qui  dimee$im  $uam  mitare  con" 
tenmnnt^  ad  redimendae  man$ione$f  qum  vieitanti' 
btt$  dibenlur^  clerico$  cogunt, 

lUm  ex  Goncilio  Toleiano  •  «»• 
Kelata  **  est  coram  sancia  synodo  querimonia 
plebium,  qiiod  sint  quidam  epi^opt  nolentes  ad 
pra*dlcandnm  tel  ad  conflrmandum  suas  per  aniium 
parochlas  circtimlre,  qul  tamen  eligunt,  ut  man- 
siones,  quibus  in  profeciione  utl  dcboerant,  aliqiio  ** 
preiio  redimant  qui  parare  debebant.  Quae  diiplex 
iAfamia,  Degligenti»  et  ataritiae,  saoct»  synudo  ina- 


officium  alii$  committati, 
Episcopom  per  conctab  djcBeeses  parochiasqao 
suas  per  singulos  annos  ire  oportet,  ot  exqoiral 
qiio  uiiaqtiasqiie  basilica  iii  rcparaiione  ^  sui  indi- 
geat.  Quod  si  ipse  aut  ianguore  detentos  aot  aliis 
occupationibus  implicaius  Md*explcre  nequiverit« 
presbyteros  probabiles  aut  diaconos  miitat,  qiii 
reditus  basilicarum,  et  reparaliones,  et  ministran- 
tium  viiam  inquirant« 

III.  Pars.  Gratian.  Vi$itante$  autem  epiuopi  guid 
a  clericie  $ui$  exquitere  debeant^  et  quid  eo$  docere^ 
iu  Gunciiio  Bracarensi  11.  **  cap,  1.  std  etatutum 

lur  i 


Q  G.  Xll.  Qum  ti$itMte$  epi$copi  a  elericie  $ui$  exqui-- 
rere  debeant. 

Piacuit  omnibus  ^  episcopis  **,  ut  per  siogulas 

ecclesias  eplscopi  et  per  diceceses  ambnlantes  pri- 

roum  discutiaot  clericos»  quomodo  ordinem  liaptismi 

teneant  vel  missarum,  et  ^  qiialiter  quaeque  olBcia 

iu  ecclesia  peragant.  Et  si  recte  quidem  Invenerini^ 

Deo  gralias  agant  ^*;  sin  aoicm  minime,  docere 

debenl  ^^  ignaros,  ei  hoc  modis  omnibus  praeclpere* 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IX.  •  In  libro  manuscripto  privilegiorum  eccle-     pressis  el  inanoscripiis,  apod  Biirchardom  et  Ivo- 

siae  Toletanae  refertur  huc  tanquam  caput  15.  quarii  oem  legiiur  :  ordinatioUe  tp$itt$  **,  sed  ob  gloasam 
coliellii  Toleiani :  sed  in  doobus  ipsius  exemplari-  D  iion  est  muiatum.  Reliqua  vero  ex  iisdem   soni 

hos  ex  Hispania  missis  uon  habetur.  Buchardus  et  emendata.  Burchardus  auiem  ei  Ivo  addunt  prae- 

Ivo  citant  et  eonsilio  Triborieusi  tempore  Arnulphi  terea  in  exiremo  :  in  primeipibue  mwimu$  $u* 

regis.  tutum. 

G.  X»  ^  Ordintttari :  In  exempiaribos  ooncilii  im« 


QtiJBST.  I.  C.  VI.  «*  hab.  A.  635.  —  Abho  Flor.  ap.  Ifabill.  Vet.  Anal.  e<  S5.  -^  Burcli.  I.  3.  e.  m. 
Ivo  Pan.  I.  %  c.  4.  Decr.  p.  5,  c.  255.  Polyc.  L  3,  t.  tS.  **abesi  a  Goli.  Hlsp.  ^*  conuituta  -  ib.  =  C« 
VII.  >•  hab.  A.  511.  »  Abbo  Flor.  ib.  c.  27.  Borch.  1.  3,  c.  436.  Ivo  Pan.  1. 2,  c.  7.  Decr.  p.  3.  c.  SOS. 
Polyc.  1.3,  t.  ii.  >•  epi$coporum  :  Edd.  coll.  o.  '*  in  att.  :  Goll.  Hisp.  *'  desid.  ib.  =  G.  VIH. 
**  Coll.  tr.  p.  p.  2,  u  29,  c.  9.  '*  obtationee  :  Goll.  Hisp.  *^  fidei  :  £d.  Arg.  **  gradum  :  Goll.  Risp. 
— etemndi   gradue  :  Edd.  cioll.  o.    **  accipiani^  pradiie  de  omni  comm. :  GoIL  nisp.  =  G.  IX.    **  Ex 

^^"'  li.  Borch.  I.  4,  c.  Si9.  Ivo 

:G.  X.  •«hab.A. 
ardinatione  ip$iu$ 
reparutur  :  GoU.  tfisp '  *'  ab  Bpp.  autem  tertia  (add. :  par$  :  Ed.  Bas.)  'ex  omnibue  aecipiatur^  $icui  aiif i» 
.  91111  tnd.  nammu$e$$e  Uatutum :  Rdd.  coll.  o.  ^  ex  prindpibus  no$imu$  eic.  :  Borch.  Ivo.  r=  P.  If.  G.  XI. 
^  bab.  A.  638.--  Keg.  I.  1,  c.  9.  Bvrch  I.  i,  c.  87.  Ivo  Decr.  p.  5,  c  193.  "  r^paraiioiieiii :  Coll. 
Uiap.  £3  G.  XU.  *•  bab.  A.  572.  —  Reg.  I.  i,  c.  7.  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  46,  c.  1.  Burch.  I.  i, c.  85. 
Iva  Beer.  p.  I,  c.  75,  p.  5,  c.  i9l.  ^  ttobi^  :  Burcb.  Ivo  p.  5.  P.  Iff.  **  add« :  atque  eouvenit  :  CoH. 
Uisp.  «^  Rfff.  Burch.  Ivo  p«  5.  **  pteeeung.  ofi.  quomodo  peragantur  :  Goll.  Hisp^  ^  abesl  a  GoU.  Hi$p^ 
Beg.  Burdi.  Iv.  —  agunt :  Bohfl|.    ^'  debeant :  Goll.  Uisp. 


— M9€mnai  graaue  :  iLaa.  coii.  o.  '*  acciptam^  prmatt$  ae  omnt  comm» :  t«iu  nisp. 
conc.  Triburiensi,  babito  temporibos  Arnolphi  regi8(A.  895)  :  Reg.  I.  i,  c.  ii.  Borch 
Decr.  p.  5,  c.  34i«  >*  Deiatm :  Reg.  Borch.  '*  alio  :  Goll.  ciit.  **  penittu  :  R^.  = 
516.  -^  Goll.  tr.  p.  p.  2,  t.  3i,  c.  6.  Burcb.  h  3,  c.  S3.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  58.    *' 


S08  DCCnETl  PAftS  SEGUNDA.  CAUSA  1.  QVjEST.  If.  «09 

■icut  amiqui  ctnones  jitbeiu  ^\  iil  anle  vtgniii  diet  A  slain  catliolicam  aogerl  TidcUir,  omnino  intcrdici- 

mna,  ut  nollo  modo  nnquani  '*  oblationes,  quae 
intra  sanclain  ecclesiam  offerunlur,  sub  doininio 
laicorum  detineantur.  Sed  tanluinmodo  sacerdoH- 
bus,  qui  quotidie  Doniino  sorvire  videntiir,  licrat 


teptisini  ad  purgationem  exorcismi  concurrant  ^ 
caiecbnineni,  in  quibus  viginti  diebiis  oinnino  cate* 
cbiiineiii  syinbolum,  quod  est  Credo  in  Deum  Patrem 
omnipoUniemt  specialiter  doeeantur.  Poslquam  ergo 
iii  ^^  his  SHOS  clericos  discusserint  \el  dociierint 
episcopi,  alia  die»  convocata  piebe  ipsius  ecclesiae, 
ftoceant  illos,  ut  crrorcs  fugiant  idolorum ,  vel  di- 
Ycrsa  crimina ,  id  est  bomicidiiim  ,  adullerinm, 
pcrjiiriuin,  Talsum  lestiinoiiiain  et  rcliqua  peccala 
mortircni,  ei  qiiod  nolunt  sibi  Hen  alteri  ne  faciant, 
et  ut  credant  resurrectionein  *  bominum  *  et  diem 
jiidlcii,  in  ||uo  unusqiiisque  secundum  opera  sua 
racepturns  sit.  Et  sic  pottea  episoopus  de  ecclesia 
ilia  profieiscatur  ad  aliam. 


comedere  etbibere,  quia  in  vcteri  teslniiionio  "^ 
prohibuit  Dominus  panes  sanctos  comedere  Hliis 
Israel,  nisi  tantummodo  Aaron  et  filiis  cjus,  qui 
panes  "  ionge  erant  ab  istis  panibiis,  qui  nunc  iu 
sancta  ecclesia  offeruntur,  quia  ilii  sub  unibra  lcgia 
eranl,  qui  vero  niodo,  sub  gratia  **  Spiritus  sancti 
toto  muiido  evangelio  coruscaiite  lucidiores  csse 
videntur.  Qua  rroiite  aut  qua  coiiscientia  oLl.itiones 
vultis  accipere,  qui  vix  valetis  pro  vobis,  nedum 
pro  aliis  Deo  preces  offerre?  qiiia  pravuin  cst  et 


V^de  "**^"^"y;«;^^^^^^^^^^  ^«P*»"  ^*  B  eomra   dominicum    prjcceptum  .   el    detrimentuui 

C.  XIII.  Oblalione$  ecclesia  laicis  u$urpare  non 


liceU 

lY.  Pars.  Quia  sacerdoles  pro  omnibus  orare  de- 
bent  K,  quorum  eleemosynas  et  oblationes  acclpiunt, 
qiia  Tronte  praesumuni  laici  oblalioues,  quas  Cbri- 
siiani  pro  peccatis  suis  offerunt,  vel  ^*  comedere, 
Tcl  aliis  conceilere,  qnum  ipsi  non  debeant  ex  oflicio 
aoo  ^  pro  populo  orare?  Ob  ^^  boc,  Papa  gloriose, 
niittcre  te  oportet  illos  praesuintores  in  excommu- 
nlcationein  perpeluam,  ut  et  cxteri  metum  ^  ha* 
beanl,  et  aniplius  baec  in  ecclesia  ne  ^'  fiant. 
0.  KIV.  Mininie  auferantur  a  laicii  oblationei  alta* 
ribui  vel  crucibu$  faeim* 
Item  Calixtus  Papa  II.  **  i. 

Sanctoruin  Pairum  canonibus  consona  sancientes, 
oblationes  de  sacratissimo  et  reverendissimo  altari 

B.  Peiri  *S  et  Salvatoris,  et  S.  Marias  rotundae,  aut 
aJiis  ecclesiarum  aliaribus  sivo  crucibus,  a  laicis 
aurerri  penittis  inierdicimus  et  sub  dislriclione  ana- 
ibematis  probibemus,  et  ecclesiasa  laicis  iiicastellari 
aut  in  servitutem  redigi  auctoritate  apostotica  pro- 
hibemus* 

C.  lY.  Eccleiiarum  obtationes  iub  iaicorum  dominio 

non  tUtineantur. 

Item  DamasusPapa  *K 
llanc  coiisuetudinem,  qu»  contra  sanctam  eccie- 


animae  suae  infert  qui  illud  agere  conatur,  quod  ef 
nuUa  ratione  conceditur.  Quia  omnibus  saiictis 
Patribus  nostrisque  prtoribus  placuit  hanC  sanctio- 
nem  fleri,  et  nos  similiter  "  in  eisdem  persistere 
volomus,  nt  nullus  audeat  iritum  facere  boc,  qiiod 
coiistitutum  esi,  si  in  perpetua  damnalione  noIucriC 
persistere.  Si  quls  vero  conirahauc  regulam  nostraui 
et  contra  regulain  sanctoro»  CCCXVIII.  Pairiim, 
qui  in  Nicaeno  conciHo  hoc  constituerunt,  temera-^ 
rltts  prarsnmtor  fuerit,  et  de  cetero  "  oblationes  de 
sacris  ecclesiis  auferre  molitus  fuerit,  sub  anatlie- 
matis  vinculo  sit  colligatus  et  condeiuiiatus.  Ue« 
sponderunt  omnes :  Fiat,  liaL 

Gratian.  Prasnnaii  aucioritaiibui  ecclesia  cum 
omnibui  rebui  iuii  ad  epiicopi  ordinaiionem  pertinere 
monstrantur^  et  tam  ecctesiof  quam  oblationes  et  fa- 
cuHate$  earum  o  laicorum  di$po$itione  probantur  e$ig 
immune$. 

QU^STIO  II. 

GRATIANUS. 

I.  Pars.  Sed  quum  in  epiicoporum  poteitme  facuU 

taten  eedeeias  comtitutof  eue  dieanturf  poteetai  diipen» 

eandi  iutelU§enda  «sl»  non  diitretkendi  oei  ditaph 

dandi^ 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 


C.  XIII.  K  Debent :  !n  vul^tis,  et  in  epistola  im- 
pressa  legitur  :  ioienf,  sed  in  plerisque  manuscri- 
piis  Gratiaiii  exeroplaribus  et  Polycarpo  :  debent  \ 
Sic  eliam  Liipus  in  regula  moaachorum,  ex  Hiero« 
tiymi  scriptis  collecta,  c«  De  cootemplatione,  ora- 
tioneei  lectione  iSaeerdoteiquoque  proomnibus  orare 
debent,  quorum  eteeinosynai  oblationetque  recipiunt* 

^  Ex  officio  iuo :  U«c  absuni  a  plerisque  codicl*  1> 


btts  Gratiani,  et  epislola  ipsa  et  Polycarpo. 

C.  XIV.  i  Secundui  :  Additum  hoc  est  ex  pleris- 
que  vetustis.  Neque  vero  primus  esse  potest,  cujus 
tempore  nondum  Pantheon  vocabatur  lempbim 
S.  Mariae  rotundae.  BoBifacius  enim  fuit,  qul  teni-  . 
pore  Phocae  imperatoris  illud  B.  Mariae  ei  omnibus 
Sanctis  dicavit. 


QvMMT.  l.  C.  XU.:  ^*  cf.  e.  55.  D.  4,  de  cons.  ^  ciirraRt :  Coll.  Hisp.  ^^  hmc  :  Coll.  hisp.  —  Eild. 
colU  o.  —  abest  a  Reg.  =G.  XIII.  ^  Ep.  suppositilia.  —  Polyc.  1. 5,  t.  5.  *  lu  iu  £d.  Bas.  —  P.  1 V. 
^vel  tpsl :  Edd.  ooll.  o.  ^'  Pro  :  Ed.  Bas.  ^  meritum  :  Bohm.  ^*  iton :  Edd.  coil.  o  =  C.  XIV.  **  c.  U.  ^ 
conc  Lat.  I,  bab.  A.  1123.—  Polyc  1.  5,  U  9.  "  add.  :  et  PauH  :  E1.  Bas.  ==  C.  XV.  »  Caput 
supposititlum ,  eiqus  auciorem  eum  esse  censemus,  qui  spuriaro  Hieronyml  ep.  ad  Daroasum  de  obla* 
tiontbus  composuit.  —  Polyc.  ib.  "  add. :  ullo  tempore  :  Edd.  coll.  o.  ^  1  Reg.  c.  Sl.  "  abest  ab  £dd. 
coU.  0.  pr.  Lugd.  U,  Ul.  **  add.:  sunt :  Edd.  coU.  o.    "  add.  :  omnee  :  Ed.  Bas.  **  uiteriue :  Edd.  coll.  0« 


mt  DfeCRETI  PAItS  SECUNHAi  CAUSA.  i.  QliMAt.ti.  BOt 

Vnde  in  Agalb^iifti  Coociiio  €•  7.  Upimr  *  :       A  suWi  poMe.  Qoo  suliteciito,  pcr  vij{iiiti  4i€t  mii 

cccle^i;e  Teiialem  esse  publice  DoUiin  sii,  oi  plos 
oflerenll  deiur«  pretio  modis  omnibus  pro  debite 


C-  1«  Aft  ecclMOP  altquQ  modo  epiuopis  alienare  noA 
licel, 
Casellns  vel  innncipioI.i  eccleai.x  cpiscopi,  siciil 
prisca  canoiium  *  praicipii  auclorilas,  vcl  vas:i 
minlsieni  ',  quasi  commenijala  ridcli  pneposiio, 
uilcgro  ecclcsiae  jore  possideaiit,  ul  est  ut  neqiie  * 
veniiere,  neqiie  per  quoscnnque  conlraclus  r6s  « 
unde  p:inperes  vivunt,  alienare  pi aesumant  •. 

Gralian.  Codicis  lib.  L  tiiulo  de  $acrosanctis  ec- 
etesiitj  lege  sancimus  nemini ',  Imp,  Juslinianus  : 
excepla  videlicet  causa  captivitatls. 
C.  II.  De  eodem. 
Impp.  Leo  el  Anlhemins  *• 
£a  eniin,  qiiae  ad  beaiissiinae  ecclesls  jora  perti- 


dando.  Aliter  euiui  res  erotori  non  edncedltur,  K 
lioc  inscribatur,  nibil  esse  faclum  in  ea  *'  re  ad 
damnum  ditinx  domus.  Emtore  vero  non  inTento, 
rcs  xsiimata  districte  credilori  dctur  in  solutom, 
addiia  in  preliu  universx  aeslimalionts  deciina 
pane,  et  accedente  consensu  ordinatoris  et  majorlg 
parlls  ibidem  servieiiliuin.  Sit  lainen  ea  res  inedio- 
cris  inter  celeras,  inspecu  ipslus  qualitaie,  el 
quantltate,  et  onere.  £t  is  credilor  bic  intelligatur, 
qui  quod  credidit  probal  in  ulllitatem  divlmc  ^ 
domus  processisse.  f  i.  Sicut  '^  autem  alieiiatio 
rerum  ecclesiae  interdicitur,  ita  prohlbetur,  iie  qoa 


Dent,  vel    posihac  forte  pervenerint  \   lanquam '^  sterilis  ej  detor  posaessio  aut  alioquin  "  oneroca^ 


ipsam  sacrosanciam  ei  religlosaoi  ecclesiam  intacta 
convenit  venerabiliter  '  custodirl. 
Consiiiutio  nova  *• 
Iloc  jus  porrecium  est  ad  omnem  venerabilem 
locuni,  oinneque  coIIegiom«  qiiod  actio  pia  eonsli- 
tuit,  ut  ^^  nec  res  eorum  pignorentur.  Et  boc  per- 
peiup  servetur  in  his  rebus  ^*  immobillbus»  qu»  ab 
imperiall  domo  praedictis  locls  applicaiitur.  lu  ce- 
terls  eatenus  exclpltur,  sl  dehitiim  urget.  §  1.  Prae- 
terea  '*,  si  habeat  superflua  vasa,  ^quum  debitrix 
sli^  nec  aliunJe  solvere  valet,  ne  quid  immobile 
alienetur  vel  distrahatur,  ea,  gestis  babiiis  coram 
eo,  cujus  est  locl  ordinatlo  '',  integra  vel  aliis  locls 


veluii  fiscalium  nomine  vel  *  oiiere  *•  {  5.  Itein  *' 
praedium  propter  onus  fiscale  Inutlle  alienauir 
geslis  ui  supra  conficiendis ,  codem  juraineuto 
praestitOi  id  est  quod  alia  de  cau&a  non  alicifatur« 
nisi  nt  iinmunltas  ejusdedi  venerandae  donius  serva- 
lur.  S  4.  Sed  ct  *^  permutare  prineipi "  licet  pro  re 
inajori,  *  mellori  *  vel  aequall,  si  respoblica  hoe 
exposcit,  et  pragmaiica  forma  super  boc  prabee- 
dente.  §  5.  Item  ^  sibi  invicem  recte  permutani 
cum  ulriusqueindemniiate,  eorum  scilicet  consenso 
Interveniente,  qui  supra  '^  referuntur. 

II.  Pars.  §  6.  Perpetua  **qooque  empbjteosts  tn. 
his  permittilur  rebus,  sl  res  in  eoruro  gerator  ** 


venerabilihus  oblata  dentur,  vel  conflata  cuilibet  ^  praescntla,  qolbus  hoc  adsignatur  lege,  juraniibo^ 


alii  vendantur.  Qui  auteni  haec  acceperlt  contra  '* 
h.inc  observalionein,  lisdem  pcenis  subjaceat,  qu» 
iii  rebus  iininobilibus  prodilae  sunt.  Si  "  autem 
debitum  ex  mobilibus  solvi  non  valei,  primo  res 
inmobiles  specialiter  '^dentur  pignori,  quarum  ^' 
froctus  credltor  sibi  repotet  tam  in  sorlem  quam  in 
usuras  usque  ad  qnlirtain  centeslmse.  Quod  si  nolit 
*  creditor  ita  accipepe  *,  tunc  ordhialor  domos  apud 
com,  a  quo  ordinatur,  babitis  absqoe  dispendio 
gesilsjure^  majoreparte  ibidem  servlentlum  coih 
st^ntiente,  et  debitum  ut^re.",  nec  ex  mobilibus 


liis  quorom  interest,  cx  eo  contractu  nihil  ad  lae- 
sionem  divln;^  doious  effici,  solllo  ^  reditu  ipsiut 
rety  qui  fuit,  quum  divino  juri  dedicareiur,  iion 
minuendo  '*  nisi  in  sexiam  parten?!  aut  si  ob  cla- 
dem  deminuta  fuerlt,  tunc  pro  "  constante  uunc 
pensione  in  emphyteusim  delut.  Qiiod  si  res  pretlosa 
quidem  est,  parum  tamen  aut  nihil  praeslat  pen- 
sionum  "»  res  subliiiier  aestimanda  est,  ut  ex  liae 
pensio  jusia  constitualur.  Ea  tamen  sola  dentur  la 
emphyteusim,  quae  ad  boc  coiigrua  vldeniur  (eco- 
nomo  et  altis  gpbeniatoribos.  §  7.  Qui  ^  rem  bii-' 


NOTATIOMES  CORRECTORUH. 


QuiCST.  n.  C.  I.  •  Prasumanl  i  In  aliquot  me- 
lioribiis  Gratiani  codlcibus  **  post  hoc  verbum  se* 
quitur  §  Quod  si  necestitas,  usqoe  in  finem  ( qui 


nonchabetnr  infraead^  ad  ftnem  Paleae  Hujumodi)^ 
et  sic  legit  qui  casum  scrip^lt. 


QciesT.  II.  P.  1.  '  hab.  A.  806^0: 1.  ^  '  sanetorum  ean. :  Edd.  coll.  o.  *  monasterii  :  eaed.  ^  add.  r 
episcopi  :  exd.  "  ct  Edd.  Arg.  Bas.  •  L.  1,  t.  i,  c.  «I.  =  C.  II.  «  c.  U.  Cod.  h  i,  l.  4.  ^  pert- 
enient  :  Ed.  Bas. -^'verba  :  vel -^  pere.  desid.  in  Ed.  Arg.  *  inteiotabilijler  :  Edd.  coll.  o.  *  Auth^ 
Hoejus  Cod.  1.  i.  t.  S,  c.  14^  Nov.  7-  **  ut  nec  pignorentur,  et  perpetuo  serventur  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  III.  '^desid.  In  Edd.  Arg.  Bas.  Ven.  Luad.  I.  >*  Auth.  Prmierea  :  ib.  c.  21.  Nov.  120.  c. 
Iln.    "  ordinatio^  vel  canflata  cuilibet  vendantur  :   Edd.  coll.  o._  pr.  Liigdd.  II,  IH.  /^cifra:  Edd.  coll. 


o.     "  Auth.  Hoc /iisCod.l.    i,  t.  i,   c.    14.     **  speciati 


,  0.    pr. 
;   Edd. 


coll.  0.    "  cujus  :  eaed.     ^*  €stts- 


tere  :  orig.  "  eadem :  E<ld.  coU.  o.  *•  retifiosa: :  caed.  **  Auth.  Sicui.  Cod.  ib.  Nov.  7,  c.  ii.  ■*  atias  : 
Kdd.  colt.  0.  "  Autb.  Idem  priFc/lum :  ibid.  ib.  Nov.  i20.  c.  7.  •^Auih.  Sed  et  permutare  Cod.  ib. 
Nov,  7,  c.  2.  ■•  prineipi  potsuni :  Kd.  Arg.  —  principes  possunt  :  Edd.  rell.  ■•  Aoih.  Item  sibi :  Cod< 
M».  Nov.  54,  c.  2.  "  et  supra  :  Edd.  coll.  o.  —  P.  II.  «•  AiiCh.  Perpetua  Cod.  i.  i,  t.  2,  c.  14.  Nov. 
tiO,  c.  6.  ^  geritur :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ten  II.  **  soiitos  reditus  :  Ed.  Bas.  •Hmmmoeiido  .' 
Kdd.  coll.  0  •*  desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd*  11,  Ht.  ••  pensionis  ;  Edd.  coll.  o.  •*  Autb#  001 
C.  ih.  Nov.  m,  e.  5. 


809  DECRCTI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  X.  QUiEST  H. 

jnsmodi  conducUiii  vel  in  empbyteusim  acceptam  A  C.  III.  PALEA  ^  f. 


SIO 


fecerit  deteriorem,  aut  *  emphyteuticum  *  canonem 
per  biennium  non  solverit,  *hac  lege*  repelli  poiest, 
ut  Umen  solvat  toiius  temporis  pensionem,  et  id, 
iu  quo  rem  laesit,  resarciat,  non  repeliiunis  siquid 
impendit  **  nomine  melioraiionis.  {8.  Si  **  quat 
▼ero  niinas«  babent  memoraix  *  divin»  *  domus, 
quat  readificare  non  valent,  *etbaeMn  empby- 
leusim  dentur  perpetuani,  empbyteuu  usuro  " 
materia  habiutionis  dispositas  domus,  ut  pensio 
diminuatur  **  in  tertiam  partem  ab  ea,  quas  sUnti- 
bus  adhuc  xdiriciis  '*  colligebalur,  aut,  prius  eo 
reaediflcante,  ex  additis  lliis  per  asslimationem 
peiisionibus  medietas  detur  religiosae  domui.  Mtm  ^ 
prtore  casu  abj  initio  emphyteusis  praesUnda  est 


c  Ilujusmodi  beneidi  grttit  pnetUiMio  qsidom. 
ecclesiasiici  praedii  pro  lempore  usomfructum,  pott 
tutotum  aulem  tempus  et  placttum  iptorum  redi- 
tuum  proprietate|ad  domtnium  el  Jut  eecletiatlicum 
recnrreiile.firmlter.  > 

lu  *scilicel%  ut  sive  completo"  spttio,  quod 
fuerii  inter  eot  constitutum,  seu  monis  quc  letn- 
pore'(si  faoc  qiioque  convenerit)  is,  qul  postesti<H 
nem  eccietiasticam  ei  eertorura  "  rediluum  utum- 
Iructum  babendi  gratia  iniervenieiite  pacio  tusce- 
peril  ",  non  minus  qutm  alterius  laotae  quanliuiis» 
quanUm  '^  acceperat»  rediliis,  cnm  ipsorum  prae- 
dlomm  dominio,  et  rebnt  immobilibut,  eorumque 
oolonit  et  roancipiit  ecdetiae  dereliBqutl.  Msi  eAim 


penslo.  S  9.  Qui  ^*  vero  res  jam  dicus  non  gratuito  '^  htc  conditione  pacu  iniu  fuerinli  ea  quoqiie  decer 


alienationis  titulo  citra  ^*  formam  legls  accepri  ^* 
rem  quidero  cum  omni  incremento  medii  temporis 
restituat :  ejus  antem  quod  dedit  nullam  aciionem 
coiili-a  ^  venerabilem  locum,  sed  adversiu  eum 
qui  alienavii,  habet  ^.  Donatarius  autem  el  rem 
cum  oiuni  causa  *  el  fructum  *  resiltual,  el  aliud 
Untumdem.  Crediior  quoque,  restiluU  re  pignorau, 
crediti  actioiiem  contra  ^  tolum  pignorit  dalorem^^ 
babeat.  Emphyteusis  acceptor  *el*  ab  ea  eadal, 
nec  qnod  dedit  repelat,  imo  sUtim  solval  quod 
toluiurus  esset  *unoquoque  auno%  tijure  conira- 
xissei.  §  40.  Sed  melius  dicitur  omnino  denegandas 
esse  tctiones  biijusuiodi  acceplori.  Imp*  Leo  ^  : 


nimus  non  valere.  {1.  Nam «  baec  '*  usus  praeslalio 
locum  habel  in  omni  domoreligiosa.  Quo  finito  ret 
utrtquepleno  jure  perveniat  in  doroum  jam  dicum, 
nec  iributit  qiiidem  gravata  majoribus  sit  ea  ret» 
qoae  dtlur  invicem  '*,  et*  cjusdem  reditus  sil*  {2. 
Quibutcunque  '^  modlt  *  hoc  jut*  aliis  permittitur» 
iulerdiciiur  certlt  pertonis  res  bujusinodi  tccipere» 
nl  ttconomo  ejutqtie  cognatit.  Quod  '*  si  necestiut 
compulerlt,  ui  pro  ecdetiae  necettiuie  ant  uiliittie 
vd  in  usufruclu,  vel  lii  direcla  veodilione  aliquii 
distrtbatnr,  tpud  duot  vd  iret  coroprovincitfet  vel 
vldnot  epitcopot  ctutt,  qoa  necetse  tii  vendi« 
primitus  coniprobetur,  ui,  habiu  diteustione  tteeiw 


§  li.  Si  oeconomus  ecclesiae  prospexerit  expedire,  Q  doUli,  eorum  tubtcriplione  quae  ftcU  fueril  vendi* 


ut  desideranti  cuiquam  certarum  possessionum 
atque  praediorum  (urbanorum  'scllicet*^  rustico- 
ruin)ad  jus  ecclesiasticuiii  pertinentiuro  temporalit 
ususfractus  possessio  pro  ipsius  petitione  praesutur» 
tunc  ejus  temporis,  quod  iiiter  uirosque  convenerit, 
tive  in  diem  vilae  snae  ab  '^  eo,  qui  desiderat,  po- 
ttuleuir,  pacu  cuiu  eo,  qui  hoc  elegerit,  ineateeco* 
nomus,  atque  conscribat,  per  quae  el  teropus,  intra 
quod  boc  praeslari  placueril,  slatuatur,  et  inanife- 
tlum  sii  quod  quisque  acceperit  adinvicem. 


lio  vei  iransactio  corroborelur.  Aliter  facit  vendilia 
vel  transaciio  non  valebil.  Et  imfra :  f  3.  MiiHit  veio 
nliles  possetsiones  peregrinis  vel  clericit  talvo  jure 
ecdesiae  iii  utum  prxstari  permittirous. 

C,  IV.   Eccle$ia$ticarum  rerum   precarim  qualiter 
fieri  debeant, 

Item  ex  Concilio  Mediomatrids  ^  **• 

PrectriaB  a  neinine  de  rebus  ecclesittticit  fieri. 

praesuroaniur ,     nisi    **    quanlom    de    quaiiuia 

convententi  datur  ex  proprio,  duplum  aceipialor  *^ 


MOTATIONES  CORRECTORUM, 
C.  III.  ^  In  aliquot  vetustis  exeinplaribiis,  in  qui-  D  biis  non  boc  loco,  sed  supra  oad.  eap.  CoieUm. 
buspaucxsunt  Paleae,  continenier  postultima  verba      bahetur,  nl  ibi  est  noutuiii. 


tiiperioribus  capitis  sequuiitur  siiie  ulla  distinciione 
verba  hujus,  quemadmoduin  et  in  ipsa  lege  Codicis. 
In  duobutautein  vetustissimis,  in  quibus  fere  nullae 
suniPaleae,  deest  prior  pars  bujus  capitis,  usquead 
vers.  Completo  epaiio^  ceteia  vero  leguntur  con- 
juncie  cum  superioribus,  usque  ad  vers.  Quod  $i 
neee$$iitt$.  Mam  bic  versiculus  in  iisdero  exeroplari- 


e  ^am  :  ilaec  vox  non  esl  in  aulhentica,  el  in 
vetustis  Gratiaiii  codicibus  pro  itu  voce  ea  :  N.  C, 
et  signi&catur  :  navetta  eonetituiio. 

C.  iV.  A  Ciuiur  bic  canon  ez  conciiio  Mediom»-^ 
tricis,  a  Bnchardo  aulem  ei  Ivoneexcoudlio  Belva- 
censi  *,  praeteruliiiiium  verticuium  :  Nec  commuia^ 
ifofiei,  quem  ciuni  ex  Maiieensi.  Incoudlio eiiam 


QoAST.Ifn.    C.  11. 


w  impenderit  :  Edd.  coll.  o.  ••  Auth.  Siquae.  Cod.  Ib.  Nov.  m,  c.  1. 
ueura  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  1.  »•  mtntialur  :  Edd.  colL  o.  »•  Aa^tlalionitiif  :  WiU 
••  Nam  -^peneio  :  desid.  in  Ed.  Bts.  *»  Auth.  Qui  re$.  Cod.  ib.  Nov.  120,  c.  H .  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  iHo. 
*■  eirca  :  Edd.  Bas.  Ven.  II.  *•  accipit  :  Etld.  coll.  o.  **  ad9er$u$  9en.  domum  :  ex-d.  «  babeat : 
eaed.  ^  eonira  —  dat :  desid.  in  Ed.  Nor.  *'  dol.,  non  eceleeiam  :  Kdd.  col.  o.  pr.  Nor.  *•  coiisU 
U.  Cod.  I.  I,  {  5.  ♦•  et  :  EdJ.  coll.  o.  pr.  Bas.  ••  «  ab  :  Edd.  col.  o.  =  C  Ul.  f  ««»»•• 
ciU  ooutinenter.  —  Verba  :  Hujuemodi  —  firmiter  :  desid.  in  Ed.  Arg.  "^  add.  :  rero :  Edd.  Arg. 
••  rMrorunt   t   VAA.  mlL  o.  nr.  Anr.    ••  siMCfDerol :  £d.  Bas.    •^  guanKr  •*  Edd.  coH.  0. — quantmm  : 

■-■      ^      Kilil   tf*All  A.     "  kuih.  Ouibu^cun' 


■*  add.  :rera:  Edd.  Ark-  Bas. 

eeterorum   :   Edd.  colU  O-  pr«  Arg.        ^ , 

Bohm.    ••Auib.  «dfc.  t«i»«.  Cod.  ib.Nov.  120,  c.  a.    ••  ad  tii»tcem  :  Edd.  coIU  o.    "  knih.  Quibuuun- 

Si*.  Cud.  ib.Nov.  iiO.c.5.    ••  ex  conc.  Agalh.c.  7.  =  C.  IV,    *  et  Reg,  U  4.  t.   563.   ■•  ex  cooc. 
eldensi  hab.  A.  845,  c.  42.  —  Abbo  Flor.  ap.  Mabnu  AuaU  veU  c  7.  Burch.  U  5.  c.  167, 168.  Ivo  Decr. 


p.  5,  c.  228,  229.  Polyc.  U  3,  t.  14. 
uccipiant :  Edd.  reil. 

Patrol.  CLXXXVIU 


••  add. :  tantum  :  Edd.  coiU  o.    •*  aociptenl  :   fid. 


Sft 


»11  DEGRETI  PARS  SECDNDA. 

ei  rebas  ecclesiae,  in  siio  laiilum,  qui  dederit  «*,  a 
nominet  si  resproprias  etecclesiasUcasosiifrttctaarin 
tenere  voloerit  **.  Si  aotem^  res  proprias  ad  pr»- 
sens  '^,  ex  rebos  ecclesiasticis  trlpium  froctoario 
HStt  in  soo  tantum  quis  noniine  suinat,  quia  sic  eas 
quemque  tractare  oportet  **,  ot  rerum  ecelesiasti- 
<^rum  dispensalorem,  non  ut  propriarum  largitorem  • 
i  I  •  Decrevit  etiam  sancia  synodus,  et  iinperialis 
auctorltas  denunciavit  *',  ut  a  nulla  potestate  quis 
cogatur  facere  precariain  de  relius*proprie*  Deo 
et  Sanctis  ejus  dicalis  '^,  quiim  ratio  et  usos  obti- 
laeat  neroiiiem  ciii  non  Tult  cootra  utilitatem  et 
rationero  cogi  '  de  proprio  facere  beneflcium. 
i  2.  Nec  **  coinmotationes  rerum  vel  mancipioruni 
oecleslasticorum  qoaelibet  persoua  sive  liceniia  et 
eonsenso  reglo  *'  facere  praesomat.  fi 

C.  \.  De  eodem.  PALEA. 
lum  ex  Concilio  Belvacensi  ^'. 
4  Precariae  de  quiiiquenniu  in  quinquennium  se- 
cundum  aniiqunm  consueiudiiieni  *ei  aucioriuteui ' 
renovenlnr.  » 

C.  VI.  De  eodem.  PALCA  ^K 

[  Item  ex  Concilio  Cariliagiiiensi  *  ]. 
t   De  precarilSy  qua?  a  recioribus  ecelesiarum 
Irrationabiltter  fiebani,  et  se  suosque  successores 
pcena  graTi  obligabanl«  ul  facla  ipsorum  oequivis- 
scDt  dissolvere»  prxcipimus,  ut  neiuo  soccessor  in 
Mteeessoris  sui  poena  sit  obligaius,  sed  sus  provi- 
dentiae  slt  concessum,  ut,  si  aniecessor  ejus  ro 
ecclesi»  trrationabililer  distribuit,  ab  eo  ad    us  ^ 
occlesl»  ejusdem  revocentur.  « 


CAUSA  X.  QUiEST.  IL  8!ii 

C.  Yll.  Re$  eeelesia  diepentmM  poieeteUim  kabei^ 
episcofmi. 

Item  ex  Concilio  Marlini  Pap»»  c.  16.  '*• 
III.  Pars.  Episcopiis  habeat  potestaiem  In  rebiis 
ecclesix,  ut  dispenset  iiecessitatem  babentibus  cttin 
omni  reverenlia  et  liinore  Dei.  Participare  etiam 
eum  oportet  qiia:  necessaria  sunt.  Si  tamen  ipse  aiit 
qui  cum  eo  sunt  fralres  indiguerint  aliqiio ,  ut 
necessiuitem  nullo  modo  patianiiir,  secundum  san- 
Suin  ^'  Apostolum  dicenteni  ^^ :  Vktu  '*  et  tegumemto^ 
hi$  contenti  $umus.  Si  auiem  res  ecclesiaslicas 
episcopus  in  suas  voluntates  usurpare  voluerit,  et 
loca  '*  ecclesi»  et  fructus  agrorum  non  cum  pre- 
sbyteroruin  vel  diaconorum  consilio  contamiiiSkve- 
rit*  ",  aut  fratribus  vel  filiis,  vel  quibuscunquo 
propinquis  suis  dederit  potesutem,  ut  per  eos  la- 
teiiter  Ixdantur  res  ecclesiae  ,  tunc  **  oportet 
obnoxium  esse  concilio;  siu  autem  i>^',  episcopiu 
vel  qui  cum  eo  sunt  presbyteri  aut  diaconi  accusen- 
tur,quiaea,quae  vel  ex  reditu  velexqiiolibetacto  < 
ecclesix  venlunt  ^,  in  siiius'*  suoscolliguni,  etpao- 
peres  **  rraudant  et  fame  conficiuni,  bos  **  corripi 
oporiet  secundum  quod  ordinutoin  fueril  a  sancto 
concilio. 

lY.  Pars.  Gratian.  Si  vero  eomtra  kanc  prokiki^ 
bitionem  aliquam  de  rebu$  ecctesiie  epiicopum  ven- 
dere  contigeritt  et  re$  ip$a$  eccletite  rettauranda^  et 
ip$e  gradu  $uo  dejiciendue  decernitur. 

Vnde  in  eodem  Concilio  Martini  Papse  c.  14, 
iegitur  •* : 

C.  VIII.  De  epieeopo^  qui  nuUa  nece$$itate  re$ 
ecclesiin  vettdii, 

Si  quis  episcopus  nulla  ecclesiasrtc»    raUonis 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


Heldensi,  c.  22.,  relSsrlor  ex  eodem  consilio*  Belva- 
censi.  Exstat  in  Capilularibus  editis  anno  IV.  regni 
<;aroli  regis  et  Ludovici  imperatoris  filii  iii  vllla 
Coioiiia,  c.  57.,  iion  est  autem  mutatus  titulus,  quia 
potuit  idem  4n  oiiuiibus  illis  conciliis  repetl ,  quod 
Mi  Gerinanicis  et  Galllcis,  <)uae  exstanl,  sa.>pe  fa- 
ctuin  cognoscilur.  Aliquid  eiiam  de  precariis  babe- 
lur  in  concilio  Remeiisi  c.  36  et  3T,  et  in  concilio 
Maguntiiio  sub  Anuilpbo  c.  !fO. 

•  Largitorem  :  In  consilio  Meldensi  et  Capitulari- 
bus  post  boc  verbttin  sequitur  continenter  :  et  a 
nuUa  pote$late  qmi$  cogatur^  etc,  sine  verbis  illis  bic 
interjectls,  quorom  tamen  similia  alTeruiitur  a  Biir- 
-ebardo  et  Ivone  ad  vers.  Nec  commutationee, 

t  Cogi :  Sic  in  omuibus  vetustis  codicibus.  Gra- 
liani,  et  adest  glossa ;  sed  in  conoilio  Meldensi,  ei 
Capitttlari,  et  a|^ttd  Bttrcbarduui  et  Ivonem  est  : 


pree$titum* 

C.  VI.  >  Cartkaginen$i  :  Etiam  in  Decretaiibns, 
tiL  de  precariis,  ciiatur  ex  concilio  Canbaginensi ; 
sed  in  iiullo  ipsorum  est  invcntnui.  Pouilt  esse 
alicujus  illarum  provinciaruin  concilii,  exsiat  aulem 
In  legihus  Longobardicis,  lib.  iii,  lil.  8,  I.  3. 

C.  VII.  ^  5flii  autem  :  In  capltulis  balieiur  :  tim»- 
fffer;  sed  inelior  videiur  lectio  dnoruin  veiiisiionim 
Gratiani  codicum  :  «tii  aHter;  propius  euiui  accedit 
ad  gra*cain  concilli  Aniiocheni  cap.  23,  unde  boc 
stimium  esl :  $1  h  xoi  oDJluc*  id  e»t  :  $i  auiem  et 

^  aliter,  ul  infr^  12.  q.  2.  c.  Epi$eopu$. 

"  t  Aciu  :  ll;ec  vox  in  slnilii  re  babetur  iiifr.  42. 
q.  2.  Yulterance  ecclesia  actuu  vet  patrimonium^ 
Graece  est :  «  mcI  i^  ctijmc  irpof«rcMc  iicdDViaorvm* ; 
id  esi  :  vel  etiam  ex  quaiibet  ulia  cau$a  et  occustoue 
eccteeiaetica. 


QjtST.  n.  €.  IV.  **  dederunt  :  Edd.  eoll.  o.  —  Ivo.  ^  voiuerint  :  ib.  *^  dimturitU  :  Edd.  col..  o. 
'^  eonvenii  :  esd. — Burcb.  Ivo.  **  denunciat :  fid.  Bas.  *'  dedicaiie :  Kdd.  Arg.  Nor.  Yen.  II.  **  Burcb. 
I.  3,  c.  172.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  253.  •»  reiigioni$  :  Jvo.  =  C.  V.  '•  c-  22,  conc.  Meldeiis.  — 
Reg*   L  2,    c.  $65.   Burch.  t.  3,  c.  169.  Ivo  Decr.   p.  3,  c.  230.  —  c.  1.  Comp.  I,  et  X ,    de 

firecariis.  =  C.  VI.  '^  ex  legibus  Lotliar.  I,  c.  21.  Leg.  Laiigob.  L  3,  t.  10,  c.  2.  —  Comp. 
,  et  X,  tlt.  ciL  =  C.  VII.  ''*  c.  25.  coiic.  Aniiocli.  ex  inierpr.  Marlini  Br.  carensis.  '•  abest 
ab  Ed.  Bas.  ^^  1  Tiui.  c.  6,  v.  8.  '•  add.  :  tatHum  :  E<ld.  coll.  o.  ^*  tucra :  CoU.  HiHi. 
^^  intamiuaverit  :  ib.  ^"  hunc  :  Edd.  coll.  o.  ^*  $in  altier  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  11.  lil.  "^ 
o^Mnimii  :  Edd.  Lngdd.  II,  III.  —  venerunt  :  Edd.  rcH.  •'  nsiu  :  Edd.  coll.  o.  •'  pauperibue  :  Edd.  Arg. 
Nor.  Ven.  II,  ^*  itoi  quidem  :  Edd.  Lugdd.  11,  lll. — Itos  enim  :  Edd.  Arg.  B:is.  Nor. —  hoc  enim  :  Eil<i. 
lelL  •*.cf.  conc  Carlli.  V^  c.  4.  —  Burcli.  I.  1,  c  215,  I.  3,  c  181.  Ivo  Decr.  p.  3,  c  172, 
^12,  p.    5,    c.  32tf.     •  ita  Coll.  Uisp. 


813 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSAI X.  QUiEST.  III. 


814 


necessiUie  oompulsus  in  clero  suo  ^,  aut  ubl  forie  A  PlaanU  huic  sancio  conciiio/  ut  nuUus  provincias 


non  est  prcsbyler,  de  rebus  ecclesiasiicjs  aliquid 
pnesumserit  Tendere,  et  res  ipsas  ecclesiae  propri» 
restaurare  ^  cogatur,  et  in  judicio  episcoporum 
dejiciatur  auditus  et  convictus  \  et  tanquam  furti 
aut  lalrocinii  reus  suo  priveiur  bonore. 

QU^STIO  IIL 

GUATIANUS. 

I.  Pars.  Quid  vero  nomine  caikedralid  tpiscopm 
esigere  debeat^  in  secuudo  Consiiio  Bracarensi  c.  2. 
legitur  ^  : 

C.  1.  Prwter  honorem  eaihedratiei  nihil  epiecoput 
per  diceceses  exigat. 

Placuity  ut  nullus  episcoporum,  per  suas  *  dioe 


Lusitanae  episcopus  'sententiae  bujus  terminum 
excedat,  nec*  a  qualibet  parucbiana  ecciesia  ter- 
tiam  auferre  pnesumal,  sed  quae  exinde  •  cousequl 
poterat  *  totum  In  *  reparatione  basliicarum  pro« 
ficiat  ^*. 

C.  III.  Non  accipiant  episcopi  iertiam  parlem,  ntsi 

diruias  eccler.as  reparare  voiuertnt, 

Item  ex  Concilio  Tolciano  XVI,  c.  5  *,  ". 

Unio  nostrae  congregationis  ^'  decernit  **  atque 

instituit,  ut  tertias,  quas  anliqui  canones  de  paro- 

cbiis  suis  habendas**epi8Copis  censueront,  si  eas  exi- 

gendas  crediderint,  ab  ipsis  episcopis  dirutse  ecclesi« 

reparentur.  Sin  vero  eas  maluerint  cedere  *^,  ab 

earumdeiit  *'  *ecclesiarum*cultoribus  sub  cura  et 


ceses  ambolans  *,  praster  honorem  cathedrae^  sus  ^  soilicitudine  sni  pontiflcis  reparaiio  eisdem  est  ad- 


id  estduos  solidos,  aliud  aliquid  per  eocleslas  tolial, 
neque  lertiam  partem  ex  quacunqoe  oblationi  po- 
pnli  in  ecclesiis  parociiialibus  '  requlrat ;  sed '  illa 
tertia  pars  pro  luminaribus  ecclesiae  veP  repara- 
\ion6  *  serreiur,  et  singulis  annls  eplscopo  *  inde  * 
ratio  fiat.  Nam  si  teriiam  partem  illam  episcepus 
tollat  ^,  lumen  et  sarta  ®  tecta  abstuiit  ecclesi«. 
Slmilrier  et  parochlales  clerlci  serrili  more  In  ali- 
quihub  operibus  episcopo  *  servire  ^*  non  cogantnr, 
quia  scrtptuni  f  est :  Neoue  ui  dominantes  in  ctero. 
C.  II.  Basiiiearum  reparationi  proficiat  tertiOf  quam 
episcopus  accipere  coiuueverat, 

Item  ex  Conciiio  Emeritensi,  c.  16  •  ^^ 


hlbenda  basilicis.  Qood  si  cmnes  ecclesis  aut  in« 
columes  fuerint,  aut  qux  dirutae  erant  reparalae, 
exstiterint,  secundum  antiqoorum  canonum  insti- 
tuta,  8i  tertias  sibi  debitas  nnusquisque  eplscopus 
assequi  Toluerit,  facultas  tlli  omnimoda  erlt,  ita 
videlicet  ut  cilra  ipsas  tertias  nuilus  episcoporum 
quidpiam  pro  regiis  iuquisitionibus  a  parochianis '* 
ecclesiis  exigat,  nihilque  de  pnediis  tpsarum  ecde* 
slarum  cuiquam  causa  *^  stipendii  dare  pnesumat. 
§  1.  Sed  et  hoc  necessario  "  instttuendum  deiigi- 
mus,  ut  plures  ecciesiae  uni  nequaqyam  comlttan* 
tur  presbytero,  quia  solus  per  totas  ecclesias  nec 
officium  valet  persolvere,  *  nec  populis  sacerdotali 


Priseis  "  quidem  eanonibus  erat.  decretoni,  ut  ^.  jure  occvrrere,  sed  *  nec  rebus  earum  necessarlani 
episcopus  de  parochianis  '*  ecclesiis  tertiam  conse-  curam  Impendere,  ea  *«  scillcet  jratiooe  *\  ut  eccle  • 
queretur  'S  cui,  ** sua  plenisslroe  sufiicere  possunti».      sia,  quse  usque  ad  decem  babuerit  **  mancipia,  Sb  • 

NOTATIONES  COUKECTORUM. 


C.  VIII.  k  ifi  clero  suo  :  In  codice  Loconsi  regio 
legitur  inscio  clero  *. 

t  Et  convicius  :  Hae  duas  voces  non  sunt  in  ca« 
piiulo  Martini  *%  neque  apud  Burchardum,  neque 
apud  Ivoneni   parte  5.  Parte  aulem  qulnta  abest 

Srxterea  vox  :  audiius ;  vetuslis  tamen  oiiiiiibus 
ratiani  codicibus  convenit  cuni  vulgalis. 
Qu^sT.  III.  C.  II.  •  Caput  boc  in  codicibus  Gra- 
liaui  etiain  manuscrlptis  corrupte  cilabatur  ex  coii- 
cilio  Merech.  Est  autein  in  Emeritensi  c.  16,  cujus 
concilii  duo  exemplaria  ad  S.  D.  N.  Gregoriuin  Xtll. 
niissa  sunl.  Ilujus  concilii  el  capitis  nieminit  Inno- 


quem  Alexander  Papa  per  interlocutorem  authenti^ 
cum  comprobavit,  tum  quia  de  ipso  consilio  sumium 
esi  cap.  Priscis  quidem  cauonibus,  quod  continetur 
in  corjfore  decretorum. 

^  Sufficere  possunt  :  Sublala  esi  ncgatio,  qux 
erat  in  vulgalis,  quouiam  et  ab  utroque  exemplari 
coiicilii,  et  a  vetustis  Gratiani  codicibus  abest,  et 
hoc  modo  inagls  convenit  cuin  ratioiie  legis. 

^  Sed  qu(e  exinde  :  In  exemplaribus  concilli  legi* 
lur  :  Sed  quaque^"  exinde  consequi  potuerat  toium  iu 
reparationem  ipsarum  basilicarum  proficiat. 

C.  III.  ^  Caput  hoc  esl  pars  quarti  canonisconc. 


centiiis  III.  inepisiolis  Roinae  inipressis  lib.  2.,  I^  XVI  Toletani,  cujus  duo  exemplaria  missa  sunt  ex 
epistoia  Petro  Compostellano  scripta,  his  verbis  :  Uispania,  ex  quibus  nonnulia  sunt  in  hoc  capite 
Emeritense  vero  concilium  autheniicum  esse  multis  emendata  et  addita.  Habitum  vero  est  coucilium 
raiionibus  adstruebas^  ,tum  quia  eum  alHs  concUiis  hoc  aera  DCCXXXI,  quum  illud  Emeritense  babi- 
continetur  in  /J6ro,  qui  corpus  canonutn  appelatur^      tum  fuerit  aera  DCCIV 


QoAST.  II.  C.  VUI.     ^  restaurari  :  Edd.  Arg.  Bas.     *"  neque  in  CoII.  Hisp. 

QoiCST.  IIU  C.  I.  *  hab.  A.  57i.— Colt.  tr.  p.  p.  2,  U  46,  c.  1  Abbo  Flor.  a|».  Mabillou  Yet.  aiiaU 
c.  53.  *  suam  dioBcesim  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  *  desid.  in  Ed.  Bas.  ^  cathedratici :  Ed.  Bas.  '  paroch. 
faeta  sibi  luurpet :  Edd.  coll.  o.  *  reparalioni :  eaed.  —  reeuperatione  :  Coil.  Hisp.  ^  toUit  :  Edd.  coll. 
o.  pr.  Lugdd.  '  sacra  :  Coll.  Hisp.  *  episcopi  :  ib.  ^  destder.  ib.  f  1  Petr.  c.  5 ,  v.  &.  =: 
C.  11.  ^^  bab.  A.  666.  "  Perprisds  quippe  :  CoU.  Ilisp.  ^*  parochitanis  :  U>.  ^^  M^u^eliir : 
Ib.  ^*  ^uuni  :  Ed.  Arc.  *"  quicquid  :  Coll.  Hisp.  '*  reparalioni  bas.  profidant  :  Edd. 
coU.  o.  =  C.  lU.  "  bab.  A.  693.  ^^adunatioms  :  Coll.  Hisp.  **  decrevit :  Ed.  coll.  o.  **  habereepi' 
uopos :  e»d.  *'  add. :  ecdesim :  Edd.  Bas.  Liigdd.  "  «amiii :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  **  parochiiams  : 
CoU.Uisp.  —  £d.  Bas.  '^  causm  :  Ed.  Bas.  "  necessarittni  instituere :  Edd,  coll.  o.  **  eadem:  eaed.  exc 
Arg.   *^^dA,ipr<edpmus: Edd.  coU.  o.    *' Aa6iif/:  eted.  exc.  Lugdd. U,  Ul. 


ISI^ 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  X.  QU^ST.  HI. 


8ie 


per  se  liabeat  sacerdotem,  qua  veru  minus  'deceni  A  non  sacerdotaliier,  sed  crudeliter  des«?ire,  ei  dan 


flnancipia  babuerii  *  oliis  conjungator  ecclesiis.  Sl 
quls  sane  efHSCOporum  hanc  nosiram  consiituiionem 
parvipenderit,  spaliis  '*  duorum  mensiuni  se  noverlt 
excommunicatione  mulctari  •• 

C.  IV.  De  eodem. 

/lem Peiagius  Creteomo  Ulu$tri**. 

Illud  te  Yolumus  modis  omn>bus  custodire,  ne  ** 

qui   episcoporum  Sicilix  de  parochifs  ad  se  perti- 

iientibus  nomine  calltedratici  amplius  quam  duos 

solidos  praesumant  accipere,  neque  compellere  pre- 

sbyteros  aiit  clernm  parochianim   suarum  snpra 

Tires  soas  eis  convivia  praeparare. 

C.  V.  Bapti%andi$  numerus  non  mponatur^  nee  calhe" 

dratieum  ulira  vetuitum  mofim  exigatur. 

item  Gelasius  papa  Fahiano  epi$copo  **. 

Nec  nuroerus  baptizaiidis  jusie  creditur  impo- 
nendns»  quum  quanti  pelierini  vel  ad  rcgenerallo* 
fiero  festinaverint  non  sint  pro  alterius  volnntate 
repellendi.  Et  ideo,  fraier  charissime,  hujusmodi 
superfluam  constitutionem  modis  omnibus  remove- 
bls,  ut  Nnusquisque  aul  In  vicina  sibi  '*  ecclesia, 
aut  iii  electa  pro  suae  mentis  'baptizetur  arbitrio. 
Cathedraticum  etlam  non  aroplius,  qnam  vetiisti 
moris  ^esse*  constiterit  *^,  ab  ejus  loci  presbyiero 
noverls  exigendnm,  et  de  his,  quae  die  dedicationis 
liierlnt  offerentiom  devolione  collala,  consoeiudi* 
nem,  quae  generaliier  omnibus  ecclesiis  est  prje- 
ficripca,  servabis. 

II.  Pars.  Gralian.  Catkedralicum^  quod  iti$  aucto* 


scriptiim  sit  ** ;  Forma  e$tote  gregi^  n^que  *^  ut  do» 
minanies  in  clero^  exactlones  dioecesi  so»  vel  damna 
Infligant,  ideo  censemus  '*,  (excepto,  quod  veterum 
constitutiones  a  parochiis  habere  jubent  eplscopos), 
ut  alia,  quae  illis  bncusque  praesorota  sunt,  dene- 
geiiinr,  hoc  esl,  neque  in  *'  angariis  presbyteri  ^ 
aut  diaconi,  neque  *iu*  aliquibus  faiigenlur  indictio- 
nibus,  ne  videamor  in  ecclesia  Dei  exactores  poiios 
qoam  Dei  pontiflces  iiominari.  Hi  vero  clerici,  tam 
locales  quain  dioecesani,  qui  se  ab  episcopo  gravarl 
cognoverint,  querelas  suas  ad  metropolitanum  de« 
ferre  non  differant,  et  metropoliianos  non  moietor 
f josmodi  pnesumiiones  coercere  ^K 
C»  VII.  A  parochiant$  etipendia  non  nttl  onii  cari^ 
B  tate  €pi$copi  ejigant, 

Itm  ex  Concilio  Cabilonensi  U,  c«  4,  **. 
Cavendum  esi**,  ne,  quom  episcopi  parochias  ^» 
enas  peragrant,  quarodam  damnosaro  ^  erga  sobdllos 
seo  erga  socios  tyrannidero  exerceant^  nec  ^  (qood 
absit)  curo  caritate  ^^,  sed  com  qoadaw  judiciaria 
inveciione  stipendia  ab  els  exlgant.  ObservaDdonn 
*etiaro*roodis  oroniboa,  ot»  si  qoando  eis*per»- 
graudae  parochise  necessitas  Incombit,  in  eonflr- 
niandis  hominibos,  in  inqoirendls  rebus  emenda- 
tione  dignis»  in  pnedicatione  verbi  Dei,  in  locrb 
animarum  potios  qo»m  iu  deprsedandis  et  spoliandis 
hominibos  et  scandalisandis  fratribos  operam  deni, 
£t  si  quando  eis  ad  perageiidom  miiiisierium  suum  ^ 
a  fratribus  aot  siibditis  aliquid  accipiendnm  esi,  hoc 


riiatibu$  epi$copi$  permittitur  emgere,  prteier  medie-  c  siimmopere  obseivare  debenl,  iie  quem  saiidalizeni 


taiem  vel  tertiam  partem  o^/aliomini,  qum  etiam  pro 

varia  eulciiarum  comuetudlne  ex  proimitiit  aueio-' 

^ritatibui  epiicopo  debetur,  intelUgendum  est,  nec  il(a 

pttr$  obtationum  omnium  generatiter  intelliyenda  e$t^ 

$ed  vel  anniver$aricB  dedicalioni$  j  vel  quorundam 

eiiam  eolennium  dierunit  prout  inter  episcopum  et 

eacerdotem  tempore  dedicationie  convenerit,  De  hi$ 

vero  episcopi$f  qui  per  parochias  $ua$  crudeliter  de^ 

Mviunt,  $ic  e$t  $tatutum  in  tertio  Concilio  ToletanOy 

c.20". 

C.  VI.  Ultra  morem  antiquum  a  parochianis  pre^by^ 
ieri$  epi$copi  nii  exigant, 

Quia  coghovimus  episcopos  per  parochias  suas 


aut  gravent.  Tanta  ergo  in  hac  re  diseretio  tenenda 
est,  iit  *  el  verbi  ^  ^*  Dei  praedicator,  ubi  proprii 
suiuius  tlesunt,  a  frairibus  accipiat.  et  iiero  fratret 
iUiiis  poteniia  iion  graventur,  exeniplo  aposloli  Pauli, 
qui,  nc  queni  gravarei,  arte  et  inaiiibiM  vlctum  qox* 
rehat. 

C.  Vni.  VUra  duo$  $otido$  a  porochianiv  eccte$ii$ 
epiuopns  non  prasumat  accipere, 
Item  ex  Coiicilio  Tolelaiio  VII,  c.  4  ••. 

iuier  cetera  denique,  qu»  coinniuni  consenso  nos 
conferre  coinpetenter  oportuit,  qiierimoiiias  etiani 
parochialiuiu    presbyierorum  Galli»  '  provinciae 


solertissimc  disceroere  decuit  *\  quas  coistra  poo- 

NOTATiONES  CORRECTORUM. 
«  Uulctari :  In  concilio  sequitor  :  Ita  nempe^  ut  D  ne$  modi$  omnibu$  $tudeat  adimplere, 
po$tquam  ab  excommunicationt$  %nt$rdicio  ad  ordini$         C.  VIII.  '  Callim :  In  conciliis  impressis  et 
siM  remeaverit  iocuiii,  cuncta$  huju$  eanoni$  $ancliO'      quot  Graiiani  exemplaribus  iegitur  :  Gaiticim 


ali. 
♦.  iu 


QuASt.  III.  C.  III.  **  $patio  :  Edd.  coll.  =  C.  IV.  l'*  Episiola  Pelagii  II,  incerti  temporis 
i  cf.  Greg.  M.  Ep.  18,  I.  iS.  (  In  Ed.  Bas.  directa  esse  dicitur  a  Gregorio  defeneori  Sieilitt,  — 
Ivo  Decr.  p.  3,  c.  i56.  *^  ne  quitquam  -^  prceeumat  :  Ed.  Bas.  ==  C.  V.  **  Capot  iiicertoni 
et  quod  Gelasio  cominode  non  triboas,  ciijus  quippe  teinporibus  nondiini  veiusii  moris  esset  oi 
cathedraticum  exigeretor.  ^  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  4».  c.  35.  "itta  :  Ed.  Bas.  **  ex$iiterit  :  Edd. 
coU.  o.  =  C.  VI.  »■  hab.  A.  589.  —  Ivo  l»ecr.  p.  3,  c.  i37.  Abbo  Flor.  ap.  Mabill.  Vet.  an.  c.  57.  »•  I 
l^elr.  c.  5,  V.  3.  *^  non  ui  -— m  cterum  '  Edd.  coll.  o.  '*  desid.  in  Coll.  Ilisp.  '*  desid.  in  Edd.  Bus. 
Lugdd.  II,  IIL  ^  praf$bytero$  aut  draconos—  fatiaent :  Coll.  liisp.  ^^  averiere  :  Edd.  coll.  o.  —  di$trieie 
eoercere :  Coll.  liisp.^:  C.  VII.  ^*  liab.  A.  813.  ^  add.  :  $une  :  Edd.  o.  cuiu  orig.  ^^  perpar. :  easd.  coll. 
^  quamdam  non  $otum  ergn  $ubdiio$,  sed  eic.  :  Edd.  coll.  o.  ad  ipsuni  conciliuni  niagis  accedentes.    ^  ne : 


eiana 


.    ^*  cum  iurttale^  $ed  eum  quadam  jactantite  lemeritate^  nec  graliarum  octione,  $ed  eum  quadam  judi" 
ia  inventione  :  ea!il.     ^  sive  :  Ed.  Bas.     ^'  desid.  in  Ed.  Bohiii.  =  C.  VIII.     ••  hab.  A.  84«.  —  Coll. 


tr.  p.  p.  4,  t.  39,  c.  «.  *  Callwcia  :  Coll.  Ilisp.     "  decrevimus :  Ed.  Itas. 


817  DECRET»  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.  QUiEST.  L  81S^ 

lifleom  suornm  rapiicitaCes  necessiias,  iitoompcri- A  dispositum,   at  sacerdoles  per  nniversas  vesiras 

roas,  Undem  compuiii  iti  piiblicum  examen  deferri.  dioeceses  constituti,  qiioties  ad  consignandos  inljin- 

Hi  enim  ponliflces,  ul  Cfidens  "  Inquisiilo  palefecit,  tes  egredimini ,    ultra    rtioduin    gravari   ininime 

iiidiscreto    moderamine    parochlanas  "  ecclesias  debuissent.   Summa  enim  prafixa  fuerai,  vobis, 

pn«gravanles,  dum  iii  exactionibus  superflui  •*  fre-  ut  audio,  consentieniibus,  quae  ab  eisdein  sacerdo- 

quenter  •»  eiistunt,  paene  usque  ad  exinanitiooem  tibus  pro  labore  clericorum  dari  debuisset.  Alque 

extremae  virtulis  quasdam  basilicas  perduxisse  pro-  boc,  qiiod  tuiic  placuit,  sicut  nonc  dicilur,  minime 

bautur.  NeergofiatdeceicroquodconsUtbactenui  custoditur.    Unde    fraierniiaiem    vestram  adnio- 

iiiordinale  pnesumtum,  non  ampllus  quaro  duos  neo,  ut  subjeciis  vesiris  non  graves  siudeatis  ex- 

solidos  unusquisque  episcoporum  prsefatae  provinci»  sistere. 

per  singulas  diojcesis  su«  ••  basilicas  juxla  syno-  ^.  j.  Secundum'  loci  mediocrUatem  epiicopis  con^ 
dom  Bracarensem  •*  annua  illaiione  Hibi  expeut  tivia  parentur, 

inferriy  monasteriorum  tamen  basilicis  ab  hac  solo-  Uem  Pebgius  Cresconio  Illnstri  ••. 

tionis  pensione  ••  sejnnctis.  {  !•  Quum  ••  vero         Hlud  magnitudinem  tuam  minime  volumus  igiiG- 

episcopiis  diflecesim  visitat,  nulli  prae  multitudioe  rare^quodSyracnsanaccivitaiisepiscopiis  Intcr  alia, 
onerostts  exsisui,  nec  unquain  quinquagenarium  >  ^  qnse  in  cautionnm  suarum  paglna  spopondit,  Ikic 

numerum  evectionis  ••  excedal,  anl  amplius  quam  etiam  specialiier  sub  inierpositione  pocnx  legitinic 

nna  die  per  unamqoamque  basillcam  remorandi  "^  promisisse  lcgitur,  nunquam  se  a  quolibet  susc  dioe- 

liceiitiam  babeat«   §  2«  uulcunque  vero  pontificom  cesis   presbyiero  ultra    duos  solidos  cnibedratiei 

eorurodero  aliter  quam  decemimus  agendum  prae-  nomine  petitiirnin,  nec  per  quamlibel  aliam  occa  • 

sumserlt,  correptioni  ••  procul  dubio  canonum  sub*  sionem  quicquam  in  ejus  se  dispendio  esse  gestu- 

jacebit  Unqnam  ••  constituiorum  •*  synodalinm  rum.  Quod  magnitndo  lua  non  solom  a  praediclo 

transgressor  ct  priscorum  Patnim  edictorum  cor-  episcopo,  sed  de  omniuin  episcoporum  Sicillae  per- 

^P^ir*  sonis  competenti  solilcitudinecustodire  non  desinait 

€•  IX.  Saeerdotes  ab  episeopie  $ui$  ultra  modum  non  nec  ipsa  quoque  prandia  enormia  fieri,  sed  sccun- 

graventur^  dnm  mediocrilatem  uniosciijusque  loci  epsscopo  ad 

Item  Gregoruis  episcopis  Sictto.  lib.  XI,  ep.  iO  ••.  consignationem  venienti  susceptionis  pra^parari  •• 

.  Relatoro  est  nobls,  saneUi  memoria  decessoris  convivium  '•,  quia  nec  eo  practextu  paupcribus  in- 

inel  -  temporibus  per  Servumdei  diaconum,  qui  ^„j.  ^^^^^  ^^,^^^,  3„^        ^^^1  ratione  permit- 

time  •^  ecdesiastici  patrimoiiii  curam  gessit,  fdisse  timus. 

CAUSA  XI. 

GRATIANUS.  C  $ine  $pe  restiiutionis  in  eum  sententiam  dedit.  (Qu*  L) 

Clerieus  adversus  clericum  quastionem  de  prasdiis  Bic  ^rimum   quoeritur  utrum  clericus  ante  cisilem 

agitmfitt  quem  ad  eivilem  judieem  prodvcere  voluit  judicem  sit  producetutust  (Qa.  11.)  Secundo,  si  pro* 

teu$  non  nisi  ante  judieem  eectesiasiicum  stare  vole^  dueendus  non  esr,  an  hasc  eulpa  $it  digna  sutpen- 

bai;  actor  vero  potentia  civilis  judicis  t//iim  a  |ios-  sione?  (Qu.  111.)  (7er£fo,  si  digna  non  fueritt  an 

eeemane  sua  dejeeit*  Quo  audito  episeopus  eum  ab  eontemtorem  sententia  sui  episcopi   irreparabiliter^ 

afieio   suspendit ;   ille  contemta  episcopi  sententia  oporieat  deponi. 
efficium  suum  admitK$travit.  Hoc  comperto  episcopue 

NOTATIONES  CORREGTORUM. 

aliis  autem  et  emendatioribns,  atque  in  codice  con-  D  conciliis  impressis  leguntur,  ut  illae,  quae  in  manii- 

ciliorum  Lucensi  regio  babolur :  Gatlieanm  provineiae.  scriptis  bebenlur,  om ittantur. 
Nain  eo  tempore   arcbieplsropus  Narhonensis  et         s  Quinquagenarium  :  In  variis  edilionibus  hiijiis 

ejus  provinci»  episcopi  ad  syuodos  Tolctanas  con-  conciiii  legitur  :  quinariunu  \erum  in  codice  Lu- 

veniebant,  quod  ex  subscriptionibus  Toletani  111  ceiisi   regio,  uno  Valicano',  et  altero  bibliolhecae 

apparet.  In  eo  enim  Nigeiius  Narbonensis  metropo-  Dominicanae  manuscripiis,  et  veluslis  exemplaribus- 

litanos,  Sergius  episcopus  Carcassoneiisis,  et  Ne-  Gratiani,et  Burcbardo,  et  ivone  cst :  quinquagenu- 

bridins  episcopus  Agathensis,  et  prociiratores  Bfa-  riiim.  Et  hanc  lectionem  secutus  est  Innocenlius  III 

caloneusis  et  Nemausensis episcoporuni  subsciibunt.  in  concilio  Lateraneiisi^  c  Qtttim  apostolus,  X  ile 

£j!SS(lem  quoqiie  metropolitant,  ct  Ipsius  provinciae  ceiis.  etexact. 
episcopoiuni  subscriptiones  in  IV  et  VI  Toletanis 

QoiKST.  III.  C.  VIU,  ••  add.  :  eorundem  :  Edd.  coll.  o.  »•  parochitanas  :  Ed.  Bas.  —  Coll.  Hisp. 
•*  $nperHui$  :  Edd.  coll.  o,  ■•  frequentes  :  Edd.  Bas  Lugdd.  II,  III.  ••  supra  c.  4.  "  diat- 
eeses  vel  baeilicas  :  Ed^l  Coll.o.  *^  expensione  :  Edd.  Ven.  1,  Par.  Lugdd.  —  «jprmion*  :  Edd.  Arg, 
Nor.  Ven.  H.  •»  Regino  I.  4,  c.  8.  Burch.  I.  1,  c.  8«.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  194.  •»  evictionis  :  Edd.  Arg. 
Wor.  Ven.  II.  •*  morandt  :  Edd.  coll.  a.  ••  eorrectioni :  eaed.  ••  qua  constitutionum  Mnodalium  transgree- 
$ere$  priseorum  patrum  edictis  corripiendos  oportet :  Coll.  Uisp,  •*  constitutionam  :  Edd.  coll.  o.=C.  IX. 
•»  Ep.  18  (scr.  A.  603)  '  i3  Ed.  Maur.  ••  nonri :  Ed.  Bas,  "  jam:  tnne  :  orig.  =  C.  X.  ••  Ep.  Pela- 
gU  U.  —  cf.  supra  c.  4.  -  Ans.  I.  6,  <•..  171  (16S)  —  •*  parare  :  Ans.  ^  «  add  :  volumus  :  Edd  Bas. 


819  DECRETI  PARS  SECUNDA  GAUSA  XI.  QUiBST.  I.  m 

QUiESTIO  I.  Amaies    aocioriuie    liujus  saaclc   aedis   dekga- 

GRATIANUS. 

I  Pars.  Quod  elericu$  apud  t^Bculares  judke$  «c- 

€u$andus  non  iU^  Gaitis  papa,  efnstola  ad  Pelkem 


▼erint. 

G.  Y.  Ad  iaicularia  judieia  nuUue  eieneus  eu  |wr- 
irahendue» 


epiicopum  cap,  %  icribii^  dicens  ' : 

C.  I.   Apud  imcularem  judUem  nuUui  cterieui 
conveniatur. 

Nemo  unqnani  eptscopnm  apud  juiiicem  sacnla» 
rem  aut  alios  *  clericos  accusare  pni*sniiiat. 
G.  II.  PALEA  «  «. 

c  NuUusjudicum  neque  presbytenim,  neqne  dia- 
conom«  autdericum  ullum.  aut  juniores^  ecclesi» 
sine  licentia  *  pontificis  per  se  distringat  aut  con- 
deiiinare  praesumat.  Quod  si  fccerii,  ab  eedesia, 

€01  injuriam  irrogare  dignoscitur,  umdiu  sit  «e-     cari  potesllsrquia  ad  Dei  solVos  judicium  rw^rra. 
quesiratos*  quousque  reatum  suom  agnoscat  el  '^  miiii 


Item  Talentinianns,  Thodosius  et  Arcadius  Imppp. 
AAA.  "• 
Gontinaa  lege  sancimos,  ut  nollus  episcoporora 
vel  eorom  qoi  ecclesisp  necessitattbos  senriont ,  ad 
Judicia  sive  ordlnarionim  sive  extraordinarioruro 
jodicom  pertrahatur.  Habent  *'  illi  suos  judices,  nec 
qoicquam  his  pubtlcis  est  commone  com  legibos. 
Iiem  *^ :  §  I.  Gonsuminus  imperator  **  praniidens  ' 
in  sancu  synodo,  qo»  apod  Nicaeam  eongregata 
erat,  quum  qoerelam  qooromdam  **  conspieereC 
coram  se  delatam  ",  ait;  Vosa  nemine  '*  dijiidi- 


emendet.  > 

G.  III.  De  eodem. 
Ilem  Marcellinos  papa,  epi$L  II  *. 

Glericom  ^  cnjuslibet  ordinis  absque  pontiAds 
sut  permissu  nullus  praesumai  ad  saecularem  ^  judi- 
cem  attrahere,  nec  laico  quemlibet  clericum  liceat 
accusare. 

G.  IV.  Ab  eii  qwique  judicandm  esr,  quoi  iibijudi» 
cei  eiegerit. 

Ilem  ex  Nicvno  Goncilio  «  *. 
ludices  autem  *  alii  *'  esse  non  debent  quam  ^* 
qnos  ipse,  qoi  impetitur,  elegerit,  aut  quos  suo 
*  coin  *  consenso  haee  sancta  sedes  aut  ejus  pri* 


G.  Vi.  De  eodem.  PALEA. 
Iiem  ex  Goncilio  Maiisconensi  I,  c.  S  **. 
c  Mollos  clericos  altum  clericoro  ad  jodicem  sa6« 
cularem  accnsare,  aot  ad  caosam  dicendam  trabere 
qnoconqoe  modo  praesomat,  sed  orone  negotiom 
dericorom  aot  in  episcopl  sni  •,  aot  presbyterorum 
com  arcbidiaconi  praeseiiiia  finiator.  Quod  sl  qois 
dericus  hoe  adiroplere  **  distulerit,  si  minor  foeriCt 
ono  minos  de  quadraginU  lctns  *^  accipiat,  si  vero 
honoratior,  tnginU  dienim  indnsione  f  mulcte- 
tur.i 

G.  VU.  De  eodem.  PALEA. 
Ilem  Marcellinus '  ep.  II  ad  epiic.  orientatei  **. 
c  Quaecunque  contentiones  inter  GbrisUanos  ortae 
NOTATIONES  GORREGTORUM. 
Gausa  XI.  Qo^ST.  I,  G  II.  «.  Apiid  Burchardnm,  C  orientales,  ubi  nomero  54  babeior  hoc  eapot,  ei  ex 
et  in  aliquot  Graliani  codicibus  ex  iis,  qui  haiic      eo  cilalur  in  Polycarpo. 


Paleam  habent*,  et  in  j)ecretalibus,  til.de  foro 
competenti  c.  2,  cilaiur  ex  concilio  Parisiensi  c.  iO. 
Verum  in  condlio  Remensi  Trosleiano  c.  6  rereriur 
ex  Gapitularibus,  in  quibns  habetor  bis,  id  est 
Itb.  6,  c.  154,  et  I.  7,  c.  159.  Simile  qoid  legitur 
in  concilio  Aurelianensi  IV,  c.  tO,  et  in  Autissiodo- 
rensi  r.  45. 

G.  III,  i>  ClericHm :  In  epistola  Marcellini  secunda, 
et  concilio  Aurelianensi  111,  ubi  boc  repetitur.  et  in 
Paiiormia  sic  legitur  :  Clericui  cujmlibet  ordinii 
abique  pontificii  iui  permiuu  nullum  prteiumat,  etc. 
Verum  ob  glossas  et  ciutiones  doctorum  ntbil  est 
mutatom, 


G.  V.  '  PrcBiideni :  Qiiam  humiliter  ibi  se  gesse- 
rit  GonsUutinus ,  doceiit  Eusebius  lib.  %  de  Yita 
ipsius,  cap.  10;  Socrates  lib.  i,c.  5;  Tbeodoreius 
L  l,c.  7. 

G.  VI.  <i  Aut  in  episcopi  iui :  In  concilio  Maiisco* 
nensi  legitur  :  aut  in  epncopi  «vt,  aiil  tit  presbyteri^ 
aut  in  archidiaconi  profientia  finiatur,  Veruro  iu 
prtma  colleciiotie  Decretaliuin  Bernbardi,  tit.  de  foro 
competenti  c.  t ,  caput  hoc  refertnr  eodero  raodo 
aiqiie  hi  hac  Puiea. 

G.  Vll  '  Ilem  Mareellinui  :  In  Vulgatls  cjubatur 
ex  Bonifacio  ad  episcopos  Galliae,  sed  in  aliquot 
vetusiis  lesitur :  Marcet.*  Est  enim  hoc  capot  in 


G.  IV.  «  In  concilio  Nicaeno  hodie  canon  hic  non  D  II  epistola  MarceUini,  et  ipsi  tribuit  Ivo;  sequens 
babetur;  sed  fuisse  olim  plures  canones  illius  coii-  aulem  est,  qiiod  in  velustis  Graiiani  exemplaribos 
cilii  supra  dist.  16,  c.  Septuaginta  est  adnoUiuin.  et  a  Burchardo,  et  Ivooe  citatur  ex  Bouifacio  ad 
Quoruiu  partero  refert  Julius  in  rescriplo  cotitra      episcopos  Galliae,  ut  ibi  etiam  dicetur. 


Causa  XI.  QufST.  I.  G.  L  *  Cap.  Pseudoisidori,  cf.  Tlieod.  cod.  I.  16,  t.  2,  c.  12,  cuni  iiiterpr..  *  retiquoii 
Edd.  coll.  o.  =  G.  IL  *  iu  in  Ed.  Bas.  *  c.  6,  coiic.  Paris.  h>il>.  A.  615.  —  Cap.  I.  6,  c.  156, 1.  7  c.  159. 
—  c.  5,  Comp.  I,  c.  2,  X,  de  foro  coinp.  —  Burch.  I.  16,  c.  22.  ^minorei  :  Edd.  Arg.  Veu.  II.  —  Add.: 
cultorei  :  E.  Bas.  '  Scittnlia  :  orig.  =  G.  III,  *  Caput  Pseudoisidorl,  cf.  conc.  Aurel.  III,  c.  52,  Ans.  l.  5, 
c.  22.  Ivo.  Pan.  I.  4,  c.  51.  *  iogculare  judicium  :  orjg..  —  Ans.  Ivo.  —  Ed.  Bas.  =  C.  IV.  •  Gapot  Pseo- 
doisidori,  cf.  Tlieod.  cod.  I.  4,  L  46.  c.  2.  •  abesi  ab  Ed.  Bas.  **  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  '^  juji' : 
Edd.  coll.  0.  =  C.  V.  "  c.  5,  Theod.  cod  de  ep.  jod.  —  Ans.  I.  5, 109.  Polyc.  i.  1,  1. 19.  —  Recentiores 
fere  omnes,  Jac.  Godofredum  Theod.  cod.  editorem  secuii,  litulum  Theod.  cod.  de  epiu.  judicio  tanqnam 
supposititium  rejecerunt,  qitos  vix  est  nt  sequamur,  qitam  ex  his,  quibus  harum  rerum  accuraiior  cogni- 
tio  est,  titulum  ilium  in  anliquissimis  Tbeod.  cod.  mss.  legi  cognoverimus;  vide  V.  C.  (iuilavum  Heenet  in 
Mauboldi  Opp.  t.  U,  p-  XUI.  ^*add.:6iitiR:  Edd.  Ven.  I,  II.  Par.  Lugdd.  ^^ex  1. 10,  c.  4,  hisU  eccl.  Ruflni.— 
cf.  infr.  c.  41.  **  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  '*  add. :  ctericorum  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  "  deferendmm  : 
Edd.  coIL  o.  ^  add. :  laieorum  :  Ed.  Bas.=:G.  VI.  ••  hab.  A.  585.  —  Burcb.  1. 16,  c.  21.—  ex  cone. 
Malinemi  :  Edd.  foil.  o.  '*  implere  :  Ed.  Bas.  **  iciibui  :  Edd.  coll.  o.  f  conclueione  :  eaed.  = 
C.  TIL  '•  Gapnt  Pseudoisidori,  cf.  oonc.  Garth.  Ill^  c.  9.  —  Burch.  1. 5,c.  159«  Ans.  L  5,  c.  22.  hoDccr. 
p.  5,  c.  205.    ^  iu  £d.  Oas.  adscribiiur  Marco  P. 


•**                                   DECRETI  PARS  8EC0NDA.  OAUSA  XL  QU,EST.  I.  m 

fuerinl,  ad  ecclesiam  deferaniur,  et  ab  ecclesiasticis  A     Grallan.  Subaudiendum  at,  $i  publieorum  judieio^ 

▼ins  lerminenlur.  Et  si  oliedlre  «  iioluerlnt,  qoo-  rumcognHionempetieril^episcopalenamqueiudicium 

ti8<|ue   obcdiant  a  liminibus    ecclesiai  excladan-  nihit  obe$t  ab  imperatore  pottulare. 

*'"*•  *  Unde  in  Carthaginensi  Conciiio  YIII  tegitur  i  »•: 

C.  YIIl.  Nequeprocinili,  neque  pro  eriminali  eauea  C.  XI.  Proprio  privelur  hot^ore  publici  judieii  cogni' 

epttcoput  apud  civilem  judicfim  proaueatur.  tionem  ab  imperatore  poitutam 

Item  Bonifacius  ad  epieeopos  GalUa  ^  ".  Placuic,  ut  quicunque  ab  imperatore  cognitfonem 

Nullua  episGopus  neque  pro  ci?ili,  neque  pro  crl-  pubKcorom  judiciorum  petierit,  honove  proprio  pri-^ 

minali  causa  apud  quemvis  judicem ,  sive  clvilem,  vetur.  Si  atttem  episcopale  Judlclttm  ab  imperatore 

sive  milltarem  producatur  vel  exhibeatur.  Magistra-  postulaverit,  nihil  ei  obsil. 

tus  enim,  qui  hoc  '^  jubere  ausus  fuerit,  aniissio-  Gratian.  Sie  et  iequentes  auetoritatei  inyBlligendiB 

nis  *■  cliiguli  *•  condemnatione  plectetur.  eunt,  quibui  ctericorum  eauioi  non  niii  elerid  ea» 

C  IX.  Quitibet  elericui  non  eet  in  pubtieo  «xamt-  9»oicere  jubentur. 

nandui.  Vnde  Gelasius  papa  fcrf^;i  EudutB  Comiti  **  : 

item  Silvester  papa  iii  Synodo  Romana,  c,  ii  i  '^.  C.  XII.  A  iogculari  judiee  clerieui  non  e$l  audim^ 

Testimonium  clerlci  adversus  laicum  nenio  reci-  B                                     ^*"* 

piat  •%  nemo  •cnlm*  clericum  quemlibet  in  publico  Christianis  gratum  semper  debet  esse,  quod  ab 

examina^e  praesumat  nisi  in  ecclesia.  eorum  poscitur  digniiate  prasstandum,  quia  Dea 

Graiian.  Item  Codicii  tibro  /,  titulo  de  epiicopie  servieniibus  beneGcium  negare  noa  convenit.  Sil- 

et  c/enm.  Imperaior  Theodosius  •• :  Nec  honore«  nec  ^®*^*"  ****q"®*  a^"«  Faustinianus,  qui  se  a  cuna* 

legibus  episcopus  ad  testimonium  *dicendum'  flagi-  ^"^'^  clerlcos  confitentur,  a  Theodora  se  oppriini 

telur.  §  1.  Item  dixit :  Episcopum  ad  testimoniom  ^^  violentiam  conqueruiHur,  qui "  dicunt  se  iiig*- 

dicendum  admitti  non  dec^t ,  nain  et  pcrsona  deho-  ""^*  ^^^"^  ^^  auctore  pristinse  eonditionis  nezibus 

noralur  ••,  et  dignitas  sacerdotis  excepu  confun-  absolutos,  in  soriem  deterrinue  ilerum  servitutis 

detur.  addici  •*,  et  per  auctorltalem  reglam  contra  leges 

Novella  Constiiutio '^  publicas,  quum  clericall  cingulo  ••  tenerentur  ad- 

Episcopus  non  flagiteiur  ad  testiinoniuro  Jureju-  strtctl»  per  archidiaconum  urbls  Grumentinae  esse  ^ 

rando  ^,  sed  evangeliis  tanium  coram  positis.  $  i.  conventoSt  quum  constel  eum,  qul  coelestem  mili- 

Item  :  Sed  judex  miiut  ad  eum  ex  suis  niinistris.  tem  pulsal,  non  nisi  ejus  lorom  debere  sectari.  Et 

utpropositis  sacrosanclis  evangeliis,  secuudum  quod  ideo,  dilecte  lili  ^S  depenso  ^*  saluUtionls  affaCir^ 

decet  sacerdotes,  dicat  ••  qu»  noverii.  C  supradictos  clericos  libi  eomroendo,  ut,  siad  delft- 

C.  \.  Ctericui  ad  civilemjudicem  ctericum  perdU"  gatorum  iudicium  eorum  adversarii  venire  coih 

cem  anaihema  iit.  temserint»  subliroitaiis  tuad  luitlone  vallenlurt  B6 

Item  Silvester  in  epitogo  CondlH  Romam  >•:  quid  illis  aut  surreptiOt  aut  inimica  legibus  violentia 

Sl  quts  clericus  accusaiis  clericum  in  curiani  •^  necessiiatis  imponat»  quia  qut  judiclum  refiigit  apt 

Introlerit,  anathema  sit.  paret  eum  dejustitia  diffisum. 

NOTATIONES  CORREGTOItUII 

s  Ei  ft  obedire :  Haec  usqne  ad  finem  non  leguntur  epilogo  ejosdem  concilil  hahetnr :  TeKtmonitcm  laici 

in  ipsa  epistola,  sunt  tamen  apud  Burcbarduin  et  eittvenue  ctericum  nemo^  recifnat.  Et  eodem  inodo  le* 

Ivonem.  gitur  in  capilulis  Uadriani  c.  72,  iu  concilio  Xribor» 

C.  Vlil.  ^  Hoc  adscribebatur  Marccllo,  sed,  ut  c.  4,  et  ex  ipso  apud  Burchardum  et  Ivonem. 
dictum  est  in  proxima  superiore  notalione,  in  ve-  ^  Jurejurando  :  Dictlo  hsec  non  est  in  Novella.  Et 

tustis  codicibus  Gratianr,  ct  apnd  Burchardum,  et  verba  grxca,  quae  ad  hoc  facinnt,  sunt  h%c  :  Ov^cvl 
Ivonem  part.  5,  c.  278  tribuiiur  Bonifacio,  et  sic  esl  D  oc  twv  &f>x,^Tft>v  iltTscu  rwg  Oio^i^iffTccTouc  imn^ 

niuiatuin.   Fere  eadem    habentur   apnd  Julianuin  irov;  ovaTxo^ftcv  kV  dtxaorTo/xov  vapocfivtaBou  ini  t^ 

antecessorem  novell.  ii3,  cap.  10,  quod  in  alii.H,  -iiliJMtMunvpiaMiiilesiiPrmtereanullimagiitraluum 

qiiae  noiniiie  Bonifacii  ciiaiitur,  solet  evenire.  Et  tirebit  Uei  amantiaimoi  epiicopoi  cogercy  utperki- 

Ivo  eadem  parte  c.  369,  boc  ipsuin  caput  citat  ex  bendi  teitimonii  cautainjui  prodeant. 
libro  consiitutionum,  additis  nonnullis  verbis  quae         C.  XI.  ^  In  antiquis  eiiam  codicibus- citatur  Car- 

sont  apud  Julianum.  tiiagimfnse  Ylil,  quo  noiniue  videtur  signiflcari  con- 

C.  ITL,  t  In  synodo  Romana  sub  Silvestro  c.  i4,  ciliuin   Milevitanuin  ,   in   quo  capui  Iioc  exstat , 

et  in  Panormia  legitur  eodem  inodo  atque  apud  Gra-  cap.  i9. 
lianum,  ac  propterea  nihil  est  mutatum.  Verum  in 

QoiEST.  1.  C.  VHI.  ••  c.  iO.  Nov.  ii5 ,  apud  Julianum.  —  Aulh.  lVtt//tts  epiicopui  Cod.  de 
epp.  et  clerc.  —  Burch.  I.  i,  c.  i68.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  278,  569.  ^  hmc::  Ed.  Bas.  ••  amtf- 
ttone  rernm  et  cing.  :  Edd.  coll.  o.  ••  einguli  :  Ed.  Nor.  ==  C.  IX.  "  ex  apocrypho  coii- 
stitolo  Silveslri.  —  Ans.  1. 5,  c.  25.  Biirch.  L  2,  c.  iOi.  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  89.  Decr;  p.  6«  c.  278.  ••  acci-^ 
piat :  Ed.  Bas.  ••  1.  i,  t.  5,c.  7.  ••  inhonoratur  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  —  oneratur:  Edd.  rell.  •^  JuL  ep. 
nov.  i  15,  c.  9.  —  Auth.  Sed  judex  God.  de  epp.  et  clerc.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  569.  ••  dtcanl  quis  tiove* 
rint :  Ed.  Arg.  —  dicant  qua  noverunt  :  Ed.  Bas.  =  C.  X.  ••  ex  decerptionibus  e&  decrelis  S.  Silvesiri, 
cf.  apocryphum  ronstitutum  Silvestri.  — Aas.  L  7,  c  i70.  '^  t»  cttrta  ei  qui^  in  euriam  intraverit  :  Ed. 
Bas.  =  C.  XL  ••  Imo  ex  conc.  XL  Carth.  liati.  a.  407.  —  cf.  Baller.  in  Edd.  opp.  Leonis  M.  t.  5.  p.xcv. 
=  C.  XIL  ••  Caput  incerii  leroporis.  —  Coll.  tr.  p.  p.  |,  t.  46,  c.  44.  •^  eo^  qnod  :  Ed.  Bas.-^^ntVt; 
Edd.  Lugdd.  II,  III.  ••  adijci :  Edd.  Nor.  Ven.  I.  ••  add.  :  olim  :  lildd.  coU.  o.  ^®  eccleiiie  -  Ed.  Bas. 
^^  desid.  in  Edd.  colL  o.  pr.  Lttgdd.    ^*  depenme  :  Cdd.  coil.  o. 


m  DCCRETI  PARS  SBCUNDA.  CAOSA  XI,  QUiEST.  I. 

C  Xffl.  Nom  md  ad  epiteoporum  judicium  clerieu$  A  C.  \V.  Actot  forum  rei  Hquaiur. 

Iiem  Peiagius  papa  Benegem  Defemsori ' 


m 


vocetur, 
Idf  n  Crigpino  et  Sabino  ephcopii  ^\ 
Silvesier  el  Fausiiniaiius  eccUsiae  Grtimeniinx 
derlci  lacriniosa  nobis  insinuatione  conquesii  sunt, 
libertaiem  sibi  domini  sui  benlgniiaie  concessam 
lieredum  ejus  oppresslone  pulsari»  sibique  in  cleri- 
caius  officio  paene  a  cunabulis  servientibas»  etiam 
manumissore  vlvente,  io  eodem  actu  nibiiominus 
consiitutis,  divinis  minisleriis  impendere  servitium 
non  licere»  quom»  si  peiillonem  veritas  subsequatur, 
conlra  patris  et  auclopis  sui  factum  venientibus  «it 
indignis  bereditas  legibus  auferatur^  nec  eis  liceat 
hereiiltatem  capientibus  contra  ^^  aut^toris  sui  ^' 
prosiiire  judicium.  Et  Ideo,  fratres  carissimi,  quo* 
niain  se  etiam  ^*  ab  arcbidiacono  dicl»  ecclesi»  ^ 
querontur  oppressos,  qui  per  eorum  abseutiam  mo* 
deratoris  judiciom' pronilsit  eos  fsse  secoiuros*^, 
calcatis  omaibos  rationibos  ^.  et  **  contra  Jeges  di- 
vinas  el  publicas  pulsatis  forum  sunm  putavit  au- 
ferri,  In  vestro  judicio,  quisquis  ille  est  qui  clericom 
loeessit  **,  adveniat,  ot  ecclesl»  jora,  quae  vetusti 
prineipes  assidua  sanctione  firmaveront,  iinpetltis 
clericis  non  negentor. 

C.  XIV.  Ante  judieem  civitem  taeerdotee  non  accu^ 
teniur* 

iUm  Alexander  omjiiitts  orthodomt^  per  divertat 
ptwrfodat  CAfJifo  Donnno  faikulantibutf  ep.  /, 
••  f 

Kelatoai  est  ad  hojus  MinctaB  ei  apostolicae  sedis 
a^eero»  eoi  sommarom  dispositlODes  caosanim  et 
omnioni  negotia  eecieslaram  ab  Ipso  Domino  tradiu 
aonc,  qoasi  ad  capot»  Ipso  dicente  "  principl  apo- 
atolonim  Petro :  7«  et  Petrut^  et  tuper  Hane  petram 
eedificabo  eeeletiam  meam,  qood  (piidem  aemnJi  Cbri* 
ati,  ejosqoe  sanctae  ecclesiae  insidiaiores,  sacerdotes 
Dei  ad  jodices  publicos  aecusare  praesuniant,  qiiom 
magla  apostolos  Cbrislianerom  caosas  ad  ecclesias 
deferrt  et  ibidem  terminari  praecipiat.  Taliter  prae* 
varicanies  praevaricati "  sunt  in  Deum  suoin ,  ei 
DOD  obedioui  praecepiis  ejus. 


Experientiae  iuae  pnesenti  aoctoritate  mandainos, 
ni  iii  causis,  in  quibus  quxlibei  ecclesiasiici  officii 
persona  loco  pelitoris  exsisiii  quemquam  laicum 
pulsaiur,  apud  suae  provinciae  judicem  soas  propo- 
uere  actiones  nou  deserat ".  In  iis  vero'*  negotiis, 
in  quibus  ecclesiastici  officii  persona  pulsator,  toiius 
submoto  pulsationis  obstaculo  ad  episcopi  vel  pres- 
byteroriim,  in  loco,  ubi  quaestio  vertitur,  consiito* 
toruin,  occurrat  indifferenter  exameii. 
C.  XVI.  De  eodem. 
liem  Sergio  Caneeliario  •'. 

Si  quisquain  clertcus,  sive  inrerioris  sive  potioris 
gradus,  peiitor  existai,  ei  contra  laicain  personam 
suas  dirigat  actlones,  iste  modis  omnibus  non  alibi 
quam  apud  provinciae  judicem  negotium  suum  dicti!- 
riis  •*  occnrrat.  Si  quis  autem  laicus  clerlcum  cn- 
Juscunque  gradus  duxerii  esse  pulsanduin,  ad  cpi- 
scoporum  judicium  iii  eadem  civitate  vel  territorio 
coiistiiutonim  proponat  cas,  quas  se  habcre  exisii- 
mat,  aciioiies.  Quem  ordinem  legibus  per  oinnia 
convenientem  atque  consentaneum  deinonstrari  illj 
regula  manifesiat,  qua;  praecepii  actorem  foroui 
seniper  sequi  pulsati.  Clericis  vero  pulsatis  In  epi- 
scopMli  judicio  forum  competere,  principalium  quo- 
qoe  sanctionom  designai  auctoritas. 

Item  in  Concllio  Agathensi,  c.  32  legiiur  ■*  ** : 

C.  XVII.  Epitcopo  non  permittente  apud  twcuiaram 

judieem  clericut  pultari  non  debel, 

Clericom  nnllus  '*  praesiimat  apud  sJecolareiD  ju' 
dicem  episcopo  non  permittente  polsare;  sed  **,  sl 
pulsatus  fuerit,  noii  **  respondeai  vel  *'  propoDat, 
nec  audeat  crimluale  negoiiom  in  saecolari  jodicio 
proponere. 

C.  XVlil.  Cierieut  tuo  inobedient  epitcopo  depotitut 
eurite  tradalur. 

iiem  Pius  papa,  epitt,  II  ^, 

Si  qois  sacerdoium  vel  reliquoruin  clericorum  suo 

eiuscopoinobediensfueril,  aut  insidias  ei  paraveril,aat 

contumeliam,  aut  caluinniam,  aut  convicia  iDtuleriti>, 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

CXYL  ^  In  eoncilio  Agathensi,  c.  32,  in  prima  d  episcopl  sui  laicos  polsarenl;  eicum  originali  cod- 
parte,  legitur :  Clericut  nee  quemquam  pratumat^  etc.      cordat  Ivo. 

et  posterior  ejosdem  capiiis  pars(quae  habetur  supr.  C  XVIII.  ^  Aul  convicia  intuierit :  Sic  eliam  in 
5,  q.  6,  c.  fiu*),  in  qua  qoasi  ex  adverso  agitur  de  \etustis,  et  apod  Anselmum  et  Polycarpum;  sed  in 
laicis,  qni  ecclesiani  vei  clerum  vexani,  ostendit  in  epistola  ipsa  et  apud  Ivonem  non  habeuior  isia 
priore  dicium  esse  de  clericis,  qui  siue  permissu     verba. 


QvAST.  1.  C.  XIII.  ^  Capoi  »que  inceriom.  ^  add.  :  patrit  et :  Ed.  Bas.  ^  add.  :  faetum  :  ib.  ^ 
desid.  ib.  ^*  •ecDnii :  ib.  ^'  desid.  in  Edd  cidl.  o.  pr.  Bas.  Liigdd.  11,111.  ^*  desid.  in  Edd.  Bas.  Lugdd. 
H,  III.  —  el  eodem  :  Edd.  rell.  ^  laceturit :  Edd.  Bas.  Ven.  il.  Par.  Liigdd.  =  C.  XIV.  "  Capot  Pseu- 
doisldori,  cf.  Innoc.  1,  ep.  4,  et  conc.  Carih.  III,  c.  9.  —  Ans.  1.  9,  c.  37.  Polyc.  1.  i,  i.  2.  '*  add.  : 
Ihmino  :  Ed.  Bas.  —  cf.  Matib.  c.  46,  v.  i8.  ■*  preevaricaverunt :  Edd.  coll.  o.  =C.  XV.  '^  Ep.  incerli 
temporis.  *-  Coil.  tr.  p.  p.  2,  t.  54,  c.  13.  —  Holstenius  ex  coll.  Deusdedit  c.  113.  "*  detinat :  Hoisu 
I.  l.  —  Ed.  Bas.  '*  erpo.Ed.  Ba8.=:C.  XVL  "  Ep.  incerti  temporis.  ^  dietaturut  :  Ed.  Bas.=: 
C,  XVII.  ••  hab.  A.  50«.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  367.  —  cf.  infra  c.  47.  ••  nequaquam  :  CoU.  Hisp.  •*  de- 
aid.  in  Ed.  Bas.  •*  desid.  in  Coll.  Hisp.  ••  nee  :  ib.  =:  C.  XVUI.  •^  Capot  Pseudoisidori.  —  Ans.  L  S, 
«.  17.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  243.  Polyc.  I.  4,  i.  34. 


tt5  DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  II.  QUiEST.  I.  tSi 

el  couviiici  polnerit,  inox  deposiiiis  <*  ciiriae  ira-  A  in  sancta  Det  ecclesia  ne  fiat  convenlji  abdicarl.  Si 


qui  vero  clerici  ve«  monacbi  inventi  fuerint  conju* 
rautes  aui  conspirantes*  aut  pliratrias  vel  factionet 
componenles  aliquas  suis  episcopis  aut  dericis  aliiSf 
oinnino  cadant  de  proprio  gradu. 

C.  XXII.  Cterici  conspirantei  proprio  amisio  grodm 
reirudantur  in  carcerem ;  ceieri  excommunieenlur. 
Uem  Caiixlus  Papa  Episcopis  GaUias^  episL  11  ^*. 

Conspirationum  criinina  veslris  in^pariibiis  vigere 
audivinius,  et  plebes  contra  episcopos  suos  conspi- 
rare  iiobis  inanifeslum  est  '* ;  cujus  criminis  asluiia 
non  solum  Inter  Cbrislianos  abomiuabilis  esl ,  sed 
eliaiiv  iiiicr  elbiiicos  ^',  ei  ab  exteris  legibus  prolii- 
bita.  El  idcirco  biijus  criminis  rcos  non  sobim  ec- 
clesiasilcae ,  sed  eiiam  saeculi  damiiaiit  loges,  et  '* 
cTarrme~.nodcsl7'con7e.".lurreced'ereVeir^  »  """  '"••""'  conspiranles,sedetiamconsenlie..lcsei«, 


datur,  et  rccipiat  p  qiiod  inique  gessit. 

C.  XIX.  Principali  cogatur  auctoritaie  qui  plebem 
invasam  non  vult  deserere, 

Item  ex  Concilio  Canhagineiisi  III,  c.  58  ". 
Peiiinus,  ut  digneinini  dare  nduciam,  qua  **  ne- 
cessilate  ipsa  cogeiite  liberum  sit  nobis  rectorem  " 
provinciae  secundum  siatuia  gloriosissiinorum  prin- 
clpum  adversus  illuro  adire,  qui  piebeni  <i,  quam  iii- 
raserat,  usque  bodie  commonitus,  secundum  qiiod 
Btatuium  fiierat,  reliiiquere  conieuinit,  ut  qui  miti 
adinonltioni  sanctitalis  veslrae  **  acquiescere  noluit 
et  eroendare  illicitum,  auctoriiate  judiciaria  proti- 
Dus  excludatur.  Aurerius  episcopus  dixil :  Servala 
forma  disciplinae  non  aestimabiiur  appetilus,si  *a* 
testra 


ctaverit,  quum  fuerit  suo  coniemlu  ei  conluniacia 
faciente  *etianr  auclorilaie  judiciaria  conveiilus. 
Honoratuset  Urbaiius  episcopi  dixerunt :  Hoc  eiiiin'* 
omuJbtts  placet.  *Ab  iiniversis  episcopis  dicium  est: 
Jostum  esi,  placet*. 

C  XX.  A  principibus  corrigantur  quos  ecclesia  cor^ 
rigere  non  valel, 

Item  Gregorius  papa  '  ^*. 
Islodest^  quod  a  vobis  poposciinus  et  nunc  ileriMii 
poelulanrat,  at  Paulinum  '^  Aqaileieiisem  pseudo- 
episcopum,  et  illum  Hediolanensem  episoopum  ad 
demeatlssimam  principem  sub  digna  cnstodia  diri- 
f  atiSy  at  et  Iste,  qui  episcopus  esse  nullatenus  po- 
9eat»^uia  contra  oroBeta  eanonicam  conauetudinem  q  mf' 
fictus  est,  aliot  nltra  non  perdat,  et  ille,  qul  contra 
morem  antiquum  euro  ordinare  pResumsit  *'»  ca« 
nonom  Tindictae  sabjaceat. 

C.  XXI.  Proprtimi  gradum  amittant  elerici  conju' 
ranies  vel  conipirantes, 

Item  in  Concilio  Chalcedonensiy  c.  f  S  '*. 

Conjoratlonum  et  conspiralionum  crimen,  quod 

apod  Graecos  dicitur  fparpia^  Ipubllcis  etiam  legi- 

buB  certoro  est  penitos  inbiberi.  Hoc  ^^  multo  magis 


Antecessores  vero  nosiri  cum  plurima  turba  episco- 

pornm,  qiiicunque  eorum  In  sacerdotali  bonore  suiit 

posili   aut  existunt   clcrici,   honore,  quo  uiunlur, 

carere  pncceperunt;  celcros  vero  communione  pri- 

vari  et  ab  ecclesia  extorrcs  fieri  jusserunt,  omnet* 

que  simul  utriusque  ordinis  viros  infames  esse  cen- 

suerunt,  et  uon  solum  facieiiles,  sed  et  **  eis  coii- 

sentienies. 

C.  XXUl.  Clerici  aut  monachi  conjuranies  proprio 
priveniur  honore, 

Item  ex  Concilio  Cbalcedoneiisi,  c.  1 8  •  ". 

Si  qui  clerici  aut  monacbi  rcperli  fuerint  coiiju- 

rantes  aut  conspirantcs,  aut  insidias  ponenies  epi- 

scopis  aut  clericis  ,  gradu  proprio  penitus  abjician- 


C.  XXIY.  Da  eodem. 
Item  ex  Concilio  Toletano  ^  **. 
Si  clerici  aut  monacbi  inventi  fiierint  consplrantet , 
aut  per  conjuratioiiem  calumniam  maibinantes  opi- 
scopis  vel  clericis,  propriiim  amittant  gradum. 
C.  XXV.  De  eodem. 
Item  ex  Concilio  Aurelianensi  III.  c.  21  **. 
Si  qul  clericonim  (ut  nuper  multis  "  locis  per  ** 
superbiam  diabolo  instigaiiie  actum  fuisse  perpatoil) 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
®  DepQiiiMM :  Abest  ista  dictio  ab  originaii  et  D  mile  quiddam  refertur  ex  Gelasio  ad  Joannero  ina* 

gisiriim  roililum ;  sed  in  eo  iibro  s:«»pe  pro  Pelagio 


Ivone. 

p  Et  recipiat :  In  epistoia  Polycarpi  et  apiid  An* 
selroam  legitur :  Qui  autem  facit  iujuriam^  recipiat 
koc  quod  inique  gessit, 

C.  XJX.  4  Qui  plebem :  Haec  usque  ait  vers.  Con- 
iemnii  sunt  a  collectore  ex  verbis  iii  eodem  capiie 
praecedentibus  huc  comportata ,  ne  lila  oiunia  refe- 
renda  essent. 

C.  XX.  '  Hoc  capituluro  in  Polycarpo  refertur 
sine  auctorts  nomine;  in  libro  autera  7,  tit.  5,  si- 


scribilur  Gelnsius.  Anselmus  quidein  iiilegram  epi- 
siolain  Pelagii  refert,  cujus  prior  pars  cst  boc  ca- 
pui,  poslerior  vero  cap.  Nec  licuit,  sup.  disl.  17. 

C.  XXIIl.  ■  Hic  canon  est  pars  canonis  18  con- 
cilii  Cbalcedonensis,  qui  paulo  ante  c.  Conjuratis^ 
num  int.eger  ex  alia  rcrertiir  versioiie. 

C.  XXIV.  ^  Ivo  eiiam  et  aucior  Polycarpi  *  citaft 
ex  Tolelano;  sed  in  nullo  est  inventuni,  elestidem 
canou  cuiu  priore,  verbis  innluiii  niulatis. 


QciBST.  1.  C.  XIX.  «  hab.  A.  397.  — Coll.  tr.  p.  p.  %  t.  17,  c.  47,  p.  I,  1. 1,  c.83.  ••  qnoniam : 
Coll.  Hisp.  —  quaunm  :  Ed.  Bas.  .•*  et  rect. :  Ed.  Bas.  ••  nostrig  :  ib.  •'  ergo  :  Coll.  Hisp.  -^  Edd. 
colK  o.»  lecte,  quoniam  his  interrogatio  iiiest.  =  C.  XX.  '•  ex  eadeinep.  Pelagii,  ex  qua  c.  4.  D.  17.  — 
Ans.  I.  i%  c.  -42,  (43.  Polyc.  J.  I,  t.  «5.  '•  Pautum  :  Ed.  Bas.  "  praiumserii  :  Edd.  coll.  o. 
=  C.  XXI.  "  hab.  A.  451.  —  cf.  infra  c.  18.  ^*  sed  :  Ed.  Bas.i=C.  XXII.  "  Capul  Pscu- 
doltidori,  cf.  conc.  Chalc  c.  18.  -—  Burcb.  1. 10.  c.  64.  Ivo  Dacr.  p.  5,  c.  346.  p.  li,  c  85,  Potyc.  1.  4, 
U  59.  *•  nunciatum  :  Ed.  Bas.  —  man(i«f um  :  Edd.  rell.  *'  add.  :  pubticanos  :  Ed.  Bas.  '•  «i  —  <tt  : 
desid.  la  Ed.  Arg.  *•  ted  etiam  cons,  :  Edil.  Bas.  Logdd.  —  seu  eis  cons.  :  Kdd.  rell.  ==C.  XXIU.  •* 
tab.  A.  451.  — interpr.Dionys.  — Ans.  I.  8,  c.  16.  Burcb.  I.  10,  c.64.  Ivo  Decr.  p.  1<2,  c.  87.  Polyc. 
1.  4,  t.  34.  =  C.  XXIV.    '  et  Ans.    •*  Idem  cap.  conc.  Cbalc.  ex  vepsione  prisca.  —  Burcb.  I.  10,  c.  M9. 


I.  8,  c.  18  (17).  Ivo  Decr.  p.  12,  c.  88.  Polyc  ib.  =  C.  XXV.    ••  hab.  A.  538.    •»  in  mult. :  Ed4. 
coU.  0.    ^^  |irr.  mp. ;  deaid.  ia  CoU.  Uisp. 


«r  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI,  QIJiEST.  L  m 

lebelK  ancUtrUale  se  in  nniim  conjiiratione  inlercc-  A     C.  XXVII.  ImperatoH  tribuium  eccle^a  denefata 


deole  '*  coHoKcrinl,  cl  aiit  sacramenla  inter  se  daia» 
a«t  cbartulam  **  conscriplam  fuissc  patnetit,  niillis 
MCiMationibos  ^ba^c*  prxsumtio  elabatur  >*;  scd 
re  "*  detecta,  quum  iti  synodum  "*  ventuin  rnerit, 
in  prsesurotores  **  juxta  personannn  et  ordinum 
qoalitalein  a  pontificibus,  qui  tunc  in  unoro  collecti 
fuerint,  ^iiidicctury  qnia  sicut  caritascic  praeceptis 
divinis  corde,  non  chartula^  conscriptlone  vcl  con- 
jarationibus  *^  est  exhibenda ,  ita  qux  **  supra  sa- 
cras  adniittuntur  scripiuras  auctoritate  et  distri- 
ctione  pontiflcali  sunt  reprimenda. 

C.  XXVI.  Inter  clericoi  et  laicot  cauiiB  exorlte  ab 
episcopis  audianlur, 

Item  Innocenlius  Papa  ad  Victriciim  Rstho- 
magemem,  epist.  IL  c.  3  *'• 

Si  qu»  causas  vel  contentioiies  inier  *  clcricos, 
vel  **  iDter  *«  laicos  et  clericos  tam  siiperioris  ordi- 
uis  qaam  etiam  inferioris  fuerint  exort»,  placuit*', 
lit  secuodum  syiiodum  Nicaenam  **  congregatis  om- 
iiilHis  **  ^usdem  provinci»  episcopis  jadieium  ▼ 
lerminetur  **. 

Gratian.  Qicutii  ergo  hi§  omnibus  aucteritatibus 
eterici  ante  civilem  judicem  denegentur  produeendi^ 
quum  {nisi  priut  depositi,  vel  nudati  fuerint)  curice 
non  sint  reprassentandi,  paut^  quod  ad  sa*cularia  ju^ 
dicia  clerici  non  sunt  pertrahendi, 

II  Pars.  §  1.  His  ita  respondetur :  Clerici  ex  offi- 


non  debet. 

Item  Ambrosius  contra  Auxentium ,  in  orathfne  de 

tradendis  basilicis, 
*  Si  tributnm  pelit  iinperator,  non  ***  negamiis  : 
agri  ecclesiae  solvunt  ^*^  tribiitum.  Si  agros  desiderat 
imperator ,  poteslatem  babet  vendicandorum  ***• 
Ac  paucis  interjectis  :  Tollant  ^**  eos,  si  liliilum  est : 
imperatori  non  dono,  sed  non  nego. 

C.  XXYIII.  Potestatibus  tributa  non  sunt  deneganda. 

Idem  in  commentariis  ad  c,  S.  Luca  Ub,IV.  e. 
penuit, 

Magnum  quidem  est  et  spiritale**^  documentOBa, 
quo  Chrisiiaiii  viri  subliinioribus  potestatibos  do» 
ceniur  debere  esse  subjecti  ,  ne  quis  constitutiosena 
B  terreni  regis  puiet  esse  solvendam.  Si  enim  cen- 
sum  ^*'  Dei  Filius  solvit,  qbis  tu  tantus  es,  qui  non 
putes  "*  esse  solvendiim  ? 

Gratian.  Item  Apostolus  :  Omnis  anima  sabllmlo- 

ribus  potestatibus  subdita  sit.  Item  Petrus  ^^  Apo- 

tlotus  generaliter  omnibus  fidelibus  scribit  :  Estole 

subditi  dominis  vestris  sive  regi,  quasi  praBcellentl, 

sive  ducibiis ,  tanquam  ab  eo  misais  ad  Tindictani 

inalefactoniro,  laudem  vero  bonorum. 

(4.  XXIX.  De  stecutaribus  negotiis  episeoput  cogno* 
tcere  non  debet. 

Item  ex  epitt,  L  Clementis  ad  Jacobum  fratrem 
Domini  ***. 

Te  qoidem  oportet  irreprehensibiliter  viveve,  et 

saromo  studio  niti,  ut  omnes  vitae.hujus  occnpatio- 


cioepiscopo  sunt  suppositi,  ex  possessionibus  pradio-  q  nes  abjicias  :  ne  fidejussor  exsistas,  ne  adv<^lot 


rum  imperatori  runt  obnoxii*  Ab  episcopo  unciionem^ 
atcimationes  et  primitias  accipiunt ;  ab  imperatore 
tcro  priediorum  posseuioues  nanciscuntur,  Unde  Au* 
guttinut  ait  super  Joannem  ** :  Quo  jnre  villas  de- 
fendis?  divino,  an  hiimano  ?  liequire  in  principiOf 
ubi  differentia  signatur  inter  jus  naturate  etjus  con- 
ttituiionis,  Quia  ergo  ut  pra*dia  posudeantur  tmpe- 
riali  lege  factum  est^  patet,  quod  clerici  ex  praidiorum 
potsessionibut  imperatori  sunt  obnoxii. 


litium  fias,  neve  in  olla  ***  aliqua  occnpatione  pror- 
sus  inveniaris  mundialis  negotii  occasione  perplexus. 
Neqne  enim  judicem  aut  '**  cognitorem  S3ecaiariani 
negotiorum  hodie  te  ordinare  vult  Christus,  ne  praa- 
focatus  praesentibus  hominum  curis  non  possis  verbo 
Dei  vacare,  ct  secundum  vtritatis  regulam  secer- 
nere  bonos  a  malis*.  Isia  *"  namque  opera ,  quap 
tibi  minus  congruere*  superius*  exposuimus  *^%  ex- 
bibeaiit  sibi  invicem  vacantes  laici  ^^,  et  te  nenio 


^OTATIONES  CORHECTOKUM. 


C.  XXVL  n  Yetinter :  Sic  iii  ediiione  conciliornm  D  SS.  Patrum ,  in  qua  caput  noc  refertar,  legitor  ; 
tribus  tomis.  In  illa  auteni  qualiior  lomoriini  absunt     juraium. 


haec  :  vei  inter  iaicos  et  ctericos.  In  Gratiani  codici- 
bus  legebatiir  :  contentiones  inter  clericos  et  taieos**, 
^  Judicium  :  In  aliquot  editionibus  ipsius  episto- 
lae  ,  apud  Aiiselnnim  ,  Capilularibus .  et  in  epistola 
Nicolai  episcopis  Gallix,  in  appendice  fiiblioihecae 


C.  XXIX.  ▼▼  Vacantes  laici :  In  epistola  Clementia 
legitur.:  discentes,  id  est  laici;  sed  Graiianus  eiiaiii 
infra  post  Paleam  Clericum  nullus  eodem  niodo  legit 
aique  hic. 


QoiBST.  I.  C.  XXV.  **  interdicente  :  Ed.  Bas.  *•  chartuia  conscripta  :  Coll.  Hisp.  *^  prmedeiur :  ColL 
Hisp.  -^tabatur:  Edd^Par.  Liigd.  l.-^labitur  :  Edd.  \r%.—labetur :  Edd.  reil.  **  ret  :  Coll.  Hisp.  — 
Edd.  coll.  0.  pr.  Das.  Lugdd.  II,  III.  **  synoJo  :  Ed.  Bas.  **  prcssumtoribut  :  Coll.  Hisp.  *'  conjura^ 
tione  :  Edd.  coU.  n.  ^quod^  admittiiur  — est  reprimendum  :  CoU^  Hisp.  =  C^  XXVI.  **  scr.  A.  404^ 
— Ans.  U  2,  c.  53  (52).  **  eei  —  ciericos  :  desid.  in  Coll.  Hisp.  **  Edd.  coll.  0.  —  Ans.  *■»/.,  ut  : 
desid.  in  Coll.  Hisp.  **  cf.  conc.  Nic.  c.  5.  *^  desid.  in  Coll.  Hisp.  *'  judido  terminentur  :  Ed.  Bas* 
•*  cf.  Dist.  8,  c.  1.  =  C.  XXVII.  ••*  non  ei  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  "*  toivant  :  Edd.  coll.  o.  '**  vindi- 
candi  :  Ed.  Bas.  >**  toilat  sibi.iibitum  est,  eos  :  \b.  --  toltat  eos,  etc.  :  Edd.  rell.  =  C.  XXVIIL  *** 
speciate  :  Edd.  coll.  o.  *•*  Maith.  c.  17.  ^••ptKai  :  Edd.  coU.  0.  —  Rom.  c.I3,  v.  i.  ^"  i  Pctr.  c.  S, 
T*.  15.  =  C.  XXIX.  ^^*  Ex  ep.  CM.  I,  quam  Rufinus  latinam  fecit.  *•*  desid.  in  Ed.  Bas»  <^*  neque : 
Edd.  CoU.  0.    **'  Uffc  ergo  :  £d.  Bas.  —  Htec  vero  :  Edd.  relL    ^**  <<txiintii :  Edd.  coU.   o. 


9»  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.  QDiEST.  I.  ^ 

oceapei  ab  bis  stiidiis,  per  qux  salus  omnibus  ^"  A  cendui  pertraxiste  reum  ad  judicem  non  $uum^  quta 


dalur. 

C.  XXX.  /n  At€,  qu(B  ad  communh  vHte  uium  perti* 
nent^  laici  sibi  invicem  operam  dent, 

Item  ibidem  continenter  "*. 

SiciU  enim  tihi  ***  impieiaiis  crimen  est  negleciis 
Teriii  Dei  stiidiis  solliciiudines  suscipere  sapculares, 
ita  *et*  onicuique  laicorum  peccalum  est,  nisi  inTi- 
cem  sibi  eliam  in  liis,  quse  ad  communis  vitae  iisum 
periinent ,  operam  fideltter  dederint.  Te  vero  secu- 
rnm  facere  ex  his  ,  quibus  non  debes  insiare  "', 
omnes  communiler  elaborent.  Quod  si  forle  a  seme- 
tipsis  hoc  laici  non  inielllgnnt,  per  diaconos  edocendi 
snni ,  nt  tibi  solius  ecclesiae  solliciliidines  derelin- 
quant •". 

Gratian.  Ex  his  omnibus  datur  inteUigi,  quod  in  B 


citftVt  eatisa  clericus  ante  civilem  judieem  conveniendns 
est,  Sicut  enim  ecclesiasticarum  legum  eccle$iasticut 
judex  est  administratort  ita  et  civiUum  non  nisi  civiiis 
debet  esse  exsecutor,  Sicut  enim  ille  solus  habet  jus 
interprelandi  eanones,  qui  habet  potestatem  eondendi 
eosy  ita  ille  solus  civilium  legum  debet  esse  interpres^ 
qui  eis  jus  et  auctoritatem  impertit.  In  criminali  vero 
cnusa  non  nisi  ante  episcopum  est  clerieus  examinan" 
dus,  Et  hoc  est  iUud,  quod  legibus  et  canonibus  supra 
defitutum  est^  utin  criminaU  videlicel  eausa  ante  d- 
vilem  judieem  nuUus  clericus  produeatur^  nisi  forte 
eum  consensu  episcopisui;  ve/u/t,  quando  incorrigi' 
biles  inveniunturj  tunc  detraHo  eis  ofiicio  curite  tro' 
dendi  sunt. 

Unde  Fabianus  Papa  ait  ep.  IL  Eptsc,  orienta- 
Ubus  "• : 

C.  XX'XI.  Qui  episcopo  insidiatur  semotus  a  clero 
cnrias  tradalur, 

Suituimus,  ul,  si  quis  clericorum  suis  episcopls 
infestus  aut  insidiator  rueril,  ^eosque  criminari  vo- 
liierii,  aul  con^pirator  fueril*  "',  mox  aute  exami- 
natum  jtidicium  submotus  a  clero  ciiriae  tradalur, 
cui  diebusvitae  suae  deserviat,et  infamis  absqueulla 
resiitutionis  spe  permaneat. 

Gratian.  Quia  ergo  iste  non  in  criminaU »  sed  in 
civUi  eausa  clericum  ante  civilem  judicem  produxit , 
noit  est  judicandus  transgressor  canonum,  nec  est  di- 


de  civiU  causa  non  nisijudex  civiUs  eognoscere  debet. 

III.  Pars.  §  i.  Econtra  ea  ,  quw  in  actoris  defen- 
sione  dicta  sunt  ^  verisimiUa  quidem  wdeniur,  sed 
pondere  carent.  Sacris  enim  canonibus  et  foretuibus 
legibus  tam  in  civili  quam  in  criminaU  catua  clerietu 
ad  civilem  judicem  pertrahendus  negatur, 
Undein  epist.  l.  Cleinentis  ad  Jacobum  legitur  '**  : 

C.  XXXil.  Fratres  apud  presbyteros  judiceniur. 

Si   qui  ex  frairibus  negoiia  habent  **^  inter  se, 
apud  cognitores  saeculi    non  jiidicentur ,  sed  apiid 
presbyteros  ecclesiae  quicquid  illud  esl  diriinatur. 
C.  XXXIII.  NuUus  clericut  propter  aUquam  causam 
intret  curiam, 

Item  Silvester  Papa  in  epilogo  ConciUi,  Homani  "•. 
Niilhis  clericus ,  vel  diaconus,  vei  presb^ter  pro- 


pier  qiiam  libet  causam  intret  in  curiam ,  nec  ante 
jiidicem  civilem  >  csiusam  *"  dicere  praesumai. 

C.  XXXIV.  Ecde$iasticum  ,  non  forenu  judicium 
poenitens  expetat. 

Item  Leo  Papa  ad  Rusticum ,  epist.  XC. 
al  XCII.  c,  9  "*. 

Aliod  qoidem  est  debiia  juste  reposcere,  aliud 

propria  perfectionis  amore  contemnere.  Sed  illici  - 

lorum  veniam  poslulanlem  oportet  etiam  a  multis 

licilis  abstinere,  dicente  Aposiolo  **'  :  Omnia  mihi 

licent,  sed  non  omnia  expediunt.  Unde  si  quis  poeni- 

tens  babel  causaiu,  qnain  negligere  forte  non  debeat, 

meliiis  "*  expelit  *"  ecclesiasticuin  quam  forense 

judicium» 

^      Gralian.  Non  ait  propter  crimitialem  tantum,  sed 

generaUter  propter  quamUbet  eausam  ,  tam  eivilem 

quam  criminalem  intelUgens. 

Vnde  Theodosius  imperalor  "•  : 

C.  XXXY.  Cuicunque  Ucet  sacrosancta  sedis  ^nft- 
sliiis  judicium  eUgere. 

Quicunque  litem  habeiis,  sive  ^possessor  "*  sive* 

petilor  fuerit,  vel  in  initio  lltis  vel  decursis  tempo- 

nim  curriculis,  sive  qiiuin  negotitim  peroratur,  sive 

quum  jam  coeperit  prouii  seiiientia,  judicinm  elege- 

rit  sacrosanciae  sedis  ***  antistitis,  illico  sine  aliqua 

diibitatione,  etiamsi  alia  pars  refragatur,  ad  episco* 

porum  judicioro  coro  sermone  litigantium  dirigaiur  ^. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXIII.  z  Cmletn  :  In  epilogo  synodi  Roman»  D  !•  6.  Capitul.  c.  281.,  et  in  concilio  llf  V^lentino 

sub  Silvestro,  onde  hoc  videior  sumium  ,  legitur  :      sub  Lolhario,  et  apud  Ivonem,  ei  Anselmum  scquun- 

cinctum;  cingiilo  enim  milites  ac  magistralus  ab  im-      tur  haec :  MuUa  «ittm,  qua:  in  judicio  captiosiB  pre- 

peralore  donabantur.  icrtpttonti  vincula  *  non  patiuntur,  investigat,  et  pro' 

C.  XXXV.  7  Dirigatur  :  In  Cod.  Tbeodosiano,      mit  sacrosaneta  reUgionis  auctoritas ,  ac  siatim  ad< 

lib.  i6.  tit.  <%  episcopali  judicio  I.  i.,  quae  repetitur     necliiur  cap.  sequens  :  Omnes  itaque  catuce. 


Qu^ST.L  C.  XXIX.  "•Aomim6tti:eaed.=C.XXX.  "^exeademCIem.L— Ans.l.7,c.60.  ^^^ubique  :  EJ. 
Arg.  —  add. :  o  Clemens :  Edd.  coll.  o.  "*  vacare :  orig.  *"  reUnquanlur  :  Ed.  Bas.  —  reUnquata  :  Edd.  rell.  =s 
C.AXXL  ">  CaputPseudoisidori,  cLTheod.  cod.  L16,  t.  2,  c.59.— Ans.  1.  7,  c.  159  (173).  Polyc. 
L  4,  l.  31.  *••  exsiiterit :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXIL  "•  cf.  ad  c.  30.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  345.  Polyc. 
L  5,  t.  1.  "*  habuerint :  Ed.  Bas.  =  C.  XXXIIL  "•  Caput  Pseudoisidori,  cL  c.  16,  apocryphi  consti- 
tnli  Silveslri.  *"add.  :  suam  :  Edd.  coll.  o.=  C.  XXXIV.  "*  Ep.  167.  Ed.  Baller.  scr.  A.  458,  vei 
459.  —  cL  infra  DisU  1,  depoen.  c.  65.  —  Ans.  L  11,  c.  141.  "•  1  Cor.  c.  6^v.  12.  "•  add.  :  est 
iUi,  ut :  Eijd.  colL  o.  pr.  Bas.  "^  expelat :  Edd.  Bas.  Lugdd.  H,  UL  -  exspectet :  Edd.  reIL=C.  XXXV. 
"•  c.  1.  Theod.  cod.  deep.  jud.  —  cf.  not.  ad.  c.  5,  supra  ead.  — Cap.  1.  6,  c.  366.  Ans.  L  3,  e.  108. 
Ivo  Decr.  p  16,  c.  312.  *»»  po«.,  sive  :  desid.  ap.  Ans.  —  "•  legis  :  Ads.  Ivo.  —  Cap.  '  juricula  :  Ed. 
Roin.  operarum  viiio. 


«51 


DBCRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  II.  QCJEST.  I.  t5S 

G.  XXI VL  A  lum  Gregorins  /ifr.  Xl.epiit.  5i.  JoHtmi  defeaion 

Jiem  ibidern  '". 


eunti  tfi  Hispaniam  monendo  dicit  ^^*  . 

C.  XXXyill.  Preibtfter  apud  episcopum  tantum 

judicari  debet. 
De  persona  presbyteri  lioc  atlendendum  est* 
*  quia  *  9  sl  quam  causaro  babuit,  non  ab  allo  lener. 
sed  ^^  episcopus  *^'  ipsius  adiri  debuii »  sicot  no- 
tella  ^  consiitutio  manlfestat ,  qu:e  ioquitur  ^  de 
sanctissimisetDeo  amabllibns,ac  revereniissimis  epi- 
scopis,  clericis  el  monachis:  Imp.  Justinianus  Augu- 
stus  Petro  gloriositsimo  prcefecto  '^*  pregiorio  *  *^^.  Si 
quis  contra  aliquemclericum  aut  monachttm^  aut  diaco^ 
nissam^  aut  monastriam^  aut  ascetriam  habeat  ^^  ali- 
quam  actionem^  doeeat  prius  sanclissimum  episcopum, 
cui  horvm  unusquisque  subjacet  ^^'.  lile  vero  causam 
maliliosa    lllium   seiuina  comprimcn'  b  '"^*'"  ^^'  dijudicet,  Et  si  quidem  ulraque  pars  his , 


Oaioes  itaquecaus9e,quae*vel*  prstorio  jurevelci- 
Tili  tractantur  episcoporum  sentenliis  termiiiataeper- 
petuo  slabilltatis  jure  firmcntur,  nec  ulterius  liceat 
retractarl  negoiiiim  ,  quod  episcoporuin  senientia 
decMerit  ^**.  §  1.  Testimonlum  eliam,  ab  uno  licet 
episcopo  perblbliuin  »  omues  jutllces  indubitanter 
acciplant ,  nec  alius  audiaiur ,  quuin  tesiimonium 
eplscopi  a  quallbel  parte  fuerii  repromlssuin.  lllud 
*est*  euini  veritalis  auclorltaie  firmaluin,  llluu  in- 
corruptum  ^'*»  quod  a  sacrosancio  bomineconsclen- 
tia  menlis  iilibaix  prolulerit  "^.  Hoc  nos  edlcto  sa- 
lubri  ^"  ^aliquando  censuimus  ,  hoc  perpetua  lcge* 
finnamutf, 
tcs-. 

Gralian.  Htec  si  quis  antiquata  conlendat,  quia  in 
Justiniani  codice  non  inveniuntur  iia  inserta,per 
Carolum  renovata  cognoscat^  qui  in  suis  Capitulari^ 
bus,  (.  VL  c.  iSl.,  ait  inter  cetera  "• : 

C.  XXXVIL 

Volumus  atque  praeclpimus,  ut  oinnes  ditioni  no- 
stRc  *Deo  auxiliante*  subjecti ,  um  Romaiii  quam 
Franciy  Alemannl,  Bavari ,  Burgundiones,  Saxones, 
Tburingi,  Frisones,  Galll,  Briiones,  Longobardl, 
Guascones,  Beneventanl,  Gothi,  Hlspani,  ceterlque 
nobis  subjecti  omiies,  quocunque  vldeanlur  legis 
Tinculo  constrlcti  "'  vel  consuetudlnario  more  con-  ^i 
Bexi  ***,  banc  senteniiam,  quam  ex  sextodecimo  ^** 
Tbeudosii  imperatoris  llbro,  capliulo  videlicet  unde- 
cimo,  ad  interrogata  Ablavli  ducis  illi  ^^*  et  omnibus 
rescriptain  sumsimus  ' ,  et  inter  nostra  capitula  pro 
lega  lenendam  consultu  oinuium  fideliura  nostpo- 
matf  *tam  clericorum  quam  laicoram\^  posuimus, 
lege  cuncti  perpetua  teneant,  id  est :  Quicunque  11- 
lein  habens,  sive  ^possessor  sive'  petiior  fuerit»  etc. 
[ut  siipra]. 


quas  judicata  sunl^  non  acquieverit  ^  ^  jubemus  per 
loci  judicem  *h<BC*  *'®  exsecutioni  perfecte  mandari 
eic.  §  i.  Ne  vero  objiclatur,  quia  de  clerlco  hoc  ^'^ 
loqullur»  noa  de  presbylero  ,  sciendum  est ,  quia 
superius  in  eadem  constiiutioiie  Jlb.  Cod.  1.  "' 
legitur  appellatione  clericorum  etiam  presbytcros  et 
diaconos  continerl.  Verba  autem  legls  ista  sont : 
Presbyteros  autem  et  diaconos ,  *  et  subdiaconos, " 
cantores  et  lectorest  quos  omnes  clericos  appellamua^ 
et  rellqua. 

C«  XXXIX.  Ctericus  elerieum  ad  publica  judiam 

non  perirahat. 
Item  Gregorius  lib.  IX,  epist.  32.  Romano^  Defen^ 
sori  SicilicB  *** 
Pervenit  ad  nos ,  quod  si  quis  contra  clericos 
quosllbet  caiisam  babeai,  despectis  eorum  eplscopis 
eosdem  clericos  *  in*  tuo  facias  judicio  exbiberi. 
Quod  si  ita  est ,  *  quia  *  *'^  valde  constai  esse  in- 
congruumi  bac  *"  tibi  auctorltate  pReclpirous,  ni 
denuo  boc  facere  non  pr<esumas ;  sed  si  quis  contra 
quemlibet  clericum  causam  habuerit ,  episcopum 
Ipsius  adeat ,  ut  aut  ipse  cognoscat ,  aut  certe  ab  eo 
judices  deputentur,  aut  si  forte  ab  arbitros  eundum 
cst,  partes  ad  eligendos  "*  judlces  aii  Ipso  exsecutio 


r^OTATIONCS  CORRECTORUM. 

C.  XXXVll.  '  Rescriptam  sumsimus  :   Sic  est  D  pmfiaxp^  ^tw^  «fAwv  o|prcxM>v ;  id  est :  magislro  ditH' 
emendalum  ex  capltulari.  Antea  legebatur  :  pet      norum  nostrorum  officiorum. 
uripturam  misimus  *.  ^  Non  acquieverit  :  In  Autbentica  de  sanctiss. 

€.  XXXYIli.  •  Prwfecto  pratorio  :  Graece  est  :      episcopis,  ct  apud  Juiianum  **  abest  negatio. 


QUJBST.  I.  C.  XXXVII.  "»  Cap.  Ans.  Ivo  ib.  Pan.  I.  5,  c.  23.  »■  decidetur  :  Ed.  Bas.  — 
ieciditur  :  Edd.  rell.  *"  add.  :  habeatur  :  Edd.  coll.  o.  "*  prolatum  fuerit :  eaed.  "■  ed.  sa- 
iubri  firmamuSt  et  perpetua  iege  tenendum  esse  censemus  :  Edd.  coH.  o.  ex  Ans.  =  C.  XXX VII. 
**«Cap.  ib^  —  Ans.  ib.  *"  districti  :  Cd.  Bas  —  aslricti:  Edd.  rell.  "®  anneai  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas. 
»••  CXX  VII  :  Ed.  Bas.  -^XVII  :  Edd.  rell.  '*•  quam  et  ilii  et  omnibus  :  Ed.  Bas.  —  quam  illis  et  OMiit- 
bus  :  Edd.  rell.  —  Ans.     *  perscriptam  misimus  :  Edd.  Nor.  Ven.  II.—  Ans.  =  C.  XXXYlll.    **»  Ep.  45. 

iscr.  A.  603),  I.  15.  Ed.  Maur.  —  Coll.  can.  Ans.  dedlc.  p.  3 ,  c.  21.  Ans.  1.  3,  c.  95  (93).  «"  si  :  Ed. 
las.  '"ai  episcopo  ipsiusaudiri :  km. -~  episcopus  suus  adiri  :  Ed.  Bas.  —episeopus  ipse  adire  :  Edd. 
Arg,  Nor.  Yen.  I.  —  episcopum  ips.  adire  :  Edd.  rell.  ***  novellarum  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  ***  add. : 
ita  :  easd.  *"  papas  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  I.  "'  add.  :  c.  LIll  :  Ans.  —  Edd.  coU.  o.—  cf. 
^oT.c.  125.  **•  Aa6el  :  Edd.  Arg;  Bas.  Nor.  Vcn.  I.  —  Ans.  ^'^*  subjaceat  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.— 
Bohffl.  **etapudAns.  "•  desid.  ap.  Bohm.  "*  Ati; :  Ed.  Bas.  ^*  Ll.cap.  :  Ans.  —  L/.  ca^yfo. :  Ed. 
Bas.  —  LI.  c.  :  Ed.  Vcn.  II.  —  /.  ca.  /.  :  Ed.  Nor.  —  /.  cap.  I.  :  Edd.  Arg.  Ven.  I.  —  /i.  e.  I.  :  Ed. 
Bas.  •  lib.  C. :  Edd.  Lugdd.  —  cf.  Nov.  i23,  c.  i9.— Aulh.  Presbyieros.  C.  de  epp.  et  cler.  ==  C.  XXXIX. 
"•  Ep.  57,  (scr.  A.  601),  1.  li.  Ed.  Maur.  —  Ans.  1.  5,  c.  29.  "*  desid.  ap.  Ans.  "■  Sed  hae :  Ans.  — 
Edd.  coll.  o.     "•  eligendum  judicem  :  orig.  —^  eligendum  judices :  Aus.  —  Ed.  Bas. 


8»  DEGRETI  PARS  SECUNDA.  €AUSA  XI.  QUiEST.  h  m 

depHtaia  compeiLl.  Si  quis  vero  dericus  vel  laicus  A  libellos  quos  acceperatt  incendil,  dicens:  Vos  *** 


eonlra  episcopuni  causam  habueril,  lunc  te  inierpo- 
nere  debes»  ul  inter  eos  aut  ipse  coguoscas,  aul  cerie 
te  adnionenle  sibi  judices  eh'ganL  Nam  si  sua  uni- 
cuique  episeopo  jurisdictio  non  servatur,  quid  aliud 
agitur ,  nisi  ut  per  nos,  per  quos  ecclesiasiicas  *'^ 
cuslodiri  debuii  ordo,  confundatur  ? 
G.  XL.  A  laicii  jiidicibui   elerici  non  iunt  oppri-r 

mendi. 
Idem  Januario,  Epitc,  Caralitano,  lib.  UL  ep.  26  "'. 
Fralris  et  Cfiepiscopi  nosiri  Felicis,  et  Gyriaci 
abbatis  relatione  cogiioviniiis  quod  in  insula  Sar- 
dinia  sacerdotes  a  laicis  jndicibus  oppriinantur«  et 
fraternilatem  tuam  niiiiislri  sui  "*  despiciaiit » 
dumque  solum  simpliciiaii  a  vobis  stiidetur»  quantum 
videmus  discipliiia  negligitur. 

C.  XLl.  Saeerdolei  a  regibui  iuni  honorandi ,  non 
judicandi, 

Item  Gregorms  Mauricio  Imperatori^  lib.  IV, 
epiit,  3i  »•. 

Sacerdotibus  antem  non  ex  terrena  potesiate 
dominus  noster  cilius  indignelur  ,  sed  eicellenii 
consideratione  propter  eum  ,  cujus  servi  suni,  eis 
ita  dominetur,  nt  etiam  debitam  reverentiam  ini- 
pendat.  Naiu  in  divinis  eloquiissacerdotes  aliquando 
Dii  angeli  vocantur.  Nam  et  per^**  Moyscii  de  eo, 
qui  ad  juramentuni  dedtLcendus  est,  dicitur:  Applica 
tl/um  ad  iUoi ,  id  est  ***  ad  sacerdotcs.  Kt  nirsus 
scriptum  est  "*  :  DHi  non  detrahei  ,  scilicet  sncer- 
dotibus.  £t  Propheta  **^  ait :  Labia  iacerdotii  cuito- 


Dii  eslis,  a  vero  Deo  constituti.  Ite,   ei  inter  vos 

caosas  veslras  discutile  ^** ,  quia  dignuni  non  eat 

ut  judicemas  Deos.  in  qua  "  laineii '  sententia  sibi 

magis  ex  bumilitaie,  quam  illis  aliquid  praesiilit  ex 

reverentia   impensa*  Anie  eum  quippe  pagani   ih 

republica  "*  principes  fuerunt ,  qui    verum  Deuni 

nescientes  deos  iigueos  et  iapideos  colebant ,  et 

tainen  eoruin  sacerdoiibus  honorem   niaximum  ^^' 

Iribuebant.  Quid  ergo  inirum,  si  Ghristiauus  iuipe- 

rator  veri  Dei  sacerdoles  digneiur"*  bonorare,  dum 

pagani,  ut  prxdiximus  ,  principes  lionorem  impeo- 

dere"*  sacerdotibiis  noveraut,  qiii  Diis  ligneis  ct 

lapideis  serviebaiit  ?  §  2.  ll;ec  ergo  «  non  tantam 

specialiter ,  quaiilum  generaliier  pro  omnibns  at» 

B  serimus   sacerdoiibus ,  quouiam  adhuc  nescimus 

quis  in  terribili  judicio  Dei  qualis  fuiurus  sit.  Ete- 

nim  Paulus  egregius  prjedicator  dicit  ^'^  :  Notite 

fudicare  ante  tempUi^  donec"'^  veniat  Dominui^  et 

reliqua.  Nam  sunt  inulta  ,  quje  de  judicio  illias  'jo- 

inines  ignorant,  qiiia  fortasse  qu»  vos  laudaiis  Jle 

reprebeudet,  et  qiiai  vos  reiirebendiiis  ille  faiuda4it. 

(o  XLU.   Qua  pana   feriatur  eleriem  elericum  4td 
iwcularia  judicia  pertrahem» 

Item  ex  Goncilio  Mileviiano^  *^*. 

Iiiolila  praisuinptio  usquc  adeo  illiciiis  aasibus 

adiiuni  paiefecit,  ut  cleiici  conclericos  "^  'suos% 

reliclo  ponlifice  suo ,  adjudicia  publica  pertraiiau'* 

Proinde  slatuimus  hoc  "*  de  celero  non  praesuini» 

Si  quis  boc  praesumserit  facere  ,  coiiventus  •  et 


diunt  icientiam  ^*",  et  legem  requireni  ex  ore  ejus,  C  causam  perdat,  et  a  commuBJone  eflicialur  extra« 
quia  angelui  Domini  exercituum  est.  Quid  crgo  mi-      iieiis. 


ruin,  si  illos  vestra  pielas  dignelur  honorare,  qnihns 
lu  siio  cloquio  honorein  iribuens,  eos  aut  angelos  , 
aut  Deos  ipse  etiam  appellat  Deiis?§i.  Ccclesia- 
stica  quoque  hisloria  ***  lesiatur  ,  quia  quuin  pi;c 
meniorias  Gonsianlino  principi  scripto  'oblatae  nccii- 
saliones  contra  episcopos  fuisseiit ,  iibeilos  quidein 
accnsationis  '*'  acccpit ,  et  eosdem ,  qui  accnsali 
fueraiit,  episcopos  convocans,  in  eoruin  conspeciu 


G.  XLIII.  Clericui  avud  civUem  judicem  judicari  noa 
debet, 

Item  ex  Goricilio  Garlh:igiiien$i  llt.  c.'9  "^ 
Placuit,  ut  qulsquis  episcoporiin),  prcsbyierorum 
et  diaconoruui  ,  seu  clericofuin  ,  quum  in  ccclesia 
ei  criinen  fuerit  intenlatuin  ^** ,  vel  civilis  causa  , 
fiicrit  coinmola  ,  si  dcrcticlo  ecclesiastico  judicio 
publicis  judiciis  purgari  voluerit ,  etiamsi  pro  ipso 


NOTATiONES  GORREGTORUM. 
C.  XLI.  «  Htpc  ergo  :  Sic  elinm  liahet  locns  hic  D  illunt  lorum  legere,  apostolicae  libertnlis  plenuin 


apud  Nicolaum,  in  epistola,  ciijiis  iniliuni  «  Pro 
poiueramui,  i  sed  in  origtnalt  pro  islo  hsec  le- 
giintur  :  II wc  ergo  pietati  dominorum  non  pro  me, 
ud  fro  cunclis  iacerdotibm  fuggero,  Et  ninltis  intcr- 
jeciis,  qii«e  hic  iion  referuntiir,  subdit  :  Nam 
adhue  neidmm^  quii  iibi  qualii  sit^  et  Panius  egre- 
giuM  prosdicator^  etc.  Prxstaiqtie  oniiiino  iiitegruin 


G.  XLII.  ^  lu  concilio  Mitevitnno,  quod  bnbeiur^ 
nihil  tnle  exstat.  Ex  ipso  tnmen  citalur  eiiain  al> 
Innocenlio  III.  in  r.  Si  diligenti,  X.  de  foro  coinpel. 
llabetur  antem  in  Tolelano  Itl.  c.  13. 

•  Conventui  :  Diclio  ista  iii  iiullo  concilii  exem- 
plari  aut  impresso,  aut  manuscriplo  esl  inventa. 


QniiST.  I.  C.  XXXIX.  «"  add. :  itlie  :  Ans.  —  ille  :  Edd.  coli.  o.  =  C.  XL.  *••  Ep.  S8,  (scr.  A.  5W), 
L  4.  Ed.  Maor.  --  Ans.  i.  7,  c.  m,  "•  tui :  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  =  G.  XLI.  ;*•  £p.  40,  (scr.  A. 
595),  I.  5.  Ed.  Maor.  —  Aus.  I.  «,  c.  495.  "•  ad  :  Ed<l.  coll.  o.  —  rf.  Exoii.  r.  42,  v.  8.  *«*  ib.  v.  i8. 
«*•  tidelUet :  Edd.coll.o.  pr.  Lngild.  II,  III.  *•*  Malach.  c.  %  v.  7.  "•  add.  :  ei  juitiliam  :  Ed.  Ras.  — 
id  eit  juit.  :  Edd.  rell.  **•  cf.  Sozoin.  I.  I,  c.  IG.  "'  desld.  Ap.  Ans.  »*»  vos  —  eomtituli  :  desid.  \n 
Ed.  Bas.  *••  disponite  :  orig.  —  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lngld.  11,111.  *^^  jure  pubtieo  :  Edd.  colL 
o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  »"  add.  :  vagani  :  Ed.  Bns.  "*  honoret  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II, 
l!l.  "•  add.  :  eorum  :  ead.  Aiis.  "*  I  Cor.  c.  4,  v.  5.  "•  quomqve  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  L 
—  quoad  mque  :  Edd.  rell.  —  Ans.  =  C.  XLII.  "*  lii»o  ex  coiic.  Tol.  III,  hab.  A.  689.  *"  cUH'^ 
co$  :  Edd.  coll.  o.-  "•  ut  hoc  —  pra^nmatur :  ea:d.  =C.  XLDI.  "•  bab.  A.  397.  —  Ivo  Dccr.  p.  6,  c.  36i. 
*••  imtittttum  :  Coll.  Hisp. 


fi55 


DECRETl  PARS  SEGUNDA.  CAOSA  XI.  QUiEST.  L 


8S6 


rueril  prolata'*^  setilenlia  ,  locum  snum  .nmiuai.  A  tamen,  uldiscepiatiolitiAduornm  mensiuin  spatitnn 


Et  lioc  in  criniin.ili  actione.  In  civiJi  vero  perd:il 
qiiod  evicit,  si  locum  suum  obtinere  maluerit,  siqui- 
dem  '  ad  eligendos  judices  inique  de  ecclesias  con« 
€onsortio  judicat  qui  de  uiuversa  ecclesia  male 
sentiendo  de  judicio  s;eculari  poscit  auxilium,  quuin 
privHtorum  *  Christianoruni  *  causas  Apostolus  ^'* 
etiam  ad  ecclesiam  dererri  alque  ibi  determinari  ^'* 
prxcipial. 

C.  XLIV.  Uericui  non  accu$etur^  ni$i  ante  ecctesia- 
sticum  judicem, 

Item  ex  eodem  «  '■*. 

De  diversis  ordinibus  ecclcsia!  servientibus  si  quis 

incausam  crimiuis  incurrerit,  et  abnuerit  judiciuin 

«cclesiasticum,  debel  pericliiari. 

C.  XLY.  Qui  cum  clerico  litigium  habel  episcopum 
ipsius  adeat. 

Item  constitutione  LXXIV.  c.  1  "■.  • 
Si  quis  cuin  clerico  liligium  habucrit ,  si  quidem 
de  causa  pecuniaria  ,  adeat  prius  episcopuin ,  ciijiis 
judicio  ciericus  supposiius  csl.  llle  ^'*  eiiiin  **'  sine 
dainno  et  sine  diluiione  cOuipetentem  Anem  liti  im- 
fiosilurus  est.  Sin  autem  noluerit  ^  episcopus  litem 
dirimere ,  tiinc  ad  civilem  judicem  discepiaiio 
caus»  perveniat.  Ubi  autem  episcopus  causain  di- 
riinere  vult  **',  sine  scriptura  "*  omiiia  procedani, 
et  difflhitiva  senientia  siiie  scripiis  ***  ab  eo  profe- 
ratur  i  **^  §  1.  Quod  si  de  criminali  ^  causa  liti- 
gium  emerserit,  tunc  competentes  judices  in  **' 


nonexcedat,  a  litis  contestatione  numerandom  t. 
Iiem :  §  2. 

[PALEA.] 

c  In  ^**  crimiiialibus  vero  causis  nanquam  sine 
scriptura  procedere  debet.  > 

Non  aliter  autem  piiniatur  clericus,  nisi  obnoiiHS 
repertus  sacerdoiio  nudaius  fuerit  ab  episcopo  sim> 
vei  clericatus  honore.  Sin  autem  crimen  ecclesia- 
siicuin  est ,  luiic  secundum  canones  ab  episcopo 
suo  causx  examinatio  et  poena  procedat ,  nuUam 
communionem  alils  judicibus  in  hiijiismodi  causis 
liabeniibus. 

C.  XLVL  Clericus  adversus  ciericum  negotium  habetu 
saicularia  judicia  non  exerceat, 

^         Item  ex  Concilio  Cbalcedonensi,  c.  9  *•*. 

Si  clericus  adversus  clericam  babeat  negotiuro« 

iiou  relinquat  suum  episcopum    et  ad  saBcularia 

judicia  non  ^*'  concurrat ,  sed  prias  '**  negotinm 

agitetur  apud  proprium  episcopum  ;  vcl  ^*'  certe  si 

fuerit  n  negotium  ipsius  episcopi,  apud  arbitros  et 

utraque  parte  electos  audialur  iiegotium.  Si  quis 

vero  contra  bacc  fecerit,  canoiium  subjaceat  corre- 

ptionibus  '**.  §  i.  Et  si  clericus  advcrsus  suum  vei 

alium  episcopum  liabeatcausam,  apud  audientiam 

synodi  provinciae  ^ejus  *  conquiratur  '*'.  §  i.  Si  vero 

contra  ipsius  "*  provinciae  metropoliianum  episco- 

piim  episcopus  sive  clericus  habeat  conlroversiani , 

pergat'**  ad  ipsius  dioBcesis  primalem  *",  aut  cerie 


liac  civiiate  ,  vel  in  provinciis  inierpellati ,  conscn-      ad  Constantinopolitanae  regiae  civitatis  sedem,  ui 
taneum    legibus  terminum   causae   imponant,   iia     eorum  ibi  negotium  ezquiratur '*'. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XLIII.  <  Siguidem  :  \\\  caeteris  conciliorum 
editionibus,  et  iino  Vaticaiio  codice  legitur :  $iquidem 
ad  eligendos  judices  sibi  de  ecctesiw  cowortio  dubitatj 
viieque  ecciesics  consortium  judicat ,  qui  de  universa^ 
eic.  Iii  receniiore  aulem  quatuor  tomorum  editione 
lioc  modo  :  cui  enim  ad  eligendos  judices  undique 
.  palet  auctoritaSf  ipse  se  indignum  (raterno  *  consortio 
judicat ,  qui  de  univer$a  est,  Eudemque  fere  niodo 
est  in  codice  Lucensi  regio,  el  refertur  in  coiicilio 
apiid  Palalium  Vernis  habito  c.  i8. 

C.  XLIV.  s  Est  sumnia  capituli  praecedentis,  et 
?n  conciliis  olim  Coloniae  ac  Lutetiae  impressis, 
diiobus  exemplaribus  Vaticanis ,  et  codice  canoiiuiu 
Diniiino  esi  loco  suiumai,  nec  luulto  aliter  apud  Ivo- 
iieiii  uart.  6.  c.  362. 

C.  XLV.  ^  Soluerit  :  Ita  etiam  apud  Juliaiiam 


est :  inuratur^  quod  suspicionem  facit,  inlermedia 
scriptoris  viiio  deesse. 

^  De  criminali  :  In  novella  Jusiiniani  addilar: 
civili  tamen. 

^  Numerandum  :  Quae  sequuniur  usque  ad  vers. 
Non  aliter^  iieque  in  Novella  ,  iieque  apud  Jiilianum 
aiit  Ivonem,  neque  in  vetustis  Graliani  codicibus 
habentur  ;  sed  ob  doctorum  citationes  nou  sunl 
expuncla. 

C.  XLVI.  •  Vel  certe  si  fuerit :  Grsece  est :  ^'Htow 
Yj^uri  avToG  ToO  ir.urxtmw,  itoLfi'  oTc  ffv  ra  ufffortpa 
pipn  |3ouXocTO,  Ta  tjic  dix^C  orvyxjoaTtroOac  ;  icl  est : 
vei  eerte  ex  ipsius  episcopi  sententia  apud  eos ,  quos 
utraque  pars  voluerit,  ea,  quw  ad  judicium  pertineni^ 
agitentur.  Nec  longe  aliier  verlil  Dionysius,  ciuas 
versioneui  attulerunt  Burchardiis,  et  Ivo,  el  InAo- 

et  Ivoneiu,  el  sic  legit  auclor  glossx  ;  sed  iu  Novella  D  centius  X.  de  foro  coiup.  c.  i.  Seuientia  vero,  qu» 

ipsa  Jiisiiniaiii  additiir  :  vel  non  potuerit,  hoc  loco  ot  prisca  versione  elicltur,  habetur  paulo 

i  Proferatur  :  In  Novelia  ipsa  sequuntur  baec  :      post  in  versic.  Et  si  clericus  adversus  suum.  Quare 

ni$i  forte  partes  voluerintt  ut  in  scriptis  ea  inseratur.      non  beiie  hic  inculcatur ,  sed  ob  glossam  nou  esi 

Quod  <i,  et€.  Apud  Ivonem  loco  dicliouis  :  proferatur      mutaliiin. 


QuiEST.  I.  C.  XLIIL  >•>  lata :  Edd.  eoU.  o.  *  ecclesia :  CoII.  Ilisp. '"  i  Cor.  e.  6.  '••  lermnari  :  Ed.  Bas.  =:  C. 
XLtV.*'Miaecest  rubrica  capitis  apiid  Dionysiumc.  i5.  —  IvoL  i.  =  C.XLV.  ^''Ep.Nov^JuUamconst.??. 
c.  i.  — Ivo  Decr.  p.*G,  c.  427»  p.  i6,  c.  i50.  •••  illi :  Ed.  Bas.  "'  autem  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  *••  MUue- 
rit  :  Ed.  Bas.  **'  add.  :  aiiqua  :  Ib.  *"  scriptura  :  Ed.  Bas.  —  scripturis  :  Ivo  p.  C.  ^'^  feratur  i  Edd. 
€Oll.  o.  pr.  Bas.  — inferaiur :  Ivo  p.  iC.  —  inseratur  :  id.  p.  6.  ^"  in —  prov. :  desid.  in  Ed.  Bas»  et 
ap.  Iv.  >•*  In  —  debet :  desid.  ib.  =  C.  XLVI.  *»^  hab.  A.  45i.  —  Burcb.  I.  2,  c.  i83.  Ivo  Decr.  p.  6. 
€.228,  uterqiie  ex  Dioiiysio.  —  Aiis.  1.  5,  c.  78,  in  prinia  canonis  particuia  priscam  interprelalioneoi,  iu 
reliquis  Hispaiiicam  sequitur.  *"  desid.  in  Coll.  Hisp.  "*  primum  :  ib.  ^*^  et  ita^  si  fuerit  judicium 
ipsius  episcopi  :  ib.  ^"*  correatonibus  :  Edd.  cotl.  o.  pr.  Bas.  ***  con^iieraliir  :  Coll.  Uisp.  —  Edd.  coU. 
Q.  *••  add. :  ac  :  Coil.  Hisp.  ***  pergant  :  Edd.  coll.  o.  **'  epiicopos  :  ColL  Uisp.  ^  Aiis.  *•*  «x^ 
quatur  :  Coll.  llisp.  —  terminetur  :  Edd.  coll.  o. 


9SJ 


DECREn  PARS  SECUNDA.  CACSA II.  QUiEST.  10.  838 

C.  XLYII.  PALEA.  A     Gralian.  Res  vero  in  lUigio  pouta  anle  legitimum 


Uem  ex  Condiio  Agalbensi ,  c.  32  >  *^. 

i  Ciericum  nullus  prasumai  apud  saecularero  ju- 
dicem  episcopo  doo  permlUente  pulsare.  Sed  *^>  si 
pulsaius  fuerit ,  non  respondeat,  nec  proponal ,  nec 
aadeal  criminale  negoilum  in  judicio  saeculari  pro- 
ponere.  > 

Gralian.  Ex  hit  ommhiu  datur  inteUigi^  qnod 
clerieut  ad  publica  judieia  nec  in  eiiUi ,  nec  in  crt- 
minali  cau$a  e$t  producendus  ^  nisi  forte  dvilem 
causam  episcapus  decidere  noluerit ,  «e/  in  criminali 
ftti  konoris  cingulo  eum  nudaverit,  {  I.  Ulud  autem 
quod  in  epistota  Clementis  ***  dictum  est  :  Non  co- 
giiftorero  &9ecularium  negotionim  te  tuU  Deos  esse , 
ex  episeopali  unciione  inlelligendum  est.  Non  enim 
in  episcopum  ungitur.ut  cognitor  saseularium  nego- 
liorum  resideat ,  sed  ut  procurator  animarum  et  di- 
stributor  spiritnalium  exsistat,  Prohibetur  ergo  s«- 
eularibus  negotiis  oceupari^  non  ad  tempus  sequester 
ferim  Vel  uecularia  judicia  non  de  rebus  seeeularibus 
sed  seecularium  virorum  inteUigenda  sunt,  Judieia 
de  rebus  sacularibus  seecularia  appeUantur  juxta 
iUud  Apostoli  ^  :  Saecubria  igitur  judicia  si  ha- 
bueritis ,  coiitemtibiles  qui  siint  in  ecclesla  consli- 
luite.  Judieia  uero  seseutarium  smcularia  appetlanlur 
juxta  iUud  Apostoli  in  epistota  Ctenuntis ,  quod  ex 
subsequentibus  datur  intetUgi^  quum  dicitur**^  :  llapc 
opera ,  qum  tibi  minus  congruere  diximus ,  exbi- 
heant  sibi  inTicem  Yacantes  laici.  Prohibentur  ergo 


cognitionis  eventum  in  nuUam  debet  omnino  transferri 
personam, 

Unde  Gelasius  Papa  Quingesio  ^  Episcopo  "^  : 

C.  L.  In  nutlam  transferatur  personam  res  in  tiiigio 

posita  ante  cognilionis  evenium, 

Qnia  res  in  liiigioposilain  nullam  transferri  po« 
test  omnino  personam,  donec  l^iliinse  cognilionis 
evenlu,  cui  potius  debeatur,  judiciaria  discepiatione 
possit  agnoscl,  ex  eadem  re  quispiam  non  sinatur 
exigere  pensiones,  sed  in  eodem  statu  re  eadem 
posila,  in  quo  videtur  (sicul  dictum  esl)  anle  con- 
Slituta,  quisqnis  sibi  piilat  quippiam  posse  compe- 
tere,  juridico  pulset  examine,  praejuJiciis  omuibus 
inde  submotis. 

QDiESTIO  IL 

GRATIANUS. 

Quod  vero  cutpa  iUa  suspensione  digna  sil^  ex  ca- 
pituto  itlo  Mitevitani  concitii^  tiquido  constat.  Si 
enim  communione  privandus  est  qui  ctericum  ad  civi' 
tem  judicem  erediderit  pertrahendum,  mutto  magis 
suspensione  dignus  est  qui  sui  episcopi  judicium  fn- 
terpettaniem  ad  judicium  soecutare  pertrahere  non 
dubitavit. 

QD^ESTIO  III. 
GRATIANUS. 

1  Pars.  Sed  ponatur^  quod  heec  eutpa  suspensiqtic 
digna  non  fuerit ;  quemtur^  utrum  sit  deponendu$  qui 


Clerici  a  cognUione  negoliorum  stecutarium  mrorum,  Q  oficium  contra  prohibitionem  episcopi  eetebrare  av- 


man  sofcuiarium  eausarum,  Negotia  quippe  cterico- 
mm ,  sive  criminalia  sive  civiiia  fuerint^  non  nisi 
apud  eecte$ia$ticum  judicem,ventitanda  sunt. 

Unde  Hadrianus  Papa  c.  35***  : 
C.  ILYIII.  Non  nisi  in  foro  suo  audiatur  etericus, 
Clericnsslvelaicus,  si  crimine'**  aut  lile  pulsa- 
ttts  fuerit,  non  alibi  qiiam  in  foro  suo  provocaius 
audiatur. 

C.  XLIX.  Deeodem. 
Idem  ibidem  c.  40  *". 
1x1  clericorum  cacsa  hujusmodi  *"  forma  serve- 
tnr«  ne  quemquaro  *'*  eorom  sententia  a  iion  suo 
judice  dicta  coiistringaU 


susestf  Sed  quod  sententia  episcopi^  sive  juita  sive 

injusta  fuerU^  timenda  sU^  Gregonus  homit»  IXVI^ 

in  evangetio  teslatur^  dicene  •  * : 

C.  L  Timenda  est  $entenlia  pa$tori$. 

Senteniia  pastoris,  sive  justa  sive  injusta  foerit, 

timenda  est. 

C.  11.  A  $uo  epiecopo  excommunicatue  non  e$t  ab  alio 
recipieMdu$, 

Iiem  ex  Concilio  Antioclieno,  c.  6  '. 

Si  quis  a  proprio   episcopo  excommunicalus  est, 

non  eum  prius  ab  aliis  debere  suscipi,  nisi  aut  a 

suo  fuerit  receptos  episcopo,  aui  concilio  facio  epi- 

scopis  ^  *  occurrat  et  respondeat,  et  si  synodo  satis* 


MOTATIONES  CORREGTORUM. 


C.  XLVII.  n  Abest  a  plerisque  vetustis  exempla- 
ribus,  et  frustra  bic  repetilur,  quod  plane  idem  b:i- 
belur,  sup.  ead.  c.  Ctericum  nutlu$.  De  lectionis 
auteiii  varietaie  ibi  nolalum  esi. 

C.  L.  •  Quinge$io  :  In  anlimiis  exemplaribus  p»r- 
tim  est  isla  vox,  partim  :  Liccfo,  partiin  .  L.  par- 
tim  :  Quinquageeimo. 

QuiEST.  III.  C.  I. «  Ipsa  prorsus  B.  Gregorii  verba 


D  leguntur  infra  ead.  c.  Non  $olnm,  vers.  uirumjuste, 
C.  II.  ^  Episeopis  :  Apud  auciores  iiidtcalos  prior 
tanliim  pars  biijus  caiionis  referiur  et  ex  versioiie 
Dioiiysii,  qu»  eiiam  iu  toio  lioc  loco  longe  nielior 
est :  aut  certe  (inquit)  ad  synodum^  qum  congrega- 
fur,  ofcurrefif  pro  $e  $ati$faciat,  et  persuadens  eon- 
citio^  sententiam  su$cipiai  atteram.  Grsece  eiiiin  est  : 
irtioac  Tfi  w  ovwSov  xaTaSt;ocro  trcf »  uiroyaffn. 


Qu*ST.  I.  C.  XLVII.  ••*  cf.  snpra  c.  17.  •••  desid.  in  Ed.  Bas.  •••  supra  c.  29.  ••'  1  Cor.  c.  fi. 
*••  siiprac,  49.=  C.  XLVlll.  •••  cf.  iiilii  ep.  (Pseudoisidori  II,  Fabiani  ep.  III,  et  Sixli  unicain.  — 
Ans.  iiitercap.  Iladr.  I.  5.  —  Cap.  1.  7,  c.  532.  •»•  de  crim,.  :  Kd.  Bas.  =C.  XLIX.  •"  cf.  Pseuiloisi. 
dorianam  iulii  ep.  II,  Zephyritii  II,  et  Ciisebii  leniain.  —  Aiis.  ib.  — Cap.  ib.  c.  347.  •** /iiijik  :  Cdd. 
Ar^.  Bas.  Ven.  I.  •"  ut  neqnaquam  :  Edd.  coll.  o.  --  C.  L.  '  iia  in  Ed.  Bas.  "^  Caput  inccrli  temporis. 
—  Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  i6.  c.  24. 

QoiBST.  II.    ^  cf.  snpra  ep.  I,  c.  42. 

QoiKST.  IIL  C.  I.  *  cf.  infra  c.  77.  =  C.  II.  •  bab.  A.  352.  —Burcb.  I.  11,  c,  37.  Ivo  Pan.  L  5, 
c  lOi.  Dccr.  p.  U,  c.  27,  et  101.  Deiisdedii  p.  4,  omiies  ex  Diouysio.    *  D<:bid.  iu  Cotl.  Hjsp. 


S50  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

fecerii  quod^statnerii,  siib  alia  sententia  eum  re-  A 
cipi '.  Quod  eiiara  circa  laicos,  et  presbyieros,  et 
dtaconoSt  et  omnes,  qui  in  clero  sunl,  couveuit  ob- 
tertari. 

G.  III.  ExcammuHiealionh  meretur  iententiam  qui 
excommutticatii  communicat. 

Jtem  Nicolaus  Papa  ad  Lotharium  Regem  in  epiifola^ 
cujui  initium  :  c  Audito  i  «  '. 

Pnecipue  Gualdradx  pellicis  tua;  et  *jam*  ^dudum 
a  le  repudialaecomniunionem  decliua;  excommuui- 
cata  est  enim  et  usque  ad  pr^eseiitiam  nostram  ab 
omni  Chrislianoruin  contiibernio  sequestraia.  Quam- 
obrem  cavendum  esi,  ne  cum  ea  pari  mucrone 
percellaris  sententi;n,  ac  pro  unius  mulierculae  pns- 
sione  vinctus  et  obligatus  ad  percnne  traharis  exi- 
tium.Deteriusqiiippe  in  populis  praelati  delinquunt,  B 
ac  per  boc  ipsi  crudelius"  quani  ceteri  puniunlur» 
ut  ait  B.  Gregorius'  :  Scire^  *eitim*  pralati  debent^ 
4iuia  ii  pervena  unquam  perpetrant ,  tot  moriibui 
digni  iunt^  quot  ad  iubditoi  iuoi  perditionii  exenipia 
trawmUtunl.  Unde  neceae  ea,  ut  tanto  ie  cautiui  a 
eulpa  cuilodiant,  quanto  per  prava,  quw  faciunt,  non 
M  moriuntur.  {Et  infrai)  $  !•  Ceterum  praecave, 
11«  quando  iiobis  seciiudum  Domini  praeceptum  ** 
duos  aut  tres  testes  adbibeamut,  imo  vero  ne  boc 


CAUSA  Xr.  QUiEST.  lil.  840 

sanctae  ecclesis  dicamus,  et  (quod  non  optamus) 

de  cetero  fias  cunctis  sicut  eibiiiciis  et  publicanus* 

G.  IV.  De  eodem. 

Jtem  ex  Concilio  Sardicensi,  c.  17  '  ". 

Si  episcopus  *quis'  "  forle  iracundus  (quod  esse 
non  debet)  cito  et  aspere  commoveatur  '*  adversus 
presbyierum  sive  diaconum  ^suum*,  et  exterminare 
eum  de  ecclesia  voluerit,  providendum  est,  ne  in- 
nocens  damnelur  aut  perdat  communionem.  Et  iileo 
babet  poiestatem  is,  qui  abjectus  est^\  ut  episcopos 
finitimos  interpellet,  et  causa  ejus  audiatur  ae  dili- 
gentius  tracteiur  ^',  ^quia  ^*  non  oportet  ei  negart 
audientiain  rognnti.  Et*  ille  **  episcopus,  qul  *aut* 
jusie  aut  injiiste  eum  abjecit,  patienter  accipiat,  ut 
negotium  discutiauir/ut*  vel  probetur  sententia 
ejus  a  pliirimis^*,  vel  eroendetur.  Tamen  prius, 
quam  diligenter  et  fideliter  **  examineniurt  eum» 
qui  fuerit  •*  a  communione  separalus  '\  ante  co- 
gnttlonem  f  nullus  *alius*  debet  praesumere  ut  " 
communioni  societ. 

C.  V.  De  eodem. 
Item ex  Concllio  Cartbaglnensi  11,  c.  %^. 

Si  quls  presbyter  ab  eplscopo  •  suo  eorrepias  ^ 
rueril,  debel  otlque  apud  vicioos  episcopos 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  111.  •  Snmium  est  capnt  boe  ex  epistola  f  Nico- 
lai,  quae  incipit :  f  Audiio  reverienU  miuo  veitro,  > 
et  exsut  Romae  in  inonasterio  Dominicanorum.  Est 
auiein  quasi  in  epitomen  redaclum  niuliis  verbis 
>  omissis.  Hnjus  epistolae  boiiam  partem  referl  R«>gi- 
no  lib.  2,  Chronicoruin. 

C.  IV.^  Canon  hic  eodem  Tere  modo  rererlur  in 
concilib  Africano,  cap.  401,  usquead  vers.  Tamen, 
Sed  graecos  Sardicensis,  qui  est  11,  paulo  copiosior 
est.etaliqiiot  locisdivorsaetiam  senteutia.Propterea 
visniii  est  vcrba  gneca  cuiii  versioiie  nova  iipponorc  : 
^Oatoff  inioxono^  clirtv*  t6  9i  frecvrorc  [a  xtvovv  «iro- 
etflanQO^ac  oux  Ofcilu.  Ec  rcc  eTrioicoiroc  o^vxoW  (^- 
fco^xocTO,  oittp  ouxoffcXtc  tvTOCOUTftiavd/sc  iroACTCvto-Oac, 
xicc  raxcwc  ovrcx^u  n^taBvxipov  «  dcaxovov  xiv]q9c(C 
MaUh  txxXijo-caff  rtva  iQi)co(roi,  irpovojjrtov  tcrt  fwi 
«O^coov  rov  TccoOrov  xttraxptytoOac,  x«t  r^»  xocvuvcac 
«eiroart^Q96at.  novrtc  tlpWLVV»'  'o  tx6«>X6favo7  ^X*^" 
i^ouoiov  firi  rov  ifito^xoirov  rijf  fAi9r/>ofc6Xcw;  rhc  avT«' 
iKmpxifiL^  xarocfvyttv.  tlUhw  fA>}rjBOir6Xt6»c  airco^Ttv, 
iVt  rov  frXnaioxwpov  xarar^c;j^Civ.  xot  ajcovv,  tva  /Atr' 
«x^t^cia;  ovrov  c^craCijrat  ro  itpayiAa.  Ov  ypii  yap  f»4 
Oirc;^ccv  rac  axoac  rocf  oScovertv.  Kecxcrvoc  S  6  iirt(Txo- 
leof  •  icxaioic  i  kiixttc  cxgaXuv  rov  rocovrov,  ycwotuc 
fff^v  6^c)jt ,  iva  q  IScToatc  rov  irpoy  uaroc  ytvnrat* 
Muv«u^<fe»#j3  «Crtv  4  «trofceffcc,  n  otof^$»awg  '^^K9' 
Uph  iijmiuik&c  xkI  fuva  itcffrciDC  cxo^rra  c$CTa99|^, 
•  /t4  c  x«v  vh^  «•cvojvMey  irpo  rie  XcoTvwaccjc  rov 
wpiypmtoc  imvx^  •xnt  6f  ciXic  ixdtxctv  xwf  xocvi^vtav. 


Ocfttf  epiicopui  dixit  :  Quod  autem  me  undequaque 
commovet  tacere  non  debeu,  i^  quii  epiiCOpuM  exiumt 
ad  iracundiam  proclivii  {quod  quidem  a  taii  vira 
hnge  abeae  debei)^  el  ciio  advenui  preibylerum  tel 
diaconum  commotui  ex  eccleiia  quemlibei  ejicere  w^ 
luerit,  providendum  eet,  ne  ii  repente  condemnetur  el 

G  communione  prheiur.  Omnei  dixerunt  :  Qui  ejicitur 
[acultalem  habeal  confugiendi  ad  epitcopum  metropo^ 
lii  ejutdem  provincice ;  iin  autem  metropoiitanui  ab^ 
cu,  finilimum  adeundi  ac  rogandi^  ut  ipiiui  eama 
diltgenter  cognoicatur.  Hinime  enim  decet  auretnon 
prwbere  rogantibui.  Et  ille  vero  epiicopui^  qui  jur$ 
tel  injuria  juitum  ejecit^  generoie  ferre  debet  camam 
cognoicif  ipiimque  ienlentiam  vel  conformari  vel  eor" 
rigi,  Verum  priui,  quam  diiigenter  ac  fideliter  iingula 
aua*que  examinata  fuerint,  qui  communionem  non 
nabei  ante  cauio!  cognitionem  non  debet  iuo  iibijure 
communionem  vendicare. 

C.  V.  «  Epiicopo :  In  secundo  Carthaginensl  c  8» 
quum  Alipius  proponit,  ila  legitur :  Si  quii  forie 
preibyter  ab  epiicopo  iuo  correptui,  aut  excommunh' 
catui,  etc.  Sed  qunm  ab  uiiiversis  episcopis  canou 
fertur,  loco  episcopi  afferlur  noinen  praepositiy  et  ita 
in  Carthaginensi  codice  canonum,  c.  M,  legilur  :  a 
prcepoiilo  iuo  correptui.  Grxce  est  :  iv  rp  hmrfofj 

D  «vrov  wxayfwi^  id  est ;  in  iua  vitee  agendm  raa 
tione  condemnatiii  fuerit.  Burcbardo  Siutem  et  Ivoni 
cotivcuit  cum  Gratia&o. 


QujEST.  III.  C.  11.  ^  et  :  ih.  *  add.  :  oportet  :  ib.  =  G.  III.  *  scr.  A.  867.  —  Ans.  I.  5»  c.  66, 
(I.  1«,  c.  36).  '  abestaborig.  »  orflwti»  :  Ed.^Bas.  •  Pastor.  p.  3,  c.  4.  "  Matlh.  c.  18.=C.1V. 
"  hab.  A.  347.— Aiis.  I.  3.  c.  71.  Ivo  Pan.  I.  5.  c.  «7.  Dccr.  p.  li,  c.  15.  "  desid.  ap.  Ans.  "  eon^ 
movetur  :  Aiis.  Ivo.  —  Cdd.  coll.  o.  "  dejectui  :  Goll.  Hi»p.  "  pertractetur  :  Kdd.  coll.  o.  pr»  fias.  "^ic 
^  rogauti:  desid.  ap.  Aus.  *^  Itle  te^o  :  Edd.  coli.  o.  "  piuribui:Ed.  Bas.  "  fuerini  examinata  :  ColL  Hisp. 
fueral  :  Edd.  coll.  o.  *^  privalui  :  ib.  f  ante  cogn.  :  desid.  in  Coll.  Hisp.  "  add. :  recipiai  ei :  ib.  =: 
C.  V.  *>  hab.  A.  390.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  16,  c.  5.  Burch.  t.  2,  c.  194.  Arfis.  I.  li  c.  53.  Ivo  Decr. 
p.  6»  c.  239.  Poiyc.  1. 7,  l.  1.    *  pngpoiiio  :  Coll.  Hisp.     *^  correctui :  Edd.  coll  o 


M  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

quiftlri,  lit  ab  ipsis  ejus  caiisd  possit  «iidiri,  »t  per  A 
ipsos  suo  episcopo  reconciliari.  Quod  nisi  rccerit, 
sed  siiperbia  (qiiod  absii!)*'  infl:ltus  secernendum  se 
ab  episcopi  sui  communione  duxerii,  ac  sepnratim 
cum  aliquibus  schisma  facicns  sacri(icium  Deo  ob- 
tiilerit,   anathema  habeaiur**  et  locum  amittat*^. 
At  si  '  ^  querimoniam  >  jiisiani  habuerit  adversus 
episcopum,  inquirendiim  est. 
C.  VI.  De  His  (fui  damnaii  a  lynodo  saera  ministeria 
conlingunl 
Jtem  ex  Cohcilio  Antioclieno,  c.  4  **  : 
Si  quis  ''eplscopusdaninaiiis  ^'*  a  synodo,  yel" 
presbyier  aut  diaconus  a  suo  episcopo,  ausi  **  rne- 
rinl  aliqiiid  de   iniuisterio  sacro  ^onlingere,   sive 
episropiis  juxta   praecedentcm  consuetiidinetn,  sivd 
presbyterauldiaconus,  nuUo  roodo  liceat  ei,  nec  iii  B 
alia  synoilo,  reslitationis  spem  aat  locuin  habere 
satisfactioniSf    sed  ei    commnnicantes  ei  omnes 
abjici  de  ecclesia  oportei,  ei  niaxiine  si  postquaro 
dldicerint   adversuin   memuratos  prolatim  fuisse 
sl&ntentiam,  eisdem  commuiiicare  icntaverinl. 

C.  Vll.  Sine  $pe  $tt  reeonciliationis  qui  excommuni- 
catis  eommunicare  pr<Bsumii. 

iUm  ex  Concilio  Martini  papae,  c.  37  *^i 
Si  t|ai8  episcopus  in  concilio  excommunicatus  fue- 
rli^  sive  presbyier  aui  diacontts  a  suo  episcopo*',  et 
post  excommunicationem  prsesumpseril  sive  episco- 
pus  ille,  aut  presbyter  aut  diaconus  facere  oblatio* 
nem,  vel  maiotiiium  aut  vespertiiiam  sacrificiuin 
itnasi  in  oflicio  suo  aget-e  sicut  prius,  non  liceat  ei 


CAUSA  XI.  QUi£ST.  III.  8il 

nec  in  alio  concilio  spem  reconciliationis  habcre^ 
nec  ultra  recoHigi**»  sed  eiiam  eos,  qui  ei  commu^ 
nicaverint«  omnes  ab  ecclesia  respui,  maxiine  eos, 
qiii  sciebant  eum  esse  dejectum.  Si  aulem  perman 
serit  turbnns  et  concilans  ecclesiam  pcr  forinpc- 
cam^  *^  poiesiatem,oporlct  eom  sicut  sedilionarinm 
ab  oroni  plebe  expelli. 

C.  VIIL  De  episcopis^  'qui  innocentes  aui  minHmis 

causis  culpnbiles  excommunicant. 

Item  ex  ConcilioiAgalhensi,  c.  5  •*: 

Episcopi,  si   sacerdotaii  modcraiione  postposit.1 

innocenles  aut  minimis  causis  culpabiles  excommu- 

nicnro  praesiimseriiit,  aut  ad  gratiam  baplismatisi^ 

feslinanles  fortasse  recipere  noliierint,  a  vicinis  '* 

episcopis  ejusdem  f  provinciae  literis  moneantur  ^*^ 

et  s!  parere^'  noluerint,  eommunio  illis  iisqiie  ad 

tempus  synodi  a  rcliquls  episcopis  denegelur  ^,  n^ 

fotte  propter**  excommunicalionis  ^*  peccatuin  ex- 

communicati  longo  tenipore  niorie  prxveniantur  ^. 

C.  IX.  De  his  qui  tempore  suce  excommunicationis 

communicare  prwsumunt, 

Ilem  ex  Coucilio  Afric;*no  ™  *•  : 

Placnit  universo  conciiio,  ut  qui  excommunicatui 
fiieril  pro  suo  neglectn,  sive  epi&copus  sive  quili- 
bet  clericus,  et  tempore  excommuuicationis  sus 
ante  audientiam  communicare  ^*  pracsumserit,  ipse 
in  se  damnaiionis  judiceiur  sentenliam  protulisse. 

C»  X.     Deponantur    episcopi^  qui   excommunicatis 
communicant. 
Item  Nicolaus  Papa  ^  ^: 
teiigualdum  ^  Treverensein  et  ^*  primatem  BeU 


MOTATIONCS  COimCCTORU&i. 


'  At  si  :  iii  codice  canOiium^  et  CartbagiiieDsis 
ftneco,  ei  apud  collectores  nihil  hic  est  inter- 
jectuui.  Veruiii  iu  exemplaribns  concilii  impressis 
et  manuscripiis  ;(nie  istain  ciausulam  baec  inseruii- 
lur :  NihHominus  ei  de  ctvtlale,  et  de  eongregatione-f 
in  qua  {uerit,  iongius  repellatnr^  ne  vel  ignorantes, 
vel  sinipliciter  vitenies  serpentina  {raude  decipiat^ 
gHoniam,  secundum  Apostolum^  Ecclesia  unaesi,  uHa 
fides.  UHum  Ifaptisma.  Et  si  querimoniam^  etc. 

<  A*  si  querimoniam  :  Lot^us  hic  ita  iiabet  apud 
Burcharduin  et  Ivoiiem  :  Si  querimoniam  jUslam 
adcersus  episeopum  non  habuerit^  inquirendum  erit, 
Grasf  e  est :  axoirovftcvov,  piiroTi  xaTce  tou  tircmirtfi» 
nipL^lfc»  i/hi  dfxaiav ;  id  esl :  hoc  considerutOy  numquid 
adverfus  episcopum  justam  habeHl  exposlutatiouem, 

C  Vi.  ^  Damnatus  :  Graxe  est  :  MidaipfOttc.  id 
esl  deposiius. 

C.  Vll.  i  Forinsecam  :  In  aliqtiot  Gratiani  el  cou- 
cilii  coilicibus  esl  :  forasticam.  In  canoiie  qtiiuto 
conciiii  Antio<'heni,  umle  hoc  sumtum  esl,  legitur : 
Stk  Tjc  t{o>6fv  iSou^Mc;  quas  Dionysius  vertiti 
per  potestates  exteras. 


C  C.  VIII.  ^  Bapliimatis  :  Sic  etiitm  in  ihamiscri- 
plis  et  doctores  eam  vocem  agnoscunt.  Verum  iii 
omnibus  odilionibus  conciliorum**,  et  diiobus  codi- 
cibus  Valicanis,  lain  in  concilio  Agathensi  quam  in 
Vormacieusi  c.  i4  (ubi  caput  hoc  repetiiur),  et  a 
Burchardo  el  Ivone  abesi  ea  dictlo.  Et  quoin  bic  de 
excommunicatis  agatur,  videtur  esse  focus  ei» 
tantum«  qui  sunt  baplizaii,  et  ad  graiiam,  id  est 
reconcillationem.  cum  suo  episcopo  feslinant. 

^  Denegetur  :  Sic  babet  Ivo  et  Panorniia,  el  anli* 
quiores  conciliorum  edilioiies,  et  duo  Valicana 
exemplaria,  videiurque  huic  aiinile  quod  lej|;itur 
sup.  6,  q.  2,  c.  fin,;  sed  in  recentioribus  editiooi- 
bus  est :  non  denegeiur**\ 

C.  IX.  ^"  In  coucilio,  quOd  hodie  inscribitur  Afri- 
Canum,  caput  hoc  non  habetur;  sed  in  Carlhagi- 
nensi  ioserto  in  codice  cauonuin,  et  in  gneco  c.  29, 
ci  refertur  in  quinta  synodo,  sessione  7,  in  episi. 
Vigilii. 

I)  C.  X.  >^Caput  hoclvo  citatei  Micolao  episcopis 
ei  arcbiepiscopis  per  Galliam,  Itatiam,  Germaniani, 
aique  per  unlversas  proviocias  constitutis.  In   qua 


QUifiST.  III.  C.  V.  *•  scilicet:  ^{\.  B;is.  "  anathemaiizetur  et  nilnlominus  locum:  Edd.  coll.  o.  *^  toco 
amaeo  :  Coll.  Ilisp.  **  et  :  ih.  =:  C.  VI.  **  hub.  A.  35i.  —  iiUerprelalio  Dionysiana.  — Ans.  1.  12,  c.  S6. 
Burcb.  L  1.  c.  499.  —  Ivo  Uecr.  p:  8,  c.  562«  ex  Isidoro.  •*  dcsid.  iii  Ed.  Bas.  **  damnatur  :  Edd. 
coll.  o.  **  ve/ «i  :  eaed.  **etausi:  Civd.  =  C.  Vil.  '*  idem  caput  ex  interpr.  Martini  Braca^ensis. 
*•  a  suo  ep.  :  desid.  in  Coll.  Hisp.  **  reconciliari  :  Edil.  coll.  o.  "  forasticam  :  Coil.  Hisp.  2=  C.  Vlil. 
**  hab.  A.  506.  —  Burch.  L  il,  c.  li.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  128.  Decr.  p.  14,  c.  16,  et  81.  **  et  CoIL  Hisp. 
^*  convicinis  :  Cd.  Bas.  f  cujusUbet :  Coll.  ciil.  ^*  movennlur  :  Edd.  Bus.  Ven.  11.  ^'  parcere  :  Burch. 
Ivoc.81.  *"  et  Coll.  Uisp.  la  Cdd.  coll.  o  lcgilur  :  denegetur.  **  per  :  Edd.  co\i.  o.  ^*  excommuni* 
catoris  :  Coil.  Hisp.  — tn  excommunicatoris  :  Burch.  Ivo  c.  81.  ^^  pr(svenialur  :  id.  =:C.  iX.  ^*  c.  ^, 
ap.  Dionys.,  ex  coiic.  Carth.  hab.  A.4a9.  —  Buich.  I.  1,  c.  200.  Ans.  I.  12,  c.  27  (29).  Ivo  Decr.  p.  5,  c. 
514.  Polyc.  1.  7,  t.  1.  *•  communtonem  :  orig.  =C.X.  "  in  syii.  Rom.  hab.  A.  865.  —  Ivo  Decr.  p,  8^ 
c  226.    *•  Theutgaudum  :  orig.  —  Bohui.     ^'  desid.  iii  orig^ 

Patrol.  CLXXXMI.  27 


ife  DEChETi  PAhS  SECUNDA.  CAIjSa  XI.  OlJ^Sl.  Itt.  M 

gica  protinciac,  clGunlherium  AgrippinaeCoIonia  A  infeiioris,  aique  reliqni  popull  ••,  non  solum  infa. 

archiepiscopos,  nunc  coram  iiobis  et  sancla  synodo,      mes,  sed  el  exlorres  a  regno  Dei  el  consorlio  ficle- 

sub  geslorun!'^  insinualione,  qu.i1iler  causam  Lo-     rniiki,  ac  a  iiminibus  sanclae  Dei  ecclesi;e  alienl 

Iharii  regis,  et  duarum  mulierum  ejus,  Theibergae»*      ernnl. 

gcilicel  et  Gualdradae,   rdcognoverint  et  Judicave-     C.  XII.   In  Chrittum  peccai  qui  veHtulh  doctorem 

rint,  scriplum  super  hoc  propriis  manibus  robora-  coninstat. 

Uim  offerentes,  nihil "  se  plus  vel  nrinus  aut  aliler  '««"»  ^^^^^  '«  ordtnaitofie  CUmentts  -: 

egisse  ore  proprio  muliis  coram  positis»'  aflirman-         Q"icunque  conirisUveril  doctorem  veruati*  pec 

^s,  et  aeniehliam,  quam  a  sede  aposlolica  in  Engel^     «^^  in  Chrlstum,  ei  patrem  omnium  exacerbal  Deum. 

UudemuxoremBosouissaiiciissimusfraier  nosler     propier  quod  et  viia  careb.U 

»f  j.  »  I .    •         -  Tu^Ji^  ^.    ^^t^w^:  o«-      C.   XIII.    Simulata    virtutum   uffectione   obeduntta 

Mediolanensis  archiepiscopus  Thado  et   celeri  co-  ^^.^^^^^  ^^^  denegetur. 

episcopi  nosiri  peiiverant  emiliendam.et  nos  divino  j^^^  Ambrosius  iib.  U  De  offieiis  e.  04 : 

succensi  zclo  sub  analhemaiis  aliestaiione  canoiiice  ^.  ^^^.^  ^^^^  ^^^  ^^^.^^  cpiscopo,  extoliere  a^ne 

protuleramus,  publice  se  viva  f  voce  violasse  confi-  ^^^^^^^  ^  desiderans,  qusrens  etiam  obumbrare 

ienlcs,inquibusoinnibusiiivenimuseosaposioIicas  ^^^^^.^^  ^p.^^^p.  simulau  afrectioue  docirinae,  aut 

atque  .canouicas  sanctiones  in  pluribus  excessissei  D  |,umlliuii8,  aut  misericordiae^  is  a  vero  devlos  su- 

^t  aequiUlis  «ormam  oequiier  lemerassc,  omni  ju-  ^^^^^^  quonlam  vfcriUlis  esi  ea  regnla,  ut  nihil  fa- 

dicamus  sacerdoiii  officio  manere  peniius  alienos,  ^^^  commendai\di  tui  causa,  quo  miiior  alins  fiai, 

aanctt  »*  Spiriius  judicio  et  B.  Peiri  per  nos  auclo-  ^^^^^^  ,i^  g.  q„.^,  ^^^^  •>  habeas,  id  ad  deformatio- 

riute  episcopatus  exuios  regimine  coiisisiere  •  de-  ^g,„  alierius  el  «>  vituperationem  exerceas.  §  1.  Non 

finientes  ".   Praediciis  aulem  depositis  licentiain  jefendas  improbum,  ei"sancta  indigno  commitf* 

concedimusecclesiam  ingrediendi,  et  communicandi  ^^^^^  ^^^  .^  arbiireris.  §  2.  Neque  iieruin  arguas  *» 

sicui  laici,  ei  loquendi  suas  utilluies,  non  auiem  ^^  impughes  eum,  cujtts  crimen   iioa  deprehen. 

turbas  concitandi  vel    scandalum  sollicitandi  illls  ^^^.^ 

irlbuimusfaculUiem.Quantumauiemadepiscopale  ^    ^,^^  Epiicopo  non  obediens   dtBmonum  ore 

.  ministerium  speclaliier  ■•  pertinel,  nulla  eis  sit  11-  discerpitur. 

centia  conlingendi,  sicul  nos  cum  sancU  synodo  /^^  Anterus  Papa  Episcopis  Utspaniag  •• : 

)am  decrevisse  consUl.  Absit,  ut  quicquam  sinisirum  de  his  arbitremur« 

C.  XI.  Clerici  et  laici^  qui  non  obediunt  episcopis,  qui  aposlolico  gradiii  &uccedeiiles  Christi  corpus  sa- 

infames  efficiuntur.  cro  ore  conficiunt,  per  quos  iios  *eiiam'  Chrisliaiii 

Jtem  Clemens,  epist.  lll  omnibus  coepiscopis" :  C  sumus,  qui  claves  regni  coelorum  habenles  ante  ju- 

Si  auiem  vobis"  episcopis  iion  obedierint  omnes  dicii  diem  judicant.  Yeleri  •»  quidem  lege  babetur 

presbyieri,  *diaconi,  ac  subdiaconi*,  et  reliqui  cle*  quicunquc  sacerdolibus   non   obtemperassct  ^   aut 

rici,  omnesque  principes  lam  majoris  ordiuis  quam  exira  casira  posilus  lapidabatur  a  populo  ••.  aut 

NOTATIONES  CORRECTORtJM. 

ijDistoIa  viilelurretulisse  quidin  concilio  aseRoma  mallent.  Et  sic    nec  repuisa,  nee  admissa  eorum 

InbiiO  deMetensi  syiiodo  penilus  abolenda,  et  de-  assertione  jussi  sunt  ire  ad  Iwspitia  sua,  quousqut 

Dosiliorfe  Tiiietgandi  el  Gunlharii  sutnturo  fuerit.  revocarentur.  Paueis  imerpositis  diebus  ad  synodum, 

De  qno  quidem  concilio  el  liorum  cpiscoporum  dc?-  quam  papa  congregaverat,  sum  accersifi,  ubi  eorwat 

Bosilione   Regino  lib.  4  Chronicorum,  accurale  haec  damnata  et  anatitemaiitUa  sunt    scnpta,    et    ip^ 

scribil  •  lulerea  Thietgandus  et  Guntharius  areltiept-  vmnibus    adjudicantibus    episcopis  ,    presbgteris    tt 

sconi  Romam  profecti  sunt  ea  animi   intentione,  ut  diaconis  sunt  depositi  et  omni  ecclesiastica  dignitate 

reaem  innoxium  in  pradicto  facto  demonstrarent,  ac  privati. 

s/eum  cctteris  coepiicopis  eeclesiastica  atque  aposto-  •  Conststere  :  In  secundo  capite  concihi  locns  liic 

llea  exercuisse  deereta;  stuUilioi  quidem  eiogio  <f«- 0  ita  habet  :   consistere;  diffinientes    quod,  si  juxla 

corandi  ofci  iliam  Pelri  sedem  aliquo  pravo  dogmate  prwcedentem  consuetudinem  tattquam  episcofn  ausi 

faUere  passe  arbitrati  sunt,  qute  nec  u  fefeilitt  nec  ab  fuerint  aliquid  de  sacro  ftiintsteno  coittingere,  huHo 

aliaua  hderesi  unquam  falii  potuit.  Itaque  quum  in  modo  iiceat  eis  nec  in  aiia  synodo  restitutionis  spem 

vfisetttiam  Sicolai  papa  venissettt^  tibeiium  obtuie^  atit  iocum  habere  sutisfactionis.  Sed  et  communican^ 

runt  in  quo  coniinebantur  gesia  synodaiia^  quce  in  teseis  omnesabjici  de  ecctesia^  et  maxime  si  postea 

Nedhwtttrico   urbe   tt   Aquis  ab   eis  statuia   fue*  quatn  didicerint  adversus  memoratos  prointam  fuisse 

rant    Qui  quum  a  notario  coram  omnibus  recitalus  sententiam^  eisdem  coimnunicare  lentaverint,  et  sunt 

essei  iitierrogavit  Voniifex,  si  hac  scripta  verbts  verba  sumia  ex  cstpiin:  Siquis  episcopus  damnatus^ 

confirntarent?  Respottderunt  inconveniens  videri,  ut  stipra  eadem,  ex  eoncilio  Anliocheiio. 
quod  vrovriis  manibus  robotaverant  verbis  infirmare 

Qu^ST.  115.  C.  X.  »•  suggestorum  :  Ed.  Bas.  •*  Theitberga  :  orig.  —  Bohm.  »»  nUtilque  :  Bohni. 
•»  u\t\.  :  tesiibus  :  E  Id.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  Bohin.  f  ""«  •  •^^-  **  ^i  ^^^^  *""^'»  •  0"g.  —  Kdd.  coH.  o. 
**aefi'tiiuus  :  orig.  ••  speciale:  Ed.  Bas.  =:  C.  XI.  •'  Capul  Pseudoisidorl.  »»  tiobis  :  Ed.  Bas.  ■•  desid. 
ib.  =-C.  XII.  ••  Ex  Clein.  I,  qtiain  Rulinus  lalinam  lecii.  =  C.  XIII.  •*  ne  :  Ed.  Bas.  •*  udd. :  operis  : 
E  jd.  coll.  o.  «■  vei  ad  :  Ed.  Bas.  •*  debid.  in  orig.  *»  ttr^efi«  :  orig.  =:  C.  XIV.  ••  Capul  Pseudoisidori, 
4f.  Iljcionyiui  cp.  adlHiodoruin.  •'  7w  vci.  •  tdd.  coll.  o.  —  cT.  Deut.  c.  17.  •»  add.  :  l^ei  :^  Ed* 
B;is. 


m  DECRETI  PARS  SECUNOA.  CAUSA  lU  QUiEST.  111.  SiO 

gUdioeervieesnb)ee(3Conteinpiuniexpiabatcruore:  A  (nisi   qu»  a<l  eandem  excommttnicalionein  perii* 


Nunc  vero    inobe4iien8   spirituali    animadv^rsione 

trancatur,  et  ejecius  **  ab  ^*  ecclesia  rabido  dsnio- 

nuro  ore  discerpiiur  ^^ 

C.  XV.  Quibui  p€pa  <il  inimicus^  hii  nec  loqui  de^ 
bemui. 

Item  Pelrus  in  ordinatione  Clementii  ^* : 
Si  inimicus  est  isie  Clemens  alicui  pro  aclibus 
sois,  Vos  noiiie  ekspeclare,  ut  ipse  vobis  dicai»  eic, 
ki  iupra  tn  tractatu  ordinandorum^  ubi  ayitur  de 
ehedientia  minorum  erga  majores. 
b.  X\\,  kxcommunicaiui  eit  qui  excommunicatii 
communicat, 
Item  Fabianus  Epi$cop'us  epist.  I  ^: 
Sicnt  apostoli  siatueruiit  dicenies:  Cutn  excom- 
municatit  non  est  coirnmunicaMufh,  it  si  qUik  cum  3  posiia  prac  foribus  ecclesiae  cunjlis  conVenieuiibus 


nent)  nec  vesci  liceai  *^  Si  quis  enim  '  cum  eo  ant 
palam,  aui  absconse  locutus  fuerit,  statiin  cum  eo 
comihunem  excommunicaiionis  contraliei  poenam. 
C.  XIX.  Deeodem. 
Iiein  ex  Concilio  Caribaginensi  IV,  r.  73 "' : 
(jiii  communicaverit  vel  oraverit  cum  .excommu* 
nibaio,  silaicus*  esi,  excommunicetur;  si  ciericiis 
deponaiur. 

C.  XX.  Excommunicatorum  nomlna  vicinis  ommbut 
palam  et  publice  ahnuniienlur, 

Item  ex  decrelo  Honorii  Papae  *  •*: 
Curae  sit  omnibus  episcopis,  eicommunicatorum 
omnino  **  noniina  iam  episcopis  vicinis,  quam  suis 
parochianis  parilcr  indicare;  eaque  in  ceiebri  loco 


excommunicatis  aversdndo  ^^  regulas  scienter  saltem  P 
ffi^'  domo  simul  locuiui  fuerit  vel  oraverit,  ille  com- 
munione  privetur, 

C.  XVH.  Deeodem 
Item  Calixtus  Papa  epist.  tl  c.  3  ^* : 
Excommunicatos  quosciinque  a  sacerdotlbits  niil^ 
lus  recipiat  *aui  rejiciai*  anie  utriusque  parlis  jii- 
Mam  eicdmmunicaiionem,  tieccuin  eis  in  ^^  ora- 
iione,  aut  cibo,  aui  polu,  aui  osculo  tommiinicel, 
hec  Ave  eis  dicat,  quia  quicunqiie  ih  liis  Vel  aliis 
probibiiis  scienler  excoihmunicatis  communicave- 
rit*',  juxla  aposlolorum  inSliiutiohem  et  ip^e  simili 
bxcommnnicalioni  subja(*ebii  ^*. 

C.  XVIll.  Deeodem. 
Item  Isidorns  in  regula  monacttoruni,  c,  iS  <i  ** : 


inculcare,  quaienus  in  uiraque  diligentia  *ei*  ex« 
commuiiicaiis  ubique  ecclesiasiicus  aditus  '^  ^x* 
cliidaiur,  ^i  excusaiiohis  causa  omhibtis  atife- 
ralur. 

II  Pairs.  Crdtian.  Verum  hoc  de  nomihalim  excom^ 
municaiis  inieUigitur,  ExcommUnicadonis  enim  pm* 
nam  dupliciter  subimusj  et  dum  realum  incurrimu$i 
et  dum  iententia  hotamur. 

Vnde  Hieronymus  in  lib,  Jud.  homil.  //  «  ^' : 

C.  XXI.  Duobus  modis  aliquis  satance  traditur. 

Audi  d^hique  Aposiolum  diceniem  de  eo,  qui  pec- 

caverai :  Tradidi^'',  inquil,  hujusmodi  hominerh  sa^^ 

tancB  in  interitum  carnh ,  ut   spiriius  salvus  ftai, 

Vides  ergo  quia   non'"  solum  per  aposiolos  suos 

^  tradidii  Deus  delinquenies  in  manus  inimicorum. 


Cum  exconimuuicaio  hequ(&  di^are»  neqiie  loqui      sed  el  per  eos,  qui  Ecclesiae  pr«i.sident»  et  potesla- 

KOTATIONES  CORRECTORUM 


C.  XVI.  P  Sallem  :  In.episloia  Fabiani  est :  scien" 
ter  pnallat  in  domo,  aut  fimul  loculust  etc.  Sed  lecllo 
Cmti:ini  videlur  niagis  consenlire  cum  canone  apo- 
siolico  :  cTtk  axo(vfijvyiT£)  xav  cv  ottta  o-vv(vS«3T9(,  tCro^ 
iifopd^iaBti»  f  quai  Dionysiiis  vertii :  Si  quis  cum  ex-^ 
communicato  snltem  in  domo  simul  oraverit^  itie 
communione  privfiur, 

C.  XVIll.  <i  Prior  pafs  biijus  cnpiiiili  usqiie  ad 
vers.  Si  quis  entm,  babetur  in  regula  S.  Isiilori 
(qiiae  missa  esi  ex  Hispania)  c.  18,  ex  qua  ciial  boc 
Sn)airag<iiis  in  exposiiioiie  regiilae  S.  Benedicti»  c.  ^, 
exccpta  tamen  i^la  clausula  :  nisi  qucp  ad  eamdeni 
excommuniealionem  pertlnent^  qiiae  neqiie  in  regula 
B.  Isidori  legiiur,  neque  apud  Smaragduin.  £si  ia- 
hien  npud  Burcbardum  et  Ivonem. 

'  Si  quis  enim :  llaec  usque  ad  flnem  relert  Sma- 


ragdti^  ex  quodiim  magistro  monachonim,  qnod 
notiibitur  infra  e:Ml.,  c.  Si  quis  frater. 

C.  XIX.  ■  Si  laicux :  Iia  apud  Burcliardum*  et  Ivo- 
nem  pnri.  14,  c.  10S,  el  iii  Panornii.'!.  Sed  in  ron« 
cilio  ipso  cum  variis  codicibiis  collaio**,  ei  npud 
Ivoiieni  eadem  pnrie,  c.  28;  legilur :  sive  clericus^ 
sivc  laicus  excommumcelur. 

C.  XX.  ^    Burcbardus  etinin,  Anselmiis  ei  Ivo, 

fi.  14,  c.  115.  ciiant  ex  decretis  Hdnorii;  sed  idem 
voeadetn  pafte,  c.  65rboc  ipsum  tribuit  Joanni  VIII 
in  concilio  apud  Ravennam. 
C.XXI.i^ln  boc«ei  sequenii  caipiiecitalurB.  Hie- 
D  rOnynuis,   qiiod   ipse  has  Orfgeiils  bomilias  laiinas 
fecii,  siciii  etinm  siipra  dist;  56,  c.  Si  qttis^  esi  ad-' 
iioiniuiii. 


Qu^sT.  III.  C.  XlV.    »  ejectus  autem  :  Edd.  Liigdd.  II,  lil.  ^  aut  ejectut  :  Edd.   reli.     ^^'  &e :  Edd. 
roll.  0.    '»d«C€rpiii(r:Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III  =;:  C.  XV.    "  cf.  ad.  Disi.  93.  c.  1.   =3  C.  XVI, 

^*  Cr.  can.  Apost.  U Reg.  1.  2,  c.  598.  Biircb.  I.  H,  c..5o.  Ans.   I.  12,  c.  19.  Ivo  Pan.   I.    5,  c. 

95.  ^^  avertendp  :  Ans.  —  Edd.  coll.  0.  pr.  Liigdd.  II,  IIL  ^*  add.  :  tiiia  :  Ans.  ==  C.  XVIK  '*  Giput 
Psetidoisidori,  cf.  can.  Aposi.  11.  — Burch.  I.  t1,  c.  58.  Ans.  (.  12,  c.  14  (15).  Ivo  Pai).  1.  5,  c.  94* 
Decr.  p.  14,  c.  25,  el  l6i.  Polyc.  I.   7,  i.  .!•    ^'   aut  :  Ed.   Uas.    '*  eommunienveritit,  ^  subjacebunt  : 


ibjacebunt 


12,  c  1'8.  Ivii  Pan.  I.  .5,  c.  99.  Dccr.  p.  14,  c.  "2,^^  et  108.  Polyc.  ib.  *  ei  Aus.  **  ei  Coll.  Ilisp.  =  C.  XX. 
«»  c.  10,  oonc.  Raveun.  bab.  A.  877.  —  Buicli.  I.  U,  c.  49.  Aiis.  l.  12,  c.  52.  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  65» 
ei  115.  "*  desid.  ap.  Burcb.  "  auUiius  :  Burcl.i.  —  Ed.  iSor.  =  P.  II.  C.  XXI.  »♦  hno  Origpnvs  liom/ 
2,  in  c.  2.  Judicum.     "  1  Cor.  c.  f>,  v,  5.    «•   ei  htddo  non    solum  :  Edd.  coH.  6. 


«47  MICRETI  PARS  SECUMDA. 

tem  bobent  n«n  solnm  solvendi,  sed  eiiam  ligandi,  A 
tradunlur'*  peccalores  in  inleriinm  carnis,  qnum 
pro  delictis  suis  a  Clirisli  eorpore  separanlnr.  Et 
(ot  mihi  videtur)  dupliciter  etlam  nunc  traduntur 
honiinesde  ecclesisrhi  potestaiem  Zabuli  **.  Uuo*^ 
modo,  qno  superins  diximus,  quum  delictum  ejus 
manifestum  stt  ecclesiae ,  et  per  sacerdotes  **  de  ec- 
clesia  pellttur,  ut  noiaius  ab  omnibus  erubescat,  et 
coHTerso  *'  conveninl  '^  iUi  illud  quod  sequitur : 
Mt**ipirUus  iatvug  fial  in  die  Domini  nostriJesu  Chn- 
$lL  Alio  autem  modo  quis  traditur**  ZabuIo*% 
quum  peccaium  ejus  manifestum  non  sit"  homini- 
bus,  Deus  autem,  qui  videt  in  occullo  **,  perspicieus 
ejus  mentem  et  animam  *'%  viiiis  ac  passionibiis 
servientem,  et  in  corde  ejus  non  sc  diligi,  sed  aiit 
avariliam,  aut  llbidinem,  aut  jactantiam,  aut  alia  ^ 
bujusmodi  :  istum  talem  ipse  Doroinus  tradit*^' 
satanae.  Quomodo'^*  eum  tradit'^'  satanx?  Disce- 
dit  a  mente  ejus,  et  averiit  se,  et  refugit  a  cogita- 
tionibus  ejus  malis  et  desideriis  indignis,  et  reiin-* 
quit  domuin  cordis  ejus  vacuain. 

Gratian.  Quum  ergo  per  IsenUniium  quis  nominu' 
tus  fueritf  eum  eo  communicare  non  debemus,  Quum 
autem  solo  reatu  occulte  exeommnuicalionis  contra-' 
zeril  poinamf  non  est  ab  ejus  commitnione  cessan- 
dum*  Hnde  Dominus^^^  in  eoangelio  tunc  demum 
peecalorem  dixit  habendum  sicut  ethnicum  et  pubVi" 
eanum^  auum  ecclesiam  audire  eontempserit.  Aposto* 
ius  ^"  quoque  non  ait :  S'  quis  frater  est  fornicator, 
sed:  si  qui»  frater  nominatur  fornicator  ***,  oic,  (; 
sententia  nominationem  intelligens.  Hinc  etiam  Vr- 
banus  papa  II  Guiimundo  ^**  episcopo :  Sane  ""  quod 
Super  Uicbardo.  Ae^tttre  fn  causa ;  Quidani  episcopus 
in  haeresim  lapsus.  Iline  etiam  Christus  in  evange- 
iio***  xizania  dixit  esse  toieranda  usque  ad  mes» 
sem^ 

ttinc  etiam  Hieronymus  "* : 

C.    XKU.    Mali   a   bonis    penitus  uparari  non 
possunt^ 

Noltie  recedere  a  Domino  in  Imdierno'"  die» 

boc  esi  donee  saecnkim  slat;  ostendat  ergo  roibi» 

liuomodo  Hiebussus/  donee  saecuium '"  stat,  habi- 

tet  cum  iiliis  Juda  in  Mierusalem,  quippe  quum  ne 

ipii  quidem  filii  iuda  ***  babitent  iu  icrusalem. 


CAUSA  XU  QUiCST.  III.  818 

Ideo  ergo  *^^  nec  istud  verom  esse  poterit»  qiiod 
Hiebnsxi  cum  Judaeis  habitent  '^>  in  Jenisnlcm, 
quandoqnidem  ^'*  ne  ipsi  quidem  babiunt  in  ea. 
Sed  nos  iutelligamus  baec  spiritualiter,  assumentes 
evangelii  parabolam,  quae  dicil  dc  zizaniis :  ^mf# 
utraque  crescere^  ne  forte^  quum  "^  vuUis  eradicare 
xixania,  eradiceiis  simul  cum  ipsis  eliam  triticum.  Et 
infra :  §  1»  Aiidi  ergo  scripturam  dicentem,  quia 
non  potuerunl  "*  filii  Juda  disperdere  Hiebusxos» 
.«ed  babilaverunt  cum  ipsis  usque  in  bodiernum 
diem  in  Hienisalem.  Unde  deprecor  vos,  qul  fldeles 
esiis,  ut  ita  vilam  veslram  et  conversaiionem  ser- 
vetis,  ne  in  aliquo  vel  ipsi  scandalurn  paiiamini,  vel 
aliis  ^^*  scandalum  facintis :  sed  sit  vobis  summi 
studii  summaeqiie  cautelac,  ne  quis  in  banc  san- 
ctatn  "*  congregationem  *veslram*  poUutus  intro- 
eat,  ne  quis  Hiebusaeus  babitet  vobiscuin  ^*K  Vides 
ergo  *",  quia  dicit  scriptura,  quod  non  potuerunt**' 
ejicere  filii  Juda  '*^  Hiebusaens  de  Hierusalem.  Hie- 
busacus  autem  interpretatur  conculcatio,  Ergo  '^, 
quia  non  possumus  ejicere  istos,  qui  nos  cod« 
culcant,  eos  saltem,  quos  possumus,  quorum  peo« 
cata  manifesta  snnl,  ejiciamus.  Ubi  eniin  peccaluni 
non  est  evidens,  ejicere  de  ecclesia  neminem  pos- 
sumoSf  ne  forte  eradicantes  zizania  eradicemos 
shnul  cum  ipsis  eliain  iriticum.  Movet  ine  tsMPen 
qiiod  dixlt,  quia  noii  poluerunt  ejicere  Hiebusaeos,  id 
est  eos  qui  inierpretanlur  coiiculcalio.  Et  idea 
videamus  qui  sunt  *^*  in  ecclesia  conculcantes.  Illi 
sine  dubio,  de  quibiis  dicit  ^"  Domiuus  in  evange- 
liis  :  Nolite  miilere  sanetum  canibus,  neque  marga^ 
ritas  *vestras*  ante  porcos ,  ne  forte  conculcent  eao 
pedibus  suti ,  et  conversi  elidani  ***  vos,  Iste  est  ergu 
Hiebusaeus  '**  conculcatio,  qui  iiidigni  ***  audinnl 
▼erbuni  Dei,  et,  quum  aodierint,  neqoe  ot  inftdeles 
discedunt,  neque  permanent  ut  fidcles,  sed  percepta 
mysteriorum  "*  notitia,  et  fidei  nostrae  secretiori^ 
bus  serutatis  ^'',  conversi  postmodum  iropugnant 
nos.  et  contradictionibus  sbis  corda  nostra  diniDH 
piuit»  conculcautes  verbi  dominici  margarius,  et 
ornameDta  fidei  maculantes.  De  istis  ergo  dlcitar, 
quia  non  potnemnt  fllii  Juda  ejicere  Hiebosxum  de 
Hierusalem  usque  in  hodiernum  diem. 


QciiST.  III.  C.  XXI.  •'  add. ;  autem  :  eaed.  •<"  diaboii  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  *'  hoc  :  Edd. 
eoll.  o.  **  lacerdolf m  :  eaed.  **e  eonMrio  :  Ed.  Lugd.  II.  *^  evenfaf  ^' :  Edd.  coll.  o.  "  1  Cur.  c.  5,  v. 
5.  **  traditus  est :  Edd.  coil.  o.  *^  diabolo  :  Ed.  Ven.  11.  "  est  :  ,Edd.  coll.  o.  **  abseondito  :  eaed. 
^*  ammos  «-  deservientes  :  Ed.  Ras.  —  awmum  :  Edd.  rell.  **'  tradidit :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III. 
<•*  add. :  auiem  :  Edd.  Bas.  Ven.  41.  Lugdd.  Par.  >•*  tradidit  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  I,  11.  Lugd.  i. 
Par.  "^ cf.  Matth.  c.  18.  ••»  i  Cor.  c.  B.  "«cf.c.  2i  infia.  »♦'  Vi/tmiinrfoi.Edd.  Arg.  Nor.  Vcn. 
L  Giii/imiijuio  :  Edd.  rell.  *•*  cf.  c.  5.  C.  2i,  q.  2.  «••  Matth.  c.  15.  ^  C.  XXIL  "•  Imo  Origenea 
liom.  21,  ad  c.  15.  Josue.  ***  hodiemum  diem  :  Edd.  eolL  n.  ***  Hierusalem  :  Ed.  Bas.  '*'  iira^l  ef 
iiiifa  :  ib.  "^  desid.  ib.  '*'  kabitabant  :  ib.  ***  ^iiomam  ;  ib.  —  ^unmlo ;  Edd.  reli.  ^"  voleutes  : 
fidd.coil.  0.  —  cf.  Mallfa.c;  13,  v.  29.  ^^^poierant  :  Ed.  lias.  —  poterunt  :  Ed.  Lugd.  II.  *'*  aiii  :  Ed. 
Bas.  ***  Sdiicioriim  Edd.  coU.  o.  "^iit  vo6tf  :  eaed.  ^**  enitu  :  eaed.  ***  poluerint  :  Ed.  Bas.  *'^  hratl 
uel  Juda  :   ib.    ***  Esto   ergc  :  Edd.  coll.  o.    ***  sint   :  Ed.  Das.     "'  dicebat  :  Edd.  coll.   o.   pr. 


Arg.    Nor.   Ven.    1.    cf.    Matth.   c.    7. 


dirumpant    :    Edd.    coll.    o. 


e»d\      ^**  indigite    :  Edd.  Lugdd.      **'  minisieriorum   :  Edd.    Bas.  Nor.    Veii.  II. 
Edd.  coll.  0. 


:uld. 


tii    eil 


'*.  perscrutatts 


«•  DECRETI  PARS  SKCUNDA.  CAUSA  XI.  QUiEST.  111.  850 

C.  XXIII.  Porcn  et  cambus  gancfa  uon  sunt  com-  A  nominaittr  ebriosui^  clc.  0  quanta   inlegrilas !  Nos 
*"'  "^"  ^'  *aiiicni*  non  solum  non  ftigiinus  cbriosos,  sed  eliam 


Item  idein  $uper  duodecim  Prophetat  ^** : 
Qunndo  ergo  vir  ecclosinslicus,  el  prudens,  aiquc 
inielligens,  nuiilas  impieiaies  in  ea,  quae  vocalur 
domus  Dei,  esse  cognoverit,  ei  iioii  solum  miilias, 
sed  el  forles,  et  qiiie  opprimere  possint  justiliain, 
et  in  lanlum  doctorura  rahiem  proccssisse,  ut  arci- 
|nant  pretium  ^*^  in  judicio,  et  omnia  pro  mnneri- 
l)us  faciant,  panpcrcs  ^qiioque*  dcvitcnt  in  portis, 
et  audire  contemnant,  taceat  in  illo  temporc,  nc 
dci  ">  sanctum  canibus,  ct  nc  *"  miltat  margaritas 
ante  porcos,  qni  convcrsi  conculccnl  cas ;  el  imile- 
Uf  Hieremiam  "'  diccniem  :  Solus  sedebam^  quia 
cmaritudint  repUtus  sum  "»,  'et  illud  iii  Psalino  "• : 
Siugulariier  sum  ego^  donee  transeam\ 
C.  XXIV.    Cum  pagano  comedere^  sed  eum  excom- 

mutticaio  minime  licei, 

Jtem  Joanncs  Cbrysosiomus,  Aom.  XXV.  ad  eap.  li. 

epist.  ad  Uebrasos : 

Ad  niensam  quippe  paganorum  si  volueris  ^^*  ire, 
siiie  ulla  prohibiliooe  permillimus.  Et  infra .  §  4.  Si 
'^*  enim  quis  fraier^  inquit ,  nominaiur  inter  vos, 
Fratrein  iu  boc  loco  omncm  (idelem  simpliciler  iii- 
tellige,  non  *M  monachuni  laulum.  Quid  aulem  e^t 
quod  f:icii  *^*  frnlernitatem,  nisi  lavacrum  regene* 
rniioiiis,  qnod  facil  posse  vocari  Deum  patrem  *^*? 
Et  infra  ;§  2.  Si  quiSf  inquit,  nominatus  ^  fuerit 
fraler  fornicator,  aut  avarus,  aut  ebriosuSf  cum  /m- 
jusmodi  nec  cibum  sumere  ***.  Quum  autem  de  pa- 


iiniisad  cos,  participanlcs  cum  cis. 

Gratian.  Evidenter  itaque  ex  praimissis  apparet 
quod  eorum  communionem  vitare  non  cogimur  qui 
sententia  nolati  non  sunt,  Sed  ipsius  sententi(8  notatio 
multipliciter  inteUigitur.  §  1.  Atiquando  enim  ar^ 
cetur  quis  a  liminibus  ecclesios  et  a  communion& 
corporis  et  sanguinis  CVtnift,  vel  teste  conscientia^ 
juxta  illud  Apostoli  *"  :  Probet  se  boino,  et  sic  de 
pane  illo  edat  et  dc  calice  bibal,  quia  qui  indigne 
mandiicat  et  bibit,  judicium  sibi  manducat  et  bibit. 
Item  illud  Prosperi  *^"  :  Facilius  sibi  Deuin  placa* 
bunt,  etc,  require  tnfra  eausa  XXXIU.  Haleflcib 
^  impcditus ,  qucBst*  f .  de  ptBnitentia ;  vel  sentenlia. 
ecclesiastica^  sicut  ptBnitenleSf  quibus  lempore  pra^fi-- 
nito  beneficium  reconciliationis  impenditur.  Hae 
sententia  excommunicatio  vocaturf  quia  a  communione. 
corporis  et  sanguinis  Christi  notatum  prohibet,  sicut  et 
Adam  ab  esu  ligni  vita:  excommunicatus  est,  Domina 
dieente  '^  :  Yideie,  ne  forle  sumatis  de  Kgno  vitae. 
Qua  sententia  non  separatur  quis  a  consorth  fidelium^ 
Est  et  alia  sententia,  quoi  anathema  vocatur^  qua 
quisque  separatur  n  consorlio  fidelium^  de  qua 
supra  :  Cuin  excoinmuiiicaiis  noiite  communicare. 
§  2.  Ilanc  distinctionem  licet  cuique  advertere  ex  au- 
ctoritate  Joannis  Papo!  :  Engcllrudam  *'•  uxorcm 
Bosonis,  clc.  Require  supra  in  causa  :  Quidain  epi- 
scopus  a  propria  sede  dcjeclus.  Item  ex  auctoritata 


gatiis  ageret,  non  ila,  sed  V^* :  Si  [quis  vosvoeaverit  q  ejusdem  *•* :  Si  quis  domum  Dei  violaverit,  etc. 
ex  in/idelibus  (pngauos  significaos),  et  vultis  ire^  Require  infra  in  eausa  XVIL  Quidani  presbyter 
omne  quod  apponitur  vobis  comediie.  Si  quis  fraler      innrinilale  gravatus.  Item  ex  auetoritate  Silvestri 

NOTATIONKS  CORRECTOUUM. 


C.  XXIV.  ^  Kominatus  :  Gratianiis  putayit  Cbry- 
sostoniiini  eo  moiio  inlerpreinri  isinm  voc*ein ,  quo 
fero  inierproinhis  est  ^ugnstinus,  snpra  2.  q.  i.  r. 
Multi.  Locns  inlcger  graece  sic  babel  :  Kac  oOdi  t6v 
noev)jov  Sidoixa;',  ccV  fxiv  *EX).nv&)v  T/oairc^eev,  ce  PovXot- 
fit^K,  «xoXuTWff  <ruy;^woouvT«  OLntkOilv,  eeV  5i  t«c  twv 
frAcov£X7cJv  ov5i  !3&vioftivovff  ccJvra.  *Ekv  yup  tcc  «ScX- 
^oc  6vo/;Aa^o,uevo^  i ,  ^ijg-iv,  adc^fov  cvTavOa  ^iyjiv 
jravTa  t6v  ttw-tov  «:r).&);,  oo  t6v  /novaCovTa.  Tt  yicp 
carTi  t6  irotovv  t;qv  aSc>f  oTr.Tx ;  t6  ^ovrpv  rfiC  nu/ty 
ycvc^ia;,  t6  $vvr«6^vai  xa^no^ae  Tzuzipa  t6v  Oi6v.  Do-tc 
0  /xiv  y.aT>3/oviuievo;,  xav  povaxo;  J,  ovx  adc^f/^c,  6  5i 
jrtiJ-TOf,  xav  xoorptxr.;  J,  uotJfoc  iffTiv ,  cT  Ttf,  frtcriv  , 
«dc).^6;,  cvofta^o/xiv.ci  tiv5i  yup  ty^os  tots  uovaCovTOf 
nVi   uJXu  nuvxu  TspQf    XOO-fltXOV(    ^Lt)iyiXQ     O    UUXUpHjf 

ovTOf ,  iuv  Tt;,  ^wtv,  a5c)>9)6;  cvc^tofxcvo^  t2  ^o^vo^, 
V  TzAtovixTnif  i  piiOvco;,  tw  TOtovTw  firiU  avvcffWtstv , 
u)X  ovx  £7ri  Twv  *L)^iivwv  ovToif,  uik'  iu*  tic  v/:x«^ 
x«).iff)3  twv  a7rt<rTMv  (tov»  ''h.).).r,yuc  ).C7Wv)  xat  GcO^ctc 
noptJSvBut,  irov  TO  7ra|3aTt9c,acvov  v/atv  iaOicTC,  cov Ttc 
aoc).^^  6vopia(6/zcvo;  y}  ,  f 7]o-i,  fxcOvo-o^.  Ba6ac  irocnQ  q 
ccx 61  ^c/.a  ;  Y,}iti:  3i  oo  ^iovov  ov  ^cvyo/ACv  tovc  |uu6vaovc  • 
isX^u  xai  oTTco^i^oficda  iroo;  «vtovc,  /Aidc^ovTCc  twv  irft/>« 


ovTttv.  Id  est :  Et  neque  Paulum  veritus  es,  ad  met^. 
sam  quidem  Grcecorum ,  si  voluerimus^  ire  non  prohi- 
bentem;  ad  mensam  aulem  avarorum  et  aliena  aufc" 
renlium  ne  volentes  qnidem  permittentem.  Nam  si 
i|uis,  inquit^  qui  fraicr  noniinadir  inlcr  vos,  fratrem 
hoc  loco  dicens  oninem  fidelem  simpliciter^  non  mo- 
naclium  tantum.  Qitid  autem  est  quod  facit  fraterni-' 
talem?  lavacrum  reqeneralionis^  id  quod  possumus 
Deum  vocare  palrem,  Proinde  qui  catechumenus  est^ 
etiamsi  monachus  sit,  non  est  frater  :  qui  vero  fidelis 
est,  eliamsi  scscularis  sit ,  frater  est.  Si  qiiis,  inquit^ 
qui  frater  noininalur.(  Neque  enim  vestiyium  lunc 
monachi  erat^  sed  omnia  ad  sceculares  loquebatur 
tunc  D.  Paulus  :  Si  qnis,  inqnit^  qui  rniler  nomina- 
tur,  fuerit  fornicalor,  aiit  avurns,  aut  ebriosus,  cum 
liiijusniodi  nec  cibuin  snniere.  Quum  autem  de  Groe^ 
eis  ageret,  non  ita^sed  :  Si  qnis  vocat  vos  infideliiim, 
Grcncos  sigiiificans ,  ei  vnllis  ire,  oninc,  quod  vobis 
apponitur,  mandncaie.  Si  quis ,  i/igui/ ,  qui  fraier 
nominatur,  sil  ebriosns.  Papa:  quanla  diligentia? 
Nos  liutem  non  solum  non  fugimus  ebriosos,  sed  etiam 
abimus  ad  eos,  una  sumpiuri  qute  ab  ipsis. 


QOiEST.  III.  C.  XXIII.  «"  Comm.  in  Amos.  o.  5,  v.  12.  "*  profmtnm  :  Ed.  Bas.  »"  desid.  in  Eii.  Bat. 
»••  Matth.  c.  7.  »»»  llicroin.  c.  15,  v.  47.  »»  «r<im  ;  Edd.  coll.  o.  "»  Psalm.  49.  =  C.  XXIV.  »*• 
voluens  :  Edd.  coll.  o.  ***  I  Cor.  c.  5,  v.  H.  »♦•  desid.  in  Ed.  Bas.  *"  vocat :  Edd.  coll.  o.  '**  add. : 
omnipolentem  :  Ed.  Bas.  **•  add.  :  debetis  t  Edd.  Bas.  Par.  Uigdd.  **•  i  Cor.  c.  «0,  v.  «7.  *"  1  Cor. 
c.  11,  V.  28.  »•  c.  52.  D.  «,  dc  pCBo,  »"  Gen.  c.  5,  v.  4«.  »"  C.  3,  q.  4,  c.  fln.  »"  C.  17,  q,  4. 
c.  ;2I. 


W  D£CRET1  PARS  SECUNDA. 

papo!:  Praesepii  *"  decreto  ceiisemus ,  elc.  Require  A 
»upra  in  eausa :  In  infainia  cujusdani  episcopi.  g  3. 
Juxta  igiiur  hane  di^linclionem  intelligenda  est  illa 
auctoritas  Innqcfnlii  papas  II  ^'* :  Si  quis  suadenie 
diabolo,  clc,  uf  infra  in  causa :  Quidam  presbyler, 
ut  juxta  etymologiam  vocabuli  anathemati^  id  est  w 
farationi,  subjaceat  qui  in  edictum  illud  inciderit^  qui 
a  corpore  et  sanguine  Christi  et  ab  ingressu  ecclefia 
se  alienum  facit ,  qui  impias  manus  in  ctericunjL  iVyi- 
cere  ausus  fuerit;  qui  etiam  a  nullQ  episcoporupi 
absolvif  id  est  more  poenitenlium,  fecpncili^ri ,  poterit^ 
nisiprimum  apostolico  conspectui  se  reprasentare  CU' 
raverii.  §  4.  lllud  auterrK  Pelri  de  Clemenie  ^'^  ;  Si 
iniiniciis  esl  isle  Clemens,  eip.,  de  sententia  notatis 
intetligen4um  eif ,  sicut  et  illud  Urbani  "'  :  Quibus 
episcopi  nop  cominunicant,  eic,  ut  infra  ti|  eadem 
causa.  Ceterum  falsum  esset  illud  Y"^^nsis  co^cf7/t 
//  "* :  Si  tanlum  episcopus  alieni  sceleris  se  con- 
scium  novit.  Item  et  illud  ^"  :  Placuil,  ut  si  quando 
cpiscopus,  etc,  require  supra  in  causa  :  Duo  forni- 
catores  et  infamia  noiali. 

C.  XXY.  Cpmmunicare  non  licft  t'>,  q^i  excommuni' 

eatis  communicant, 

Item  Gregorius  clero  et  poputo  Salonitano  w  *'*  : 

Rogo,  ^bortor  -  et  moneo,  *ut  a  probibii£  vos  comr 

munionis  consoitio  per  oninia  suspendatis,*  ne  cui- 

quam  sacerdoti,soprascriploMaxinio  communicanti, 

contra  animam  suam  quisquam  ves|rum  communi- 

care  praesumat. 

C.  W\\,  Nuttus  ctericorum  vel  taicorum  ad  dpmum 
excommunicali  accedat»    '  V 

Item  ex  Concilio  Toletano  1,  c.  15  ^'^: 

Si  ^'*  quis  laicus  abstinetur,  *ad  honc  vel*  ad 

domum  ejus  vei  clericorum  vei  rtligiosorum  nullus 

accedat.  Similiter  et  clericus  si  abstinetur,  a  clericis 

deyiietur  **^  Si  quis  ***  cum  illo  coUoqui  aut  convi- 


CAUSA  XI.  QUiflST.  III.  853 

vari  fuerit  depreliensus,  etiam  fpse  abstineatur.  Sed 
boc  pertineal  ad  eos  clericos,  qui  ejusdein  episcopi 
simt,  et  ad  omnes,  qui  commQnili  fuerint  de  eo,  qui 
absiinetur,  sive  laico  quolibet  siye  c|er|co. 

III  Pars.  Gratian.  Sed  hoc  speciatiter  it\  his^  qui 
excommunicatis  nomit^atim  communicant,  Vnde  Ur" 
banus  ^*^  :  Sane  quO|d  super  Ricbardo,  etc,  infrm 
in  cdusa  :  Quidam  eplscopus  in  baeresiin  lapsus. 
Item  Nicotaus  papa  in  cap.  Excellentissiiuus  ret 
Carolus,  etc,  infra^  circafinem  hnjus  causiB  \*^. 
C.  XXyil.  Senteniia  pastoris  timenda  est,  ticet  injnsU 
tiget, 
Item  Urbanus  on^nibus  Episcopis,  c.  5  '** : 

Quibus  episcopi  non  communicant  non  commu- 
niceiis,  et  quos  eiecerint  Don  reeipiatis.  Valdeenjm 
est  tiinenda  sententia  cpiscopi,  licet  injusle  liget. 

G.  KVIII.  Exconmunicationis  cpntrahit  posnatu  qu$ 
excommunicatis  communicat, 

Item  ex  VIII  Synodo  »  ^"  : 
Si  quis  frater  aui  palain ,  aut  abscon|e  curo  ex- 
comqiunicato  fuerit  loculus,  aul  junctus**'  coininii;* 
nione,  statiiu  cuin  eo  excommunicationis  conirab^tt 
poenam. 

C.  XXIX.  De  eodem. 
It^m  exConcilio  Carlhaginensi  II,  c  7  «••. : 
Qui  meriio  facinoruip  suorum  ab  ecclesia  puUi 
sunt,  si  ab  aliquq  episcopo,  aut  "•  presbyiera,  vel 
clerico  fuerint  in  coipmupione  suscQpti,  etiam  ips^ 
pari  cqin  eis  crimine  tenealuf  "•  obnoj^iu^,  refu- 
giens  7  sui  episcopi  regulare  judiciuin. 

G.  XXX.  Qui  sententiam  episcopi  putat  esu  injustam 
recurrai  ad  syr\odum. 
Item  ex  Concilio  Carthaginensi  IV,  c  66  *": 
Clericus,  qoi  episcopi  circa  se  districtionem  ilH 
justam  putai,  recurrat  ad  synoduon* 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XXV.  w  Satomtanp  :  In  regesto  B.  Gregorii 
libl  5,  c  148,  leguhlur  haee  verba  iii  epist.  48,  scri- 
i>ia  clero,  nobilibus  ac  populo  Jaderse  coiisisteniilms, 
[al.  Jadertino.] 

C.  XXVIII.  «  Canon  hic  neque  habetiir  in  VIII 
synodo,  f|u9^  babita  fuit  tempore  Nicolai  I,  iieque  in 
alia,  quae  et  ipsa  nominatur  octava  sub  Jbanne  VIII 
celebraia,  quae'in  hibliotheca  Vaiicana  servantiir. 
llulia  vero,  qu:e  a  Gratiario  ex  VIII  synodo  citantur, 
in  regulis  Basi|ii,  Istdori',  et  aliis'scriplis  ad  moiia- 
chos  periineniibusinvenia  sunt.  Hoc  quidem  supra 
ead.  Ctttit  excommunicato  ^  fuit  tributuin  Isidoro) 
quemadmodum  etlam  a  Burchardo  et  Ivone.  Sed 
Smaragdus  in  expositione  regul»  B.  Benedicti  cap. 
26,  quuin  antca  egissei  de  monacbo,  a  suo  praepo- 


siio  excommunicato ,  haec  scribil  valde  stmilia  : 
Htito  ^tiirffltn  magister  monachorum  oiJ :  Si  tjuii  vero 
fraier  aut  patam^  aut  absconse  cum  eo  fuertl  tocutus 
aut  conjunctus^  communem  cum  ep  excommunica" 
tionis  contraftat  pcenam ,  qnae  leclio  cpnyisnit  cuin 
leciione  Btirchardi  et  Ivonis.  . 

C.  XXIX.  r  Refugiens  :  In  concilio ,  eum  multis 
Impressis  el  manuscriptis  codicibus  coilato,  IcgiHir 
refugientes;  apud  Burchardum  vero  ct  Ivonem  :  re- 
fugientibus^  qiiod  convenit  cum  caiione  gneco,  qui 
D  est  nonus ;  omnia  vero  haec  verba  :  refngientes  snt 
episcopi  regutare  judieium,  in  recentioribus  concilior 
rbin  eililionibus  non  sunt  hoc  loco,8cd  postver». 
suscqtti,  A  Soriensl  autem  codice  rcgis  caihoiici 
omuino  absufit*. 


Qmst.  III.  C.  XXIV.  «•C.5,q.4,c2.  ^»»  C.  17,  q.  4,  c  49.  »*D.93,cl.  'l'"£f  «•  ^*  '"^^^*''**' 
c«.  *"  ib.  0.  3.=  C.  XXV.  »•»  Ep.  ad  clenim  et  populum  JadeKP.ep.  27  (scr,  A.596),  I.  6.  Ed.  Maur.  = 
C.  XXVI.  "•  bab.  A.  400.—  Ivo  Decr.  p.  14,  c  50.  »••  Quisquis  :  ColL  llisp.  "*  «Jl^*-»;;  »^;  ""»<'*"•  • 
vero :  Edd.  colL  o.  pr.  Arg—  P.  III.  '••  C.  44,  q.  i,  c.  5.  *•*  infra  c  m.  =;=  C  XXVIK  'M  taput  Pscii- 
iloisidori,cf.Cleni.l,etGreg.M.hom.26.-Ans.  1.6,  c  «45i!50),l.  I2,c  25.Burcli.  l  Jl,  cl^vo  Dec^^^ 
p.  14.  c  74.  Polyc  l.  6,  t.  i.=C.  XXVIII.  "•  cf.  supra  c  18.  "' «MiMnclw  :  Ed.  Ba8.==C.  XXIX. 
*••  hab.  A.  590.  —  Burch.  I.  H,  c  43.  Ivo  Pan.  I.  5,  c  98.  Decr.  p.  14,  c  28,  et  107.  Hftlyc  }  7,  l.  i. 
•»*  aur  pret6. :  desid.  in  Coll.  Hisp.  "^  teneantur  obnojtii  refugientejt  :  Ed,  B^s.  "  ^i  Coll,  liisp.  p 
{:.  XXX.    "»  SlatuU.  eccl.  ant  c  08. 


855  DKCRETI  PARS  SECONDA.  CAHSA  XI.  QUJIST.  III.  83*, 

C.  XXXI.  Vineuta  &cclesia»tica  non  mnt  eanteni'    ^  ^^  Africana  coiicilia,  \e\  ad  primales  provincianjm 

suaruin.  Ad  transmarina  auiem  qui  pu^averi^  ^'^ 


nenda, 
Item  joannes  Chrysoslomus ,  homiU  J  V,  c.  2,  epist. 
ad  Uebrofos  "*  : 
Ncnio  conlemnai  vincula  ecclesi.istica.  Non  enim 
liomo  est  qui  iig.il,  sed  Chrislus,  qui  •  nobis  *  "* 
banc  poiesialem  dedit,  et  dominos  Tecil  bomines  "^ 
lanli  bonoris. 

C.  XXXII.  Satan<e  iraditur  qui  ab  eccleria  excom- 

niunicaiur. 
Item  Auguslinns  de  verbis  Aposioli,  serm.  LXVlll  > 

t70. 

Omnis  Christianus,  dilectissimi,  qui  a  sacerdotilms 
excommunicatur,  satan»  traditur  *^*  :  quomodo? 
scilicet,  quin  extra  ecclesiam  diabolus  est,  sicut  in 
ecclesiaCbrisius,  ac  per  bocquasi  diabolo  traditur"^ 
qui   ab  ecclesiasiica  "^  communione   removetur.  B 
Unde  illos,  quos  lunc  Aposlolus  satanoe  esse  iradilos 
prsedicat,  excommuuicnios  a  se  esse  demouslrat. 
C.  XXXIII.  De  eodem, 
Idem  tractatu  XX  VII  ad  cap.  6  Joannis. 

Nibil  sic  debet  formidare  Cbristianus  quam  sepa- 
rari  a  corpore  Cbristi.  Si  cnini  separalur  a  corpore 
Cbristi,  uon  est  membrum  ejus.  Si  UQn  est  mem- 
brum  ejus ,  non  vegetatur  spirilu  ejus.  Quisquis  au<^ 
tem^  inquit  Apostolus  '**,  spiritum  Christi  non  habel^ 
kit  non  est  ejus. 

Gralian.  Item  Hieronymus  »  *'®  :  Quorom  "*  re- 
miseriiis  peccala,  elc,  id  est,  quibus  ecclesiaminter- 
dixeritis^  nisi  reconcHiati  per  salisfactionem  fuermt, 
ipsisjanua  regni  coslestis  clausa  erit. 
C.  XXXIV.  Vicini  episcopi  audimit  eos^  qui  de  judi-  C 
ciis  episcoporum  suorum  queruntur. 

Item  ex  ConcilioMilevitapo^  c.  22  ^  "* : 
Prcsbyteri,  diaconi,  vei  ceteri  inre^iores  clerici , 
in  causis,  quas  babuerint,  si  de  judiciis  episcoporum 
sooruin  questi/'*  fuerint,  viciiii  episcopi  eos  au- 
diant,  et  inter  eo$  quidquid  est  fiiiiant,  adbibiti  ab 
eis  ex  consensu  episcoporum  suorum.  Quod  si  *et; 
ab  eis  provocandum  putaverint ,  non  provocent  nisi 


appellandum,  a  nullo  inira  Africam  ip  communione 
suscipialur. 

C«  XXXV.  Injusta  episcoporum  damjiatio  irrita  efxc 
censetur. 

Item  ex  Concilio  Carlhaginensi  IV,  c.  28  *" : 

Irritam    esse   injustam  episcoporum   damnatip- 

nem  "•,  el  idcirco  a  synodo  retraclandam. 

C.  XXXVI.  Qui  causce  suas  adesse  et  innocentiam 
suam  asserere  voluerit,  intra  annum  excommunica" 
tionis  hoc  faciat. 

Item  ex  Concilio  Carthagineiisi  V,  c.  12  ^"  : 

Rursus  constitutum  est ,  ut  quotios  clericis  convi- 

ctiM  vel  c  confessis  in  aliquo  crimine,   vel  propter 

eorum  ,  quorum  verecundiae  parcitur,  vel  propter 

eccleslae  opprobrium  ,  aut  insolentem  insultaiionem, 

baereticorum  atque  gentilium ,  si  forte  causx  &ua 

adesse  voluerint  ei  iiinoccnliam  sunm  asserere,  in* 

tra  annum  excommunicationis  hoc  faciant.  Si  ver4 

intra  annuni  causam  suam  purgare  conlempseriniy 

nulla  eorum  vox  'postea*  penilus  audiatur. 

C.  XXXVII.  Audientiam  sibi  negat  qui  excommuni^ 
cationis  suof  causam  agere  intra  annum  differt. 

Iiem  Gelasius  "•  : 

Quicunque  intra  anni  spatium  civiliter  ^*'  sive 

pubiice  causam  suam  coram  suis  excommunicatori- 

bus  non  peregerint,  ipsi  sibi  adilum  audienliae  clau* 

sisse  '"  videantur.  Quod  si  obsiinato  animo  sine 

communione  defuncti  fuerint,  nos,  eorum  causain 

juxta  B.  Leonis  praedecessoris  nostri    seiitentiain 

divino  judicio  reservantes,  quibus  vivis  non  commu- 

nicavimus  oec  moriuis  communicare  debeinus  ^**. 

C.  XXXVIII.  PALEA  »"• 

c  Qui  vero  excommunicato  scieiiter  cominunica-t 

verit,  et  amodo  saltem  in  domo  simul  oraverii, 

alque,laiebras   *"   quo   minus    ad  salisfaclionem 

perdu(^ntur   proel/uerit,   dopec    J^b    excommMnic^- 

tore  *•*  poenitenliam  accipiat,  corporis  et  sanguw 


NOTATIONES  CORBECTORUM. 


C.  XXXII.  >  Sic  etiam  citat  Ivo  p.  14,  c.  50 ;  sed 
p.  2,  c.  94,  conjuncie  cum  muUis  aliis  verbis  videiur 
cilare  ex  libris  de  unico  baptismo. 

C.  XXXIIl.  »  Hieronymus  :  Haec  non  sniit  inventa 
apud  B.  Hieronymum,  sed  in  epist.  2  Eutycbiani, 
quem  citat  Ivo. 

G.  XXXIV.  b  Hoic  capiti  in  vulgatis  codicibus 
praepositum  erat  nomen  Paieae;  sed  in  omnibiis  vcr 


tustis  Graiiani  exemplnribus  habetur.  Citatur  auteni 

supra  2,  q.  6,  c.  Piacuit.  

C.  XXX VI.  c  Vel :  Iq  omnibus  locis  mdicatis  le- 

gilur  :  et*\  Sed  manuscriptn  Graliani  exemplaria 
D  concordant  cnm  viilgatis.  In  aliquibus  tamen  est  : 

convicli  clerici*-*  vei  confessi.  Apud  Ivonem  vero  le- 
i  gilur  :.ut  aliquoties  clerici  convicti  el  confessi,  et 

vocem  aliquoties  habel  eliain  Burcbardus. 


QujEST.  m.  C.  XXXI.  "'  Ivu  Pnn.  I.  5 ,  c.  88.  Decr.  p.  44,  c.  48.  "»  desid.  ap.  Iv. 
"^add. :«««:  Ed.  Bas.  =:C.  XXXIL  »"  Capul  incertum.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  94,  p.  «•,  c.  50. 
"•  tradi  dicitur  :  Ivo.  »"  tradi  dicitur :  Ed.  Bas.  —  Ivo.  "'  ecctest<e :  Ed.  Bas.  ==  t.  XXXJll. 
"»  Rom.  c.  8,  v.  9.  "•  Dominus  :  Ed.  Bas.—  cf.  Ivo  Dccr.  p.  14,  c.  53.  *"  Mallh.  c.  16,  v.  19.  == 
C.  XXXIV.  »»  hab.  post.  A.  416.  — cf.  conc.  Afric.  ap.  Dion.  c.  92.  -  supra  C.  7.  q.  6,  c.  ^5.  • 
conquesli:  Edd.  coU.   o.     ^^  putaverint —,  suscipiantur  :  exU  —  CoW.   llisp.  ==1..  XXXY.  c.  Sl.. 

SialutL  eccl.  ant.  —  cf.  ad  c.  9.  D.  18.  "•  add.  :  censemus  :  Edd.  coll.  o.  ==  C.  XXXVL 
hab.  A.40I.  — Burch.  l.  2.  c.  182.  IvoDecr.p.  6,  c.232.PoIyc.  I.  7,  t.  1.  *  et  CoU.  Hisp.  ^ya'"Ed. 
Bns.  =  C.  XXXVn.  "•  Capiil  incerli  temporis.  —  CoU.  ir.  p.  p.  1,  t.  46,  C..21.  Burch.  I,  II,  c.  47. 
Ans.  L  12.  c.  24  (29).  Ivo  Pnn.  I.  5.  c.  156.  Decr.  p.  14.  c.  IH.  Pojyc  »1>.--  "•  ^'*'- •'"(^i^tm' 
ap.  Ans.  '••  claudere  :  Ans.  "»  possumus  :  Biirdi.  Ans.  Ivo.  —  cf.  C.  24,  q.  2,  c.  1.  =:  C.  AA.AViii. 
»»  Burch.  1.  11,  c.  48.  Ivo  Decr.  p.  14.  c.  142.  ex  ejusdem  Gelasii  decrelis.  —  Caput  aque  inccrtum.  — 
desid.  in  Ed.  Bas.    *"  add.  :  defensionis  :  Burch.  Ivo.     *'*  add.  :  episcopo  :    Edd.  coll.  o. 


85;;  DECaETl  PAHS  SECUNDA.  CAUSA  \l.  QDJSST.  111.  850 

nis  Domini  commaniQne  privaluiu  se  esse  cogpor  A  quia  anaibema  est  aeteni»  mortis  damnaiio,  et  non 

nisi  |)ro  uiortali  Jebei  intponi  crimine,  ei  illi  '**, 


scat. » 

C.  XXXIX.  Tardius  recipiatur  ad  veniam  qui  la^er- 
dole  jubente  de  ecclesia  exire  coniemniL 

Item  ei  Concilio  llerdensi,  c.  10'*': 
Qaijubenie  sncerdote  pro  qtiaticunqiie '**  culpa 
ab  ecclesia  exire]  conteniserit  '*^,  pro  noxa  contu- 
inacise  **"  tardius  recipialur  ad  veniain. 

Gratinn.  Sed  qu(sriturt  si  ante  damnati  abtolutio" 

.fiem  episcoputn   mori   conligerit^   tttrum   damnatus 

postea  valeat  absolvi  ? 

De  his  ita  statutum  est  in  Concilio  Epauncnsi, 

c.  28»**: 

C.  XL.  4  successore  solvatur  qui  past  mortem  epi' 

scopi  remane^  ligatus. 


qui  aliter  ncn  potuerit  corrigi. 

C.  Xl.ll*  i^ro  paucis  et  tevibus  eausi^  nuUus  com* 
munione  pricetur, 

Item  ex  Concilio  Arvernensi  f  ■••: 

NuUus  sacerdotunt  quemquam  rectx  fldei  boroinem 

pro  parvis  ct  levibus  causis  a  communione  suspcii- 

dal,  pncter  eas  culpas,  pro  quibus  antiqui  pa(res 

arceri  ab  ecclesia  jusscrunt  commitientes. 

C.  Xlilil-  Pro  his  tribus  criminibus  quilibet  cammu' 
nione  privetur^ 

Ifem  ex  Concilio  Triburiensi  ■•* : 

Certum  est,  pro  bis  tribus  criminibus  aUqoem 


^.      .  ,  ,  ei^communicari  debere,  quum  ad  STnodum  ean^iiice 

f:!..!r-?f "A..""'^.  ".'!!".l*L^     "'^^^^^^^^^  B  ^o"'"8  venirc  coatemnil  •".  aat  si  posi,  q»am  illuc 

venerit»  sacerdotalibus  respuit  obedire  praccptis. 


rapiatur,  correclum  aut  pQBuiieniein  successori  lice-r 
bit  absolvere. 

Gratian.  Prcemissis  auctoritatibus^  quibus  injusta 
tenteniice  usque  ad  examinationem  utriusque  partis 
parere  ;ti6emur,  ita  respondetur ;  Cregorius  non  dicit 
senlentiam  injuste  latam  esse  senandamf  sed  ifmen- 
dam,  sicut  et  Urbanus,  Timenda  est  ergo^  id  est  non 
ex  superbia  eontemnenda.  Reliquai  vero  auctoriiates 
de  excommunicatis  loquuntur^  qui  vel  vocati  ad  syn^ 
odum  venire  contempserunt^  vel  ealtiditatibus  ad- 
persantium  occurrere  nescientes  injustam  s^ntentiam 
a  judice  reportaveru^t  f  velqui,  negtectu  suas  vitce 
sinistram  de  se  opinionem  uasci  permittentes^  senten- 
>  tiam  in  se  exceperunt^  Hos  siquidem  sotos  excommtt- 
nicationis  ^ententia  ferire  ticet. 

Unde  in  Meldensi  Concilio,  c  56  *•• : 
C«  XLL  Quibus  cutpis  exigentibus  atiquis  sit  com" 
munione  privandus, 
Nemo  episcoporum  quemlibet  sine  certa  et  ma- 
nifesta  peccati  causa  communione  privet  ecclesia- 
stica.  Sub  analbemaie  ^  autem  siiie  conscientia 
arcbicplscopi,  aut  coepiscoporum  nullum  prxsntnnt 
pooere  ••^  nisi  nnde  canonica  docet  auctoritas, 


aut  si   anie    flnitam    causae   suaa   examiualionem 
a  synodo  abire  *••  pnesnmit. 

IV  Pars.  Gratian.  De  his^  inquam^  et  hnjusmodi 
pramisste  auctoritates  toquuntur^  non  de  injuste 
suspensis.  Quod  autem  injustw  sententia:  parendum 
non  sitf  multis  auctoritatibus  probalur.  Quarum 
prima  est  itla  Hieronymi    super  Matiii(eum  tibro 

///f  107. 

C.  XL1V  •  Sententia   pastoris  reum  vel  innoeenlem 

non  constituit  vet  facit. 

Quomodo  sacerdos  mundum  leprosum  non  facit, 

sic  cpiscopus  Tcl  presbyter  non  alligai  eos,  qul  iq- 

sonies  sont,  nec  solvit  noxios,  sed  pro  oflicio  sito 

'  qnum  peccatorum  varielates  audierit,  scit  qui  U« 

gandus  siit  qiii  sotvendus. 

C.  XLV.  De  eodem.  PALEA. 

Item  Augustinus  super  Matthaum  *•• : 

I  Rtdictthim  cst,  ul  eum  mundum  *•*  esse  dica> 

mns,  qui  vinculis  peccatornra  suorum  ligalus  est, 

propler  boc  solum,  quod  episcopiis  **•  dicilur  h:i- 

bere  bujnsmodi  potestatem,  ut  sohiti  ab  eo  soluii 


K0TATI0NE8  C0URECT0R13M. 


C.  XLI.  '  Sub  anathemate  :  In  concilio  Melilensi, 
et  adjectisCapitularibus  Caroli  filii  Ludoviri  legitur: 
Anathema  autem  sine  consensu  archiepiscopi  aut 
eoepiscoporum^  prastataetiam  evangelica  admonitione^ 
nutti  imponat.  Ceieri  autem  collectores  parum  a 
Gratiano  discrepnnt. 

C.  XLll.  •  In  concilio  Arvernensi  quod  exstast, 
non  habetur,  sed  in  Aurelianensi  V,,  c.  2,  et  in 
Vormnciensi,  c.  45. 

C.  XLIV.  '  Varie  bic  locus  legitur  apud  colle- 
Ctores.  Apud  B.  llieronymum  sic  babel :  Legimus  in 


Levitico  de  teprosis,  ubi  jubentur  ut  ostendant  se  sa^ 
cerdotibus^  el  si  tepram  habuerint,  tune  a  saeerdofe 
immundi  fiant^  non  quo  sacerdoies  leprosos  ttteicnt 
et  immundos,  sed  quo  liabeant  notitiam  teprnei  et  non 
D  teprou^  et  possint  diseernere  qui  mnitdtts,  quive  im^ 
mundus  sit,  Quomoda  ergo  ibi  teprosnm  sacerdos 
mundum  vet  immundum  facit^  sic  tt  hie  attigat  vel 
sottit  epitcopus  et  presbyter  nou  eos^  qui  insontee, 
sunt  vet  noxii^  sed  pro  officio  suo,  quum  peccatornm 
audierit  vatietates^  scit  qui  tigandus  sit^  quive  sot' 
vendus. 


QuxsT.III.  C.  XXXIX.  «••  hab.  A.  524.  ^^*  quacunque :  CoW.  Wisp.  —  Ed.  Bns.  ^^^Uontemserinl 
mntur:  Coll.  Ilisp.  *»•  contumeliw  :  Edcl.  coll.  o.  =C.  XL.  "*  hab.  A.  517.— Burcb.  I.H,  c,  50.  l 


-ree^ 

mantur:  Coll.  Ilisp.  ">  contumeliw  :  Edcl.  coll.  o.  =C.  XL.  '"  hab.  A.  5I7.—I5urcb.  1.11,  c.  50.  JvoPan. 
L5,  c.42i.  Decr.  p.  14,  c.  1U.=C.  XLL  •••  hab.  A.  845.-Burcb.  I.  11,  c.  lO.lvo  Pan.  I.  5,  c.  93.  Decr.  p. 
U,  c.  80.  Abbo  Flor.  ap.  Mabill.  Anal.  vet.  c.  36,  ex  Coloniensi  c.  56.  *•*  ptiufr^ :  Ed.  Bas.  ***  t//fs :  Edd. 
coll:  0.,  et  iiifra  :  potuerint  :  Ed.  Arg.  —  po/u^runf :  Edd.  rcll.  s=  C.  XLIL  *•*  bab.  c.  A.  550.— 
cr.  Coll.  conc.  Gall.  ed.  a.  Dom  Labat  p.  1067,  seq.  =  C.  XLIll.  **^  Non  exstat  io  Tribiiriensi  impresso. 
—  Burcb.  1.  11,  c.  74.  Ivo  Pan.  I  5,  c.  112.  Decr.  p.  14,  c.  122.  *••  contemserit  :  Ed.  Bas.  ,••  add.  : 
profugus  :  Coll,  citt.=C.  XLIV.—  P.  IV.  "^  in  f  omm.  in  c.  56.  Matlb.— Ans.I.  7,c.  130.  Ivo  Pan.L  5, 
V.  86.  Decr.  p.  14,  c.  7.  =  C.  XLV.  »•»  Caput  incertum.  *•*  desid.  iii  Edd.  coll.  o.  pr.  Par.  Lugdd. 
?*•  cpiscnpum  :  Ed.  Bas. 


gr>7  DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  XI.  QUJIST.  III.  858 

siiit  in  eoEtU,  el    ligali  in  terrls  ligali  slnl  in  coclo.  A  eum  recilari  **^  liumana  ignorantia,  si  de  liliro  vi- 

Sit  ergo  irn*prehcnsi!jilts  qui   allentai  ligat  aul 

soltit  "*.  » 

C.  XLYl.  Non  e$i  petenda  abgotutio^  quum  imqne 
feriur  unlentia^ 


B 


Item  Gelasius  (lapa  epi$eopi$  orifntalibtt$  de  damna^ 
tione  Dio$cori  *  •**. 

Cui  est  illala  sententia  ileponat  errorem,  et  vacna 

esi ;   sed  **'  si  iujusta  esl,  tanto  eain  curare  non 

del>el,quanlo  apud  Deuin  ct  ecclesiaiu  ejus  neuiinem 

potesi  iniqua  gravare  sententia.  lia  ergo  ea  se  iiqii 

absolvi  (iesideret»  qua  se  uullaieiius  perspicit  ol|li- 

gaiiiiu. 

G.  XLl^H.  Deu$  non  nocet^  nec  uo^re  aliquem 
patitur  inju$ie, 

Jtem  Augus^liuus  de  9ummo  bono  **^ 
Secuoduin  cailiolicain  fidein,  *et  sanam  doclpi- 
nam  et  inlelligentibus  perspicuam  Teritateiu  *,  nec 
nalurae  Dei  iiocere  poic^t  quisquam,  nec  iiatura 
Dei  uocere  injuste  cuiquaro  ^  ycI  nocere  ***  in- 
juste  *'*  palitur  queiuquHnu  Qui  enim  nocet  (ait  *^^ 
Apostolus)  recipiet  iltud  ***  quod  naeuit, 

C.  XLYlll.  Inju$ia  vincula  dirumpil  ju$titia. 

Idem  $erinone  16  </e  verbi$  Domini  ***• 
Coepisti  liabere  fratrem  luuiu  tanquam  publica- 
numsligas  illum  in  terra,  sed  ut***juste  alligcs 
vide.  Nam  injusta  vinciila  diniinptt  justitia.  *Quuin 
aotero  ^correxeris,  et  concordaverls,  cnm  fratre  tuo, 
solvtau  illuni  in  terra  ;  *  quum  **'  solveris  in  terra» 
solutiis  erit  *ei*  in  coelo. 
C.  lUX.  Temerita$  iudicandi  non  ei,  qui  judicatur^  Q  tione  *** 

$ed  judicinoeei. 
Idem  de  urmone  Domini  in  monte^  /•  //,  c.  29  ***• 
Teiiterariom  judiciom  plerumque  nihil  nocet  ei, 
de  qiio  temere  judicaiur.    Ei  aulem,  qui  temere 
judicai,  ipsa  temerilas  nccesse  esl  ut  noceal. 
C.  L.  Non  obe$l  iiomini  inju$ta  $ententia, 
Idftn  ad  Clemm  Bipponenum  epi$t^  CXXXYll^K 
Quid  obest  hoiuini,  quod  ex  illa  labtila  non  vuU 

NOTATiONES  CORRCCTORIJM. 

C  XLVI.  8  Damnatioije^  Dioseori :  Sic  cliam  in  onginali  el  Nicnhio  %  et  sxpe  in  hac  epislola  rc^ 
mainiscriptis.  Apud  Ivoneui  esl  :  de  communione  peiilur  :  mata  ijravia.  Anlea  legebatar  :  maia  mtijo- 
ilcAir/iffiiflnrffl.EiDioscorusquideminChalcedoiieusi      rttm.  ^     .    ,  .     j  r  A..m.crmiim 

sTiiodo  et  a  sanno  Leone  l,  damnalus  esl.  Achalius         C.  LIII.  ^  Et  $t  ad  tempu$ :  Apud  B.  f^^f^'''''!^;^ 
auiein  a  FHice  III  el  Gelasio  ipso.  ^  de  divino  judicio  agcnlem,  sic  ^^8^^"  V.,£  ^»,1«/ 

C.  XLYlll.  ^  Quum  au^m  :  Emendatus  ei  locti-  *>  ventum  fuerit  ad  tllud judictum,  uon  eum  ««""''"J»'» 
plcuiiis  est  hic  locus  ex  originaii,  Ivone  ei  Pauor-  et  $i  ad  temftu$  videtur  dumnart  ab  liomtne,  ei  $t  aixi» 
nia.  untentiam^  elc.    . 

C.  Lll.  '  Majora  mata  :  Sic  emendatum  est  ex 

OL.EST.  111.  C.  XLV.  «"  ab$olvit :  Ed.  Bas.  ^  C.  XLVI.  •^V.Tn^' m"":  /^TnaJ^^i^Sontc^S. 
sectatores.  -  Ivo  Decr.  p.U.  c.  8.  •'•  desid.  in  Ed.  Bas.  =C,  XLV  .  *«*  ct  .  ^  ^««»\"'»  *^cf;^ 
^  Ivo  Decr.  p.  li.  c  9.  »"  itor^rf  :  Ed.  Bas.  **•  impune  ;  orig.  •"  ut  aii  •  Edd.  coll.  o.  «^ 
ktts.  c.  3.  V.  k.  ««•  hoc  :  e«d.  ==  C.  XLVIII.  «••  Sermo  82.  Ed.  Maur. --  vo  ^^^^  \:  ^V  Ji^^.Mvo 
p.  U,c.5.  •«•«/riim.Ed.  Bas.  "*  ^««m  «o/wns.  iu^w/.  i«  fic.  :  tdd.  colL  o.  -^ 
Becr.  p.  U.  c.  10.  =  C.  L.  "*  scr.  A.  404.  -  Ivo  Derr.  p.  14  c,  U.  Polyj.  L  7,  •  l-  -c  i  ,i" 
E?d;c!^ll  o.  **.c/./.ai:end_Ivo.=:C.LL  .*Mvo  Decr  p.  U,  c.  «.  "^ %^«'«1-- ^id  fn  S^^^^^^ 
•••  Kp.  U,  (s,:r.  A.  597).  1.7.  Ed.  Maur.  •«•  accu$et :  E*ld.  Arg.  Nor.  Ven.  1.  ^""^^f ^ ' ufehaelem 
*.*  adjicit :  Edd.  Veu.  1,  II.  Nor.  *•*  et  ~  Ustimonium  :  ong.  -  Edd.  colL  o.  ep.  «,  ad  »  Jj^-^^k^ 
imo.    »••  110»  :  Ed.  Bas.    ••^  Itoc  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.    •^  qut  —  $tudeant:  Ed.  Bas.  f''^ ff  ""ff 

nZ$  :  EdrcilLo.=C.UIL    ••'  Ivo  Decr.  p. V  e.  15.    /V^^^^^^U^l^^^^^^^^ 
—  Ivo.     .»•  pro«««ii/i  :  Ivo.  —  prQCon$uti$  :  gdd.  Bas.  Ven.  I,  11.  Nor.     •*•  attud  :  Edd.  coll.  o.       no^ 
•*'  cvlette  :  ih. 


vorum  iion  euni  dclet  •••  Iniqua  conscieuli:i  ? 
C.  LL  De  eodem. 
Idem  tn  /f>ro  eontra  Seenndinum  J/antcAirtiiii, 
c.  I  M». 

Senti  de  Aiigttslino  quidquid   lil»et  :  sola  roe  In 
ocnlis  Dei  conscientia  non  accuset**^. 
C.  LII.  Qhos  eonscientia  justifieat^  atiorum  matedieta 

non  timeunt» 

Item  Gregorius  Con«liiNfffio,  Uediolanen$i  Eptuopo^ 

tib.  F/,  epi$t.  14  ««•. 

In  cunctis,  qux  in  hac  vila  aJversa  proveniuni. 
sola  est,  sicut  nostis,  oi»nipolentis  Dei  dislrictio 
peiisaiida,  atque  ad  cor  semper  propriuiu  recurrt^tt- 
dum,  ul  nulliiis  *no8*  ihi  lingua  inqdicel,  nhi  con* 
scientia  non  acciisat  *•*.  Quem  eniin  conscientia 
defeodit,  *cf  inler  accusationes  liher  est,  et  li-. 
her^*.  *ver  sine  accusalione  esse  non  potesi,  s! 
sola,  qoa  interius  addicil  •'*,  conscieniia  accnsel. 
De  veslra  igiiur  saiiriilale  ahsit  a  Chrisiiatiorom 
jndicio  ea,  qoae  maledieorum  homlnom  rumorihus 
conficia  credimus,  in  qualicunque  modulo  sospicio- 
uis  adduci,  quia  ei  •••  sacri  eloquii  testimonio  le- 
nemus,  ul  roajora  mala  »  quum  forsiun  dicnntur, 
utsi  •'•  probaU  credi  non  deheani,  sed  probaia  ci- 
lius  ulcisci.  Ei  infra  :  |  I.  Hac  ••*  igilur  dixi,  ul 
iitiniae  essc  levilalis  ostenderem,  si  quis  •••  mala 
^ravia  crcdere  siiideat,  quae  probari  non  posstini. 
Unde  sancliias  veslra  dehel  meniem  siiam  a  malc- 
dicornm  liominum  ruroorihus  alqiie  ohtri^cta* 
iingere,  ct  sola  quae  selcrnae  viUE  eitnl 
aique  ad  utiliiaieni  suhditorum  proficiunt  cogiure. 

C.  LIII.  fru$tra  damnatur  ab  Itomine  quem  Deu$ 

juUificat, 

Item  Augttslinus  tn  P$at.  XXXYl,  condone  3,  ad 

ver$.  Nec  damnahit  eum  •»^ 

El  sl  ad  tempus  *  dainnarisab  homine,et  si  di- 

iii  •»«  sentenliam    proconsul   «»•    in  Cyprianuin, 

alia  «*•  est  seila  terrena,  aliud  trihunal  coslorum  •". 


859 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  XI.  QUiGST.  III. 


m 


Ab  inferiore  aceepii  senieiuiam»  a  $iiperiore  co-  ^  'quippe*»  cum  om,nibu$  pacem  babe^ies  M^^  *^uia* 


ronam. 

C.  LIV. 

ideni  in  Psal.  XXX  VII,   ad  vers.  Quoniam  in  le 
.  spernvi  •**. 

Cuslodi   inlus  innocen'iam  ttiam,  ulii  nemo  op- 

priinit  causam  tuam.  Prxvalebit  *^*  iti  le  falsuro 

tesiimoiiiitm,  sed  apud   homines.    Numqiiid  apud 

Deum  valebit,  ubi  causa  tua  dicendaesl?  Quando 

Deus  judex  erii,    altus  lestis  quam  conscienlia  lua 

t)on  erit.  Inlerjusinm  judicem  et  conscieniiam  tuam 

Doli  limere  nisi  oausam  tuam. 

C.  LV.  Non  hominnm  linguas,  sed  conscienlias 
curare  debemus, 

Item  Gregorius  Papa  Palladio  presbytero,  Ub.  VIII, 
epist.  45  *^* 


l^oc  diilcile  esse  prospexit  ^*%  pc;emi8jt  :  »i  fieri 
potest,  Sed  ***  'taraen*  adjunxil,  quod  piossit  *^  fieri, 
quuin  dixit  **',  quod  ex  vobis  esl  :  qnia  si  nos  ia 
niente  caritatem  erga  odientes  servlre  cupimus, 
etsi  illi  nobiscuin  "*  pacem  non  liabent,  nos  tamen 
curo  illis  sine  dubio  habemus  *". 

Gratian.  Hoc  inter  eos  observandum  est,  qui  parati 
sunt  suspicari  quod  non  vident,  parati  semper  r#* 
prehendere,  nunquam  imitari.  Apud  atios  autem 
conscientia  est  necessaria  nobis,  fama  iliis. 

Unde  Angustinus  lib,  de  bono  viduit.  c.  22  "». 

C.  LVL  Conscientia  nobis,  et  fama  proximis  est 
necessaria. 


Non  sunt  aiidiendi,  slve  viri  sancli  sive  reniiii;r, 
Inler  verba  laudantium   sive  vilnperaniium  ad  ^  ^"''^"^®  "* ''^P''^**^"^^   '"  ^''T'®  negilgeniia  -sua-. 


per  quam  01  ul  in  malam  veuiant  suspicioneno,  uiide 
suain  vitam  longe  abesse  sciunt,  dicunt  sibi  co- 
ram  "•  Deo  sufficere  conscienliam,  exislimalipnem 
hominum  non  solum  impudenier ,  verum  ctinni 
crudeliter  conlemnenles,  quum  occidant  *^*  animas 
aliorum,  sive  blasphem*anlium  viam  Dei,  (quibus 
secundum  suam  suspicionem  qnasi  lurpis,  qiiae 
ca8ta*'*est,  displicei  vlta  sanciorum),  sive  etiam 
cum  excusatione  imilanlium  non  quod  vident,  sed 
quod  putant.  Proinde  quisquis  a  criminibus  flagi- 
tiorum  atque  racinorum  vitam  sunm  custodit,sibi  be» 
nefacit;  quisquit  autcm*^'  eiiam  raniatn,  et  in  alio^ 
**^  misericors  est.  Nohis  enim  necessaria  est  vitano- 
stra,  aliis  rama  iiostra. 

C.  LVIL  Apud  Deum  maUdicitur  qui  moribus  dissO' 

'  nan\  profert  sententiam, 
Iten^  Hieronjmus  super  epist.  Pauli  ad  PhilemO' 

Si  quis  dixerit  juslum  injustum,  et  injustum  jus- 
tum,  abominabilis  uterque  apud  Peum  est.  Slniiliter 
qui  sanctum  dicit  *e$se^  noii  sanctum,  et  rursuiu 
non  >T*  sanctum  asseril  »anctum,  abominaiiilis  apud 
Deum  est. 

C.  LVIIL  Chrtstum  violat  qui  sanctum  non  sanclum^ 

vet  non  sanctum  sancium  esse  credideritm 

Ideni  ibidem^paulo  superius. 

Si  quis  hominem»  qui  sanctus  iioii  esl»  sanctum 

esae  credlderii,  ei  Dei  euni  juu^erii*^'  societati, 

cum  omnibus  hominibut  pacem  habentes.  Dicluros  f)  Christum  yiolal ,  ciijus  'corooris  oinnes*  inenibra 

NOTATIONES  CORRECTORUM« 

C.  LV.    Quid  enim  :  Addita  sunl    nonnulla  ex  epjstola  R.  Gregoni,  ei  partim  etiani  Sixli  IIL  in 
qua  idem  fere  repetitur.  o  t  -» 


menlem  semper  recurrendum  est,  et  si  iii  ea  non 
invenitur  bonuin  quod  de  nobis  *^*  dicitur,  lua- 
gnam"*  irisiiliam  generare  deboi;  et  rursum  sl  iii 
^  non  invenilur  malum,  qiiod  de  nobis  hominea 
loquuntur,  in  magnam  debeinus  Ixliiiain  prosilire* 
Quid  enim  \  si  homines  *^^  luudent,  *et  conscientta 
nos  accuset  ?  aut  quae  d<'bet  esse  trisliiia,  si  omnes 
accusent,  et  sola*  conscientia  libcros  nos  esse  de- 
monstret  ?  Habemus  Panlum  dicenlem  ■*•  :  Gloria 
nostra  hotc  est ,  testimonium  conscientia  nostras^ 
|ob  ■*•  quoque  dicit ;  Ecce  in  coelo  lestis  meus»  St 
ergo  esl  nobis  leslis  in  coelo,  tesiis  in  corde, 
dimiltamus  "*  slultos  foris  loqui  qiiod  voluul. 
§i.  Quid**'  aliud  d^trahenles  faciunt,  nisi  f  iu  ^ 
pulverem  sufflant,  alque  in  oculos  suos  terram 
excilant,  ut  unde  ■•»  plus  *■■  delractionis  perflant, 
inde  magis  nihil  veritalis  vi()eant?  Vocandi  lamen 
etiam  sunt  Ipsi  et  tranquille  admonepdi,  eisque  sa* 
tisfieri  modis  omnibus  debet,  scientes  quid  de  Ju- 
dais  veritas  dic|t  ■•* :  Ne  forte  scandaiitemus  eos. 
Sl  autcm  satisfieri  sibi  ex  veritate  noiuerlnt,  babea 
Gonsolationem,  quam  in  *8ancio*  evangelio  conspi- 
Gias  •••.  Quum  ■••  eniin  Domino  dictum  fuisset: 
Scit  ■•^,  quia  Pharistei  ■••  audito  verbo  hoc  scanr 
ftaiiMi  suntf  Respondit  ■»• :  Sinite  iUos^  ctBci  sunt 
#1  duces  cdecorum.  Paulus  quoque  apostolus  admch 
net,  drceDt***:St  fieri  potest,  quod  ex  vobis  #sf. 


Qo^ST.  III.  C.  LIV.  «^*  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  U.  *^*  prafvaluit  :  Ivo.  =  C.  LV.  **^Ep.  2.  (sc^  A. 
Wl),  1. 14.  Ed.  Maur.  «*•  vobis  :  Ed.  Arg,  **•  add.  :  vobis  :  Ed.  Bas.  «^^  non  homines  :  Eil.  Arg.  — 
non  omnes  :  Edd.  rell.  **«  2  Cor.  c.  1,  ▼.  12.  ***  Job.  c  46,  v.  20.  *•*  dimitte  :  orip.  ■•»  add,  :  enim  : 
fcdd.  coll.  o.    t  add. :  ^ttorf  :  Edd.   coll.  o.  —  Bdhin.     ■•*  unum  :  Ed.  Arg.    ■•■  pulverem  i  Kd.   B.s. 

™»ln- ^-  4  V  V.  26.  *»•  accipias  ;  £d.  Bas.  —  aspicias  :  Edd.  rell.  ' *••  quia,  qnum  :  oii/.  «•'  Mailti. 
c.  45,  V.  48.  *••  Judan  :  Edd.  coll.  o.  •»•  Matth.  c.  45,  v.  44.  *•*  Rom,  c.  42.  v.  48.  •^»  habeamus  : 
Sr  •   «!'•,  ®;    ***  perspiciens  :  eaid.    •*•  et   :    ead.    ***  potest  :  effid.    *••  dicit  e»d.    ■•*  vobiscum  :  Ed . 

I  !,^»«**«««»  ••'»>.  =  <^-LVL  •••  cf.  adhisl.27,c.  2.  —  cf.  C.  42,  q.  4,  c.  40.  — Coll.  ir.  p. 
p.  1.  I.  w5,  c.  408.  •••  qui,  quando  reprehenduniur  in  aliqua  etc, :  Edd.  coll.  o.  "•  totam  :  Ed.  B;is. 
»"  occtdHnt:  Ib.    "^justa  :  Ib.    *'»  dewd.   Ib.    «^^  aliU  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LVII.    •'•  ad  vers.  4.  — 

rvm  "J;  *•  ^-  ^-  ^^^'  P-  ^*'  ^'  ^-  —  ^^*  P«'o^-  «•  <7»  ^-  <5.  ««c-  LXX.    «^*  si  non  :  Ed.  Ba*.  =0 
LVIII.     ■"  conjunxeril :  Ed.  Bas. 


861 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.  QUiEST.  III. 


m 


siiiiitts.  Et  iufra:  §  1.  Oiunes  credenles  seciincJum  A  egrejsus  u  discigulis  esi  «olmus,  fticiii  scripuiin 
Apostolam   Cliristi  corpus  efficiunlur  ^^.  Qiii  in     cst. 

C.  L\HI.  Pmilf^o  merelur  exui  qui   eodem   ab" 

nlilur» 

Idem  in  Rege^to  ■  *"; 

PrivilegFum  oinnlno  iiief^iur  ^nti(lere  qui  per- 

niissa  sibi  abulihir  poleslale. 

C.  LXIV.  /«,  in  qvem  canouicci  non  ferlur  unUnlia^ 

pOBnam  non  debet  ferre  eanunicam. 
Item  Gregorius  Anionio  Subdiacono^  lib.  II,  IndieU 
JC/,  ^pi«l.  9"'s 
I*]on  debet   is  pceiiam  sustinere  canonicam,  in 
cujas  daninatione   non  est  canonica  prolaia  sen- 
tentia. 
Gratian»  Ex  hi$  ialur  inteUigi,  quod  fn;aM/i  sen- 


Christi  corpore  errat  et  labitnr,  asserens  mcmbruni 
ejus  'ver  sanctum  ense,  qiiuin  non  sit,  vcl  non  snn- 
ctuni  esse,  quum  sit,  vlde  qnali  crimini  obnoxius 
fiat :  Vas  (ait  Isaias)  "•  qni  dicunl  dutce  amarum, 
ei  amarum  dulce,  ponentee  lenebras  l^cem,  ei  lucem 
lenebroi.  Dulce  puto  esse  snnclinioniam ;  nniarum 
quod  sanctiinoni»  conlrarium  cst. 

C.  LIX.  ^ternum  m  maledictionii  inveuiel  qui  bonoi 

malot,  et  malo*  bonos  dixerit. 

Uem  Isaias,  c.  5  ***  : 

Vae,  qui  dicitis  malum  bonum,  et  bonum  malnm, 

poneiiteg  tenebras  iucein,  et  lucem  tenebras.  Et 

paulei  iupfri^n  f  §  ^-  Propierea  caplivus  ductus  esl 


populns  meus,  qoia  non  babuit  scientiam,  et  nobiles  B  '<;""'«  «»^f»»  «%«^  «P«^  '^^«"^»  "«^  «f «^  eeclesmu 


ejtis  interierunt  fame,  et  mnllittido  ejus  siti  exaruit, 
Fropterea  dilaiayit  infernus  animam  suam,  et  npe- 
fuit  os  suum  absqne  uUo  termino,  et  descenderunt 
lorljss  ^tts,  et  populus  ejiis,  et  sublimes  gloriosique 
ejus  ad  eum,  et  incoryabiluf  homo,  et  bumiliabiiur 
Tir,  et  oculi  sublimiuin  depiimentnr,  et  exiltabitur 
Pominus  exercituuni  in  jiidifslQ,  ei  Peu.s  sanctus  san- 
clilicabitur  in  justitiir. 

p.  LX.  Ligandi  iolvendique  poteitate  te  privat  qui 

l^aac  injuste  exerceJt. 

Item  Gregqriu^  homiL  XX  VI  in  Ewng,  <'^ : 

Ipse  ligandi  atque  solyendi  polestale  se  prival  qui 

)ianc  pro  suis  volunlatibus»  ei  iion  *pro*  subjeclo- 

rum  "*  moribus  exercel. 

C.  LXI.  De  eodem. 
Idem  ibidem  paulif  ijtferiui  *" 
Judicare  de  subdilis  digne  nequeunt  qiii  in  sub- 
fliiorum  causis  sua  yeM^  odia,  vel  gratiam  se- 
linuntur. 

(^.  LXII.  i^Toii  etl  vera  prwiidentii  abioluttOf  OMt 
iequatur  arbiirium  intemi  judicii. 

Idem  ibidem  paulo  inferiui  ***: 
Tunc  vera  cst  ab8o(uiio  prxsidentis,  qut^m  ii\* 
ferni  seqnilur  arbitriiini  jtidicis.  Qupd  bene  quatri- 
duanl  mortui  resuscitatio  ilja  significat,  quae  vide- 
licet  demonstrat,  quia  prins  mortuum  Dominus 
snscilavil  et  viviftcavit,  di^ens '?*  :  Laiare^  veni 
foraif  et   postinodum   is,  qui  viveiis  *'^  fiierat. 


ejui  aiiquii  gravatur  iniqua  ientenlia,  ncut  ex  Gelaiii 

eapite  /uibelur.  Nou  ergo  ab  ejui  communione  abiti^ 

nendum  «i/,  nec  ei  ab  officio  ceaandum,  in  queva 

cognoicilur  iniqua  prolata  ienteniia.  Cur  ergo  cqpi» 

tula  Carthagineniii  et  Africani,  atque  aliorum  r(xn- 

eiliifrnm  prohibent  injutle  damnatum  in  conununione 

recipi  ant§  judicii  examinationem  f  C^ar  et  itlud  iit 

Coiicilio  Magutitinensi  itatutum  fsM  ***  ; 

C.  LXV.  Qtif  damnatur  a  tynodo  quomodo  in  tecun4a 
innoeem  reparetur. 

Episcopus,  presbyter  aut  diaoonus  :t  gradu  suo 
tnjiiste  dejectus,  si  in  secunda  synodo  innocciis  re- 
periatur  **S  non  potest  esse  quod  ftierat,  nisi  gr.tdus 
amissos  recipial  corain  altari  de  inatiibus  ***  episro* 
C  porum  :  si  episcopus  est,  orarium,  annulum  et  ba- 
Gulum;  si  presbyter^  orariuro  el  planeum  ***;  sl 
dlaconiis,  orarium  etalbam;  si  subdiaconus,  pate- 
nam  et  calicem.  Sic  ct  rcliqui  gradus  In  reparatione 
8ua  recipiant  ea  quse,  quuro  ordinarentur,  porce-? 
perant. 

Y  Pars.  Gratian.  51  ergo  injntte  dejecti  nec  etiat^ 
per  epiicopoi  reparari  pottunt ,  niti  de  manibut  eo^ 
nim  recipiant  quce  amiternnt :  quomodo  tua  auctorip 
tate  cuique  licei  injuite  ligatit  communicfire,  et  eit, 
non  petita  abtotutionef  tua  ceiebrare  officia^  iicu$ 
Getaiiui  videtur  tentire  ?  Ad  hoc  retpondendu^m  en^ 
quod  tententia  aliquando  ett  injutta  ex  animo  pro- 
ferentii,  juita  vero  ex  ordineet  cauta;  aliquaudo  ett 


NOTATIONES  CORRECTOKUM. 
C.  LXIII.  "  In  Regesto  B.  Gregorii ,  ex  qno  cila-  D  lempore  W7  scribit :  Judicio  enim  tegum  >mw  ab 


tnr,  nou  est  iiiveniiiin.  (lahetur  autem  in  episi.  i 
Simplicii  papsp,  cui  etiaiii  Nicolaus  I  in  epist.  ad 
llincmarum,  ciijus  inliiuin  est :  Epitlolam  beatitU' 
dinii  tufv,  Et  Burcbanius,  et  lyo,  et  aliqiiot  vetnsta 
Gratiani  exeinplaria  iribiiunt.  Supra  ^iiain  dist.  74, 
c.  Vbi^l  Nam  pnffUegium^  pitatiir  ex  eodem  Siiii- 
pliflo.  Simile  est,  quijd  Et.  Augu$iinus  seri^pone  de 


obtenta  dignitate  dejicitur^  qui  privilegio  iibi  conceao 
abutitur. 

C.  LXV.  n  Hoc  habctur  in  concilio  Toleiawx  IV,  c. 
27.  ex  quo  citant  Ivo  p.  5,  c.  567,  et  Polycarpus 
1.  2,  lit.  56.  Idem  tainen  Ivo  part.  6,  c.  257,  ct  ?Hr- 
rl^ardus  tribuunt*  concitio  Masnnlino,  aticiQr  aiitein 
Panormix  ct  Maguniino,  et  Toletatio. 


QUi^sT.  IIL  C.  LV1I|.  r*  efficimnr  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  —  cf.  Rom.  c.  12,  v.  5.  *'^  Esa.  c.  5,  v.  26. 
=  C.  LIX.  ;••  Esa.  c.  5,  v.  20.  =  C.  LX.  ••^  ef.  infra  c.  88.  —  Ivo  Pan.  I.  h,  c.  79.  Decr.  p.  14,  c.  3. 
Polyc.  I.  7,  l.  I.  *»■  iubdiiorum  :  Edd.  coH.  o.  =  C.  LXl,  *••  Ivo  Pan.  K  5,  c.  80.  Decr.  ib.  *•*  vel 
od. :  desid.  in  Ed.  Bas.  i^:C.  LXII.  *••  CoU.  Ir.  p.  p.  4.  t.  55,  c.  2.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  8K  Dcer.  ib. 
•••  Joan.  c.  41,  v.  45.  "'  vivui  :  E<ld.  coll.  o.  =  C.  LXIH.  *••  cf.  ad.  c.  7.  D.  74.  =C.  LXIV.  ■•*  Ep. 
5,  (scr.  A.  5»3),  I.  3.  Ed.fMaur.  =  C.  LXV.  '  et  Ans.  **•  c.  27,  coi.c.  Tol.  IV,  hab.  A.  635.  —  BiH-ch* 
I.  2^  c.  192.  Ans.  I.  8,  c.  27.  Ivo  Pan.  L  3,  C,  80.  Polyc.  I.  2,  t.  56.  **^  intenialur  :  Edd.  cul.  O^ 
•**  manu  :  Ed.  Bas.    *'*  p^tenam  :  (id.   ^9jk, 


859  DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  XI.  QUiKST.  llf. 

Ab  inferiore  aceepii  senleniiam,  a  superiore  co-  ^  *quippe\  cum  oiuflibui  pacem  bttb^ 

hoc  (Jiiicile  e&se  prpspexil  ••%  pt^y 
poteiL  Sed  "•  Uaraen-  adjiinxiU  f  -  / 
quuin  dixil  •",  quod  ex  vobi$  /  y 
nienie  caritalem    erga   odi<»'  //       ^ 


ronam. 

C.  LIV. 

Ideni  fit  Piat.  XXX  VII^   ad  ven.  Quoniam  in  le 

.  speravi  •*■. 

Custodi  inlus  innoceu*iam  Itiam,  ulii  nemo  op^ 
priniit  causain  tuam.  PrxTalebit  '^*  in  le  falsuro 
tesiimonium,  sed  apud  liomines.  Numquid  apud 
Deum  valebit,  ubi  causa  tua  dicenda  est?  Quando 
Deus  judex  erit,  alius  lestls  quam  conscienlia  tua 
t)on  erit.  luter  justiim  judicem  et  conscieuiiam  tuam 
Doll  timere  nisi  oausam  tuam. 

C.  LV.  Non  hominnm  lingnai,  ied  comcienlias 

eurare  debemui, 

liem  Gregorius  Papa  Paltadio  preibytero^  tib.  VIII^  ■ 

epiit.  45  *^. 

Inler  Terba  laudantium   sive  viluperaniium   ad 

meulem  seniper  recurrendum  esl,  et  si  iu  ea  non 

invenitur  botium  quod  de  nobis  *^'  dicitur,  mr 

gnam  *^'  tristitiam  generare  dcbet ;  et  rursum  f' 

^  non  invenilur  malum,  quod  de  nobis  h^ 

loquuntur,  in  magnam  debeinus  Ixiiiiitm  ' 

Quid  enim  ^  si  homines  *^'  ijudciil,  *et  . 

nos  accuset  ?  aut  quae  dcbet  esse  tris'   ' 

HGcusent,  et  sola'  conscieniia   liber  ;"  .''  ' 

^  icriiateni 


etsi  iiU  nobiscum  **'  pacei 
cum  illis  sine  dubio  bn' 

Gratian.  Hoc  inler 
§uni  iUipicari  quo^' 
prehendere ,    nu* 
comeientia  e$' 

Vnde  Ap 


a4 

alie- 

t»  com- 

oi  *ipsoi* 

.  /'        GP;  lioc  est 

^       'K  Undc  Do- 

.vangelizandum 

.iie  argento,  sine 

t*"  luceniiva*^* 

uis. 

uod  furore  promul- 


jfloWffRuflni,  e.iS 

C.  LV*  •  sedilione »"  exoria, 

impetu  fuissei  populi 

N  osiiis,    repentini  nunlii 

ludos  Circenses  invlurt 

•  iiproviso  cireumfuiidi  milites, 

'*•  passiro,  ut  quisqiie  occitrrisset, 

tt  vindictam  dari  »«•  non  crimlni,  sed 

■0  boc  quuni  a  sacerdotibus  Italiae  argne- 

•  ^'\  agnovit  delif  tum,  ctilpamque  cum  lacrymis 

iressns,  pubiicam  poBniteniiam  in  conspectu  to- 


lius  Ecciesiae  egit»",  et  in  hoc  sibi  tempus  adscri^ 

ptuin   absqiie  regali   lastigio  paiietiter   iroplevii, 

Quibus  omnibns  •**  iliud  quoqtie  mirabiliter  •*•  ad- 
•fli 


monslret?  Habemus  Panlum  dir                         .  .... 

iioilro  hcec  eu ,  tenimonium         ^//'^r'^?^^  jccit;  lege  •»  sanxlt  in  posierum,   ul  senlenti» 

4ob»*»  quoque  dicit  •  Ecce         -^^^-^e*"'"  •  J"«-  P"nc»puin  siiper  animadvcrsione  prolat»  lo  diem 

ergo  est  «obis    tealis    ir  '    X^^^rTT.*^  vlgesimum  •'•  ab  exsecutoribus  diflerrentur,    quo 

dimiiiarous  •••   stultos     ^ii^^^^^^  ^  '^"^  misericordias  vel,  si  res  tulisset,  ocenitentiu) 

pulverem  sufflant,  Ay!^"*'.:,,^.  ,ihi  !«#««.  ^m;.  ^  ^*  ^^^'  '"  dicianon  ienteniiii  reclorei  nulio  furore 


..     .      .      ^      ^^t^  .ttifibuM  iibt  ioium  tatio 
excilanl,  ut  und  /  j^O^ 

inde  iiiagis  iii»  .  \^^fa.  \l  ad  Guidiicatcum  ••»: 
eUam  sunt '  ^  ;* ^^^  /JJj^^^j^  „,iiis  cst,  iila  est  cau- 
lisfieri  ir  J.^^J^'^,^ /diam  ralio  agit,  ei  furor  sibi 
**f  ^*  ''  i^j^  '^JioiettdA  sub  raUone  poiestas  esi , 
^*  *'  .''"^'^^'igeodum  prius,  quam  conciiaia 
/"*>i^'"^.^/ii  iJiens  rc<leat.  Nam  coinrootionis 
'^^.'''ti^'  0«"'«  "'  P"i»*  •••  n"od  fecerit. 
^m-f^^J^rrMviter  delinquH  qui  ex  ira  ienientiam 
f^)0'  ^^'  ptoferl. 

^      AinbrosiiiS  libro  de  sanclo  Jotepho,  c.  15 : 
'""^rpc  ciiaui   innocenles  in  crimen  adducil. 


GOp 

ci 

r 


ducantur. 
Item  ex  dictit  Gregorii  p  »**: 
Summopere  praecavere  »*•  debent  reciores  •••  ec- 
clesiarum  •»*  el  qiii  publica  judicia  exercenl,  utiu 
diciaiidis  senieutiis  nullatenus  levitate  aui  furora 
ducii  sint  priecipiies,  sed  caiisis  prius  diligenter 
venlilatis,  quum  res,  quie  ignorabalur,  plcniler  ad 
notiliain  venerit,  tunc  diviua  ci  buiuaiia  lcx  ■*•  rc- 
solvatur^**,  et  tunc  secuudum  quod  ibi  cousiiiutum 
est,  remoia  persouaruro  accepiioue,  defiuiiiva  pro- 
feratur  senlenlia.  Hinc  esl  quod  Moyses  »*•  que- 
relas  populi  semper  ad  Domiiiuui  laberiiactiluui  iu- 


t" 


NOTATIONES  COnRECTORUM. 


,  (,XVI.  •  Apud  B.  Gregoriiim  non  cst  iuven-  1>  lur  iioiinuUa  apud  B.  Giegoriuin  lib.  19  Mor.  C..2.3, 

^'  seii  apnd  Isidorum  Itb.  3  de  siimm.  bon.  cap.      ad  ea  verba  Job  :  Causam,  quam  neiciebam,  diligen^ 

^€^\uem  cit^tnt  Burcbardns  et  Beda  iu  scintillis      tissime  inveitigabam,  et  iib.  18  Regesii  epist.  ^U,  et 

'  (;  lXX.  p  Denoo  pra^cipitanda  scnieniia  kgan- 


QuiBST.  III.  P.V.C.  LXV.  ••  Wtaiis  vcrbis,  sed  salva  sentenlia.— J:ic.c.4,  v.  20.r=G.  LXVI.  *•»  Isidor. 
rle  suromo  bono  I.  3,c.  54.  --  Burch.  1. 1  G«  c.  28,  *••  pretii  :  Ed.  Bii».  *"  coiffmtoiK :  Burcli.—Edd.  coll.o. 
«••  mtiiiertim  ;  orig.  •••  Esa.  c.  33,  v.  4.5.  •••  iitAntirM  suam  :  Ed.  B;ts.  ••*  ahesl  a  Bohm.  ••■  habitat :  Ed. 
Arg  =  C.  LXVII.  »•»  Ep.  41,  (scr.  A.  600),  1. 10.  Ed.  Maur.  —  Burch.  1. 15.  c.  29.  Ivo  Decr.  p.  46,t\30. 
•••^lfiiid  :  Edd.  coll.  o.  »••  ira  :  orig.  —  Coll.  citl.  »••  add. :  eae  :  Ed.  Ba».  =  C,  LXVIII.  ^^  atienrt  — 
peccata  :  Edd.  coll.  o.  •••  Rom.  c.  42,  v.49.  •••  corrumpal :  Ed.  Bas.  •»•  Luc.  c.  9.  •"  miitem  •  Edd. 
«dl.  o.  •"  ut  :  Ed.  Bobm.  •«•  incentiv(c  :  Edd.  Nor.  Yen.  I,  II.  =  C.  LXIX.  •**  iediiio  eaet  exorta,  et  • 
fidd.  coll  0.  pr.  Bas.  »'■  obtruncare  :  eaed.  »**  tlare:  Edd.  coll,  o.  »"  redoryuerentur :  eaed.  »*»  exegit :  Ed. 
Bas.  »»•  desid.  Ib.  »*•  miserabititer :  Ed.  Bolim.  »*'  ad  leget  :  Ed.  Ba«.  —  teges  :  Edd.  rell.  •**  trigeii- 
mnm  :  eaed.  •*•  depenret :  Ed.  Bas.  =  C.  LXX.  »•*  Reg.  I.  %  c.  308.  Burch.  I.  46.  c.  4 .  Aus.  I.  45,  c.  «3. 
»••  pracavendum  eet :  Edd.  coll.  o.  •»*■  ne  reet. :  Edd.  Nor.  Ven. ,  II.  —  ut  rect. :  Edtl.  rell.  •"  ecctnix : 
edd.  coU.  0.  »»•  tex  ut :  Edd.  Arg.  Ven.  I,  II.    »"  revotvatur  :  Keg.  Ans.    •••  Exod.  c.  33. 


.■^^ 


beCRGTI  HRS  SECUNDA.   CALSA  XI.  QtJiEST.  IIT.  8«6 

'^rerebat,  et  jtixtn  qiiod  DomiDiis  imp<3rabat  A  ^n//e  Gregorins  scribit  Consfnntino,   Mfdiolanensi 
^oncbai,   niiuiriiin    uos    iiislrueiis,  ul  tjtiscopojib.  VlU.einst.i^^^: 

nostro,  sed  ex  pnecepto  divino  con-      C.  LIXIV.  Res  dubia  non  definiatur  certa  sententia. 
r^.  jusiificalionis    scnlenliara    profe-         Grave  salis  esl  el  indecens,  ul  in  re  dubia  cerla 

detur  ***  senteniia. 
<'  ^udieiani  tendi  non  poiest.  q^  LXXV.  Non  credantur  quoe  eeriis  indiciis  non 

"  >  ^doHium.  epiit.  UY^  »•»:  demonstrantur. 

i       • Uem  Auguslinus  in  iibro  de  pccnitentia  c.  5  ^ 

^  jiislfim  jiidiciiim,  etsi  " 

'••%  o  palrociniuin,  it  jii-         Quamvis  vera  sint  qiijedani,  non  laiiien  jiidici 

,-  *  sunt  *^*    credenda,    niti    cerlis    indiciis   deoion- 

streutur» 

V  '•*  0   f.  J58*"-  C.  LXXVl.  ilfi/^<7ttflm   examinentur,  afiqui   non  jn^ 

^  ,    .  .  dicentur. 

"0"  solum  y,^,  DamasosPapa,fpMf.  F/»^«: 


7.M. 


« 


Y  V    ^  ^l^'"  ^^^    B     "S**''"'"»  qui  acciisantur,  cansas  discotere  noii  li- 

*  ^  ...jlljimqiie      cclprius,  quameanonicevocali  ad  synodum  venianl« 

^  ..iiero   numiiiis     gip^^,g   per  praBsentem  agioscal    veraciter   ei 

•N  inlelligat  qux  ei  objicinnlor.  Quod  *  iHsne '  el  per 

Menltce.  qu(c  non  amore  ...         cs  i  ,_     •«  .  ^:»:««..  us    .     4»fM«ii>m 

,..  '  \  sapieniiam    Saiomonis  ■  dicitdr  •*•    :    Antequam 

,    ,.'  '  semtertt^He  *^repreHendas.  InteUtgeprttts  ,  ettunc 

ubediendum  est,  .  .  j-    •  «*«    ».-  ..^*^^..^-«.  m 

,   .    ^.  ...         ^  „.  increpa.    Antequam  audterts  •**,  tte  respondeas  »*•. 

nde  m  N.cxmio  conc.lio.  c.  5      :  ^^  ,.^^^  apertissima  sit  contrarionim  repreliensio. 

A.XXIII.  JVoM  recipiantur  ab  aliis  qui  suorutn  epi-     venintamen  oportel  ab   bis,   qni  dati  ■*'  suni  ad 

uoportun  contrahunt  offeusam.  ,.^^  ^  ^.j:...».«  «^..««ri 

«  .      ..*  . eonim  exainiiiaiionein,  ordiiiein  servari.. 

Serveiur  isia  •**  sententia,  ut  bi,  qui  ab  aliis  ex- 

««..™....l«„.«r,  ab  allis  ad  eomm«oio..em  „o..  re-  «.  ^™  Q;'^- ^^^^  fj.ft  «  "•  <"" 

cipiantur.  Requiratur  sane,  si  **•  forte  ex  aliqiia  i    t  *«•  - 

indigiiatione  animi  aul  contenlione,  aul  qnalibet  Item  ci  VHl  Syiiodo          : 

tali  commolione  *"  episcopi  sui  abslenli  **''  sint.  Et  Non  solum  ille  reiis  esl,  qui   Talsum  de  alio  pro- 

infra :  Ui  ita  demuin  bi,  qui  ob  culpas  suas  episco-  ^  ferl,  sed  ei    **»   Is,  qui   aiirein    cilo  crlminibus 

porum  suorum  offensas  merito  conlraxeninl,  digne  prxl)ot. 

etiam  a  ceteris  excominunicati  similiter  habeantur,  VI  Pars.  Gralian.  0«'"»  ^^9^^  sententia  ex  ordine 

quousque  episcopo  suo '  visum  fuerit  bumaniorein  injusta  est,  nec   tunc  ab  ea    recedendum  est,  qutn 

circa  eos  ferre  senieniiam.  etiani  ante,  quam  sententia  daretur  in  dii»n,  pro  qua^ 

Gratian.  Jtem  sententia  est   injusta,  ex   ordine,  litaie  reatussui  ligatus  apud  Deum  tenebatur.  Coti- 

q^ando  non  servato  judiciali  ordine  quilibet  pro  sua  tingit  atiquando  ,  ut  aduUer  sententiam  pro  sacritegio 

wlpa  damnatur.  reportet,  cujtu  reatum  in  eonscientia  noti  habet.  Uaul 

NOTATIONES  CORRCCTORCM 

C.  LXXI.  ^  Propria  rerba  B.  Angiistini  referuntnr  Ei  sie  ciutur  eiiam  a  B.  Gregorto  I.  q.  f  <  ^^*J*^ 

iDfra  U,  q.  5,  c.  Un.,  ▼crs.  Sednon  ideo.  putanda.  ci  a  Cypriano  lib.  5,  ad  Quiriniim  c.  20.. 

C.  LXXIU.  ^Episcopo  «lo.lnprisca  versione,  qu;e  cia  Clemenie  Al«xamlriiio  SXromalum  I.  7.,  ei  aU 

est  in  collectione  Isidori,  ei  huic  valde  similis  esl,  Origiiie  liom.    18.  in    Numcros,  et  ab  Hilario   in 

legitur  :  quousque  in  communi  vel  ipsi  epiuopo  sho\  Ps.  G7.,  el  ab  aliis  Patribus,  ciijus  rei  rationem  rcd- 

nec  mullu  aliier  in  allera  vulgaia  versione.  Grabcc  didii  B.  Augustinus  I.  2.  dc  doct.  Chrisliana  c.  n. 

esl :  fUypcff  M  t6  xoi»«  w»  £7riff»jr*w  3o5>i,  id  est :  I^  ct  alibi.                                                            „  ^ai 

quousqufcommuni  episcoporum  videaiur.  C.  LXXVII.  ^  De  hac  inscripiione  Vlll.  fynodi 

C.  LXXVI  ■.  Salomoiiis  :  Citai  lilirum  sapientiae  DOlaium  est  sup-  eadeiu,  q.  5.  5i  quis  [rater. 
Siracb,  id  est  Ecclesiasiicum,  noiniiie  Salomonis. 

QoJSST.  III.  C.  LXXI.  •*'  cf.  infra  C.  ii.  q.  5.  c.  fin.  =  C.  LXXll.  *»  c,  5i.  Ed.  Areval.  -  Burcb.  L 
I6^.48.=C.  LXXIIL  »•■  hab.  A.  525.  —  Burch.  I.  ii.  c.  36.  Ivo  Decr.  p.  14,  c. iOO,  •iterqiie  ex  l>i.m>sio. 
—  Polyc.  I.  7.  l.  i.  ***  €t  ista:  Coll.  Hisp.  —  Ed.  Bas,  ***  ne  qui :  Coll.  Ilisp.  **•  add.  ;  sioiuacht : 
Edd.  toll.  o.  —  Coll.  Hisp.  *"  add.  :  excommunicatione  :  Coll.  Hisp.  *  in  communwM  vel  zpso. 
CoU.  Uisp.  =  C.  LXXIV.  -  Ep.  29,  (scr.  A.  600),  \.  iO.  Ed.  Maur.^  Aiis.  I.  5,  c.  72.  "' ^«^«'«'^ ;  ^f* 
=  C.  LXXV.  •*•  cf.  ad.  c.  i8.  C  2,  q.  i.  -  Ans.  I.  5,  c  70.  Ivo  Pan.  I.  i,  «•  y*-.P*^«^f-*V  -f^I- 
•*«add.:/ac«te:orig.=C.LXXVL  •*•  Cap.  Pseudoisidori.-Aiii.L  3,  c.  51(48).  •^Ecclcs.c.ii,v.7.fcC-q. 
»cc.  LXX.  •**  non:  Edd.  coll.  o.  •«  audias  :  cxd.  •*•  reprekendes  :  Ed.  Bas.  ^reprehendas  :MiU 
?elL  •"  deputati :  orig.  =C.  LXXVII.  »*»  ex  Isid.  Hisp.  Ubr.  sent.  I.  5<  c.  55.  — LoU.  tr.  p.  p.  -, 
l.  U,  c«  35.    **•  dcsid.  in  Ed.  Bas. 


859  DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  XI.  QUiKST.  llf.  m 

Ab  inreriore  aceepU  senleniiam,  a  snperiore  co-  ^  *quippc\  cum  omibu»  pacem  bubcHtei  •",  •^uia* 


ronam. 

C.  LIV. 

Ideni  tit  Pial.  XIX  VII ^   ad  vert.  Quoniam  in  16 
.  sper.ivi  •^*. 

Custodi   inlus  innoceii*iam  tiiam,  ul>i  nemo  op- 

priinit  causam  tuam.  Praevalebil  *^*  in  le  falsuro 

tesiimonium,  seJ   apud   homines.    Numquid  apud 

Deum  valebit,  ubi  causa  tua  dicenda  est?  Quando 

Deus  judex  erit,    alius  lestis  quam  conscienlia  tua 

pon  eril.  Inler  justum  judicem  el  consciemiam  tuam 

DoH  timere  nisi  oausani  tuam. 

C.  LV.  Non  hominnm  linqnat^  sed  conscieniiai 
ctirare  debemut. 


hoc  diiicile  esse  prpspexit  **%  pc;emisjt  ;  $i  fieri 
poiett.  Sed  *"  "taraen-  adjuuxil,  quod  pot^l^fieri^ 
quuin  dixit  '",  quod  ex  vobit  etl  :  quia  si  nos  in 
uiente  carilatem  erga  odientes  servfre  cupimus» 
etsi  illi  nobiscum  ***  pacem  non  liabent,  nos  tnmen 
curo  illis  sine  duhio  habemus  **^ 

Graiian.  Hoc  intereot  obtervandum  est,  qvi  parati 
euni  tutpicari  quod  non  vident^  parati  temper  r#- 
prehendere^  nnnquam  imilnrL  Apud  atht  autem 
contcientia  ett  necettaria  nobit,  fama  iliit. 

Vnde  Angnslinus  /16.  de  bono  riVutl.  c.  i2  ***. 

C.  LVI.  Contcientia  nobit,  et  fama  proximit  est 
necettaria. 

Non  sunt  audiendi»  sive  viri  sancti  sjve  remiuir. 


hem  Gregorius  Papa  Paltadio  pretbytero^  tib,  YIII^ 
epitt  45  *^ 

In.er  ,erba  Uudantium  sive  vii«per«naum  .d  ^  T!!^''"/!^?^."'!''"'' .L"  ""^!.  .^^^^^ 
meiiiem  sentper  recurrendum  est,  et  si  iii  ca  non 


Invenitur  boiium  quod  de  nobis  *^*  dicitur,  ma- 

gnam  *^*  tristiliam  generare  dcbel ;  et  rursum  si  iii 

^  non  invenitur  malum,  quod  de  nobis  hominea 

loquuntur,  in  magnam  debemiis  laeliiiain  prosilire* 

Quid  eniin  ^  si  hoiuin^s  *^^  luudeiil,  *et  coMScientia 

nos  accuset  ?  aut  quae  dtbet  esse  trislilia,  si  omnes 

liccusenl,  et  sola*  conscientia  libcros  nos  esse  de- 

monstret?  Habemus  Panlum  diceniem  *^*  :  Gloria 

noitra  hoic  ett ,   tettimonium   contcienliw    nottras^ 

Job  *^  quoque  dicit ;  Ecce  in  ceeio  tettit  meutm  Si 

ergo  esi  iiobis   testis    in    coelo,   testis  in  corde, 

dimiliamus  *'*   slultos    foris    loqui   quod    voluiit. 

§  i.  Quid  **'  aliud  d^trahenles  faciunt,   nisi  f  iu  q 

puiverem  sufflanl,   atque    in    oculos  suos  terram 

excitant,  ut  unde  *'*  plus  ***  detractionis  perflant» 

inde  inagis  nihil  veritalis  vi()eant?  Vocandi  lamen 

etiam  sunt  ipsi  et  Iranquille  admonepdi,  eisque  sa* 

tisfieri  modis  omnibus  debec,  scienles  quid  de  Ju- 

daeis  irerius  dicjt  *'^ :  Ne  forte  tcandaiitemut  eot. 

Sl  autem  satisfieri  sibi  ex  Yeriiate  noiuerint,  babes 

GOpsolationem,  qoam  in  'sancto*  evangeiio  conspi- 

elas  ^*.  Quum  *'*  eiiitn  Domino  diclum  fuisset: 

Sci$  **',  quia  Pharitiei  ***  audilo  verbo  hoc  tcan- 

4aHzati  tuntf  Respondit  *■* :  Sinite  iitot^  ccsci  tuni 

#1  ducet  cacorum.  Paulus  quoque  apostolus  admch. 

net,  drcens***:St  fieri  poteti,  quod  ex  vobit  #if, 

cum  omnibut  hominibut  pacem  habentet.  Dlcturus  f)  Christum  yiolat,  cujus  'corooria  onines*  inentbra 

NOTATIONES  CORRECTORUM* 

C.  LV.    Quid  enim  :  Addita  sunt    nonnulia  ex  epjstula  B.  Gregorii,  et  partiin  etiani  Sixli  111,  in 
qua  idem  fere  repetitur. 


per  quam  fit  ut  in  inalam  veiiiant  suspicionens  utide 
suain  vitain  longe  abesse  sciunt,  dicunt  sihi  co- 
ram  *^*  Deo  sufficere  conscienliam,  exislinialipnem 
hominum  non  solum  impudenier ,  verum  eiiani 
crudeliter  conlemneules,  quum  occidant  *^*  antnias 
aliorum,  sive  b!asphem'anliuni  viam  Dei,  (quibiis 
secundum  suam  suspicionem  quasi  lurpis,  qux 
casta  *^*  est,  displicei  vita  sanctorum),  sive  e(iam 
cum  excusatione  imilantium  non  quod  viilent,  sed 
quod  putant.  Proinde  quisquis  a  criminibus  flagi- 
tiorum  atque  facinorum  vitam  suam  cuslO(!il»sibi  be» 
nefacit;  qnisquis  autcm*'*  eiiam  faiiiain,  el  in  a1io« 
V*  misericors  esl.  Nohis  enim  necessaria  est  vitano- 
stra,  aliis  faina  iiostra. 

C.  LVil.  Apud  Deum  matediciiur  qui  moribut  ditto- 

nan{  profert  tenientiam. 
Item  Hieronvmus  tuper  epitl,  Pauti  ad  Pldtewo» 
>?m»". 
Si  quis  dixerit  justuin  iiijustum,  et  injustiim  jua- 
tum,  abominabilis  uterque  apud  Peuni  est.Similiter 
qui  sancturo  dicit  *esse*  noh  sancium,  et  rursuiu 
Don  *^*  sanctum  asserlt  sancium,  abominaijiiis  apud 
Deum  est. 

C.  LVIII.  Chntium  viotat  qui  tanctum  non  tanctum^ 
vel  non  tanctum  tancium  ette  crediderit. 

Ideiu  ibidem'paulo  tuperiut. 
Si  quis  hominemy  qui  sanctus  iiQii  est,  sanctuin 
crediderit»  et  Dei  euni  juu^erit  *'' societatl , 


Qo^ST.  ni.  C.LIV.  «^*  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  \l.  •♦»  pnpwiAiii :  Ivo.  =  C.  LV.  •**Ep.  %  (sc^  A. 
aei),  1. 14.  Ed.  Maur.  «*»  vo6fs  ;  Ed.  Arg.  •*•  ;idd.  :  vobi»  :  Ed.  Bas.  «^»  non  homines  :  &I.  Arg.  — 
ttofi  omiies  :  Edd.  rell.  •**  4  Cnr.  c.  4,  ▼.  12.  «^*  Job.  c  16,  v.  20.  •••  dimitte  :  orifr.  **»  add.  :  enim  : 
Edd.  coll.  o.  t  add. :  «^ttod  :  Edd.  coll.  0.  —  Bohm.  *■*  iiniiifi  :  Ed.  Arg.  »••  pulverem  1  Kd.  B.»s. 
M*  Matlb.  c.  17,  V.  26.  *••  accipiat ;  Ed.  Bas.  —  atpiciat  :  Edd.  rell.  *  *■•  quia,  quum  :  ori/.  »•'  Mallli. 
c.  15,  V.  12.  *■•  Judan  :  Edd.  coll.  0.  •■•  Mailh.  c.  15,  v.  U.  V«  Rom.  c.  12,  v.  18.  •^»  habeamus  : 
Edd.  coll,  o.  *«*  pertpicient :  eaid.  »•■  el  :  ead.  »*^  potett :  e»d.  »•■  dicit  ea^d.  »••  vobiscum  :  Ed. 
Bis.  ••Wiii*«amii«  :  ib.  =  C.  LVL  »••  cf.  ad  Dist.27,  c.  2.  —  cf.  C.  12.  q.  1,  c.  10.  — Coll.  ir.  p, 
p.  I,  L  u5,  c.  108.  •••^iii,  quando  reprehenduntur  in  atiqua  etc. :  Edd.  coil.  o.  »^*  totam  :  Ed.  Bah. 
*»»  occidunt  :  Ib.  »"  ;ii»(a  ;  ib.  »'»  desid.  ib.  »^^  atiis  :  Edd.  coll.  0.  =  C.  LVll.  «^^  ad  vers.  4.  — 
Ivo  Pan.  I.  5,  c.  U.  Decr.  p.  U,  c.  6.  —  cf.  Prov.  c.  17.  v.  15,  sec.  LXX.  "•  ti  non  :  Ed.  Ba*.  =C 
LVIII.     »"  cunjnnxerii :  Ed.  Bas. 


8««  DECRETI  PARft  SECUNDA.  CAUSA  XI.  QUiEST.  III.  8(t2 

siiiiius.  Et  iufra:  §  I.  Onines  credenles  secimcJum  A  egrejsus  u  cliscigulis  esl  9o|iilus,  siciii  scripuiin 

Aposlohim  Cliristi  corpus  efllciuntur  *^^  Qui  in 

Chrltti  corpore  errat  et  iabiinr,  nsserens  menibruni 

ejiis  *ver  sanctum  ense»  qiiuin  non  sit,  tcI  non  snn- 

ctuin  esse,  quum  sil,  vide  quali  crimini  obnoxins 

liat :  YcB  (att  Isaias)  "•  qni  dicunl  dutce  amnrum, 

ei  amarum  dutce,  ponentei  lenebras  t^cem,  et  tueem 

tenebrat.  Dulce  puto  esse  sniiclinioiiiam ;  niiiaruni 

qnod  sanciriinonise  coniraritim  csl- 

C.  LIX.  JEiernum  va  matedictionis  inveniet  qui  bona 
nutlot,  ei  malo»  bonos  dixeril. 

hem  Isaias,  c.  5  '*•  : 

Vae,  qui  dicitis  malum  bonum,  et  bonum  malum, 

poiieiites  tenebras  Incein,  et  lucem  tenebras.  Et 

pautq  iupfiri^ii :  §  i.  Propierea  capttvus  ductus  est 


csi. 

C.  L\I|I.  frmle^o  meretur  exui  qui   eodem   ab- 

utiiur* 

Mem  in  Rege^^q  ■  *"; 

PrivilegFum  oinnino  nier^iur  anii^lere  qui  pcr- 

niissn  sibi  abuliiiir  poleslaie. 

C.  LXIV.  /i,  in  quem  ennouica  non  feriur  tentenlia^ 

poBnam  non  debel  ferre  canonicani. 
Item  Gregorius  Antonio  Subdiacono,  tib.  II,  JndicX. 
Xl,eput.9***u 
I>]on  debel   is  pceiiam  siistinere  canoiiicnm ,  in 
«ujus  damiiatione   non  est  canoiiica  proiaia  sen- 
tentia. 
Gratian.  Ex  hi$  iatur  inteUigi^  quod  inyaUa  sen- 


populus  meus,  quia  non  babuit  scienliam,  et  nobiles  B  '<:»"'«  «»'|«»  «%«^  «P"*'  '^*»'»»  "^^  ^P^^  ecctesiam 


ejiis  interieruni  fame,  et  niiillitndo  ejus  siti  exaruit 
Fi-opterea  dilalavit  infernus  aniinam  suam,  et  npe- 
ruit  os  suum  absque  ullo  termir.o,  et  descenderunt 
lorles  ejas,  et  populus  ejns,  et  subliines  gloriosiqiie 
oju^  ad  eum,  et  incurvabiluf  bomo,  et  humiliabitiir 
vlr,  et  oculi  subliinitiin  deppimentur,  et  exaltabitur 
Pomiiios  exercituuni  in  judiciQ,  ei  Oeus  sanctus  san- 
ctiflcabitur  in  juHiiti». 

C.  LX.  Ligandi  totvendique  potestate  se  privat  qui 

lianc  injusle  exercet. 

Item  Gregqriu^  homiL  XX  VI  in  Evang.  *'^ : 

Ipse  ligandi  atque  solvendi  poteslale  se  prival  qui 

baiic  pro  suis  volunlalibus,  ei  uon  *pro*  subjeclo- 

rum  *••  morlbus  exercet. 

C.  LXI.  De  eodem, 
Idem  ibidem  paulq  i/iferius  ••• 
Judicare  de  subditis  digne  neqqeunt  qtii  in  sub- 
fliionim  causis  sua  yelH^  pdia,  vel  graliam  se- 
f|fiiintur. 

t.  LXII.  i\ron  est  vera  prw$idfnti$  ab$otutiOf  aut 
sequatur  arbitrium  intemi  judicis. 

lilem  ibidem  paulo  inferius  •••: 
Tunc  vera  est  alisoluiio  prxsidenlis,  quum  iq- 
ferni  sequitur  arbitrium  judicis.  Quod  bene  qnatrir 
duani  mortui  resuscilatio  illa  significat,  qu»  vide- 
licet  demonsirat,  quia  prius  mortuum  Dominus 
siiscilavit  et  vivificavit,  di^na 'M  :  Lazare,  veni 
foras,  et  postiiiodum   is,  qui  viveiis  ••^  fiierai. 


ejus  aliquis  gravatur  iniqua  sententia,  sicut  ex  Qelasii 

capil^  Itabetur*  Non  ergo  ab  ejus  communione  absti^ 

nendum  est,  nec  ei  ab  officio  cessandum,  in  quetn 

cognoscitur  iniqua  pr^lata  sententia.  Cur  ergo  cqpi^ 

tula  Carthaginensis  $t  Africani,  atque  atiorum  con» 

eitiorum  prohibent  injuste  damnatum  in  conwinnione 

recipi  ant§  judidi  examinationem  ?  C^ar  et  ittud  iii 

Coiicilio  Magiiiilinensi  statutum  est  n  •••  ; 

C.  LXY.  Qtti  damnatur  a  synodo  quomodo  in  secun^a 
innoeens  reparetur, 

Episcopus,  presbyier  aut  diaconus  a  gradu  suo 
Injusle  dejeclus,  si  in  secunda  synodo  innoccns  r^- 
periatur  ••%  non  potesl  esse  quod  ftierat,  nisi  gradus 
amlssos  recipiai  corain  altari  de  niaiiibus  ••^cpjsco* 
C  porum  :  si  episcopus  est,  orarium,  annulum  et  ba- 
culum;  sl  presbyter,.  orarium  et  planeuro  ••';  si 
diaconns,  orarium  etalbam;  si  subdiacontis,  pate- 
nam  et  calicem.  Sic  ct  reliqui  gradus  in  reparatione 
8ua  recipiant  ea  quse,  quum  ordinarentur,  porce-; 
perant. 

V  Pars.  Gratian.  51  ergo  injnsle  dejecti  nec  etiar^ 
per  episcopos  reparari  possunt ,  nisi  de  manibus  eo^ 
nim  recipiant  qute  amisernnt :  quomodo  sua  auctqrtn 
tate  cuique  ticei  injuste  tigatis  communicnre,  et  m, 
non  petita  absotutione^  $ua  cetebrare  officia^  sicu$ 
Geta^ius  videt^r  sentire  ?  Ad  hoe  respondendq^m  e$t^ 
quod  $ententia  atiquando  est  injusta  ex  animo  pso- 
ferenti$,  justa  vero  ex  ordine  et  causa ;  atiquando  es$ 


NOT^TIQNES  CORRECTORUM. 

C.  LXIII.  »  In  Regesto  B.  Gregorii ,  ex  quo  oita-  D  lempore  247  scribit :  Judicio  enim  tegum  ynte  ab 
-      -     -  '  '  --  .    -  >      obtenta  dignitate  dejiciturt  qui  privitegio  sibi  concesso 

abutitur. 

C.  LXV.  »  Hoc  habctur  in  concilio  Toleiawx  IV,  c. 
27.  ex  qiio  cilanl  Ivo  p.  5,  c.  367,  el  Poiycarpns 
I.  2,  tit.  56.  Idein  tatneii  ivo  part.  6,  c.  297,  ct  9ur- 
rl^ardus  tribunnt*  concitio  Maffiinlino,  aticlQr  autem 
Panormiae  ct  Magunlino,  e(  Tolelano. 


tnr,  nou  est  inveninm.  (lal^ettir  auiem  in  episl.  i 
Simplicii  papae,  cui  eliaiti  Nicolaiis  I  in  epist.  ad 
Hincmarum,  ciijiis  iniliuin  est :  Episiolam  beatitU" 
dinis  tu/e.  Et  Bnrcbardus,  et  lyo,  et  aliquot  velusta 
Gratiani  exenipiaria  iribiiunl.  Supra  eiiain  disl.  74, 
c.  £/W,  I  Nam  privitegium^  pilatur  ex  eodem  Siiii- 
plirio.  Simile  est,  quod  Et.  AugM$iiiiu8  seripone  de 


QUi^sT.  IJL  C.  LVII|.  ri*  efflcimur  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Baa.  —  cf.  Rom.  c.  \%  v.  5.  •'^  Esa.  c  5,  v.  26. 
=5  C.  LIX.  •••  Esa.  c.  5,  v.  20.  =  C.  LX.  ••^  ef-  infra  c.  118.  —  Ivo  Paii.  I.  5.  c.  79.  Decr.  p.  14,  c.  3. 
Polyc.  I.  7,  t.  1.  •••  $ubdiioruni :  Edd.  coll.  o.  ==  C.  LXl.  •••  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  80.  Decr.  ib.  ^  vel 
od. :  desid.  in  Ed.  Bas.  ^C.  LXII.  *••  Coll.  ir.  p.  p.  «.  t.  55,  c.  2.  —  Ivo  Pan.  1.  5,  c.  81.  Dcer.  ib. 
•••  Joan.  c.  41,  v.  43.  ••'  vivu$  :  Edd.  coH.  o.  =  C,  LXHI.  •«  cf.  ad.  c.  7.  D.  74.  =C.  LXIV.  «»•  Ep. 
5,  (scr.  A.  593),  I.  3.  Ed.fMaur.  =  C.  LXV.  *  ei  Ans.  •»•  c.  27,  cot-.c.  Tol.  IV,  bab.  A.  633.  —  BtH-cb. 
I.  2«  c.  192.  Ans.  I.  8,  c.  27.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  80.  Polyc.  1.  2,  t.  56.  ''^  in^eniatur  :  Edd.  cul.  o^ 
•••  manu  :  Ed.  Bas.    *'•  p^tenam  :  (id.   Ba.ii. 


DECRETI  PARS  SECUNDA,  CAU8A  XJ.  QUiEST.  Uh  m 

juita  ex  animo  $t  cau$a,  led  non  ex  ordine;  aliquando  \  quia,  iliiin  jusloafiipliiis  irasciinur,  et  volumiis  alic?- 


juila  ex  animo  et  ordine^  $ed  non  ex  eauia.  Quum 
autem  ex  cau$a  inju$ta  fuerit,  uliqunndo  nultum  in 
€0  omninon  qui  accusatur,  defictum  «i,  quod  $it 
damnalione  dignum  :  aliquando  non  e$t  in  iUud^ ««- 
pra  quod  fertur  sententia,  $ed  ex  alio  notandu$  ett. 
Ex  animoett  injuita,  quum  aliquis  tervata  integritaie 
judiciarii  ordinit  in  adutterum  vet  in  quemtibet  cri- 
fnino$um  non  amore  justiiice,  $ed  livore  odii,  vel  pre* 
lio,  aut  favore  advertariorum  inductut  tententiam 
profert.  Vnde  Beda  tnper  epistotam  Jacobi  ait  «•* : 
Ira  eniiii  viri  jiisLiiiam  Dei  non  operfltnr :  quia  qui 
iratut  in  atiquem  sententiam  profert,  etti  illequantum 
aar  te  jutlam  reportet  tententiam,  it(e  tamen,  ifui  non 
amorejustitiw,  sed  livore  odii  in  eum  tententiam  de 


niiui  ••'  coercere  peccaUiin,  «likviora  peccaia  com- 

iniiiimus.  Ideo  Aposloius  *<^*  ait :  Son  vot  *ip$o$* 

vendicante$t  cari$$imi;  $ed  date  toeum  irce;  lioc  ett 

declinemus  earo,  iie  nos  ilia  corripial  *•'.  Unde  Do* 

uiiniis  ***  Jesus,  diniiuens  **«  ad  evangelizandiiui 

discipulos»  misii  eos  sine  auro,  sine  argenlo,  sine 

pecunia,  sine  virga,  Nd  esl',  ui  ot»"  iticentiva  *** 

lilis  ei  iiistrumenln  eriporet  uliionts. 

C.  LXiX.  liatio  debet  eorrigere  quod  furore  promul' 

gatunie$t, 

Item  ex  lib.  II  ecctetia$t.  l/fslorwRuflni,  e.  18 

Qiiura  apud  Ttiessalonicam,  seditione  *^^  exorta, 

quidam  vir  ex  miliuribus    impeta  fuisset  populi 

furentis  exstinctus,  TLieodosius,   repentini  nuntii 


dtt,  jnttittam  Dei^  in  quem  perturbatio  non  eadit,  b  ^^^^^'^^^^  succciisus,  ad  ludos  Circenses  inviUri 


non  mitniur, 

C.  LXYI.  Sententia  jttstitiir  non  e$t  pro  prcBmio 

ferenda. 

Item  Gregoiiuft  « ••• : 

Qui  rrcie  jiidical ,  et  praeiniuin  •inde*  remnnera- 
lionis  exspectat,  fraudem  in  Deum  perpetrat,  quia 
jnslitiam,  quain  gratis  impertiri  debuit,  accpptione 
pecuniae  vendit.  Bonis  male  ntuntur  qui  Jiisie  pro 
teinporali  lucro  judicanl.  Tales  quippe  ad  veritateni 
non  justitiae  defensio,  sed  amor  prxmii  •••  provocat; 
qoibiis  si  spes  ouromi  sublrahltur,  confestim  a  jiis- 
litioi  derensioiie  ••'  recedurit:  Acceptio  uummonim  ••• 
pnevaricatio  verilatis  esl.  Uiide  et  pro  justo  dici* 
tur  ••• :  Qui  exeutit  manu$  •••  $ua$  ab  4mni  munere^ 


populum,  eique  ex  iinproviso  clrenmfuudi  milites, 
aiqiie  obtruncari  '^'  passiro,  ut  qulsqiie  occurrisset, 
gladio  jubel,  et  vindictam  dari  »»•  iion  crimini,  sed 
furori.  Ob  boc  quuin  a  sacerdotibus  Itali»  argne- 
reiur  ^"^  agnovit  delif  tuin,  culpaniquecum  lacrymis 
professus,  publicam  poenitentiam  in  coiispectu  to- 
ilus  Ecclesiae  eglt »",  et  in  lioc  sibi  tempus  adscri-. 
ptuin  absqiie  regali  lasti|$io  paiieiiter  iropleviu 
Quibus  omnibus  »*•  illud  quoqiie  mirabiliter  »••  ad- 
jecil;  iege  »«'  sanxit  in  posiernm,  ut  sentcntia 
principum  snper  animadvcrsione  prolatae  io  dieiii 
vigebimum  »»'  ab  exsecittoribus  diflerrentur,  quo 
locus  misericordiae  ve!,  si  res  tulisset.  ocenitentia) 
noii  periret  »■». 


iste  »•*  tu  exceltis  habitabit  »••.  /•  ,,  .  «-    ,    _,. 

C.  LXVII.  In  prcepositorum  operibus  $ibi  tatum  ratio      ^*  ^^^'  ^"  ''^''^"^"  ?"'*'''""•  '''''''*  ««''°  f' 
vendicet, 

Item  Gregorius  /16.  Vy//«  ep.  12  ad  Guidiscatcum  »••: 

lllaprae|K)sitoruinsoIliciludouiilis  estjlla  esl  cau- 
tola  laudabilis,  in  qua  lotuin  ralio  agit,  eifuror  sibi 
niliil  vendicat.  Reslringeiida  sub  raiioue  poiesias  esi, 
nec  quicquani  ••^  agemlum  pritis,  quam  conciiasa 
ad  tranquiililalem  mens  rcdeat.  Nam  coromotiunis 
leinporo  jusluni  oiniie »"  piiial »"  quod  fecerit. 
C.  LXVlll.  Craviter  detluquit  qui  ex  ira  setuentiat^ 
ptofert, 

Item  Ambrosius  tibro  de  sancio  Josepho,  c,  15: 

Ira  sa'pe  eiiaui    innocenies  in  crinien  adducit» 


urore 
ducantur, 

Item  ex  dictis  Gregorii  p  »•*: 

Summopere  praecavere  »»•  debcnt  reciores  »*•  ec- 

clesiarum  ••' et  qui  publica  judicia  exercetil.  utin 

diclaiidis  sentenliis  nullatenus  leviiate  aui  furore 

ducii  sint  priccipiies,  sed  caiisis  prius  diligenter 

venlilatis,  quum  res,  qitae  ignorubatur,  pleniter  ad 

noiiliam  veneril,  lunc  diviiia  cl  buinatia  lcx  »"  re- 

solvatur  •*•,  et  tunc  secundum  quod  ibi  cousiitutuni 

est,  remou  personarum  acceptione,  defiiiiiiva  pro- 

feratur  senientia.  liinc  esl  quod   Moyscs  »»•  qiie- 

relas  populi  semper  ad  Doininuni  tabernaculum  iu- 


NOTATIONES  CORRECIORUM. 

C.  LXVL  ^  Apiid  R.  Gregoriitm  non  esl  iuven-  i>  tur  iionuulla  apud  D.  Gregoriuin  lib.  19  Mor.  C..S.5, 
tiini,  sed  apnd  Isidoruin  lib.  5  de  siimiti.  bon.  cap.  ad  ea  verba  Job  :  Causam^  quam  nesciebam,  diligen' 
58,  quem  cit^mt  Burchardus  et  Beda  iu  scintillis  tissime  investigabam,  et  lib.  12  Regesti  epist.  2U,  et 
[c.  li].  '  alibi. 

C.  LXX.  P  De  noo  praecipitanda  scnienlia  kgnu- 

QujEST.III.  P.V.C.  LXV.  ••*muUlis  vcrbls,  sed  salva  seiitentia.— Jacc.  1,  v.  20.=:C.  LXVL  •••  Isidor. 
de  summo  bono I.  3,c. 54.  --  Burch. 1. 1 G«  c.  28.  •••  pretii  :  £d.  Bas.  *"  confessionei  Burch.— Edd.  coll.o. 
*••  munerum  :  orig.  »••  Esa.  c.  33,  v.  15.  »••  manum  suam  :  Kd.  B;is.  »•*  ahest  a  Bohin.  •••  Afl6t/ar :  Ed. 
Arg  =  C.  LXVII.  ••»  Ep.  11,  (scr.  A.  600),  1. 10.  Ed.  Maur.  —  Burch.  1. 15,  c.  29.  Ivo  Decr.  p.  16.e.50. 
^^quid  :  Edd.  coll.  o.  »••  ira  :  orig.  —  Coll.  citt.  »••  add. :  esse  :  Ed.  Bas.  =  C,  LXVlll.  ••^  atiena  — 
peccata  :  Edd.  coll.  o.  »••  Rom.  c.  42,  v.l9.  »••  corrumpat :  Ed.  Bas.  »»•  Luc.  c.  9.  »"  mittent .  Edd. 
«dl.  o.  »"  ut :  Ed.  Bobm.  »»» incentiva  :  Edd.  Nor.  Ven.  I,  IL=  C.  LXIX.  »**  seditio  esset  exorta,  et . 
£dd.  coll  0.  pr.  Bas.  »*»  obtruncare  :  cad.  »*•  dare:  Edd.  coll,  o.  »"  redorguerentur :  eaed.  »*•  exegit :  Ed. 
Bas.  »"  desid.  Ib.  »«•  miserabititer :  Ed.  Bohni.  »»»  ad  teget  :  Ed.  Bas.  —  ieges  :  Edd.  rell.  »»« trigesi- 
mum :  exd.  »•»  deperiret  :  Ed.  Bas.  =  C.  LXX.  »•'  Reg.  I.  %  c.  308.  Burch.  I.  16.  c.  1.  Aiis.  1.  15.  c  23. 
»••  prmcavendum  e$t :  Edd.  coll.  o.  »**■  ne  rect,  :  Edd.  Nor.  Ven. ,  II.  —  ut  reet. :  Edd.  rell.  »"  eccteiia : 
edd.  coU.  0.  »«•  lex  ut :  Edd.  Arg.  Ven.  I,  II.    »"  revolvatur  :  Keg.  Ans.    •»•  Exod.  c.  33. 


8*5                                bECRETI  HRS  SECUNDA.   CAUSA  XI.  QtJiEST.  m.  8g6 

gressus  rcfercbat,  Cliiixla  qiiodOominiis  imiiCrabai  A  t^n//e  Gregorius  icribit  Consfanthio,   Mediolanemi 

ludicia  proponebai,    uiminim    nos    iiisirueiis,  ut  £/M«copo, /f*.  V/fi»e/;Mf.  50*": 

non  ex  conle  noslro,  sed  ex  pnecepto  divino  con-  C.  LXXIV.  Rei  dubia  non  definiatur  certa  sententia. 

demiiatiouis  vel  jusiificaiionis    sentenliam    profe-  Crave  satis  esi  el  indecens,  ut  in  re  dubia  ceria 

"^""'^"  detur"»seuteuiia. 

C.  LXXI.  Jusiumjudiciu,H  teHdi  non  poUU.  ^^  lxXV.  Non  credanlur  quw  certis  indicii^  non 

Uem  Augiifttlnus  ad  Macedonhm,  epm.  UV  \  "':  demomtrantur. 

Noii  licet  judici  vendere  jiisKim  judici.im ,  eisi  ^'''"  Auguslinus  in  libro  de  pcomtentia  c.  5  •*• : 

liceat  .'tdvocato  vendere  jiistum  pntrociuiuin,  ct  jn-  Quamvis  vera  sitit  qii^dani,  nou  laiuen  jiidici 

risconsulto  rcciuui  consilinni.  sunt  '^*    credeiida ,    nisi    certis    iudiciis   demon- 

C.  LXXIL  De  eodem.  sirculur. 

Ilm  Isiilorus  iib,  lil  de  tunimo  bono,  r.  SS  •":  C.  LXXVI.  Aniequam   examinentur^  aiiqui   non  jn» 

n            I               .....  dicenlur, 

Pauper  du.n  non  habe.  quo.!  offer;,..  non  solu.n  j,^,  oa«.as«s Papa.  epi$L  VI  •": 

audiri  coniemni.iir,  sed  eliain  coii.ra  veri.aiein  on-  „               . 

priH.Uur.  Cilo   viola.ur  auro  jus.i.ia,  n.illainn.ie  B     £«"•'"".  1'»  •ccsantur,  causas  d.scmere  n«M  M- 

re..s  penimescll  c,ilpa.n.  q,.am   re.li,uer«  nn.n.i.is  ^*'"""'"''  q-»»' ««"«"'«« »<«»«' »''  »?"««««""  '.«"«»"t. 

exislimai.  etpraesens  per  prxsenteni  ag.:oscat   veraciter   ei 

<:r.ii<.f.    »-.•«  ji— ...  ..  .-  .•  inielligat  quae  el  objicinntar.  Q.iotl "  Iwne  *  el  per 

bratian.  Hntc  tiaqiie  tentenUte,  qufe  non  amore  .      .         -.  ,         .         ..  .        „.         .   . 

jutlUm,ndexat}a  qnalibet  canta  ferlur  in  auem-  "?'«"""»    Salomon.s  •  dic.K.r  «"   :    AHleqnam 

quam,  Immiliier  obediendum  «f.  $eruteri$,  ue  »"  reprehendat.  Intetligepriut .  el  lunc 

Vnde  in  NicxM.o  coo.ilio.  c.  5  »• :  *''"'^''-    *'""P"'«'  «'«''«"*  *"•  "«  '•«PO'"'"*  ***• 

r  r  TTfiT   ]ir  ^^  ''^^^  apertissima  sit  contrariorum  repreheusio, 

C.LXXnLJoiir^^^^^                     qui  iuorum  epi-  verunlamen  oportet  ab   his,   qiii  dali  ht  s„„i  .,d 

scoporum  contrahunt  offensam.  .      .                .. 

Serveiur  isia  »*  sententia,  ut  hi,  qui  ab  aliis  ex-  '^"""  examiuai.onem.  ord.iiem  servari.. 

comrauuicantur,  ab  aliis  ad  communiouem  noii  re-  ^'  ^^^^"-  Q«*  /''»'*«'"  ^^  "''«^  profert,  et  ii.  qut 

mniaiiiiii.    iia/...:»..i...  ..           •  iiir  r    .            ■•  criffiiiMi  crcdit^  uterque  reus  est. 
ctpiautur.  Itequiratur  sane,  si  "»  forte  ex  aliqiia 

iiidignatione  animi  aui  contenlione,  aut  qiialibet  ''^"*  *^*  VIII  Synodo  «  »"  : 

iali  conimolione  »••  episcopi  sui  absienli  *•'  sint.  El  Non  solum  ille  reiis  est,  qui   falsum  de  alio  pro- 

infra :  Ut  ita  demum  bi,  qui  ob  culpas  suas  episco-  p  fcrl,  sed  ei    '^*   Is,  qui   atirem    cito  criiuinibus 

porum  suoriiin  offensas  merito  conlraxerunt»  digne  prxbcl. 

etiam  a  ceteris  excominunicati  similiter  babeantur,  VI  Pars.  Gralian.  Qunm  ergo  seiitentia  ex  ordine 

quousque  episcopo  suo '  visura  fueril  humaniorein  injuna  est,  nec   tunc  ab  ea   recedendum  est,  qnin 

circa  eos  ferre  sentonliam.  eiiani  ante,  quam  sententia  dareiur  in  eum,  pro  qua^ 

Gratian.  Ilem  sententia  est  injusta,  ex   ordine^  litaie  reatussui  ligatus  apud  Deum  tenebatur.  Con* 

quando  non  servato  judiciali  ordine  quiiibet  pro  sua  tingit  aliquando  ,  ut  aduiter  sententiam  pro  sacrilegio 

culpa  damnatur.  reportel^  cujusreatumineonseientia  non  habet,  Uee^ 

NOTATiONES  COHaCCTORUM 

C.  LXXL  4  Propria  verba  B.  Aogustini  referiiutQr  Ei  sic  citatiir  eiiam  a  B.  Gregorio  L  q.  f^  Non  esi 

infra  U,  q.  5,  c.  Un.,  vers.  Sed  non  ideo.  putanda.  et  aCypriano  lib.  5.  ad  Quirinitm  c.  20., 

C.  LXXIIL  ^Episcopo  <tto;iupri$ca  versione,  qu^e  cia  Clenieuie  Alf^xaiKirino  Slromatum  I.  7.,  ei  ab 

est  iu  collectione  Isidori,  ei  huic  valde  siinilis  esi,  Origitie  liom.    18.  iii    Numeros,  el   ab  Hilario   in 

legitur  :  quousque  in  communi  vel  ipsi  episcopo  sho*,  Ps.  07.«  el  ab  aliis  Patribus,  cnjus  rei  ralionem  red- 

nec  mullo  aliier  iii  allera  viilgaia  versione.  Grubcc  didit  B.  Augustiuus  I.  2.  de  docL  Christiaua  c.  8. 
esl :  [Uxpie  «v  t^  xocvu  tmv  cirtffxowv  S6S|],  id  est :  I^  et  alibi. 

quousque  communi  episcoporum  videatur»    '  C.  LXXVIL  ^  De  hac  inscriptione  VllL  fynodi 

G.  LXXVi  >.  Salomoiiis  :  Cilai  lihruin  sapientiae  notatuni  estsup.  eadeiu,  q.  5.  Siquis  frater. 
Siracb,  id  est  Ecclesiasiicum,  nomiiie  Saloiuouis. 


QvMHi.  IIL  C.  LXXL  "'  cf.  iufra  C.  U,  q.  5,  c.  fin.  =r  C.  LXXII.  «"  c.  54.  Ed.  Areval.  —  Burch.  L 
I6.c.48.=C.  LXXIil.  "•  Iiab.  A.  5^5.  —  Burch.  I.  il,  c.  36.  Ivo  Decr.  p.  44,  c.  100,  ulerque  ex  biouysiu. 
—  Polyc.  I.  7. 1. 1.  »•  et  ista :  Coil.  Hisp.  —  Ed*  Bas.  •»^  ne  qui :  Coll.  Ilisp.  •■•  add.  ;  siomachi : 
Edd.  i-oll.  0.  —  Coll.  Hisp.  ••'  add.  :  excommunicatione  :  Coll.  Hisp.  *  in  communione  vei  ipso : 
Coll.  Hisp.  =  C.  LXXIV.  •^  Ep.  i9.  (scr.  A.  600),  1. 10.  Ed.  Maur.  —  Aus.  I.  3,  c.  74.  •»•  dicatur  :  or i«. 
=  C.  LXXV.  •*•  cf.  ad.  c.  18.  C  2,  q.  1.  ^  Aiis.  L  3,  c.  70.  Ivo  Pan.  I.  i,  c.  114.  Decr.  p.  5,  c.  247. 
•*»add.:/flci7e;orig.=C.  LXXVL  »*•  Cap.  PseudoisidorL— Aiii,L  5,c.5i(48).  •"Eccles.c.ll,v.7,seqq. 
scc.  LXX.  ^*^  nofi ;  Edd.  coll.  o.  »«  audias  :  exd.  •*•  reprehendes  :  Ed.  B.is.  —  r^pre/icndai  ;  l^idii. 
rell.  •"  deputati :  orig.  =C.  LXXVIL  »*•  ex  Isid.  Hisp.  lihr.  sent.  I.  3,  c.  55.  — CoIL  ir.  p.  p.  2, 
t.  14,  c.  25.    •*•  dcsid.  in  Ed.  B^s. 


117  DECREfl  PAIIS  SECCNDA 

IvnleMlui,  €im  infuitm  itl,  quia  non  eU  ih  eo  crinMR,  A 
iuper  quod  laia  ett  tenUntiat  lamen  juste  alt  eo  re* 
portata  ett^  quia  ex  reatuaduUerii  jamdiu  dpud  DeUm 
exeommunicalut  fuerat,  Et  in  hoc  catu  intelligenda 
€ti  ilt&aUctoHtat  Ctegorii  *■* :  Seiilenlia  |$astorid»etc. 
{  1.  Juttaik  tententiam  vocatt  quando  erimen  tuBeitf 
iuperquod  fertur  :injutiam^  quando  tUud  Hon  kubettt 
qum  tamen  timenda  vei  tervanda  ett^  quia  ex  atio 
jamdudufn  damAandut  erat.  Vnde^  quum  prtentiiittet 
€re§oriu9  "^  rUirum  justeaniiijiisieobligelpastOr, 
pastoKs  tainen  sententia  gregi  tiinenda  est,  tubtB' 
cutut  adjeeU  :  Ne  is,  qai  subest ,  el  quum  iiijuste 
forsiitan  ligatur,  ipsam  obiigaiionis  suae  sententiam 
ex  alia  culpa  mereaiur.  Pastor  ergo  tcI  absoivere 
indiscrete  timeat,  Tel  iigare.  Is  auiemi  qui  sub 
manu  pastoris  est  ligari  tiineal  vei  iiijusie,  nec  pas-  ^ 
torls  8ui  judicium  temere  reprebeiidat :  ne,  eisi 
injusteligaiusesl,  ex  ipsa  iumitias  reprehensionis 
superbia  culpa,  quae  non  erat  \  fiat.  |  i,  Aliquando 
nuttum  tubett  crimen,  et  tamen  vel  odio  judicit^  vel 
factione  inimicorumoppotilam  tibi  tentenliam  damna* 
iionit  in  te  excipii. 

Unde  Gregorius  ait «  Mt . 

€«  LXXYIII.  Quot  modit  fiHmanufh  juditium 
pervertitur, 

Quatuor  modis  perveriilor  humanum  judiciuro  : 
iiitiore,  duin  metu  potestatis  alicujus  verilatem  lo- 
qui  pertiiiiescimus  '";  cupidilaie,  dum  praeinio 
aniiuum ''^  alicujus  corrumpimus;  odio,  dumcon- 
tra  queinlibel  adversarium '**  molimur;  amore,  G 
dum  ainico  vel  pt^opinquo  coinplacere  "*  conleh- 
diinus. 

Graliain.  Quam  uro  grave  tit  vel  odio^  vel  nmictlfa, 
vel  meiu^  vet  munere,  veiquoUbet  modo  judicium  per- 
veriere^  tettatur  flieronymus  tn  Amot  cap,  6.  di- 
cent  ••'  : 

C.  LXXIX.  De  iit  qui  aliquo  modo  judicium 
peniertunl, 

Quicunque  aut  consanguinitate,  aul  amicitia,  *  el 

e  conlrario  *  vcl  bostili  odio,  tel  inimicitiis  in  judi- 

cando  ducilur,  pervertil  jiidicium  Christi,  qui  est 

justitla «   et  fruclum    illius  vertit  in   amaritudl- 

neiii  •*•. 


a\usA  XI.  QUi£ST.  ni.  las 

G.  LXXX.  De  iit  qui  metu  potettMiis  veriiaiem 
occuUant, 

Item  Augiistinus  ad  Catkldnum  ^  *^  : 
Quisquis  nietu  cujuslib^^t  potestatis  ventaiem 
obculut,  iram  Dei  super  s6  prorocat,  quia  magis 
liinet  hominem  quam  Deum.  Et  pott  pauea  :  §  I. 
Uierque  *•*  reiis  est,  et  'qui  veritatem  oecultat,  el 
qiii  mendacium  dieil,  quia  et  lile  prodesae  nou  viilt^ 
et  Iste  nocere  desiderau 

C.  LXXXl.  De  eodem.  Item  ••>  : 
Klimo    perltorum  aut  prudentium  putet    qoml 
milius  sit  pericuium  in  verbis  lingua  mentiendo^ 
quam  maiilbus  sanguinein  fundendo.  Meliiis  est 
auiem  ***  pro  veritate  paii  supplicium,  quain  pid 
adulaiioiie  *  recipere  *  beneOcium. 
C.  LXXXII.  De  eodenu 
iiem  t^elagiusPapa  II.  epitt,  IL  Bemgno 
Archiepitcopo  ••• : 
Unicuique  prbvidendum  esi,  ne  altquem  injnste 
persequatur»  judicet  vel  ••^  punial,  iic  Jesum  pers^ 
quatur,  judicet  •^  vel  punjau 

Gratian.  Hie  quoque^  qui  veritaiem  pro  pecuuia 
fiegat^  vel  faltum  tettimonium  eontra  aliqueM  Uicit^ 
Deum  Hegare  vel  vindere  probatur» 

Vnde  Beda  ad  c.  14.  if  arci  f : 

G.  LXXXIil.  fiiit  faltum  tetlimonium  dicunti  et  veri- 
tatem  pro  pecunia  neganl^  tceterit  Judo!  partictpet 
fiiint. 

Abiil  ludas  ad  summof  sacerdotes,  et  consiiluc- 
hint  etpecuriiain  se  daiuroK.  Multi  tiodiescelusJudas, 
quia  Dotniuum  ac  magistrum,  deumque  suum  pec*J* 
uta  •••  veri(lidel'it  ••%  velut  inimane  et  nefaiiom 
exhorrerit,  nec  tamen  caveut.  Mani  quuni  pro  luii- 
AeribOs  falsum  contra  quemlibet  tesiiihonium 
dicunl»  profeclo,  quia  veriutem  pro  pecuhia  ncgani» 
Deuin  p^cunia  vendunt.  Ipse  enim  dixit**'  :  Ego 
tum  veritat.  Quum  Societalem  rrateruilalis  aliqiia 
discordi^  ••*  pcsle  commaculant,  Deudi  (^rodunt, 
quia  Deus  •^*  carius  esUQui  erga  CKritalis  e(  ve- 
rilatis  jussa  spernunt,  Deumutique»  qui  carius  est 
et  veritas,  produnt,  niazime  quuin  non  inflrmiute 
vel  ignorantia  peccani,  sed  lu  similitndinem  '^^ 
Judae  quacrunt  ^*  opportiinitaiem  ,  qualiler  arbitris 


KOTATiOlSES  CORR£GTORUM. 

G.  LXXVlil  »•  Apud  Gregoriiim  nonest  inverttum,  D  G.  LXXX.  "  Gaput  boe  non  eSi  inventum  apiid 
sed  apud  Isidonim  (quem  citat  Durchardus)  ei  B.  Augustinum,  ciijns  posteriorem  partem  ciui 
t>aulo  etiam  pleniiis  :  ei  sequiior  noQnullis  interjectls  etiam  Burchardus  ex  diciis  Augusiini.  Siniilliina 
posi  capiii :  Qtii  recte.  siip.  ead.  leguniur  in  eodenf  libro  3  Isidori,  cap.  59. 


QtiiST.  III.  P.  VI.  G.  LXXVII.  •••  supra  ead.  c.  I.  ••^  horn.  26,  in  evang.  >*  G.  LXXVIII.  •••  ex  Isi- 
dor.  I.  I,  c.  54.  •  Burch.  I.  16,  c.  i8.  •••  pavciirtmMa :  orig.  ••^  tniiRerit  aticujut  corrumpimur  :  ih. 
•••  arfrcrsari  :  ib.  •••  prorclarc  :  Edd*  coll.  o. — orig.  —  add.  :  auxt/tiim  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  = 
G.  LXXIX.  ••^  Hieron.  in  Atnos.  c.  6,  a.  S5.  •••  add.  :  damttationit  :  Edd.  coll.  o.  =:G.  LXXX.  ••• 
Ex  Mdoro  I.  I.  c.  55.  —  Goll.  tr.  p.  p.  2,  t.  50,  c.  ^.  Deiisdedii  p.  I.  Burch.  I.  16.  c.  12.  •••  cf.  c.  I .  X, 
de  crim.  falsi.  z±iC,  LXXXl.  ^*'  Gapni  incertum.  •«•  eitiii^ :  £d.  Bas.  =:  G.  LXXXII.  •••  Gapui  Pseu- 
doisidori.  '••  ei :  Ed.  Bas.  •••  jtnf.  vel  pun.  :  desiid.  in  Edd.  coll.  o.  nr.  Bas.s=  G.  LXXXlll.  f  GuU. 
tr.  p.  p.  2.  I.  50,  c.  «9.    •«•  pro  pec.  :Eil.  Bns.    ••^  vendidil :    Kdtl.  coll.  o. 


V.   6.    •"  ditcordia  :  td.  U;is.    «^*  i  Joan.^  c.  i,  v.  7.     »»»  timilitudine 


:K.' 


r.  Bas.    ••»  Joan.  c.  14, 
Bas<    •'*  Malth.  c.  29. 


«09  DECRETt  PARf^  SEGLNDA. 

«bseolibiismen^lacio  veriUiicin,  viriiilem  '^'criitihie  A 

nniieiil. 

€•  LXXXIV.  Chrisinm  negal  qui  pervenU  $e  socium 
fncil, 

Iiem  llieronjmiis  in  epistolam  ad  Titnm^  c.  1. 
in  extremo, 

Extslimaiil  quidam  \\\  eo  lantiim  Clirisliiin  negari, 
si  tn  persecolionequis  a  gcnlilibus  ^^^  compreliensus 
se  renuerit  ^*  esse  Christianiim.  *  SeJ  *  ecce 
Apostolus  *'*  omnibus,  qnae  perversa  sunt,  factis 
Deiim  asserit  denegari  *^^.  Cliristus  sapienlia  esl, 
JDstitUi,  veritas,  saiictitas,  fortiiildo.  Negatur  per 
Insipientiam  sapienlia  ,  per  iniquiialein  juslilia» 
per  roendacium  veritas,  per  lurpiiudiilem  sanctilaii, 
per  imbecillitalem  animi  rortitiido.  *  Et'  quotiescunqoe 
viiicimur  a  *^'  vitiis  atqiie  peccaiis,  toties  Deum  ^ 
negamus»  et  e  Gontrario,  quoties  bene  *^*  quid 
«giinus,  Deuni  confilemur.  Nec  arhitrandum  est 
in  ***  die  judicii  illos  tanttim  a  Dei  fiiio  ^^  dene«> 
gandos  '**,  qui  in  martyrio  Christuni  denegarunl  '*% 
sed  ''^  et  illos  omiies,  quoruin  opere,  vel  sermone^ 
vel  cogiiatione  Cbrislus  negatos  negat  vel  confessus 
confiieiur.  De  hac  puto  confessione  «t "' discipulis 
praecepit  "*•  dicens :  Er%li$miki  ieMUi  in  Hieruialem^ 
eiin  omniJudma^  ei  Samaria,  ei  ueque  ad  exiremum  **' 
iemr, 

C.  LXXXV.  Qni  CUri$iianum  $e  negai  Chri$ium 

negnre  connncitur. 

liem  Auguslinus  Iractatu  CXllL  ad  cnp,  18. 

Joaunu,  i 

Non  solum  abnegal  Chrisium  qui  dicit  cum  non 
esse  Cbrislum,  sed  ille  etiam  qui,  qnnm  sit,  negat 
se  esse  Chrislianum.  Dominus  ***  enitn  non  ait 
Peiro ,  discipulom  meum  te  negabis,  *  sed  :  me  ne- 
f}ab%$  *.  Negavii  ergo  ipsum,  qtium  se  neguvit  csse 
fjus  discipulum.  Quid  auleni  aliud  isto  tnodis  qtiam 
se  negavit  esse  Chrislianuni?  Item^^traciaiu  LX  VL: 
§  1.  Tiinendo  inortem  carnis  111.-6  moriem  dabis 
aniina:tiix.  Qiiania  enim  vitaest  confileri  Chrisidni 
tanta  esi  inorsnegareChristinn.  An  Apostolus  Peirus 
(sicut  euni  quidain  favore  perverso  escusare  niiun- 


CAUSA  XI.  QUifiST.  AL  87ft 

inr)  Clirislnm  non  iiegn  vil,  <)tiia  Inlerrogatiis  ab  ancllla 

honiitiem  se  nescire  rcspondii? 

C.  LXXXVI.  Veriiateni  prodii  hoh  $otum  qui  pro 
veritaie  mendarium  loquitur  ,  $ed  eiiam  qui  verita» 
iem  non  iihere  prwdicat, 

Jiem  Joanncs  Chrysoslomtis  [id   est^  Auctor  operi^ 
imperfecii^  in  Matth,  hom,  ^.] 

Nolite  timere  eo$^  qui  occidunt  corpu$  ***,  ne  forte 
propter  timorem  mortis  non  libere  dtcatis  quod  aii- 
distis,  nec  fiducialiter  ***  prasdicelis  omnibus  quod 
ih  aure  soli  audislis.  Sic  **^  ergo  ex  his  verbis  oslcii* 
ditur,'qiiod*non  solum  illc  proditor  est  veritatis^  qui 
Iransgredicns  veHtatem  palam  pro  veritale  menda- 
cilim  loquitur,  sed  ctiatn  ilie,  qui  non  libere  veri- 
tatem  pronuntialy  quam  lil>ere  pronuntiare  oportel, 
aut  non  libere  verilaiem  defendit,  quam  libere 
defendere  convenit  '**,  proditor  est  verilaiis.  Nam 
sicut  sacerdos  debitor  est,  nt  vdriiatero,  quam  audi- 
Tit  a  Deo,  libere  prxdicct,  sic  laicus  debitor  est,  oi 
Veritatem ,  quam  audiviij  quideni  a  sacerdotibus 
probaiam  in  scripluris,  defendai  flducialiter.  Quod 
Si  non  fecerit,  prdditor  •*'  est  veritalis.  Corde  »•* 
enimcreditut  ad  ju$titiam^  ore  auietn  confe$$io  fii 
ad  $alutem, 

Cratian.  Htec  $ententia  potiu$  j&dicem  ladit  quam 
eum^  in  quem  iemere  fertur^ 

Vnde  Aiigustinus  aii  **'  : 

C.  LXXXVll.  lnju$te  aliquem  anaihemaiixane  $ibi^ 
non  alii$  iioc*f. 

lllud  plane  non  lemere  dixeritn,  qtiod  si  quisquain 

fidelium  fucrit  analhemalisatus  injuste»  potius  el 

oberil,  qui  facil  ***,  quain  **^qui  hancpatitur  injii'* 

riam.  Spiritus  euim   sanctus  habitans  in  sanctis^ 

per  quetn  quisque  ligalur  aui  solviiiir,  immeritam 

ntilli  ingerit  poenaut.  Per  euro  quippe  diffunditur 

caritasin  cordibus  no.stris,  qiixnon  agit  perperaro« 

Pax  z  ecclesiae  diinitiit  peccata  *'",  et  ab  ecclesia 

pace  alienaiio  tenet  peccata  non  secundum  arbi<« 

triuin  bomiitum,  sed  s^cundum  arbttriuin  ***  Deij 

Petra  *enim*  tenct,  pctra  dimittit;  columba  tencl^ 

columba  dimittit ;  *unilas  tcnel,  unilas  diiuitlit*. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  LXXXV.  w  Jiem  :  1n  dtiDbus  vclusiis  Gratiani  D     C.  LXXXVII.  '    Pax  :  Haec  pars  (nam  sbperior 
eieiiiplaribus  hoc  est  aliud  capul,  el  rubricaiii  ha-       non  est  invenia   apud  B.  Aiigu»linum)  ex  ipso  est 
bet  :    De  eodem,   Est  eniib    ex   tractata  66.   in      emcndata,  et  nonnihil  aucta« 
Joanncin. 


QijjtST.  111.  C.  LXXXni.  •'*  et  virt,  :  Ehl.  coll.  o.  =r  C.  LXXXIV  «tv  pif/i6iii :  Edd.  coll.  o  •"  add. : 
eonfiteri:  ead.  »"  Tll.  c.  i.  •"  negari  :  Edd.  coll.  o.  "'  .«'««•dj  in  fcd.  Das.  ."•.{;?"««• 
E«ld.  c<.ll.  0.  •••Mailh.  c.  10.  *•»  add.  :  e$$e  :  Eild.  Bas.  Ven.  11.  Lugdd.Par.  ••<  negmdo$  :  fc«l.  Bas. 
•*»  neqaverunt :  Edd.  coll.  o.  ••*  $ed  per  omnia  opera,  $ermone$,  cogiiatione$  thri$tu$  vel  uegaitu  negai  : 
orig.  •••  de  qua  di»c,  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  -  qua  di$c.  :  Edd.  rell.  •••  pr<ecivii  :  Ed.  Bas.  -- cf.  AeL 
c.  1,  ▼.  8.  ••'  uUimum  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LXXXV.  -•  Luc.  c.  ,M,  v  54.  =  C.  LXXXVl.  ••• 
Alatth.  c.  10,  V.  i8.  •**  uon  .prasiic.  alii$  omn.  :  EJ.  Bas.  —  prasdu,  \n  omntbm  :  ong.  »*»  Stcui  ergo  : 
Ed.  Bas.  —  $icut  enim  :  Edd.  rell.  •••  oportei  :  orte.  •*•  prodidit  :  Edd.  Arg.  Bas.  —  prodH  :  Edd.  rell. 
—  veritntem  :  Edd.  coll.  o.  •**  Bom.  .-.  10,  v.  10.  =:C.  LXXXVII.  •••  Priorem  cipitis  pariein  Algeriis 
I  1  c  67,recle  lautJatex  Aug.ail  Clnssiciantiin;  aliera  suinpla  esl  ex  l.  5  de  baptismo  c.  18.  —  Aiis. 
1.  li,  c.  67  (66).  Polyc.  1.7.  l.  1.  •*•  fecn  :  Ed.  Bas.  •*»  add.  :  ei  :  ib.  •••  peccata,  ab  ecct.  pace  «««•» 
nati$  tenet  :  Ed.  B,is.  —  i^erc,  et  —  alienatue  tenet  :  Edd.  rclK    •**  dcsid.  in  Ed*  Bas. 


871  i>ECReTi  ms  secl^nda 

GralUn.  Iiem  Sahmon  f  :  Sicul  avis  tn  incertiim  A 
▼oianSf  et  passer  qnolibet  vadens,*  sic  maledictuni 
frustra    prolatum  Tenit    super    enm ,  qui   roisit 
illud. 

C.  LXXXVIII.  Cujus  vUa  officio  non  congruii^  o/ioi 
ligatvi  solvit» 

Item  Gregorius  Papa  homilia  XX  VI  in 
evangelia  *"*. 

Plernmqiie  coiitingil,  u(  *liic*jiidicfs  lociim  lciieni 
ciijus  ^*'  ail  tociiiii  vila  mlnime  concordat,  ac 
proinde****  srepc  agilur,  ut  vel  damnelimmeritos, 
vel  iilios  ipse  ligatus  solvat,  sxpe  in  solvendis  ac 
ligandis  subditis  sux  voluulaiis  luoliis,  non  auieiu 
causarum  merita  sequatur  ^"^  Unde  fit,  ul  ipse  ^**  ^ 
ligandi  aut  solvendi  potesiaie  se  privet.  Et  infra  : 
I  1.  Sxpe  fll,  ut  erga  quemlibel  proximtiui  odio  vel 
graiia  moventur  paslor.  Judicare  ^*'  auieiu  digne  de 
tubditisteic.  Uiide  recte  per  Prophetam  ^^'  dieitur : 
Mortificnbanl  animas,  quas  non  moriebantur  **^,  et 
vitificabant  an/irtai,  qua:  non  rivunt,  Non  morieuteiu 
quippe  mortiflcat  qui  jiistuin  damuat,  et  nou  viciu« 
tiiin  vivificare  nflitur  qui  reuni  a  siipplicio  absol- 
vere  ^*  conatur  (  2.  Causae  ergo  pensandae  sunl,  et 
tunc  ligandi  aUtue  solveudi  poteslas  exercenda.  Vi- 
dendum  ^**  esit  qus  culpa  pnecessil,  et  qtiae  sit 
pcBnltentia  secuta  post  culpam,  ul  quos  omnipotens 
Deus  per  compunclionis  gratiaiu  visiut,  illos  pas^ 
loris  senleniia  absolvati  Tunc  ^^^etilm  vera  est  abso- 
lutio,  etc.  Et  infra  r  g  3.  Ex  qua  consideratioiie  ^ 
iniueiidum  est,  quod  illos  nos  debemus  per  pasto- 
raleni  aiicioritatem  solvere,  quas  aiictorem  nostruin 
•oguoscinius  per  suscitantein  gratiam  viviiicarc. 
Ei  infra  :  ^  4.  Veniat  itaque  foras  mortuus,  id  est 
culpam  conQteaiur  peccaior»  Venientem  vero  fbras 
tolvant  discipuli,  ut  ^"  pasiores  ecclesiae  ei  poeuani 
debeant  amovere,  quam  ^**  meroit  qui  iion  erubuit 
coiifltert  quod  fecit.  §  5.  Hsec  de  solutionis  ordine 
breviter  dixeHm  ***,  ut  sub  magiio  moderamine  ♦** 


.  CAlSA  XI.  QUiE^T.  Itl.  m 

pastores  ecclesise   vel  solVcre  sln.leant  ^**,   vcl 
ligare. 

0.  LXXXIX.  Virt^tts  caret  tenientia  injuite  proluteu 

Item  Calixttis  Papa  epitt.  /.  ad  Beneditium 
Episcopum  ***. 

Iiijustuui  judicium  et  definitio  iiijusta  ,  regio  meia 
aut  ^"  jdssu,  aiit  cujuscuuque  episcopi  aiit  potcntis 
n  judicibus  ordinata  vCl  aola  ^*',  iion  valeat.  $  I. 
llomini  religioso  poruin  esse  debet  iiiimicitias  alio- 
riiiii  iion  exercere,  vei  *non*augere  luafe  loquendo, 
iiisi  eiiain  eas  exstingiiere  beuc  loqucnJo  studuerit. 
§  i.  Al&tior  'est  iu  uialis  factis  liuroilis  coufessio 
tjuaui  in  boiiis  superba  gloriatio. 

C.  XG.  Pramium  meretur  qui  injusie  matetlicitur. 

Item  Augusiinus  super  PsaL  CXI.  ad  vers.  Faciens 
iiiisericordias  Doiuiuus. 

Qiii  jiisius  est,  ei  iuiuste  malcdicilur ,  prxminm 
illi  *»•  redditur. 

Gratinn.  liic  efsi^  ui  dictum  esl,  non  teneatur  liga-' 
ins  apud  Deum,  sentemio!  iamen  pareredebet,  ne  ei 
superbia  ligetnr  qui  prius  ex  puritale  conscientite  abso» 
tutus  tenebatur. 

Vif.  ParSi  §  1.  Idem  est  quando  eontra  a^quiiaiem 
senientia  fertur,  veluti  quando  subditi  non  possunt 
cogi  ad  mulum,  scientes  obedientiam  non  e»*e  ser^ 
vandam  prtelatis  in  rebus  illicitis. 

Unde  Cutycliiaiius  7  Papa  <it/  ^**  : 

C.  XCI.  Non  est  obediendum  episcopo^  qui  pro  heere^ 
ticis  missam  canere  jubet. 

Si  quls  episcopus  aut  abbas  presbylero  aut  nio« 

naclio  siio  jusseritmissaspro  lixreticis*  cantare,  iiOQ 

licet,  et  ^*'  iioii  expedit  obedire  eis. 

C.  XCII.  Pracepiis  non  obedire  multoties  «x- 
pedii. 

liem  Augustinus  •  ^". 
Non  ^'*  scmper  nialuiii  est  non   obedire  prafr- 
cepto  ^*^;  qiium   eiiiin  Douiinus  jubet  ea  ^*',  quz 
sunt  contraria  Deo,  luuc  et  obedienduui  nou  esi. 


NOTATIONES  CORUECTORUM. 

C.  XCI.  7  Eutychianus  :  Biirrbardus  et  Ivo  refe-  D  quam  vocem  bic  anctof  glossx  supplevit. 
niiit  et  Eutycbiaiio  siinul  capui  lioc,  ct  c.  Si  quis.         C.  XCIl.  •  Hiijus  capitis  pnriiin  verba  ipsa,  par- 
24.  q.  i,qiiod  taiiieu  GratiauUscitai  ex  iulin.  tim  seiitcntia  babeittur  apiid  beatum  Aiiibrostuiu. 

*  Uwreiieis ;  Ceteri  colleciorcs  adduut  :  mortttis^      lib.  de  paradiso  cap.  6; 


«UiESl.  Illi  C.  LXXXVII.  tProv.  c.20,v.«.=C.  LXXXVill.  ^«  Ivo  Pan.  I.  5.  c.  78—80  Decr.  p.  14,  c.  3. 
♦•^ciii :  orig.  —  Eil.  Bns.  ••■desid.  ap.  Iv.  ^*  sequitur  :  Edd.  coll.  o.  *•'*  hac  ipsa  :  orig.  — ipsa  :  ivo  l>ecr. 
'^'  supra   c.  €0.    *••  Esoch.  c.  15,  v.  19.    **^  moriunf ur  :  ortg.  —  lvi>   Der.r. --  fclsld.  coli.  o.  pr.  B;i8. 


^  soivere  :  Edd.  Coll.  o.    ^*  Unde  videndum  :  exd.    ^**  cf.  supra  eaJ.  c. 


^nia  —  debent :  Edd. 


eoll.  0.  ^**  quam  mer.  :  desid  lu  Ed.  Bms.  ^'*  diximus  :  Edd.  coli.  o.  ^*^  magna  moderatione  :  Ed. 
Bm.  •'•  debeant  :  Edd.  coli.  o.  =C.  LXXX1X.  ^'*  Caput  Pseudoisidori,  cf.  Prosp.  .\quit.  Sent.  179, 
118.  — Burch.  1. 15,  c.  8.  Aus.  1. 3,  c.  84.  Ivo  Decr.  p.  5,  c;  235,  p.  16.  c.  9.  —  cf.  C.  i5,  q.  1,  c.  8.  *"  ei  : 
Edd.  coll.  0.  *»•  [acla  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  =  C.  XC.  •»»  desid.  in  Ed.  Bas  =  P.  VII.  C.  XCI.  •••  ex 
c.  ^,  pGeuitcntialis  liierouviiio  atiscripti.  — cf.  C.  ^4,  q.  1,  c.4l.  — Burch.  1.  19,  c.  103.  Atis.  I.  11,  e.  135. 
Ivo  Decr.  p.  15,  c  117.  •**  non  euim  :  Eld.  coil.  o  =:C.  XCIi.  ^"Ex  Auibrosio  (vidc  Curr.)  rccte  cital 
Algerus  I.  I,  c.  55     *"  a^Jd.  ;  enim  :  Ed,  B.is.     "*  praceitis  :  ib.    *•*  Jesid.  ib. 


873 


DCCRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.QU.CST.  111 


S74 


C.  XCIII.  De  eodem. 


Jtem  Hieronymus  m  epist.  ad  TUum  ^  e.  2,  ven. 
Servi  doininis  suis  subdili  ^**. 
Si  dominus  ea  juiiet,  qo»  noo  suni  adversa  ^" 
scriptoris  saDCtis»  stilijiciaiur  serrus  doniino  ^'*.  Si 
vero  contraria  praecipil  ^**,  magis  ol)ediAt  spirilus 
quam  corporis  domino.  El  infra  c.5  :  §  1.  Si  lionum 
est  qaod  praecepit  imperator  *  et  praeses  *,  jubcDiis 
obsequere  ^  ToiuDtati ;  si  vero  malum,  responde 
"^  et  iilud  de  Actibus  apostolorum  *  ^' :  Obedire 
^pariei  Ueo  magig  quam  homimbu$.  lloc  ipsum  et  de 
servis  *  inteliigarous  *  apod  dominos  et  de  uxorihos 
apod  viros,  et  de  filiis  apud  parenles  ^*\  qood  in 
Uis  tantum  debeant  ^  dominis,  viris  ^*,  parentibus 
esse  subjecti,  quae  contra  Dei  mandata  non  ve- 
uiunt  *••. 

€.  XdV.  19 OH  nmtaudiendiqui  conlra  Deum  aliquid 
jubeut. 

Item  Ambrosius  «  ^^. 
Julianus  imperator,  quamvis  esset  apostata,  ba- 
buit  tamen  sub  se  Cbri&tianos  milites,  quibus  quom 
dicebat,  producite  aciem  pro  defensione  reipublicae, 
obediebant  ei.  Quom  autem  diceret  els,  producite 
arma  in  Cbristianos,  lonc  cognoscebant  imperato- 
rem  cceli. 

C.  XCV.  Non  jubet  aUquid  injustum  qui  Deum  tu- 
mere  probatur. 

i(€mFabianus  Papa,  epist.  U^  ommbus  Episco" 
pis  *". 

Qul  omnipoleniem  Deum  metuit,nec  conira  evan- 

geiiom  ***  vel  ^  contra  apostolos,  nec  contra  pro- 


A  ^^«  quiuiuio  quia  prxvaricationem  tuan^  tegere  ar- 
gunientis  suis,  et  sub  quadam  jusiilix  specie,  fuca- 
tisquibusdam  exquisHis  adinveotionibus,  xquitatcm- 
obrucre  siuduerunt,  nostra  sunt  apostolica  depositi 
aucloritate,  et  ab  onini  episcopalus  regimine  regu- 
lariler  sequestrati. 

C.  XCVII.  Ds  eodem. 

Uem  Augusliuus  sermone  V/,  de  terbis  Do- 
mini  ^  **•. 

Qui  *^*  resistit  poteslati  Dei  ordinalioni  resisUt. 

Sed  quid,  si  illud  jubeal,  quod  non  debeas  facere? 

Ilic  ^7  sane  conteinne  potestatem  *  timendo  pote- 

statem  *•  Ipsos  humanarum  legum  gradus  advertiic 

^.  Si  aliqnid  jusserit  curator  nonne  faciendumest? 

Tamen  •^,si  contra  proconsul  ^"jubeat,  non  utique 

B'contemnis  potestatein,  sed  eligis  inajuri  serviro.  Nec 

hinc  "*  debet  miuor  irasci,  6i  m»jor  prslata  ***  esl. 

Rorsus,  si  aliquid  Ipso  procoiisul  ^'  jubeat,  ei  aliud 

jubeat  imperaior,  *  numquid  dubitatuririocontemto 

iill  esse  serviendum?  £rgo  %  si  ^'*  aliud  imperator 

et  aliud  Deus,  quid  judicatis  ?  Solvc  iributuin,  esto 

roihi  in  obsequium.  Recte,  sed  iion  idolio.  In  idolio 

prohibet.  Quis  prohibel  ?  *  Major  poteslas  ^*.  Da  ve* 

niam  ***  :  tu  earcerem,  iUe  gehennaiu  ioiu.ilur.  Hic 

jamtibi  assomenda.est  fidcs  tua  tanqnam  8cutuiii,i« 

quo  possis  omnia  ignita  jacula  iniinici  cxslinguere. 

C.  XCVIll.  De  eodem. 

Idem  Donatistis  epist.  ClXVI  ^\ 

Imperaiores,  si  in  errore  essent(quodabsil),pro  er- 

roresuocontra  veritalcm  leges  darent,  per  quas  justi 


pbeus  vcl  sanclorum  Patrum  instituu  aliquid  uliQ--P  *  «l*  probarentur  *•".  ei  coronareaiur,  non  faciendo 


^'*  qood  ilii  juberent,  quia  Deus  probiberei  ^**.  Sl- 
cut  jusserat  Nabucbodonosor,  ut  aurea  statua  ado- 
raretur,  quod  qui  facere  noluerunt  Deo  talia  prohi- 
lienti  ^**  placuerunl.  Quando  auiem  Imperatores 
veriialem  tenent,  pro  *"  ipsa  conira  errorcm  ju- 
bent.*Quod  quisquis  contemserit  ipse  sibi  judictuin 
acqoirit.  Mam  *  et  *  inter  homines  poenas  luil,  et 
apud  Deum  sortem  ^*'  non  habebit,  quia  ^  hoc 
facere  noluii,  quod  ei  per  cor  regis  ipsa  veriias 
jussit.  Sicut  ipse  ^  Nabucbotlonosor,  posiea  ^** 
miracuh)  salutis  trium  puerorum  commotus  atque 


inodo  agere  conseniit. 

C.  XCVl.  Et  qui  peccatf  et  qui  peccanli  conseniity 

uterque  reus  est. 

Item  Micolaus  Papa  Lothario  Regi  ^^^ 

lia  corporis  tui  cedere  niolibus  eonsensisti,  et 

relaxatis  volupiatum  habenis  temetipsnm  lu  lacum 

miseriae  et  iu  luium  faecis  prohibitum  ^'  dejccisti, 

ut  qui  positus  fueras  ad  gubernationem  populoruni 

eOcctus  sis  ruina  muliorum.  Probat  hoc  Thiegualdi 

^^',  etCuntharii  duduro  episcoporuin  legitimus  casus, 

qui  pro  eo,  quod  te  minime  coropetenter  enidienint 

NOTATIONCS  CORRECTORUM. 

C.  XCIII.  ^  7tfam  :  Sic  est  emendaium  ex  Poly-  D  nus^  habetur  h»c  sententia,  fortasseque  er  eo  loco 
carpo,  quuin  aniea  citaretur  :  ad  Ephesinos^  emeu-      mutalis  verbis  confectuin  est  hoc  capiiuluin. 
dato  etiam  et  nouuibil  locupletato  ipbo  capite  ex         C.  XCVII.  ^  Emendaluinetlocuptetaiuui  est  capui 
originali.  boc  ex  ipso  originali. 

C.  CXIV.  «  Infra  eadem  c.  imperatoreSf  §  Jutia- 

Qo«T.  lU.  C.  XCIII.  *••  Ans.  I.  43,  c.  26  (i7).  Polyc.  1. 1 ,  t.  ult.  *"  contraria  veladv.  :  Ed.  Bas.  *•• 
add.  :  siid  :  ib.  •"•  prtBcepit  :  ib.  *"  exsequere  votuntatem  :  ib.  *•*  respondet :  Ed.  Bohm.  *••  Aci.  c.  5, 
v.i9.  *»•  poires  :  Edd.  coll.  o.  ^debent :  Ed.  Bas.  *»  desid.  ib.  *••  sunt  :  Edd.  ccll.  o.  =:t.  XCIV. 
»»'cf.  Infra  c98.=C.  XCV.  ^••Capiit  Pseudoisidori,  cf.  Greg.  M.  I.  5.  ep.  43.  "» add.  :  CArwli  : 
Ed.  Bas.  *^  nec  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XCVI.  **»  Caput  incerti  teroporis.  —  Ivo,  Decr.  p.  8,  c.  227.  --  cf. 
supra  c.  10.  **•  pro  libitu  :  Ivo.  **•  Theutgaudi :  Bohm.  ***  erudierani :  Ed.  Bas.  —  emdfeni.nt :  Edil. 
1^1.  pr. Lugdd.  II,  III.  =C.  XCVU.  *«  Scrmo  68.  Ed.  Manr.— Polyc.  I.  I,  1.27.  **»Row.  c.  13, 
V.  2.  .^hoe-^contmnas  :  Ed.fias.  *^»  adverte :  Edd.  coH.  o.  **•  twn  tanien  :  Edd.  Bas.  Lugdd. 
♦••  nroeonsulem  :  orig.  —  Edd.  ArjK-  Bas.  Lugd.  1.  *•»  huic :  Ed.  Bas.  *•■  prtelatus  :  Edd.  coll.  o.  ♦" 
consml:  eaed.  *•♦  wel  it  :  e«d.  *«  add.  :Deus  :  eaed.  *••  add.  :  o  imperaior  :  e»d.  =C.  XCVIII.  *•» 
Ep.  m.EA.  Haor.  scr.  A.  409.  *»•  comprobarentur  :  Ed-  Bas.  *••  faciendum  :  Edd.  coll.  o.  ^  *••  prohi- 
bet :  e»d. .  *•*  prohibente  :  £d.  Bas.  *••€!  pro  :  Edd.  Ven.  II.  Logdd.  Par.  *••  froiiiem  :  ong.-:  fidd. 
.-..»-„.«.     ^.   ..         -...''..      .,  _   »  .  ^j^  ...-       cf.  Danicl,  e.  3.    *••  post  mt- 


eoll.  o.  r*  9» :  VA.  Bas.    ^  «i  t;we  :  Edd.  Bas.  VeD.  U.  Lugdd.  Par. 
rcciiia  :Edd.coIl.  o. 

PiTROL.  CLXXXVJI. 


28 


87S  DEGRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  XI.  QUiEST.  UI.  m 

mulatus  ^t  pro  veriiale  conira  errorem  ediclum  A  et  corrlpielur  increpatione  se^erissima.  Hinc  eiiam 


proposuil,  ut  quicunque  blaspheniarent  deum  Si- 
drac,  Slisac  et  Abdcnago,  in  interitum  irent,  el  do- 
mus  eorum  in  dispersionem  ^*'.  £t  non  vuliis,  ut^*' 
aliquid  tale  contra  vos  jubeant  imperalores  Chri- 
stiani,  quum  sctanl  a  voliis  in  eis,  quos  rebaptizalis, 
Cbrislum  exsuCDari?  Idem  in  Psalmh  ^^*  :  §  i.  Ju- 
lianus  exstilit  infldelis  imperalor.  Nonne  exslitit 
apostata,  iniquus ,  idololaira?  Milites  Christiani 
servierunt  imperatori  infideli.  Ubi  venlebatur  ad 
causam  Christi,  non  agnoscebant  nisi  illum,  qni  In 
coslo  erai.  Quando  volebat  ut  idola  colerent,  ut  ^'^ 
iburiricarent,pracponebantiHi  Deum.  Quandoautem 
dicebat,  produisite  aciem,  ite  contra  illam  gentem, 
slatim  oblemperabanl.   Distinguebant  ^^*  dominum 


quidam  sanctissimus  Paier  ait :  Si  quis  peccantem 
defendil,  acrius  quam  ille,  qui  peccavit,  coerceatur. 
Hinc  et  alius  Pater  aii :  Si  quis  alierius  errori  con- 
seuserit  ^^*,  *  et  ^*  illi  consilium  dederit,  ut  se  tar- 
dius  humiliet  %  sciat  se  cnm  illo  simiii  modo  judi- 
candum  culpabilem. 

C.  CI.  Non  e$t  obeditndum^qnod  contra  Deum  pneei^ 
pHur. 

Item  Isidorus  >. 

Si  is»  qui  pnee6i,«recerit,  aul  cuiqiiam  quod  a 

Domino  ^'^  prohibitum  est  facere  jusserit,  yel  q«od 

praeceptum  est  praeterierit  aui  pnsterire  manda%'erit, 

S.  Pauli   apostoli   sententia  ei  ingerenda  esi,  dir- 

ceniis  ^*   :    Etiawsi   no$    aut    engelue    de  eeeio 


aelernum  a  domino   temporali,  *  et  tamen  subditi  B  evangelizaverit  tohis,  prasterquam  quod  volns  eroit* 


erant  propter  dominum  spiernum  eiiam  domino 
4em|)orall  *. 

C.  XCIX.  Per  obedientiam  bonum  deserere^  malum 
vero  nunquam  [acere  ticet. 

Item  Gregorius,  c.  i2,  lib,  XXXV ^  inJob. 
Quid  ergo  mirum,  si  homo  peccator  se  obedientiae 
in  prsesenlis  vitae  brevitate  subjicit,  quando  banc 
inediator  Dei  et  hominum  tcnuit  ct  lenendam  pne- 
cepit  *  ^^*,  et  quuin  obedienies  remunerat,  non  re- 
linquit  ?  Scienditm  vero  *^^  est,  *  quod  *  nunqnam 
per  obedientiain  inalum  fieri,  aliquando  aulem  per 
obedientiam  debet  bonum,  quod  agiiur.  inlermitii. 
J^eque  cnim  in  paradisoarbor  mala  exsiilil,  quam 
Deus  honiini  no  conlingeret  interdixil;  sed  ut  me- 


gelizavimus,  analhema  sit.  Idem  :  §  i.  Si  quis  pro- 
hibet  ^  vobis  quod  a  Domino  praeccptum  est,  vei 
rursus  imperat  fleri  quod  Domlnos  prohibei,  exse- 
crabilis  sil  omnibus,  qui  diliguiit  Deum  :  Idem  :  §2. 
Is,  qui  prxesl,  si  praeter  voluntatem  Dei,  vel  prx- 
ter  quod  in  sanctis  scripturis  evidenier  praBcipitar, 
vel  dicit  aliquid,  vel  imperat,  tanquam  falsos  lestis 
Dei  aut  sacrilegus  habeatur. . 

Gratian.  Quum  ergo  subdilt  excommunkanturideOt 
quia  ad  malum  cogi  non  possunt,  tunc  senlentiai  non 
est  obediendum,  quia  juxta  itiud  Getasii  ^*.  Nec  aptid 
Deum,  nec  apud  ecctesiam  ejus,  quemquam  gravat 
iniqua  sententla. 

VIII.  Pars.  §  i,  Quod  autemsupra  communicantes 


liusper  obedientiae  merilum  hoino  bene  condilus  C  gj(.^^„,„,„„j^^^j,  ^^  ecclesia  abjici  jubentur.non  de 


cresceret,  dignum  fueral,  ut  *  hunc  *  "•  etiam  a 
bono  prohiberet  ^^^,  qualenus  taiito  verius  boc, 
quod  ageret,  virtiis  esset,  quanio  et  a  bono  cessans 
auctori  suo  se  subdilutn  humilius  ^^'  cxhiberet. 
C.  C.  Apud  Deum  maledicUur  qui  peccantibus  con^ 
seiitit. 

Item  Isidorus  '  **•. 
Qulconsentitpeccaiitibus,  et  defendii  alium  delin- 
quentem,  maledictus   erit  apud  Deum  et  homines, 


quolibet  modo  communicantibus  intetligendum  esu 

Unde  Nicolaus  Papa  Einemaro,  Remorum  Archiepi* 

scopo  *•* : 
C.  CII.  De  Ai«,  ^iit  cum  escommunicatis  eommum" 
cant, 
Excelleiilissimus  rexCarolus  apostolatum  nostrom 
consuluit,  quid  agendum  sit  de  his,  qui  communi- 
cant  cum  his,  qui  cum  Engeltrude  saepe  damoata 
femiiia  communicant,  quoniam   eam  ^'  cum  cooh 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  l^CIX.''^  Tenuit  et  tenendam  prcecepit  :  Haec 
absunt  a  plerisque  manitscriptis  et  ab  originali.  Si- 
niile  iluiddam  legiiur  apud  B.  Augustinum,  sermone 
5,  ad  fralres  in  eremo.  Nec  mirum,  inquit,  si  no$ 
peccatores  obedieniia  eubfidmur^  quando  hanc  me- 
diator  Dei  et  hominum  ettam  in  morte  non  deseruit, 
el  ei  $e  eubjecit,  qui  per  omnia  erat  Patri  asqualie. 

C.  C.  '  Prima  pars  hujus  capiiuli  usque  ad  vo« 
cem  :  $eveirissima^  habeiur  in  regula  B.  Pacbomii 
Romae  edita.  Totuin  vero  exstat  apud  Smara- 
gdam  in  expositione  regulae  B.  Benedicti  cap.  69. 


Citat  autem  Basiliom,  quemadmodom  el  Borchardos 
^  et  Ivo  %  et  sensus  est  in  regulis  ipsius  BasiUi  bre- 
vioribus,  regula  7. 

C.  Cl.  s  In  regulis  brevioribus  B.  Basilii,  c.  ii^ 
et  305,  simillima  leguniur  hisce  omiiibos,  quae  io 
boc  capite  conlinenuir. 

^  Si  quis  prohibet :  In  lib.  B.  Basilli  de  institotis 
monachorum,  Ruflno  interpreie,  fere  eadem  babeo- 
tur  c.  i4,  quemadmodum  ollimus  vers.  I$f  qui  prtem. 
ibid.  c  i6. 


Edd. 
Edd. 
orig. 
Coll. 
Edd. 
Deo  i 
Decr. 


liBST.  in.  C.  XCVIII.  ^*^  eommutatue  :  £d.  Bas.  ^  ruinam  :  eaed.  ^**  desid.  in  Ed.  Baa.  —  maif : 
rell.  "•  in  Psalm.  iU.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  7.  ^"  et :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  *'•  et  di$t. : 
coll.  0.  =  C.  XGIX.  ^" /e«.  et  ten.  vrac.  :  desid.  in  Ed.  Bas.  *'*  iamen  :  Edd.  coll.  o.  ^'*  desid.  in 
*^«  prohiberetur  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  *»»  et  humitem  :  Edd.  colL  o.  =:C.  C.  *  et  Anselm.  ♦»• 
tr.  p.  p.  2,  t.  i4,  c.  2i.  Burcb.  I.  il,  c  46.  Ans.  1.  i%  c.  5.  Ivo  Decr.  p.  iA.  c.  iiO.  *'•  cameutU  : 
coll.  o.  *••  et  —  humUiet  :  deaid.  ap.  Iv.  el  Burch.  =  C.  Cl.  f  Col  tr.  p.  ib.  c.  ia-^.  ••* 
:  Ed.  Bas.  *•«  Gal.  c.  i,  v.  8.  *••  supra  c.  46.  =  C.  CII.  *•*  scr.  A.  663.  —  Ivo  Pan.  I.  6,c.  106. 
p.i4,  c.  46.    *"  eo$  —  adstrictos  :  orig.  ap.  Mansi. 


S77  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

monicAtoribos  suis  el  fautoribus  pari  vinculo  ana-  A 
ibemaihconsutesseaistricUiiD.  Quapropier  nonc 
beaiitudini  tux  injuiigimus,  ut,  super  hoc,  nostra 
auctoritate  fretus»  cnram  de  his  sumere  studeas,  et 
quia  docla  diviniius  sanctitas  Ina  valde  novit,  aliud 
esse  ei  necessilate,  aliud  ex  ignorantia,  atque  alind 
quod  ex  ^  sludio  delinquiiur,  istudque  posterius 
duobus  ^^  prioribus  dislriciius  *••  esse  puniendum, 
idcireo  solerter  invigilet,  et  cauta  discretione  ^ 
singolorum  modos  dijudicel,  quatenus  qui  ex  no- 
cesdute  aul  ignorantla  delinquunt  auctoritaie  no» 
slra  per  ^  le  absolvantur  :  si  lamen  ipsa  eoriim 
ignorantia,  vel  necessitas  vera,  el  non  simulau,  vel 
noii  ei  voluntate  processerit»  quia,  ul  benc  nosli  ^**, 
plerique  sunt  qni  possunt  quidem,  sed  noluni  recla 
iiosse.  Unde  Psalmisu  ^**  de  hujusmoJi  ^",  Noluit  B 
**\  inquit,  inUHigere^  ut  bene  ageret.  lllos  aulem, 
qui  studio  suo  obligantur,  et  contemtu  lnterdicla 
nostra  poslponunt,  non  nisi  digna  satisfaclione  prae- 
veniente  volumus  a  te  prorsus  absolvi. 
€.  CUI.  De  fif ,  ^iif  sine  culpa  eum  excommunicatis 

communicant, 
liem  Gregorius  Yll,  lib.  V,  Regesti^in  Concilio  Romte 
habiio  *••. 
Quoniam  moltos  peccaiis,  nostris  exigenlibos,  pro 
causa  excommunicalionis  perire  qootidie  cerniinus, 
partim  ignorantia,  partim  nimia  simplicilale,  partim 
timore,  pariim  eliam  necessiiaie  ^**,  devicii  mise- 
ricordia  anatbemalis  sententiam  ad  tempus,  proot 
possumus,  *  opporlnne*  temperamus.  Aposioltca 
iiaque  aucioriiate  anathematis  vinculo  hos  subtra-  q 
hinios,  videlicei  uxores,  liberos  *•%  servos,  ancillas, 
seu  mancipia,  nec  non  ruslicos  servieuies  *••,  ei  *•• 
omnes  alios,  qui  non  adeo  curiales  suni,  ui  eorum 
consilio  scelera  perpelreniur,  et  eos,  qui  ignoranier 
excommunicatis  communicant,  sive  illos,  qui  coin- 
municaut  cum  eis,  qui  excommunicatis  communi- 
cant.  Quicunque  auiem  orator,  sive  peregrinus,  aut 
viator  In  terrain  excommunicatorum  devenerit,  ubi 
Don  possit  emere  vel  non  habeat  unde  emat,  ab  ex- 
coauDQnicatis  accipiendi  liceniiam  damiis.  £l  si  quis 


CAUSA  XI.  QUiEST.  III.  873 

cxcommunicatis  non  •••  in  sustentationem  soperbix, 
s^ii  bumanitatis  ••*  causa  dare  aliquid  voloerlt,  non 
probibemus< 
C.  CIV.  Be  Bonifaeio,  qui  exeommunicaiis  et  pseudo- 

episcopis  >  se  non  communicalurumjuravit. 
Item  Bonifacius  Marlyr  Zacharia  Papa  in  epist 
guaincipit :  1  Paternae  k  ••«.  '* 

Anlecessor  praedecessoris  veslri,  veneranda  memo- 
riae  Gregorins,  dum  me  indignum  ordinavit  et  ad 
praedicandum  verbum  Dei  Germanicis  geniiljns  nii- 
sit,  sacramento  me  constrinxil,  ut  canonicis  et 
juslis  episcopis  et  presbyleris  in  verbo,  facto  ••», 
consensu  ••^  adstipulator  /ierem  el  adjutor  fquod 
•••  cum  dirina  gratia  adimplere  •••  siudui);  falsos 
autem  sacerdoles,  bypocritas  et  seduciores  populo- 
rum  vel  corrigerem  ad  viam  salutis,  vel  declinarem 
et  abstiuerem  a  commonione  ipsoriim ;  quod  ex 
parte  servavi,  et  ex  parte  custodire  el  implere  non 
potui;  sed  spiritaliier  Implevl  sacramentum,  quia 
in  consensum  ••^  ei  in  consilium  eorum  non  venit 
anima  mea,  corporaliier  euiem  ab  eis  omnino  absii- 
nere  non  poiui.  Duin  enim  venissem  ad  princi[iem 
Francorum,  cogente  Ecclesiarum  necessiute,  non 
lales  Ibi  reperi  quales  volui,  sed  tanien  in  sancta 
communione  corporis  Chrisii  illis  •••  non  commu- 
iiicavl. 

C.  CY.  Excommunicatis  non  communicat  qui  ets 

animo  non  consentit. 

llem  Zacharias  Papa  Bonifacio  Martgri  in  epistola, 

cujus  initium  est :  c  Benediclus  Deus  ^  •••.  t 

Quod  praedecessor  nosier  •^^  beat»  memori» 
Gregorius,  hujus  *  sanclae  *  sedis  apostolicae  prxsul, 
dum  ad  prapdicandum  verbum  evangeiii  •**  luam 
misisset  fraiemitatem  in  Germaniae  partibus  et  geii- 
libus  illis  paganls,  verbo  **»  poilicitationis  iliam  •>• 
voluit  ante  esse  munitam  '^^,  iia  ut  oribodoxos  epi- 
scopos,  presbyteros,  vel  •*•  quoscunque  reperire 
potuisses  iu  verbo  exhorlationis  perfectos,  amplius 
conflrmares,  et  eis  comniunicares  (quod  et  factum 
est) ;  si  quos  vero  seductores  episcopos  aut  pseudo- 
presbyleros ,  *  vel  quoque  *  a  recio  fidei   tramite 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  CIY.  I  Et  pseudotffiseopis  :  Hic  in  aiiquod  ve-  D  exsut  mauoscripta  Romae  in  bibliotheca  monasterii 

lostis  antea  iegebatur  :  eicomwtunicatis  a  puud^  Doiniiiicaiii. 

episeopis.  C.  CV.  ^  in  epistola  prxcedunt  haec  verba  :  Sug- 

^  Epistola,  in  qua  habetur  capitulom  boc,  edita  gessit  itaque  sancta  fratemittu  tua  tn  ittii  apidbusp 

est  per  Laorentium  Surium  in  vita  S.  Bonifacii,  quod  presdecessor  nofler,  elc. 
legati  Germanis  et  raariyris.   Emendatior  autem 


QojEST.  lU.  C.  Cn.  •••  desid.  in  Ed.  Bas.  —  de  :  Edd.  rell.  •»  et  dnebus  :  Ed.  Bas.  •••  striaiMi  : 
orig.  —  Ito.  —  Edd.  eoll.  0.  •••  dinrietione  :  Edd.  coli.  o.  ^  per  te:  desid.  in  £d.  Bas.  ••'  roiiu  : 
Ib.  •••  PsaL  35,  t.  Z.  ^••-•^  iio<»eniiil  quidem  —  agerent :  Edd.  coll.  0.  pr.  [Bas.  =  C.  Clll.  ^•^  in  conc. 
Rom.  hab.  A.  i078.  — Ivo  Pan.  I.  6,  c.  425.  Decr.  p.  14,  c.  13.  ^*  e»  nec. :  Edd.  coll.  0.  ^(Uio$: 
Edd.  coli.  o.  —  liberos^  fUios  :  Ivo  Pan.  •••  et  $erv.  :  Edd.  coil.  0.  —  Ivo.  —  orig.  •••  nec  non  omn. : 
Edd.  Arg.  Par.  —  nee  non  et  omn.  :  {idd.  rell.  •••  in  eustentationem  non  sup.  :  Edd.  coll.  o.  ■•^ 
humiiitatii  :  Ed.  Bas.=  C.  Cl?.  •••  scr.  c.  A.  751.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  95.  •••  et  facto  :  Edd.  coU.  o. 
^  et  cons. :  Edd.  Bas.  Lugdd.  U,  III.  —  Ivo  —  iu  cons.  :  Ed.  Arg.  —  et  in  eons. :  Edd.  rell.  •••  hoe 
anum  :  orig.—  lyo.  —  Edd.  coll.  0.  •••  impiere :  eaed.  pr.  Bas.  ••'  et  in  cons.  :  Ed.  Bas;  •••  eis  :  £d. 
Baa.  =  C.  CY.  •••  scr.  A.  751.  —  Ivo  Decr.  p.  2,  c.  96.  ^^*  deaid.  in  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  •"  Dei : 
Ed.  Bas.    •^•«1  verbo :  Edd.  coU.  0.  •'•  desid.  in  Ed.  Bas.    •*•  commonitam  :  orig.    *^'^et :  Ed.  Bas. 


879  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.  QUiCST.  III.  ggo 

ilevianies.  reperisses,  nulla  tibi  cum  eis  essei  com-  A  cum  isiis*  precibus  :    Kyrie  eleison,  Pa^r  noster» 

Praesia,  quae- 


niunio»  quod  le,  soiaiianie'**Deo,  usque  ad  prsesens 
spirilualUer  servasse  confessus  es,  vel,  si  omnino 
propter  prlncipalem  et  bumanum  favofem  geniis 
Francorum,  dum  adeos  accesslsses.corporaliter  absii- 
nere  nun  valuisti  cogente  ecclesiarnm  Dei  necessi- 
late,  et  tamen '"  In  eoruni  consillo  et  consensu 
conimunionis  anima  lua  non  eslcoinquinata  :  ilaque 
propter  hoc,  quod  cum  eis  conversatus  es,  non  con- 
senliens  iniquitati  eorum,  nullum  tibi  est  detrimen- 
tum  coram  Deo. 

IX.  Pars.  Gratian.  Excommumcatioms  autem 
forma  et  modui^  atque  reconcUiattonis  hic  est. 

G.  GVI.  Alodus  et  forma  excommunicationis  ». 

Debeht  "'  duodecim  sacerdotes  episcopum  cir- 


salvum  fac  servura  tuum.  Oralio  "* 
sumus,  Domine,  buic  famulo  luo  dignum  poeniteuiix 
fruclum,  ut  Ecclesise  tuae  sanctae,  a  cujus  integritate 
deviaverat  peccando,  adniissorum  veniam  conse- 
quendo  reddaiur  innuxius.  Per,  etc. 

X.  Pars.  Gratian.  Presbyteris  vero^  qui  exeommu- 
cati  sacrum  ministerium  contingere  pripsumunt^  quos 
poenitentia  sit  imponenda,  Joanues  Ylll.  Clero  ei  or- 
dini  Salonitano  scribens  definit,  dicens  "'  :      * 

G.  GIX.  QucB  sit  pcenitentia  sacerdotunitqui  excommu- 
nicati  sacrum  ministerium  contingere  prcesumunt. 

De  illis   presbyteris,  qui    tempore   sanctissinii 

praedecessoris  nostri  domini  Papai  Nicolal  exconi- 

municati  sacrum  ministerium  contingere  praesum- 


cnmstare,  et  iucernas  ardentes  in  manibus  tenere,  B  serunt,  ipsi  io  se  damnationis  (sicut*  sacri  *cano- 


quas  in  conclusione  anaihematis  vel  excommuiiica- 
tionis  projicere  debent  in  terram  et  conculcare  pe- 
dibus;  deinde  epistola  per  parochias  niiitatur,  con- 
tinens  excommunicutorum  nomina  et  causam  ex- 
communicationis. 

C.  CVII.  De  eodem, 
Item  ex  Consilio  Arausico'*". 

Canonica  instituta  et  sanctorum  Palrum  exempla 
sequentes,  ecclesiarum  Dei  violaiores  °  aucloritate 
Dcl  et  judiclo  sancli  Spiriius  a  gremio  sancl;e  roa- 
tris  Ecclesiae  et  a  consoriio  totius  Christianitaiis 
eliminamus,  quoadusque  resipiscant  el  Ecclesiae  Dei 
satisfaciant. 

G.  GVlll.  Modus  reconciliationis  excommunicatorum. 
Item  ex  eodem  "•.  ^ 

Qaum  aiiquls,  veiexcommunicatus,  veianathcma- 
tizatus,  poenitentia  ductus  veniam  postulat  et  emen- 
dationem  promittit,  episcopus  "^,  qui  eum  cxcom- 
inunicavit,  ante  januas  ecclesiae  venire  debei,  et 
duodecim  presbyteri  cum  eo,  qui  eum  hinc  inde 
circumstare  debent  ^\  Etsi  ille  terrae  prostratus 
veniam  postuiat,  et  de  fuiuris  cautelain  spondei, 
tunc  episcopus  apprehensa  manu  ejus  dextera,  in 
ecclesiam  illum  iutroducat,et  communioni  Chrisiia- 


nes  statuerunt)  sententiam  intulerunt.  Taroen,  quia 
miseratio  apostolica  veniam  solet  praestare  correctis, 
ob  multitudinem  roisericordise  illis  hanc  tndoigen- 
tiam  exhibemus,  ut  sancta  communione  saginati 
studeant  tribus  continuis  annis  per  hebdomadam 
omni  secunda  p  et  qnarta  et  sexta  feria  a  vino  4  ei 
a  carnepenitusjejunare,et  ultra  lugenda  iiequaquam 
commiiiere. 

Gratian.  Qui  autem  excommunicatis  communicant 
pro  modo  peccati  pcenitentiam  accipiant, 

Unde  Urbanus  11  Genebaldo  Const.  Episc.  ■•*  : 

G.  CX.  Pro  modo  peccati  punianlur  qui  excommuni^ 
catis  communicant. 

Sanctis   quippe  canonibus  Caulum  constat ,  ut 

qui     excommuhicatis    cominunicaverit  excommu- 

nicetur.  Ipsius    tamen  poenitentiae  alque  absoUi- 

tionis  modos   eo  moderamiiie    decernimus   '"  ut 

quicunque  seu  ignorantia,   seu  timore,    seu   ne- 

cessilate  negotii  cujusquam  niaximi  et  inaxinie  ne- 

cessarii,  eorum  se  convictu,  salutatione,  oraiione, 

osculationc '**  contaminaveril '*^,  cum  miiiorispoe- 

nitentiae  roedicina  societalis  nostfae  particfpationem 

•*'  sortiantur  "•.  Eos  vero,  qui  aut  spontanee,  aut 

negligenter  inciderint,  sub  eo  voluinus  disciplinae 

coerciiione  suscipi,  ut  ceteris  metus  iocutiatur. 


nae  reddat,et  septem  psaimos  pcenitentiales  decantet 

NOTATIONES  GORREGTORUM. 
G.  GVI.  *"  Apud  Burchardum  et  Ivonero  ea,  quae  D  ex  concillo  Arausieo  cital,  baec  sequuntur 


in  boc  capite  continentur,  et  multa  alia  eodein  per- 
linentia  citantur  ex  concilio  Rothomagensi  \  In 
collectione  vero  canonuro  incertl  auctoris  roana- 
«cripu  iisdem  verbis,  quibus  bic,  refertur  ex  Zacba- 
4ria  Papa. 

G.  CVll.  n  Violatores  :  In  eadem  colleclione,  et 
apud  Burcbardum,  et  tn  duobus  vetustis  Gratiani 
codicibus  sequilur  N.  Ab  aliis  tamen  Gratiani  ex- 
eoipiaribus,  et  ab  Ivone  abest  oota  ista. 

C.  GVIli.  •  Debent :  AiMid  Burcharduui  nui  ctiatn 


Ibi 


etiam  adesse  debeni  ilii,  quibus  injurid  vei  damnMm 
illatum  estf  et  multa  alia,  quae  ouiuino  perlt^enda 
sunt. 

G.  GIX.  P  Omm  secunda  :  Apud  Ivooero,  et  in 
aliquot  TOtusiis  Gratiani  exeuiplaribus  legiiur  : 
omni  secunda  et  sexta  feria  ;  in  nno  autein  :  omni 
quarta  et  sexta  ffria  **. 

<i  A  vino  :  In  Panormia  est :  aut  a  vino^  aut  a 
came;  apud  Ivonetu  :   a  vino  aul  aceto  **% 


QuEST.  III.  G.  GV.  »«  adjuvanU  :  ib.  ^"  aUamen  :  Edd.  Lugdd.  H,  Ul.  —  Bohm.  =  G.  CVI. 
*  ila  io  £d.  Bas.  '■*  Gaput  incertr  auctoris  fortassis  ab  ipsius  Reginonis  I.  %  c.  409.  —  burcb. 
I.  H,  c.  5.  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  76.  =  C.  CVIi.  •'»  Cf.  ad  c.  anteced.-  Reg.  1.  %  c.  415.  —  Burch.  I.  U, 
c.  7.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  126.  =  G.  GVIII.  "•  cf.  ad  c.  106.  —  Reg.  I. «,  c.  414.  Burch.  I.  U,  c,  8.  »" 
episcopo  :  Ed.  Bas.  •••  desid.  in  Ed.  Bas.  =  G.  GIX.  •*•  In  coll.  epp.  Joannis  Vill,  ep.  311,  ( ap.  Mansi 
U  17),  et  ap.  IvonemDee..  p.  14,  c.  35,  directaesse  diciturc/^ro  et  ordini  Salernitatto.  —  In  Paii.  I.  5, 
c.  104,  legiiurut  ap.  Grat.  **  et  in  orig.  "*a  d^o  ;orig.=  G.  GX.  •*^Bertholdus  Gonstantieiiais  re- 
feri  hanc  ep.«  Gebebardo  Gonst.  directam,  ad  A.  1089.  AlV.cal.  Mail.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  107.  Decr. 
p.  14,  c.  45.  •■•  discrevimus  :  orig.  —  decrevimus  :  Ivo  Decr.  •"  osculove  :  orig.  — Ivo.  —  Ed.  fias. 
'"  eontaminaverint  :  Bohm.  •"  particinium  :  orig.  —  Ivo.  -^  participatum  :  Ed.  Arg.  ***  sortiatur  ' 
orig.  —  Ivo  Decr.  —  Ed.  Arg 


88!  DBCRETI  PAIIS  SECUNDA.  CAUSA  XII.  QUiEST.  I.  882 

CAUS\  XII. 

GRATIANUS.  A  depuientur,  ui  Taganlcs  anhni  "  ei  snpcrbi  seve- 

Quidam  cleriei  propria  relinqnere  volunl ;  de  suii  riori  regula  dislringanlur. 

et  eede$i(e  rebus  tesiamentum  conficiunt;  de  rebus  c.  U.  Omnibui  clericis  commnnis  est  vita  servanda^ 

ecclaite  nonnuila  largiunlur.  (Qn.  I.j  Modo  primum  Jtem  Clemens  epist.  V  *^. 

qua^riiwr-.mrum   liceai  clericis  proprium  haberef  D,|eciissimis  frairibus  cl  CondiscipuUs.  Ilierosoly. 

(Uu.  II.)  Secumio,  an  re$  ecclesim,  qum  ab  eis  datm  ^.^  ^^^  dileclissimo  fralrc  Jacobo  cocplscopo  «iia. 

iunl ;  possint  constare  aliqua  firmitate  m,  qui  eas  bi,a„iibus,Clemensepiscopus.CommunisviUi  Jralres, 

acceperunt  ?  (Qu.  III.)  Tertio,  si  ante  tempus  ordina^  ^^^^^^  nccessaria  est,cl  maxime  his.  qui  Deo  irrc 

tionis  itiar.  quimhil  habere  tndebanturet  post  ordi^  prtbensibililer  miUlarecupioDl,eUiUmaposlolorum 

nationem  aliqua  inveniue  nouuntur,  an  possini  ea  ^^^^^,^  discipulorum  imilari  volunl.  §I.C6m. 

reiinquerequibustoluerint,  an  »0« ?(Qu.  IV.) Quarto,  ^„,^j^  ^„j^  „^„3  omntum.  quae  soni  in  boc  muudo. 

ii  de  suis  et  ecclesiiE  rebue  aliqua  acquisisse  noscun-  ^^^^^  ^^  bominibus  debuil-  Sed  per  iniquilalem 

tur,  an  utrique  eommumter,  an  singulariter  ecclesiw  ^j.^^  ^^^  ^^^^  ^^^  jj^.^^  ^^  3,i„3  i„„j  t.^  el  sic  in- 

velsaeerdoti  jureproveniantf  (Qu.  V.)  fium/o,  si  ^^  ^^^^^^^  ^^^,  ^.^.^j^  ^3^^  j  ^  ^„.q„^^  Crxco- 
te$tapsenta  tsceai  ets  eonfieere^.                                 ^  ^^^^  quidam  sapienlissimus,  haec  iia  scicus  es?e, 

ail :  Communia  debere  esse  amicornm  "  omnia.  [lu 

QU^STIO  I.  omnibus  auiem  sunl  sine  dubio  eiconjugcs  «.lEt, 

CRATIANUS.  si<^u^  ^^^  polest,  iuquit,  dividi  aer,  neque  splendor 

I.  Pars.  Clericos  nihH  possidere  multis  auctoritati'  wlis,   ila  nec  reliqua,  qux   coromuniler  •  in  hoc 

bus  jubetur,  mondo  *  ompibus  dala  sunt  ad  babendum,  dividi 

Aitenim  ToIel;inum  Concilium  IV,  c.  23  «  ^^^^^*  sed  babenda  essccommunia.  Unde  el  Domi- 

C.  1.  Impuberes  el  adolescentes.  in  uno  conclati  ma-  ««  P«'  propbetam  «•  loquilur,  dicens  :  Ecce  quam 

nentes  probatissimo  seniori  deputentur,  bonum  et  quam  jucundum^  etc.  §  3.  Islius  enim  con- 

Omnis  xias  '  ab  aJoiescenlia  In  '  malum  prona  suciudinis  more  retenio  etiam  apostoli  eorumque 

est.  Nihil  *  enim  *  incerlius  quam  vila  adolescentium.  discipuli,  ut  praedictum  est,  una  nobiscom  el  vobis- 

Ob  boc  consiiiuere  ^  oportuil  ',  ut,  si  qui  in  clero  cum  communem  viiam  duxere.  Unde  **,  ui  bene 

iinpuberes  *,  ant  adolescentes  existunt,  omnes  in  nosiis,  erat  multitudinis  eorum  cor  unum  et  aniraa 

nno  conclavi  atrii '  comroaneanl ',  ul  lubricx  xtalis  una,  nec  quisquam  eorum  aut  nostrum  de  his,  quas 

annos  nou  in  luxuria,  sed  tn  disciplinis  ecclesiaslicis  possidebat,  aUquid  suum  esse  dicebal,  seJ  omnia 

agant,  depulati  probatissimo  seniori,  .quem  et  ma-  C  iUis  et  nobis  erant  communia,  nec  quisquam  egens 

gislrum  disciplinx  *,  ct  tesiem  vilx  habcant.  §  1.  erai  inter  nos.  §  4.  Omnes  aulem  **,  qui  domos  vel 

Quod  si  aliqui  ex  his  pupilU  exisiunt,  sacerdotali  agros  possidebaiii,  vendebant  eos,  et  pretia  eorum 

luiela  roreaniur,  ut  et  vila   eorum  a  criminibus  ei  reliquas  res,  quas  babebant  afierebant",  ponen- 

intacia  sit,  et  res  '*  ab  injuria  improborum  ^^  Qui  les  anle  pedes  aposlolonim  (sicut  nobiscum  quidam 

autero  bis  prxcentis  resullaverint  ^*,  monasleriis  vestrum  cognoveruiit  et  viderunt^  el  dividebantur  '* 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

CAUSA  XU.  QciEST.  T.  C.  II.  «  In  omnibus  autem  concupiscentiam   perficiens.  Verum    apud    tcteres 

suni  sine  dubio  et  eonjuges  :  Verba  haec  absunt  ab  etiam  Cbrisiianos  hanc  oxorum  coromunionein  ve- 

originati  in   recentioribus  conciliorum  edilionibus  henienier  damnari  soUtamTertnlUanus  in  Apologe- 

impresso,  et  duobus  ipsius  manuscrioiis  codicibus,  tico  evidenter  testatur  his  verbis  :  Omnia  indiscreta 

uno  Vaiicano,  altero  bibliothecae  S.  Marci  Floren-  sunt  apud   nos^proiter  uxores.  In  Hloioco  consor" 

tiae,  et  ab  Anselino.  Ilanc  vero  sententiam  a  Platone  tium  solvimus,  in  quo  solo  ceteri  honiines  consortium 
acceptam  hxrelici  qnidam  volebant  in  Christianam  |>  exercent^  qui  non  amicorum  solummodo  matrimouia 

religionem  invehere.  fta  enim  scribit  Epipbanius  hae-  usurpant,  sed  et  sua  amicis  patientissime  submini- 

resi  32  :  Primum  quidem  quod  ipse  Epipkanes  cum  strant^  exUla  credo  majorum  et  eapientissimorum  di- 

palresuoet  secice  antistite  Carpocrate  ac  sodatibus  sciplina,  Gr<eci   Soeratis  et  Romani  Catonis^  qui 

ejus  communesesse  homtnum  uxores  sancivit,  ex  Pla"  uxores  suas  amicis  communicaverunt,  etc. 
tonis  4e  republ,  libris  occasionem  nactus,  et  propriam 

CAUSA  XU.  Qu.€8T.  1.  C.  I.  *  hab.  A.  653.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  17,  c.  4.  Ans.  I.  7,  c.  «.  •  add.  : 
etiam  :  Ed.  Arg.  '  ad  :  Ed.^Bas.  ^  constituendum  :  Coll.  Hisp.  —  .4ns.  '  oportet :  Ed.  Bas.  ^puberes: 
Ans.  '  desid.  m  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  ^commorentur  :  Coll.  Hisp.  ^doctrincs  :  ibid.  —  Ans.  —  Edd. 
coll.  0.  "  add.  :  eorum  :  Edd.  coll.  ^^  impiorum  :  exd.  **  reluctaverint  ;  CoU.  llisp.  "  animo!  — 
MUperbm :  ibid.  =  C.  II.  ^^  Capul  Pseudoisidori,  cf.  Rccogn.  Clemenlis  1.  iO,  c.  5.  —  Apud  Ans.  I.  7, 
c.  i,  unde  citanlCorr.,  non  est  repertum.  *"  et  coep.  :  Edd.  coll.  0.  ^*  istud  :exd.  "  add.  :  commtt- 
niit :  Edd.  Nor.  Ven.  1,  II.  Lugdd.  Par.  *•  Psal.  i32,  v.  i.  '*  (Jt  enim  bene  :  Edd.  coll.  o.  **  enim  :  Ed. 
Bas.  —  vero :  Edd.  rell.  '^  offerebant  :  Edd.  coU.  0.  "  dividebant  :  Ed.  Bas.  —  dividebatur  :  Edd.  rell. 
—  cf.  Act.  Ap.  c.  4. 


S85  DECRETi  PARS  SECUNDA. 

siDgoIis,  pront  cuiqne  opus  em.  1 5.  Ananias  autem  A 
Tir  aus(eru8,  et  Sapphira  usor  ejus,  qui  ■*  mentiti 
8unt  apostolis  de  preiio  agrorum  suoruni,  quos  ven- 
diderant,  nobis  praeseniibus»  in  conspectu  omnlum 
circumstaniium  *^  a  conspectu  apostolorum  **  pro- 
pter  peccaium  eorum  et  mendaciam,  quod  fecerunt, 
inortui  elati  '*  sunt  ambo.  Geteray  quae  de  talibus 
cognoTiinus  et  vidimus,  nec  recordaiionei  nec  de- 
monstralione  digna  sunt.  Quapropler  haec  vobis  ca- 
venda  mandamus»  et  doctrinis  et  eiempUs  aposto- 
lorura  obedire  prsecipimus,  quia  hi,  qui  mandata 
earum  postponunt,  non  solum  rei,  sed  **  extorres 
fiunt.  Quae  non  solum  vobis  cavenda,  sed  et  omni- 
bus  praedicanda  sunt.  El  infra  :  §  6.  Unde  coiisilium 
dantes  veslram  prudentiam  hortamur,  ub  ab  apo- 
stolicis  regulis  non  recedatis,  sed  communem  vium  B 
docenles,  et  scripturas  sacras  recte  intelligentes» 
quae  Domino  **  vovistis  adiinplere  satagatis. 

G.  III.  Jttxla  eceUiiam  clericorum  elautlra  consti" 

tuantur, 

Item  Eugenlus  Papa  II,  et  Leo  IV,  c.  7  i>  **, 

Necessaria  eteniin  resexigit**»  utjuxta  ecclesiam 
elauslra  constituaniur,  in  qnibus  clerlci  disciplinls 
ecclesiasiicis  vacent.  Itaque  omnibus  unum  sil 
refectorium  ac  '*  dormitorium,  seu  ceterae  oflicinae 
ad  usus  clericorum  necessariae.  Ministri  vero  post 
episcopum  stiper  eos  **  eliganlur ,  quorum  viia 
alque  doctrina  iilos  polius  exornet  "  quam  deho- 
nesiei. 

Gralian.   Nec  in  airio  ecclesia  aita  mdificia  ni$%  p 
eiericorum  ponantur 

Unde  Nicolaus  Papa  «  •*. 

C.  lY.  Nec  in  alrto  eccteiias  nisi  clericorum  adilicia 
ponanlur, 

Nulla  £drQcia  "  in  atrio  ecclesiae  ponantur  nisi 
tantum  clericortim. 

G.  y.  Clericus  nihil  saiculare  possidfat, 

Item  Hieronymus  ad  Nepotianum  **. 

Clericus,  qui  Christi  servil  ecclesiae,  interpretetnr 

primo  '^  vocabulum  suum,  et,  nominis  definitione 

prolata,  nitatur  esse  quod  dicitur.  Si  enira  yX^oc 


CAUSA   Xn.  QUiEST.  I.  8M 

graece,  sors  latine  appellatur,  propterea  vocanlur  ** 
clerici,  '  vel  *  quia  de  sorte  sunt  Domini,  vel  qula  ** 
Dominus  sors,  id  est  pars,  clericorum  est.  Qui  ^ 
auiein  vel  ipse  pars  Domlni  est,  vel  Dominuni  ^* 
partem  habet,  talem  se  exbibere  debet,  ut  *  ei  *  ipse 
possideat  Dominum,  et  ^*  possldeatur  a  Doroino. 
Qui  Dominum  possidet  et  cum  Propheta  dicit  ^  : 
Pan  mea  DomtnuSf  nihil  extra  Doniinum  habere 
potesl.  Qiiod  ^  si  quidpiam  alind  habuerlt  ^'  praster 
Dominum,  pars  ejus  non  erii  Dominus;  verbi  gratii» 
si  aurum,  si  argentum,  si  possessiones,  si  varlam 
suppellectiiem,  cum  istis  partibus  Doroinus  aeri  pars 
ejus  non  dignaiur.  Si  autem  ego  pars  Domini  sum, 
et  ifuniculus  hereditatis  ejus,  nec  ^  acciplo  partem 
^^  inter  ceteras  tribus,  sedquasi  Levita  et  sacerdos 
vivo  de  decimis,  et  altari  serviens  ^  altaris  obiatione 
sustentor.  Habens  ^'  victum  et  vestiiuro,  hts  eon« 
lentus  ero,  et  uudam  crucem  nudus  sequar  **. 
G.  VI.  Nihil  preeter  Deum  debet  curare  qui  in  e/ua 
sortem  eligitur. 

Item  Ambrosius  de  fuga  swculi^  c,  2« 
Cui  portio  Deus  est  nihil  debet  curaro  nisi  Deum, 
ne  alterius  impediatur  necessitatls  munere.  Qucd 
ad  alia  eniin  otBcia  conferlur,  hoc  religionis  culici 
aiquehuic  '^  noslroofficio  decerpitur.  Haecenim  vera 
est  sacerdotis  fuga ,  abdicatio  domesticorum ,  et 
quaedam  alienaiio  carissimorum,  ut  suis  se  abnegel 
qui  servire  Deo  elegcrit  •*. 

G.  VII.  Clericis  et  Deo  devotis  neeeausas  agere^  mc 
aliquid  proprium  habere  licet. 

Item  Hieronymus  ad  quemdam  suum  tevitamf  da 
duobus  generibui  hominum  ". 
Duo  sunl  genera  Ghrisiianorum.  Est  autem  unum 
genus,  quod  mancipatum  divino  officio,  et  dedituni 
contemplationi  et  orationi,  ab  omni  slrepitu  teni- 
poralium  '^  cessare  convenit,  ut  sunt  clerici,  et  Deo 
devoti,  videlicet  conversi.  Elipos  enim  graece,  laiine 
sors.  Inde  hujusmodi  homines  vocantur  clerlci,  Id 
est  sorte  electi.  Omnes  eniin  Deas  in  suos  eligit.  Hi 
namque  sqnt  reges,  id  est  se  et  alios  in  "  virtutibus 
regentes,  et  ita  in  Deo  regnum  habent,  et  hoc  de- 
sigiiai  corona  in  capite  '*•  Hanc  coronam  habcnt 


NOTATlONES  COURECTORUM. 


C.  111.  ^Est  caput  7,  concilii  Romas  ab  Eiige- D     C.  IV. «  Fere  eadem  leguntur  in  concilio  Salegun- 

fiurcliardi/  e(  referlur  ab  Ivone  p*  15. 


nio  II,  primum  babiti,  el  posiea  a  Leone  IV,  IniTo-      stadiensi  c.  12,  quod   habetdr  in  Ane  coUectionis 
vati.  Antea  citabalurLeo  IX. 


QuiSST.  I.  C.  IL  "  quia  :  Edd.  coll.  o.'—  cf.  Act.  Ap.  c.  5.  «^  astantium  :  Ed.  Bas.  ••  add.  :  om- 
nium  :  ib.  ••  delaii  :  Ed(l.  coll.  o.  "  $ed  etiam  Dei  extorres  :  eaed.  ••  bene  noviitii  :  eaed.  =  C,  lU. 
«•  in  syn.  Rom.  hab.  A.  826,  et855.  —  Ans.  I.  7,  c.  5,  f.  4,  c.  2,  (1.  7,  c.  3,  et  in  flne  lib.  ejusil.  ^. 
exstitit  :  Ed.  Nor.  —  exsistU :  orig.  —  Edd.  rell.  pr.  Bas.  •»  aut ,  Ed.  Bas.  »■  add.  :  tatee  :  orig.  • 
exornent  —  dehonestent  :  ib.  =  C.  IV.  »*  c.  12,  conc.  Salcgnnstad.  hab.  A  1022.  —  Burch.  in  llne  ope- 
ris.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  178.     •»  add.  :  atia  :  Ed.  Bjs.  =C.  V.    ••  Ans.  I.  7,  c.  2  (4).  Ivo  Decr.   p.   6, 

1.  "  prmum  :  Edd.  coll.  o.  ••  dicuntur  :  cjed.  ••  add.  :  ipse  :  caed.  —  Ans.  Ivo.  *• 
£l  quia  :  ib.  "  domini  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Ven.  II.  par.  Lugdd.  II,  III.  ••  et  ipse  :  Edd. 
coll.  0.  —  Ans.  Ivo.  ^dicat  :  Ed.  Bas.  —  Psal.  15.  v.  5.  **  Quod^  Dom.  :  desid.  ap.  Ans.  *•  An- 
buit :  Ed.  Bas.  *•  iion :  Edd.  coll.  o.  *»  partes  :  eaed.  *•  desermens  :  Ed.  Bas.  *•  1  Tim.  c.  6,  v.  8. 
••  sequor  :  Edd.  Bas.  Ven.  U.  Par.  Lugdd.  =  C.  VI.  •'  hine  :  Ed.  Bas.  ••  gestit :  orig.  =  G.  VU.  •• 
Caput  incertum.    ^  temporalium  rerum  vacare  :  Ed.  Bas.    ••  suis  :  ib.    ••  capitis :  ib. 


S85  I>EGRET1  PARS  SECUNDA.  GAUSA  Xlf.  QUiEST.  I. 

ab  iDsUtulione  RomaAoe  eoclesix  in  signum  regni,  A        C  IX.  Cltricii  omnia  communia  eue  debent. 


quod  in  Ckrlsio  exspeciaiur.  Rasio  ?ero  capiiis  est 
temporaliujn  omnium  deposiiio,  llli  enim  viclu  el 
▼estjtu  conlenti,  nuliam  inter  se  proprietatem  lia- 
bentes,  debent  liaberc  omnia  communia.  §  I.  Aliud 
vero  genus  est  Cbrislianorum,  ut  sunt  laici.  Aaoc 
enim  grxce  est  populos  latine.  His  licei  temporalia 
possidere,  sed  non  nisi  ad  usum.  Niliil  enim  mise- 
rius  est  quam  proplcr  nummnm  Deum  conlemnere. 
His  concessum  esi  uxorem  ducere,  terram  colere, 
inler  virum  et  virum  judicarey  causas  agcre,  obla- 
liones  sirper  altari  '^  apponere  ",  decimas  reddere, 
et  ita  salvari  poterunt,  si  vitia  tamen  benefaciendo 
eviiaverinL 

G.  VHI.  Clerici  nihil  proprtum  posstaeant. 


liem  Urbanus  Papa   omnihut  caiholicis^   epislola 
unica^  c.  1  **• 

Scimus  vos  non  ignorare  **,  quia  hactcnas  vita 

communis  inter  omnes  ^^  Ghristianos  vignit,  et 

adhoc  gratia  Dei   viget  ,   et    maxinie  inter  eos  » 

qui  in  sorlem   Domini  sunt  eiecti,   id   est    cleri- 

cos,  sicut  In  Actibus  legilur  aposlolorum  '*  :  Mul^ 

titudinis  autem  credentium  erai  cor  unum ,  et  anima 

una,  nec  quisquameorum  '^^qua:'"  possidebalf  aliquid 

suum  esse  dicebat^  sed  ""  erant  illis  omnia  communia, 

Et  tnfra;  $i.  Quicunqiie  vestruin  communem  vitam 

susceplam  habcl,  ei  vovit  se  nihil  proprium  babere, 

videat  ne  polliciiaiionein  siiam  irritam  faciat,  scd 

hoc,  quod  Domino  esl  pollicilus,  flJeliter  custodiat,. 


Item  Gregorius  Augustino  Anglorum  Episcopo,  r«-  B  ne  damnationem ,    sed   prxmium   sibi    acquirat^. 

quoniain  satius  ^*  est  non  vovere,  quam  voium». 
prout  melius  polest,  iion  perficere.  Gravius  eniin 
puniunlur  qui  votum  fecerunl  aut  fidem  pi^reepe- 
runt,  et  voium  iion  pcrfecerunt  aut  in  malis  vitaiii 
finierunt,  quaiu  illi,  qui  *vitam*  sine  voto  *  fiiiie- 
runt,  aul  sine  *  fide  niorlui  sunl,  et  tamen  bona 
egeruul  opera. 

G.  X.  De  eodem. 


eponsionum  c.  1  el  1  '*, 
Quia  tna  fratemltas  monaBterii  regulis  erudiia 
seorsnm  non  debet  fieri  **  a  clericis  suis  in  ecclesia 
Angloruni,  qu»  auctore  Deo  nuper  ad  fidem  per- 
ducta  esl,  banc  debet  instituere  conversationem , 
quae  in  iaitio  ^nasceniis  ecclesiae*  fuit  Patribus 
iiostris,  in  quibus  nuUus  eoruro  ex  iis,  quae  possi- 
debal,  aliquid  *^  snum  esse  dicebal,  sed  eranl  illis 
omnia  coromunia.  §  I.  Si  *'  qui  vero  sunt  clerici 
exlra  sacros  ordines  constituti,  qui  se  non  possunt 
coniinere,  soriiri  uxores  debeol,  et  stipendia  sua 
exterius  accipere,  quia  et  de  eisdem  Patribos,  *  de 
quibns  pnefati  surous  *,  novimus  scriptum  :  quod 
dividebatur  ^  *  singulis  prout  cuique  opus  erat.  De 


Uem  Augustinus  in  sermone  de  communi  vita  eterico- 
rumA  '^. 

Nolo,  ut  aliquis  de  vobis  ^'  inveninl  male  vivendi 

occasionem.  Providemus  enim  Imna,  ut  ait  Aposto- 

lus,  non  solum  coram  Deo,  sed  etlam.  coram  ^^  om« 

uibus  ^  bominibus.  Prepter  nos  conscieniia  nostra 


eonim  ergo  *^  stipendio  cogitandum  atque  provi-  C  suificit  *'  nobis,  propter  vos  fama  nostra  non  pollui. 


deiHium  est,  el  sub  ecclesiastica  reguia  sunt  te* 
nendf,  ut  l)onis  moribus  vivant,  et  eanendis  psalmis 
invigilenty  et  ab  omnibus  illlcilis  cor,  et  lingunni, 
el  eorpns  Deo  auctore  conscrvent.  §  2.  Cnminuni- 
ter  **  aulem  viventibus  jam  de  faciendis  poriioni- 
bus>  vel  exbibenda  hospitalitate,  et  adimplenda 
inisericordia  nobis  «'  quld  erit  loquendum,  quum 
omne,  quod  superest  *',  in  causis  piis  ac  religiosis 
erogandnm  est  ?  Domino  *  et*  magistro  omnibus  di^ 
cente  ^  :  Quod  superesl  date  eleemosynamf  et*ecce* 
cmma  munda  sunt  vobis. 


sed  pollere  debet  in  vobis  '*.  *  Tenele  ^  quod  dixi, 
aique  disiinguite.  *  Duae  res  suiu,  conscientia  et 
fama.  Coiisctentia  neccssaria  est  libi,  fama  proximo 
luo.  Qtti  fidens  *^  conscientix  *suaB*  >'  negligitfa- 
roam  suam  **,  crudelis  est.  Et  infra  :  ^  1.  Nulli 
lieeat  ^  iii  socieiaie  nostra  babere  aliquid  pro' 
prium;  sed  '^  si  forie  aliqui  '*  habenl,  nulli  iicei, 
•t  **  qui  habuerint  faciunt  quod  noii  licet.  Et  infra : 
§  2«  Enthecam  ^nobis*  *^  habcre  non  licel.  Non 
'enim'  episcopi  *'  esi  servare  aurum,  et  a  se  revo- 
care  mendicanlis  manum.  Quoiidie  tam  multi  pe« 


NOTATiONES  CORREGTORUM. 

C.  X  A.  Initium  hujusque  capitisnsque  advers.  Qui  D  eodem  52.  sive  2.,  de  quibos  sermonibus  adnotatum 
kabere  voluerit^  legilur  in  serm.  2.    de  comrouiii      estsopra  dist.  S6.  Partem  hnjus  capitis  refertBeda 
vita  clericorum,  seu  52  ad  fratres  in  ereino;  caBtera     ln  comment.  ad  2.  Gor.  c.  8.  sub.  boc  titulo  :  E» 
vero  partim  in  serm.  55.  ad  fratres  in  eremo,  sive      sermone  de  vita  et  moribus  clericorum» 
serin.  3.  de  commuui  vita  ciericorom,  pariiin  in 


Qc.«ST.  I-  G.  VII.  "  altaria  :  Edd  coll.  o.  »•  vonere  :  Ed.  Arg.  —  imponere  ;  Ed.  Bas.=  G.  VUI. 
Ep.  65,  (scr.  A.  601),  I.  H.  Ed.  Maur.  —  cf.  ad  c.  I.  D.  5.  —  Ans.  I.  7,  c.  5  (5).  ••  vivere  :  oriff.  *^nt 
proprium  habebai :  Edd.  coll.  o.  "  cf.  D.  32.  c.  3.  "  dividebant :  Edd.  coll.  o.  —  cf.  Act.  c.  4,  v.  55. 
•♦  quoque  :  Edd.  coll.  o.  ••  Communi  — ot««  :  orig.  —  Ans.  ••  a  nobis  :  Edd.  coll.  o.  add.  -neces- 
aitatibus  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  ••  Luc.  c.  ii,  v.  il.  =  G.  IX.  ••  Gapul  Pseudoisidori.  —  Ans.  I.  7^. 
2  (6l.  ivo  Decr.  p.  5,  c.  i39.  '•  add.  :  fratres  :  Ed.  Bas.  '*  bonos  :  orig.  —  Ans.  "  Act.  c.  4,  v.  2W. 
"  add.  :  atil  nostrum  :  Ed.  Bas.  '*  de  his,  qua  :  ib.  "  et :  ib.  "  sanctius  :  ib.  —  mWttw  :  Edd.  rcH. 
=  G.  X.  "  Ans.  I.  7,  c.  6  (8).  -  tf.  conc.  Aquisgran.  c.  112.  "  nobii  :  Ed.  Bas.  "  desid.  ib.  —  cf. 
2  Gor.  c.  8.  ••  desid.  in  Edd.  Veii.  II.  Par.  Lugdd.  •»  necessaria  est :  Aiis.  —  Ed*!.  coll.  o.  "  no&f#  : 
Ed.  Bas.  »»  ten.  —  dist. :  dCb.u.  ap.  Ans.  •♦  confidens  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ••  desid.  ap.  Ans. 
desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  •'  licet  :  Ed.  Bas.  «•  desid.  ib.  ••  adqnid  :  orlg.  ••  sed  qw  :  hih  Kas. 
—  Ans.    *^  desid.  ap.  Ans.    ••  episcoporum  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o. 


8*7  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

tnnt,  t9in  mnlti  iremnni,  tam  mnUi  inopes  nos  inter-  A 
pellant,  ut  plares  trisies  relinquarous,  quia  quod  pos- 
simusdareomnibus.nonhabemus.Nechabeamusergo 
cnlhecam.  Et  infra:  §  3.  Qui  •»  habere  volueril  pro- 
prium,  ei  de  proprio  vivere,  el  conlra  isla  prxcepla 
racere,panim  estut  dicam,  non  mecum  manebit,  sed 
nec  clericus  erit.  Dixeram  enim,  el  scio  me  dixisse» 
cpiod  •*  si  nollcnl  suscipere  viiam  »•  socialem  me- 
cum,  non  illis  tollerem  clericalum,  sed  ••  seorsum 
manerent,  seorsum  viverent  *  quomodo  nossent 
Dco  vivcreni,*  ei  lamen  ante  oculos  posui  quanium 
mali  f  sit  a  proposiio  cadere  *.  Malni  enim  habere 
ciccos  ^  vel  claudos,  quam  plangere  mortuos.  Qui  •• 
enim  hypocriia  est  mortuus  est.  Quomodo  ergo, 
quicunque  voluissei  eitra  manere,  et  de  suo  vivere, 
non  tollerem  ei  clericatum?  ita  modo,  quia  placuil  B 
illis  Deo  propitio  socialis  hxc  vita,  quisquis  cum 
hypocrisl  vixerif,  quisquis  inventus  fuerit  habens 
propriuro,  non  illi  permilto,  nt  inde  facial  ••  testa- 
rocntom,  scd  delebo  eum  de  tabula  clericorum. 
Item  supta  :  §  4.  Qui  non  vult  •  mecum  manere  ei 
:n  comniuni  vivere,  habcat  liberiaiem,  sed  videat, 
Btrum  hab«irc  possit  fcllcitaiis  hcreditalem  *••. 
C.  XI;  ^on  licet  habere  proprium  iiSf  qui  suis  re- 
nuttciam  ei  eommuniter  vivere  spondent, 
Idcm  ser.  II J,  de  communi  tita  clerico- 
rum  '  "«. 
Non  dicatis  aliquid  *••  proprium,  scd  sint  vobis 
omnia  coromunia.  Ci  infra  :  §  i.  Qaicunquc  autcni 
in  tantum  progrcssas  *••  fucrit  malum,  ut  occuUe 
ab  aliquo  littcras  vel  quodlibet  rounus  accipiat,  si  n 
hoc  nltro  confltctur,  parcatur  illi,  et  oretur  pro 
iilo.  Si  autcni  deprehcnditur  aiquc  convinciiur , 
sccundom  arbitrium  prcsbytcri  '•^  vel  prsposili 
gravius  cmendetur.  El  infra  :  §  2.  Quum  *•*  hujus 
nostrae  *  congregationis  fratres  non  solum  facultati- 
bus,  scd  voluntatibus  propriis  in  Ipsa  ordinaiionis  '•• 
susccptionc  renunciaverint,  ct  se  per  promissam 
obcdientiam  peniius  aliorum  potesiati  '•^,  ct  impe- 
riis  in  Christo  ct  pro  Chrislo  subdidcrint,  cerium  ^ 
cst  eos  nihil  haberc,  posstdcrc,  dare,  vel  accipere 
dcbcre  sinc  supcrioris  liccntia.  §  3.  Quod  si  pro- 


CAUSA    XII.  QUiEST.  I.  888 

pinquus,  vel  amicus,  vel  quillbet  fralrum  cuiquami 
aliquid  oflerre  voliierit,  primoquidempriorilnsinn^ 
lur,  et  sic  suscipiatur,  si  ipsc  mandaverlt.  De  quo 
tarocn  nihil  fiat  aliud,  nisi  quod  priori  placuerit; 
C*  XII.  De  eodem.    . 
Jdem  tractatu  L.  ad  c.  i2.  Joannis» 
Exempluni  Domiui   accipc   ^^  convcrsantis  in 
tcrra.  Quare  babuii  loculos  cui  an|eli  ministrave- 
runl  *••,  nisi  quia  ecclesia  ipsius  loculos  *suo8* 
habilura  crat?  Quare  furem  admislt,  nisi  ut  cjos 
ecclesia  fures  patienier  ^'•toleret?  * 

C.  XIII.  Ecclesiarum  vroepositi  rerum  dispemaiom 
efficiuntur, 

Item  Prosper  de  tita  contemplatira^  lib.  II.  9"'. 

Expedit  facultaies  ecclesiae  possidcri,  ct  proprias 
pcrfectionis  arooro  conieroni.  Non  cnim  propric 
sunt«  scd  cooirounes  ccclesiae  facultates,  ct  idco 
qulsquis  omnibus,  qu»  habult,  dimissis  aut  vcndi- 
tis  fit  rel  su»  contcmtor,  quum  praepositus  fuerit 
factus  ccclesiae ,  omnium,  quae  habet  ecclesia,  e(&- 
citur  dispensator.  Dcnique  S.  Paulinus,  ut  ipsi  me* 
lius  nostis,  ingentia  praedia,  quae  fuerunt  sua,  vcn- 
dila  paupcribus  crDgavit;  sed,  quufn  factus  essct 
CpisCopos,  non  coniemsit  ecclcsiae  facultatcs,  scd 
lidolissiroe  dispcnsavit.  Quo  facto  satls  ostendit  "*, 
ct  propria  debcre  propter  pcrfectioncm  Goiiiemni, 
ct  sine  impcdimento  perfectionis  posse  ecclesiae 
facultates,  quae  sunt  profecto  coromunes  ^^*,  possi« 
deri  ^^^  Quid  S.  llilarius?  nonne  et  ^'*  ipse  omnia 
*bona*  soa  aut  parcnlibus  reliquit,  aut  vendiu 
paupcribus  erogavii?  Is  taroen,  quum  mcrito  per« 
fectionis  suae  fierit  ecclesiae  Arelatensis  episcopos 
"•,  qux  illa  tunc  habebat  ecclesia  non  Boloro  pos- 
sedtt  "^,  'sed  etiam  acccptis  fideliom  nomerosis 
hereditatibus  ampliavit.  Isti  crgo  tam  pcrfecti 
pontificcs  factis  cvidenter  clamant,  possc  et  dcbere 
fieri  qnod  fecerunt.  Qui*uilque  ""homines  tam 
ssecularium  quam  divinarum  rcruro  "•  sine  ambi- 
guUate  docilssimi,  si  sclrcnt  rcs  ccclesiae  debere 
conlemni,  nunquam  eas  dcbuerant,  qui  omnla '  saa* 
reliquerant,  relincre  *••. 


NOTATIONES  COIIRECTORUK 

*  Qtti  nonvnU  :  In  sermonc  ipso  pnecedlt  c.  Certe  D  slini  conlinelur,  ac  rcpetitiir  cpisi.  i09.  Scd  in  ca 
ego.  infr.  eadeni,  et  paucis  inierjectis  sequitur  :      ad  roonachas  oratio  converlilur. 
qui  hoc  non  vult  habearliberiatem,  ctc.  *  0««»»«  *«/«*  nostras  :  Haec  osquc  ad  vers.  C«r- 

C.  XI. '  Caput  hoc  sumpium  est  ex  scrmonc  5  dc     tum  est,  non  siinl  inventa  apud  B.  Aogostinum. 
communi  viia  cleritoruin,  in  qno  regula  B.  Augu-         ^  Certum  :  Hacc  habentur  in  prima  regula  €•  4. 


QuifiST.  I.  C.  X.  ••  Qui  habuerit  proprium  vel  habere  volueril :  Edd.  coll.  0.  —  cf.  serm.  155.  ** •*» 
CTd.  •»  add.  :  eiiam :  eaed.  pr.  Nor.  Ven.  I.  ••  desid.  in  E.ld.  Arg.  Bas.  +  malum  :  Edd.  coll.  o.— Bphm. 
»'  desid.  iiiEd.  Bas.  ••  Quicunque  :  Edd.  coll.  o.  ••  facere  :  Ed.  Bas.  J**  ^'^.?'''*'^J  ?>"«--^  ^- J| 
*"  ex  cpistola  ad  Seleucianam  de  sanclimonialibus.  "•  vos  habere  at.  :  Edd.  coll.  o.  trtgressus  :  Kd. 
Arg,  «•*epiw*pf  vei  presb. :  Ed.  Bas.'  *••  Similia  legiinlur  in  regula  ad  servos  Dei,  Augustino  perpcram 
tributa.  '••  ordinis  :  Edd.  coll.  o.  "^  »o/iin/fl(i  :  Ed.  Bas.  =  C.  XII.  *••  accipite  :  Edd.  coll.  o.  mi- 
mstrabanl :  caed.  "•  quum  paiitur :  caed.  =C.  XIII.  •"  Inio  Jnlianus  Pomcriiis,  cujiis  hlc  l»bcr  cst.  — 
cf.  conc.  Aquisgr.  c.  55.  •»•  ostenditur  :  Edd.  Bas.  Ven.  II.  Par.  Lugdd.  «"commMWfd  :  Ed.  Bas.  — 
orig.  "^  possidere  :  Edd.  coll.  o.  or.  Luffdd.  II,  III.  "»  desid 
Edd.  Bas.  »" 
titterarum  :  Edd.  rcll.    "'  suscipere 


pr.  Lugdd.  H.  III. 
Edd.  coll.  0. 


possidebat  :  Edd.  coll'.  0.  prTBas.     *'•  Jtaque  :  Edd 


in  Ed3.  coll.  o.  pr.  Bas.    "•  arckiep. : 
coll.  0.     »»•  scriptnrarum :  Ed.  Bas.  r— 


889  DCCRETI  PARS  SECONDA.  CAUSA  XII.  QUJSST.  I.  8S0 

C.  XIV.  Diaeoni  vd  qti(Blihet  religioim  personce  re-  A  non  solutn  posscssiones  cl  praiHlia«  quae  pomdc- 


gularem  vitam  ducere  coganlur. 
Jlem  Gregorius  Felici  Episcopo  de  Acrovoli^ 

lib.  IL  ep.  29  »". 
Quoniam  Velina,  Buxentiiia  *",  ct  Blandana  *" 
ccclesix,  ^qua;'  libi  iii  vicino  sunt  consiitulse,  *  sa- 
cerdolis  noscuntur  vacare  regiminc  %  propterea  Tra- 
teriiitati  luae  earum  solenniter  operam  "*  visita- 
tionis  injunximus  *",  illud  prae  *"  omnibus,  com- 
monentus  ut,  ubi  *"  pncfatarum  ecclesiarura,  sive 
dioeceseos  "•'earum'  vel  diaconi  vel  religiosse  per- 
sonae  invenlae  fuerint,  dis&ricle  canonicequc  vivant. 

C.  XV.  Qaar«  in  primitiva  eceletia  pradiavende- 

bantur, 

llem  MelchiAdes  Papa  ^  "^ 


rant  *^*,  sed  etiam  semetipsos  Doniiiio  consecrariiat, 
sedlAcantes  basillcas  iii  suis  fundis  In  bonoreni  *^^ 
saiictorum  mariyrum  per  civitates,  ae  roonasteria. 
Innumera,in  quibus  c(»tus  Domino  servieutium  con- 
veHirel  *". 

C.  XVI.  Quare  prasdia  fidelium  hodie  ab  eeclena  non 
alieneniur 
Item  Urbanus  papa,  epislola  «wtca,  c.  1  *". 
\idenies  aiiteni  suinmi  sacerdotes,  et  alii,  atque 
Leviia?,  et  reliqui  fideles,  plus  uiiiilaiisposse  con- 
ferri,  si  heredilates  ci  agros,  quos  vendebant,  ec- 
clesiis,  quibus  praesidcbanl  episcopi,  traderent,  eo 
quodex  sumptibus  eorum  tara  prseseniibus  quam  fu- 
turis  lemporibus  plura  et  elegantiora  minislrare 
Faturam  ecclesiam  in  gentibus  apostoli  praevide-  B  possent  fidelibus  coramunem  Ivitam  *^^  ducentibas 


bant;  idcirco  praedia  in  Judaea  minlme  sunt  adepti, 
sed  pretia  Untumiiiodo  ad  fovendos  egentes.  At 
verOt  qunm  inter  turbines  et  adversa  mundi  suc- 
cresceret  ecclesia,  eousqiie  "*  pervenit,  oi  non  SO'* 
lum  genies,  sed  etiam  Romani  principes,  qiii  *psne  * 
totios  ori«is  monarchiam  teoebant,  ad  fldem  Christi 
el  liaptismi  sacramenta  concurrerent.  £  quibus  vir 
religlosissimos  Constantinos,  primus  fldeoi  veriuiis 
patenter  adeptus,  Itceniiam  dedit  per  universum 
orbem  •sob*  "•  suo  degenles  "•  Imperio  non  so- 
lum  fieri  Christianos,  sed  eliam  fabricare  "*eccle- 
sias,  et  praedia  tribuere  "'  posse  constituit.  Denique 
idem  praefatas  princeps  donarla  immensft  contulit, 
el  fabricam  templi  primae  sedis  B.  Petri  *  principis 


"•,  quam  ex  preiio  ipsorum,  coeperunt  praedia  et 
agros,  quos  vendcre  solebant,  matricibus  ecclesiis 
tradere,  et  ex  sumiibus  eorum  vivere.  §  f.  Ipsae 
vero  res  in  dilione  singularum  parochiarum  epi- 
acoporum(qullocum  tenentaposlolorum)erant,  ef  sunt 
usque  adhuc,  ei  fulnris  semper  debent  esse  tempo- 
ribus.  E  quibus  episcopi  et  fidcles  dispensaiores  eo- 
rum  omnibos  communem  "•  vriam  dcgere  volentl- 
bus  mtnistrare  cuncta  necessaria  debcnt»  prout 
mdius  potuerint  ut  nemo  in  eis  egens  inveniatur. 
}  2.  Ipsae  enim  res  fideifum  ol>1ationes  appellaivtur, 
quia  "♦  Domlno  offeruntur.  Fa  infra  :  c.  3.  ;  {  5. 
Memorairs  ergo  augmeniationibus  *ac  cuittbns*  in 
tantum  ecclesiae,  quibus  eptscopi  praeiident,  Domine 


apostolorum'  instiluit,  adeo  ut  sedem  imperialem,  G  adminiculanle  creverunt,  el  lantis  **•  maxitna  pars 


*  quaiD  Romani  principes  possederant  %  relinqueret 
et  B.  Petro  successoribusque  suis  profutoram  con- 
cederet.  §  !.  Idem  vero  praesidens  "•  lu  sancta  sy- 
Dodo,  quae  apud  Nicaeam  congregata,  est  quum 
querelam  qiiorundam  conspicerei  "'  coram  se  dela- 
tam  *•",  alt :  Vot  a  nemine  dijudieari  poteiti$  quia 
§€liu$  Deijudidoteservamini.  IHi  etenim  vtwati  «s/f<, 
ef  idcireo  non  polestis  ab  homiuibus  judicari*  Ab  illo 
etenim  tempore,  et  dcinceps,  viri  religiosissimi  "• 


earum  abundat  rebus,  ut  nuliics  sit  in  eis  commu- 

nem  gerens  "•  vitam  indigens,  sed  omnia  necessa- 

ria  ab  episcopo  suisque  ministris  percipit  "*  §  4. 

Ideo,  si  aliquis  exsliterit  modertiis  aut  fnturis  tem- 

poribus  qui  haic  "^  avellcre  nilaiur,  jam  dicu  dam- 

natione  feriaiur. 

C.  XVll.  De  eodem. 

/«em  Augu&linus  tractatu  LXll  \n  Joannem  "S 

Habebat  Dominus  loculos.  *et' a  fidelibus  oblau 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XV.  i  Ceieri  eliam  collectores  Melchiadem  1  Habeior  autem  Iniegrum  in  scripto  de  pnmJtiva 
V-.  AT.      icicii  ci  :_.,i„^..;.  I^Ecclesia  el  iminificeiilia  Constaniini,  quod  10  colle- 

ciioneisidori,  Luleliae  bis  impressa,  sequilur  slalini 
post  decreia  Melchiadis,  quemadmodum  supra  dist. 
88.  ad  c.  Decrevit  annotatum  est. 


ciunt,  quod  consiare  non  posse  recte  anima^vertii 
aucior  glossae.  Fit  enim  in  hoc  capite  roenlio  Nicaenao 
synodi,  quo  tempore  (ut  ex  ipsa  synodo,  Eusebio  el 
ceteris  historicis  apparet)  jam  Melchiades  obierat. 


On^ST.  I  C.  XIV      "*  Ed.  *5.  (scr.  A.'  594),  I.  2.  Ed.  Mawr.  *-  AnS.  1. 7,  c.  7  (9).    "•  yipentMna  : 
EdKuidi   H,   1^^^        Vixeniina  \  Edd.   rell.' /»  Blandina'  Edd    coll    o     -  opera  :   Ldd.  Arg 
Nor.  Ven.  I.    "'  injungimus  :  orig.  ^  Edd.  coll.  o.    / "  destd    in  Edd    Arg.   Nor.   Ven   h^y^^i 
■       •■  "»  dicecesum  :eaed.    *"  inOenil :  Ed.  Lugd.  i.  =C.    XV.  e.x  \rscu 

■■"•■*-    eccl.  U  I, 


^^  ubieunque  :  Edd.  coll.  o 


^^  ulneunque  :  ma.  coii.  o.     —  atcecesum  .  cwu.         •'•^f»"  •  r^r ,    J^  «  ":  t:  T'    JT^,    i    ■     ^  "«   _ 

doisidoriano)decrelo  deprimitiva  ecclcsia.^cf.    gesia  Silvestri  et  Kuftnt  hist.  eccl.  i.  «;  «•  ^   . 

Burch.  L  5,  c.  %  5.  -  Ivo  Pan.  1.  4.  c.  3.  Decr.  o.  3,  c.  4,  7.  Polyb.  I.  i,  L  19.    "'  ad  hoc  nsque 

Edd.  coIL  0.  ^adeo  usque  :  Burch.  Ivo  Decr.     ^^^  in  :  Ivo  Pan.   j"  degentvbus  :  Edd.  coIL  o.    »- fa- 

^^ ji   .  j  rJl^ ^^.  .   1«^  Don      "8   trihupnda  :  e»d.   —  Ivo  Pan.    "•  tu   sup.  t..   M» 


bricandi  :  eaed.  —  faSncandas  :   Ivo  Pan.     "'   tribuenda 
q.   1,   c  9.    »»^  prospiceret   :    Ed.   Bas.      »"  ^^/«''f»^".?» 


prospic 


c»d.   —  Ivo  Pan.    "•  tf.   sup. 

Edd.   coH.  o.     *"  reHmso   :  «««•   ^' 

po**We*am  :  ead.  'V  honore  :  caid.  pr.  LugUd.  II,  m.  ***  /'^f  1"*^!,.; J^,  , ';  T  £;  Decr' 
•"  Caput  Pseudoisidori,  cf.  conc.  Par.  bab.  A.  8«9,  c.  15.  -  Aus.  L  7,  c.  6.  Burch.  I.  3,  c.  3.  Wo  Dccr. 
p.  5,  c.  5.  "*  Hdem  orig.  «"  deducentibus  :  Burch.  -  Ed.  Bas.  '"^  communt  vita,:  Edd.  colL  o. 
^  "'^«le  afideiibus  Dom.  ofer.  :  ead.  »«  in  taniis  :  eaed.  •  ^^^f  «>«J.- ong.  -  ^^^^««J,^'»  ,^'9^\.' 
Ed.  Bas.    "•  pmiptat  :  Edil.  coIL  0.    "' /lac  :  Ed.  Bas.  =  C  XVIL    "«  Ans.  I.  5,  c.  32.  Polyc.  L  5,1.54. 


m  DECRETI  PARS  SECIUIDA.  CAUSA  \fL  QUiSST.  I. 

coBsemns,  e(  saonini  necessiutibos,  et  aliis  iDdU  A  C.  XI.  De  $odm. 


m 


gentibus  triboebat.  Tunc  primam  ecclesiasiicae  pe* 
cunis  forma  est  instituta,  ubi  "'  inieUigeremUs 
qiiod  pnecepil,  non  cogitandum  esse  de  crasiino, 
non  adhoc  fuisse  praeceptum »  ut  nihil  pecuni» 
servetur  a  sanctis,  sed  ne  Deo  pro  isia  serviatur,  et 
propter  inopiae  liniorem  jusiitia  deseratur. 

11.  Pars.  Gratiaii.  lli$  omnibui  aucioritatibus  cta' 
relf  quod  elerici$  nullo  modo  licei  habere  quid  pro- 
prium ;  quod  $i  habuerint,  non  clerici  erunt,  non  ta- 
men  clericatu$  ei$  toHendu$  e$t. 

Vnde  Augusiinus  in  $erm.  IL  de  communi  vila  cieri" 

corum  *•* : 
C.  XVIII.  Clericatui  non  toUitur  eis^  qui  toiunt  ha- 
bere  aliquid  proprium. 
Certe  ego  sum  qui  siatueram,  *  sicut  nostis  *,  nul- 
luin  ordinareclericum,  iiisi  qui  mecum  yciletmanere» 
aut  *"  si  veliet  recedere  a  proposito,  recie  illi  toU 
lerem  clericatum  '  quia  desereret  sanclae  societaiis 
promissum  coeptuinqiie  consortium*  Ecce  in  con- 
spectu  Dei  et  vesiro  muto  consilium.  Qui  volunt 
habere  aliquid  proprium,  quibus  nou  sufficil  Deus 
et  ecclesia  sua  *'*,  nianeant  ubi  volunl  et  ubi  pos- 
sunt,  non  eis  aufero  clericaiuni,  nolo  babere  bypo- 
critas.  Malum  eniiu  ^"  esse  quis  nesciat  ?  Mahim 
est  cadere  a  proposiio,  sed  pejus  e^t  simulare  pro- 
positum.  Et  po$t  pauca  :  §  1.  Si  non  "'  servat  san- 
ctitatem  furis,  dimidius  cecidit :  si  vero  "*  inius 
habuerit  simulalionem,  lolus  cecedil.  Molo»  ut  ha- 
beat  necessilaiem  siuiulandi.  Scio,  quoroodo  bomi' 


lnm  ez  Concilio  Marlini  Papae»  c.  15  ***• 
Manifesia  autem  debent  esse  qu»  ad  ecclesiam 
pertinent  his,  qui  circa  ipsos  ^"  sunt,  presbjteris  et 
diaconis,  ut,  si  episcopo  coniigerit  Inopinatus  '^ 
transitus,  res  ecclesise  nullo  modo  possint  miaui  et 
perire ;  neque  ***  res  proprix  epfscopi  importuniia* 
tem  palidniur  pro  rebus  ecclesiae,  uK  nec  ecclesia 
incurrat  damnum,  nec  episcopus  in  suis  rebus  pro 
rebus  ecclesiae  proscribatur  "K 

Idem  $taiutum  e$t  in  caiionibus  Apostolorum  c.  i». 

ubi  lefitur  "*  : 

C.  XXI.  De  eodem^ 
Sint  manifestae  res  proprias  episcopi  (si  tame» 
habet  *^*  proprias ),  et  maiiifeslae  dominicae,  ut  po- 
D  testaiem  habeat  de  propriis  moriens  episcopos  siciit 
voluerit  et  quibus  voluerit  derelinquere,  nec  sub- 
occasiotie  ecclesiasiicarum  rerum  ea,  qnae  episcopi 
esse  probanlur,  intercidant  *^'.  Fortassis  enliu  aut 
uiorein  habet,  aut  Alios,  aut  propinquos,  aot  aervos. 
£t  jusium  est  hoc  apud  Deum  et  homines,  ut  nec 
ecclesia  delrimeniuio  patiatiir  ignoratione  *'^  rerum 
pontiflcis,  nec  episcopus  vel  ejus  propinqui  suh  ob- 
lentu  ecclesi»  proscribantur,  et  in  causas  incidant 
qui  ad  eum  pertinenr,  morsque  ^  ejus  injuriis  'malaa 
famae*  subjicialur 

C.  XXIL  Ex  rebu$  eccle$i(e  epi$copu$^  $i  indiget,  $ibi 
et  $ui$  nece$$aria  $umat, 

Item  in  eisdem  canonibus,  c.  41  "*, 

Ex  his  autem,  quibus  episcopus  indlget  (si  tamein 


^_ indigei),  ad  "•  suas  necessiiates  et  peregrinorum 


mecuni  communiter  vivcre. 

Gratian.  Econtra  $unt  alice  auctoTitate$  quibu$ 
cpnceditur  propria  habere,  non  $olum  alii$^  $ed 
eiiam  epi$copi$, 

Unde  in  Consiiio  Agathensi  c.  48.  legitur  <"  • 

C.  XIX.  De  rebu$  propriig  vel  acqui$iti$  epi$eopi  A«- 
redibu$  $uis  derelinquanl.  * 
Episcopi  **'  de  rebus  propriis  vel  acqulsitis,  vel 
quidquid  de  proprio  b;«bcnt,  beredibus  suis,  si  vo- 
lueriut,  derelinquant  **'.  Quidquid  vero  de  provi- 
sione  suae  ecclesiae  fuerit  sive  de  agris,  sive  de 
fruciihus  ^*\  sive  de  oblalionibus,  omnia  in  jure 
ecclesiae  rcservare  *••  censuimus 


fratrum  usus  et  Ipse  percipiat,  ut  nihil  ei  possit  ^ 
omnino  deesse.Lex  *''  enim  Dei  praecipit,  utqui  al- 
tario  deserviont  pascantur  de  "^  ipso. 

C.  XXIII.  Be$  eccle$ia$tica$  epi$copu$  di$» 
pen$et. 

Item  ex  Concilio  Antiocheno,  c.  25  "*• 

Episcopus  ecclesiasticarum  rerum  habeat  potesta- 

tero  ad  dispensandum  erga  omnes,  qui  indigent;  cum 

summa  reverentia  et  timore  Dei.  Pariicipet  autem 

et  ipse  quibus  indiget  (si  tamen  indiget),  tam  in  ^^ 

suis  quam  in  "'  fratrum,  qui  ab  eo  suscipiuntur,  ne- 

cessariis  usibus  profuturis,  ila  ut  *  in  *  nullo  *** 

quaiibet  occasione  fraudentur,  juxia  sanctum  Apo- 


MOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  XXI.  ^  Mor$que  :  Anie  le^ebatur  :  morti$que  D  ittpiSayitfrBon  ;  id  est :  et  eju$  mor$  matedicti$  undi- 
eju$  injurii$  infamentur*,   Restitnlus  est  locus  ex      que  oppriaiur. 

prisca  versione,  cui  lotum  reliqnum  caput  conve-         C.  XXII.^  AJt  poMtcLegit.etiam:  mposffr\Naiu 
nit.  Graece  est  :    lai  tov  avroO  OpnMrrov  ivufniuaic      etin  Graecis  cod.  partiui  est  «Otov,  partiui  avTouc. 


QuAST.  I.  C.  VII.  "»  ut :  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  —  ei  tii :  Edd.  reli.  —  uti:  Bohm.  r=:C.  XVIII 
«"  Serm.  555.  Ed.  Haur.  —  Ans.  U  7,  c.  8.  »••  ui :  Ed.  Bas.  '••eju$ :  Ans.  —  Edd.  coll,  o.  "'  desid.  ap. 
Ans.  —  Edd.  Ar$?.  Bas.  *'*  desid.  ap.  Ans.  et  in  orig.  *■*  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  ***  amant :  Edd.  coll 
0.  =C.  XIX.    •"  hab.  A.  506.  —  cf.  tamen  ad.  c.  50.  D.  25.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  «5.  c.46.    *"  '^''' 


QuiC' 


ib.  ***  $ervare  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  s  C.  XX.  '**  c.  i,  conc.  Antioch.  ex  interpr.  Mar- 
linl  Brac.,  mutitis  verbis,  sed  salva  seiitentia.  —  Ans.  I.  7,  c.  466,  ex  translaiione  prisca.  **'  epi$copo$  : 
Coil.  Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  **'  desid.  in  Coll.  Hisp.  >*'  adil.  :  enim  :  Ed.  Bas.  "^  pras^cribatur  :  Coll. 
Hisp.  =  C.  XXI.  "'  Ans.  I.  6,  c.  167  (166).  "*  habeat  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL  —  habent .  Edd.  rell. 
^'*  tnierdicantur  :  Edd.  coU.  o.  ^^^  ig^orantia  :  eaed.  —  Ans.  *  ita  in  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXIL  "'  Ans. 
L  6,  c.  164.  "•  fn  ;  Edd.  coll.  o.  ^*  ila  ap.  Ans.  *"  i  Cor.  c.  9.  "•  ex  :  Ed.  Bas.  =  C.  XXIII.  "• 
hab.  A.  33i.  —  inlerpr.  Dionysiaoa.  —  Ans.  1.  6,  c.   163  (167).     i"*  desid.  iu  £d.  Bas.    **»  desid. 


m                               DECRETI  PARS  SBCUNDA.  CAUSA  Itf.  QU  J:ST.  I.                               m 

siolom  8ic  diceniem  ^** :  Habente»  vlctum  ei  tegur  A  tupoHi  tfUermueme  tive  eontinentia  pari  voto  eenatOf 

mentumj  his  comenti  eimut.  Quod  si  conienlus  islis  ad  iacro»  ordinee  accedere.  Bi»  omnibu»  conceditur 

minlme  fuerit,  convertat  autem  res  ecclesias  in  suos  habere  propria  ad  »uo»  ei  euorum  u»u»,  Qui  autem  ab 

1ISUS  domesticos»  et  ejus  oommoda  vel  agrorum  fru-  infantia  »acra  mUiticB  traditi  »unl,  nulio  modo  ei» 

ctus  non  cum  presbyterorum  cooscientia  diacono-  permittitur  habere  propriot  quia  nulla  e»t  ei»  excu»a  - 

rumqoe  pertraclet,  sed  horum  potestalem  domesti-  tio  proprietati»,  ni»i  forta»»e  retinendo  »ua  a  »umpll- 

cis  suis,  aut  proplnquis,  aut  fratribus  filiisque  com-  bu»  eeeteum  ab»i'meant.  Quod  fieri  po»»e  Prosper  **• 

mittat,  ut  per  hujusmodi  personas  occulte  res*^,  de  vita  eontempiativa,  lib.  11,  cap.  12,  tettatur 

Isedanlur  ecclesi»,  synodo  provlnciae  poenas  iste  per-  dicen»  : 

solvat.  Si  aulem  et  aliter  accuseiur  episcopiis,  aut  q.  XXV.  De  ii»  qui  tam  infirmi  »unt  ut  »ui»  rebu» 

presbyteri,  qui  cum  ipso  sunt,  quod  ea,  qu»  perti-  renunciare  non  po»»inl. 

nent  ad  ecciesiam,  vel  ex  agris  vel  ex  alia  qualibet  llliautem,  qui  tam  Infirmi  sunt,  ut  possessionibus 

ecclesiasiica  facuhate  sibimet  usurpent,  Ita  ui  ex  suis  renunciare  non  possint  si  ea,  quae  accepturi 

hocaffligantur^quidein*  pauperes,  criminationi*'^  erant,  dispensatori  relinquant ,   nibil  habentibus 

vero  et  blasphemiis  tam  sermo  praedicationis,  quam  conferenda,  sine,  peccato  possident  saa,  quia  et 
ii,  qui  dispeusant,  taliter  exponaulur,  el  hos '"  ^  ipsi  quodammodo  sua  relinquiinl ,  quando  propriis 

oporiei  corrigi,  sancta  synodo  id  quod  concedet  ap-  contenti  rebus  nihil  eorum,  quae  labori  vel  ordinl 

probaiite  "*•  suo  deberi  arbitrantur,  accipiunU 

C.  XXIV.  Re»  eccle»im  »int  epi»eopi  pote»tate.  G^a^'»"-  ^^  '*^«*  ««'^^  ^^^'^"«^  qumritur,  an  (iceat 

Item  in  canonibus  Apostolorum,  c.  41.  "^  ^«  P^^  prabenda»  divldi,  ut  annuo»  rediti»  qui»que 

Pracipimus,  ut  in  potestaie  sua  episcopus  eccle-  "'*'*  Bpeciaiiter  vendicet?  Uoc  non  po»»e  fieri,  argu^ 

»ia5reshabeat.Sienimanimaliominumpreiiosiores  «^«'^  *'  auctoriiate  probatur.   Clerici  »ucce»»ore» 

"•  illi  sunt  credil»,  muito  magis  oporiet  eom  cu-  «^»^""*  »«*'"'  ^*  ^'"'^«'  ^'^''«'*  "'  •  MuJiiludiuis  au- 

ram  pecuniarum  »•  gerere  »•,  ila  ulpoieslate  ejus  ^^™  credenlium  erat  cor  unuiu  et  aniina  una.  Ne- 

indigentibos  omnia  dispensentor  per  presby teros  et  "***  "'  *^^^'  "^  ^^''«'»  »equantur  viiam,  quorum  in 

diaconos,  et  cum  Dei  timore  ct  omni  sollicitudine  ^^^'^"^  ^radum   admini»trant,    Non  ergo   aliquid 

minlsirentur.  Ex  his  autem,  qoibus  indiget,  etc.  ut  proprium  »ibi  tendicabunt,  »ed  erunt  eis  omnia  com- 

eupra  *••.  munia. 

Gratian.  Quttfit  ergo  in  con»iiio  Agathenei,  et  Mar^  ^^««  Urbanus  Papa  ait  in  epi»tola  unica,  c.  i.  »•*  : 
tini,  et  eanonibu»  Apo»tolorumldicatur  :  Sint  mani.  C  ^'  ^^^*"  ^'  ^''^^'^'^enit  ^'""""'""   episcopu» 

festae  res  proprise  episcopi,  quum  in  canonibu»,  et  in         »  ,    .  .       *  .  ,  ... ..«  ^^.,, 

.,.//-     *^      *^.  .  •      .  Res  etclesia  non  quasi  propriae,  sed  ut  *••  coin- 

eonciito  Anttocheno  prmctpiatur  ut  eptscopu»  parti-  ^     ,        ?,  ..    , 

,   .       .....        ''''''  munes  ei  Domino  oblaue  cum  suninio  tiinore  non 

etpet  re»  ecciesta,  »t  tamen  tndtget,  nonne  palenter  ...  .  r  .  a  i.i-.  .  t:. 

....  .      .  ,  ^  !  ,.^        '^      .  .  in  alios,  quam  m  praefatos  usus  sunt  fidcliier  dis- 

o»tendttur,  quod  epncopu»  habeat  ttbere  proprtaT  j 

Dicendo  erum :  i  si  indiget  rebus  eccIesiaB ,  t  notat  y,  vJwn*  w      #•     .      •          — .  ^^./*.i«.««.  ;- 

,  .                         "^    .                       ...  C.  XXYIL  Non  itceat  epi»copo  re»  eccie»tarum  tn 

eum  habere  proprta,  qua  fortasee  »ut»  neceuttattbu»  proprio»  u»u»  convertere. 

non  eugiciant.  Quomodo  ergo  ctericu»,  »i  proprium  j,^^  ^x  Synodo  habila  Romaj  ab  Eugenio  Papa  IL 

habere  voluerit,  non  erit,  et  epiecopu»  haben»  pro^  c.  16  "•• 

pria  non  »olum  non  de»init  e»»e  epi»coptu ,  verttm  Nulii  episcoporum  liceal  res  ••*  mobiles  aut  iin- 

etiam  cuncta»  eccle»ia»tica»  facultate»  in  sua  jubetur  mobiles  de  subjectis  plebibus  aliisque  piis  locis  in 

hobere  pote»tate  ?  §  1.  Sed  notandum  e»t,  epiecopo»  proprio  usu  "•  habere,  ne  majores  enormiter  locii- 

orientaie»  uxore»  habere  et  fHio»,  quosdam  autem  ex  pleientur  el  minores  tali  facto  pauperes  invenian- 

no»tri»  partibu»,  quum  in  iaicatu  »ive  in  minoribu»  tur.  Conlra  agciis  canonica  aucloritate  coarctaius 

ordinibu»  cotuliiuti  habeant  tixore»  et  filio»^  »ive  morie  exislat. 

NOTATIONES  COURECTORUM. 

CXX11I.  ^Occuitere»:  In  versione  Dionisii  legiinr :  d  Graece  in  codicibiis,  qui  lecli  sunt,  haheiur  :  EtVto 
utperhuju»modi  personasoccuiteceteri»*'*  Itedantur      Sca  xwv  toioutuv  Xthfiortac  S>Mim(rBcu  touc  Aoyw? 
fralre»  eccie»ias,  et  concordat  cum  alia  antiqua  ver-      Tiic  ixxX^aiac  ;  id  est    ui  ex  hi»  ratione»  eccie»iai  tu- 
sioiie,  qiiae  ei  ipsa  est  in  tomis  conciliorum  :  ut  per      tenter  iasdantur. 
eorum  »ecretamdiligentiam  eccie»ia»tici  iadi  videantur, 

QoiEST.  I.  C.  XXIII.  b.  "•«ttWa  :  Aiis.-Edd.  coll.  0.  »•*  i  Tim.  c.  6,  v.  8.  *•*  cei^ro? /^dan/ttr 
eeclesice  :  Ans.  —  Dionys.  »•*  criminacionibu»  :  Edd.  coll.  o.  '••  hoc  :  eaed.  '•*  comprobante  :  eaed.  cum 
Ans.  =  C.  XXIV,  '^^  Ans.  I.  6,  c.  150  (164).  »•  pretio»a  :  orig.  "•  de  pecunii»  :  Ans.  —  Edd.  coll. 
0,  "•.  flflfw  :  Edd.  coil.  0.  *••  supra  c.  22.=C.  XXV.  *••  Imo  Juilanus  Pouierius.  "»  AcL  c.  4, 
V.  32.  r=  C.  XXVI.  "*  Caput  Pscudoisidori.  —  Ans.  I.  5,  c.  35  (56).  Polyc.  1.  6,  t.  15.  »••  quast :  Ed. 
Bas.  =  C,  XXVII.  »••  hab.  A.  826,  "»  res  tnob.  aut  :  dcsid.  in  orig.  '••  proorios  usu»  :  Edd.  »». 
Logdd. 


m  DECRETI  PAHS  SECVNPA^  CAjUM.  XII.  QUiKST.  II 

Graiian.  Si  ergo  res  tccima  ft«f»  quau  praprket  A 


89c* 


ted  quasi  communes  habendiB  9unt^  quumd^  CQmmitnh 

nuUus  dicat^  hoc  meum  ett^  nec  de  rebut^  ecde$iiBt, 

hivc  ett  meUf  potett  aliquit  dicere,^  ne  wdealtir  no». 

imitari  caritatem  ilbrum^  in  qua-  nutU  aliquid  erat^ 

proprium  ted  erant  iUi$  omnia  communian  §  i*  1^$, 

iia  retpondetur  :  Sicul  perfectione  caritatit  manenie 

ucundum   ditcretionem  ecdeiiarum   dittribntiQ  fil 

euletiatticarum  facultatum,  dum  aliit  pottettione^. 

hujut  ecdeti(e  ad  ditpentandum.  comittunlur,  esi  qui'-^ 

tutfticet  ret  eccteiuc  omnibut  d^eant  ejtte  communet^ 

primum  tamen  tibi  et  tuas  eccleti(s  detervientibsut 

neeettaria  tubminittrelf  reliqua^quw  tupertunt^  fid&- 

Uum  utibut  tninitlraturuSt  t/a  et  prtebendw  ecdetia- 

rum  eadem  caritate  manente  pie  et  religiote  pottunt 

dittribuit  nec  lunc  rebut^  ecdetifB,  ut  propriit,  ted  ut 

communibut  utilitatibut  deterviturit,  ut  e^  hit^  quw 

iibi  attignata  tunt,  primum  tibi  necettaria  percipiat; 

ti  qua  vero  tuit  necettitatibut  tupertunt ,  tn  cammti- 

net  utus  euletke  expendat. 

Unde  Auguslitius  ad  Bonifacium  condtem 
ep.  L.  »•  : 

G.  XXVIH.  De  eodem. 

Si  *^*  privalum  possidetnns,  quod  nobis  sufficial, 
nou  illa  nosira  sunl,  *  sed  pauperum*,  quorum 
procuralionem  quodammodo  gerimus,  uon  proprie- 
talcm  nobis  usurpalione  danmabili  vendicamus. 

Gratian.  Ottentum  ett ,  quomodo  liceat  dericit 
habere  propriumf  et  quomodo  non.  Item ,  quomodo 
retecdetiw  per  pnebendat  dividipottint. 

QU^EST.  II. 

GRATIANUS. 

1  Pars.  Nune  quaritur^  ti  tacerdotet  atiqua derebut 

ecdetia  deditte  noicunf ur,  an  hit^  qui  eat  acceperunt^ 

atiqua  firmitate  conttabunt  1  Quod  ret  ecdetias  nuUo 

modo  dittrahi  pottint  et  dittractce  pottideri^  multit 

oucioritatibut  probatur. 

Ait  enim  Slephanus  Papa  •  ' : 

C*  1.  Ecdetim    peeuniat   auferent  vetut  homidda 
damnatur» 

Qui  Chrisli  pecunias  et  ecclesi»  aufert ,  fraudat 

et  rapil,  ut  boroicida  in  conspectu  judicis  depula- 

bilur 


C.  II.  Quidquid  de  taeratis  vaut  vd  mtmtteriit  o 
quotibet  dero  usurpatum  fuerit^  ecdetim  rci^i- 
tuatur. 

Item  Pelngius  Hostitio  Epitcopo  *. 

Augusiino  *  noslRB  sedis  nolario  suggerente  di- 

dicimus,  quodei  dilectio  tua  directis  apicibus  indi- 

cassei,  quosdam  de  clero  luo,  et  maxinieparocbia- 

rum  ad  le  pcnineniium»  non  pauca  sncraia  vasa  lel 

'minisleria  distraxisse,  ei  aliqua  bujusmodi  perpe- 

trasse,  quae  a  religioso  aliena  sunt  proposito.  Cari- 

tatem  vero  tuain,  ui  hoc  competenli  sollicitudine 

debeat  insequi  vel  ulcisci,  nostrae  ^  prxccptionis 

auctorilate  cupis  comnmniri.  Qua  de  re  prxscntibus 

mandamus  affalibus,  ul  compelentis  '  vivacitatis 

iustanlia  quidquid  de  sacralis  vasi  vel  miinsteriis  a 

B  quolibetclericorum  usurpatum  vel  distractum  fuisse* 

compereris,  sinecujusquam  mora!  interventuexigere 

non  dimiltas  ^  et  ccclesiaslicis  usibus  reformare. 

C.  111.  Quidquid  Domino  contecratur  ad  jut  pertinet 

tacerdotunu 

Item  Bonifacius  Papa  K 

Nulli  liceat  ignorare,  omoey  quodDomino  conse- 

cratur,  sive  fuerit  homo,  sive  animal,  sive  ager,  vel 

quidquid  semel  fuerit  coosecraium,  sanctuni  san- 

ctoruui  Doiniiio  eril/et  ad  jus  periinebit  *  sacerdo- 

tum.  Propter  quod  iiiexcusabilis  erit  oninis  ^*,  qol 

a  Domino  et  ecclesia,  cut  competuni  *S  aufert,  va- 

stai«  invadit  vet  eripil,  et  asque  ad  emendatioDeni 

ecclesiaeque  satisfaclionem  ul  sacrilegus  judicetor, 

el,  sl  emendare  noluerit,  exoommimicelur. 

Q  C.  IV,  Excommunieationi  tubjaceat  qui  eedetiattica 

pra^dia  invadit. 

Item  Gregorius  Vll,  lib,  VI,  Regesti,  in  concilio 

c.  i  ". 
Quicuuque  militum,  vel  ciijuscunque  ordinis  vel 
professionis  persona,  prsedia  ecclesiastica  a  qoo- 
cunque  rege,  seu  saeculari  principe,  vel  ab  episcopis 
invitis,  seu  abbatibus,  aut  aliquibus  ecclesiarum 
rectoribus  susceperit  ^*,  vel  invaserit»  vel  de  recto- 
rum  *de]iravaU>  seu  vitioso*  coosensu  tenuerit, 
iilsi  eadem  prsedia  ecclesiis  restituerit,  ^xcommuni- 
caboni  subjaceat 

€.  V.  Sacrilegii  crimen  inenrrit  qui  prtBdia  ecdeM" 
ttica  vexat, 

Item  Pius  Papa,  epitt,  II  ^\ 
Praedta  diviois  osibus  tradila  qoidam  homanis 


NOTATIONES  C0RRECT0RI3M. 

QuiEST.  II.  C.  1. « In  epist.  Stephani  1.,  quaeexsunt,  D  buriensi,  et  infr.  ead.  c.  Qki  abttuterit.  Idem  eiiam 
caput  hoc  non  habetur,  sed  in  epist.  I.  Anacleti,  ex      legilur  apud  Luclum  Papam 
quo  citatur  a  Burchardo  et  Ivone,  et  in  conc  Tri- 


QojBST.  L  C.  XVm.  *»•  Ep.  185.  Ed.  Maur.  scr.  A.  447.  —  cf.  C-  «5,  q.  7,  c.  5.  ^•jfrivatim  quas 
ncbi^  tufficiant  pottidemut :  ov\^,  _  ...       .^    ^ 

QcjssT.  II.  C.  I.  «  Caput  Pseudoisidori,  cf.  Booif.  Mog.  ep.  72.  —  Borch.  1. 11,  c.  18.  Ans.  1.  8,  c.  45. 
Ivo  Decr.  p.  14,  c.  88.  =  C.  II.  •  Caput  incerli  tcmporis.—  Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  .54,  c.  20.  »  ^ugutto: 
£d.  Bas,    *  npMtrm  '  ih.    •  ttimnstinti :  Edd.  coU.  o.    *  ette  :  Ed.   Das.    ^  dubttet  :  id.  =  C  ill. 


c.  40.  —  Ans.  1.  5,  c.  56  (55).  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  59.  Polyc.  ib 


897  DECUETl  PARS  SECONDA.  CAUSA  Xll.  QUiEST.  II.  m 

applioant  iisibus,  el  Doniino  **,  cui  tradiia  suni,  ea  A  atque  noclnrnis  incendiis  more  forum  combusi», 

Qiiapropler    ab     ei  dum  iidem  muligni  jnxla  noslri  prxdecessoris 


sublrahunt,  ut  $ibi  ^*  iiiserviant 
emnibus  illiiis  usurpalionis  conlumcJia  depcllenda 
est,  ne  praedia  usibus  "  secrctorum  coelestiuin  di- 
cata  f  a  quibusdam  irruenlibus  vexentur.  Quod 
si  qoi.squam  *'  praesumpserit,  ut  sacrilegus  habea- 
lur  ». 

C.  VI.  De  eodem. 
Jtem  Anacletus  Pnpa,  epis^  /  **. 

Qui  abslulerit  allquid  patri  vel  matri,  dicit- 
que  *'  boc  peccatum  non  esse,  bomicidae**  particeps 
est.  Pater  nosler  sine  dubio  Deus  esl,  qui  nos  crea- 
vii :  niater  yero  noslra  ecclesia,  qux  nos  in  ba- 
ptismo  'spirilualiter*  regeneravit.  Ergo,  qui  *'  Chri- 
sti  pecunias  et  ecclesix  rapil,  aufert  *\  vel  fraudal, 
homicida  est. 

G.  Vil.  Quadruplum  restiiual  aui  re$  ecclesite 

invadit 

Item  Joanncs  Papa  I,  ad  Zachariam  Archiepisc,  *'. 

In  aniiquis  ecclesix  statutis  decretum  est,  ul 
qui  aliena  invadit  non  exeat  impunitus,  sed  cum 
multiplicatione  omnia  restituat.  Unde  et  inevan- 
gelio  '*  scriptum  esl :  Quod  it  aliquid  defraudaviy 
reddo  quadruplum.  Et  in  legibos  saeculi  cautum  ha- 
belur*^ :  0««  ^^  turripil  alienam,  eic.  («1  infrain 
auctoritate  Eusebii  Papa:), 

C.  VIII.  Pro  tenore  t(ecutarium  legum  puniantur 
invasorei  rerum  eccletiasiicarum. 

Item  Gregorius  ad  Conttantiam  Reginam  Gallice, 

Quum  devotissimam  **  dominam  sciam  de  coelesfi 


Bonifacii  decreia  pro  violata  «  emunUate  illud 
emendare  noluerint,  diim  et  sa^culi  leges  hxc  eadcm 
ita  se  habere  volucrint,  lege  vulgari  teste,  In  qua 
sic  scribilur  "  :  Si  quis  manu  armata  usque  ad  qua- 
tuor  hotnines  in  vicum,  alterius  ad  malefaciendum 
venerit^  ille^  qui  prior  est^  pro  illicita  pnesumptione 
componat  solidos  nongentos^  sequaces  vero  ejus  unus-i 
quisque^^solidos  octoginta,  Si  vero  incendium  fece- 
rint  'S  ibi  novies  "  tantum  componant :  si  prwdam 
tero  '*,  f n  quadruplum  restituant, 

C.  IX.  De  eodem.  Item  *  "• 
Si  sxculi  legcs  talem  justitiam  habere  voliierunt, 
les  divina  fur  inferior  esse  debebit,  quum  in  ipsius 

B  veritalis  praesentia  a  Zachaeo  **  coUaudutnm  sil,  ul, 
si  aliquein  defraudaret  **,  in  quadruplum  restiiue- 
rit^*?  Et  quia  tiimmuin  in  rebiis^^bonum  est  ju- 
stiliam  cokre,  ac  sua  cuique  jura  servare,  el  in 

'  stibiectos  nou  sinere  quod  potestatis  est  fleri,  sod 
quod  «quuni  est  cusiodiri  (quod  et  vos  diligere, 
et  omnino  confidimus  studere)  :  ea  ^*  propter  ex- 
cclleiiti»  vcstrae  mense  novembri  praesentis  anni, 
secnnda  indiciione,  Petnim  frMtrem  ei  coepiseoptiBi 
nostrum  a  greuuo  sanclx  Homaiue  ccclesise  irans- 
miilenius^*,  ut,  fratribits  ejusdein  proviuciae  in 
Hnum  congregatis,  emunius  violata  ^  ei  pnesum- 
tio,  et  sacrilegiuin  canonica  auctoriiate  et  vestra 
regia  dignitate  talem  terttiinum  accipiant,  ne  post 
hac  ^  inembca  diab6li,filii  tiequam,  in  sancia  eccle- 


viu  atqiie  remedio  anim»   suae  sedulo  cogiiare,  ^  sia,  teetiam  ibi  regnante,  talia  praesumani. 


culpam  mc  commlttcre  vehementer  exisliino  **,  si 
ea,  quae  pro  timore  omnipoientis  Domini  '*  sunt 
suggerenda,  siluero,  et  te  sanclissimam  de  ecclesia- 
siica  pace  sedulo  non  commonuero  '*.  Nimis  me 
Joliani  fratris  et  coepisoopi  nostfi  proclamatio  nu- 
per  contrisiavit,  inaxime  quum  villae  suae,  videlicet 
ecclesiae,  a  nequlssimis  praedonibus.  slnt  deprxdaiae, 


C.  X.  Ecclesias  res  surripiens  in  decuplum  restituat 
quod  abstulit. 

Ii4m  Eusebii  Papa,  «;nsl.  II  ^. 

In  legibus  saeculi  cautum  habetur  :  Qui  rem  sur- 

ripit  atienam ,  iUi ,  cujus  ret  direpta  est^  in  undecu^ 

plum  ^^  quw  sublata  snnt  restituat  ^.  Et  in  lege  di- 

vina  tt  i^giltir  :  Maledicius  omnis ,  qui  transfert 


NOTATiONES  C0RRECT0R13M. 

C.  VIU.  ^lnilium  hiijus  capitis  usque  ad  vers.      emunitas  tiolata. 
Siluero,  est  acceptum  ex  episiola  indicaU.  Reliqua         G.  iX.  d  ln  plerisque  vetustis  codicibu» .  et  apud 
non  snnt  inventa:  Bnrchardum  et  Ivonem  caput  hoc  est  conjttndum 

e  Violata  :  Haec  diciio  abest  a  plerisque  vetustis*  D  superiori. 
et  bic,  el  in  sequenti  capite,  ubi  in  vulgatis  est : 

QojiST-  II.  C.  V.  *•  Deo  no$tro :  Ans.  —  Edd.  ceH.  o.  ••  tuis  utibut :  orig.  —  Ans.  Ivo.  "^^tj!u^^f!^-l 
Ho.  +  dedicata :  Ed.  Bas.  *•  quis  :  Ivo.  — Edd.  coll.  o.  .  "  judicetur  :  orig.  — ■  hro.  —  Edd.  coli.  o.  ^ 
C.VI.  "CaputP8eudoisidorl,Jf.ad.c.1.  "  diwe :  Edd.  eoll.  o.  «•AomicWit:Edd.  Bas.Logdd.  "add  : 
tibi :  Ed.  Bas."^  «^  desid.  in  Edd.  Ven.  I,II.  Lugdd.  Par.  ==C.  VII.  "^^»1^»^  «^eiHloisittori,  cf^i.  Ro.«u 
V.  Symroaclii.^An8. 1. 4.  c,  45.  -  Luc.  c.  19,  v.  8.  •»  cf.  nfra  c.  iO.  =  C.  VIII.  *•£?•  ^refori  V.  ad 
Consiantiam  rcginam  Gallia  scr.  A.  998.  —  Initium  capitis  Grcgorius  V,  «""lai"»  «s^  ".^P:  *V  *;,j^- 
Gregor.  M.  ad  Constantinam  Aogustam,  unde  apparei  libri  ei  capitis  numerum.  a  torr.  »nscriptioni  acue- 
clum.  delendum  esse.  -Burcli.  L  II ,  c.  46.  Ivo  Becr.  plS.f.  36.  «•  desid.  ap.  Iv  ^J^l^^^-^l^ 
ArK.  "  Dei :  Burch.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  •'  commumero  :  Ed.  Bas.  et  ong.,  Burch.  Iv.,  et  iLa.  uab. 
^-  Q         _  ...  .A         ■    «L  ■•       •.  d.    ^^^mi»^m^s  .  c.i    Dao       sb  ^Jis  MA4*/itM    *'  Imin^h.  ^^ 


oriir.  —  Burcb.  —  Ed.  Bas. 


Pan.  L  4,  c.  47.  Decr. 
Edd.  colL  0.  pr.  Bas. 
pcen.  Rom.  L  4,  c.  L 


pig.'  .    .    . 

**  desid.  in  orig.  —  GoU.  citt. 
Syn-  R< 

13,  c. 


1»  —  i„  ...    _  

Ciipot  f^eudolsidoVl,  cK  Syn.  Rom.  V.  Slrmmachi.  —  Ans.  I.  B,  €   4I  (44).  Burch.  l  ..^^  . 

^  p.  43,  c.  37,  p.  5,  c.  249,  p.  5,  c.  149.  Pojyc.  L  8,  l.   15.     "  ^^^«P'*"».r 

<•  m  rettitumur  :  Ed.  Baa.    tf.  Deut.  c.  17,  v.   17.    *'  ei  Ans.  L  L  et  lo 


l,rg.  iws. 

Lll,  c.  2  7.   Ivo 

^^  decuplum  : 


m  DEGRETI  PARS  SEGUNDA.  GAUSA  XII.  QUiEST.  U.  900 

urminoi  proximi  «ut,  *e<  dicet  omnii  popuiut^  amen'.  A  cimelia  el  vasa  sacrata,  eicepta  caiisa  olim  ab  an- 


Talia  ergo  non  prxsumanliilr  absque  ultione,  nec 

cxerceantur  absque  sua  damnatione.  Proinde  •,  si 

quis  ecclesiasticas  oblaliones  et  qiiod  Deo  conse- 

cratnm  est  rapnerit ,  yel  consenserit  facieiilibus,  ut 

sacrilegus  dijudicetur,  et  damnuin  in  quadruplum 

restiiuat,  ei  caiionice  poeniieat. 

Gratian.  Conira  Gregorius  scribit  cap.  i  re$pon^ 

mnum  ad  AugHstinum ,  Anglorum  Epiicopumt  de 

his,  qui  furiim  auferunl  aliquid  de  ecclesia  ^*. 

G.  XI.  Sine  augmenlo  sibi  nbiata  ecctesiam  reeipere 
oportet, 

Fraiernltas  tua  ex  persona  furis  pensare  potest, 

quallter  valeat  corrigi.  Sunt  enim  quidam,  qui  ha- 

bentes  subsidia  furluui  perpetrant :  et  sunt  alii,  qui 


tiquis  canonibus  ordinaia,  videlicet  pro  redeinptlone 
'  captivorum ;  sed  nec  tradere  salaria  eccle&iaram 
in  empbyieutica  pacta,  nec  alias  rusticas  possessio- 
nes  venundare  '^,  ac  per  bcc,  ecclesiasticos  reditus 
laedere,  qoos  ad  propriam  utilitatem,  et  ob  escam 
paupernm  ct  percgriiiorum  sustentaiionem  esse  de- 
cernimus  ^.  El  pauio  post  :  §  I.  Quisquis  auiem 
apparueril  **  post  hanc  diffinilionem  nostram  con- 
trarium  quid  huic  sanclae  ac  universali  synodo 
agere,  deponatur  ut  prxvaricator  divinarum  legum 
'*  et  praeceptoriiin,  cassata  videlicet  omniiio  qiix 
facta  est  in  scripiis  vel  sine  scriplts  ab  episcopo 
venditione,  vel  empliyleuiica  traditione ,  vel  alia 
qualibet  allenatione ,  cimeliorum  Vilicet*  et  saia- 


hac  in  re  ex  inopia  delinquunt.  Unde  necesse  esi,  B  riorum  locor*um.  Qui  vero  emerit  aut  perccperit  •» 


ut  qiiidam  dainnis,  quidara  vero  verberibus,  *et 
quidam  districtius,  quidam  vero  levius*  corrigantur. 
fit  quum  paulo  districtius  agiiur,  ex  caritate  agen- 
dum  est,  et  non  ei  furore,  quia  ipsi  Iioc  praestatur, 
qui  corrigiiury  ne  gehennx  ignibus  tradatur.  Et 
infra  :  §  I .  Addis  etiam ,  quo  augmento  ea ,  qux 
furto  de  ecclesiis  abstulerunt  '^,  reddere  debeant. 
Sed  absit,  ut  ecclesia  cum  augmenio  recipiat  quod 
de  terrenis  rebus  videtur  amittere»  et  lucra  daronis 
■*  quxrat. 

Gratian.  Verum  illud  Eusebii  de  iegum  severitate^ 
iiiud  Gregorii  de  eceiesiastica  mansueludine  dictum 
inteiiigilur. 


G.  XII.  !ion  sunt  aiienanda  in  episcopalu  acqmsita. 
idem  Gregorius  iib.  X,  epist.  42.  Deusdedit  Episcopo  C  redemplione  vendenda. 
Mediolanensi  '*• 
Res  in  episcopatu  acqulsiias  sacerdolibus  nulla 
est  alienandi  licentia. 


allquid  ex  praediciis  cimeliis  vel  "  salariis,  et  non 
rcsiiiuerit  ecclesix  iieruin  quae  ccclesiae  sunt,  vel  '* 
iion  dederii  '^  ad  iucidendum  carlam  venditionis  vel 
emphyteuseos,  sit  anatheiua,  usque  dum  [tHserii 
quod  ab  hac  sancla  et  universali  synodo  conflrma- 
tum  est.  §  2.  Si  autem  episcopus  convicios  fueri; 
construxisse  monasterium  de  redditibus  ecclesiasti- 
cis,  tradat  ipsum  eidem  ecclesiae  monasteriuro. 

G.  XIV.  Pro  redemptione  captivorum  sacra  vasa  nam 
proitibentur  alienari. 

liem  Grcgorius  iib.  VJ,  eptst.  55.  Domino  Episcopo 
Messanensi  *^ 
Et  sacrorum  canonum ,  et  legalia  sUluta  permit- 
tunt,  ministeria  **  ecclesiae  pro  captivorum  esse 


G.  XIII.  Vasa  saera^  nisi  pro  redemptione  eaptivorum^ 
non  sunt  aiienanda. 

Jtem  ex  VUI '.  Syiiodo  univei*sali,  c.  io  ". 

Apostolicos  et  paternos  canoiies  renovans  baec 

sancu  et  universalis  synodus  diffinivit,  nemiiiem 

prorsus  episcopum  vendere  vel  utcunque  aiienare 


G.  XV.  Res  ecctesia:  Hcite  impenduntur  pro  redemp^ 
tione  captivorum, 

Idem  Demetrto  et  Vaieriano  Ctericis  Firmam ,  iib. 
VJJ.  Jndict.  2,  epist.  14  ". 
Sacroram  canonum  staiuta  et  legalis  *^  permitiit 
aucloritas,  liclte  res  ecciesiasticas  in  redemptiunem 
*•  captivonim  Impendi.  Et  ideo,  quia  edocii  a  vobis 
suinus,  anteanuos  fere  XVIII  *virum  reverentisai- 
mum  quenidain'  Fabium  *•,  episcopum   ecclesiat 


MOTATIONES  GORREGTORU&I. 
C.  X.  •  Protnde  :  Hinc  usque  ad  ftnem  non  sunt  D     >  Videiicet  pro  redemptione  :  In  concilio  ipso  et 


in  epistola  Eusebii,  neque  apud  Joannem  aut  Sym 
machum.  Habentur  lamen  apud  Burchardum   et 
Ivonem  part.  iS,  c  57  et  in  Poljrcarpo**,  inierpositis . 
etiam  aliquot  verbis,  quae  in  episiola  babentor  post 
vers.  Damnatione. 

G.  XIII.  '  Octava  :  Sic  est  emendatum  ex  Ansel- 
mo,  quum  antea  leceretur  :  sexta.  Est  autero  canon 
15  synodi  VIU,  liabitae  tempore  Hadriani  papae  U 
oontra  Pboiium ,  ex  versione  Anastasii  Bibliotbe- 
carii. 


apud  Anselmutn  legitur ;  quee  accipiuntur  in  redemp' 
tionem  captivorum. 

^  Decemimus :  In  i|)so  canone  sequuntur  haec  : 
Omnem  vero  ecciesiasiicarum  rerum  poiestatem  Aa- 
bentem^  et  iias  meiiorare  ae  diiataret  prout  oportuent^ 
ecciesiastica  ioca ,  qwB  per  reditus  fiunt ,  et  insuper 
propriam  rerum  dispositionem  distribuere ,  ac  com» 
miltere^  seu  conferre  quibuscunque  voiuerit  et  iudica^ 
verit^  juxta  propriam  potutatem  ac  dominatum. 
QtUsquis  autemapparuerit  elc. 


QcjBST.  U.  G.  Xi.    ^  Ep.  65,  (scr.  A.  60i),  I.  ii.  Ed.  Maur.  —  cf.  ad  D.  5,  c.  i.  —  Ivo  Decr.  p.  15» 
C  5.  Polyc.  1.6,  I.  i6.    ^  abstuierant :  Ed.  Bas.    >*  de  damnis  :  ib.  =  G.  XII.    •*  Ep.  58,  (scr.  A.  602), 

■  "  -      -  -       ■         "  - "        ■   -*        171(176).    ^ve- 

^^  eeperit  :  eaed. 

f  (scr.  A.  697»  ad 

^*  mimsteriis  :  Bolim.  =  G.  XV.   ••  Ep,  i7, 

"    "        usl.  I.  1,  t.  2,  c.  2i.    •'redem^ 

-FaWuiii.Edd.rell. 


C  9.  roiyc.  1.0,  1. 10«  '*  attstuteram  :  ba.  Das.  •*  ae  aamnu  :  id*  =  u.  aii.  *-  iLp.  oo, 
.,  12.  Ed.  Manr.  —  cf.  infr.  qu.  5,  c  1.  =  G.  XIII.  ••  hab.  A.  869.  —  Ans.  I.  6.  c.  17 
nundari  :  Edd.  Arg.  Bas.  Ven.  I,  IL  Nor.  ••  lentaverit  :  Edd.  coll.  o.  ••  rerttm  :  eaed.  •' 
pr.  Bas.  ••  «I  :  Ed.  Bas.  ••  et :  ib.  ••  reddiderit :  Edd.  coll.  o.  =  G.  XIV..  •»  Ep.  58,  ( 
Ponam  Mess.)  1. 7.  Ed.  Maur.  —  Ans.  1.  5,  c.  48  (52).    •*  mimsteriis  :  f  '  '^    ^ 

JBcr.  A.  599),  1. 9.  Ed.  Maur.  —  Ivo  Deor.  p.  5,  c.  i45.    "^  cf.  God.  Just. 
\on$  :  Edd.  coU.  o.  pr,  Lugdd.  U,  lU.    ••  Eamum  :  Edd.  B.Logd.  I.  ^Fav 


■CCXCn  FASS  5GCX5IA.  CAJCSA  IM.  CCJESf. 

^  T^!^un«   le  MTv  ^«KTt  PiHb^'.  5racrs      ifOB»  «ti  mi  • 

fTKCfi^  jiyrair.i:u?  scsQh!!*!»»  ▼•s&cna  ^rs^  d-  ■■■.  ^bh  »c  y^ut« 

WB aiAfrcaiiaim.  SBS^^iaissfiSw  iiiiliiB  vk  «laite  ■■»  ibb»  cxm   n i  i  jhm   l^' 

WfTfiiestpBr  v^f^-is   inivtiiMH   teH^tir»  pfsec^umus  rM~~ii    i  jbh  Tku  cs»  rmt  los  C.r-!iw3.-tsB  nri- 

— Ti  ^"  MB  sBLJKrv .  see  a  (<uH|!LaiB  v«iiis  iiiiptnst  pijrsiiff  saierr^  mb    iBiiiri  ■  i  iiif,  -"i  t  i^ii    wi» 

C  X^  Kb  «cziiaRr  ttr^nji^  mait  irEjmtaar        T-srta  ¥w^  jbbb  aetsstaa   E»»s  "fr^ri^M,  jr  "•.  a 
''**~  BiA«fr  jiiiiliisitf^  ^tai^m  sc*  iiii  n  ■■  .  i«d  ■obm- 

«&es  arsflB  mK  jiiiraM  v*iuim»  prxtir  uCkis 

ci 


,  fl  iis  pnttriMB  -rjMa 

9Biir.  CMBSKiauBM  &iaei.*c» 

MiherM  iiiMyinM  iate%am^  coivw  ct 
^•auu  BM<JftLic  ooeWBr.  d  iii«fK  bi 
t  san  «  -u-     M..Ba  ;x-1ibs  a  iitiiain     ^iMs  sa* 

'  ^  ^*^  '^"  ^*      ■  JOB  ct  v^;ii  p«i:iL.jwe  b  Wf  iBff  fwK^if^ 

I  F^BOiir^  ^''Sbifsi&rfBi  ffvrxcsuuoa  ^  ^.  aiirf  mb  jr^ «mui. 

C  Xrt  la«P-.fia  -?-at  «rr«acs*.ar«i  |»r  J«  J  t>ta:.uii  Lcous  FaoiK  .T  T 

S  Pirs.  Jiiik£au&  d  .rrc^ri^aQ.„uer 


a^ru.a  a  ■Dai 


Mivm  !aiii^«Ie  pmons  shuqjb  bbb ck  fT^irrr  iBfiiltfii    xa  bl i 

ki&eu.iiBB  Bii<£i  3Q4ii«iiiiinai  F^ur  ct  t3«»  prs  &is  Jii  tr  ^.m»  wl 

^c&rs,  csiIeeCA  ■Ki».{iy  sbx  «rfo^  ptKAL 

tf  Jn«ciiicaLs  -sofilii^&BS.  ic&rss  Ti^riniiaw  ^  \n_ 
rat!:2Las  Bi'*?rR  f  ia«ai  irs  bub 
;  ct.  ■!  ^poiiiiflr  «sATS  aoM  ciBfu^  faoiCsTi.  Sf:mte.  c  tS^*. 

Tila  <f  nl  BM  CHMBBBB  fiiii|  i  la  jk  yra:"fiM  ■aaai^  «4! 


5i>1Atau>ES  GQCIULT^I&nL 


QusT.lLCrf.    '  Ji/r  EJL  S&    •  aJ£.  :  «ar  :  ^Il    «tfaar.:^.    »  AaiiL  is  U  iii.  = 
CXHl    ^-lacateBCip.  —  K*  Ittr.  pu  $,el^— C  n».^ 
tt,  Pl  pL  i,  i.  ig, «-  Ww  — dL  p— it-  »il  t,  !;>  c  ».    «i 

Jhsg  1.  JL'— Aaa^L<>,c'f7iL>i     I  f  i  pc  4.  Kjbk.  L  4,  i,  Cl    •aEtl.ibs.    -a*t  = 

^>:A«u=cm.  ■u.A.-ar:.  ^tekLs^c.  w  m  .tataLpLi^csis.  ff^5<.L^LUL 


m  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

sofoe  oonfepre,  irrkiim  sit  quod  dalum  esse  consii-  A 
tertl,  secuDdum  caiiOBem  saiielorum  Apo$ioloru]n 
*^,  qui  dieil:  .Omnium  euiuiaiticarum  rerum  epi^  • 
ieoj^t  kabeat  sollidtudinem^  ei  dispensel  eas  /an- 
^tiam  Deo  cotuemplante.  Non^  liceat.autem  ei  frau- 
dare  >^  ^utc^ifam  ex  iUis^  uel  cognatis  '*  propriis  do-  . 
mire  quai  Dei  sunt,  Quod  si  pauperes  fuerint^  ut  pau- 
pertyus  targiatur ,  sed  non  sub   horum   oecasione 
qute  sunt  ecclesia  defraudentur.  §  i.  Quod  si  "  ex- 
Cdsalionero  praeienderit  damnuni  facere  "  el  iiiliii 
ad  profectum  agrum  '*  exsisiere,  iiec  sic  '*  priiici- 
pibus,  *  qui  per  loca  illa  sunt  \  tribuaiur  ager  vel 
locus,  sed  clericis  vel  agriculloribus,  §  i.  Quod  si 
calliditate  usus   fuerit,  et  a  colono  vcl  a  clerico 
emerit  piinceps  agruin,  irriu  '*  sit  veiiditio,  el  re- 
stiluator  episcopio  **  vel  nionaslerio,  *  et  *  episcopus  B 
vel  abbas  lioc  faciens  abjiciatur/ episcopus  quidem 
ab  episcopio,  abbas  auiein  a  nioiiasterio  *  i^,  tan- 
qnam  qui  dispergit  qua»  non  cullegit. 
€.  X-X.  Prasdia  ecciesiie  non  liceat  Papas  alienare, 
Item  Syminacbus  Pnpa  iii  Synodo  ili,  c.  4,  et  seqq. 
usquc  ad  c.  U  *  ''. 
Non  liceat  Papaeprxdium  ecclesiae  alienarealiquo 
roodo  pro  aliqua  necessiiaie,    nec  In  *^  usunifru- 
cium  P  *'  rura  dare,  nisi  tanlummodo  doinos,  quae 
in  qnibuslibet  urbibus  iion  niodica  impensa  snsleii- 
lantur.  Qua  lege  omnes  cuslodes  adstringanlur,  nt 
doiiaior,  accensator,  vendiior  lionorem  perdat.  £t 
qui  subscripserit  aiiatbema  sitcum  eo,  qui.de(lit  *' 
vel  qui  recepil  *',  nisi    reslttuatur.  Liceat  eilam 
qttibusybet  ecclesiasiicis  personis  contradicere,  et  ^ 
cnni  fruciibus  alieiiau  reposcere.  Qiiod  iioii  niodo^ 
in  apostolica  servandum  esi  ccclesia,  veruin  etiam 
universis  eccleslis  per  provincias  quidein  dicitur 
eonvenire. 


CAUSA  XII.  QU^T.  H. 


Mi 


C.  XXI.  i2ift  rei  ecelesiastieas  uemdit  ai  Qkan  mh 
audeat  accedere, 

Jtem  in  Synodo  VI  ••. 
Indlgne  ad  aUare  Dei  properare  permiliftnr,  qnt 
res  ecdesiaslicas  audet  invadere  aut  injusie  '  pos- 
sidere,  aut  iniqua  vel  injusla  defeiisione  in  eis 
perdurat".  Et  paulo  posl :  §  i.  Debet  lainen  esse 
provisio,  ut  vindictain  admoniiio  *  pra^ccdat,  et  res 
usurpalas  iiijiisle  qui  absiiiiit  ^**,  aut  injitste  abla- 
tas  retinet  ***',  xqnitate  patrociiiante  legibus  resU- 
tnat.  Quod  si  neglexerii,  et  necessitas  compulerit, 
demuin  praedonein  sacerdotaiis  disirictio  maturaU 
percellat.  Et  infra :  §  2.  Valde  iniquum  ergo  '**  et 
ingens  sacrileglum  est,  ut  qusecunque  vel  pro  re- 
roedio  peccatorum,  vel  salute  ^**,  vel  requie  "^  ani- 
inarum  suarum  unusquisque  v<^nerabili  ecclesi» 
coniuierit  autceAe  reliqueril,  ab  iis,quibus'  b«c* 
**"  roaxime  servari  ^**  convenit,  id  est  Cbristianii 
et  Deum  tinientibus  liominibus  ^  ^*',  *  et  super  oro 
nia  a  principibus  et  primis  regionum  %  in  aliud 
iransferri  vel  converti  permittatur.  Propierea,  qiii 
hxc  non  praeviderit,  et  aliier  quam  scriptum  est 
pnedia  ecclesiis '*•  tradita  petierit,  vei  acceperii, 
aut  possederit,  *  vel  injusie  defenderii  aui  rctinuc- 
rit*s  nisi  cito  se  correxeril,  quo  iratus  Deus  ani- 
mas  percuttt  anatbemate  feriatur,  sitquo  accipieoU, 
et  danii  '**,  et  possidenli  anatberoa,  et  institutas 
poen»  eontubernium  assiduum.  Nec  aliquo  se  ante 
tribunal  Cbristi  obstaculo  muniat  qui  a  rdigiosis 
animabus  ad  substantiam  pauperum  derelicta  con- 
trafas  sine  "^  aliqua  pietatis  consideratione  disper- 


NOTATIONCS  CORRECTORDM. 


*  Froudare  :  o^xipiiso^t^  id  est  :  sibi  vindi- 
care^  et  suum  facere, 

'^  E))iscopus  quidem  ab  epiuopio,  abbas  autem  a 
monasterio ;  Uaec  ad  seiuentlJs  iiitegritatem  addita, 
suiit  ex  ipso  canone  \ 

C.  XX.  ^  Caput  boc  coDectum  est  ex  pluribus  ca« 
pitlbus  synodi  Roinanae  III»  sub  Symmacbo,  in  epi- 
toiiien  lanien  redaclis. 

p/n  Vsumfructum  :  In  conciliontm  editionibus 
pariim  legiiur  :  sed  nec  in  usufruetuario  jure  a%»f- 
bus  dare  liceat,  liceat,  partim  :  sed  nec  in  usumfru- 
ctumjura  aiiquibus,  elc.  (]uemadnioduroet  in  codice 
canonum  impresso.  Nam  in  veinstomanuscripto  esl : 
sed  nec  uiufructuario  aliquibus  dari  iiceat,  Idem  vero 
signiflcare  usufructnarinni  et  usnnifructuin  scribit 
Siuaragdus  in  expositione  regulae  B.  Benedicii,  cap. 


59,  liis  verbis  :  Vsumfructum  dicit  quod  nos  tHcimui 
usufrucluarium, 

4  Quod  non  modo  :  la  ipsa  synodo  longe  aliler 
uabetur :  Hujus  autem  constitutionis  legem  in  «po- 
stolica  tanium  volumus  sede  urvarit  universis  ecclesiis 
per  provincias  ucundum  animarum  considerationam^ 
quem  ptoposito  religionis  convenire  rectores  earum 
viderint^  more  servato. 
D  C.  XXI. '  Aut  injuste  :  In  synodo  legitur  :  aut  itt' 
juste^  id  est  sine  lieentia  episcopi^  possidere. 

•  Admonitio  :  In  synodo  addilur  :  manifesta. 

t  Hominibus  :  Qnae  sequunlur  usque  ad  Tcrs.  In 
aliud.  addiia  sunt  ex  syuodo. 

«  Yei  injuste  defenderity  aut  retinuerit :  Addiu 
sunt  et  ista,  sicque  omiiia,  quae  in  usurpaiione  bu- 
jusmodi  rerum  accidere  soleniy  exponuntur. 


QuJEST.  II.  C.  XIX.  *^  can.  ap.  59.  •*  JVon  licere  :  Ans.  ivo.  •*  propinquis :  Ed.  Bas*  "  add. :  eaitidi' 
$at€  usus  :  Edd.  coll.  o.  **  add.  :  ej^scopjus  ;  esetL  '*  add.  :  vel  tocum  :  e«d.  pr.  Ar^.  *^  desid.  ia 
Edd.  colk  0«  pr.  Bas.  *'  eiiam  sic  trrtia  :  ^ns.  Ivo.  *'  episcopo :  Edd*  coll.  o.  *  desid.  ap.  Ans.  a 
C.  XX.  ••bab.A.  5a2.^Coll.  ir.  p.  p.  i,  t.  48.  p.  15— 17.  Ans.L  4,  c.99,  30.  *^  desid.  in  Ed. 
Bas.  •*  uMufructu  r  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  IK  Par.  *•  dederit  :  Ed.  Bas.  *'  aueperit  :  ib.  —  tedpit : 
£d.  Yen«  11»  =  C.  XXI.  **  bak  A.  504.  -r  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  482.  *'  perdurare,.  dequibus  ianta  :  Edd. 
eotl.  0.  *-  abstuterit  :  Ed.  Bas.  ^*^  qui  ret.  :  Edd.  coli.  o.  pr.  Bas.  *'*  enim  :  ho.  ^  Edd.  coH.  o. 
'**  pro  satute  ac  :  Edd.  colU  o.  ^*^  vel  r#mi.  :  desid.  ap.  Iv.  **"  desid-  ib.  ^**  serviire  :  Ed«l.  Arg.  Nor. 
Ven.  1.  Lugd.  I.  **' desid.  in  £d.  Bas.  ^^*eccetsice  :  Edd.  00II.0.  **'  donanti  :  eaed.  "*  ei  sine: 
£d.  Bas. 


«5  MCUn  MBS  saX»^  CkCSk  O.  QCSSl.  K  m 

me  ff»  mm^uMi  «rotfw.  ^b«4  cs  £«cni  ***  lc»pans  ^uCEBla  pa&vfii  *• 


CXXIT. 

'■«aitetar  ai^-ae  tf  .npi»».  t)«  ''^  ei  aiTiais,  ci  Smiiif  S^te  kKiiBi  4» 

i!jtts  pri»cip<M  ■"  aJ  rese-      ^UMe  cak^s.  ct  mcnmiia  rei4;«:ais  akfCda,  nl 

LiTaai  b<iwMa,cf  ^' C0fa»-      ec^tlesEKLca    priiJie^  caMcare  ci>t*Ua^2Bi«    vcl 

sii  CMcesM.  ^  im^i^s      «b;..Wi    ia  p..:pefw    pcv^ire   Ai9cma.M.  bcc 

si  pnacipcs  iamriiOAU  f..-^:!      li^TiMiii  siUea  ccMBMiii  ceavki*|ae  aefeiii^ 

V»  sic  praceps  pc»  cM»4a'iMc  rcite-     npire  fTfiJMl  ai^  iibia  sacm  iHms  deiffv 

'  Si  m^gm  rnnsmri  ^crbffaiv  pi  f  iMli^     BeBla  sareife  "•,  BCtiie  Avmi  vnens  pMlicipi 

t»Mtmtmd»umtm  r%mmmmm.uk\m'\i  sil  w-      liMe  mml  priTAftii.  et  **'ka}«s  ■*'  prffrrpii—e  ca- 

Bi 

CXXH.  ArftAB  «aknr  sm  of  flftf «itf  cfian-     Ccicsiins  vero  prcslkiier  f ffalris  ct  < 

tfriS(fcai,ifu  ccvlra  peBbica£c jarfic 

iniiTlci  <  ff  fte»i^  i 
Afswi  »«  *^ 

nr.  Fars^  Taocs  cmb  ci  fla&^  —  ^- .,        .    .  ,^  ^    .   . 


a4 

a4caHafticl( 

paspiciior,  M  4m 

\  ct  fBHacr  piriiae*  fel  4t  ftileiijai  4t!  ^cMia  ifn  vcs  pr*  aiaiuiib«s  ' 

^  ^  kac  ftaal  MiJtt  mmmikm^  pra  i—c,  sliiaaas  *"««  Ti|iiaics  prxilia  €fdimn  i 

■i  siit  i«uas  aAifilcs,  aLaMdeffKi:>ps9  tis  aatii;«K;  ct  rerccKiis  si  fia    saac  vciiAa  aal 

d  cfcKtiaaefeperlijft^leniiMpaipciibMi  ^Mata  Baecipia.  Fmcsmm^  ctiM,  ^ias  Ab  £»- 

'  CMHricani  fKUt  cracari,  fiirirB  vcro  «aKi«  "^ ct  Op('>r«  cpiicttfNs  v<i  cactcfis  <^>v.s 

ai  crtiinmf  pmificiB,  jve  videriiis  tcacrt,  fvci  CMUra  ciKiili  wnt^ 

Si  afr  cpiscapes  prxtlia    a&caari   sa.^  ■"   psfiicn-:! 

i  cspcasa,  decw  caoMeBtBfe  BxklSMUBas  rcvoccalcr.  Sil  CMt«r!>.is 


XCrrAT10!(ES  COUCCTORni 

C  Xn.  ^  Cx«Ji  cp«slf)it  krc  ia  Vn>r«  «ce^  crce  ■««  aJeictii.  pcfti-«*r-  pi>^  ail  ^fiscJig»»*^ 
btfcii>:i&erx  Dmhbk:;»,  ia  ^va  fespe«4ei  Xc»-  ^ni^a»  pr^iiae  ptcccifcm  capai  <mMaii«^,  iikli* 
d  ■■■■bijs  ^■■aiMacs  ab  i  iiif  «bt  pc^      cant  m^  Mb^ fKc  a  CrnFi—  bic  rcftenaiv.  seil 

ctras  aptfrties  vcroa^  ^ sr  Ap»i  Iicbim  pabi  wLjmm 

C  XXT. ^  JaiciBa^cic.  :  Aaiea  lc^eftoBBr :  tdmt  D  k^vs  cap«-w:s  se^vaur :  5t  f«B  arri 

M  CSl,  Ct   pCruU  i544mB  ▼il<l«»         lCtf r«  tf A«.   «Bf  Bi   Cit,  fW   OB 

mi  4p»i»  cf  ^fli  scnptBv  csi  snipe-      mmmirm  frwn-ncjt^  wmmtxfiam  vcaanoB  ndena 
ir«te  caav.  3cc  vcr*  har,      lcyc^tfr. 


QuBf.lLCXXH.  >"  fcr.cft.ft&  — h»  Bb*cr.  pl3,c  ISl.  —  riiiifffi  ^mimam  :  rn^.  -  h^ 
^  cf  of  :  EiL  feas.  ■»  aAI. :  fbmf  -.  ib.=  C  XXHL  **  CifL  '■certi  leiiporis.  —  CBtt  ir.  p.  p.  I. 
1.  4ft.  caft.  Dc—»iCitii  p.  Sl  c  95  faif  cprifii.  incripn  Jwmimm  cr  Fcntc.  Ir^IicT  ia  ccLcruv-is  A»- 
■dM  Lmbus,  c*u»  a  GMI.MB Lccu.  aai.  l.  Su  ^"  «mb  :  EiM.  cctl.  •.  ^ mwmdimmw  :  c»L  «^* 
•HBHi  :  E«l.  I^  .  ^»  4CSUI.  ia  Cil.  ItaL  ■'liirfifrrib.  •»  drMnn  to^pcnftv  :  ik.  •"  p<r/«-«  :  ii. 
=^  XXI%-  ■"  Cp.  iKxru  ievs«os.— N»  tocr.  p.  5.  c  15».  p.  4,  c_  IsS.  —  cx  caa.  ^«^idiiii  ?t«- 
bficijmlfcii  fti^iiCAias^  '^  Q»  cf  ftB— ii  :  Ifi  i  H^  —  LJi.  cml.  ow  pr.  fc».  Ug  ^.  ii,  Ui.  *« 
fCMrdrr  :  Ck..  <mi.  •.  »■  ci  :  cscrfL  ^  I  /■BMitf  :  cbL  pr.  L^rftL  ■.■."•  rr^ieijiar  :  Cf  \ 
CBft.  •.  =:C  XXf .  *^  fipct  iBcerti  iiBipitii  — €«<«.  ir.  p.  pt  I.  i.  *4.  c  ^.  h#  Dxr.  p.  3c  c  l~  1. 
***  rgirfirBB^  .'  i^CL  >»«cpcd:  LirfLcBft.flL^iBipMi:  Hs.  >*  bo<;mkc:  E4.  Bi^  "■  < i riiMBBiij  : 
C4U.rcft.Bu  pr.LBVbL  !,■.    ^  £bm.^  :  H«.    **  aftL  :  «c*/^  :  CJ  Cjs.    «  prria«>mi .  .b^ 


Wl  DECnETI  PAUS  &ECUNDA 

rlest»  rehns  ilHciia  Tendilionc  dlslra!»erc,  ila  ul  A 
p«;nsioncs  anniias  ad  ponliflceni  dcferjiis,  ciii  privi- 
legia  sna  iniegra  convtMiil  oinni  raiione  servari,  iiL 
ejiis  dispensalione  portioiies  provenianl  consneLc, 
ita  nl  portionem  quariam,  qiise  ad  eos  periinet,  sna 
pontifex  ordinatione  distribiiat,  pronl  cnjnsque  b- 
cum  merilnmqne  cognoscit.  Pariter  eliain  ex  (ide- 
lium  oblatione  faciendum  est,  ut  clcricis  qiiartam 
**''  eroget  pro  consideratione  suseeieclionis  aniistcs. 
Fabricarnin  eiiam  porlio  episcopo  scicnte  et  dispo- 
nente  restra  erogalione  pendatnr,  qnatenns  nihil 
penitus  in  detrimentuni  aliciijus  rei  patiamini  ge- 
nerari. 

C.  XXV!.  RedUuum  ei  oblationum  duceporthnes  cle- 
ricii  commiltantur, 

lileni  clerOf  el  ordint,  et  plebi  Brunduiii  «  "•.  " 
Concesso  vobis  quem  peiisiis  anlistiie,  fratre  jam 
cl  coepiscopo  meo  '^  Juliano  ,  neccssarium  Tuit 
^eodem  ad  eoclcsiam  suam  mox  remisso)  ad  vos 
nostra  scripta  pariter  destinari,  quibus  agnoscereiis 
eidem  fuisse  pra-ceptum^  ne  unquam  ordinationes 
'prsesumai  illieitas.  Et  infra  :  §  1.  Reditus  etoblaiio- 
^ies  fidelinm  in  quatuor  paries  dividat,  quarnm 
nnam  sibi  .-pse  ^^^  retineat,  alteram  clericis  pro 
«(Ticiorum  suorum  sedulilale  dislribuaty  fabricis 
leniam,  quartam  pauperibus  ei  peregrinis  habeai 
iideliier  erogandam,  quarum  rationem  divino  cst 
redditurus  examini. 

C.  XXVll.  De  oblationibui  fidelium  quod  portionei 

pantf  et  quas  cuique  proveniat.  q 

Idem  in  epiitola  ad  epiicopoi  per  Lucaniam  et  Brw 
tioi,  c.  29  »*«. 
Quaiuor  autem  tam  de  reditu  quam  de  oblatione 
Hdelium,  prout  cujuslibet  ecclesiae  faculias  adinittity 
(sicul  duduin  rationabiiiter  est  decrelum),  couveuit 
fleri  porllones»  qiiarum  sit  una  pontificis,  altera 
clericorum,  teriia  pauperum,  quarla  fabricis  *^*  ap« 
plicanda.  Oe  quibus  sicui  sacerdotis  iutererit  Inte- 
gram  ministris  ecclesiae  memoratam  dependere  *"* 
quanlitatem  ,  sic  cierus  "^  ultra  delegatam  sibi 
summam  niliil  insoh^ier  noverit  expetendum.  Ea 


.  CAUSA  XII.  QUiCST.  II.  9ftS 

vcro,  qiiaj  ccclesiaslicis  a*dinciis  '*•  allrifHiln  sonl, 
hnic  opcri  veracilcr  pnrrogata  loconiin  doceat  iii- 
stniiralio  *^'  maiiifesla  sancloruni,  quia  nefas  esi, 
si  sacris  xdibns  dcslitulis  in  lucrum  suum  prxsiil 
impcndia  his  ^^^depulata  '^"coiiveriai.  Ipsain  niliilo- 
ininns  adscrlplam  panperibus  portionem  qiiait- 
qnain  divinis  rationibns  se  dispcnsasse  inonstratu- 
nis  csse  videatnr,  lainen  juxia  quod  scriplum  est 
"»  :  Ut  rideaut  opera  veitra  bona,  ct  glorificent  pa^ 
trcm  vestrnm,  qui  in  ccelis  eit,  oportcl  etiam  praesenii 
tesiiflcatione  pracdicari,  et  bona*  famx  praeconiis 
non  taceri.  Quaproptcr  "•  nec  clcricoruin  quis- 
piain»  etc. 

C.  XXVIII.  De  reditibus  obtalionum  et  redituum 
£Cclesi(B  quatuor  portiones  presbtjtero  dispensandas 
credantur. 

Item  Siinpliciits  Papn  Florentio,  el  Equiiio,ei 
Severo  episcopis,  epist.  IILt^'*, 

De  reditibus  ecclesius  vel  oblatione  fidelium  *  qitid 
"*  deceat  nescienti  niliil  liccrept^rinitlai,  sed  *  sola 
episcopo  ex  his  una  poriio  reniitintitr,  duas  eccle- 
siaslicis  fabricis,  et  erogationi  *  percgrinorum  ^** 
et  *  panperum  profahtnc  a  *  (>oiiagro*  presbytero 
siib  periculo  sui  ordinis  iiiiiiistrentnr;  ultima  'inler 
se*  cleritis  pro  siiigulonim  nseriiis  dividatur.  Et 
infra  ;  §  I.  Cui  (id  "*)  est  Caudentio),  hoc  speciali- 
ter  ^"  pra!cipinins,  nt  tres  illas  portiones,  quas 
iricnnio  diciiur  sibi  tanluinmodo  vendicasse,  re- 
stitnnt. 

C.  XXIX.  De  reditibus  ecclexia^  etiamnoviter  qucesiiii 
quarta  pan  clericis  erogetur, 

Item  Gregorius  Maximiano  episcopo  Syracusano 
lib.in.epist.  II  »". 

Cognovimus  de  redilibus  ecclesise  noviter  acqui- 
sitis  canonicam  "^  dispositionein  quartarum  ini- 
niine  proventre,  sed  episcopos  locorum  distrihuere 
tantumntodo  quartam  aniiquorum  redituum»  nuiic 
verq  qua^sita  suis  usibus  retinere.  Quam  rem  *•• 
pravam  subintroductamqne  consuetudinem  frater- 
nitas  tiia  vivaciter  emendare  fesiinet,  ut  sive  de 
prjBleritis  reditlbus  sive  de  bis,  qua;  obvenieni  «■•. 
vel  obvenientibus»  qiiartx  seciindum  disiribulioneni 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

.«jc^A^,^''  *  Epistola  Gelasii.  inqna  est  hoc  caput,  D  manus.  et  formala  episcopo  danda  nuncnpatur. 
ZlZllrZZrl^^^^^^^^  Eadeui  vero  inler         C.  XXVIII.  7  Addiiu  snnl  in   hoc  cnj^ie  allquol 

Xt^ru.?rJ^TJrU  ""T?"'  "^'    ^^'^' •'  ^*.^''*  ""^      ''«'^^  ^^  **"8lnali,  qu»  ad  sententiam  facere  aliquid 
plebi  Thuringt:£  scnptn.  Talis  quaBdaiii  epistola,  sed      vidohantur 
'brevior,  refertur  in  libro,  qui  iiiscribitur  Ordo  lio' 


Qu^ST.  II.  C.  XXY.    »"  add.   :   partem   :  Edd.  coll.o.  =  C.  XXVI.    »••  Eadem  tanqnnm  generalis 
rorinula  legnntur  iit  libro  diurno  Garneni.  —  Ans.  I.  6,  o.  45  (47).    •»»  noitro  :  Ed.  Bas.     •*•  ioii  •  Edd 
coll.  0.=  C.  XXVII.    «^»  scr.   A.  494.  —  Reg.   1.  1.  c.  55.  Coll.  ir.  p.  p.  i,  i.  46,  c.  19.  Burch   I   s' 
c  157.  Ans.  15.  c.  08  (75).  Ivo  Pan.  1. 2.  c.  7.  D^r.  p.  5,  c.  «05.  Polyc.  I.  5,  1.'  11.  Abho  Flor.  ap-  Lbi£ 
Vet.  anal.c.  55.   *"  add.,  eit  :  Ivo  Decr.  —  Edd.  coll.  o.    '^*  dispendere  :  exii.     •**  clericus^  e«d  — 
vo  Decr.    *«  add. :  restaurandis:  eisd.    ••«  restauratio  :  Ed.  Bas.    •♦^  add. :  «arri*  (Bdibus  :  Eild.  coll"  o 
•**•  designata  :   Coll.  Uisp.  —  Biirch.  Ans.  Ivo.     »*•  Mafth.  c.  5.  v.  16    "•  cf.  C.  6.  q  7  c   47*  = 
€.  XXVIU.    "»scr.  A.  475.  —  Rcg.  I.  !,c.  54.    Aiis.   I.  5,   c.  66  (72).     «•  ^wrd-.  ferf  : 'dcsid 'ao. 
Reg.  et  Ans.     "»  per  et :  et  verbnin  seqq,  :  Bonagro  desid.  ap.  Ans.     »•*  id  est  Gaud.  :  desid.  in  orig.  -- 
add.  :  episcopo  :  Cdd.  coli.  o.     "■  ipeciat.  in  hoc  prasc,  imminere  :  orig.  —  Ans.=  C  XXIX      "•  Eu    II 
(scr.  A.  594),  I.  4.  Ed.  Manr.  -  Ans.  I.  5,  c.  70  (71).     »•»  ad  can.  :  Edd.   coll.  "o.     "•'o*r«m  •  orl«' 
—  Ans.    ^*^  obvenerunt :  oy\%.^  obvenere  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nur.  V«n.  I Ans.  ' 


S09  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XH.  QUiEST.  0.  910 

canonicam  dispcnsentiir.  Incongriiiim  nanuiiie  cst  A  indomnem  ecdcsiam  reddani,  et  communione  pri« 
nnam  eamdemque    ecclcsix    subslnntiam    duplici      veiitur. 

quodammodo  iure  censeri.  Md  cst  "•  usurpalionis  c.  XXXlll.  De  clericit,  qui  documenla  ecclesiie 
el  canonum  *.  knpprhnunt,  aut  adversariis  iradunt, 

^    vvv    n      .•      j-         I    •          .       w  t    . /:    •  //m  cx  eodcm  Concilio,  c.  26  "*. 

C.  XXX.  i/e  ttwendw  ecctesta!  qualuor  dcbent  nen  «.      .      .      ,    .  .      . 

poriionet.  ^'  4"'^  ^'^  clericis  documenla,  quihus  ecclesise 

Idem  Augusiino  Episcopo  Anglorum  in  respons.  ad  possessio  (irmatur,  aut  supprimcrc,  ant  negare,  aut 

primaminterrogalionem  *".  adversariis  forlasse  Iradere  damnabili  "•  et  pu- 

Mos  est  apostolicae  sedis  ordinatis  *"  episcopis  "ienda  obslinalione  praesumseril,  quidquid  per  ab- 

pr.Tceptum  Iradere,  utde  omni  slipendio,  qiiod  ac-  sentiam  documentorum  jJamni  ecclesla  iliatum  est 

cedil  "»,  quatuor  fleri  debeani  portiones;  nna  vide-  ^^  propriis    faculiatibus  reddat ,   et  communioiie 

liccl  episcopo  el   familij»  ejus  propier  hospilalila.  privetur.  lli  eliam  "»  qui  in  damno  "^  ecclesi» 

lemel  suscepiionem,  alia  clero,  lerlia  vero  paupe-  *'"P^*^  sollicilaii ,  a  Iradiloribus  aliquid  acceperint 

ribus,  quarla  ecclesiis  reparandis.  '"•  superiori  sentenlia  leneantur. 

C.  XXXI.  De  ecdem.  PALEA;  B  ^*  ^^^^^'  ^^^^^^?"'  ''^.^^.^jf"*  7«  ''?*^«*  nonalium 

^      ...     „  .  "  nuam  ecdesiam  stbi  heredem  tnslituat. 

hem  ex  Conciho  Tolei»..o  '  ^.  ;,^,„  ^^  ^^^^^  ^  ,5  .,.. 

.  Sancraus  oranibus  episcopis  curam  laicora.n  Episcopns.  qui  fllios  aul  ncpoies  non  hal,uerit  «, 

•»...slare,ut,s.  quos  .n  fide  Chr.sii    invenerinl,  ,„„„,„„„  ecclesiain  non  rclinqi.at  herede«.  Si 

Din).o  affeclu  d.l.ga..u  Inst.per  '••  co..fir,«an.os,  ui,  ^^j^  j^  ccclesia  non  in  ecclesia!  ca..sa  aui  necessi- 

si  aiiqua  ab  ipsis  accipiant  do..a,  statim  in  quatuor  i^^  p^s„mserit  •",  qnod  distraxii  aut  donaf  il  irri- 

dividant  partes.  iu,  ui  pri...a    »'  pars  secundum  j,„„  h,bg,„„_  ^j„i„^  a,i„g  ^,^6^.  de  bonis.  qoa 

apostolorum  pra;cepta  •  litulorum.  nec  non  cceme-  ,^„^„11  .,.^  ^^  heredibus  ejns  indcmniialibus  ecclo. 

teriorum    reslauralionibus  diligenler  atlribuatur ,  ^^^  consulatur 

sceunda  clericis,  leriia  cunctis  pa..peribos,  qoarta  g.  XXXV.    Qui  in  clero  ccnstiiuti  tunt  de  rebKt 

vero  advenis.  i  ecclesia  nihU  alienare  prossumant. 

C.    XXXII.   Omnes  presbtjteri  secundum  jussionem  ''«»»  ex  eodem,  c.  49  "•. 

episcopi  ecciesiw  dispensare  siudeant.  Diaconi  vel  presbyieri  in  parocbia  constltuti  de 

Iietn  ex  Concilio  Agalbensi,  c.  22««».  rebus  ecclesiae  sibi  credilis  nibil  audeanl  commu- 

V.  Pars.  Sialuimus  (quod  omnes  canones  ^  ju-  ^  tare,  yendere  vel  douare,  quia  res  sacraue  Deo  essa 

beni)  ut  civitatenses  sive  dioBcesani  presbyteri  vel  noscuntur.  Simiiiter  el  sacerdotes  nibil   de  rebus 

cierici,  salvo  jure    ecclesiae,  rem  ecclesiae,  sicut  ecclesiaesibicommissae  *'*  (ut  superius  compreben* 

permiserunt  "*  episcopi,  teucant,  vendere   autem  sum  esl)  alienare  *^^  praesumant.  Quod  si  fecerint 

***  aut  donare  penilus  non  prassumanl.  Quod  si  fe-  ^*'»  coiivicti  in  concilio,  et  ab  bunore  deposili,  de 

ccrinl*vel  fecerunt*.  et  facta  venditio  non   vale-  suo  '**  aliud  tanium  restituant,  quantum  visi ''^ 

bit,  el  de  facultalilms ,  si  quns  habent  proprias,  sunt  ^"'  praesumsisse^.  £r  rnfra  :  §  1.  Libertos  ta- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXI.  ■  Caput  hoc  (quod  in  omnibus  vetusiis         C.  XXXII.  ^  Canonet  :  Restituta  esl  haec  vox  ex 
exemplaribus,  exceptis  duobtis,  et  sine  Palere  no-      origiuali.  Aniea  legebatur  :  episcopi  *.  In  Policarpo 
mine  babetur,  el  glossam  habel)  in  nullo  Toletaiio      auiem  tanlum  est :  quod  omnes  jubent  **. 
consilio  aut  impresso,  aul  manuscriplo  inventum  C.  XXXIY.  ^  Non  habuerit :  In  originali  impresso 

est.  lii  collectione  canonum  incerti  auctoris,  quse  ^  et  manuscripto,  et  in  Polycarpo  legitur  :  non  habens^ 
asservalur  iii  Vaticana  bibliotheca,  tribuitur  Silve-  ^  alium  quam  ecclesiam  reliquit  neredem.si quid,eic.***^ 
stro,  quarovis  in  synodo  Romana  sub  ipso  habila,  etadhanc  leciioncm  propius  accedunt  verba  Hispa- 
c.  i,  paulo  aiiter  hse  partes  assignentur,  id  est  ui  in  lensis  coucilii  I,  c.  i,  sed  ob  glossam  non  est  mula* 
praecedeiitibus  huic  capilibus.  tum. 

•  Secundum  aposiolorum  preecepta  :  Iii  ea  colle-  C.  XXXY.  ^  Prasumsisse  :  Si  bic  inierponas  c  -^c 
ctione  iiou  sunt  haec  verba.  In  uno  veiusto  Gratiani  quis  qualibet.  infra  eadem,  babebis  •iiitegrum  caoo- 
codice  est :  teeundum  Apostolorum  praecepta  nein  49  ipsius  concilii'  Agatbensis. 

QoisST.  II.  C.  XXIX.  "•  id^can. :  desid,  Ap.  Ans.  =  C.  XXX.  *"  Ep.  64,  (scr.  A.  601),  I.  ii.  Ed. 
Maur.  —  Ans.  I.  5,  c.  54  (70).  ivo  Pan.  I.  2,  c.  8.  "*"  ordinato  episcopo  prcecepta  :  Edd.  coll.  o.  *•»  oc- 
ddii  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  il,  IIL  z=:  C.  \XXL  **^  Caput  incertum.  >••  add.  :  eit  :  £dd. 
Coll.  0.  pr.  Lngdd.  II,  IIL  ^**  Et  ins.  :  Edd.  coll.  o.  *"  primum  —  attribuant,  secundam  — ,  tertiam  — . 
quartam-^  :  Ed.  Bas.=  C.  XXXII.  "•  hab.  A.  506.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  28,  c.  20.  Polyc.  1;  3,  l.  12. 
*  ita  in  Edd.  coll.  o.  ^  iia  in  CoII.  Hisp.  *••  permiserint ;  Edd.  coll.  o.  —  Coll.  Hisp.  **•  desid.  in  CoiL 
Hisp.  =  C.  XXXIII.  "«  Reg.  L  1,  c.  355.  Bnrch.  I.  5,  c.  183.  IvolDecr.  p.  5,  c.  156.  —  cf.  infra  c.  40. 
"*  damnnnda  :  Edd.  coll.  o.  "•  atttem  :  eaed.  "^  ^tii  tn  damnum  ecclesice  instrumenta  ecclesioe  impie  to- 
licitati  a  traditoribut^  susceperint :  Coll.  Hisp.  "•  susceperint :  Burch.,  qni  ceteroquin  aliqualeiius  discre- 
pat  ab  orlg.,  Ivo,  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXIY.  *^»  Coli.  tr.  p.  p.  2,  t.  28,  c.  31.  Polyc.  I.  3,  i.  12. 
•••  ila  in  Coll.  Hisp.  »"  pra^tutnsit  -  ib.  »"  relinquit :  Edd.  Arg.  Bas.  =  C.  XXXV.  "•  ivo  Decr.  p.  3, 
c.  161.  "•  commissis  :  Coll.  Hisp.  "*  f muii/are :  ib.  —  in  varietate  leciiouis  est  :  emutare.  *•■  facera 
volueritit  :  ib.  "•  add. :  proprio  ;  Coll.  Ilisp.  — -  Ivo.  — Edd.  coll.  o.  *•*  nisi :  £dd.  Arg,  Wor.  Vcu.  U 
"•  fueriat :  £dd.  coll.  o. 


«07  DECnETl  PAUS  &ECUNDA 

rlesise  rebns  iHiciia  Tcndilionc  distratierc,  ila  ul  A 
pt;nsioncs  annuns  ad  ponliricem  Jcreralis,  eui  privi- 
legia  sna  rtiiegra  convenil  omni  raiione  servari,  ui 
ejiis  (iispensalione  portiones  provenianl  consuet;», 
ita  nl  portioneni  quariam,  quse  ad  eos  periinet,  siia 
pontifei  ordinatione  distribuat,  pront  cujiisque  b- 
cum  merilnmque  cognoscit.  Pariter  eliain  ex  (ide- 
liiim  oblnlione  facienduin  est,  ul  clcricis  quartam 
*•*  eroget  pro  consideralione  suaeelectionis  aniisies. 
Fabricariiin  eiiain  porlio  episcopo  scicnte  et  dispo- 
nente  ^estra  erogaiione  pendatur,  quatenus  nibil 
penitus  in  detrimentum  aliaijus  rei  patiamini  ge- 
nerari. 

C.  XXVI.  Rediluum  et  oblalionum  duw  portiones  cle- 
ricii  committaniitr. 


Idem  clerOf  et  ordini,  et  plebi  Brundusii  x  "•.  " 
Concesso  vobis  quem  peiisiis  antistite,  Tratre  jam 
cl  coepiscopo  meo  "•  Juliano  ,  neccssarium  Tuit 
-feodem  ad  ecclesiam  suam  tnox  remisso)  ad  vos 
nostra  scripta  pariter  destinari,  quibus  agnoscerciis 
«idem  fuisse  pra^ceptum,  ne  unquam  ordinationes 
•praesumat  illieitas.  Et  infra  :  §  1.  Reditus  etoblaiio- 
Mies  fidelium  in  quatuor  partes  dividat,  quaruin 
iinam  sibi  /pse  **•  retineat,  alteram  clericis  pro 
«rnciorum  suorum  sedulilate  distribuat,  fabricis 
lertiam,  quarUm  pauperibus  et  peregrinis  babeat 
(l<!eliier  erogandaro,  quarom  rationem  divino  est 
redditurus  examini. 

C.  XXVil.  De  oblalionibui  fidelium  quod  portionei 

pantf  et  quo!  cuique  proveniat.  r 

Idem  in  episiota  ad  epiicopoi  per  Lucaniam  et  Bru* 
tioi,  c.  29  »*». 
Qiiaiuor  autem  tam  de  reditu  quam  de  oblalione 
Hdelium,  proui  cujusllbet  ecclesi»  facullas  admittit, 
(sicul  dudom  rationabiliter  est  decrelum),  conveoit 
fleri  portiones,  qiiarum  sil  una  pontificls,  altera 
clericorum,  terlia  pauperum,  quarta  fabricis  **■  ap- 
plicanda.  Oe  quibus  sicut  sacerdotis  iuiererii  Inte- 
grara  ministris  ecclesiae  memoratam  dependere  *" 
quaiiiitaiem  .  sic  clerus  *^^  ultra  delegatam  sibi 
sumniam  niliil  insolonter  noverit  expetetidum.  Ea 


.  CAUSA  XIl.  QUiCST.  II.  90S 

voro,  qjiac  cccleslaslicis  Hulinciis  •*•  allribtita  sunl, 
bnic  opcri  veracitcr  prxrogata  locoruin  doceat  iii- 
slniiratio  *^*  maiiifesla  sanclorum,  quia  nefas  est, 
si  sacris  sedibus  dcstitiilis  in  lucrum  suum  pmRsiil 
iinpendia  bis  **^  deputaia  ^^•converiai.  Ipsam  nibilo- 
ininiis  ndscriplam  pauperibus  porlionem  qu.iii- 
quaui  (fivinis  rationibus  se  dispcnsasse  monstraiu- 
nis  esse  videatur,  lainen  juxla  qiiod  scriptumest 
"»  :  Ui  videant  opera  veitra  bona^  et  glorificent  p/i- 
trcm  veslrum,  qui  in  coelis  est,  oporlel  eiiam  praesenti 
tesiificatione  prxdicari,  et  bona;  famae  prai^coniis 
non  laceri.  Qjiaproplcr  "•  nec  clcricorum  quis- 
piain,  etc. 

C.  XXyill.  De  redilibus  oblaiionum  et  redituum 
■ecclesite  quatuor  poriiones  presbyero  dispensanda: 
credanlur. 

Item  Simpliciiis  Papa  Florentio,  et  Equitio,  et 
Severo  episcopis^  epist.  IlLi^*^, 

De  reditibus  ecclesiu;  vel  oblalione  fidelium  *  quid 
"•  deceatnescienlinibil  Iicerept>rinittai,  sed  *  sola 
episcopo  ex  bis  una  poriio  reniiltntur,  duae  eccle- 
siasticis  fabricis,  ei  erogationi  •  percgrinorum  "• 
et  •  pauperuin  profjiiunc  a  *  (>onagro*  presbytero 
sub  periculo  sui  ordinis  iiiiiiistrentur;  ultima  *inter 
se*  clericis  pro  singulonim  nseriiis  dividatur.  El 
infra  :  §  I.  Ciii  (id  "*)  est  Gaudentio),  hoc  speciali- 
ler  "■  praicipinius,  ut  Ires  illas  porliones,  quas 
tricniiio  dicitiir  sibi  tantuinniodo  vendicasse,  re- 
stitual. 

C.  XXIX.  De  rediiibns  ecclexia^  eiiamnoviler  quceiiiii 
quarta  pan  clericis  erogelur, 

Item  Gregorius  Maximiano  episcopo  Syracusano 
lib.III.epist.  II  »■«. 

Cognovimus  de  redilibus  ecclcsiae  noviier  acqui- 
sitis  canonicam  "^  dispositioiiein  quartarum  nii- 
nime  provenire,  sed  episcopos  locorum  distribuerc 
tantuniinodo  quartam  aniiquoriim  redituum,  nniic 
vero  qusesita  suis  usibus  retinere.  Quam  rem  *•• 
pravam  subinlroductamqiie'  consuetudinem  frater- 
nltas  tua  vivaciter  emendare  fesiinet,  ut  sivc  de 
prxteritis  reditibus  sive  de  bis,  qua  obvenient  *'•. 
vel  obvenientibus,  quartae  secundiim  disiribulionein 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XXVI 

missa  est  cum 

"enistolasGregorii 

plebi  Tliuringiae  script.i.  Taiis  «iiaedain  epistola,  sed 

•brevior,  referlur  in  libro,  qui  iiiscribilur  Ordo  Ko 


videhantur. 


,uot 
aliquid 


c  157.  Aiis.  15.  c  (W (73  .  Ivo  P«n.  1.2,  c.  7.  Dwr.  p.  5,  c.  203.  Polyc.  1. 1  I  li  AlilwFloV  an.  ii.hiH* 
Vei.  anal.c.  35.  ."  add.,  e»t :  Ivo  Decr.  -  Edd.  coll.  o.  ^^»  dhplndere:  i^"  '^cleZ'u?-  ied 
Ivo  Deor.  '«  add. :  reUaurandU  :  eisd.  •»•  re,laura,io  :  Ed.  Bas.  '"  add.  :  .«rii  mdibuTEM  '  ^ll"  7 
;  •  ^«"9/;"'«  j„Coll.  Uisp  -  B..rol..  Ans.  Ivo.  •"  Ma.th.  c.  S.  v.  16  «••  cf.  C  "  «  7  c  47*  - 
t;^iT  '"  «•'^- *■  *75.  -  Kcg.l.l,c.  5*.  Ans.  I.  5.  c.  «U  (72).  •••  «Lw- ,^rf  ^dcsi.l  a7 
Keg.  et  A..S.  '••  per  et ;  et  verb.i.n  seqq.  :  Bonagro  desid.  ap.  Ai.s.  '•»  iU  ett  Gaud  •  .lcs^l  inalt  "^* 
add.  :  «.^ropo  :  Ed.l.  coll.  o.  •••  epecial.  in  hoc%ra,c.  imnSnere  :  orig.  -  A,  s.=  C.'  XX  X  '•"  E  '^•|r 
(scr  A.  59}),  1.4.  Ed.  Ua..r.  _  Ans.l.  5,  c.  70  (71).  '"  adcan.  :  E.ld.  i^.  o  ."■o6r««  •  orii' 
—  A.is.    "•o6Mii«ri»«t;orig.— <»*wif«r«  ;  Edd.  Arg.  Bas.  Nw.  V«n.  I.  -  Ai.s!  ^ 


S09  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XH.  QUiEST.  II.  910 

canonicam  dtspcnsenliir.  Incongrnnni   naniqtie  est  A  inflomneni  cct  lcsiain  reddant,  et  commnnione  pri- 
imam  eamdemque   ecclcsise    subslantiani    duplici      veniur. 

qnodammodo  iure  censeri,  •jdcsl  •«•  usurpalionis      c.   XXXIII.    De   clericU,   qui   documenla  eccleiiie 
el  caiioiium  *.  kupprmunl^  aul  adversariis  iradunt, 

/>    vvv    n      ,-      j'         I    •  .       j  j.    * /:    •  //m  ex  eodeni  Conciiio,  c.  26  *^*. 

C.  \\A,  De  tlwendto  ecclestoi  qualuor  dcbent  pen  «.      .      .      ,    .  .      . 

poriiones.  ^'  ^"1^  d^  clericis  documenla,  quihus  ecclesia 

idem  Auguslino  Episcopo  An^iorum  in  respons.  ad  possessio  firmalur,  aul  suppriincrc.  anl  negare,  aut 

primam  interrogationem  "».  adversariis  forlasse  trailere  damnabili  "■  et  pu- 

iMos  cst  aposlolicae  sedis  ordinalis  *"  episcopis  "'«enda  obslinatione  praesumseril,  quidquid  per  ab- 

pnTceptum  tradere,  utde  omni  siipendio,  quod  ac-  senliam  documenlorum  damni  ecclesi»  illatum  est 

redit  "»,  quatuor  fieri  debeani  poriiones;  una  vide-  ^^  propriis    faculialibus  reddat ,   et  communione 

licct  episcopo  et   familijB  ejus  propler  bospilalila-  privelur.  ili  eiiam  "»  qni  in  damno  "*  ecclesi» 

lemelsuscepiionem,  alia  clero,  lertia  vcro  paupe-  ""P'®  sollicilali ,  a  iradiloribus  aliquid  acceperint 

ribus,  quarla  ecclesiis  reparandis.  "'*  superiori  senlenlia  leneaniur. 

C.  XXXI.  De  ecdem,  PALEA;  B  ^'  ^^^^^'  ^'^''f^'!«'  ''^^/.^f "  "^«  ''?*^"'  nonalium 

^      .,.     ^  .              .  **             '/ttflni  ecdestam  stbx  heredem  tnsliluat, 

/(*m  ex  Conciho  Tole.«uo  .  -  /,em  ex  eodem,  c.  55 -• 

.  Sanc..«us  onin.l.us  episcopis  curam  laicoru.n  Episcop..s.  qui  niios  a..t  ncpoies  non  habuerit  s 

•».«slare,ut.8.  quos  .n  fide  Chnsl.    invenerinl,  ,„„„  ^„„„  ecclesia.n  non  rellnqnat  her«de«..  Si 

D.n..o  affeclo  dihgan..  h.super  '••  coi.r.r.namus, ....  ^^^^  ^^  ^^,,^5,  „„„  („  ^,,^;,,  ,,„5,  ^^^  ^^^_^ 

si  aiiqua  ab  ipsis  accipiant  dona,  statim  in  qualoor  ,„e  pr«sumserit  •",  quod  distraxit  aut donavit  irrl- 

divida.it  partes.  ita,  ul  prin.a    «"  pars  secundum  ,„,„  ,„bg3,„,  y„i,e,„  g|i„,  ,,,,,^^    ^^  ,,„„. 

apostolorum  precepta  •  tltulorum.  nec  non  cceme-  ^^lq^^^  „.^  ,„  ,,e,,ji,,„,  ^.„^  indcmni.atibus  cccle- 

tenorum    restaurationibus  diligenter  atlribuatur»  si»  consulatur 

secunda  clericis,  tertia  cu.ictis  panperibus,  quarta  g.  XXXV.    Qui  in  clero  con,tiiuti  *unt  de  retK» 

vero  advenis.  i  eulesiw  ttihil  alienare  prasumant. 

C.    XXXIi.   Omnes  presbtjteri  secundum  juisionem  ''^»»  ex  eodcni,  c.  49  *^'. 

episcopi  ecciesitv  dispensare  sludeant.  Diaconi  vel  presbyteri  in  parocbia  constituli  de 

Item  ex  Concilio  Agalbensi,  c.  22"».  rebus  ecclesiae  sibi  crcdilis  nibil  audeant  commu- 

V.  Pars.  Slaluimus  (quod  omnes  canones  b  jn-  tare,  vendere  vel  doiiare,  quia  res  sacraue  Deo  ossa 

i>ent)  rjt  civilatenses  sive  dioBcesani  presbyteri  vel  noscuntur.  Simiiiter  et  sacerdotes  nibil   de  rebus 

cierici,  salvo  jure    ecclesise,  rem  ecclesiae,  sicut  ecclesixsibicommissae  ***  (ut  superius  compreben* 

permiserunt  "*  episcopi,  teiicant,  vendere   aulem  sum  esl)  alieiiare  *'^  praesumant.  Quod  si  fecerint 

***  ant  donare  penitus  non  prscsumanl.  Quod  si  fe-  ^**»  coiivicti  in  conciiio,  et  ab  bunore  deposili,  dc 

cerint '  vel  fecerunl\  et  facia  vendiiio  non   vale-  suo  ***  aliud  tanium  restiluant,  quantum  visi  '*^ 

bit,  et  de  facultalibus ,  si  qiins  babenl  proprias,  sunt  "'  prj^sumsisse^.  £r  tfifra  ;  §  1.  Libertos  ta- 

NOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXI.  >  Caput  hoc  (quod  in  omnibus  vetusiis  C.  XXXII.  ^  Canones  :  Restituta  est  haec  vox  cx 
exemplaribns,  exceplis  duobns,  et  sine  Palese  no'  originali.  Aniea  legebatur  :  episcopi  *.  In  Policarpo 
mine  babeliir,  et  glossani  habel)  in  nullo  Toletaiio  auiem  fanlnm  est  ;  quod  omnes  jubent  '*. 
consilio  aut  impresso,  aut  maniiscriplo  inventuin  C.  XXXIY.  ^  Non  habuerit  :  in  originali  impresso 
est.  lii  collectione  canonum  incerti  auctoris,  qux  ^  et  manuscripto,  et  in  Polycarpo  legitur  :  non  habens^ 
asservaiur  iii  Vaticana  bibliolheca,  tribuitur  Silve-  ^  alium  quam  ecciesiam  reiiquit  neredem,si  quid^eic.***^ 
stro,  quaiNvis  in  synodo  Romana  sub  ipso  habifa,  etadhanc  leciioneni  propius  accedunt  verba  Hispa- 
c.  i,  pauloaliler  hae  partes  assigiientur,  id  est  ui  in  iensis  conciiii  I,  c.  i,  sed  ob  glossam  non  est  muta- 
prsecedeiitibns  huic  capilibus.  tum. 

•  Secundum  aposioiorum  prcscepta  :  In  ea  colle-  C.  XXXY.  ^  Prasumsisse  :  Si  hic  interponas  e  >^c 
ctione  uon  suiit  hsec  verba.  in  uno  veiusto  Gratiani  quis  Qualibet.  infra  eadein,  habebis  integrum  caoo- 
codice  est :  secundum  Apostolorum  prwcepta  nem  49  ipsius  concilii'  Agathensis. 

QiiissT.  il.  C.  XXIX.  "•  W— ca/i. :  desid.  Ap.  Ans.  =  C.  XXX.  »"  Ep.  64,  (scr.  A.  601),  I.  ii.  Ed. 
Maur.  —  Ans.  1.  5,  c.  54  (70).  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  8.  '"'  ordinato  episcopo  prcecepta  :  Edd.  coll.  o.  ^*'  ac- 
cidil :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  lli.  =  C.  XXXI.  ^^  Caput  incertum.  >•'  add.  :  eii  :  EM. 
eoil.  0.  pr.  Lngdd.  II,  ill.  "•  Et  ins.  :  Edd.  coll.  o.  ^"  primum  —  attribuant,  secundam  — ,  terliam  •—, 
^iiartam-  :  Ed.  Bas.=  C.  XXXil.  "•  hab.  A.  506.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  28,  c.  20.  Polyc.  I;  3.  l.  13. 
•  ita  In  Edd.  coH.  o.  **  ita  in  Coll.  Hisp.  *••  permiserint ;  Edd.  coll.  o.  —  Coll.  Hisp.  *»•  desid.  in  Coil. 
Hisp.  =  C.  XXXIII.  "*  Reg.  i.  1,  c.  555.  Burch.  1.  5.  c.  183.  IvolDccr.  p.  3,  c.  156.  —  cf.  infra  c.  40. 
*'•  damnanda  :  Edd.  coll.  o.  "•  autem  :  eaed.  "^  qui  in  damnum  ecciesice  instrumenta  ecclesias  impie  so^ 
licitati  a  traditoribus,   susceperint :  Coll.  Hisp.    ^^*  susceperint :  Burch.,  qui  ceteroquin  aliquatenus  discre*- 


pai  ab  orig.,  Ivo,  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXJY.  '^^  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  28,  c.  31.  Polyc.  I.  3,  t.  12. 
•••  i(a  in  Coll.  Hisp.  "'  pra?#iiiM5il  •  ib.  «"  reiinquit :  Edd.  Arg.  Bas.  =  C.  XXXV.  »»»  Ivo  Decr.  p.  3, 
c.  101.  *••  commissis  :  Coll.  Hisp.  '•»  f muf t/are :  ib.  —  in  varietate  lectionis  es(  :  emutare.  '••  faccra 
voluerint  :  ib.  '••  add.  :  proprio  ;  Coll.  Ilisp.  —  Ivo.  — Edd.  colL  0.  '^^  nisi :  £dd.  Arg.  Nor.  Vcu.  U 
*••  fuerint :  £dd,  coii.  o. 


•II  DECRETI  PARS  SECUNDA 

men  ***•  qaoft  ncerJoies  vel  diaconos  de  ecclesia  a 
"*  sibi  cominissa  facere  volnerint  *'* ,  actns  cccle- 
sic  proseqni  jubemus.  Qnod  si  facere  conieniserint, 
placuit  eos  ad  proprium  reverii  serviliuiii. 
C.  XXXVl.  De  poiie$iiotte  eccteiiaitiei  jurii  quicqnid 

a  presbytero  dietrakitur^  inane  haleatur  et  ra- 

euum. 

Jtem  ex  eodem,  c.  53  ***. 

Quicquid  parochiarum  presbyter  de  ecclesiastici 

*     juriB  possessione  distraxerit  ***,  inane  liabealur  et 

vacuum  vendicatione  •  comparaniis  et  actione  ven- 

dentis. 

C.    IXXVII.    Alienationei   facta  ab    intruiii     et 

ofdinalionei    $ine    comen^u    clericorum    irriia 

$untm 

Item  Urbanus  Papa  '  ^**. 

Alienationes  omnium  per  intrusionem,  seu  cano-  R 
nice  electorum  sub  episcopi  nomine,  aut  abbaiis, 
qui  secundum  ecclesi»  suae  usum  consecrandns 
<%if  alienationes  dico  quocunque  modo  facias,  nec 
iion  €t  ordlnationes  personarum  ab  eisdem  sinc 
communi  consensu  clericoruni  ecclesifle*  sive  pcr 
{(imoniam  itidem  facias,  irritas  judicamus.  §  1.  Illud 
«liam  per  omnia  interdicimus ,  ut  iitiUus  clericus 
prsbendam  suam  seu  benencium  aliquod  ecclesia- 
rum  ^**  aliquo  modo  alienare  praesumat.  Quod  si 
l>raesumtum  ollm  fuit  vel  aliquando  fuerlt,  irritum 
i!rit,  et  ultioni  canonlcse  subjacebit. 

•C.  XXXVIII.  Epi$copo  defuncto ,  vel  adhue  in 
$upremi$  ageiUe^  de  rebu$  eccleiice  nihil  e$t 
u$urpandum» 

Uem  ex  Concilio  lierdensi,  c.  16  ^**.  {^ 

Haec  hujus  **^  placiti  constitutione  ioter  nos  cen- 
-sura  placuit  cusiodiri,  ut  defunclo  antislite,  vel 
«tiam  adhuc  in  suprcmis  agen  le,  nullus  clericnrum, 
cujuslibet  ordinis  *el'  officii  gradusve  sit,  quicqu^im 
de  domo  **'  praesumal,  vel  ***  quod  de  utilitate  in- 
siramenti  domns  csse  agnoscitur,  id  est  mobiiis  et 
immobilis  rei  ecciesiastic»  conetur  invadere,  nibil 


•  CALSAXII.QUiEST.il.  912 

fnrio  *,  niliil  dolo  supprimcns,  aiiferens  atquc  abs- 
condens;  sed  is,  cui  doinns  commissa  esi,  sub- 
jnnclis  sibi  ^  uno  vel  duobus  fidelissimis  clericis, 
t>mnla  usqneadtempus  pontificis  substiluendi  de- 
beat  **^  conservarc,  et  bis,  qui  in  domo  inveniun- 
tur,  clericis  consuetam  alimoninm  adniinistrare. 
Substilutus  autem  aiilistes  suscepl^!  sedis  ^  coni- 
inoda  ordinabit  velut  Deus  imperabit,  ut  eis  uU 
cum  his  debeat,  quos  cognoverit  disciplinae  et  ca- 
rilati  praedecessoris  sui  fideliter  paruisse.  Qiiod  si 
quisquam  post  han:  cujuslibct  ordiitis  (iit  superius 
dictuni  esl)  clericus  qiiaecnnqne  occasione  **'  dc 
oniiii  facultate  quippiam  probatus  fuerii  abslulisse 
vel  forsitan  dolo  aliquo  suppressisse,  reus  sacrilegii 
prolixiori  analheinale  condeinnetur,  et  vix  'qiioqiit;* 
peregrina  ei  communio  ***  concedatnr,  quia  dumig 
est,  ut  hi,  quos  constal  in  serviiio  Doinini  cum 
priinse  sedis  antistite  dcsudasse,  ab  his ,  qui  sua- 
rum  reruin  incubatores  vel  utilitalibus  servientet 
atque  vacanies  fuisse  noscuntur,  despecii  '**  ali- 
quatenus  crucieniur. 

C.  XXXIX.  Epiuopi^  qui  nihil  eccleii(e  coaferunt, 
famuloi  ejui  libertate  non  donent, 

Item  ex  Concilio  Toletano  IV,  c.  66  ***. 
Et  si  ilii,  qui  nulla  ei  rebus  suis  pauperibus 
Christi  distribuunt,  xterni  judicis  voce  In  fniuro 
condemnabuntur,  quanio  niagis ii,  qui  anferuntpau- 
peribus  quod  non  dederunt?  Quapropter  episcopi  f, 
qui  nihil  ex  suo  proprio  ecclesiae  Christi  compeii- 
saverunt,  hanc  divinatn  sententiam  ineiuant.  et  li- 
berosex  familia  ecclesix  ad  condeinnationein  su»iii 
facerc  iioit  prsesumant.  Impium  eniin  est,  ut  qiii  resi 
suas  ecclesiae  Chrisii  non  contulerit  damnum  infe- 
rat,  et  jus  ecclesise  alienare  coniendat.  Tales  ergo 
liberos  ff  successor  episcopus  absque  ulla  opposi- 
tlone  ad  jiis  ecclesiae  revocabit,  quia  eos  nona^qui- 
tas,  sed  ***  liiiprobitas  absolvit» 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C«  XXXYI.  «  Vendicaiione  :  Sic  etiam  in  recen- 
ikyribus  conciliontni  editionibits.  Iii  aliis,  ef  duobus 
etlam  Vaticanis  codicibus  tegitur  :  vendilorii  com- 
pnrantii*.  Apud  Ivonem  :  venditione  comparantii,  lii 
ICpaunensi,  ubi  hoc  videtur  repeti  :  in  venditorem 
-comparantii  actione  verienda. 

C.  XXXVll.  f  Post  collectionein  Anselmi  in  codice 
perantiquo  hahetur  fraginenUitn  cujusdain  conciiii 
Drbani  11»  in  cujus  initio  haec  legiiniur  :  Aliena- 
tionei^  qum  specialuer  per  Ottortem^  Guidonem,  llie^ 
remiamj  $eu  forte  Philippum  ubilibet  de  po$ie$iioni^ 
Jfu$  Ravennatie  esarchatu$  facta  siiiil,  damnamui, 
Gemraiiter  autem  omnium  per  in$tru$ionemt  $eu  ca- 


nonice  electorum  $ub  episcopi  nomineyel  abbatis,  .  . 
eccle$i(F.  $utB  con$ecrnndus  ett^  alienntionet  quocunqne 
modo  factas,  et  cctera  usqite  ail  finein  hiiyus  capiiis 
sine  nfla  varielntc. 

C.  XXX  VIII.  >  NUiil  furto:  In  codice  Lucensi  regio 
sequitur  :  nihil  vi'\ 
D  h.  Subjunctit  $ibi :  Iii  conciliorum  edilionibns  se- 
quitur  :  cumconcilio;  et  in  codice  regio  addilur  : 
cierici ;  fortassc  auteni  legenduin  :  cum  coruilio 
cieri  •'*. 

1  Su$cepUB  $edi$  :  In  eodem  regio  codice  cst  : 
$u$cepta  «a,  prout  dece$$or  $uu$  ordinavit^  vtl  «1 
Ueu$  imperavit  *. 


QoiBST.  U.  C.  XXXV.  «••  etiam  :  eaed.  '»^  add.  :  Chri$ti :  eaed.  »"  volunt :  ead.  =C.  XXXVI.  «••  ivo 
Decr.  p.3,  c.  162.  '*•  di$traxit  :  Ed.  Ras.  '  venditori  compnrantie  actione  vertente  :  Coll.  lltsp.  = 
C.  XXjLVII.  '•*  can.  oltini.  conc.  Lat.  I,  hab.  A.  4 123.  '*•  eccle$ia$ticum  :  Edd.  coIL  o.  —  orig.  = 
C.  XXXVIII.  s**  hab.  A.  546.  —  Colt.  tr.  p.  p.  2,  t.  34,  c.  11.  >*'  huju$niodi :  Edd.  Arg.  Ras.  **•  add. : 
eiu$  :  Edd.  coll.  o.  —  add.  :  aufferre  :  Coll.  ilisp.  ^**  vel  de  v(.,  quas  iu$trumenti  domu$,  elc,  :  ib.  — 
Eild.  par  Lugdd.  —  vet  de  la.,  qwB  in$trumenli$  dom,  :  Edil.  rell.  **  el  Coll.  IIIsp.  "*  iLi  in  CoII. 
Hisp.  —  **^  debet :  Edd.  coll.  o.  *  ila  in  Coll.  Hisp.  **•  add.  :  de  domo  eccieeio!^  vel :  ib.  '•*  add.  : 
niiriM  :  ib.  *••  de$peciibu$  :  ib.  =  C  XXXIX.  *•'  hah.  A.  655.  —  Rurch.  I.  5,  c.  m.  Ivo  Decr.  p  3. 
c.  2l9.    t  ^cg*  )•  U  c.  356.    tt  iibertoi :  Coll.  citt.    *•*  add.  :  etiam :  £d  t.  cvll.  o.  pr.  Liigdd.  11,  HL 


913 


DECRGTl  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  Xll.  QUiEST.  II. 


914 


C.  \L.  De  clericis,  qui  documenfa  ecclesite  guppri-  A  regiilis  conslilatmn  liabelur.  Si  vero  Iioe  fecerinf. 


mtiftl,  aut  negaiu,  ant  aliis  damnabiUieriradunt 
Item  ex  Concilio  AurelianoHsi  ^  "'. 

Si  qiiis  (le  clericis  (locuniei)ta,  quibns  ecrlesi.e 
poKsessio  finiia  leiieltir,  aut  sappriinere ,  aiit  iie- 
gare,  ant  averiere,  ant  fortasse  tradere  damnabiti 
et  punienda  obslinaiioiie  pnesumserit,  quicquid  pro 
absentia  documenlorum  damni  ecclesix  illaium  esC 
de  propriis  facultatibus  reddat. 

C.  XLI.  3limstris  ecclesice  de  rebus  ejusdem  ecclesias 

abfque  episcopi  permissu  nihil  alienare  licet. 

Item  ex  Concilio  Aiirelianensi  111,  c.  23  **\ 

Abbaiibus,  presbyleris,  ceterisque  miiiistris  de 

rebus  ecclesiasiicis  vel  sacro  ininisierio  f  f  f  alienare 

vel>  **■  obligare  absqiie  perniissii  et  subscriptioiie 


periclitari  se  noverint  in  *"  proprio  gradu. 

C.  XLl V.  Rescit^antur  precaria:  et  commutationes  ab 

invatoribtts  factm. 

hem  ex  Concilio  Mediomatricis  *  *'\ 

Pnecarias  el  commutaiiones  tempore  vidiiatarum 

eeclesiarum   faet»  ab  his   qul   loca  episcoporiim 

occupaverant ,  rescindantur,  et  cum    aiictoritate 

ecclesiastica  ve!  civili,  si  faciends  sunt,  flant. 

fjnde  Gregorius  Maximiano  Sffracusano  Episeopo^ 

lib.  III,  epist.  1!  "•  : 
C.  LXV.  Pro  labore  inventarii  nihil  accipiant  eeeo^ 

nomi  de  rebus  ecclesim, 
Caiilatem   luam  comnionere  curavimus,  ut,  sr 
quispiam  episcoporum  de  bac  luce  migraverlt,  vel 


episcopi  *sirr  niliit  liceat.  Quod  qui  ***  prxsumse-  ^  (qiiod  absit)  pro  suis   fuerit  remolus  excessibus» 


rit  degradetur,  rommunione  concessa,  et  quod  te- 
nicre  'prxsunUuin  aut*  alicnalum  ^"  est  ordina- 
lione  episcopi  rcvocctur. 

C.  XLH.  Res  ecclesias^  quce  absente  episcopo  distra' 
huntur,  ad  jus  ecctesiasticum  revoeentur, 

Item  ex  Synodo  Acyrana ,  c.  15  ■••. 

Si  qua  de  rebus  ecclesise,  quum  episcopus  nou 

est  '**,  presbyteri  vendiderint,  placuit  rescisso  con- 

tractu  ad  jiis  ecclesiasticuni  revocari.  In  Judicio 

autcin  erit  episcopi  constilulum  ***,  si  pretium  de- 

bcat  recipi  necn^,  propterea  qiiod  ssepe  contingil  *" 

distracuriini   rerum   redilus   ainplioreni   summam 

pro  aceepio  prelio  reddi  ^ 


eonvenientibus  oeconomis  ^  ***  cuiictisque  clericis 
**^  prioribus,  alque  in  siii  praeseniia  inventarium 
ecclestce  reruni  facientibus,  omnia  quae  reperta 
fuerint,  subtiliier  describantur,  nec  (sicut  anteit 
fieri  dicebatur)  species  quaedam  aut  aliud  qnodrtbel 
de  rebus  ecclesix  quasi  pro  faciendi  invenlarii  la- 
bore  tollatur.  Etinfra  :  §  i.  Yisiiatores  eccleslarom 
clericique  eonim,  qui  cum  ipsis  per  non  suae  clvU 
tatis  parocbias  faligantur,  aliqiiod  *^*  laboris  aui 
capiant  te  disponeiite  siibsiditim.  Jusluin  namqim 
cst,  ut  illi  *'*  consequantur  stipendium,  qui  *** 
pro  leni|K>re  suum  commodare  reperiuntur  obse- 
quiuin. 


C.  XLIII.  Posl  mortem  episcopi  res  ud  eum  pertinentes  q  C.   XLYl.  Excommunicentur  laici,  qui  morientiuni 
clerici  non  rapiant.  elerieorum  audent  bona  diripere. 


hem  ex  Concilio  Chalcedoiieiisi,  c.  22  *^*. 
Noii  liceat  clericispost  morlein  episcopisui  rapere 
res  pertiuenics  ad  eum,  sicui  jani  praecedeiitibiis 


hem    ex  Concilio    Urbaiii    Pap»  AlvetnuB    eele^ 


De  laicis  tiux&tio  facta  esl^  qui  morientibus  epi- 
NOTATIONES  COUUECTOUUM. 


C.  XL.  ^  Hoc  ideni  ciiatur  siipra  ead.  Si  quis  de 
clericis,  ex  consilio  Agathensi,  in  ipio  babetur.  Non 
est  autetii  mulatus  tilulus,  quia  poluit  ia  iiliquo 
eiiam  Aiireliaiiensi,  qiiod  iioii  exstet,  esse  repetiium. 

C.  XLI.  ^  lieddi :  Sic  in  qiiiliusdam  exeinplaribus 
pristTie  versioiiis.  Iii  aliis  vero  est  :  reddiiii»se  **. 
Grxce  legitiir  :  At«  to  7ro»axc^  tisv  civo^v  tuv  ns^ 
frpo^juimtv  a7rodcdci»x<yai  «urot;  TOVTOtc  icXiiovoe  Trjv 
TtpiiBy ;  id  est :  propterea  quod  scepe  rerum  venditarum 
reditus  majus  pretium  his  ipsis  reddiderit.  Scd  ob 
glossani  iiun  est  nintatiim. 

C.  XLllV.  **  Quod  hic  ex  concilio  Mediomatricis 


doniino  rege  C:irolo  el  principibiis  suisex  his  ca* 
pitiilis,  qiia»  auiio  DCiXXLVI^  edideruut  episeopi  in 
synodis,  elc,  qiioniin  capUuloruni  uiium  est  lioc  : 
ut  precarioi  et  commutationes  lempore  ttduatarun^ 
ecelesiarum  factw  ab  /lif ,  qui  loca  episcoporum  occii» 
paverunt^  rescindantur^  el  cum  auctoritate  eci^lesia" 
stica  vel  civili  denuo^  si  fienda,  ftanl, 

C.  XLV.  n  JEconomis  :  Sic  eiiani  in  oronibus  ve- 
tiislis,  sed  in  origiiiali  tani  iiiipresso  quMii  luaiiii- 
scripto  legitur  :  /n>rarc/itcts.  Joiuines  Dtaconus  [l.3v 
c.  23]  habet :  hieratieis. 

C.  XLVl.  •  In  litulis  capitulorum  concilii  Clanv- 


citulur,  in  concilio  Meldensi  refertur  ex  concilio  ^  inontensis  (quod  Alvernise  celebratum  est)  tituh» 
Belvacensi,  ex  qiio  eliain  citaiit  Uurchardus  et  Ivo.  penuiiimo,  haec  leguntur  ad  caput  hoc  spectaniia  : 
Sed  quia  iii  conciliis  Gallicis  et  Geriiiaiiicis  sa:|»e  Se  aliquis  clericue  res  episcoporum  vel  clericorum 
eudem  repetuntur,  iion  est  niulata  inscriptio.  lii  ad*  rel  in  vita,  vel  posl  mortem  eorum  diripiat^  velin  usns 
|ectis  Capilularibus,  qu.-e  ex  Gallia  sunt  habita,  ptoprios  conferat.  Quod  si  quis  tecefUt  onallHma 
uiler  cetera  leguiitur  qu»dani  capitula  i^xccrpta   a      sitfetdictumeita^omnibus^fMt. 


OOJSST.  II.  C.  XL.  ***  cf.  supra  c.  oS.  =  C.  XU.  ***hab.  A.  638-  -  ColL  p.  ir.  p.  2, 1.  44,  c.  \. 
Polyc.  I.  3»  1. 21.  —  Cap.  I.  7,  c.  275.  ftt  -"IJ- '  (^editk  :  Edd.  coll.  o.  —  Bohm. ^  traditis :  Cap.  *•* 
et  :  Eild.  loll.  o.  **•  it  prarsumserint,  degrademur  :  eajd.  **'  ordmatum  :  Edd.  Arg.  Nor.  VeiK  I,  U. 
=:C.  XLII.  «**  bah.  A.  3U.  —  Ans.  1.  0,  c.  172  (t6«).  **•  adest  :  Edd.  coll.  o.  *»*  constituti  :  E4 
Bas.  •»»  rowli^if  ;  Boliin.  **  reddidisse  :  Coll.  Ilisp.  —  Ans.  =C.  XLIII.  *'*  hab.  A.  451.  —  Ana.  I.  7, 
c.  ib7.  •'»  a:  Edd.  coll.  o.  =  C.  XLIV.  ■»*  c.  21 ,  conc.  Meldeiisis  Ub.  A.  845.  —  Burch.  I.  3,  c.  166. 
Ko  Decr.  p.  3,  c.  227,  ex  conc.  Uelvaccnsi.  =  C.  XLV.  *"  Ep.  M,  (scr.  A.  594),  1.  4.  Ed.  Maur.  *»• 
fortasse  leK.  hierarchis.  •"  deri :  orig.  «"  aUqnid  —  subsidiC  :  EdtU  coIL  o.  «^  illic  :  orig.  **•  quo  : 
ib.  =  C.  XL\  l.     «"  iiab.  A.  iOli:i. 


necessitatis  cum  con$Uio  clericorum,  vel  ut  meliortt 
prospkiant,  res  ecclesice  a  sacerdotibui  dislrahi  po$- 
$unt. 


915                                PECRETI  PARS  SEGUiNDA.  CAUSA  Ilf.  QUiKST.  II.                                   016 

scopis  sive  aliis   clericis  res  (leruiictoruin  invasas  A  swx  auferre»  sed  siiil  subcualodia  ckri  "•etclesias 

ccclesiae  panperibiisqiie   subriplunt.   Contra  quos  deruncti  episcopi,  usqiie  duin  alius  Qrdiiiclur  epi- 

communc  toiius  tonciiii  anaihciiia   prolatuin  est,  scopus.  St  vero  clerici  in  ecclesia  iion  fueiiiii,  tunc 

ipso  Papa  Iiiijusmodi  sententiaro  proniulgante :  i  Si  nietropoiitauus  illibata  omnia  episcopo,  qui  ilii  or- 

quis  post  interdicti   prxsenlis  cognitioneui  episco-  dinabitur,  reddat. 

poruin  seu  presbylerorum,  aut  aliorum  clericoruiw  Gratian.  Sicut  autem  res  ecclesi(B  uulli  usurparg 

res  invascril,  usque  ad  salisfaclionem  excommuni-  /,v«r,  Ua  eccie$i«  aliena  iuvadere  non  permittitur, 

cetur.§1.  Episcoporum  vero  deflcienlium  res  per  (jnde  Gregorius  lib,  U,  epi$t.  45.  ad  Donilacium 

archipresbyteroruin   seii   archidiaconorum  manus,  Episcopum**^ : 

aut  secnndum  morluorum  judicium  pro  ipsorum  c.  \L\\.  Aiiena  ecclesto!  non  iicet  intadere. 

Bnlute  iii  elecmosynas  dispensentur,  aut  successori,  sici  ecclesia   proprias  res  amillere  noii  deber, 

qut  fulunis  csl,  reservenlur.  Id  ipsum  de  presby-  Ha  gtiam  rapacitalis  ardore  invadere  alienas"*  noii 

terorum  scu  clericorum  alioruin  rebus  per  cpisco-  oportct. 

pum,  vel  supradiccas  personas,  aut  cui  deficientes  Gratian.  //i»  omnibu$    auctoritatibu$    p$r$picue 

commiserinl,  fial.  Si  qnis  aulem  adversus  ista  prae-  mon$tratur,  quod  nuili  $acerdotum  re$  eccie$ia$iiea$ 

sumserit,  anatlieina  sii.  i                                         B  ^^^^^j  ^,.^^^^^  ^^g^^  ^^  ^^^  ^„,-  ^^  ^,^„,j  $acerdoti$ 

C.  XLVII.  Deeodem,  lacultale$  eccie$i(B  acceperil,  nuiiojureea$  tendicare 

Item  Innocentius  Papa^  H,  m  Conciiio  Lateranen$t,  p^^^„-^^  ,^^  p^,,-„,  ^ogetur  re$tituere quod  iiiicite  acce^ 

...    .         ,  .              /^.11          .         M-  ut(.  U*  Sed  notandum  e$t,  quod  quibu$dam  cau$i$ 

lllud,  qiiod  m  sacro  Clialcedoneiisi  concilio  con-  .       .,              .    .     ^.      [-              /. 

^...  ,          .  •««    •      r       uM*.                    •••k  ixigentibus  re$  ecciesio!  dutralii  pos$unt,  tau$a  enim 

stitutum  est  **',  irrefragabiliter  conservan  "^  prae*  ^    .     .                 ..... 

€ipimus,ut  videlicet  decedentium  bona  episcoporum 

a  nnllo  omnino  hominum  diripiantiir,  sed  ad  opus 

ecclesiaeel  successorissni  iu  libera  ceconomi  et  cle-  rr  ^  •     ir-         r^      -i-    i    •.     .  ••! 

Unde  ni  Africano  Concilio  iegitur  \  ■«■  : 
ricorum  permaneant  potestate.    Cesset  igiinr  de 
cclero  illa  detcstabitis  et  sajva  rapacitas'.  Si  qiiis     ^-  ^'  -^'^  ^^»'?  nece$silati$  nec  episcopo  rem  eecie^ 

,     ,  .  sicB  $ua!  u$urpare  itcet, 

autem   amodo  hoc  aitentare  praesumserit,  excoin- 

niunicalionl  subjticcal.  Qui  vero  moritnliumP  pre-  ^*^"  ''^*^»^»   necessiuiem  nec  episcop^)  licei"» 

sbyterorum  vel  clericorum  bona  rapuerunl,  siniili  "«alricis  ecclesia* '  rem  sui  liUiIi  usurpare"S 

scntentiae  subjaceant***.  C.  Ll.  Nee  presbyteri  ignorantibus  epi$copi$,    nce 

Gratian.  lioc  non  soium  de  iaici$.  verum  etiam  de  C     epi$covi  ignorante  conciiio  rem  ecciesias  vendnnt. 

metropoiiiatfi$  et  quibuslibet  aiiis  cierici$  inteiligendum  Jiem  ex  Concilio  Carthaginensi  unico,  c.  iilt.  **'. 

e$t :  $icut  in  sexta  Synodo  c.  55,  iegitur**K  Placiiit,  ut  presbyteri  non  vendant  rem   eccK^siu; 

€•  XLYlll.  Re$  epi$copi  morienti$  metropoiitano  non  "IJ'  «""^  conslituli.  nescientibus  episcopis  suis,  qiit». 

iicet  iuvadere.  modo  nec  episcopis  liceat  vendere  (xraedia  ecchs^ise 

Mon  liceat  f  alicui  metropolitano  mortuo**^epi-  inconsultu  concilio   vel    ciincto  •   presbyterio  siiie 

scopo,  qiii  snb  eo  est,  aiit  res  ejiis*'*  aut  ecclesiae  ulla  necessitate. 

NOTATIONES  GORRECTOIiUM. 

C  XLVll.  P  Morieniium  :  lii  vulgalis  sequebatiir :  ignorante  conciiio  vei  pre$byteri$  $ui$  titttii$  u$urpare^ 

€pi$coporum\  qua:  vox  ei  a  veiusiis,  et  ab  ipso  Po$t  $equen$  autem  caput  apponetur  integer  cnnou 

concilio  manuscripto  abesl,  et  frustra  repelereinr.  gra?ce  nova  nim  versione. 

Sunt  auleni  ex  orijjiuali  addita  paulo  superius  ali-  C.  Ll.  •  Vei  cuncto  :  In  canoiie  unici    Cartbagi- 

quot  verba.  nensis  legiiur  :  vei  pre$byteri$  $ui$.  Non  habente  ergo 

C.  L.  iGralinniis  rilat  hoc  ex  concilio  Africano,  nece$$itatem, eic.,ni  proximo  superiorecapite,qneiii- 

et  seqiiens  ex  Carihaginensi.  Sed  in  unico  Cariha-  D  admodum  apiid  Burchardiim  etiain  et  Ivoneni,  licet 

ginensi,   insorlo  in    codice  canonuin,  hoc  quideiii  ipsi  Ieg.int:/ia6efin'.  Graeceautem  ilaloiiiscanon  ha- 

est  pars  posierior,  scqiiens  vero  prior  rapitis  ^jus-  hei^^Ofioinie^nps^^sVf&CTtrQXfeirpsv^xtripoyjsrtapay^fm 

dero,    qiiod    CSt  nllinuini,    id   cst   XXXIil,  ct  Uur-  t£v  i^iuv  autwv  cirivxoTruv  iroaypia /ai3  irtir^ao-xtcy  r«c 

chardus  et  Ivo  inlegruin  capiit  referuiit  ei  Cartha-  ixxXqatecf,  iv  ^  xflcdic^wvrat.    Ov  r/soirov  xac  toi?  ciri- 

ginensi.  o-xoiroi;  oOx  s^tvn  ittirpuvxsa  X^P^^  "^^  ixxknaiut  , 

'  £cc/«itrF  :ln  codice  canonum,  et  ppiid  Biirchar-  ovvoov^iq;  rr»g  wvo^ou  :q  tuv  iBiw»  itptaSyrtipw^.  Mq 

dnm   sequiiur  :   nec  prexbt/terorum ;  apud  Ivoiiein  tA^ng  toivuv  ayur/xm^   pnfi^i  tiri7x6tru  i^icvai  xaTa- 

vero  legilur  .  nec  episcopo  ttceat  rem  matris  eccie$iai  xf'^^^  itpayuart  ex  Toi>  TirXtfu  rn:  ixtikiovtavrotiie 

QuiBST,  II.  C.  XLVll.  *"  hab.  A.  1139.  -<-  cf.  conc.  Itemens,  (hab.  A.  1451),  c.  3.  —  Pan.  I.  8, 
0.  lil.  ***  cf.  supra  c.  43.  in$titutum  :  Ed*\.  coll.  o.  **^  ob$ervari :  exd*  *  ta  in  Edd.  coll.  o. 
pr.  Bas.  **'  $ubjieiantur  :  orig.  =  C.  XLVlll.  ***  iino  ex  synodo  quiuisexta,  hab.  A.  692.  —  Cotl.  tr.  p. 
p.  2,  t.  i\,  V.  6.  fiicet :  Bohm.  *"  morienie:  Edd.  coll.  o.  **•  $ua$\  eaed.  **•  ciericorum  :  ea;d.  = 
C.  XLIX.  *»•  Ep.  U,  (scr.  A.  593),  I.  3.  Ed.  Manr.  —  Aiis.  in  fiiie  I.  7.  *»«  add. :  re$  :  Ed.  Baf.  = 
C.  L.  ***  ex  coiic.  Carib.  hab.  A.  M\9,  —  c.  33,  apud  Dionys.  —  Ueg.  1.  1,  c.  347.  Burch.  I.  3»  c.  178« 
Ans.  I.  7,  c.  158.  Ivo  l>ecr.  p.3,  c.  ti39.  ***  liceal  :  Edd.  Arg.Bas.  Mor.  Ven.  i,  H.  ^^  rapere  v€i  uiurp.: 
Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.    ***  cf.  ad  c.  aniec.  —  Burch.  Ans.  Ivo  ib. 


817  DLCKLTI  PARS  SECU.XDA.  CALSA  XII.  QUiEST.  II.  9f8- 

CLn.  NUi  11/  mtliora  prospiciat,  rem  ecclesite  non  A  qni,  eliamsi  rcvocali  riierint,  non  possLnt  teneri, 

licei  rtisirahere  episcopo,  ,j,,,l,i  ^..^jj^^g  ^^  ^p.g^^^p^  «u^  sl  volneril  «^»,  aut  si 

//ent  ex  cpislola  Leonis  P.p;n,  «n/reni.  /Cp,«cop»s  .j,,-  i„j  .,e  „icruerint,  distralianlor. 

per  Siciliam  coH$tiluiis^*\  LV    PALEA 

Sine  exceplione  decerniiHus,  ne  quis  episcopus  dc  .  ^            ^      ...  *       *.  «      .    *            ^     ^.  . 

rebns  ecclesia  s»«  quicquam  don.nre,  vel  commu-  l^';"*  ^'^  ^^"^''^^  "''"^  Tani.flcum.  ..  2  -  -^M 

lare,  vel  vendere  audeal,  nisi   forie  aliquid  liorum  '  '"J"^^"'"  ^'^^^^"^  ''  ^'"P»»'"  "^'  "*  "'^"^'P^*- 

facial.  ut  meliora  prospicial  "\  et  cum  tolius  cleri  ^"^^  ^*'^'^^  "»"  *^"  ''«"^^"«  P'^^  redemlJone  anim» 

tractalu  atque   consensu   id  eligal,   quod  non  sit  '^"''^  *^"^   ^^  ''"^^•*  ^*"^  consecraverint»*».  cujus- 

ilubium   profulurum  ecclesi».  Et  i«fra  ;  §  1.  Epi-  ^""^"^    ""'"^"'^  P'^^''^   ^^*  commulalionis  com- 

scopus»-  rebu.  ecclesi*  lanqnam    commendaiis.  "^^'^'^  ^^*^"""  '"  sjecuhrem  serviiutem  redigantur, 

non  Linquam  propriis  nlntur.  Irrita  enim  episcopo-  ^""«^  ^*"^"^^^  anctorilas  servos  fugiiivos  tantum- 

rum    vendiiio    et   commutaiio    rei    ecclesiasticaj  '"^^'  '''*^'**^''  permiitat.  Et  ideo  omnes   reclores 

erii  absque  conniveniia  t  et  subscriptione  cleri.  ecclesiarum  summopere  caveant,  ne  uniuseleemo. 

Qi^  syna  allerius  peccatum   fial,  et  est   absurdum,  ut- 

Gralian.  J/em  domus  urbium  w/ cas/roriim,  flUit' b  «<^c*««'»**^«c«^  *"■"*  <>''g»"laie  wrvus  deeedens-  hii* 

ecclesi<e  p(u$  incommodi  quam  utititatis  afferunt.  "^»"«  obnoxius  sit  serviiuli.  i 
iffel  rectoribu$  eccle$iarum  {$icut  in  superiori  capi^  VII  Pars.  Gralian.  Item   $i  reetorei  eccle$im  de 

tnlo  Sijmmachi  :  Non  liceat  Papae,  elc,  continelur)  rebu$  proprii$  tantumdem  eccie$ia  restituere  m/im- 

tendere  vel  commutare.  rinl,  eccle$ia$tica$  facuUatee  tibere    dare  posnsnii, 

Item  sicut    in   Agathensi  Concilio,    c.  i5  ,    legi-  tt  constabunt  Aii,  quibu$  data  fuerint^  perpetua  /S/- 

tur  ^  *'*•  mitate* 
G.  Llll.  De  eodem.  l^^tde  in  Agatben^i  Coucilio.  c  49,  leqHur  **' : 

VI  Pars.  Terrulas  ant  vineolas  exiguas,  et  ecclo-  C.  LVI.  Aiienatio  de  rebus  ecclesite  quomodo  rat» 
siae  miuus  utiles,  aut  longc  positas  *et' *^  parvas,  e$$epoterit, 

episcopus  sine  consilio  «*»  Iralruni    (si   necessitas         Si  quis  qualibet  •"  condltione  de  rebuB  ecclcsi» 

fueril)  distrabendi  babe.ot  polestalem.  aliquid  alienare  prsesnmserit  »•*,  si  de  suo  propria 

Graiian.  Servo$  quoque    fugitivo$,  qui   revocati  tautnm    ecclesioe    conlulerit,  qnantum  visu*    est 

reiineri   non  po$$unt,  simililer  tpiscopi$  distrakere  absinlisse,  tum  demnmilliid  'stare  licebit. 
iicel.  VIII  Pars.  Grallan.  Item  si  servo$  ecctesiw  liber- 

Vnde  in  eodem  Concilio,  c.  46  *^'.  C  late  episcopus  donaverit,  ea,  quas  \n  manumissione 

C.  LIV.   Alienentur  fugitivi,  qui   retineri  non  poi-      ''«'«  «'"»  /■"'""'»  perpetua  firmitate  tenebunt,  $i  In- 
$unt.  men  qunntitatem  canonibH$  prafixam  data  non  exceS" 

Fugilivi  *"  domos  suas  aut  familias.  deserenie8«      serint. 

ISOIATIOiNES  CORRECTOftUM. 

ljATptnoc,Simililerplacwtutpre$byteri^pra'tersuorum  nem,  qni  citat   conciliuin  Cartliaginens  IV,   ct  in* 

episcoporumsenlentiam  nonveudant  rem  ecclesiii^  in  Panormia,  qui^e  Leonem  ei  conciuo  apiid  Valen- 

quaconsecrantur^quemadmodum  neque  episcopislicet  tias,  loco  istius  vocis  :  coimtven/ia.   esl  :   collaU" 

prigdia  ecelrsiof  vendere  insciente  synodo  vel  propriis  datione, 

pre$byteri$.  Ergo,  nisi  ad$it   necessitas^  neque  epi*  C.  Llil.  v  Cnpitulum  boc    in  «Miqnot  vetustis  co-- 

scopo  Uceat  abuti  re  aliqua  ex  lilulo  ecclesiastica:  dicibns  est  coiijiinciuni  superiori. 

fnaindx.                                                                     D  C.  LV.  ▼  A  Burcbardo  et  Ivoiie**  cttatnr  ex  con- 

C.  Lll.  ^  Conniventia  :  Aiilea  legebainr  :  absque  cilio  apud  Carisiacum,  iii  Dccrclalibus  vero  lit.  de 

omnium  conniventia',  Inducta  vero  esi  dictio  :  om-  reruin   pennut.  ex  concilio  apud  Silvanectum.  Et 

nium^  quia  neqiie  in  vetnsiis  exemplaribus,  neque  bahclur  bsec  Palea  ut  pleiisque  vetustis  Graliani 

in  DecretabilibnSf  cap.  I,  de  liis,  qu»  liunt  a  pnel..  cxenipbihbHS, 
iieque  apud  ceteros  cullectores  habetur.  Apud  Ivo- 

QuitST.  IL  C.  Ul.  "«  Ep.  47,  scr.  A.  447.  Ed.  Manr.  -  Ans.  I.  6.  c.  189  (177).  *^  prospiciant:  Ed. 
Bas.  *"  liaec  desumta  siint  ex  canonibiis.  qui  concilii  Cartbag.  IV.nomine  Bispanica!  collectioni  sunt 
inserli,  c.  51,  32.  (Statutl.  cccl.  nnt.  c.  15.  50.)  —  Burch.  L  5.  c.  170  :  ex  conc.  apud  Valeniias^  quod  ex. 
coll.  Ans.  ded.  (p.  10,  c.  17,  45).  a  Bnrcb.  exscripta,  venisse  videtur.  in  qua  Slatuta  eccL  anL  lioc 
nomine  landari  S(deni.) —  Ivo  Pnn.  1.  2,  c.  86.  Decr.  p.  5,  c.  231.  "  ila  in  Edd.  coll.  o.  ==  C.  Lltl. 
"•  hab.  A.  500.  ~  Reg.  L  1.  c.  551.  Coll.  ir.  p.  p.  2,  I.  28,  c.  45.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  160.  «^Mesid.  ap. 
Rcg.  Iv.  •«  conciUo  :  lvo.=C.  LIV.  "■  Reg.  ih.  c.  352.  ColL  ir.  p.  ib.  c.  44.  •*«  Fugitivos  :  ColU 
llisp.  •**  episcopis :  ered.  —  Edd.  coll.o.  •*'  notucrint :  Edd.  Aig.  Bas.  Ven.  1, 11.  Nor.  —  volueiint :  E«UL 
relL— rCoIL  llisp.  **«  desld.  in  Edd.  Par.  Lugdd.  =C.  LV.  '*  et  Uegin.  —  Bohin.  :  «x  coiic,  ap, 
Tarasium.  •"  Capnl  iiicerluiu.  —  Reg.  I.  1.  c.  570.  Biirch.  I.  3,  c.  174.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  255.  •*• 
tit^paim  ;  Edd.  colL  o.  •*»  con$ecrarunt  :  ColL  citl.  —  consecrant  :  Edd.  Arg.  Bas,  "«-«•»  ab  eccL  :. 
tdd.  coll.  o.  exc.  Ven.  I,  U.  =C.  LVL  •■•  hah.  A.  506.  -  cL  lan.eu  ad  D.  25,  c.  ZQ.  —  Ivo  Decr.  p.  5». 
c.  16!..    •"  pro  qnaU  :  Coli.  Uisp.  —  Ivo.    •■'  voluertl :  Coll.  lUsp. 


m  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CALSA  XII.  QUiEST.  II.  020 

Undi  ineodetii  Concilioc.  7,  UgUur*'*.  a  ^'^^  civiiale,  ifingulos  m  jiis  \»cahi(,  Nam  iioii  esl 


C.  LYII.  De  eodem. 
Si  quos  de  servis  ecdesix  beiieineriios  ftibi^* 
episcopiis  liberLile*'*donaveril  *",  collatain  liber- 
laiein  a  successoribus  pUicuit  custodiri  cum  boc» 
quod  eis  mauniiiissor  iii  liberlaiein  coutulerit.  Quod 
tameu  jubenius  vigiuii  solidorum  nuiiieruni***  et 
modum  iii  ternila  et  *'*  viiieola  vel  bospitiolo  te- 
nere.Quod  amplius  datuni  fuerit  post  roanumissoris 
iiiorteni  ecciesiae  revocelur  ■••. 

Gralian.  Sed  notandum  eil,  quod  $ervi  eceleua- 
rum  manumiui  non  postunU  non  releiUo  eccleiiaslico 
patrocinip^  ni$i  (orte  mauumi$tor  duo$  eju$dem  me^ 
tff/t  el  ejusdem  peculii  ecclesiw  conferre  voluerit. 

Vnde  in  Concilio  Tolelaiio  IV,  c.  63,  legitur  **^ 

C.  LVUI.  De  epitcopo^  qni  non  retento  patrocinio 
$ervo$  eccle$iai  manumiitit. 

Epi^copus,  qui  roancipium  juris  ccclesia*,  non 
retenlo  ecclesiastico  patrociuto,  maiiumitti  deside- 
rat,  diio  *'*  meriii  ejusdero  et  peculii  coram  concilio 
ecclesiae,  cui  pra^eminet,  per  commutationem  *** 
gubscribentibus  sacerdotibus  offerat,  ut  rata  et 
jusu  iuveuiatur  diffiniiio  commuUntis.  Tunc  etiain 
*^  liberam  inanumissionem  sine  palrocinio  ecclesiab 
concedere  poterit,  qoiti  '**  eum,  queni  liberUli  ira- 
dere  dis|K>nit  ***,  jam  juri  proprlo  acqiiisivil.  §  !• 
llujusmodi  autero  tiberto  adversus.ecclesiam»  cujas 
juris  exstitii,  accusandi  vel  testificaudi  denegeiur 
licentia.  Quod  si  praesumserit,  placei,  ut  sunie 
commuuiione  iit  servitutem  proprix  ecclesiae  revo- 
cetur,  cui  nocere  conatur. 

Gratian,  Liberlu$  enim  {ni$i  venia  impetrata)  pa- 
tronum  inju$  vocare  non  permitiiiur.  Undein  lib,  2 
Digeetorum,  lit.  De  inju$  vocando^  L  fin.:  Si  **'sine 
\enia  edicti  iuipetrata  libertus  patruuum  iu  jus 
vocaverit,  ci  qiierela  patroni  vcl  supradictam  poe- 
nam,  id  esi  quinquagiuU  aureos,  dat,  vel  a  praefecto 
urbid  qiiasi  iniifilciosus  castigalur,  si  iiiopla  digno- 
scitur  laborare. §  1 . Si  r^ro  a  coUegio  qu'i$  manumi$$u$ 
fueritt  non  $inguli$ ,  $ed  univer$itati  recerentiam  de- 
bet.  (Jnde  in  eodem  libro,  lit.  eod.  /.  Sed  $i  hac  : 
Qui  ***  iDanumiitiiur  acorpore  aliquo,  vel  collegiOy 


C.LVIl 


illorum  libertiis,  sed  reipublic;e  hoiioreni  habere 
debei.  El  si  adversns  rempublicam  vel  univer&lUi- 
lem  velil  experiri»  veniam  edicti  pelere  debet, 
quamvis  actorem  eorum  constitutum  in  jiis  sll  vo- 
c^itunis.  §9.  Si  vero  ingeuttum  prineep$  fncit  ^  pa^ 
trono  reverentiam  non  debet.  §  5.  /n  ***  criminali 
vero  cafiia,  $i  tibertu$  patronum  in  ju$  rocavert/, 
caput  eju$  et  fortuna$  petilurue ,  ante  (iii$  exordinm 
capite  puniendu$  e$t.  Crimen  vero  lm$a!  maje$tatis 
excipitur^  vel  $i  patronam  ilticito  $ervi  concubitu  uti 
deprehenderit^  quo  ca$u  etiam  $ervo  cum  munere  (i- 
berlati$  dominum  accu$are  permittitur^  $icut  Cod. 
tib.  9 ,  tit.  *^*  de  mulieribu$^  quce  $e  proptiie  $ervi$ 
junxerunt ,  /.  unica ,  imperator  Con$tantinu$  consti' 

^\ui$$e  legiiur  :  Si  qua  cum  servo  suo  occulie  rem 
habere  deiegilur,  capiiuli  sententine  siibjugeiur, 
Iradeudo  ignibtis  verberone.  Sitque  omnibus  facuU 
Us  criinen  poblicum  argueiidi ,  sit  offlcio  copia 
Dunciandi,  sii  eliam  servo  liceulia  defei-eudi,  ciii 
probato  crimine  libertas  dahitur.  §  i.  /»  patronoe 
etiam  te$lificari  non  pouunt ,  ntft  tn  quibu$dam  m- 
it^au ,  tn  quibu$  etiam  $ervi  in  donutw$  torqueri  ja- 
bentur. 

Vnde  in  libro  eod.  Codicis,  tii.  de  qutB$tionibn$^  /. 

prtnia  hnpp,  Antoiiiiius  el  Verus  >  "^ : 

C.  LIX.  De  eodem. 

Quasstionem  de  servis  conira  dominos  haberi  non 

oportet,  exccptis  adnlterii  crimliiibus,  item  fraudati 

Q  census  accusaiionibus,  el  crimine  majestatis,  quod 

ad  salutem  principis  perlineL  §  1.  In  ceteris  auiein» 

quanquam  ea  *^',  quae  servus  contra  dominuin  duxU 

***,  judicaturi   sentenliam  (ormare  non  del)eaol, 

lauien,  si  aliis  quoque  probationibus  fides  verilatls 

iBvesligetur,  pnBscripiionis  invidia  evanescit.  §  % 

In  pecuniariis  vero  causis  ex  inopia  7  probaiionmn 

servos  conlra  dominum  posse  uiierrogari  uianilb» 

stum  esL 

C.  LX.  De  eodem. 

Item  ibidem,  /.  $uunda  *'^. 

Insoltlum  est  ei  grave  exeinplo,  audiri  servos  ad- 

versus  lutores  vel  matrem  dominorum  suorum,  nisl 

*'*  tutelae  agatur. 

NOTATIONES  C0RRECT0RI3M. 
^*  Sibi :  Sic  eiiam  legitur  in  edilionibns  D  liani,  lil.  de  qii^pstionibiis,  1.  Qiiarsltaitiiii ,  eodcm 


couciliorun),  v\  duobus  codicihus  Yaticanis.  Sed 
apud  Ivonem  ct  in  uno  velustoGralianiexeinplari*** 
abest  diclio  :  $tbi. 

C.  LIX.  '  lii  aliquol  veluslis  codicibus  capul  boc 
conjiinciiim  est  superiori. 

7  Ex  inopia  :  lu  anliquis  codicibus  Graiiani  legi- 
inr  :  nec  inopia^  et  slc  videtur  eliaui  legisse  auctor 
glossa^  In  aniiquiore  eii^^n  edilione  codicis  iusti- 


roodo  habei,  eandcmque  leciionem  secntiis  esl  au* 
ctor  illariim  glossariiiii,  et  iu  Basil.  til.  50  de  quacsL 
eadem  est  lectio.  Sed  quia  in  codice  ab  Ualoandro 
edito  legitur  :  ex  inopia »  el  in  I.  DtvtM,  ff.  de  qu»» 
stionibus,  videtur  siatutum ,  ex  iiiopia  probationum 
etiam  in  eausis  pecunianis  posoe  torqueri  servos» 
idbil  est  muuium. 


QOiEST.  11.  C.  LVII.  **'  Ivo  Decr.  p.  16,  c.  50.  *"  neque  umen  Coll.  Ilisp.  ***  /t*«rfa/t :  Edd.  coH. 
0.  pr.  Liigdd.  II,  III.  *"  donaverai :  Edd.  Arg.  Bas.  **■  niim.  et :  desid.  ap.  Iv.  ***  vel :  Edd.  colL  o. 
*•*  eccle$ia  revocabil  :  Coll.  Uisp.  =  C.  LVlll.  **'  hab.  A.  «53.  ^  Reg.  L  i ,  c.  357.  Rurcb.  U  3, 
c.  176.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  237,  p.  16,  c.  65.  Polyc.  I.  3.  I.  13.  *•*  dtros  ;  Ed.  Bas.  »•»  miualtV 
nem  :  ib.  «**«  enim  :CoIl.  Ilisp.  —  Coll.  citt.  —  Edd.  coH.  o.  **•  qui :  Coll.  Hisp.  :*•*  i/t>|msiimi:  £dd. 
coll.  0.  *"  I.  4,  fr.  25.  ***  fr.  10.  *••  conf.  Cod.  L  9,  t.  I,  c.  20.  «^*  tit.  H.  c.  l.=C.Ut.  *»*  l.  il. 
c.  l.^scr.  A.  1U7.  "*«fcaw(/imiea:Edd.  roll.  0.  *"  dixerit :  cacd.  =  C.  LX.  «'**  c.  2 ,  ib*  scr. 
A.205.    *'■  aJd.  :  ubi :  Edd.  coli.  u. 


m  DECRCTl  PARS  SECUiNDA.  CAUSA  X!I.  QUiEST.  II.  m 

Graiian.  Si  vero  tiberiui  iua  aucioriiaie  a  patro^  A  meodaii  palrocinio  epi&copi  ***  coiligantur  **%  et 


cinio  ecclesicB  recesserii,  ti  admoniius  redire  contem 

$eritt  in  servitutem  revocabitur, 

Unde  in  eodeiu  Concilio  Toletano  lY,  c.  70,  legi- 

tur  •" : 

C.  LXI.  De  Ubertis  ecclesue ,  qui  ab  ejus  patrocinio 
discedunt, 

Lilieni  ecclesiaR,  qui  ab  ejus  palrocinio  disce- 

uenies  quibuslibel  *"  personis  adbaeserunt  *^*,  si 

adnionili  redire  contemsernnt,  manuinissio  eoritiii 

irrila  sit,  quh  per  inobedientise  *^*  conteinlum  in- 

grati  aclione  lenentur. 

C.  LXII.  Revocentur  inservilutem  ecclesiarum  Uberti^ 

qui  contra  ejus  tibertalem  superbiunt, 

llem  ex  Concilio  Hispalensi  11,  c.  8  *** 


ne  cuiquam  donenlur  a  principe  iioc  episcopus 
postulei. 

Gratiar  Non  vero  tonginquitate  temporis  obscu^ 
retur  conditio  originis^  tempore  sum  manumiuionU 
scribant  tiberti  profesiionem  qua  se  profiteantur  de 
familia  esse  ecclesi^,  et  ab  ejus  obsequio  se  nunquam 
recessuros. 

Vnde  in  Coneilio  Tolelano  Yf ,  c.  9,  iegitur  *•* : 

C.  LXIV.  Professionem  snas  condilionis  liberti  eccle- 

«/(C  faciani, 

Longinquilnte  sanpe  fil  teinporis,  ut  non  paieai 

condiiio  originis.  Unde  jani  decreluin  est  in  ante- 

riori  ^  universaiis  concilii  canoiie,  ut  proressionem 


Oclava  discnssio  agiiata  est  de  quodam  Elisaco  *•'  n  *"»">  ^''^e'*^'  ecclesiai  debeant  facere ,  qna  proli- 

_  -.  .  .  "   . . _^    _.    j_    r ■•■?_ !_.• •••      _.    _; «ak. 


leantur  se  el  de  raniiliis  ecclesiae  esse  **^,  et  ejiis  **^ 
obseqiiiiim  nunquam  reiicturos.  Unde  bis  ***  quo- 
que  nos  adjiciinus,  iit  qiioties  cursum  vil^e  sacerdos 
iiiipleverit,  et  de  bac  vita  migraveril,  mox ,  quuni 
successor  ejus  adveaeril,  oniues  iiberti  ecclesiae,  vel 
ab  eis  progeniti  cbariulas  suas  in  conspectu  omnium 
debeant  ipsi  subsiituto  ***  pontifici  publicare ,  ei 
professiones  **^  ''suas'  in  conspectu  ecclesi»  reno- 
vare,  quatenus  status  sui  vigorem  et  illi  oblineant 
el  obedientia  eorum  eccleKia  non  careat.  Si  autem 
*•*  aut  ***  scripturas  liberiatls  suae  inlra  annum  or* 
diiiationis  novi  *••  pontificis  raanifestare  contem- 
serint,  aut  professiones  renovare  nolucrint,  vacuie 
etinanes  cbartulae  ips:e  remaneaut,  et  illi  originali 
r  suae  reddili  sint  perpetuo  servi. 

C.  LXV.  Nec  liberti,  nec  eorum  posteri  a  patrocinio 

discedant  ecctesiw, 

Iiem  vx  Concilio  Toietano  lY,  c.  69  **^ 

Liberti  ccclesia:,  quia  nunquam  nioritur  eoniiD 

pairona ,  a  patrocinio  ejusdem  *•*  nuiiquam  disee- 

danl ,  iiec  posteritas  quidem  eorum ,  sicut  priores 

canones  decreveruiit.  Ac  ne  forte  liberias  eoruin  in 

fuitira  prole  non  pateal ,  ipsaque  posierilas»  ^natu- 

rali  ingenuiiaie  obnitens%  sese  ab  ecclesia:  patroci- 

NOTATiONES  CORRKCTORUM. 

C.  LX1L  <  Adepta  libertate  :  Magiia  lioc  loco  est  legitur  :  De  libertis  autem  id  Dei  pncetpiunt  sacer^ 
varieias  in  velustis  Gratiani  codicibus.  Nam  partiin  dotes,  ut  si  qui  ab  episcopis,  etc.,"*  nulla  presbytero- 
conconiant  cuin  liac  vulgata,  pariim  habent :  ademla  ruin  aiil  diacononiin  inenljone  facla. 
libertate  proi/tft,  partini  :  adepla  iibertaie  prcediti"',  C.  LXIV.  ^  in  anleriori  :  Signilicatur  c.  69  con- 
ut  concilium  ipsum  impressum  et  inanuscripluin,  cilii  Toleiani  IV,  qiii  proximo  cap.  referlur.  Nain 
eiiain  in  codice  Lucensi  regio.  Apud  Ivonem  vero  D  quartum  illiid  Toleiaiiutn,  qiiod  fuit  plenissinium,  iii 
legitiir  :  adepta  libertate  elati  perdila  discanl  obedire  seqiientibiis  Tolelanis  vocari  solet  nuiversale  coii- 
tubiecti,  ciliuni,  ut  iii  V,  c*  2  et  7,  el  in  Vi,  concilio  c.  4,  5» 

C.  LXIIL  A  Presbyteri  vel  diaconi  :  In  conciliis      7  el  18.  Et  in  principio  ipsius  quarti  conciiii  episcopi 
Coloniae  4  tomis  impressis,  et  in  cod.  Luceiisi  regio      aiunt :  quoniam  generale  concilium  agimus. 


ez  familia  Agabrensis  ***  ecclesia: ,  qiii  ab  episcopo 
suo  traditus  iibertati  de  liberuie  confestim  ad  con- 
tumaciae  morbiim  transilivit,  sicque  per  superbiam 
non  solum  ejusdem  episcopi  veneficis  ***  arlibus 
salutem  laedere  volult,  sed  etiam  paironam  eccle« 
siam  libertatis  immemor  pn«daiiinavit  **^.  Adversus 
quem  ingrali  aelio  canonura  et  lcgum  auctoritale 
jttsie  dirigeiun,  scilicet,  ut  immeritas  libertatls 
damno  mutciatus  ad  servitutis  nexum  revocetnr  ***. 
Talium  eniin  **•  status,  qui  cotiira  episcopum  suum 
vel  patronam  ecclesiain  nitunlur,  decidi  potius  quam 
conservari  convenil,  iit  quortiiii  liberlas  perniciosa 
est  slt  salulifera  serviius ,  el  qui  superbire  iiove- 
runt  **^  adepta  iibertate  *,  proditi  discant  obedire 
subjecli. 

C.  LXIIL  A  patroeinio  non  discedant  ecclesiw  liberti 
ad  sacros  ordines  promoti, 

Item  ex  Concilio  Toietano  ill,  c.  6  *•*. 
De  libertis  autem  hoc  *•*  pnecipit  sancla  synodus, 
Qt,  si  qui  presbyteri  vei  diaconi  «  ab  euiscopis  facii 
sunt  secundum  modum  quo  canones  aniiqul  dant 
iicentiam,  sint  liberi,  et  lamen  a  patrocinio  ecclesiie 
lam  ipsi  quam  ab  eis  progenili  non  recedanl.  §  1. 
Ab  aliis  quoque  libertati  traditi  et  ecclesiis  com- 


OciEST.  IL  C.  LXL  ''•hab.  A.  633.—  Burcb.  I.  3,  c.  184.  Ivo  Decr.  p.  3,  c  244.  *'^  qui-- 
buscunque  :  Edd.  coll.  o.  "*  adh(userim  :  eaed.  "*  obedhmia  :  Burcli.  =:C.  LXIl.  *«•  liab.  A. 
649.  —  Coll.  ir.  p.  p.  2,  t.  49,  c  5.  **»  Elisept  :  Edd.  coll.  o.  *••  Egabrensis  Coll.  ilisp.  ••« 
malis  vel  insidiosis  :  £dd.  cotl.  o.  **^  damnnvit  :  Coll.  Hisp.  ***  coactus  reu.  :  Edd.  coll.  o.  *** 
66.  c.  ^  Ivo  Decr.  p.  i6,  **^  noverint  :  Coll.  Hisp.  '  ita  in  Cull.  liisp.  =  C.  LXIH.  ***  bab.  A* 
589.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  l.  36.  c.  2.  *»*  liofc  :  Edd.  coll.  o.  -  iia  iii  Coil  »lisp.  ***  episcouaii : 
Coll.  Ilisp.  **»  recolligantur  :  Edd. Lugdd.  II,  III.  =  C.  LXI V.  »**  hib.  A.  638.  —  tull.  tr.  p.  p.  2,  l.  38» 
c.  4.  *»*  manumissos  :  Coll.  Hisp.  ***  ecclesim  :  Ib.  *»•  de  his  :  Ed.  Bas.  **•  qui  substiiuitur  ;  Edd. 
coll.  0.  **'  professionem  :  exd,  —  add.  :  ipsius  :  Ed.  Bas.  **»  desid.  in  Edd.  Nor,  Ven.  i,  II.  ***  desid. 
iii  Edd.  colt.  o.  pr.  Nor.  Veii.  I.  II.  »»»  add.  :  sui :  F^d.  coli.  o.  =  C.  LXV.  »•»  liab.  A.  633.  —  Burcii. 
l.  5,  c.  185.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  245.  Polyc.  I.  3,  l.  12.    »"  ecclesia :  Edd.  coll.  o. 


»25  DECRETI  PARS  SECINOA.  CAlJSA  IH.  QUiEST.  11  «j. 

liiM]uaui.  sed  juxu  Tiriuieni  suam  obsequiuin  ei  vel       ll»d,  rr«„„,:..e  u    ,1, 

obedieiilia.n  prebcanl.  '^'  Gregonus  «•«/«„«. «  TA„„«  w.  5,  ,^^^ 

re,  eccteMw  uiHUer  pouum  donan  Muerauom  ei  p,eta,n  inluUu  urri  eccU- 

"•'"'ifctr^»"^^^^^^^^^^^  »•'  »>-  P-Pi''atus  h„„,ana™  vo.uerii -^^0; 

OtiicunMue  -episcopt*  suffragio  cujuslibet  aliquid  ^""'"^''®»  "'  <«*viniUlis  su»  graiia  diniplo,  quo  le- 

mlesiasiicaj  uiiliintis  "•  provideriiU  ,  el  pro  eo  "®'?'"""'  capl»vi ,  vinculo  servitutis,  prlslinas  nos 

quodcuiique  conimoduin  »"  in  remunerationeni  ■••  ''^^*'''"^''^^  liberiaii.  saiubriler  agilur,  si  bomines. 

pron»iseriia ,  proniissi  soluiionem  eos  exsolvere  "•  ?"^^  ***  ""*'®  "*^"''*  ^^^^^^  prolulii,  et  jus  gentium 

oporlebit ,  iia  ut  *id-  ad  concilium  provinciale  •»•  „  ^"*^^  «"bstituit  servitulis,  in  ea,  in  qua  natl  fueranl, 

deferalur*»».  ut  eoriim  conniveiiiia  •"  conririnare-  l"*""'"»^^®"^»^  beneficio  libertate  reddantur.  A^iie 

tur,  quia  (sicut  Paiilus  •"  ait)  dignus  est  operarius  ^^^  P^^^ii^  intuitu ,  et  biijus  rel  consideratione 

•**  merccde  sua  •»•.  permoti  »■•,  vos  •■•  Montanam  atque  Tbomam ,  fa- 

C.   LXyil.   S^rrt  ecclesiarum  in  eornm  domimum  ""''^®  ^*"^^*  Romaii»  ecclesi»,  cui  Deo  adjutore 

de^r  '"h  ''°"""''  ^"*   ecclesiasiicii   umaiibus  *"  deservimusjiberosex  bac  diecivesque  Romanoa 

iuTclLl''      rL   M,   ,   ..  effic"»"s.  omneque  veslrum  vobis  relaxaiiius  servi- 

lum  Gregonus  /.6,  //.  Jnd.cL  li  .  epiu.  18.  Theo^  tulis  •■•  pe.ulium  •.  Ei  infra  :  §  i.  Hanc  autem  ma- 

Ecdi.«ia..i.ic  «"l-n  •T^T*'  T'  numissionis  pagiiiam  Paierio  notario  scribendan. 

diirti                           "'  desudanlesecclesiaslica  dicuvimus.  el  propria  manu  una  cum  tribiis  pre^ 

Jun    .l'V  '•'^"!"""^'^'^"^  8^"^«'« '  "'  n"«  «e  vo.  sbyteris  prioribus  et  li ibus  diaconis  pn>  pleniw^ma 

^uLnsobsequiorum  necessitatibus  spouie  subji.  firmitate  subscripsimus.  vobisque   lradidim.,8  -. 

.  cium  digue  nostris  provisionibus  consolentur.  Qula  Actum  in  urbe  Romana 

riLrC  ^*'""*^''"™  '''■"™.  «Nuentissimuin  .  Gratian.  Uem  servi  eccleuarum  publicH  anguriU 

coiihilianum  nosiriim  .   mancipiorum    cognovi.nus  non  debeni  fatigari. 

nimisierio  destilutum.  ideopuenim  nomiiujAcosi-  ri  ^   -    i^      •,.    rr  . 

n.ui„.  natione  Siculun..  juri  doniinioque  .uo  ."11  C  .  ''."J  "'  "t        ^»'»'''"»  "'• ''  ^»'  "*''«' '-•• 

iradique  ,,r«cipl„,„s,  quem  quoniain  ira.liium  •'•  cx  "        /5«"^"            ""'""'^  "*" 

iiosira  voluniute  •"  jam  possides  •",  bujiis  'le-  EccJesiarum  '  servos.  el  'cpiscoporum  ••'.  vel 

iiecesse  ruit  scrtpti  •»«  pro  fuiuri  lemporis  (eslimonio  omiiium  clericorum ,  a  judicibus  vcl  acioribus  ••• 

ac  robore  larg.lalis  aucioriiale  fnlciri,  quaienu.  publicis  in  diversis  angariis  faiigari  dolemus.  Pro- 

itomii»  proiegcnic  sec.re  euni  semper  et  sine  ulli.is  pler  quod  o.nne  concilium  a  pieiaie  sloriosissimi 

NOTATIONES  CORRECTOROM. 

snS'  eS!l  li'  «  ori11'.fri   m'  iT,,  "'f  •  *'  '*'.'"         C.  LXIX.  t  Eccleuaru», :  In  easteris  h.ijus  conciUi 

eZ  c  i  s  r  b  ,.n    J,f.T,:Sl '"  «"'8al'"-  e"'n«lera  excmplarib.is  i.i.pressis  ei  manuscripiis,  qux  collal" 

I^Cl? •  Adu.  B  rrL^;in*r-| «  .  ?!""•. "  "P"''  '*«"«'"  '«6'""-  q"einadm«l„..,  ap„d 

NeoLenmLnt^^^^  '""^  ^«1"«"""^  ■  G.aiiai.u.n.  praierquau.  T„  edilio.ie  quaiuor  io.".o- 

/«S*mo?fl^«-  /?«y.  ,"  '■'""•  <"'  *«'"ee  L"ce..si  regio*.  ,'„  quibus  i..iii„m 

/7mnori  «  i^LZjI.  .r^;  '  "  '  -r"  /'"'«»^««  •>  «w/a/,*,„  «c/«,«ri,m  «rro.,  «  epiuoporum,  vel  o. 
reZtere-etTeZiZu'1 1  T"*,"*  *'"?  *"'"  '^*  "•  '•  '•  "'  P' '"  '""*"•'  ""8""»  Umi.  "»"•« 
,««.«/0,««   r«o/„tor.fl«   pro^rre  /arj,.«att   unlen-      ,io;  alia  ver»,  ir.  .p.ih.ls  o.,.„e»  co„ciliorum  co.lic^ 

t'  fYviii  •  D      f         r  ..  coiicordant,  sunt  emendala 

t..  LXVni.  e  Pecuhum  :  \n  vetiislo  cotlice  e^isliK 
lanim  B.  Gregorii  bibliotheca  Vaiicanae  lejiilur  : 
pertculum.  ° 

QuisST.  II.  C.  LXV.  •••  tf</<m  :  Coll.  Hisp.  —  Burch.  Iv.—  Edd.  coll.  o.  ••^roaem/t  :  ColL  Hisp.  ~ 
Burcb  Ivo  =0.  LXVI.  •••  Coll.  tr.  p.  pX  i.  37,  c.  U.  Abbo  Fltr.  ap.  Mabill.  Vet.  an.  c.  33.  ^uti^ 
i!t   *    II  P'  ~"  ^^^'     "*  modicum  :  ib.    «••  remuneratione  :  ib.  —  Edd.  colh  o.      »•»  abMohere  : 

Ai  1  «  ;  ®'  "*  ^omprowifc.  :  eied.  —  Coll.  Hisp.  —  Abbo.  •"  deductum,  eorum  :  Coll.  Hisp.  — 
Aiino.  conventu  :  bd.   Has.  —  cottren»>n/ta  fl/.  conniventia  :  Ed.  Arg.    ««•  i  Tiin.  c.  5.  v  19.    •«*  m«r- 

cewariuf  :  fcdd.  coll.  o.  »«»  mercedem  iuam  accif.ere  Coll.  Hisp.nrC.LXVII.  •»•  Ep.  iH,  (scr.  A.593K  I  5. 
M.  Maur.—Polyc.  I.  3.  I.  13.  •"  *iiri  :  Edd.  coll.  o.  »'•  dcsid.  in  Eild.  coll.  o.  pr.  Bas.  »»•  att- 
f»  ivlm.^^f  *^®"-^-  "•  roMtrf^i :  Edd.  coll.  0.  •"  desi,!.  in  Ed.  Bas.  •••  ©a/Mi :  Edd.  coll.  o.  = 
i..  LXVIU.  »••  Ep.  12,(scr.  A.  596).  1.6.  Ed.  Maur.  ••*  »o/iii/  :  Edd.  coll.  o.  Ipr.  Lugdd.  II.  III.  »•• 
permotus  :  Ed.  Bas.  »*•  nos  :  Edd.  coll.  o.  pr.  B:is.  »•'  auctore  :  Edd.  coll.  o.  »»•  desid.  iii  orijr  »•»• 
JThT*  '  !i^*'-  ^^"-  ^-  «xc.  Arg.  =C.  LXIX.  »»•  bab.  A.  589. -Ivo  Herr,  p.  3.  c.  138.  "  iu  ia 
i-oii.  iJisp.         aild.  :  vel  presbyierum  :  Edd.  coil,  o.  et  BohiD.  iuviio  fonte.    »»*  exactoribus  :  Edd.coll.  o. 


925 


DKCKETl  PARS  StCUNDA.  CAUSA  XH.  QUiEST.  H. 


m 


dofnini  nostri  poposcit,  ui  lules  deinceps  ausiis  *''  A  videanlur,  in  liujusinodi  usus ,  quos  supra  dlxiuius 


]iilnl>eal,  sed  servi  suprascripioruin  officioruni  in 
eornm  usil)us  vel  ecclesiae  laborenl  "*.  Si  quis  vero 
jiidicum  aul  acloruin  **'  clericum  aul  servum  clc- 
rici  vel  ecclesise  in  publicis  ac  privatis  npgotiis  oc- 
cupare  voluerit,  a  cuminunione  ecclesiasiica  ,  cui 
inipediiiienlum  facil,  efficialur  exlraneus. 

Gralian.  llempro  alimonia  pauperum^  pro  redem' 
tione  captivorum  res  sacras  distrahi  licet. 

Vnde  Ambrosius  ait  lib.  II  de  officiis,  c.  28  »"  : 
C.  LXX.  Res  sacro!  quibus  ex  causis  alienari  debeanl, 

Aurum  ecclesia  habet,  non  ut  servet,  sed  ul  ero- 
gcl  et  subveniat  in  necessilaiibus.  Quid  opus  est 
cuslodire  quod  nihil  adjuvat?  An  ignoramus,  quau- 
luiii  anri  atqiie  strgeiiti  de  lemplo  Doinini  Assyrii 


"^  arbilror  omnia  pie  posse  converti. 

C.  LXXI.  Non  parietes  tempU  ornare,  sed  pauperibuf 
providere  gloria  episcopi  est. 

Item  Hieronyinus  ad  Nepolianum  de  vita  eleric^ 
rutti. 
Gloria  episcopi  est  pauperum  inopi»  "*  provide- 
re ;  ignoininia  sacerdolis  est  propriis  sludere  divitiis, 
Naliis  in  paupere  doino  et  iu  tugurio  ruslicano,  qoi 
vix  niitio  et  cibario  paiiertigientein  saturare  ventrein 
poteram,  nunc  similam  cl  meila  faslidio.  Item  paulo 
inferius :  §  1.  Multi  aedilicant  parieles,  et  colunmai 
ecclesiae  subtrahunt  '",  marmora  *'^  nitent,  auro 
splendeni  laquearia,  gemmis  altare  dislinguilur,  et 
niiiiislrorum  Christi  nuila  electio  *"  est.  Neque  vero 


susiuleriint?  Ntmiie  meliiis  conflat  sacerdos  *"  pro-  ^  mihi  aJiquis  opponat  dives  in  Judaea  tcmphim.  inen- 

ptcr  alimoniani  pauperum,  si  alia  "*  subsidia  desint, 

qiiam  A  sacrilegus  contaminata  '**  asportet  liosiis? 

Nonne  dicinrus  est  Dominus  :  Cur  pas»us  es  tot 

ii.opes  fame  emori  »"?  Et  ***  certe  babebas  aurum, 

unde  niinislrasses  alimoniam.  Cur  lol  captivi  de- 

ducti  iii  (ommercium  *^'  sunt,  nec  redemti  f ,  ab 

hostc  occisi  suni?  Meliiis  tuerat,  ut  vasa  viveniium 

servares  quam  metallorum.  His  non  possel  *^*  re- 

sponsum  referri.  Quid  enim  diceres  *^^?  Timui ,  ne 

templo  Dei  ornalus  deessel?  Responderet  *^*  :  Auruin 

sacramenla  non  quaTuni,  neque  aoro  placent  qii:c 

auro  non  cmuntur.  Ornatus  sacramenloruni  '^*  re- 

demtio  captivorum  esl ,  et  vcre  illa  siint  vasa  pre- 


sain,  lucernas,  iburibula,  patellas  scyphos,  inorla- 
riola,  et  cetera  ex  aiiro  rabrefacta  *'*.  Tunc  h»c 
probabantur  **^  a  Domino,  qtiando  sacerdotes  hostins 
iininolabanl,  et  sanguis  pecudum  erat  reiuissio  *** 
peccalorum,  quanquam  li;)ec  omnia  prxcesserint  iii 
iigura  *'* ;  scripla  autem  suni  ***  propier  nos^in  quos 
flnes  saeculorum  devenerunt.  Nunc  vero,  quum  pau- 
pertatein  doinus  suae  paupcr  Dominus  dedicarii  **\ 
porleiiius  *'*  crucem,  et  divilias  ***  liituiu  pulabi* 
nius  **^.  Ilem  ibidem  in  exiremo  :  §  2.  Amico  "* 
quippiam  rapere  rurluin  esl,  ecclesiam  fraudaresa- 
crilegium  est :  accepisse  *qiiod*  pauperibus  erogan- 
dum  *sit*  ct  esurientibus  plurimis  "*,  vei  cautuni 


liosa  ,  qiiui  rediinunt  auiinas  a   morte.  ille  verus  >^  esse  velle  vel  limidum.aul.quod  aperlissimi  sceleris 

.. _.     .X        .    =     _.    j    .     ^  ^..     ..i:,...:.!  :...i^  M7...K...I   -_.. r i 


iliesaunis  est  Domiiii,  qui  operatiir  quod  sanguis 
<^us  opcraius  csl.  El  post  pauca  :  §  1.  Nemo  ^enim* 
potest  diccrc  ciir  pauper  vivil?  Neino  potest  queri 
(|iiia  caplivi  redcmti  suiit.  Nemo  potest  accusare 
quia  leniplum  Dei  aediGcatuin  est.  Nemo  potesl  in- 
dtgnari  quia  humandis  fideliuni  reliquiis  spatia 
laxata  siiiil.  Nemo  polest  dolere,  quia  in  sepulturis 
*^^  Christianoruin  requies  defunclorum  cst.  In  his 
tribns  generibtis  vasa  ecclesiae  etiam  iuitiala  con- 
fringere,  coiiflare,  vendere  licet.  Opusest,ut  de 
ecclesia  niystici  popuii  forma  non  exeat,  iiead  iisus 
*^*  nefarios  sacri  calicis  ministerium  transferalur. 
Idco  inlra  ecclesiam  priinum  qua^sifa  sunt  vasa,  quas 
initiaia  non  esseiit,  deinde  '^*  comminuta,  poslremo 


est,  aliquid  inde  '*^  sublrahere,  omiiium  praedonum 
crudelitateiii  siiperat.  Item  ejusdem  ad  Paulinum,  de 
institulione  monachi :  §  3.  Crates  "*  ille  Tliebanus, 
homoquondaiii  diiissimus,  qiium  ad  pliilosophandum 
Atlienas  pergeret,  inagmim  auri  pondus  abjecit, 
neque  putavit,  se  simul  posse  et  virlutes  et  divitias 
possidere.  Nos  sufl^arcinati  auro  Chrisium  pauperein 
sequimur,  et,  siib  pmUextu  eleeinosyna;  prisiinis 
opibus  "*  incubanles,  quomodo  possunius*'*  aliena 
ndeliier  distribuere  qui  iioslra  limide  reservamus  ? 
Pieiius  venter  facile  de  jejuniis  dispulat.  Non  Hiero- 
solymis  ruisse,  sed  Hierosolymis  beiie  vixisse  lau- 
dandum  est. 
Gratian.  Item  largitate  etiam  eptscopi  sttpendium 


conflaia,  per  miniitas  erogationes  dispensaia  egen-  D  derebus  ecclesio!  clericis  dare  licet,  cujus  professio 
libus  captivorum  *'*  quoque   pretiis  profecerunt.      sub  precario!  nomine  fieri  debet 
Quod  si  desunt  nova  ei  (iiiae  nequaquam  iiiitiata 


QuiEST.  M.  C.  LXIX.  "'  tiius  :  eaed.  '"  elaborent  :  CoU.  Hisp.  '"  auctorum  :  "Ed.  Bas.  = 
C.  LXX.  '"  Ans.  I.  15,  c.  28.  IvoDecr.  p.  3.  c.  150.  Polyc.  I.  6,  t.  20.  "'  desid.  in  Ed.  Arg.  '"  a«- 
qua  :  Edd.  coll.  o.  "•  contaminal  et  asportal  :  eaed.  cont,  atque  asp.  :  Ivo.  '**  mori  :  Ivo.  —  Edd.  coll. 
0  »**  desid,  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  '*•  in  captivitatem  ducti  :  Edd.  coH.  o.  f  nec  redemti? 
eur  :  orig.  "'  poles  —  referre  :  Edd.  coll.  o.  »*^  dices  :  eaed.  '*»  Bespondet :  e;pd.  '**  sacrorum  : 
eied.  —  Ivo.  '*»  sepulcris  :  eaed.  **•  adversus  :  Edd.  Arjr.  Nor.  Ven,  I.  II,  Par.  '^*  denique:  Edd. 
coll.  o.  *"  caplivorunme  :  eaid.  "*  dixil :  eanl.  =  C.  LXXI.  "*  opibus  :  Edd.  coll.  o.  *"  sub' 
strnunl  :  orig.  ••*  marmore :  Ed.  Bohm.  "*  dileclio  :  Ed.  Bas.  "•  (abricnta  :  Eild.  coll.  o.  *»^  pro- 
banlur  :  Ed.  Arg.  *»•  redemtio  :  orig.  "»  figuram  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  I,  II.  Lugd.  I.  Par.  *"  ^int  : 
Bohin.  —  scriptum  esl  :  Edd.  coH.  o.  pr.  Bas.  ***  dedicacil  :  Cied.  *"  cogiiemus  :  orig.  *"  delicias  : 
Edd.  coll.  o.  ■•*  putemus  :  eaed.  —  Bohm.  *"  C.  15,  q.  4,  c.  10.  *"  resermre  vel  cautum  vel  timidum 
{timendttm  :  Edd.  Arg.  Bas),  esl  :  Edd.  coil.  o.  *"  cxindn  :  caid.  »"  Socrales  :  eaid.  pr.  Nor.  Luijda.  11, 
II.     »••  operibus  :  Ed.  Bas.     »^»  possimus  :  ib. 


9il  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  Xil.  QUiEST.  III.  928 

Unde  iii  Concilio  Tolelano  VI.  c.  5  *^'  :  A  ro'**  volueril  sepuUuris,  non  auiplius  quam  ceiilesi- 


C.  LXXII.  Qui  beneficium  ah  ecclesia  accepit^  ejus 
profeMionem  nomine  precariof  faciat, 

Saepe  (ll,  nl  proprieiall  originis  obsislal  tongin- 

qnilas  leinporis.  Qnapropier  providenles  <iecerni- 

inu^t,   ul  s\  quis  clericornm  >  slipendium  de  rebns 

ecclesiae  cnjusqiiam  *'*  episcopi  percepii  *^*  largiiate 

sub  praecari-T!  nomine  debeat  professionem  scribere, 

iit  *^^  nec  pei    lentionem  diuturnam  prxjudiciuin 

afferat  ecclcsia;,  et  qusecnnque  in  usu  *'*  pcrceperit  "* 

debent  ^^  uliliter  laborarc,  ul  nec  rcs  divini  juris 

Tideanlur  aliqua  occasione  negligi,  et  subsidiuin  ab 

ecclesia ,  cui   deserviunt,  percipere  possint  clei  ici. 

Qtiod  si  quis  eoruin  conlemseril  facere»  ipse  se  sti- 

pendio  suo  videbitur  '^*  privare. 


mani  partein  census  ecclesiae,  cui  praesidet,  ibidein 
conferre  licebit,  ea  tanien  caulela  servata,  ul  unuio 
lantummodo,  quae  placuerit,  ex  bis  duabus  reiQuue- 
rationem  '**  assuniai. 

C.  LXXV.  Jure  proprietatU  ret  etclesice  monasUrio* 

rum  wiiiliciis  iradere  liceL 

//m  Gregorius /t^.  //.  Indict,  11.  epist.  17. 

Graiioso  snbdiacono  **^ 
Religiosam  viiani  eligentibus  congrua  nos  oportet 
coiisideraiione  prospicere,  ne  '**  cujusquam  neces* 
sitalis  occasio  aut  desides  faciat,  aut  robur  (qnod 
absit;  r.onversalionis  iufringat.  Idcirco  praesenli  tibi 
aucloritate  praecipimus,  quatenus  doinuin  posi^ni  in 
liac  urbe,  regione  qiiarla,  juxta  locuiii,  qui  appel- 


Grallun.  Heligionis  quoque  iHtuitu  ea,  in    quibus  B  latur  *ad*  gallinas  albas,  vel  liortum  jiiris  sancL-e 


ecclesia  deirimentum  non  paftfur,  monasteriis  tradi 
possunt. 

Unde  U\  Toletano  Concilio  111.  c.  4.  legitur  «^* : 

C«  LXXIll.  Licet  religionis  intuitu  res  ecclesice  alie- 
nare. 

Si  cpiscopus  unam  de  parocbianis'**  ecclesiis  suis 
monasterium  dicare  voluerit,  ut  in  ea  monacboruin 
regulariier  cotigregaiio  vival,  boc  de  consensu  con- 
cilii  ***  sui  babcat  liceiiliam  faciendi.  Qui  etiam,  si 
de  rebus  ecclesi»  prt  eorum  substantia  aliquid,quod 
detrimentum  ecclesiainon  exbiiieat,  eldein  loco  do- 
naverit,  sit  stablle.  Rei  enim  lionae  ***  statuendae 
sanctum  concilium  dat  consenr.um  **'. 
C.LXXIV.  Non  uUra  quinquayesimam  partem  rerum 


Romanae  ecclesiae,  cui  auctore  Deo  praesidcmus,  in 
qua  Campana  quondum  uxori>  Patricii  mansis  di- 
giioscitur,  simulet  bortum  atque  bospitia,  quae  intra 
eanideni  doinnin  )aiina  coiicliidit  **',  *  Florsc  abba- 
tissae*  debeas***  tradere  proprietutis  jiire  prociildii- 
bit)  possidendam,  iii  qua  doiiio  inoiiasieriuin  *virgi- 
num*  '*',  ubi  cum  congregatione  sua  babitare  possit, 
Cbrisid,  *queat*  adjuvanie  construere,  et  ***  tani 
ipsa  quam  qut^  in  ejus  loco  bonoreqiie  succesaerit 
praedictam  domum  et  bortum  ciiin  omnibns  ad  se 
pertinentibus  (sictit  diximus)  qtiieio  inconcussoque 
jure  a  nobis  pietatis  consideratione  concessa  valeai 
possidere. 


Gratian.  Ecce  ostensum  est,  quomodo  res  ecciesiic 
ecclesitt!  monasieriOt  quod  constiluit^  episcopo  iicet  ^  sine  cutpa  dari  possunt ,  et  constare  his^  quibus  datof 

conferre.  fuprint  

Item  ex  Tolctano  IX.  c.  5  *•*.  ' 

Bonae  rei  dare  consultuin  et  pneseiitis  babetur 


vilae  subsidium,  et  aeiernae  reinuiicraiionis  exspe-< 
ctare  ***  ceruilur  praeniium.  Quisquis  itaque  episco- 
porum  in  parocliia  sua  uionasterium  consiruere  forte 
voluerit,  et  boc  ex  '**  rebus  ecclcsia;,  cui  praesidet, 
ditare  decreverit,  non  amplius  ibideni  quam  quin- 
quagesimain  partem  dare  debebii,  ut,  bac  tempera- 
menti  aequilate  servata,  et  cui  "^  tribuit  competens 
subsidinm  conferat,  etcni  toUit  dainna  gravia  iion 
infligal.  Ad  '"  ecciesiain  vero,  quae  monasticis  non 
luforniabitur  regulis,  aut  quain  pro  suis  magnifica- 


QU.ESTIO   III. 
GRATIANUS. 

I  Pars.  Nunc  quofritur^  si  ante  tempus  sua  ordi- 
nationis  nihil  habere  videbantur ,  quid  de  his  fiert 
debeat^  qum  post  ordinationem  suam  invenisu  no- 
scuntur, 

De  his  ita  statutum  est  in  Concilio  Cartbaginensi 
lll,c.  49.  «: 
C  1.  De  his^  qui,  primum  nihil  habentes^  tempore  euee 
adminisiraiionis  aiiqua  acquiruut, 

Placuit,  utepiscopiipresbyteri  *,  diaconi,  velqui- 
cuuque  clcrici,  qui  nihii  babenles  ordinantury  et 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  LXXIL  '  Clericorum  :  In  codice  concilionim  D  nibus  et  nonnullis  Craliani  exemplaribus  non  estita 
Lncensi  regio  sequitur  :  vel  aliarum  quarumtibet  diclio  ** ;  in  vetnslo  aiitem  Vaiicano  ,^epistolaruni 
personarum  *  codice  iecilur  :  quondam  patiicia 

C.  LXXV.  k  Uxor :  In  allquot  epistolarum  editio- 


QoiBST.  II.  C.  LXXIL  •**  bab.  A.658.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  37«.  *  iia  in  Coll.  Hisp.  »^«  cujuscmnquei 
Edd.  coIL  0.  —  Coll.  Hisp.  —  lvo.  «"  percipiat  :  Coll.  H isp.  —  p«r«/iii :  Ivo.  »'*  ne  per  retemionem  : 
Edd.coll.o.— !!£<;  per  ret,  :  Ivo.  "•  usum  :  Coll.  Ilisp.  '^*  percepit:  Edd.  coll.  o.  '"  debet  :  eastl. 
«•  videfur  :  Ed.  Bas. •=  C.  LXXIII.  "*  bab.  A.  589.  —  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  168.  »'•  parochitanis  :  Coll. 
Hisp.  "»  consiiii  :  ¥A,  Arg.  •"  bene  :  Edd.  coll.  o.  "»  «Meiwiim  ;  Coll.  Hisp. » C.  LXXIV.  »* 
liab.  A.  655.  —Ivo  Deor.  p.  3,  c.  170.  »•■  exspenari :  Coll.  Hisp.  '••  en  :  desid.  ap.  IV.  —  Edd.  col. 
or  ••'  etiam  cui  :  Edd.  Arg  R;is.  »••  tlesid.  in  Coll.  Hisp.  "*  mumficare  '  ib.  '*•  r^mtiiierandiim  :  ib. 
=  C.  LXXV.  '•»  Ep.  47,  (scr.  A.  5D3),  I.  3.  fcd.  Maur.  —  Ans.  I.  5.  c.  33.  '*•  nec  :  Etl.  Bas.  -  de- 
sid.  in  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  '*'  clautit  :  Ed.  Bas.  —  conciusit :  Edd.  rcll.  »**  «tii^m  debeat :  Edd. 
coll.  o.  —  Fior,  Abb   :  desld.  ap.  Ans.    »*•  desid.  ap.  Ans.    »»«  ut  :  orig.  —  Ans. 

QCiEST.  III.  C.  L  «  bab.  A.  397.  —  Ctill.  ir.  p.  p.2,  l.  17,  c.  30.  Burch.  L  3,  c.  120.  Ans.  L  7,  c.  157. 
vo  Paii.  I.  2,  c.  52.  Decr.  p.  3,  c.  96.     *  vei  prehb,,  tel  diuc,  :  Ed.  Ilas. 


029  DEGREll  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XII.  QUiEST.  IV.  030 

lempore  episoopauis  vel  clericaliis  sui   agros  vel  A  doU,  aol  ecclesia  forlasse  dimittilnr,  cwicunque  alii 


quscunqiie  prxdia  nomiiie  suo  coiuparanl,  lanqu.im 
rerum donunicaruin  invasionis*  criinine  leiieanlur  \ 
nisi  admoniti  ecclosiae  *  eadein  *ipsa*  contulerint. 
Si  aulem  ipsis  proprie  aliquid  libeialitale  alicujus 
vel  successione  cognationis  obveneril  *,  faciant  inde 
quod  ^  eorum  proposiio  congruit  *.  Quod  si  a  suo 
proposito  retrorsuin  exorbilaverint,  honore  ecclcsia- 
stico  indigni  taiiquam  reprobi  judicenlur. 
C.  11.  De  minhtris^  qui  nnlla  ecciesite  occasione,  sed 
iui  ulilitale  aliqua  acquirunt, 
Jtem  ex  Concilio  Toletsuio  IX,  c.  4  *. 

Quicunque  de  sacerdolibus  vel  luinisiris  pro  sui  ** 
utilitaie  alque  amicitia,  vel  'praestaiione,  aui*  quo- 
cunqiie  modo,  aul  per  scripturae  sericin  aliquid  ^^ 
inenierint  "  a  quolibet  "  percipere,  iii  rebus  eccle-  B 
siaenon  poterit  numerari,  sed  qiiod  exinde  voluerint 
facere  ipsoruui  voluntatis  arbiirio  siibjacebit.  Quod 
si  lioc  post  eorutn  mortem  inordinatum  foriasse  re- 
manseril,  ecclesia,  cui  praefuit  vel  ininisier  exstitit, 
lioc  '^  sibi  in  perpeiuum  ^'  vendicabil. 

Gratian.  Ecce  quod  iila^  qua  non  ex  officio  eccle- 
tiaitico,  sed  exaliqua  prmstatione  su<e  utiliiatis  lucra- 
tus  en,  potest  dare  quibui  voluerit, 

II  Pars.  §  I.  Sed  quceritur  dehis^  quce  sibi  com^ 

muniter  cum  ecclesia  vel  sequeslratim  pro  remedio 

animo!  o/feruntur,  vel  de  tertia  parte^  quam  de  rebus 

parochialium  eccleiiarum  sibi  debitam  accipit,  si  ea 

poterit  dimittere  quibus  voluerit. 

De  liis  ita  diffinitur  in  Concilio  Agalliensi  c.  G  '" : 

C.  III.  De  pontificibus^  quibus  ab  extraiteis  vel  cum 
ecclesia,  vel  sequestratim  aliquid  dimittitur. 

Pontifices,  quibusin  snnimo  sacerdotio  constilutis 
ab  "  extraneis  **  aliquid  aut  cuin  ecctcsia,  aut  se- 
questraliin  *aut'  diiniititur,  aut  donatur  (quia  boc 
ilie,  qui  donai,  pro  redeintione  aniinae  sux,  non  pro 
commodo  sacerdqtis  offcrre  probutur),.non  quasi 
suum  proprium,  sed  quasi  diinissuin  ecclesi:c  inier 
facullates  ecctesisc  coniputabuiii,  qiiia  juslum  est  ul 
sicut  sacerdos  habet  quod  ecclesix  dimissuin  esl, 
ila  el  ecclesia  habeat  qiiod  relinquitur  sacerdoti  **. 
§  1.  Sanequidquid  per  fideicommissum  aul  sacer- 


postinodmn  proruturum ,   id  inter  facuUates  suas 
ecclrsia  computare  aut  retinere  non  polerit. 

C.  IV.  Episcopus  tertiam  partem  sibi  debitam  ecdma 

retinquere  poierit. 

IteM  ex  Concilio  Tolelano  IX,  c  ••. 

Episcopus,  si  teniam  partem,   quam  de  rebas 

parocbialium  ecclcsiarum  *sanctione  paierna*  ■*  sibl 

debitam  novit.  'aulipsi*  ecclesiae,  cujiis  resessepa- 

tebil"*,  aut  atteri  ecclesia,  'quam  •»  etegif  conferrc 

decreverit,  *ef  iicitunt  nianeat,ctirrevocabiIe  robur 

ejus  senleniia  *^  ferau 

QU^STIO  IV. 

GRATIANUS. 

Quod  aulem  quesritur^  si  de  suis  et  ecclesi(e  rebus 
aliqua  acquisisse  noscuntur,  cui  proveniant  ?  ila  rfijji- 
nitur  in  codem  Concilio  Tolelano  IX,  c.  4  '  : 

C.  I.  De  his,  qui  de  suis  et  ecclesia'.  rebus  aliqua 
acquisisse  noscuntur. 

Sacerdotes,  vel  •  qutcunqne  illi  sunt,  quibtis  ec- 
clesiasiicorum  rerum  cura  commissa  est,qiia!cunqiie 
aiJiiiinisiralionis  siiae  tempore  enierint»  si  de  rebtis 
propriis  vel  vile  vel  earuin  •  habuerini,  ad  eccIesiaB 
noineii,  cui  prxsnnt,  chartarum  conficere  iiistni- 
mcnta  procureni,  non  eniin  convenil  \  ut  eoclesia 
qiiein  •  suscepit  exlraneum  efficiat  in  alieno  diviicin, 
etinsuo  reliiieal   fraudatorem.  §  !.  lli  vero,  qui 

Q  suarum  rerum  iioscunlur  habere   coinpeudium,  en 
onini  re,  quam  post  ordinationis  suse  dietn  visi  siint 

.  acquisisse  •,  sive  nulla  sive  aliqiia  sint  inslrumenta 
confecta,  coiiipcnsalione  •  '  lain  juris  sui  qiiam 
ecclesiasticoruin  rerum  •  habila  *,  st  se  utriusque 
rei  quaniilasexxquaverii,  inter  ccclesiain  et  dcceii- 
tis  beredes  aequo  jiire  conqui:iitio  pertinebit. 

Gratiaii.  Si  quis  vero  pro  compendio  suarum  rerum 
ecclesia  rebus  detrimentum  intulerit,  vel  si  occasione 
rerum  ecclesiasticarum  in  rebus  propriis  detrimentum 
passus  fuerit,  vicissim  qui  lucrum  sentiunt  detrimenr 
tum  palientibus  resardent. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QoiBST.  IV.  C.  !.  •  Compensatione  :  fn  consilio  D  pensata  tam  juris  sui  quam  ecclesisticaram  rerum 
ipsocum  vetustis  exemplaribus  coltato  legitur  :  com-      habitudine. 


C.  1. 


\nvasores 


ib.  *  add.  :  obnoxii  :  Bnrch.  Ivo.  ■  in  ecclesinm  :  Coll.  Ilisp.  —  Aiw. 
ad  eccL  :  Biirch.  Ivo.  •  venerit  :  Cnll.  Hisp.  Burch.  —  evenerit :  Edd.  colt.  o.  —  Ivo.  »  quod 
«e/iw«  :  Burch.  Ivo.  »  fongriicri^  :  Edd.  cotl.  o.=C.  II.  •  hab.  A.  i>55.  *•  «ma  :  Edd.  coll.  o.  "  desid. 
InColl.  Ilisp.  *•  mernit  :'Edd.  Ven.  1,11.  Nor.  —  meruerit  :  Eld.  rell.  »•  ab  aliquo  :  Edd.  coll.  o.  — 
add. :  co//a/a  :  Coll.  Hisp.  »*  hoc  sibi  :  desid.  iu  Coll.  Ilisp.  ^*  perpetuo  :  Coll.  Hlsp.  =  C.  111.  *• 
hab  A.  500.  —  Burch.  I.  i,  c.  217,  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  551.  "  ab  extraneis  duntaxat  donatur 
aliquid  :  Coll.  citt.  >»  add.  :  dunlaxat  :  Coll.  Hisp.  "  a  sacerdote  :  Coll.  citl.  =  C.  IV.  »• 
hah.  A.  655.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  40.  c  5.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  i7i.  ^  »*  pariter  :  Ivo  »»  pa- 
tescil  :  Coll.  Hisp.    »»  cui   elegerit   :   ib.    »*  senlentiam  :  Ed.  Bas. 

Qd*st.  IV.  C.  I.  «  hab.  A.  6*55.  —  CoH.  tr.  p.  p.  2,  t.  40,  c.  i.  Ivo  Decr.  p.  5,c.  i69.  »  vel  quilibei  : 
Eild.  coll.  o.  »  parum  :  Coll.  Hisp.  —  Ivo.  *  justum  est :  Edd.  coll.  o.  »  qu(e  :  CoH.  Hisp.  —  Ivo.  — 
VaU\.  coII.  0.  pr.  Liigdd.  II,  III.  •  conqnisisse  :  Edd.  coll.  o.  —  Coll.  Hisp.  ^  compensata  :  Coll.  Hisp.  — 
•  add.  :  ambitione  :  eaed.    •  desid.  ib. 


031  DECRETI  l'ARS  SECUNDA,  CAUSA  Xl!.  «(J.flST.  V.  933 

Vnde  in  Concilio  Drnrnrensi  111.  c.  8.  lefjilur  **:     A  nins  qunedam  mobilia  ^p  qnnR  Conslanlius  decessor 


C  11.  Reiarciantur  detrimenla  sacerdoli  vel  ecclesioff 
quoe  aUeritts  occasione  aller  senserit. 

Quicunque  sub  hoc  neglecln  res  (liTinas  laborare 
disiuleril,  placifospecialidlstringeudus  est,  qualiler 
M  de  rebus  seu  augmeulis  *'  ecclesine  quxstum  labo- 
rlbus  **  suis  proprie  nuxil»  ct  ex  lioc  ecclesiaslicis 
rcbus  aut  negteclum  laboris  exhibult,  aut  miuora- 
lionem  vel  perditionem  induxft,  quicquid  in  rebus 
ecclesise  minuit  *'  illi  ^^  restituat,  ex  cujus  rebiis 
atque  suflTrngiis  suos  convictns '*  fuerit  ampliasse 
laborcs.  Qiiod  si  aliquid  pro  utililntibus  ecclesiaeaut 
snbstanlix  expendit,  aut  dispeudii  vel  perdilionis 
quippiam  pcrtulerit  ^*,  si  boc  comprobart  '^  poiue- 
ril»  totum  ilii  a  rebus  ecclesi;»  cjusdein  reforinabi- 
tur,  pro  cujus  utilitate  *^  id  expendisse  probatur. 

Gralian.  Si  vero  de  rebus  ecclesia:  lantttmmodo 
aliqtta  acqvisisse  noscuntttr^  ei  ad  nomen  ecclesite  in- 
itrumenta  debent  componere,  nec  aliqttibut  poterunt 
iila  donare, 

Unde  \\i  Agalliensi  Concilio  c.  54.  legitur  ^  ^*  : 

G.  ni.   De  his,   qnce  sacerdotes  emunt^  ad  eecUiiet 
nomen  scripturam  [aciant* 

Presbyier,   duni   ••  dioecesim  teiiet  ",  de  his, 

qiixemeril,  ad^ccclesiainouienscripluram  faciat,  aut 

ab  ejiis,  quaiu  leiict  *',  ecciesiieordinalione  discedat. 

QDiESTIO   V. 

GUATIANUS. 

I  Pars.  Testamenta  vero  non  licel  eis  conpcere^ 

nisi  rebui  propriii» 

Unde  Gregorius  icribit  Deusdedil  •  Episcopo, 

tib.  X.  epiit.  42  >  : 

C.  I.  Quomodo  de  rebus  ecclesioi  liceal  testari  sacerdo* 
bus. 

Nulli  dubiuui  est,  quia   sicut  saccrdotibus  res  in 

episropnlu  acqiiisiias  iiulla  esl  alienaudi  licentia, 

lla  de  his,  quas  :iute  habueriiit ',  quicquid  judicare 

voluerinl  non  vetantur  '.  Itaqiie  fraternilateni  liiain 

tompore,  quo  ad  nos  fuil,  qnestam  ^  esse  recoli- 


vester  Luminosse  anclllce  Dei,  filix  *  fratris  sui, 
testamenii  seric  legnli  tilnlo  reliquit ',  jnm  episco* 
piis  ncquisisset,  decrevisseque  nos,  ul,  si  hoc  coii- 
sinrct  ^,  nullum  ex  his  ecclesla  vestra  pra*judicium 
palereiur.  Qiiod  et  vos  oporlet  recolere,  et  mole* 
sliam  aliqiiani  prxdictae  ancillx  Del  non  facere,  nee 
ei  sine  cognitione  de  his,  quae  possidet,  quidquMH 
aulerre* 

C.  II.  De  eodem, 

Ideni  lib.  I V.  epist.  2i2.  Cypriano  diacono  *. 
Obitum  Theodori  episcopi  dileciionem  luam  j.im 
crediiniis  cognovisse.  Scd  qiiia  ipse  teslanienluni 
dicilur  condidisse,  sublililer  te  iie  quid  de  rebus 
|.  ecclesiae  sii,ae  *  cousunisissct  oportet  in(|uirere.  Et 
siquidein  eum  exinde  aliquid  incongrue  *•  miuuisse 
didiceris,  ita  age»  ut  res  *ipsse*  ab  co,  cujtis  Inter- 
est,  modis  omnibus  reparenlur. 

C.  III.  Qua:  monaiteriii  ab  epiicopis  conferentur  re- 
vocari  non  debent. 

Jtem  Gregorius  31ariniano  Episcopo  Ravennati^ 
lib.  V.  epiit  ". 

Quia  Joannes  quodain  dccessor  tuus  <:,  dum  vive- 
ret,  saepius  a  nobis  expctili,  iit  ea,  qiia^  iii  monaste- 
rio  illo  **  contulerat,  qiiod  juxia  ecclesiam  S.  Apul- 
linnris  ipse  construxeral,  nosira  debuissemiis  aucto- 
ritate  ilrmare,  et  iios  facturos  hoc  '*  esse  promisi- 
mus,  fraternitatein  vcstram  '^  iiecessario  duxinius 
"  adhorlandani,  nt  nihil  de  his,  qnae  iilic  contulit 
C  atqne  couslituil,  aliquo  iiiodo  patiatur  imminui,  sed 
oniiija  firma  studeat  slabilitate  servari  '*•  Higus 
igitur  nionasterii  et  collataruui  "  illic  reruin  quia 
in  testamento,  quod  coudidit,  fecisse  noscitur  men* 
lioneni,  scieudum  vobis  csl,  non  ea  uos  ideo  confir- 
masse,quoniain  ejus  supremam  sequimur  voluiitaten, 
sed  quia  ei  lioc  (sicul  diximus')  vlventi  prouiisimus. 
ll£C  iiaque  '*  sic  sollicile  frateruitas  vestra  implere 
festiiiet,  quateiius  et  qua:  in  ^*  suprascripto  mona- 
sterio  conslituit,  et  a  nobis  siinl  firmala  **  serven- 


NOTATIONES  COHUECTOUUM. 

C.  III.  ^  Cnput  hoc  ab  Ivone  eiiam  et   auctore  patu.  Illud  enim  cnput  in  hoc  conlinctur. 
Paiioriiiine  cilalur  ex  Agaihensi,  in  quo  exslal.   Iii  ^  Mobilia  :  lii  ot  iginali  iinpresso  el  manuscripto 

Decretalitius   vero,  lil.  de  peeul.  cler.,  cx  conc.  esl :  t«ii«o6i7tfl;sed  nou  esl  nuitalum  propier  docio- 
Arelatensi,  et  apud  Biirrharduin  et  in  prima  colie-  D  rum  s-cripla;  nonulla  vero  alia  stiut  emeiidata. 
r.tioue  decieialiuiii  ex  coiic.  Araiisicaiio.  C.    III.   '  Joannes  quondam  decessor  tuus   :  H:ec 

Qu^sT.  V.C.  \.^  Deuidedii:  Aiiiea  legehalur:  Ltt--  viTba  uoii  sunl  lioc  loco  apud  B.  Gregoriwn,  sed  cx 

eidxo.  Uesiitiiia  est  iuscriptio  ex  origiiiali,  qme  iii-  superioribus  huc  couiportata 
scripiio  inlegra  est  supra,  eud.  q.  2.  i\es  in  episco- 

Qu^sT.  IV.  C.  II.  "  hab.  A.  675.  -^-  Coll.  tr.  p.  p.  2.  t.  48,  c.  3.  "  arqumentit  :  Bohm.  "  vel  la^ 
boresrei  propvitv :  Coll.  Hisp.  "  minorationis  exhibuit ,  totum  de  rebm  propiui  eccleita  :  ili.  Ule  : 
Etl.l.  colL  o.  •»  convinctui  :  CoII.  Hisp.  "  pertttlil  :  ili.  "  comprobare  :  Edil.  coll.  o.  *•  tttdiiaHbus  : 
Coll.  Ilisp.  =:  C.  III.  »•  hab.  A.  506.  —  cf.  ad  c.  50.  D.  23.  -  Burch.  I.  3.  c.  i  19,  ( :  exconc.  Arattiteo). 
Ivo  Pan.  I.  2,  c.  51.  Decr.  p.  7,,  c.  9o.  —  cf.  c.  2.  X,  de  i)ec.  cler.  "  cum  :  Edd.  coll.  o.  •»  eccL  «e< 
dieecesim  habet :  Ld.  Arg.     *•  tenttii :  Coll.  Hisp. 

QuiEST.  V.  C.  I.  *.Ep.38,  (scr.  A.  602),  I.  2.  Ed.  Maur.  —  Aiis.  I.  6,  c.  175.  •  habtterunt :  Edd.  roll. 
o.  »  vereantur .  Edd.  Nor.  Ven.  l.  —  vflenlur  :  Edd.  rell.  \conquestam  :  Edd.  coll.  o.  »  ei  [ratrtbut 
iuii:exd.  * deretiquii :  etbd. — orig.  »  cowlnl :  e-TBd.  pr.  Lugpd.  II,  III.  =C.  II.  •  Ep.  27,  (scr.  A. 
595),  I.  5.  Ed,  Maur.  •  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  *•  incongruum  :  E.l.  Bas.  =C.  IIL  "  Ep.  !,  (scr.  A. 
596),  I.  6.  Ed.  Maur.    "  illi :  Ed.  Bas.     ^^  huc  ;  Edd.  coll.  o.    '^ 


Edd.  Goll.  0.    *•  servare  i  eaed.    "  coilectarttm  :  exd.  —  Bolini. 
'•  desid.  in  Ed*  Bas.    ••  confirmata  :  Edd.  coll.  o. 


*^  ittam  :  Ed.  Bas.     ^  pravidimui  :  orig. 
^«  add.  :  omnia  :  Edd.    coll.  o.  —  orig. 


»35  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

tur,  et  illa,  qu«  in  damnnm  "  dari  vel  fieri  per  te-  A 

stamentum  siise  decrevit  ecclesiae,  nullam  **,  pro- 

hlbenle  *  nenipe  *  lege  ubtineant  fi rmitatem. 

C.  IV.  Qttcs  anie  snatn  ordinalionem^  vel  post,  here" 
ditaria  tuccesiione  acqui$ivil  ejptuopui^  cui  vuU 
derelinquat. 

iiem  ^  ex  Concilio  Hispalensi  '*. 

Fixum  abhinc  ei  perpeluo  mansurum  *^  esse  dc- 
crevimus,  ul  episcopus  res  "  sui  jiiris,  quas  *aul* 
aiue  episcopatum,  aut  cerie  in  episcopalu  heredila- 
ria  successione  acquisivit,  secundum  aucioritalem 
canonicam  quidquid  '*  vult  faciat,  et  cui  vult 
conferat,  Poslquam  autem  episcopus  factus  est, 
quascuiiqne  res  de  faculialibiis  ecclesiae  aut  suo, 
aul  allerius  nomine  ^qualibel  conditione  *  conipa- 
ravil,  decrevimus,  ut  non  in  propinquoruni  suorum,  j^ 
sed  *in  *  ecclesiae.  cui  prxest,  jura  deveniant. 

Gralian.  De  rebus  vero  ecclevaitticn  tetiari  iicel 
episcopOf  $i  tantundem  de  propriis  reslituat. 
linde  in  Agalliensi  Conciiio  c.  51,  siatutum  est  "  i 
C.   V.  Quomodo  possunt  esserala  qucs  de  ecclesiee 
proprietnle  testamento  leganiur, 

Si  episcopus  condito  teslainento  aliquid  de  eccle- 
siasiici  juris  proprielate  legaverit,  aliier  non  vale- 


CAUSA  xni.  qua:st.  i.  934 

blt,  nisi  tantumdem  "  de  juris  proprii  facultatc  •• 
siippleverit. 

11  Pars.  Graiian.  Sed  si  episcopus  vel  quilibet  ex 
gradu  ecclesiastico  inlestntus  defunctus  fuerit,  nec 
nliqui  inventi  fuerint^  qui  jure  cognationis  ei  succe- 
dnnt^  ecclesia  sua  ei  succednt  in  integrum^  nec  iicebit 
aiicui  aliqua  ex  rebus  ejus  prasumere, 
(Jnde  in  Tarraconensi  Concilio  c.  12  staiutum  «/•• : 
C.  Yl.  Episcopointestatoecciesiasuccedat  inintegrum, 

Sicubi  defuncius  fuerit  cpiscopus  iiileslalus,  post 
defunciionem  ejus  «  a  presbyieris  el  diacouis  de  re- 
bus  ipsius  inventarium  '*  fldeliler  conscribatur  a 
minimousquead  niaximum,  idesl  de  iitensiiibus  vel 
*de*  omni  supelieclile ,  iia  tamen  ,  iit  si  quis 
exiiide  vel  prsesumsisse  aliquid,  vel  occulie  fuerit 
lulisse  convicius  secundum  furii  tenorem  resliiuat 
iinivcrsa. 

C.  Yll.  De  eodem. 
Item  ex  Concilio  Triburiensi  '  "• 

Quicuiique  ex  gradu  ecclesiaslico  sine  lestamcnlo 
et  sine  cognaiione  decesserii,  bereditas  ejtis  ad  ec- 
clesiam,  ubi  deservivii,  devolvatur  "•  Siiniiiter  de 
sanclimonialibus  '^. 


CAUSA  XIII. 


GRATIANUS.       , 

Diacesani  cujusdam  baptismatis  ecclesicCt  ciadibus 
beliornm  pressi,  liosttii  metn  compuisi^  domicilia 
sua  transtuierunt  in  aiinm  dioscesim,  prwdia  tamen 
antiqua  mn  desievunt  colere ;  coeperunt  persolvere 
decimas  ilii  ecclesice,  in  cujus  diwcesim  transierunt^ 
et  apud  enm  sibi  elegerunl  sepulturns,  Transactis 
quinqungiuta  annis  derici,  quibus  quondam  persol- 
verant  decimns^  coRperunt  movere  qua:stionem  in  eos^ 
qui  ab  istis  accipiunt  primitasjet  dccimas  ;  veiiiunt  ad 
cousam  (Qu.  1).  Modoprimumquaritur,s%  iili,]quorum 
domiciiia  sunt  in  dioecesi  liujus  baptismalis  ecciesi(e^ 
debeant  persoivere  deeimas  iiii  ecclesice,  et  ceiebrare 


C  suas  exsequias  apud  eam  eccle.%iam,  in  qua  quondam 
hwc  fiebant  aparentibus  eorum  ?  (Q;i.  II.)  Secundo^ 
an  pra^scriptione  femporis  jus  percipiendi  decimas  tt 
funerandi  toliatur  f 

QCiESTlO  1. 

GRATIANUS. 

1  Pars.  Quod  priori  ecclesio!  ha:c  omnia  jure  per» 
solvenda  sint^  actores  his  argumentis  probare  con^ 
tendunt,  Constat  unamquamque  baptismalem  ecde» 
siam  habere  dioecesim  sibi  iegitime  assignatam,  sicui 
et  parochiales  ecciesi(v  habent  parochias  sibi  distri^ 
butas. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  lY.  d //tfni :  SiceiiamcitantBucbardus  et  Ivo,  D  quemadmodum  et  nonniilla  alia.  In  codice  aulem 

et  in  llispaleiisi  i    habenlur  nonnulla  ad  hanc  rem  Liiccnsi  regio  legilur  :  post  depositionem  ejus. 
facienlia.  Sed    inlegrum  caput  habelnr  in  concilio  C.  Yll.  »  Burchardiis  eliaiii  el  ho  cilant  cnpitu- 

Parii-iisi,  I.  4.  c.  44.,  ei  in  Capitiilaribiis  I.  5.  c.  175.  Iiim  hoc  ex  concilio  Triburiensi,  cui  pr;cfiiil  Arntil- 

rereriiii-  inter  alia  decreia  couciiii  Parisiensis.  phus.  Sed  in  eo,  quod  exsial,  non  haiieiur.  Siiiiil- 

C.  Yl.  •  Defunctionem  ejus  :  Aniea  legebalur  :  lima  leguninr  apud  Jiilianum  aniece.>soieui  Novella 

hauc  diffinitionem  *.  Eincndalum  esiex  variis  conci-  151,  cap.  18. 
riontni  edilionibus,  el  duobiis   codicibus   Yalic. » 


QcAST.  III.  C.  III.  "  damna  :  Edd.  Lugdd.  II,  IIL  —  damno  :  Edd.  rell.  "  nuila  :  Ecbl.  coll.  o.  pr. 
Lugdd.  =  C.  lY.  "Imo  ex  conc.  Paris.  hab.  A.  829.  —  Ca).^  5,  c.  327.  —  Burch.  I.  I,  c.  214.  Ivo 
Dccr.  p.  5.  c.  328.  ■*  permansurum  :  Ed.  Bas.  *■  rebus  :  Bohin.  ■*  cui  vult  confevat,  et  quicquvi  de 
eis  vutt  facial:  e«d.  =  C.  Y.  "  hab.  A.  506.  —  cf.  ad.  e.  50,  D.  25.  Reg.  I.  1,  c.  364.  Burcli.  I.  4, 
c.  212,  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  525.  ■*  tantum  :  Coll.  cilt.  —  Coll.  Hisp.  "  facultaiibus  :  Coll.  citi.  =:  C.  VI. 
••  hab.  A.  51(5.  —  Coll.  Ir.  p.p.  2,  t.  51,  c.  9.  *  iia  iu  Ktld.  coll.  o.  —  depositionem  :  Coll.  Hisp.  »» 
breve :  ib.  —  brevis  (brevi :  Edil.  Ltigdd,  II,  III),  conseriptlo  fiat  :  Edd.  coll.  o.  =:  C.  Yll.  "  ex  N(.v.  151, 
c.  18.  (Jiil.  Ep.  nov.  ii9,  c.  18.)  —  Burch.  I.  i,  c.  207.  Ivo  Derr.  p.  6,  c.  2»l.  "  ei'o/»amr  :  Edd, 
kr%,  Bas.    *'  add.  :  assignatur :  Edd.  coll.  o. 


935 


DECRETI  PARS  SEC13NDA.  CAUSA  XIU.  QUiBST.  I. 


m 


Uwte  Dionysius  Papa  ^  Severo  Episeopo,  ep.  ii.  t '  A  ^'^«  «'*  Propheta  •  :  Prodocens  roauum  iumoniis*  et 

herbam  serviluli  homiimni.  Fcenum  et  kerba  exierra 


C.  I.  Singuli  saceriotes  proprias  debent  habere  ec- 
clesias, 

Ecclttsias  singulas  singulis  presbyteris  dedlmus; 
parochias  el  coemeieria  eis  divisimus,  ei  unicuique 
Jus  proprium  habere  slaiuimus,  iia  Yidelicet,  ut 
iiullus  allerius  parochi»  terminos  aut  jus  invadal, 
sed  sil  unusquisque  suis  terminis  contenius»  et  tali- 
ter  ectlesiam  et  plebem  sibi  commissam  custodiat, 
ul  ante  tribuiial  aelerni  judicis  ei  omnibus  sibi 
commissis  ralionem  reddat,  et  nou  judiciuin,  sed 
gloriam  pro  suis  aclibus  accipiat '. 

Gralian.  In  dicecesi  afUlem  designata^  qnoicunque 
prcedia  coluntur,  proventus  decimationum  baptismali 
ecclesiGS  assignatus  debet  solvi.  Quia  ergo  pra'dia  hax 


producitur :  sed  quibus?  jumentis  irrigantibuseam^  id 
est  hominibus  eolentibus  eam^  et  in  hoc  iervientibut 
ipsi.  Item  Apostolus  ^  :  Communieet  autem  is,  qui 
catechizalur  verbo,  ei  qul  se  catechizat,  in  omnibus 
bonis.  Hoc  Gaiatis,  Corinthiis  *  autem  probat  spe^ 
eiuliter  sibi  deberi  sumtust  qui  eis  spiritualia  nuni- 
stravit^  dicens  :  Si  nos  vobis  spirilualia  seminaTi- 
mus,  magnum  est  si  nos  carnalia  vestra  meiamus? 
Jtem  *  :  Si  alii  poieslatis  veslrae  participes  sunt, 
quare  non  potiiis  nos?  Item :  Quis  plantat  vineam, 
et  de  Tructu  cjus  non  edil?  Nos  plantavimus  vitteam^  et 
vos  vultis  [ructus  ejus  edere?  Uem  pracepit  '*  Domimts 
per  Moysen,  ut  nemo  mittat  falcem  in  alienam  mes- 
intra  terminos  nostra:  dicecesis  continentur,  et  pro-  B  sem.  Hoec  messis  nostra  est,  et  vos  vultis  falcem  in 


ventusdecimationum  nobis  legiiime  assignatus,  nostras 
teclesia:  persolvendus  est* 

II  Pars.  §  i.  His  ita  respondetur  :  Dec'm<s  *  a 
Deo  constitutte  sunt  per  Moysen^  ut  persohereutur 
a  populo  fHiis  Levi  pro  ministerio,  in  quo  deserviebant 
ei  in  tnbernaculo,  Non  accipiebant  filii  Levi  decimas^ 
nisi  ab  eis^pro  quibus  offerebant  preees  et  sacrificia. 
Quia  ergo  nos  servimus  Domino  in  tabemaculo,  offe- 
rendo  pro  istis  preces  et  sacrificia,  et  ipsi  debentnobii 
persoivere  decimas  et  primitias,  §  2.  Item  quum,  de- 
eimos  darentur  filiis  Levi^  non  eiectione  offereniis 
persoivebantur^  ut  contemto  Levita,  qui  secum  eral^ 
ipse  eiigeret  cui  veliet  decimas  dare.  Nam  dictum  ^ 
est :  Leviia,  qiii  lecuin  inoratiiret  intra  muros  luos 


eam  miitere?  Item  '*  t  Non  alligabis  os  bovl  tritu- 
ranti.  Nos  sumus  boves  triturantes  :  vos  vn/ai,  a//i- 
gare  os  nostrum  et  de  nnstra  tritura  victum  vobis 
quosritis? Item  Apostoius  ** :  Qui  allario  serviant  dc 
altario  vivaiu.  Sed  numquid  de  eo^  cui  non  serviunt  ? 
Item  :  Qiii  in  sacrario  operantur  cum  sacrario  par- 
ticipanl.  Sed  numqutd  cum  t7/o,  in  quo  non  operan^ 
tur?  Nos  servimus  aitario^  vos  ei  participare  vuititf 
nos  vero  vacuos  et  inanes  dimittere  quceritis  ?  Item  : 
Apostoius  **  :  Lalioranlcm  agricolain  oportet  prl- 
roum  accipere  de  fructibus  suis  :  vos  autem  contra 
quceritis  ?  Nos  sumus  agricoim  iaborantet^  vo»  pri- 
mum  vuitis  percipere  de  fruclibus  nostris  ?  imo  non 
primum,  quia  nec  uttimum  nobis  relinquere  vuitU.  A 


liabiiat,  coiiiedet  eas.  Ideo  ex  singuiis  tribubus  ct-  ^  prioribus  enim*incipientes  pauiatim  serpitis^  et  totum 


vitates  ad  habitandum  acceperunt^  ut  unaquaque  tri" 
bus  iiiis  persoiveret  decimas^  qui  secum  erant.  Nam 
Mogses^^prcpcepit  fiiiis  Israei^  sicutiegitur  in  Deutero- 
nomio :  In  loco,  qiietn  elegeril  domiuus  Deus  vester» 
ui  sit  nonieii  ejiisin  eo,  illucomitia,  qua*  praecipio» 
coiiferelis  holocausla,  et  hoslias,  et  decinias,  ac 
priiniiias  niaiiiiiim  vcstrnrum,  el  quidquid  prxci- 
puuni  esl  iii  muueribus  vestris,quae  vovislis  Doinino* 
Ibi  epuhibiiiiini  coram  Domino  Deo  vestro  vos  et 
filii  et  filix*  veslrae,  Tamuli  et  famulae,  alque  Levila, 
qui  inurbibiiscommoratur.  Neque  enim  habel  aliam 
parteni  aiqiie  possessionem  inier  vos.  Et  infra  : 
(  3.  Deciuiam  fruiuenti,  viiii  et  olei,  tui ,  pri- 
mogenita  annentorum  ei  peconim,  et  omnia,  qu:e 
voveris ,  et  sponte  offerre  volueris ,  et  priiuitias 
manuuin  tuaruni  coram  Domiuo  Deo  tuo  comedes  ea 
Sn  loco,  quein  elegerit  Dominus  Deus  tuus,  tu,  et 
fllius  luus»  et  filta  lua,  servus  et  famula,  atque  Le- 
viia,  qui  inanel  in  urbibus  tuis.  $  4.  Quia  ergo  nos 
intra  muros  urbis  istorum  sedemus,  et  eis  habita- 
tatione  juncii  sumus^  rite  ab  eis  dectmas  accipimus. 


usurpare  contenditis^  ul  pro  vobis  videatur  dictum  : 
frustatim  tupus  comedit  agnum,  Item  :  ^^  Quis  mili- 
tat  stipeudiis  suis  unquum  ?  quis  pascit  gregeiii, 
et  de  lacle  ejus  nou  edit  ?  Nos  miiitamus  :  et  ves 
stipendia  nostra:  miiitia:  vobis  quwritis  ?  Nos  gregetn 
pascimus  :  et  vos  iac  ejus  etjanam  accipere  vobis 
vuitis?  Sapere  est  de  aiieno  iabore  victum  quarere^ 
si  sapere  est  velte  quod  non  possis.  §  5.  Item  Do- 
minus  dixit  "  discipuiis  suis  :  In  quacuuque  domutti 
i.ntraveriiis,  in  eadein  mancte»  edeiites  et  bibeutes 
quae  apud  illos  sunt.  Qiium  auiem  iulraverilis,  pri- 
mum  dicite  :  Pax  huic  domui.  Nos  domum  hanc 
ingressi  sumus,  ei  ei  pacem  obtuiimus  :  vos  auiem 
quasi  otiosiaiieno  cibo  pasci  gaudetis?  VidetCy  ne  in 
vos  vertatur  itlud :  Yide  **  quid  facial  olium  et  cibiis 
alienus.  §  6.  Item  Propheia  "  :  Sumite  psalmum  et 
daie  tympanum.  Isti  a  nobis  sumunt  psaimum  :  et 
vos  ab  eis  quoiritis  tympanum  ?  §  7.  Item  Leo  IV  : 
De  "  decimis  non  tantum  nobis,  sed  etiam  majoii- 
busnostrisjusio  ordine  visuin  est  plebibiis  taniuiu, 
ubi  sacrosancta  baptitmau  dautur,  debere  dari.  §  ^. 


CAUSA  XIII.  QuiBST.  I.  C.  1.  ^  Diofi.  episcopus  :  Edil.  coU.  o.  f  Capiit  Pseudoisidori,  cf.  coiic.  Tn- 
roii.  1,  c.  9,  cl  Leotiis  H.  ep.  89.  —  Burch.  1.  3,  c.  43.  Xm.  I.  5,  r.  73  (74).  Ivo  Pan.  1.  %  c.  42.  Derr. 
p.  3,  c.  47.  *  percipiat  :  Edd.  coll,  o.  *  Nuin.  c.  18.  ^  Deut.  c.  14,  c.  i7,  c.  16.  v.  11.  •  ib.  c.  id, 
V.  5,  seqq.  •  Psalm.  103.  v.  14.  »  Gal.  c  U,  v.  6.  •  1  Cor.  c.  9.  v.  11.  •  ib.  v.  12.  *•  Deut.  c.  25, 
T.  25.  "  ib.  c.  2:..  V.4.  "  1  Cor.  c.  9,  v.  13.  »»  2  Tlm.  c.  2,  v.  6.  ^^  1  Cor.  c.  9,  v.  7.  *»  Luc. 
c.  10,  c.  5.    .'•  Tcrent.  Eunuch.  A.  2,  sc.  2,  v.  34.    "  Psalm.  80,  v.  13.    «•  infra  C.  16,  q,  I ,  c.  45. 


957  DECRETl  PARS  S£CU^DA. 

1tvdtm$mutemfdetibu$  debenlur?  UIU^  a  quibus  ba-A 
fuiema  aeeifnutUy  an  aliiet  Noe  eo$  baptizamus,  et 
M  ab  eht  d$cima$  iumki$  ?  Hotti$la  i$ta  inierpreta' 
lia  e$t  :  uiinam  inveniatis  qmeic  pro  vobis  intepreten^ 
turl  Quia  ergo  nok  rigamui  populum  /lum;,  imbrem 
d^irinee  ei  mm$trante$^  quia  colimu»  eum  vomere 
prefdicationUf  corda  eju$  ad  fidem  aperiente$,  «i  non 
rulti$  iinere^  vet  patiamini  nobig  eum  (ructificare^  et 
qualia  vobis  fieri  non  vuUis  nobi$  inferre  cavete,  ne, 
$i  pergitie  dicere  quat  vultis ,  audiatiequm  non  ntultiS' 
•  \\i  Pars.  §  9.  Ad  Ihbc  :  Callida  quidem  et  muUi- 
ptiei  argumentatione  jura  nostra  auferre  conlenditis^ 
ita  ul,  $i  fides  verhi$  adluberetur^  non  verba  pro  ver- 
bi$9  $ed  re$  pro  verbis  reportaretis,  Sed^  Deo  propitio^ 
it  verba  dedisiis^  verba  recipielis.  §  iO.  Arguitis  nos^ 
quod  ea^  qua  vobis  detentur^  subripere  qumrimus^  B 
quiu  noslra  persequimur.  Sapienti  quidem  et  philoso- 
phico  ore  prolala  senienlia;  suum  persequi  estne  aliena 
rapete  ?  Vnde  ad  vos  hcec  sententia  manavit,  nisi 
quia  tanio  ardore  nostra  concupiscitis^  ut  vestra  pU' 
ieiis  vobi$  auferri,  quum  nos  noslra  consequimur? 
Unde^  quum  causa  nostra  debitum  finem  sortita  fue* 
r'Up  exclamabitis  "  :  Ab  miser,  crucior  taiiluin  ho- 
luin  esse  ereptum  ex  faucibus.  Sed  videte^  ne  dam- 
num  effu$i  unguenti  vobis  recompensare  quo»ratis, 
Constituisiis  vo$  ptaniatores  vinearum «  fossores 
agrorum^  trituratores  arearum^  rigatore$canvporum^  et 
multa  atia  hujusmodi  officia  vobis  assumsisti^^  et  debita 
vobis  obsequia  a  nobi$  $ubtrahi  conque$ti  e$ti$,  Sed 
ua$  uou  negamu$  quod  ve$trum  e$t*  Bovi  trituranti  , 
pateee  ei  tegumeuta  urvantur.  SinL  hac  vobi$t  et 
grananobi$  relinquite.  Pa$iinMlore$  vinearam,  lo$$ore$ 
agrorum  rigatore$  camporum^  frituratoree  arearum 
diurna  mercede  accepta^  proveniente$  frueiu$  domini$ 
reHnquunt.  Vo$  ergo  recepta  mercede  vestri  operi$  in 
^uotidiuni$  oblatiouibu$f  et  a/tu  ob$equii$9  quw  pro 
Mpiriiuedibu$f  qum  a  vobi$  accipiuntf  quotidie  defe- 
ruuiurt  provenienle$  fructus  decimationum  et  primi- 
ftar«m  uobie  relinquHe.  §  li.  Jtem  prwcepit  Dominu$ 
diedpuli$  stctj,  tii  comederent  ei  bibereni  eup  ^fuct 
apud  auditoree  $uo$  erard^  $ed  non  iu$ut  ei$^  utdo- 
miuoe  de  domibue  stti$  ejicerent^  et  rebu$  $m$  ^poUa" 
reui.  Ni^  facile  invenietie  qui  tale$  ho$pite$  libenter 
$u$cipiant.  Mu$  in  pera^  igni$  in  «imi»  $erpen$in 
gremio  male  $uo$  remunerant  ho$pite$.  Vnde  in  pro^  ^ 
verhiie  diciiur  :  Qui  serpentem  in  sinu  nutril,  per- 
coiieiiir  ab  eo.  Tatee  invemaii$  vobi$  ho$pite$,  qua- 
U$  nobi$  teee  vulti$.  Non  eufficii  vohie  edere  el  bi- 
bere  quce  in  domo  noslra  sunt,  dum  quotidianos  fru- 
€tu$  obtationum  percipili$ «  ex  quibu$  victum  et  ve$ii' 
tum  habeati$^  quibu$  cum  Apo$tolo  '*  debeti$  e$se 
eontenti ;  $ed  non  vulti^^  quia  imitatore$  eju$  non 
esti$f  $ed  potiu$  no$  de  domo  no$tra  expeitere ,  et  re- 
bu$  uo$tri$  uo$  peniime  ex$poliare  couteudiiis ,  dum 


GAUSA  XUL  QUi£ST.  U.  05S 

tt^c  eiiam  eorum  decimationee  nobi$  relmquere  vultis. 
§  12.  Ut  autem  universaiiter  omnia  colligantur  , 
cuncta^  qucc  pro  vobi$  inducta  tuftl,  sive  de  iaborante 
agricola,  sive  de  eo^  qui  $ui$  $tipendii$  non  militat^ 
ad  hunc  arlieulum  deferimus^  ut  fructum  vestri  ope- 
ris,  quem  adeo  recipere  contenditis,  in  oblationibus  et 
quotidianis  ob$^quiis  istorum  recipiaiis,  decimationes 
vero  eorum,  quop  nobis  debentur,  iutacta$  nobi$  re» 
linquite^  ne,  dum  qu(sriti$  u$urpare  quod  ve$trum 
non  estf  justa  animadversione  etiam  itlud  cogamini 
amittere,  quod  vobis  aliquo  modo  videbatur  compe^ 
tere.  %  13.  Quod  autem  hatc  decimaiiones  nullo  jure 
vobis  debeantur^  facHe  probamus.  Dicitur  enimin 
quodam  concilio  :  Si  **qui8  laicus,  vel  clericus»  sive 
utriusque  sexu  persona  proprietaiis  suos  loea,  eic. 
$icut  in  eodem  eapituto  in  causa  monachorum  no' 
iaia  inveniuntur,  Si  ergo  laicu^^  vel  clericu$t  vW 
qucBlibet  per^ona^  locanuce  proprietatie  vendeue  aut 
donan$,  proventum  decimationum  ab  eecleeiaf  emi 
legitime  auiguatue  e$t^  nuilo  modo  pote$t  abeirahere^ 
nec  i$ti  de  dietceei  ad  dieeceeim  tran$eunie$  decimae 
$uorum  pnediorum^  quas  intra  iermino$  no$trw  pa- 
rpchiee  continentur,  nobi$  auferre  pouuni.  Quuutum 
enimadjuspercipiendarum  decimarum  attinet^  idem 
€$t  po$$e$$orem  de  dieeceei  ad  dicteeeim  iraneire^ 
quod  po$$e$$io»em  de  ttieseeeano  md  dieueeanum 
iraH$ferre. 

QUiESTIO  II. 
6RATIAMUS. 

I.  Pars.  Ad  kme  :  Decimaiiones  ietee^  etti  jvre  vo- 

Ms  debemur,  ut  a$$eriti$^  tamen  tricennaii$  objeetio 

vobis  eiieniium  imponit.  Omnie  etdm  vos$e$$io  iri" 

cennaria  prmscripdone  ioUitur,   vel  quadragenaria 

{$icut  po$$euione$  retigioearum  domorum)  vei  eeu' 

tenetria^  eieui  pradieta  $anetat  Romanee  EceMrn 

Vnde  Gebslus  Papa  ait  episcopi$  Sieilim. 
ep.  II.  c.  2  * : 

C.  L  Quee  iriginla  annis  ab  epi$copi$  po9$identur 
jure  ab  ei$  vendicaniur. 

Facuitates  ecclesix»  nec  nou  et  diOMeses,  'si" 
qugb  ab  aliquibas  '  possidenlur  episcopis,  jure  sibi 
vendicent,  quod  tricennalis  lex  ^  conclusit,  quia  et 
riKornni  nosirorum  principum  iia  emanavlt  aueto* 
rilas,  ut  uitra  XXX.  annos  nulli  liceat  pro  eo  appel- 
lare,  quod  legum  tempus  extusii  '• 

Cratian.  At  itti  econtra  :  Cuju$  aucioriiaie  nobie 
$ileniium  impotttti$^  ejuedem  auctoritate  ve$lra  ora 
claudimu$.  Ait  enim  idem  Gelasius  :  Nulla  *  prac- 
sumtione  staium  parocbiarum,  etc.  Si  ergo  iempora" 
lis  objeetto  dimceeim  aemel  coa$tiiutam  divellere  uou 
pote$i^  patei^  quod  nec  vobi$  patrocinabitur^  ut^  sta- 
lutum  parocliias  nostree  mutanies,  decimationee  tto- 
^is  quondam  legitime  auigimiae  vindicabili  usurpa- 


VAnoL.  CLXXXVIL 


30 


925  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  Xl«.  QUiEST.  I.  W6 

Unde  Dlonysius  Papa  ^  Severo  Episcopo,  ep.  ii.  t  *  A  ^'^  «•'  Propheta  •  :  Prodaceiis  ramum  jurooiilis,  el 


C.  I.  Singnti  $aceriole$  proprias  debenl  habere  ec- 
clesias. 

Ecclesias  stngulas  singulis  presbyleris  dedimus ; 
parochias  el  coemeieria  eis  divisimns,  el  unicuique 
Jus  proprium  babere  slaluimus,  iia  Yideiicet,  ut 
iiullus  alterius  parochiac  terminos  aul  jus  invadal, 
sed  sit  untisquisque  suis  lerminis  contenius,  et  tali- 
ter  ecflesiam  et  plebem  sibi  commissam  custodint, 
ut  ante  tribuiial  aeterni  judieis  ei  omnibus  sibi 
commissis  rationem  reddat,  et  non  judiciuin,  scd 
gloriam  pro  suis  aclibus  accipiat '. 

Gralian.  iit  dictceti  a^tem  designatdf  qnoicunque 
prcedia  eoluntur,  proventus  decimationum  baptismali 
eeclesiie  assignaius  debet  solvi.  Quia  ergo  pra'dia  ha'c 


herbam  servituti  hominuiii.  Fcenum  et  herba  exterra 
producitur :  sed  quibus?  jumentis  irrigantibuseam^  id 
est  hominibus  colentibus  eam^  et  in  hoc  ierviemtibus 
tpii.  Item  Apostolus '  :  Communieet  autem  is,  qui 
catechizalur  verbo,  ei  qui  se  catechizat,  in  omnibus 
bonis.  Hoc  Galatis,  Corinthiis  *  autem  probat  spe- 
ciutiter  sibi  deberi  sumfvs,  qui  eis  spiritualia  mtfii- 
stravit^  dicens  :  Si  nos  vobis  spirilualia  seininaTi- 
mus,  magnum  est  si  nos  carnalia  vestra  inetamus? 
Jtem  *  :  Si  alii  poieslatis  vestrae  participes  sunt» 
quare  non  potius  nos?  Item  :  Quis  plantat  vineam, 
et  de  Tructu  ejus  non  edil?  Nos  plantavimus  vineam^  et 
vos  vuitis  (ructus  ejus  edere?  Uem  pracepit  **  Domimis 
pet  Moysen,  ut  nemo  miitat  falcem  in  alienam  mes» 


intra  terminos  nostras  dicecesis  continentur,  et  pro-  B  sem,  Ilcec  messis  nostra  est^  et  vos  vultis  falcem  in 


ventusdecimationuni  nobis  legitime  assignatus,  nostras 
uelesio!  persolvendus  est. 

II  Pars.  §  i.  his  ita  respondetur :  Deckna  *  a 
Deo  constituKe  sunt  per  Moysen^  ut  persoiverentur 
o  populo  fHiis  Levi  pro  ministerio^  in  quo  deserviebant 
ti  in  tnberuacuto,  Non  accipiebant  filii  Levi  decimasp 
nisi  ab  eis^pro  quibus  offerebant  preces  et  sacrificia, 
Quia  ergo  nos  servimus  Domino  in  tabemaculo,  offe- 
rtndo  pro  istis  preces  et  sacrificia,  et  ipsi  debentjnobis 
persoivere  decimas  et  primitias,  §  2.  Item  quum,  de- 
eimte  darentur  filiis  Levi^  non  etectione  offerenlit 
persotvebantur^  ut  contemto  Levita,  qui  secum  erat^ 
ipse  etigeret  cui  veliei  decimas  dare.  Nam  dictum  ^ 
est :  Leviia,  qui  lecuin  inoratiirel  inira  inuros  tuos 


eam  miitere?  Item  *^  :  Non  alligabis  os  bovl  iriui- 
ranti.  Nos  sumus  boves  triturantes  :  vos  vnttis^atti' 
gare  os  nostrum  et  de  nostra  trilura  victum  vobis 
quceritis?  Item  Apostotus  ** :  Qui  altario  serviantdc 
aluirio  vivant.  Sed  numquid  de  eo^  cui  non  serviunt  ? 
Item  :  Qui  in  sacrario  operanliir  cum  sacrario  par- 
ticipant.  Sed  numqutd  cum  iito,  in  quo  non  operan" 
tur?  Nos  servimus  attario^  vos  ei  participare  vuttit^ 
nos  vero  vacuos  et  inanes  dimiltere  quceritis  ?  Item  : 
Apostotus  **  :  Laboranlcm  agricolam  oportet  pri- 
mum  accipere  de  Tructibus  siiis  :  tos  autem  contra 
quceritis  ?  Nos  sumus  agricotas  taborantet^  vos  pri^ 
mum  vultis  percipere  de  fruclibus  nostris  ?  imo  non 
primum,  quia  nec  uttimum  nobis  relinquere  vuttis.  A 


liabiiai,  coiucdet  eas.  Ideo  ex  singutis  iribubus  ct-  ^  prioritfus  enim-incipientes  pauiatim  serpitis^  ei  totuM 


vitates  ad  habitandum  acceperunt^  ut  unaquaque  tri" 
bus  illis  persolveret  decimas^  qui  secum  erant.  Nam 
Mogses*prcecepit  fitiis  Israei^  sicuttegitur  in  Deutero- 
nomio :  In  ioco,  qiietn  elegerit  dominus  Deus  vestcr» 
ut  sit  nomeu  cjus  in  eo,  iiluc  omnia,  qua*  praeclpio» 
coiiferelis  holocausla,  et  hoslias,  et  deciuiaSy  ac 
primiiias  nianiiiim  vcsirarum,  ei  quidquid  praeci- 
puuni  esl  in  muueribus  veslris,quae  vovislis  Doinino. 
Ibi  cpulabiiriini  corani  Domino  Deo  vestro  vos  et 
filii  et  filia:  vesirae,  famuli  et  rainulx,  alque  Levila, 
qui  inurbibuscommoratur.  Neque  eniin  haljel  aliam 
partem  aiqiie  possessionem  inier  vos.  Et  infra  : 
(  3.  Decimain  fruinenti,  viui  et  olei,  tui ,  pri* 
mogenita  armentorum  et  pecorum,  ei  omnia,  qu:e 
▼overis ,  et  sponte  offerre  volueris ,  et  primitias 
manuuin  tuarum  f*.oram  Domino  Deo  tuo  comedes  ea 
Sn  loco,  quein  elegerit  Dominus  Deus  luus,  tu,  et 
fliius  tuus»  et  filia  tua,  servus  et  famula,  atque  Le- 
viia,  qui  inanei  in  urbibus  luis.  $  4.  Qtiia  ergo  nos 
intra  muros  urbis  istorum  sedemus,  et  eis  habita- 
tatione  juncti  sumus,  rite  ab  eis  decimas  accipimus. 


usurpare  contenditis^  ut  pro  vobis  videatur  dictum : 
frustatim  tupus  comedit  agnum,  Ilem  :  ^^  Quis  niili- 
tat  stipendiis  suis  unquam  ?  quis  pascil  gregent, 
ct  de  lacte  ejus  noii  edit  ?  Nos  miiitamus  :  et  ves 
stipendia  nostrce  miiitia:  vobis  qua^ritis  ?  Nos  gregem 
pascimus  :  et  vos  tac  ejus  etjanam  accipere  vobis 
vutlis  ?  Sapere  est  de  atieno  tabore  victum  quarere, 
si  sapere  est  veile  quod  non  possis.  §  5.  Item  Do^ 
minus  dixit  "  discipulis  suis  :  in  quacuuque  dumum 
intraveritis,  in  eadem  manete,  edentes  et  bibentes 
qiiae  apud  illos  sunt.  Qiium  autem  iiitraveritis,  pri- 
mum  dicite  :  Pax  huic  domui.  Nos  domum  hane 
ingressi  sumus^  et  ei  pacem  obtuiimus  :  vos  autem 
quasi  otiosi  atieno  cibo  pasci  gaudetis?  Videte^  ne  in 
vos  vertaiur  iltud :  Yide  "  quid  faciat  olium  et  cibiis 
alieniis.  $  6.  Item  Propheia  "  :  Sumite  psalmum  et 
dute  tympauum.  isit  a  nobis  sumunt  psalmum  :  et 
vos  ab  eis  quoiritis  tympanum  ?  §  7.  Item  Leo  lY  : 
De  "  decimis  noii  tantum  nobis,  sed  etiam  majori- 
busnostrisjuslo  ordine  visuin  est  plebibiis  tantuui, 
ubi  sacrosancta  baptismala  dautur,  debere  dari.  §  8. 


CAUSA  XIII.  QUiBST.  L  C.  I.  *■  Dion.  episcopus  :  Edd.  coll.  o.  f  ^'^P"^  Pseudoisidori,  cf.  coiic.  Tu. 
rou.  1,  c.  9,  el  Leonis  M.  ep.  89.  —  Burch.  1. 3,  c.  43.  Ans.  I.  5,  r.  73  (74).  Ivo  Pan.  I.  «,  c.  42.  Derr. 
p.  3.  c.  47.  •  percipiat  :  Edd.  coll,  o.  •  Niiin.  c.  18.  *  Deui.  c.  14,  c.  i7,  c.  16-  v.  11.  •  ib.  c.  14, 
y.  b.  seqq.  •  Psalm.  103,  v.  14.  ^  Gal.  c  (i,  v.  6.  •  1  Cor.  c.  9,  v.  11.  •  ib.  v.  12.  »•  Deut.  c.  2% 
T.  25.  "  ib.  c.  2r.,  V.4.  "  1  Cor.  c.  9,  v.  15.  »»  2  Tim.  c.  2,  v.  6.  "  1  Cor.  c.  9,  v.  7.  *»  Luc. 
c.  10,  c.  5,    »•  Tcrcni.  Eunucb.  A.  2,  sc.  2,  v,  34.    "  Psalm.  80,  v.  13.    «•  infra  C.  16,  q,  I ,  c.  45. 


ftS7  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

Qmtu$muUmpUMu$  debetuw?  t/iU,  a  qulbu$  6a- A 
fUimma  acdfnunl^  an  aliU  t  Nos  eot  baptizamui^  et 
tmiub  eu  decimae  sumilU?  Honesia  i$la  inierpreta- 
{%$  4U  :  utiuam  invenialis  qui  $ic  pro  vobi$  intepreten^ 
turl  Quiu  ergo  nok  rigamus  populum  hunc,  imbrem 
doctrinw  m  mini$trantes^  guia  colimue  eum  vomere 
profdicalioaist  corda  ejus  ad  fidem  aperientes,  sf  non 
rultU  sittere^  vel  patiamini  nobis  eum  (ructificare^  et 
quaiia  tobis  fieri  non  vuUU  nobis  inferre  cavete,  ne^ 
si  pergitU  dicere  quce  vultU ,  audiatUqum  non  vultis» 
•  Ui  Pars.  §  9.  Ad  iuec  :  Callida  quidem  et  muUi- 
ptiei  argumeutatious  jura  nostra  auferre  contenditis^ 
itu  ui^  $i  fides  verJ>U  adhiberetur,  non  verba  pro  ver- 
biSf  $ed  re$  pro  verbie  reportaretis»  Sed,  Deo  propilio, 
$i  verba  dedistU^  verba  recipietis.  §  iO.  Arguitis  itoi, 
quod  ea^  qute  vobis  debentur^  subripere  qucerimus,  B 
quia  Hostra  persequimur.  Sapienti  quidem  et  philoso" 
phieo  ore  proiata  senientia;  suum  persequi  estne  aliena 
rapere?  Uude  ad  vos  hcec  $enteniia  manavit,  nisi 
quia  lanto  ardore  nostra  concupisciiis^  ut  vestra  pu- 
letis  vobU  auferri^  quum  uos  noslra  conseqnimur? 
Unde,  quum  causa  noslra  debitum  finem  sortita  fue^ 
tit^  exciamabitis  "  :  Ab  miser,  crucior  laiilmn  bo- 
iuu  esse  ereptum  ex  faucibus.  Sed  vldele,  ne  dam- 
num  effusi  unguenti  vobis  recompensare  quo^ratis, 
Constituistis  vos  planiaior^s  vinearum ,  fotsores 
agrorum,  triluratores  arearum^  rigatore$cantporum,  et 
muita  alia  hujusmodi  ogicia  vobis  assumsistis,  et  debita 
vobis  obsequia  a  nobis  sublralii  conquesti  estis.  Sed 
uos  nou  negamu$  quod  tfO$trum  est.  Bovi  tritwranti 
paieee  el  tegumeuta  servantur,  Sin^  hmc  vobU^  et 
grananobie  reiinquite.  PaslinMtores  vinearum,  lossores 
agrorum  rigaiores  eamporum^  frituratores  arearum 
diurua  mercede  accepta^  provenientee  (rualus  dominis 
re^nquunt»  Vo$  ergo  recepta  mercede  vestri  operis  in 
quoiidiunU  obiatiouibus^  et  aiiU  obeequiie^  qum  pro 
$pirituaiibu$t  qum  a  vobU  uccipiunt,  quotidU  defe- 
rmuiir»  pro»enientes  'fructus  decimationum  et  primi' 
iiurum  uobU  reiinquite,  §  ii.  Jiem  prmcepit  Bominus 
diocipulU  suU^  ui  comedereut  et  biberenl  ea^  qum 
apud  audUoree  suos  erant,  sed  non  jussil  $i$^  utdo- 
mino$  de  domibue  suu  ejicerent^  et  rebus  suU  spoiia' 
rent,  Ni^  faciie  invenietU  qui  taies  hospites  iibenter 
$u$cipiant.  Mu$  in  pera,  ignis  in  simi,  serpensin 
gremio  male  suos  remunemnt  ho$pite$»  Vnde  in  pro-  ^^ 
verbiie  diciiur  :  Qui  serpentem  in  sinu  nulril,  per- 
ciuielor  ab  eo.  TaUs  invenialis  vobis  hospitee,  qua- 
le$  nobis  tne  vuitis,  ^on  sufficit  vobi$  edere  €f  bi- 
bere  qum  in  domo  nostra  sunt^  dum  quotidianos  fru- 
ctus  obiationum  percipitis ,  ex  quibus  victum  et  vesti- 
tum  habeaiie,  quibue  eum  Apostoio  '*  debetis  esse  ' 
eonienti ;  sed  non  vuitis^  quia  imitatores  ejus  non 
estis,  sed  potius  nos  de  domo  nostra  expeiiere ,  et  re- 
bus  uostris  nos  penUus  exepoiiare  conienditis »  dum 


CAUSA  XUL  QUi£ST.  U.  95S 

nec  eliam  eorum  decimationes  nobis  reimquere  vultis. 
§  i2.  Ut  autem  universaiiter  omnia  colligantur  , 
cuncta,  qum  pro  vobis  inducta  sunt,  sive  de  laborante 
agricoia,  sive  de  eo^  qui  suis  slipendiis  non  mUitat, 
ad  hunc  arlicuium  deferimus,  ut  fruclum  vestri  ope- 
ris,  quem  adeo  recipere  contenditis,  in  oblationibus  et 
quoiidianis  obs^quiis  istorum  recipiaiis,  decimationes 
vero  eorum^  qum  nobis  debeniur,  intactas  nobis  rc 
iinquite,  ne,  dum  qumrUis  usurpare  quod  vestrum 
tton  est,  justa  animadversione  etiam  iiiud  ccgamiui 
amiitere,  quod  vobis  aiiquo  modo  videbatur  con^e- 
tere.  §  i3.  Quod  autem  hme  decimaliones  nulio  jure 
vobis  debeantur^  faciU  probamus^  Dicitur  enimin 
quodam  conciiio  :  Si  **quis  laicus,  vel  clericus,  sive 
utriusque  sexu  persona  proprietalis  suae  loea,  elc. 
sicut  in  eodem  capiiuto  in  cau$a  monaehorum  no' 
tata  inveniunlur.  Si  ergo  iaicue,  vet  ciericus,  uei 
qumiibet  persona,  iocwsum  proprietatU  vendens  aut 
donans,  proventum  decimationum  ab  eeeieeiM,  eui 
iegitime  aseignaius  est,  nuUo  modo  potest  abetrahere, 
nec  isli  de  dieecesi  ad  dimcesim  transeunies  decimae 
suorum  prmdiorum,  qum  intra  terminos  nostrm  pa^ 
rochim  conlinenlnr,  nobis  au(erre  possun$.  Quanlum 
enim  ad  jus  percipUndarum  decimarum  attinet,  idem 
e$t  pos$e$$orem  de  dimcesi  ad  dimeesim  tramiret 
quod  posseuionem  de  dieueeano  md  die$ee$anum 
tran$(erro. 

QUiESTIO  II. 
6RATJANUS. 

I.  Pars.  Ad  kmc  :  Dedmationes  i$im,  eiti  jure  vo- 

bis  debenmr,  ut  a$$erfti$,  tamen  tricennali$  objeetio 

vobis  4iietttiKm  imponit.  OmnU  enim  vossessio  iri- 

eennaria  prmseriptione  toiiitur,   vei  quadragenaria 

{sicui  po$ses$ione$  religioearum  domorum)  vei  een- 

tennria^  eieut  prmdicta  sanetm  Romanm  EccUtim 

Vnde  Oelaslus  Papa  ait  episeopU  Sieiiim, 
ep,  li,  c.  2  * : 

C  L  Qwm  iri^ma  annit  ab  episcopis  poesidentur 
jure  ab  ei$  vendicanlur* 

Facuitates  ecdesis,  nec  nou  et  diodceses,  'si* ' 
qii»  ab  aliquibus  '  possidentur  episcopis»  jure  sibi 
vendicent,  quod  tricennalis  lex  ^  conclusit,  quia  et 
filiornni  nosirorum  principum  ita  emanavjt  auclo* 
riias,  ut  iiltra  XXX.  annos  milli  liceat  pro  eo  appel- 
lure,  quod  legum  tempus  exUisit  '• 

Gratian.  At  iiii  ecomra  :  Cujus  auctoritate  nobi$ 
$Uentium  hnpomiie,  ejusdem  auctoritate  vesira  ora 
claudimus,  AU  enim  idem  Gelasius  :  Nulla  *  pr»- 
sumtione  siatum  parocbiarum,  etc.  Si  ergo  tem/jora- 
Us  objeelto  diceoetim  aemef  constitutam  diteiiere  uon 
poiest,  palei,  quod  nec  vobis  pairocinabitur,  »/,  sta- 
tutum  paroc/iim  nostrm  mutanies,  decimationes  no^ 
bis  quondam  iegitime  assignatas  vindicabiU  usurpa- 


QuiEST.I.P.lII.C.I. 

QvMsr.  II.  P.  1.  C.  I. 


"  Terent^Ueaut.  A.  4,  sc.  t,  c.  6.    ••  1  Tlm.  c.  «.  ▼. «.    "  inrra  C,  i6,  q.  1,c.  4«. 

'  Ep.  scr.  A.  494,  (apocryplia  ex  scntentia  Berardi).  ^  Burch.  I.'3,  c.  149.  Ans.  1. 5» 
c.  19  (20).  l»au.l.  %  c.  65.  —  cf.  C.  i6,  q.  3,c.  t.  ■  desid.  ap.  Ans.  •  atiU  quibusque  :  BurcU.  *  Cf. 
c.  4.  Cod.  de  pra)scr.  XXX,  vel  XL.  anii,    *exciudU  ;  £dd.  coll.  o.    *  Infra  C.  f6»  q.  5,  c  5. 

PAnoL.  CLXXXVIL  30 


DECRETI  PARS  SEC13NDA.  CAUSA  XIU.  QUiEST.  I.  m 

Severo  Epiteopo^  ep.  i/.  f  ^  A  ^'^  aitPropheia  *  :  Produceiis  roeiium  jumMiUs,  et 


935 

Unde  Dionysius  Papa  ^ 

C.  I.  Singuli  iaceriotes  propriai  debenl  kabere  ec' 
ctesia$. 

Ecclosias  singulas  slngulis  presbyleris  dedimus ; 
parochias  et  coemeieria  eis  divisimus,  el  unicutque 
]us  proprtum  habere  statuimus,  iia  Yidelicet,  ut 
iiullus  alterius  parochi»  terininos  aut  jus  invadat, 
sed  sit  uniisquisque  suis  terminis  contentus,  et  tali- 
ter  ecclesiam  et  plebem  sibi  coinmissani  custodiat, 
ul  ante  tribuiial  aelerni  judiois  ei  omnibus  sibi 
cominissis  rationem  reddat,  et  non  judiciuin,  sed 
gloriam  pro  suis  aclibus  accipiat '. 

Gralian.  In  diiBcefi  a^tem  designaUif  quacunque 
pradia  co/unficr,  provenius  decimationum  baptismali 
ecelesia  assignatus  debet  solvi.  Quia  ergo  pra'dia  ha'c 


herbam  servituti  hominuiii.  Fceiittm  eikerba  exierra 
producitur :  sed  quibus?  jumentis  irriganiibus  eam^  id 
est  hominibus  cotentibus  eam^  et  in  hoc  $ermemtibu$ 
ipsi,  Item  Aposiotus  ^  :  Communieet  autem  is,  qui 
catechizalor  verbo,  ei  qui  se  catechizal,  in  omnibus 
bonis.  Hoc  Gatatis»  Corinihiis  *  aulem  probat  spe^ 
ciutiter  sibi  deberi  sumfus,  qui  eis  spiritualia  mini^ 
stravit,  dicens  :  Si  nos  vobis  spirilualia  seininavi- 
mus,  magnum  esl  si  nos  carnalia  veslra  inetamus? 
Jtem  *  :  Si  alii  poiesiatis  veslrae  participes  sunt, 
qnare  non  poiiiis  nos?  Item  :  Quis  plantat  vineam, 
et  de  Tructu  ejiis  non  edil?  Nos  plantavimus  vineam^  et 
vos  vuttisfructusejus  edere?  Item  praeepit  ^'  Domtifiis 
per  Moyseut  ^t  nemo  mittat  fatcem  in  alienam  mes» 


intra  terminos  nostra:  dioecesis  ccntinenturt  et  pro-  B  sem.  IIosc  messis  nostra  est^  et  vos  vuttis  fatcem  in 


veniusdecimationum  nobis  tegitime  assignntus,  nostrcB 
tcelesio!  persotvendus  est, 

II  Pars.  §  i.  His  ita  respondeiur  :  Decinies  *  a 
Deo  constitutte  sunt  per  Moysen^  ut  persoiverentur 
a  populo  filiis  Levi  pro  ministerio^  in  quo  deserviebani 
ei  in  inberuacuto,  iSon  accipiebant  fHii  Levi  decimaSf 
nisi  ab  eis^pro  quibus  offerebant  preees  el  sacrificia. 
Quia  ergo  nos  servimus  Domino  in  tabemacuto^  offe- 
rendo  pro  istis  preces  et  sacrificiay  et  ipsi  debentjnobis 
persotvere  decimas  ei  primitias,  §  2.  Item  quum^  de^ 
eimm  darentur  filiis  Levi,  non  etectione  offerentis 
persotvebantur^  ut  contemto  Levila,  qui  secum  erat^ 
ipse  etigeret  cui  vettet  decimas  dare.  Nam  diclum  ^ 
est :  Leviia,  qiii  tecuin  moraliiret  intra  inuros  tuos 


eam  miitere?  Item  "  :  Non  alligabis  os  bovl  tritu- 
ranti.  Nos  sumus  boves  trilurantes  :  vos  vuttis^atti' 
gare  os  nostrum  el  de  nostra  tritura  victum  tobis 
quceritis? Item  Apostotus  ** :  Qui  allario  serviuntdo 
altario  vivaiit.  Sed  numquid  de  eo,  CKt  non  serviunt  ? 
Item  :  Qiii  in  sacrario  opetanliir  cuni  sacrario  par- 
licipanl.  Sed  numqutd  cum  ilto^  in  quo  non  operan* 
tur?  Nos  servimus  altario,  vos  ei  participare  vutiit^ 
nos  vero  vacuos  et  inanes  dimittere  quceritis  ?  lUm  : 
Apostotus  ^'  :  Laboraiilem  agricolam  oporlet  pri- 
mum  accipere  de  rructibus  suis  :  vos  autem  conira 
quaritis  ?  Nos  sumus  agricota  taborantet^  vos  pri- 
mum  vuttis  percipere  de  fructibus  nosiris  ?  imo  non 
primum,  quia  nec  ultimum  nobis  relinquere  im/lts.  A 


liabitat,  coincdet  eas.  Ideo  ex  singutis  iribubus  ct-  ^  prioriifus  eninfincipientes pautatim  serpitis^  etiotum 


viiates  ad  habiiandum  acceperunt^  ut  unaquaque  iri" 
bus  ittis  persotverei  decimas,  qui  secum  erani»  Nam 
Mogses*prcecepit  fitiis  Israel, sieuttegitur  in  Deuiero- 
nomio :  lii  loco,  qiiem  elegerit  domiiius  Deus  vester» 
ut  sii  nomeii  ejits  in  eo,  illuc  omnia,  qua*  praecipio, 
conferetis  holucausla,  et  hostias,  ei  deciinas,  ac 
priiniiias  niaiiiitim  vcstraruin,  ei  quidquid  praeci- 
puum  esl  in  mutieribus  veslris,  qiiae  vovislis  Domino* 
Ibi  epulabiiiiini  corani  Domino  Deo  vestro  vos  et 
filii  et  filix*  vesirae,  famuli  et  raniulse,  atque  Levila, 
qui  in  urbibiiscommoratur.  Neque  eniin  habel  aliam 
pariem  aiqiie  possessioiiem  inter  vos«  Et  infra  : 
(  3.  Deciniam  fruiiienti,  vini  et  olei,  tui ,  pri* 
mogenita  armentorum  ei  peconim,  et  omnia,  qiL-e 
▼overis ,  et  sponie  offerre  Yolueris ,  el  primitias 
manuutn  tuaruni  coram  Domino  Deo  tuo  coniedes  ea 
Sn  loco»  quem  elegerit  Dominus  Deus  tuus,  tu,  et 
filius  luus»  eifilia  tua,  servus  et  famula,  atqtte  Le- 
vita,  qui  inanet  in  urbibus  tuls.  $  4.  Quta  ergo  nos 
intra  muros  urbis  istorum  sedemus,  et  eis  habiia' 
tatione  Juncti  sumus,  rile  ab  eis  decimas  accipimus. 


usurpare  contenditis,  ut  pro  vobis  videatur  dictum  : 
frustaiim  lupus  comedit  agnum.  liem  :  ^^  Quis  niili- 
tat  siipendiis  suis  unquum  ?  quis  pascit  gregem, 
ct  de  lacte  ejus  non  edit  ?  Nos  miiitamus  :  et  vos 
stipendia  nostra:  mititia:  vobis  quxritis  ?  Nos  gregem 
pascimus  :  et  vos  tac  ejus  etjanam  accipere  vobis 
vuiiis?  Sapere  esi  de  atieno  tabore  vicium  quarere, 
si  sapere  esi  veiie  quod  non  possis.  §  5.  liem  Do- 
minus  dixii  *'  discipulis  suis  :  In  quacuuque  domum 
inlraveritis,  in  eadem  manete,  edentes  et  bibentes 
qiiae  apitd  illos  suiit.  Qiiuin  autein  intraveritis,  pri- 
mnm  dicite  :  Pax  huic  domui.  Nos  domum  hanc 
ingressi  sumus,  et  ei  pacem  obtutimus  :  vos  auiem 
quasi  otiosi  atieno  cibo  pasci  gaudeiis?  Videte,  ne  in 
vos  veriaiur  iitud :  Yide  **  quid  faciat  olium  et  cibiis 
alienus.  §  6.  liem  Propheia  "  :  Sumite  psalinuni  et 
daie  tyiiipanuui.  Isti  a  nobis  sumunt  psalmum  :  et 
vos  ab  eis  quoiritis  lympanum  ?  §  7.  Item  I^eo  lY  : 
De  "  decimis  non  tanlum  nobis,  sed  etiam  majon- 
bus  noslris  justo  ordine  visuin  est  plebibiis  tantum, 
ubi  sacrosancta  baptismau  daniur,  debere  dari.  §  8. 


CAUSA  XIIL  QUiCST.  L  C.  K  ^  Dion.  episeopus  :  Edd.  coll.  o.  f  ^'apiii  Pseudoisidori,  cf.  coiic.  T>i- 
roii.  1,  c.  9,  et  Leonis  M.  ep.  89.  —  Burch.  I.  5,  c.  43.  Ans.  I.  5,  c.  73  (74).  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  42.  Decr. 
p.  3,  c.  47.  *  percipiai  :  Edd.  roll,  o.  *  Nuin.  c.  18.  ^  Deut.  c.  14,  c.  i7,  c.  16.  v.  11.  •  Ib.  c.  1i. 
X.  5,  seqq.  •  Psalm.  103.  v.  14.  »  Gal.  c  (»,  v.  6.  •  1  Cor.  c.  9.  v.  11.  •  ib.  v.  12.  *•  DeuL  c.  25, 
T.  25.  »•  ib.  c.  25.  V.4.  "  1  Cor.  c.  9,  v.  15.  «•  2  Tim.  c.  2,  v.  6.  *^  1  Cur.  c.  9,  v.  7.  *»  Lmc. 
c.  10»  c.  3.    >•  Tereut.  Cunucli.  A.  2,  sc.  2,  v.  34.    *'  Psalm.  80,  v.  13.    '•  infra  C.  16,  q.  1 »  c.  45. 


9S7  DBCRETl  PARS  SEC13NDA. 

Qmtm$  Mifem  fdekihtu  deUemtw  ?  i/lis,  a  quibus  ba-  A 
fHietua  acdpiunlf  an  aliist  Noe  00$  baptizamus^  et 
fMub  «u  dec\ma%  lumititJ  lionesta  ista  inierpreta- 
tio  4$t  :  ulinam  inteniaiii  qui  sic  pro  vobi$  inlepreten^ 
turl  Quia  ergo  no^  rigamus  populum  hunc,  imbrem 
docirittOB  M  minittrantes^  guia  colimus  eum  vomere 
prmdicatioms^  corda  ejus  ad  fideni  aperientes,  si  non 
vuttis  sinerCt  vel  patiamini  nobis  eum  (ructificare,  et 
qualitt  tobis  fieri  non  vullis  nobis  inferre  cavete,  ne^ 
ti  pergitis  dicere  qua  vultis ,  audialisques  non  vuttis. 
•  lli  Ptrs.  §  9.  Ad  (UBC  :  Callida  quidem  et  muUi- 
ptiei  argumeniatione  jura  nostra  auferre  contenditis^ 
iia  ul,  si  fides  ver-bis  adhiberetur^  non  verba  pro  ver- 
kis^  sed  res  pro  verbis  reportaretit,  Sed^  Deo  propitio^ 
si  verba  dedistis^  verba  recipietis.  §  iO.  Arguitis  noSf 
quod  ea^  qua  vobis  debentur^  subripere  qucerimus,  B 
quia  nosira  persequimur.  Sapienli  quidem  et  philoso" 
phieo  ore  prolata  sentenlia;  suum  persequi  esine  aliena 
rapere  ?  Unde  ad  vos  hcec  senlentia  manavit^  nisi 
quia  tanto  ardore  noslra  concupiscitis^  ut  vestra  pu- 
ielts  vobis  aufeTrif  quum  nos  noslra  consequimur? 
Unde^  quum  causa  nostra  debitum  finem  sortita  [ue^ 
rit^  exclamabitis  **  :  Ab  miser,  crucior  laiilmn  bo- 
iuu  esse  ereplum  ex  faucibus.  Sed  videie,  ne  dam^ 
num  effusi  unguenti  vobis  recompensare  qu(Braiis. 
Constiluistis  vos  plantatores  vinearum ,  [ossores 
agrorunit  trituratores  arearum^  rigatorescamporum^  et 
multa  alia  hujusmodi  ogicia  vobis  assumsistis,  el  debita 
vobis  obsequia  a  nobis  subirahi  conquesti  estis.  Sed 
leof  nou  negamus  quod  vettrum  est.  Bovi  trituranti  ^ 
paleee  ei  tegumenta  tervantur.  Sin^  hwc  vobis^  et 
grananobis  relinquite. PasUnatores  vinearumf  lostoret 
agrorum  rigatores  eamporum^  [riiuraiores  arearum 
diurna  mercede  accepta^  provenientet  (ruoius  dominis 
reHnquant»  Vot  ergo  recepta  mercede  vestri  operis  in 
quotidianit  oblationibut^  et  aliit  obsequiitf  qum  pro 
tpirituedibuSf  qum  a  vobit  accipiuntp  quotidie  de[e' 
rumur.  pravenientet  '(ructus  decimationum  et  primi" 
Itnrtim  rtobit  relinquile,  §  ii.  Jtem  prmcepit  Bominut 
diocipuUt  tuitf  ut  comederent  et  biberenl  ea^  quct 
apud  audiioret  tuot  erani,  sed  non  )uss,it  eis^  utdo- 
fuinot  de  domibut  suit  ejicerent^  et  rebut  tuit  spoUa- 
rentn  Ni^  [acile  invenietis  qui  tales  hospitet  libenter 
suscipiant.  Mus  tit  pera^  ignit  in  slim»  terpentin 
gremio  mate  suos  remunerant  hotpiiet,  Vnde  in  pro-  [^ 
verbiit  diciiur  :  Qui  serpentem  in  sinu  nulril,  per- 
Cttlielor  ab  eo.  Tales  inveniaiis  vobis  hotpitet,  qua- 
let  nobis  ene  vuttis.  Non  tufficit  vobit  edere  et  bi- 
bere  quoe  in  domo  nostra  sunt^  dum  quotidianos  (ru- 
ctus  oblalionum  percipitis ,  ex  quibus  vicium  et  vesti- 
tum  habeatis,  quibus  cum  Aposiolo  **  debeiis  esu  ' 
eonienii ;  sed  non  vultis,  quia  imitatores  ejus  non 
estiSy  sed  potius  nos  de  domo  nostra  expeilere » et  re- 
bus  ttosiris  nos  peniius  exspoiiare  conlenditis »  dum 


CAUSA  XUI.  QUi£ST.  U.  95S 

nec  eiiam  eorum  decimationes  nobis  reltnqnere  vuUit, 
§  i2.  Ut  autem  universaliter  omnia  colligantur , 
cuncta,  qucc  pro  vobis  itiducta  sunt^  sive  de  laborante 
agricola,  sive  de  eo^  qui  suis  siipendiis  non  militat, 
ad  hunc  ariictdum  de(erimus,  ut  (ructum  vestri  ope- 
ris,  quem  adeo  recipere  contenditis,  in  oblationibus  et 
quolidianis  obs^quiis  istorum  recipiaiis,  decimationet 
vero  eorumf  qucp  nobis  debeniur,  iuiactas  nobis  rc 
linquite,  ne^  dum  quicritis  tuurpare  quod  vestrum 
non  estj  justa  animadvertiotie  etiam  illtul  cogatmni 
amittere,  quod  vobis  aliquo  modo  videbatur  cotnpe" 
tere,  §  i3.  Quod  auiem  hosc  decimationes  nuUo  jure 
vobis  debeantur^  (acile  probamus.  Dicitur  enimin 
quodam  concUio :  Si  **  quis  laieus,  vel  clericus»  sive 
ulriusque  sexu  persona  proprieialis  suas  loea,  elc. 
si^tt<  t»  eodem  capittdo  in  cauta  monachorum  »•• 
tata  inveniuntur.  Si  ergo  laicut,  vel  clericutt  vet 
qtuelibet  pertonOy  tocatuce  proprietatit  vendeut  aut 
donant,  proventum  decimationum  ab  eecletsa^  emi 
tegitime  astigttatut  ett^  nuUo  modo  poteti  abttraherv, 
nec  isti  de  dieeeesi  ad  difecesim  transeunies  decimat 
suorum  preediorum^  quof  intra  Urminos  nottrof  pa- 
fochite  contittentur^  nobis  au(erre  possunt.  Quantum 
enim  ad  jus  percipiendarum  decimarum  attinet^  idem 
ett  postettorem  de  dietceti  ad  dieecetim  iramirOt 
quod  pottestiottem  de  dicteetano  ad  dieteetanum 
irattt(erre. 

QUiESTIO  II. 
6RATJANUS. 

I.  Pars.  Ad  kmc  :  Decimationes  ittee,  etti  jvre  vo- 
tit  debenhsf,  ut  aueritit^  tamen  tricettnalit  objeetio 
vobis  tUentktm  imponit.  Omnit  enim  vottettio  iri- 
eennaria  preetcripHone  toUitur,  vel  quadragenaria 
{sicut  potteuionet  retigiotarum  domortm)  vd  ctfii- 
tenaria^  ticut  preedieta  sancice  Romance  Eccietim 
Vttde  Gebslus  Papa  aU  episcopit  Sicilite. 
ep.  II.  c,  2  » : 

C.  L  Quee  iri^ttta  annit  ab  epitcopit  pootidentnr 
jure  ab  eit  vendicotttur. 

Facuiiaies  ecdesix,  nec  nou  et  dioBceses,  'ai* ' 
qii;e  ab  aliquibus  '  possidentur  episcopis,  Jure  sibi 
vendicent,  quod  iricennalis  lex  ^  conclusit,  quia  et 
filtornni  nosirorum  principum  ila  emanavit  aucto* 
riias,  ut  iiltra  XXX.  annos  mtlli  Itceat  pro  eo  appel- 
lare,  quod  legum  tempus  exlusit  '• 

Gralian.  At  iiU  econtra  :  Cujut  auctoritaie  nobit 
tiletttium  imponitit,  ejusdem  auctoritate  vestra  ora 
ctaudimus.  Ait  enim  idem  Getasius  :  Nulla  *  prs- 
sumtione  statum  parocbiarum,  etc.  Si  ergo  tempora" 
Us  objeetto  dieeoetim  oemel  canttituiam  divettere  non 
potest,  patei,  quod  nec  vobis  patrocinabitur,  ut,  sta- 
tutum  parochios  nosirce  tnutantes,  decimatiotiet  no^ 
bit  quondam  iegitime  atsignatas  vindicainU  usurpa- 


QvMst.  I.  P.  UI.C.  I.    "  Terenl^Heaut.  A.  4,  sc.  t.  c.  6.    ••  1  Tim.  c.  «,  y.  «.    "  inrra  C.  i6,  q.  1,c.  4i. 

QvMST.  11.  P.  1.  C.  I.  ^  Ep.  scr.  A.  494,  (apocrypba  ex  scntentia  Beraxdi}.--  Burch.  l.  3,  c.  i49.  Ani.  1. 5» 
.  19  (20).  Pau.  1. 2,  c.  65.  —  cf.  C.  16,  q.  3,  c.  t.  •  desid.  ap.  Aas.  •  aUis  nuibusque  :  Burcb.  *  Cf. 
.  4.  Cod.  de  prx^cr.  XXX,  vel  XL.  auii.    ^excludit :  £dd.  coil.  0.    •  infra  G.  16.  q.  5,  c  5, 


PAnoL.  CLXXXVIL 


935 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XIU.  QUiBST.  I. 


i»a 


Unde  Dionysius  Papa  ^  Severo  Episcopo,  ep.  ii.  t  ^  A  ^^^»  «»^  Propheta  •  :  Produceiis  roBuam  iumentit,  et 

herbAm  serviluli  homimim.  Fcenum  etkerba  exierra 


C.  I.  Singuti  sacerdotes  proprias  debeni  habere  ee- 
clesias, 

Ecclttsias  singulas  singulis  preshyleris  dedimus; 
parochias  el  coemeieria  eis  divisimus,  et  unicuique 
jus  proprium  habere  slaluimus,  iia  videlicet,  ut 
iiullus  allerius  parochi»  tenninos  aut  jus  invadat, 
sed  sit  unnsquisque  suis  terminis  contentus,  et  tali- 
ter  ectlesiam  et  plehem  sibi  commissam  custodiat, 
ut  ante  iribuiial  aelerni  judicis  ei  omnibus  sibi 
commissis  rationem  reddat,  et  non  judicium,  scd 
gloriam  pro  suis  aclibus  accipiat  *. 

Gralian.  In  ditBceti  afutem  designata^  qucecunque 
ptcedia  eoluntur,  provenius  decimalionum  baptismali 
ecclesiie  assignatus  debet  solvi.  Quia  ergo  pra'dia  ha'c 
intra  terminos  nostm  di<Ecesis  continentur,  ei  pro-  B  eem,  ttcec  messis  noslra  est^  et  vos  vultis  falcem  in 


producitur :  sed  quibns?  jumentis  irrigantibuseam^  id 
est  hominibus  coleniibus  eam^  el  in  hoc  iermeniibum 
ipsi.  Item  Aposiolus  ^  :  Communieet  autem  ts,  qiii 
catechizatur  verbo,  ei  qui  se  catechizat,  in  omnibus 
honis.  Hoe  Gatatis.  Corinthiis  *  auiem  probai  spe- 
citttiter  sibi  deberi  sumluSt  qui  eis  spiritualia  mini^ 
stravit,  dicens  :  Si  nos  vobis  spirilualla  seminavi- 
mus,  magnum  est  si  nos  carnalia  veslra  melamus? 
Jtem  *  :  Si  alii  poleslatis  vestrae  participes  lunt, 
quare  non  potius  nosl  Item  :  Quis  plantat  vineam, 
et  de  frucluejus  non  edil?  F^os  ptantavimus  vineam^  et 
vos  vuttis  frucius  ejus  edere?  Iteni  pracepii  '•  Dominus 
per  Moysen,  ut  nemo  mittat  falcem  in  atienam  mes" 


veniusdecimationum  nobis  legitime  assignntus,  nostrtB 
eeelesiie  persoivendus  est» 

II  Pars.  §  1.  his  ita  respondetur  :  Deckna  '  a 
Deo  consiituKe  sunt  per  Moysen,  ut  persotverentur 
a  poputo  fHiis  Levi  pro  ministerio,  in  quo  deserviebani 
ei  in  iaberuacuto.  iVoit  accipiebant  filfi  Levi  decimaSp 
nisi  ab  eis^pro  quibns  offerebani  preces  el  sacrificia, 
Quia  ergo  nos  servimus  Domino  in  labemacuto^  olfe- 
rendo  pro  istis  preces  ei  sacrificia,  et  ipsi  debenljnobis 
persotvere  decimas  et  primitias.  §  2.  Item  quum^  de^ 
eimof  darentur  fitiis  Levi,  non  etectione  offereniis 
persotvebantur^  ut  contemto  Levita,  qui  secum  erai^ 
ipse  etigeret  cui  vettet  decimas  dare,  Nam  dicium  ^ 
est :  Levila,  qui  tecum  moratur  et  inira  muros  tuos 


eam  miitere?  Item  ^^  :  Non  alligabis  os  bovl  tritu« 
ranli.  Nos  sumus  boves  trituranies  :  vos  vuttis^  atli- 
gare  os  nostrum  ei  de  nostra  tritura  viciumvobsM 
quoeritis?  Item  Aposlotus  ** :  Qui  allario  serviuntdc 
altario  vivant.  Sed  numquid  de  eo,  cui  non  serviunt  ? 
Item  :  Qni  in  sacrario  operanlur  cum  sacrario  par* 
ticipant.  Sed  numquid  cum  illoy  in  quo  non  operan^ 
tur?  Nos  servimus  attario^  vos  ei  participare  vultit^ 
nos  vero  vacuos  et  inanes  dimiltere  queeriiis  ?  liem  : 
Apostolus  **  :  Laboranlcm  agricolam  oportet  pri- 
roum  acciperc  de  rructibus  siiis  :  vos  autem  eontra 
quceritis  ?  Nos  sumus  agricota  laborantet^  vos  pri- 
mum  vuttis  percipere  de  fructibus  nostris  ?  imo  non 
primum,  quia  nec  uttimum  nobis  relinquere  vultis.  A 


habiiat,  couicdet  eas.  Ideo  ex  singulis  iribubus  ci-  ^  prioribus  enim^incipienies  paulaiim  serpitis^  et  toiuus 

uitates  ad  habitandum  acceperunt^  ut  unaquieque  iri" 

bus  ittis  persotterei  decimas,  qui  secum  erant.  Nam 

UofUs*prcecepii  filiis  Israel^ sicuttegitur  in  Deutero- 

nomio :  lii  loco,  qiiein  elegerit  dominus  Deus  vester, 

ut  sit  nomen  ejiis  in  eo,  illuc  omiiia,  qua*  praecipio, 

coiiferetis  holocausla,  et  hostias,  ei  deciuias,  ac 

priiniiias  maniinm  vcsinruin,  et  quidquid  praeci- 

puum  esl  in  muneribus  veslris,qnx  vovislis  Doinino. 

Ibi  cpul.ibiinini  corani   Domino  Deo  vestro  vos  et 

filii  et  fiiix'  veslrae,  famuii  et  fainula:,  atque  Levila, 

qui  iu  urbibtiscommoratur.  Neque  enim  habel  aliam 

partem   aiqite  possessionem  inter  vos.  Et  infra  : 

{  3.   Deciniam   frumenti,    vini  et  olei,  tui ,  pri- 

mogenita  armeniorum  et  pecorum,  et  omnia,  qu:e 

voveris ,   et  sponie  offerre  volueris ,  el  prituitias 

manuuin  tuarum  coram  Domino  Deo  tuo  comedes  ea 

Sn  loco,  quem  elegerit  Dominus  Deus  tuus,  tu,  et 

Alius  tuus,  etfilia  tua,  servus  et  famuia,  atqtie  Le- 

vita,  qui  inanet  iii  urbibus  tuis.  $  4.  Qtiia  ergo  nos 

intra  muros   urbis  istorum  sedemus,  ei  eis  habita- 

iatione  juncti  sumus^  rite  ab  eis  dectmas  accipimus. 


usurpare  contendiiis^  ut  pro  vobis  videatur  dicium : 
frustatim  tupus  comedit  agnum,  Ilem  :  '^  Quis  mili- 
tat  stipendiis  stiis  unquam  ?  quis  pascit  gregem, 
ct  de  lacie  ejus  non  cdii  ?  Nos  mititamus  :  ei  ves 
siipendia  noslra:  mitiiia:  vobis  quwrilis  ?  Nos  gregem 
pascimus  :  ei  vos  tac  ejus  etjanam  accipere  vobis 
vuttis  ?  Sapere  est  de  alteno  labore  victum  quoirere^ 
si  sapere  est  velte  quod  non  possis.  §  5.  llem  Do- 
minus  dixii  "  discipulis  suis  :  In  quacuuque  domum 
inlraveriiis,  in  eadem  manete,  edeiites  et  hibeutes 
qtiae  apiid  illos  suut.  Quuni  autem  iiitraveritis,  pri- 
mnni  dicite  :  Pax  huic  domui.  Nos  domum  hanc 
ingressi  stimus^  et  ei  pacem  oblutimus  :  vos  auieiu 
quasi  otiosi  alieno  cibo  pasci  gaudetis?  Videie^  ne  in 
vos  vertatur  ittud :  Yide  *'  quid  faciat  olium  et  cibiis 
alienus.  §  6.  Item  Propheta  "  :  Sumiie  psalinum  et 
daie  lympauum.  Isti  a  nobis  sumuni  psaimum  :  et 
vos  ab  eis  qua!riiis  tympanum  ?  %1.  Item  Leo  lY  : 
De  "  decimis  non  (antum  nobis,  sed  eiiam  majoii- 
husnoslrisjusto  ordine  visuin  esl  plebibns  tantuin, 
uhi  sacrosancla  baptitmau  dantur,  debere  dari.  §  8. 


Ml  DECRETI  PARS  SEC13NDA. 

Qmtm$MUtemfdeHbu$  debemur?  tiiU,  a  quibu^ba-A 
pliema  aceipiunl^  an  aiiiet  Noe  eo$  baplizamust  et 
M^«  ab  eb  decimai  sumt/ts  ?  Uonesia  isla  inierpreta' 
iie  0$l  :  uiinam  inveniatit  qui  $ic  pro  vobi$  intepreten^ 
turl  Quia  ergo  no^  rigamus  populum  hunCf  imbrem 
dcetriwB  m  ndni$tranie$^  quia  colimui  eum  vomere 
prmdicatiottis^  corda  eju$  ad  fidem  aperiente$»  «i  non 
vutti$  ^nere,  vet  paliamini  nobie  eum  (ructificare^  et 
qualia  tobis  fieri  non  vuUis  nobis  inferre  cavete,  ne^ 
$i  pergilis  dicere  qute  vultie ,  audiatUqum  non  mltis^ 
•  Ui  P«rs.  §  9.  Ad  (UBC  :  Catlida  quidem  et  mulli' 
ptiei  argumentalione  jura  noslra  auferre  conlenditis^ 
iia  ul,  $i  fides  ver-bis  adhiberetur^  non  verba  pro  ver- 
bis^  $ed  re$  pro  verbi$  reportarelis.  Sed^  Deo  propitio^ 
$i  verba  dedistis^  verba  recipielis,  §  iO.  Arguitis  noe^ 
quod  eot  quee  vobis  debentur^  subripere  qucerimus,  B 
^fttui  nostra  persequimur.  Sapienti  quidem  et  philosO" 
pMeo  ore  prolata  senlentia;  suum  persequi  estne  aliena 
rapere?  Vnde  ad  vos  hac  senteniia  manavit^  nisi 
quia  tanto  ardore  nostra  concupisciiis^  m  vestra  pu- 
ietts  vobi$  aulerrif  quum  nos  nostra  consequimur? 
Unde^  quum  causa  noslra  debitum  finem  sortita  fue- 
tii^  exclamabuis  **  :  Ab  miser,  crucior  laiilufn  bo- 
iuu  esse  ereptum  ex  fuucibus.  Sed  videte^  ne  dam' 
num  effusi  unguenti  vobis  recompensare  qumatis, 
Constituisiis  vos  ptanialores  vinearum ,  fossores 
agrorunit  trituratores  arearumt  rigatorescamporumf  el 
mulia  alia  hujusmodi  ogicia  vobis  assumsistiSf  ei  debita 
vobis  obsequia  a  nobis  subtrahi  conquesti  estis.  Sed 
«0«  KOit  negamus  quod  vestrum  e$t*  Bovi  triiuranti  ^ 
pateee  ei  tegumeata  eervaniur,  Stti^  hmc  vo6m,  et 
grananobi$  retinquile.Pa$iinalore$  vtneariim,  lossoree 
agrorum  rigatores  eamporumt  fritWMloree  arearum 
diurna  mercede  accepta^  provenientee  frueiue  domini$ 
reHnquunt.  Yo$  ergo  recepia  mercede  vestri  operis  in 
quoiidiunis  obtaiionibu^^  et  alii$  obuquii^^  qum  pro 
epiriiuaiibuSf  qum  a  vobis  uccipiuntp  quotidie  defe^ 
runiur^  provenientes  ^rucius  decimationum  et  primi- 
iiufum  uobis  retinquHe.  §  ii.  Jtem  prmcepit  Bominus 
di$€iputis  «tfMt  ut  comederent  et  bibereni  ea^  qum 
apud  auditoree  $uos  erant^  sednon  jussit  ei$^  uido- 
mino$  de  domibu$  sui$  ejicerent^ elrebue  suis spolia' 
reni.  Nofi  facite  invenietis  qui  tates  hospites  tibenier 
$u$cipiant.  Mtt$  in  pera^  ignis  in  Mim,  serpensin 
gremio  mate  suos  remunerami  ho$pite$.  Vnde  in  pro-  ^ 
verbiie  diciiur  :  Qui  serpentem  in  sinu  nulril,  per- 
eiiiielor  ab  eo.  Tates  invemalis  vobis  ho$pite$y  qua- 
le$  nobis  esee  vultis.  iVon  suffidi  vobi$  edere  et  bi- 
bere  qua  in  domo  nostra  suni^  dum  qnotidianos  fru- 
ctus  obtationum  percipitis ,  ex  quibus  victum  ei  vesti- 
ium  habeaiist  quibus  cum  Apostolo  '*  debetis  esie  ' 
eonienti;  sed  non  vuttiSf  quia  imitatores  ejusnon 
estisy  sed  potius  nos  de  domo  noeira  expettere ,  et  re- 
bus  nosiris  nos  peniius  exspotiare  contenditis  t  i^tim 


CAUSA  XUL  QUi£ST.  U.  95S 

nec  eliam  eorum  decimationes  nobi$  rettnquere  vuliis, 
§  i2.  Ut  autem  universaliter  omnia  colUgantur , 
cuncta^  qum  pro  vobis  inducta  sunf ,  sive  de  taborante 
agricota^  sive  de  eo^  qui  suis  stipendiis  non  militat^ 
ad  hunc  articuium  deferimus^  ut  fructum  vestri  ope- 
ris,  quem  adeo  recipere  contenditis,  in  oblationibus  ei 
quotidianis  obs^quiis  istorum  recipiaiis,  decimationes 
vero  eorum^  qum  nobis  debentur,  intaclas  nobis  re» 
/tif^tti/e,  ne,  dum  qumritis  usurpare  quod  ve$trum 
non  est,  justa  animadversione  etiam  illud  ccgamini 
amittere,  quod  vobis  atiquo  modo  videbatur  compe" 
tere,  %  i3.  Quod  autem  hmc  decimationes  nuUo  jure 
vobis  debeantur^  facile  probamus»  Diciiur  enimin 
quodam  coneilio  :  Si  '^quis  laieus,  vel  clericus,  sive 
utriusque  sexu  per8<ma  proprietaiis  suas  loea,  elc. 
sicut  in  eodem  eapiiufo  in  cau$a  monachonm  no- 
iaia  inveniunlur.  Si  ergo  laicue^  vet  ctericue^  wei 
qumiibet  per^ona^  tocanum  proprieialie  vendene  aui 
donans^  proventum  decimationum  ab  eecteeiaf  emi 
tegiiime  a$$ignaiu$  est^  nullo  modo  potest  abeirahere^ 
uec  i$ii  de  dieecesi  ad  dicecesim  iranseuntes  decimoe 
suorum  prmdiorum^  qum  intra  ierminos  nosirm  pa~ 
rpchim  coniinentur^  nobis  auferre  possunS.  Quuntum 
enimadjuspercipiendarum  decimarum  aiiinet,  idem 
€$t  po$$e$$orem  de  dieecesi  ad  dimcesim  iratmfe^ 
quod  po$$e$$io»em  de  Hieseeeano  md  dieteeeanum 
iran$ferre. 

QUiESTIO  II. 
6RATIAMUS. 

I.  Pars.  M  kme  :  Deeimaiiones  i$tm,  etti  jure  vo- 
bis  debentur,  ui  tt$$erHi$,  tamen  lrieennali$  objeetio 
vobis  eUentktm  hnponit,  Omnit  eittm  vosseuio  tri" 
eennaria  prmscripiione  iotlitur,  vel  quadragenaria 
{sicm  po$$e$$ione$  retigioearum  domorum)  vd  een' 
tenetria^  eieut  prmdieta  sanetm  Romanm  Eccteeim 
Vnde  Gebslus  Papa  aii  episeopis  Sicitim. 
ep.  II.  c.  2  * : 

C.  L  Qii«;  iri^nia  annis  ab  episcopis  po9$identur 
jure  ab  eis  vendicaniur. 

Facuitaies  ecdesix,  nec  non  el  dioBceaes,  'al* ' 
qu;e  ab  aliquibus  '  possidentur  episcopis,  Jure  sibi 
vendicent,  quod  tricennalis  lex  ^  conclusit,  quia  et 
filtortini  no9lrorum  principum  ita  emanavit  aucto* 
riias,  ut  iiltra  XXX.  annos  nuUi  liceat  pro  eo  appel- 
larc,  quod  legum  tempus  exlusli  '• 

Gratian.  At  itli  econira  :  Cuju$  aucioritaie  nobis 
sileniium  iinpomtis,  ejusdem  mtctoritate  vestra  ora 
claudimus.  Aii  enim  idem  Gelasius  :  Nulla  *  prx- 
sumtione  siatum  parocbiarum,  etc.  Si  ergo  iempora" 
tis  objeetto  dimoesim  aemel  canstitutam  diveilere  uon 
potestf  pateif  quod  nec  vobis  patrocinabiiur^  ut^  sta- 
tutum  parochim  nostrm  mutantes^  deeimaliones  no^ 
bis  quondam  legitime  assignalas  vindicabili  usurpa' 


QvJEsr.  I. P.  IH.C.  L  "  Terent^Heaul. A.  4.  sc. t,  c. 6.  ••  1  Tim.  c.  «,  v. «.  "  inrra  C.  i6,  q.  1,c.  4«. 
QvJEST.  11.  P.  L  C.  I.  •  Ep.  scr.  A.  494,  (apocrypba  ex  scntentia  Berardi).  —  Durch.  1. 5,  c.  i49.  Ani.  1. 5» 
i9  (20).  Pau.l.2,c.  65.  —  cf.  C.  i6,q.  3,c.  t.    *  desid.  ap.  Aas.    *  atiis  mibusque  :  Burch.    ^  cf. 


4.  Cod.  de  prscscr.  XXX,  vel  XL.  atiu. 
Pamol.  CLXXXVIL 


*exdMrfi«:Edd.coll.o.    •  infra  C.i6,  q.  5,  c  5. 


935 


DECRETI  PARS  SEC13NDA.  CAUSA  XIU.  QUiBST.  I. 


m 


Unde  Dionysius  Papa  « Severo  Episcopo,  ep.  i/.  t  ^  A  ^'««  «'^  Propheta  •  :  Produceiis  fflBiium  jumentis,  el 

herbftm  servituti  homiiiuui.  Fcenum  ei  kerba  exierra 


C.  I.  Singuli  saceriotet  propria$  debent  habere  ec- 
cle$ias, 

Ecclcsias  singulas  singulis  presbyleris  dedimus ; 
parochias  ei  coemeieria  eis  divisimus,  el  unicuiqiie 
jus  proprium  habere  slaluimus,  ita  vldelicet,  ut 
iiullus  alterius  parochiac  terininos  aut  jus  invadal, 
sed  sit  unusquisque  suis  terminis  contenius,  et  tali- 
ter  ect-lesiam  et  plehem  sibi  commissam  custodiat, 
ul  ante  tribuiial  aelerni  judiois  ei  omnibus  sibi 
cominissis  ratioiiem  reddat,  et  non  judicium,  scd 
glori«m  pro  suis  actibus  accipiat*. 

Gralian.  In  dioscefi  a^tem  designata,  quoicunque 
prtedia  colunlur^  proventus  decintationum  baptismali 
ecclesio!  assignatus  debet  solvi.  Quia  ergo  pra'dia  hax 


prodttcitur :  sed  quibus?  jumentis  irrigantibuseam^  id 
est  hominibus  cotentibus  eam^  et  in  hoc  sermentibue 
ipsi,  Item  Apostolus  ^  :  Communieei  autem  is,  qui 
catechizatur  verbo,  ei  qui  se  catechizai,  in  omntbus 
honis.  Hoe  Galatis,  Corinthiis  *  autem  probat  spe* 
cialiler  sibi  deberi  sumtus^  qui  eis  spirHualia  mmj- 
stravit^  dicens  :  Si  nos  vobis  spirilualia  seminavi- 
mus,  magnum  est  si  nos  carnalia  vestra  inetamus? 
Item  *  :  Si  alii  poteslalis  vestrae  participes  sunl, 
quare  non  poiiiis  nos?  Item :  Quis  plantat  vineam, 
et  de  fructu  ejus  non  edil?  Nos  plantavimus  vineam^  et 
vos  vultis  fructus  ejus  ederef  liem  prcecepil  "  Dominus 
per  Moysen,  ut  nemo  miitat  falcem  in  alienam  mes» 


intra  terminos  nostras  dimcesis  continentur,  et  pro-  B  sem.  II mc  messis  nostra  est^  et  vos  vultis  falcem  in 


ventusdecimationum  nobis  legitime  assignatus,  nostrtB 
eeelesio!  persolvendus  est. 

II  Pars.  §  i*  his  ita  respondetur :  DecHnas  '  a 
Deo  consiitut(e  sunt  per  Moysen^  ut  persoiverentur 
a  populo  fHiis  Levi  pro  ministerio^  in  quo  deserviebant 
ti  in  tnbernaculo,  Non  accipiebant  filii  Levi  decimas^ 
nisi  ab  eis^pro  quibus  offerebnnt  preces  el  sacrificia, 
Quia  ergo  nos  servimus  Domino  in  tabemaculo^  offe- 
rendo  pro  istis  preces  et  sacrificia^  et  ipsi  debentjnobii 
persolvere  decimas  et  primitias,  §  2.  Item  quum,  de^ 
eimte  darentur  filiis  Levi,  non  electione  offerentis 
persotvebantur^  ut  contemto  Levita,  qui  secum  erat^ 
ipse  eliyeret  cui  vellet  decimas  dare,  Nam  dictum  ^ 
est :  Levila,  qui  tecum  inoraturet  inlra  luuros  luos 


eam  miitere?  Item  '*  :  Non  alligabis  os  bovi  iritu« 
ranti.  Nos  sumus  boves  triturantes  :  vos  vuttis^alli' 
gare  os  nostrum  et  de  nostra  tritura  victum  vobis 
quceritis? Item  Apostolus  ** :  Qui  altario  serviuntdo 
altario  vivant.  Sed  numquid  deeo^  cui  non  serviuni  T 
Item  :  Qui  in  sacnirio  opeianliir  cum  sacrario  par- 
ticipant.  Sed  numquid  cum  Uto,  in  quo  non  operaU" 
tur?  Nos  servimus  attario^  vos  ei  participare  vultit^ 
nos  vero  vacuos  et  inanes  dimiltere  quceritis  ?  Item  : 
Apostotus  **  :  Laborautcm  agricolam  oporlel  prl- 
roum  acciperc  de  fruciibus  suis  :  tos  autem  coiura 
quceritis  ?  Nos  sumus  agricotm  laborantet^  vos  pri- 
mum  vuttls  percipere  de  fructibus  nostris  ?  imo  nou 
primum,  quia  nec  uttimum  nobis  relinquere  vultis.  A 


liabilat,  couiedet  eas.  Ideo  ex  singutis  tribubus  ci-  ^  prioribus  enim*incipientes  paulatim  serpitis^  et  totum 

usurpare  contenditis^  ut  pro  vobis  videatur  dictum : 
frustatim  tupus  comedit  agnum,  Item  :  '^  Quis  mili- 
tat  stipendiis  suis  unquam?  quis  pascit  gregeui, 
ct  de  lacte  ejus  non  cdii  ?  Nos  mititamus  :  el  ves 
stipendia  nostra*  militio!  vobis  quteritis  ?  Nos  gregem 
pascimus  :  et  vos  tac  ejus  etjanam  accipere  vobis 
vultis?  Sapere  est  de  atieno  tabore  victum  qucereref 
si  sapere  est  vetle  quod  non  possis.  §  5.  Item  Do- 
minus  dixii  "  discipulis  suis  :  In  quacuuque  domuiH 
intraveriiis,  iii  eadein  maiiete»  edeutes  et  bibentes 
quae  apud  illos  sunt.  Quum  autein  iutraveritis,  pri- 
mum  dicite  :  Pax  huic  domui.  Nos  domum  hanc 
ingressi  sumus^  et  ei  pacem  obtutimus  :  vos  autem 
quasi  otiosi  alieno  cibo  pasci  gaudetis?  Videte^  ne  in 
'  vos  vertaiur  ittud :  Yide  **  quid  faciat  olium  et  cibiis 
alienus.  $  6.  Item  Propheta  "  :  Sumite  psaluium  et 
dute  tyuipauuiii.  Isti  a  nobis  sumunt  psaimum  :  et 
vos  ab  eis  quoiritis  tympanum  ?  §  7.  Item  Leo  lY  : 
De  "  decimis  nou  lantum  nobis,  sed  etiam  majori- 
busnoslrisjuslo  ordine  visuin  est  plebibus  tantuui, 
ubi  sacrosaucla  baptismala  dautur,  debere  dari.  §  ^, 


vitates  ad  habitandum  acceperunt^  ut  unaquceque  tri' 
bus  iltis  persotveret  decimas^  qui  secum  erant.  Nam 
Moyses^^prcpcepit  fitiis  Israel^  sicuttegitur  in  Deutero- 
nomio :  lii  loco,  quein  elegerit  domitius  Deus  vester» 
ut  sit  nomcii  cjus  in  eo,  illuc  omiiia,  qux  praecipio, 
conferetis  holocausla,  et  hostias,  ei  dcciuias,  ac 
primiiias  manuiim  vcslrarum,  el  quidquid  praeci- 
puum  esl  iii  muuenbus  veslris,quae  vovislis  Doinino. 
Ibi  cpulabiinini  coraiu  Domino  Deo  vestro  vos  et 
filii  et  filio!  vesirae,  famuli  et  faiuulai,  atque  Leviia, 
qui  iii  urbibtiscommoratur.  Neque  eniin  habel  aliam 
pariem  aiqiie  possessionem  inter  vos.  Et  infra  : 
{  3.  Deciuiain  fruinenti,  viui  et  olei,  tui ,  pri* 
mogenita  armentorum  ei  pecorum,  et  omnia,  quie 
voveris ,  et  sponte  offerre  volueris ,  et  priniitias 
manuiim  luaruui  itoram  Domino  Deo  tuo  coniedes  ea 
Sd  ioco»  quein  elegerit  Dominus  Deus  luus,  tu,  et 
fllius  luus,  clfilia  tua,  servus  et  faroula,  atqiie  Le- 
viia,  qui  inanel  iu  urbibus  tuis.  §  4.  Qitta  ergo  nos 
intra  muros  urbis  istorum  sedemus,  et  eis  habita- 
tatione  Juucti  sumus^  rite  ab  eis  dectmas  accipimus. 


CAUSA  XIII.  QUiBST.  I.  C.  I.  '  Dfon.  episcopus  :  Edii.  coll.  o.  f  Capul  Pseudoisidori,  cf.  conc.  Tu- 
rou.  1,  c.  9,  et  Leouis  M.  ep.  89.  —  Burch.  l.  5,  c.  43.  Ans.  I.  5,  r.  73  (74).  Ivo  Pan.  i.  «,  c.  42.  Dcir. 
p.  3.  c.  47.  •  percipiat  :  Edd.  coll,  o.  •  Nuiu.  c.  18.  *  Deui.  c.  14,  c.  i7,  c.  16.  v.  H.  •  ib.  c.  H. 
V.  5.  seqq.  •  Psalm.  103,  v.  14.  »  Gal.  c  0,  v.  6.  •  1  Cor.  c.  9,  v.  11.  •  ib.  v.  12.  *•  Deut.  c.  25, 
T.  25.  »•  ib.  c.  2ri.  V.4.  "  1  Cor.c.  9,  v.  13.  »•  2  Tim.  c.  2,  v.  6.  »^  1  Cur.  c.  9,  v.  7.  *»  Luc. 
c.  10,  c.  5.    "  Tcrcut.  Eunuch.  A.  2,  se.  2,  v.  34.    "  Psahu.  80,  v.  13.    "  infra  C.  16,  q.  I ,  c.  45. 


937 


DECRCTl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XUL  QUi£ST.  U. 


95S 


Quitm$muUmpUMui  deUulw?  tliU,  a  quibut  ba-Aneceliam  eorum  decimatione$  nobit  reltnquere  vuilti. 


pii$tua  accifnunt^  an  aiiiif  Nos  eo$  baptizamut^  ei 
U¥%ub  eu  dedma$  sumiti$?  Houe$la  i$ta  interpreta- 
lio  4$t  :  utiuam  inveniati»  qm  $ic  pro  vobi$  intepreten^ 
iurJ  Quia  ergo  no$  rigamui  populum  hunc,  imbrem 
docirinee  «i  nuni$trante$^  quia  colimui  eum  vomere 
priBdicaliom$9  corda  eju$  ad  fideni  aperiente$,  «i  non 
vulti$  linere^  vel  patiamini  nobii  eum  (ruclificaref  et 
qualia  tobis  fieri  non  vultie  nobii  inferre  cavete,  ne, 
11  pergitie  dicere  quce  vulti$ ,  audiati$ques  non  -vti/fis. 
*  Ul  P«r8.  §  9.  Ad  IHBC  :  Callida  quidem  et  muUi- 
pHd  argumeutalione  jura  noitra  auferre  contenditii, 
Ha  ut^  ii  fidet  ver-bii  adhiberetur,  non  verba  pro  ver- 
bii^  eed  ra  pro  verbii  reportaretis,  Sed,  Deo  propitio^ 
ii  verba  dediuii^  verba  recipietii.  §  iO.  Arguitis  noi. 


§  12.  Ut  autem  universaliter  onmia  coUigantur  , 
cunctUt  qua:  pro  vobis  inducta  iunt^  sive  de  laborante 
agricota,  sive  de  eo^  qui  suii  stipendiis  non  miliiat^ 
ad  hunc  arlieulum  deferimus,  ut  (ruclum  vestri  ope- 
ris,  quem  adeo  recipere  contenditis,  in  oblationibus  et 
quotidianis  obsiquiis  istorum  recipiaiis,  decimaiionei 
vero  eorum,  qucp  nobii  debentur,  intactas  nobii  re» 
linquite,  ne,  dum  qucerilis  Uiurpare  quod  veitrum 
non  eit,  juita  animadver$ione  etiam  illud  cogamini 
amittere,  quod  vobii  aliquo  modo  videbalur  compe- 
tere.  §  13.  Quod  autem  hcec  decimationes  nullo  jure 
vobii  debeantur,  facile  probamui»  Dicitur  enim  in 
quodam  concilio  :  Si  '^quis  laicus,  vel  clericus,  sive 
ulriusque  sexu  persona  proprlelalis  suae  loea,  elc. 


quod  eut  quce  vobis  debtntur^  iubripere  qucerimuit  ^  iicut  in  eodem  eapitufo  in  cauia  monachorum  no* 


quiu  HOitra  persequimur,  Sapienti  quidem  et  philoso- 
phico  ore  prolata  senlentia;  suum  persequi  estne  atiena 
rapere?  Unde  ad  vos  hcec  iententia  manavit^  nisi 
quia  tanto  ardore  noitra  concupiiciiii^  ut  vestra  pu- 
leixi  vobii  aulerri^  quum  uoi  noslra  consequimur? 
Vnde^  quum  causa  nostra  debilum  finem  sortila  fue^ 
ritf  exclamabitis  "  :  Ab  miser,  crucior  lauluw  bo- 
luui  esse  ereplum  ex  faucibus.  Sed  videte,  ne  dani' 
num  effusi  unguanti  vobis  recompensore  quoaratis, 
Comtituiitii  voi  ptantaior^s  vinearum ,  (ossores 
agrorunif  trituratores  arearum^rigatoreieamporum,  et 
multa  alia  hujusmodi  officia  vobis  assumsistis,  el  dsbita 
vobis  obsequia  a  nobis  iubtrahi  conquesti  eslis,  Sed 
uoi  uou  negamui  quod  tfOitrum  eit.  Bovi  trituranti 
pateee  ei  tegumeuta  iervantur,  Sin^  hmc  vobii^  et 
grananobii  relinquite»  Paitinatorei  viuearum,  loaorei 
agrorum  rigatores  eamporum,  (rituratorei  arearum 
diurua  mercede  accepta^  provenieniei  frueiui  dominii 
reHnquunt»  Voi  ergo  recepta  mercede  ve$tri  operii  in 
quoddiunii  oblationibui^  et  aliii  ob$equii$^  quce  pro 
spiritudibui^  qum  a  vobii  uccipiunt,  quotidie  de^e- 
ruutur^  provenientei  "(ructui  dtcimatiofitun  et  primi' 
iiarum  tlobii  relinquite.  §  11.  Jtem  prcecepit  i^ominui 
diocipuUi  iuii^  ut  comederent  et  biberent  eUf^m 
apud  audilorei  $uo$  erant^  $ed  non  ju$s,it  sis^  utdo' 
minoi  de  domibui  iuu  ejicerent^  etrebui  suii  ipolia» 
rent.  Ni^  (acile  invenietii  qui  talee  hoipitei  libenter 
iUicipiant,  Mui  in  pera^  ignii  in  Mim»  ierpemin 


tata  inveniuntur,  Si  ergo  laicm^  vet  cierieuit  uel 
qucBlibet  penona^  loca^uee  proprietatii  vendem  aut 
donam,  proventum  decimationum  ab  eecleeiMf  wt 
iegiHme  a$$ignatu$  e$t^  nullo  modo  poteet  abetrahere^ 
nec  iiti  de  dieeceii  ad  diceceiim  trameuntei  decimoe 
iuorum  pradiorum^  quas  intra  terminoi  noitrce  pa- 
rpchice  continentur^  nobii  au(erre  poauni,  Quantum 
enim  ad  jui  percipiendarum  decimarum  attinet,  idem 
eit  poueaorem  de  dicecesi  ad  diceeesim  tramire^ 
quod  ,poiie$$iou£m  de  Hio$ee$ano  md  diceee$anum 
lram(erre. 

QDiESTIO  II. 
6RAT1AMUS. 

I.  Pars.  M  kmc  :  Decimationes  iitm^  etti  jtrre  vo- 

M«  debenhsr,  ut  'aiierkii,  tamen  tricannalii  objectio 

vobis  iUentimm  impanit.  Omnii  enim  voueaio  tri- 

cMnaria  prmecripHone  tollitur,   vel  quadragenaria 

{sicutpoiieuionei  religioiarum  domorum)  vei  een- 

tenaria^  $icui  prmdieta  tanetm  Romanm  Eccletim 

Vnde  Oelaslus  Papa  ait  episcopie  Sicilim, 
ep.  II.  c.  4  » : 

C.  I.  Qum  iri^nta  armit  ab  epiicopit  poatidentur 
jure  ab  eii  vendicantur* 

Facuitaies  ecdesis,  nec  noii  ei  diodceaes,  'si* ' 

qiiSR  ab  aliquibus  '  possideniur  episcopis,  jure  sibi 

vendicenl,  quod  tncennalis  lex  ^  conclusil,  quia  et 

ftliornni  noMrorum  principum  iia  emanavit  aucto* 


gremio  mate  iuot  remunerant  hotpitet.  Vndeinpro'  ^  riias,  ut  iiltra  XXX.  annos  milli  liceat  pro  eo  appel- 


verbiie  dicitur  :  Qui  serpentein  in  sinu  nutril,  per- 
Cttlielor  ab  eo.  Tales  invematit  vobii  hoipitet,  qua^ 
let  nobis  me  vuilii,  Non  tulficit  vobit  edere  et  bi- 
bere  qum  in  domo  nostra  sunt^  dum  qnotidianos  (ru- 
etus  oblalionum  percipitis ,  ex  quibus  victum  et  vesti- 
ium  habeatis,  quibut  eum  Apottolo  '*  debeiit  eae 
eontenti;  ted  non  vuliii^  quia  imitatoret  ejutnon 
estiSf  sed  potius  nos  de  domo  nostra  expeilere ,  et  re- 
bus  nosiris  no$  penitue  exspoliare  contenditii »  dum 


lure,  quod  legum  tempus  exUisii  '• 

Gralian.  At  itli  econtra  :  Cujut  auctoritate  nobit 
iilentium  impomtitj  ejusdem  auctoritate  vetlru  ora 
ctaudimut.  Ait  enim  idem  Getasiut  :  Nulla  *  prac- 
sumlione  statum  parocbiarum,  elc.  Si  ergo  temtiora" 
lis  objeelto  diceoetim  aemef  contiitutam  diveltere  uou 
potest^  palet,  quod  nec  vobis  palrocinabitur^  utf  tta- 
tutum  parochim  nottrm  muiantes,  decimationet  no^ 
bit  quondam  tegitime  anignatat  vindicabiti  uiurpa- 


QvMSt.  I.P.  UI.C.  1.    «•  Terentflfeaul.A.  4, sc.t,  c. 6.     ••1  Tim.  c.  «,  v.  «.    "  inrra  C.  16,  q.  l.ic. 4i. 
OuiEST.II.P.I.  C.  I.    'Ep.  scr.  A. 494,  (apocryplia  ex  scnteniia  Berardi}.— Burch.  I.'3,c.l49.  Ans.  1.5, 
■  l,c.  65.  —  cf.  C.  16,q.  3,c.  a.    •  desid.  ap.  Aiis.    *  atiitS   quibusque  :  Bwch.    *  cf . 


c.  19(20).  Paii.l.iv 

€.  4.  Cod.  de  prscscr.  XXX,  vel  XL.  anii 

PAnoL.  CLXXXVII. 


*  excludit ;  £dd.  coU.  o.    *  Infra  C. 


Dttfl 

t6. 


5,  c  5. 
30 


935  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XIU.  QUiBST.  I.  W 

Undi  Dionysius  Papa  ^  Severo  Episeopo^  ep.  ii.  t  >  A  ^^^  ^*'  Propheta  *  :  Producens  foiuum  iuniMiiis,  et 

herbani  servltuli  hominum.  Fceitiim  eikerba  txterra 
producitur :  ted  quibut?  jumenUs  irrigantibueeam^  id 
e%t  hominibut  eolenlibut  eam^  et  in  hoc  termeniibue 
ipti.  Jtem  Apottolut '  :  Communieei  aulem  is,  qui 


C.  I.  Singuli  tacerdolet  propriat  debent  habere  ec" 
ctetiat. 


Ecclosias  singulas  singulis  presbyleris  dedimus ; 
parochias  el  coemeieria  eis  divisimus,  el  unicuique 
Jus  proprium  habere  slaluimus,  iia  vldelicet,  ut 
iiullus  alierius  parochix  terminos  aul  jus  invadal, 
sed  sil  unusquisque  suis  lerminis  contentus,  et  tali- 
ter  ectlesiam  el  pleliem  sibi  commissam  custodiat, 
ul  ante  tribuiial  aeierni  judieis  ei  omnibus  sibi 
commissis  raliouem  reddat,  et  non  judicium,  sed 
glori«m  pro  suis  aclibus  accipiat '. 

Gralian.  In  diiBcesi  a^tem  detignata^  qumcunque 
prmdia  coluntur,  proventut  decimationum  baptitmati 
eceletio!  attignatut  debet  totvi.  Quia  ergo  pra'dia  lia*c 


catechizatur  verbo,  ei  qui  s«  catechizat,  in  omnibus 
bonis.  iloc  Galatit,  Corinthiit  *  autem  probat  tpe- 
ciatiter  tibi  deberi  tumtut,  qui  eit  tpirituaiia  mtni- 
ttravit,  dicent :  Si  nos  vobis  spirilualia  seuiinavi- 
mus,  magnum  est  si  nos  carnalia  vestra  metamus? 
Jtem  *  :  Si  alii  potestatis  vestrse  participes  sunt, 
quare  non  potitis  nos?  Jtem  :  Quis  plantat  vineam, 
et  de  rruciu  ejiis  non  edil?  Not  ptantavimut  tineam^  et 
tot  vuttitfructntejutedere?  Item  pracepil  ^^Domims 
per  Moyten,  ut  nemo  mittat  fatcem  in  atienam  met» 


intra  terminot  nottrce  dioecesit  continentur,  et  pro-  B  tem.  JJoec  mettit  noslrn  ett^  et  vot  vultit  fatcem  in 


ventutdecimationum  nobit  tegitime  attignatut,  nottroB 
eeeletite  pertotvendut  ett, 

II  Pars.  §  i.  JJit  ita  retpondetur  :  Deckno!  *  a 
Deo  conttituia  tunt  per  Moyten,  ut  pertolvereiitur 
a  poputo  fitiit  Levi  pro  ministerio,  in  quo  deterviebant 
ti  in  tnberuacuto,  Non  accipiebant  fHii  J^evi  decimatp 
niti  ab  eit ,  pro  quibus  offerebnnt  precet  et  tacrificia. 
Quia  ergo  not  tervimut  Domino  in  tnbemacuto,  offe- 
rendo  pro  ittit  precet  et  tacrificia,  et  ipti  debentjnobit 
pertotvere  decimat  et  primitias.  §  2.  Jtem  quum,  de- 
einue  darentur  fitiit  Levi,  non  etectione  offerentit 
pertotvebantur^  ut  contemto  Levita,  qui  tecum  erat^ 
ipte  etigeret  cui  vettet  decimat  dare.  Nam  dictum  ^ 
ett :  Levita,  qiii  tecuui  inorntiiret  inlra  muros  luos 


eam  miitere?  Item  ^^  :  Non  alligabis  os  bovl  tritu- 
ranli.  Not  tumut  bovet  triturantet :  vot  vntiit^atti' 
gare  ot  nottrum  et  de  nottra  iritura  victum  tobit 
quceritit?  Jtem  Apottotut  "  :  Qui  altario  serviuntdo 
altario  vivant.  Sed  numquid  de  eo,  cui  non  terviuni  ? 
Jtem  :  Qiii  in  sacrario  opeiaulur  ciim  sacrario  par- 
ticipant.  Sed  numquid  cum  ilto,  in  quo  non  operan» 
tur?  Not  tervimut  attario,  vot  ei  pauicipare  vuttit^ 
not  vero  vacuot  et  inanet  dimiltere  quieritit  ?  Jtem  : 
Apottotut  **  :  Laborantcm  agricolam  oportet  pri- 
roum  accipere  de  fruclibus  siiis  :  tot  autem  contra 
quteritit  ?  Not  tumut  agricotm  laborantet^  vot  pri- 
mum  vultit  percipere  de  fructibut  nottrit  ?  imo  non 
primum,  quia  nec  uttimum  nobit  retinquere  vultit.  A 


liabiiat,  coiuedet  eas.  Jdeo  ex  tingutit  iribubut  ct-  ^  prioribut  enim-incipientet  pautatim  terpitit^  et  totuM 


vitatet  ad  habitandum  acceperunt^  ut  unaquaque  tri" 
but  itlit  pertotveret  decimat,  qui  tecum  erant.  Nam 
Uogut^prcecepit  fitiit  Itraet,  ticuttegitur  in  Deutero- 
nomio  :  lii  loco,  qiiem  elegerit  domiuus  Deus  vester» 
ui  sit  nornen  ejus  in  eo,  illuc  omnia,  quae  praecipio, 
conferetis  bolocausla,  et  boslias,  ei  decinias,  ac 
primiiias  nianiitini  vcstrarum,  et  quidquid  praeci- 
puum  esl  iii  muneribus  vestris,qiix  vovislis  Doinino, 
Ibl  epul.ibiniini  corani  Domino  Deo  vestro  vos  et 
filii  et  Olix  veslrae,  famuli  et  fauiulse,  alque  Levita, 
qui  iu  urbibiiscommoratur.  Neque  enim  habel  aliam 
partem  aique  possessionem  inter  vos.  Et  infra  : 
(  3.  Deciiiiam  fnimenli,  vini  et  olei,  tui ,  pri- 
mogenita  armentorum  ei  pecorum,  et  omnta,  qu:e  , 
voveris ,  et  sponte  offerre  volueris ,  et  priniitias 
manuuin  tuarum  coram  Domino  Deo  tuo  coniedes  ea 
Sn  loco,  quem  elegerit  Doroinus  Deus  tuus,  tu,  et 
fllius  IUUS9  elfilia  tua,  servus  et  famula,  atque  Le- 
vita,  qui  tnanet  in  urbibus  tuis.  $  4.  Quta  ergo  not 
intra  murot  urbit  ittorum  tedemut,  et  eit  habita- 
tatione  Juncti  tumut,  rite  ab  eit  dectmat  accipimut. 


uturpare  contenditit,  ut  pro  vobit  videatur  diclum : 
fruttatim  tuput  comedit  agnum.  Jtem  :  ^^  Quis  mili- 
tat  slipendiis  suis  unquum  ?  quis  pascit  gregem, 
et  de  lacte  ejus  noii  cdit  ?  Not  militamut  :  et  vet 
ttipendia  nottrx  mititia:  vobtt  quwritit  ?  Not  gregem 
patcimut  :  et  vot  lae  ejut  etjanam  accipere  vobit 
vultit?  Sapere  ett  de  alieno  tabore  viclum  quarere, 
ti  tapere  ett  vetle  quod  non  pouit.  §  5.  Jiem  Do- 
minut  dixit  "  ditcipulit  tuit :  In  quacuuque  domutn 
intraveriiis,  iii  eadem  manete,  edenies  ei  bibeutes 
qiiae  apud  illos  sunt.  Quuin  autem  inlraveritis,  pri- 
mum  dicite  :  Pax  huic  domui.  Not  domum  hauc 
ingretti  tumut,  et  ei  pacem  obtutimut  :  vot  auietH 
quati  otiotiatieno  cibo  patci  gaudeiit?  Videte,  ne  in 
vot  vertatur  iltud :  Yide  '*  quid  faciat  olium  et  cibiis 
alienus.  §  6.  Item  Prophela  "  :  Sumite  psalmum  et 
daie  tympauuui.  i«lt  a  nobit  tumunt  ptatmum  :  et 
vot  ab  eit  quteritit  tympanum  f  §  7.  Item  Leo  JV  : 
De  "  decimis  non  tantiim  nobis,  sed  etiam  majon- 
bus  nostris  justo  ordine  visuin  est  plebibus  lantuui, 
ubi  sacrosaiicla  baptismata  dantur,  debere  dari.  §  8. 


CAUSA  Xlll.  QuiBST.  L  C.  I.  ^  Dion.  epitcoput  :  Edil.  coll.  o.  f  Capnt  Pseudoisidori,  cf.  conc.  Tu- 
roii.  1,  c.  9,  et  Leouis  M.  ep.  89.  —  Burch.  I.  3,  c.  43.  An.s.  I.  5,  c.  73  (74).  Ivo  Pan.  I.  %  c.  42.  Deir. 
p.  3,  c.  47.  *  percipiat  :  Edd.  roll,  o.  *  Niint.  c.  18.  ^  Deut.  c.  14,  c.  i7,  c.  16.  v.  i1.  •  ib.  c.  1i, 
V,  5,  seqq.  •  Psalm.  103.  v.  14.  »  Gal.  c  U,  v.  6.  •  1  Cor.  c.  9,  v.  11.  •  ib.  v.  12.  »•  DeuL  c.  25, 
T.  25.  *•  ib.  c.  2.-;,  V.4.  "  1  Cor.  c.  9,  v.  13.  »•  2  Tim.  c.  2,  v.  6.  *^  1  Cor.  c.  9,  v.  7.  *»  Lmc. 
c.  10,  c.  5.    *•  Tercnt.  Eunuch.  A.  2,  sc.  2,  v.  34.    "  Psalm.  80,  v.  13.    "  infra  C.  16,  q.  I ,  c.  45. 


957  DECRETI  PARS  S£Cl}NDA. 

Qmtu$mutempUMu$  deUmur?  iliU^  a  quibut  6a- A 
pii$ma  aeeipiuni^  am  aliisf  No4  eoi  bapttMmus^  et 
9¥»  ab  etf  decimat  sumilii?  Honeslu  isla  inierpreta' 
ti0  uu  :  utinam  invenialii  quieic  pro  vobi$  intepreten^ 
iurl  Quia  ergo  nok  rigamus  populum  kunCf  imbrem 
doeirina  $i  ministranies^  quia  colimus  eum  vomere 
prefdicationiSf  corda  ejus  ad  fideni  aperientes»  si  non 
tuttis  sinere^  vet  patiamini  nobis  eum  (ructificare^  et 
qualia  tobis  fieri  non  vuUis  nobis  inferre  cavete,  ne^ 
si  pergitii  dicere  qua  vultis ,  audiatisqum  non  -vultit. 
•  Ui  P«rs.  §  9.  Ad  IHSC  :  Callida  quidem  et  muUi' 
ptici  argumeutaiione  jura  nostra  auferre  conlenditist 
itu  iU^  ti  fides  ver-bis  adhiberetur^  non  verba  pro  ver- 
bis^  sed  res  pro  verbis  reportarelis,  Sed^  Deo  propitio^ 
si  verba  dedistis^  verba  recipietis,  §  10.  Arguitis  nos, 
quod  ea^  ques  vobis  debtntur^  subripere  quarimus,  B 
quia  noslru  persequimur.  Sapienli  quidem  et  philoso" 
phico  ore  prolata  senlentia;  suum  persequi  estne  aliena 
rapere?  Vnde  ad  vos  hac  sententia  manavit,  nisi 
quia  tanto  ardore  nostra  concupiscilis^  ui  vestra  pu- 
ietn  vobis  aujerri^  quum  nos  nostra  conseqnimur? 
Vnde^  quum  causa  nostra  debilum  finem  sortila  fue- 
rit^  exclamabitis  **  :  Ab  miser,  crucior  lauluw  bo- 
luu  esse  ereplum  ex  ruucibus.  Sed  videte^  ne  dam- 
num  effusi  unguenli  vobis  recompensare  qumralis. 
Constituistis  vos  planlaiores  vinearum ,  fossores 
agrorum,  trituratores  arearum^  rigatorescamporum^  et 
multa  alia  hujusmodi  officia  vobis  assumsistis,  el  debita 
vobis  obsequia  a  nobis  sublrahi  conquesti  estis.  Sed 
uat  nou  negamus  quod  vestrum  est.  Bovi  trituranti 
paleee  ei  iegumeula  urvantur,  Sin^  hmc  vobis^  et 
grananobis  relinquile,  Paslinaiores  viuearum,  lossores 
agrorum  rigaiores  eamporunit  frituruiores  arearum 
diurmi  mercede  accepta^  provenientes  (rueius  dominis 
teHnquunt^  Yos  ergo  recepta  mercede  vestri  operis  tit 
quotidiunis  oblaiiouibus^  et  aliis  obsequiis^  qum  pro 
epirituaiibuSf  ques  a  vobis  accipiunt,  quotidie  defe- 
ritalttr,  provenientes  ^ructus  decimalionum  et  primi-' 
iiarum  uobis  relinquite.  §  ii.  Jtem  prescepit  Bominus 
ditcipulis  suis^  ui  comederent  et  bibereni  eup  ^uar 
apud  audilores  suos  erani^  sednon  iuss,it  eis^  uido- 
fuinos  de  domibus  suis  ejicerent^  et.rebus  suis  spolia' 
rent.  No^  facile  invenietis  qui  tales  hospites  libenier 
suscipiant.  Mus  tit  pera^  ignis  in  sinu^  serpensin 
gremio  mate  suos  remunerant  hospilee.  Vnde  in  pro*  ^ 
verbiis  dicitur  :  Qui  serpentem  in  sinu  nulrll,  per- 
ciuielur  ab  eo.  Tales  inveniaiis  vobis  hospites^  qua^ 
les  nobis  tsee  vultis,  iVon  9u(ficii  vobis  edere  et  bi- 
bere  quce  in  domo  nostra  sunt^  dum  qnoiidianos  fru- 
ctus  obtationum  percipitis ,  ex  quibus  vieium  ei  vesti- 
tum  habeaiiSf  quibus  cum  Aposlolo  '*  debetis  esse  ' 
eonienli ;  sed  non  vutlis^  quia  imitatores  ejus  non 
estiSf  sed  polius  nos  de  domo  nostra  expetiere ,  et  re- 
bus  nostris  nos  penitus  exspoliare  contenditis »  dum 


CAUSA  Xyi,  QUiEST.  IL  05S 

nec  eliam  eorum  decimationes  nobis  reltnquere  vuliis, 
§  i2.  Ut  aulem  universatiter  omnia  cotligantur , 
cuncta^  quco  pro  vobis  inducla  sunt^  sive  de  laborante 
agricota^  sive  de  eo^  qui  suis  slipendiis  non  mititat^ 
ad  hunc  arlieulum  deferimus^  ul  fruclum  vestri  ope- 
ris,  quem  adeo  recipere  conlenditis,  in  oblationibus  et 
quoiidianis  obs^quiis  istorum  recipiatis,  decimaiiones 
vero  eorum^  quop  nobis  debenlur,  iuiactns  nobis  re- 
linquiie,  ne,  dum  quwrilis  usurpare  quod  vestrum 
non  estf  justa  animadversione  eliam  ittud  cogamini 
amittere,  quod  vobis  atiquo  modo  videbaiur  compe" 
tere.  §  i3.  Quod  autem  hcec  decimaiiones  nutto  jure 
vobis  debeantur,  facite  probamus.  Dicitur  enimin 
quodam  concilio  :  Si  '*  quis  laicus,  vel  clericus,  sive 
ttirmsque  sexu  persona  proprielaiis  sujie  loea,  etc. 
sieut  in  eodem  capiiuto  in  cauta  monaehonm  no. 
iaia  inveniunlur.  Si  ergo  laicus^  vet  ctericut^  vel 
qwBtibet  persona^  tocatuce  proprietalit  vendent  aui 
donans^  proventum  deeimationum  ab  eecte^^  emi 
legilime  auiguaiut  eti,  nulto  modo  poteti  abttrahera^ 
nec  isti  de  dieecesi  ad  diacesim  iranseuntes  decimat 
suorum  profdiorum^  quue  intra  terminos  nostrai  pa-^ 
rochiee  contineniur^  nobis  auferre  possunt»  Quantum 
enim  ad  jus  percipiendarum  decimarum  attinet,  idem 
ett  pottettorem  de  dieecesi  ad  dieeeesim  iramiret 
quod  pottettiouem  de  dioscetano  ad  dicteetanum 
irant(errg. 

QUiESTIO  II. 
GRATIiLNUS. 

I.  Pars.  M  hme  :  Decimationes  ittte,  etti  jwre  vo- 

bis  debentur,  ut  auerkitj  tamen  tricennatis  objectio 

vobis  tUmtium  imponit,  Omnit  etHm  vottettio  Iri" 

cennaria  preeteriptione  iotlitur,  vel  quadragenaria 

{sicut  pottetsionet  retigiotarum  domarum)  vei  ceU' 

tenaria^  ncui  preedieta  tanem  Romance  Eccletiee 

Vnde  Oebslui  Papa  ait  episeopit  Sicitiee. 
ep.  i/.  c.  4  » : 

C.  L  Quee  irifinta  amiit  ab  episcopis  paesidentur 
jure  ab  eit  vendicaniur. 

Faculiaies  ecdesis»  nec  non  ei  dioBceses,  *6i* ' 
qu;e  ab  aliquibus  '  possidenlur  episcopis,  jure  sibi 
vendicent,  quod  tricennaiis  lex  ^  conclusil,  quia  et 
ftliortmi  no9lrorum  principum  ila  emanavit  aucio* 
riias,  ut  iiltra  IXX.  annos  rHiHi  liceat  pro  eo  appel- 
larc,  quod  legum  lempus  exlusii  '• 

Graiian.  At  itti  ecomra  :  Cujut  auctoritate  nobis 
sileutium  imponitis^  ejusdem  auctoritate  vesira  cra 
ctaudimus.  Ail  enim  idem  Gelasius  :  Nulla  *  prx- 
sunUione  statum  parocbiarum,  etc.  Si  ergo  iempora" 
iis  objectto  dioBoetim  eemel  canstitutam  diteltere  uon 
potest^  patet,  quod  nec  vobis  palrocinabitury  ul^  sta- 
tutum  parochias  noslrce  muianies^  decimationes  no^ 
bis  quondam  tegitime  assignalas  vindicabiti  usurpa- 


QojE&r.  l P.  III. C.  I.    "  Terenl#Heaul. A,  4.  sc. t,  c. 6.    ••  1  Tim.  c.  «,  y.  S.    "  inrra  C.  i6,  q.  I.ic.  4i. 

Qui£ST.  11.  P.  I.  C.  I.  '  Ep.  scr.  A.  494,  (apocrypba  ex  scntenlia  Beraxdi).  —  Burch.  I.'3,  c.  149.  Anf .  1. 5» 
c.  19  (20).  Pau.l.  2,  c.  65.  —  cf.  C.  i6,  q.  3,c.  2.  *  desid.  ap.  Aus.  *  atiis  quibusque  :  Burcb.  ^  cf. 
c.  4.  Cod.  de  prscscr.  XXX.  vel  XL.  anii.    *excludii :  £dd.  coU.  o.    *  Infra  C.  i6»  q.  5,  c  5. 

PAxaoL,  CLXXXVll  30 


5S0  UECRETl  PAUS  SECUKDA. 

thne  V0bi$  vendicelU.  Quomodo  autem  dhlinguendm 
tint  hac  auctoriiate$,in  cau$a  monachorum  invenietur^. 

II  Pare.  S  1.  Ntine  autem  quneritur  de  jure  fune- 
randi^  quce  harum  ecele$iarum  habeat  ju$  tumulattdi 
i$to$?$icut  Hieronymus  ^cribit^  conjugati  in  unoee- 
pulcro  videntur  e$$e  ponendi.  Ait  enim  *  : 
C.  11.  In  $epulero  parentum  $uorum  filii  $unt  colla-' 
candi. 

Etmn  diciuir  esse  civitas  qnaiuor  ••  vironim, 
t|nia  in  ea  sepulti  suni  tres  patriarchae,  in  «pelunca 
dnplici  ciim  tribus  uxoribus  suis,  id  est  Abraham 
«tSara,  Isaac  eiRebecca,  Jacobet  Lia,  praeter  ipsum 
Adain  et  Evam  ux<>reni  suam.  Tobias  dioit  ad  iilium 
suum  *  :  Quum  acceperit  Deu$  animam  meam  <or- 
fu$  meum  $epelie$y  et  honorem  habebi$  matri  tuw 
omMue  diebue  vitw  eju$  *^,  et  quum  ip$a  comple' 
«teril  tempue  fuum,  $epeUa$  "  eam  juxta  me  in  uno 
$epulero.  Ibidem  :  §  i.  Quos  conjunxit  unum  con- 
jugkim  conjungat  iinutn  sepulcrum,  quia  «na  caro 
«nnt,'etques  Deus  conjunxit taomo  non  separet  *'. 
C.  lU. 
ttem  Aogusiinus  ^  ^*. 

lil  Pars.  Unaquxque  mulier  sequatur  viram 
saum,  sive  inVita  sive  in  morte.  Iiem  Gregoriu$  : 
\\.  Soror  B. 'Beiiedicti  sepulta  esl  in sepiiicro, quod 
ipse  sibi  pr»pnraver»C,  ut  qiiorum  roens  una  fuit 
aemper  in  Domino,  eorum  qiioqpie  corpora  sepultura 
non  separaret  *^. 

Graiian.  hemio$eph  ",  morxen$  in  JEgqpto^  rogo" 
vit  {ratre$  $uo$^  ut  tempore  vi$itationi$  $um  o$$a  $ua 
^ecum  de[errent^  et4u  $epu(cro  patrum  tuorum  ea 
^collocarenl.  §  i.  Uem^  dictum  e$l  Prophetw  ^*,  qui 
^cotttra  prwceptum  Domini  comederat  in  Bethel  : 
■Non  inferetur  cadaver  tuuui  iu  sepulcrum  patrum 
.tuorum..§3.  Item.  De  nonnuUU  legitur  in  libro 
Hegum :  Obiit  e(  appositut  esi  ad  patres  suos,  hoc 
e$t  in  $epulcro  patrum  •uorvm.  |  3.  Item,  lu  Novo  *' 
Te$tamulo  B.  Pilippu$  legitur  wdifiea$$e  $ibi  $epul' 
-crum^  in  quo  ipu  et  'fiiiw  eju$  quieverunt.  (  4.  Item. 
B.  Severu$  Ravennatum  archiepi$copu$  tumuium  fieri 
ju$$it,  in  quo  $e,  ertnrorfm,  et  fUiam  collocavit.  §  5. 
Jli$  omnibu$  eMemptie  colligitury  quod  in  $epulcri$ 

NOTATIONES 
Causa  XIII.  Qdm^t.  11.  C.  II,  •  Qualuor  :  Sic 
enieiidatuin  est,  quuiu  aiitea  legeretur  :  trium  *. 
Sic  eiiim  legilur  apud  B.  Hieroiivmuiii  in  qiixstio- 
nibus  Hebraicis  in  Genesini,  de  locis  Hebraicis,  et 
in  epitatphio  Psittiae.  Ac  dictio  Hebraica  siguHicat 
4|iiatuor,  et  qnaluur  pairiarchae  hic  numerantur  qui 
ibi  sepulli  sunt  :  Abrahain,  Issiac,  Jacob,  et  Adani 
cuni  iixoribus  suis. 
€•  ili.  ^  In  ^iterisqiie  (vetustis  caput  conjunctum 


GAUSA  Xin.  QUiCST.  u.  m 

A  parentum  corpora  fUiorum  cotioeanda  euni.  Qwa 
ergo  parettte$  ietorum  apud  prioree  eecieeiae  eepulii 
eunt^  et  hi  apud  eaedem  debent  tumulari.  %  6.  Eeaii- 
tra  Adam  **  ut  a$$eriti$^  in  civitate  Arbw  tumula- 
tu$  e$t.  Sed  nunquid  omne$  fUH  eju$  eeputti  $unt 
ibi  T  tanta  muititudo  humani  generie  tam  brevi  r«- 
mulo  non  tam  facile  potest  includi,  §  7.  item  Abra- 
ham  '*  ibi  $eputtu$  e$t.  Sed  numquid  lemaet^  et  Ma- 
daif  etatiit  quo$  de  Cethura  genuil^  ibi  eepulti  $unif 
§  8.  Iiem  l$aac  ibi  $epultu$  e$t.  Sed  numquid  E$au 
cum  eo  tuvkulatu$  e$t  ?  §  9.  Item  Jacob  ibi  cottocatue 
e$t.  Sed  numquid  aliquie  fUiorum  eju$  prwterJoeephibi 
$epultu$  e$t  f  Rachel  quoque  nan  in  Ebron^  $ed  juxta 
Belhleem  tumutata  legitur.  Exemplo  igitur  ietorum 
tiquetf  quod  Uberum  e$t  fUii$  $epelm  in  $epulcri$  pa- 

B  irum  $uorum,  et  liberum  e$t  ei$  atibi  pro  locorum  ei 
temporum  opportunitate  corpori  $uo  ho$pitium  inve- 
nire.  Non  ergo  hoe  exempto  i$ti  coguntur  eepetiri  in 
$epuUri$ patrum  $uorum.  $  10.  Item^  quw  tegtbtuiie* 
finiia  $unt  mutare  non  licet.  Quw  auiem  legibue  ex- 
pre$$a  non  $unt  arbitrium  $equuntur  humanw  volun- 
taii$.  Al  tegibu$  definitum  es<,  quibue  decimw  »nl 
pereolvendWf  ei  ideo  danti  mutare  non  licet.  Vbi  au- 
tem  quieque  tumulandue  Jt/,  legibue  expre$$um  non 
e$tf'et  ideo  in  votuntate  tumulandi  con$i$tit» 
Vnde  B.  Gregorius  ait  «  **  : 
C.  lY.  Vliima  voluntae  defuncti  $ervari  debei. 
Ultiroa  Toluutas  detuncti  modis  oinnihus  conser- 

vari  •'  debet. 
IV   Pars.  Gratian.   Quod   de  Ubero  et  nan  4e 
^  tenro  intellig^ndMm  e$t.  Servue  enim  teetamenti  pa^ 
ginam  condere  non  poteet. 

Unde  Gelasius  Papa  ecrlbit  Honorio  Epi$eope  **  : 
C«  V.^rvHi  te$tamenium  faeere  non  poteet. 
IHud  etiam  sinceritaiem  tuam  vohimus  non  latere» 
ad  nos  fuisse  perlatum,  quod  Ampliatus  condudor, 
qoem  non  «oium  servum  constat  esse  ecdesi»,  aed 
ita  ejus  rationibus  a  miiltis  temporibus  impiicalfimv 
ut,  etiam,  si  esset  ingenuus,  donec  raiiocinia  cuncu 
dedoceret,  modis  omnibus  obnoxius  baboretw, 
ausu  temerario  molKus  fuerit  condere  paginam  ie- 
ttamenii,  cujus  omne  pecuUum  «cclesiastico  ]«ri 

COBRECTORUM. 

D  est  superiori,  nec  ipsaprorsus  auctorum  verba  af- 
feruntur. 

C.  IV.  •  Sententia  hiijus  capitnli  habetur  lih.  3. 
ep.  9.  iii  verliis,  que  referunlur  iiirra  16.  q.  i.Ad^ 
monere.  iteinque  iib.  9.  episl.  20.  Neu$ue$t9  inqnit, 
«I,  st  impletumhocfuerit  defuncti  di$po$itio  conierve^ 
tur.  Sic  eiiiin  in  manuscriptit,  licel  in  vulgaiis 
tit  :  deporitio  coneervetur. 


QuiEST.  II.  C.  I.  "^  inrra  C.  16,  q.  4.  =C.  11.  P.  II.  *  in  quxstionibiis  in  Genesin.— -Burch.  I.  3,  c.  160, 
461»  ivo  Decr.  p.  3,  c. 223, 224.  PoKc  1. 8,  i.  3.  ^  ita  in  Edd.  cofl  o.  ei  ap.  Burch.  et Iv.  *  Tob.  c.  4,  v.  3» 
c.  14,  V.  12.  ^*  viiw  tuw  :  Kd.  Bas.  —  desid.  iD  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  1.  "  $epeUe$  :  Ed.  Bas.  "  Matih. 
c.  19,  V.  6.z=C.ill.  ^  Priroa  cap.  pars,  apud  Augusiinuin,  quem  ciiantBurcb.  I.  3,  c.  100,  ei  Ivo  Decr. 
p.  3,  c.  225,  non  esi  invenia.  AUera.  a  Burch.  I.  1.  c.  103.  et  Ivo  1. 1.  c,  226,  ex  eodem  Aug.  allcgata,  le- 
gitur  aptid  Gregor.  Dial  i.  2,  c.  34.  P.  III.  ^^  $eparet :  Edd.  coll.  o.  pr.  Nor.  Lugdd.  11,  III.  *'  Gen.  c.  50. 
^*  3  Reg.  c.  l\  V.  21    "Rufin.HisJU^     *  -       -  -  -    -^     -^ 


cf, 
16.  c 


C.  16,  q.  I,  c.  14. 
111. 


,  ecd.  1. 3,  c  31.  •»•  Gen.  c.  25.    "  ib.  c.  33,  49,  50.  =  C.  iV. 
eervari :  Edd.  coU.  o.  =:  P.  iV.    **  Cap.  incerti  temooris.  —  hro  Decr.  p. 


$41 .  DECRETi  PARS  SEGUNDA.  GAUSA  Xlll.  QUi£ST.  II.  9i2 

le^ilHK  non  ilubUeltir  ubstricliini.  Quapropler  his  A  rei,  nisi  infirmiuiis  caosa  pnepedilus  in  aliain  fueril 
prsesumlionibns  vice  nosira  iiia  fralernius  conlra 


tlicai,  nec  Oeri  prorsus  aliqua  surreplione  permiitai. 
Ac  si  eidem  quidquam  kuinauilus  forlc  couligeril, 
fuia  grandsevus  esse  meuioralur  ",  mox  cjus  siiie 
dilalione  subslanliain  pr»cipial  t  humaniias  *^  Uia 
filiis  ejus  dunlaxal ,  quibus  pairimonium  probalur 
esse  commissuni,  sub  fideli  descripiione  *'  coii- 
Iradi  '*,  denec  universis  lemporibus»  qiiibiis  lioc 
patrimoiiiuin  gubernasse  cognosciiur,  paries  doini- 
nicas  reddere  coganlur  indenines. 

Y.  Pars.  Gralian.  Quia  ergo  Heundum  Gregorium 
nlHmo  voluutBi  defuncti  consertanda  esf,  pro  ino' 
rum  voluntaie  eorpora  eorum  sunt  lumulanda^  non 
pro  arbitrio  veslrte  diMpo$ilioniM. 

hem  in  Tribnriensi  Coiicilio  legUur  ^  *^ : 

€.  VI.  Vhi  quiique  decimai  pertolverit^  ibi  iepul- 
turam  eligere  debet, 

Ubicuuque  lempornm  vel  locorum  faculias  luie- 
ril,  apud  majorero  ecclesiam,  ubi  sedes  est  episcopi, 
aeptiliQrap  ceiebrenlur.  Si  autem  propler  lemporis 
Tcl  loci  asperiuiem  boc  difficile  fuerii  visum»  apud 
ecclesiani,  *  in  *  qua  **  reiigiosorum  canooicoruin» 
▼el  rooiiacboruin,  vel  sancliroonialium  religiosa  coii- 
gregaiio  commuuiier  degeril»  sepelialur.  Si  aulem 
et  boc  inepium  visum  fuerii»  ubi  quis  decimas  per- 
soivebat  vivus»  ibi  sepelialur  ei  morluus. 

Gratian*  Quia  orgo  deeimam  nobii  penolvebat 
viruj»  et  apud  noi  iepeiiendui  eet  mortuui,  Item  ,  ti 
quii  de  protincia  ad  provinciam  transiret^  et  ibi  do-  C 
micilium  iibi  cotlocaret^  liber  faeiui  a  ditione  prioHi 
iudieii^  juriidictioni  illiui  jndicii  iubjicoretur^  in  cn- 
jas  provincia  icdem  iibi  eligeret,  Quia  ergo  iiti  a 
veitra  dicuai  in  noitram  tramierunt^  liBeri  a  vittra 
ditione  noitro  Juri  iubjiciunlur.  Noitrum  eet  ergo 
tus  funerandi  eos. 

Sed  objiciturillud  Mekhiadis  Papae  ** : 

C.  VII.  Propria  tenuritate  iepuUuram  parentum  re» 
tinquere  non  ticet, 

Placttit  per  omnia  magno  concilio»  ut  nuUus  pro- 
prii  arbiirii  leinerilate  aliam  ecclesiam,  nisi  cui 
Qsus  aniiquorum  parenluro  canonica  inslitulione  ^ 
subjacere  perhibetur»  sepullune  causa  adire  procu- 


.  rcgionem  quolibct  negoiio  progressus.  Ad  hiRC,  si 

quis  prselaios  conlra  hoc  agere  salegerii,  ecclesiiH 

sUco  vinculo  se  subdi  cognoscat. 

Gralian.   Sed  aliud  ett  ex  lemerilatii  iuperbia 

usum  antiquorum  parentum  non  eequi,  atque  aliud 

rationabiti  occaiione  novam  sibi  iepulturam  etigere. 

Contro  Meichiadii   Papw  auctoritatem  niiitur  qut 

iuperbia  vel  odio  ductun^  iive  vanii  penuaiionibui 

aut  variii  munuicutii  illectui^  ieputturam  parentum 

fKomm  iequi  contemnit  :  Secundum  Gregorium  aii- 

tem  liberam  habet  votuntatem  qui  certm   rationii 

eauia  novum  iuo  corpori  qwerit  hospitium,  §1.  Vel^ 

ut  quidam  dietinguunt,  tibera  eet  uttima  votuntat  cu- 

juiquef  non  in  ieputtura  sibi  etigenda^  eed  in  teitn* 

^  mento  conficiendo,  Vnde  et  teitamentum  appeHalur^ 

quia  eo  quieque  libere  teitaturquod  poit  iuum  decu- 

sum  de  proprns  rebut  fieri  vetit.  §  2.  Sed  non  vide- 

tur  libera  tettatorii  voluntoif  quum  tecundum  Augu- 

ttinum  pro  **  numero  fitiorum  debeat  fieri  tettanten' 

taria  ditiributio  facuttatum,   vetuti^  ti  quit  habet 

unum  fUium^  Chrinum  putet  aiterum ;  ti  vero  duot, 

Chriitum  faciat  tertium,  et  iic  per  ordinem»  £t  m- 

eundum  Leonem  quitque  medietatem  *'  eonim ,  qute 

Chriito  tettatur,  ecclesice  jubetur  retinqueret  apud 

quam  /idei  tacramenta  tuuepit*  Sed  ittud  Aiigiistini 

non  ett  jubemiif  ted  dehortantit^  ne  qwi  iratut  fitium 

iuum  exheredaret^  atque  totum  Cfiriito  retinqueret» 

Ait  enim  in  umi.  11,  de  vita  ctericorum  '*  : 

C.  VIII.  Pro  numero  fitiorum  pan  hereditatis 
Deo  offeroiur. 

Si  quis  irascilur  fllio  suo»  et  rooriens  eihcredai 
euro,  si  viveret,  noo  **  eum  plaearem?  non  ei  fi- 
lium  reconciliare  deberem?  Quomodo  ergo  cuni 
fiiio  suo  volo  ui  habeal  pacem,  cujus  appeto  here- 
dilaiein?Sed  plane  sic  facial  quod  sxpe  boriaUis 
sum.  Unuro  ^  Uliuro  habet  ;  puiet  Christuin  alie- 
nim ;  duos  **  habel :  pulet  Christum  teriiuro  ;  de- 
cem  babet:  Christum  undecimum  faciat,  ei  suscipio. 

Gratian.  Bac  ntmirttm  auctoritate  mensura  teHa- 
tori  prai/igitttrf  nou  quam  cogatur  exsolvere,  teU 
quam  prohibetur  Iranicendere, 

VI.  Pars.  S  1.  Obtationei  ergo  defunctorum  qui 
reddere  notuerit  excommunicetur^ 


NOTATIONES  CORRCCTORUM. 


G.  VI.  •>  In  Triburionsi  impresso,  cap.  15,  habe- 
toT  eadem  senteniia»  sed  non  iisdero  omniiio  verbis 
expressa. 

G.  VII.  •  Seaui  contemnit  :  In  duobns  exemplari- 
bos  Gratiani  Vaticanis  sequitur  :  Atl  Leo  efiico» 
pns,  eic.  et  poniiur  integrum  caput  Relaium.  X.  til. 
de  sepult.  quod  etiam  rerertur  ab  Ivone  p.  7.  c.  450. 


ei  ab  Ans.  I.  5.  c.  55.  ei  in  Polyc.  1. 4.  tit.  34.  ex 
Leone  IX.  Verum  in  aliis  duolms  velusiis  et  vald  e 
emendatis  hoc  idem  caput  ponitur  posl  versic  . 
Sacramenla  iuscepit,  Et  certe  verba  isla  :  et  iecun- 
dum  Leonem,  eic.,  indicani  aticubi  hanc  Leonis  au- 
ctoritalem  a  Gratiano  esse  retalain. 


QijjiST.  II.  C.  V.  **  commemoratur  :  Edd.  coll.  o.  •{•  desld,  np.  Iv.  *^  unanimitai :  Ivo.  *'  comcripttone, 
Edd.  Arg.  Bas.  *•  contradat  :  Ivo.  —  P.  V.  "  hab.  A.  895.  —  Burch.  I.  3,  c.  257.  Ivo  Decr.  p.  3, 
c.  278.— cf.  infra  C.  16,  q.  i,  c.  i6.=C.  VI.  **quo  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  VII.  •*  Capul  omnino 
inceriuin.  **  cf.  cap.  sequ.  *^  cf.  c.  4.  Conip.I,  elc.  2.  X,  de  sepnli.  =  C.  VIII.  **  Serm;  555.  Ed. 
Maur.  —  Ivo  Decr.  p.  3,  c  178«  '*  nonne --placaremui,  nonne—aeberemui  :  Edd.  cotl.  o.  '^  Qui  ttnum  .* 
eaed.    **  «i  duot  :  eaed. 


913                                 DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  lill.  QUifiSt.  II.  M4 

Vnde  in  Carthagiensi  Conctlio  IV.  c.  95.  **  :       A  sb  ea  cenliim  '  **  solidos  pro  mi»  $q«  sepQltnm 

C.  IX  Excmmunkeiitur  qui  defunctorum  otlathne  fralernilas  Testra  Telii  ^  exigere.  Ei  infra :  Hoc 

eccUiiis  negont.  autem  ▼llium  et  iios,  postquam,  Deo  aucion)  ad  epi- 

Qui  oUationes  derunctorum  aut  negani  ecciewis,  scopatus  bonorem  acccssimuH,  de  ecciesia  nusira 

ani  dlfficttlter  "  reddunl,  tanquam^e^entium  neca-  omnino  veiuimus,el'*  praTain  denuo  consuetudineni 

lores  excommunicentur.  nequaquam    usurpari  ■*  pcrmisimus,    memores, 

C.  X.  I/J  infideles  ejieiantur  ab  ecelesiis,  qui  defun-  qoia  dam  Abraliam  »«  a  filiis  Epbron  «,  hoc  eat  a 

ctorum  oblaitones  rettnent.     ^^  ^^^^^  ^^^  ^^^^j^^j  ^^^  „  ^^^^  ^j  humandnm  ^ 

llemexCoocilioVasensil.,  c.  4.     .  ^           oonjogis  posiularet,   pneroium    aocipere 

Qui  oblauones  defunciorum  reiinenl ",  el  ecc  e-  ^^^  ^  „^  commodum  videi^^lur  de  cadaTcre  coo- 

siislraderedemorantur,  ul  inftdeles  sunt  ab  eccle-  ^eulus.  Si  crgo  taniie  consideraUonis  paganus  vir 

sia  alM icieiidi,  qu.a  usque  ad  inanuionem  *•  Ode.  f„,,^                   .^  „^^     .  ^^,^^^  ^ieimur.  hoc 

perTenire  cerium  est  hanc  pietaiis  divin»  exacer-  f^^^^  „^,,  ^^^^^^^^  ^^^^  ^  ^  ,,^^^^  ^^^^  ., 

batmnem,  q».a  ei  fldeles  de  corpore  recedenies  to-  ^^j  .  ,„  ^^.^^.^  ^„„^  ^^^^^  pr«s«maiur.  ^dnioiieo. 

lorum  suorum    pleniluduie,  ei  pauperes  consolatu  j  ^    ^     ^.                ^            ,^  ^^J.^  ^^^^ 

aiimonias  ei  necessama  susteniatione  fraudauiur.  i>        ,.  .  .'.•...  ... 

,,...,,  Bsepeliriconcedilis,siqiii(leinparentesipstu8,proximi 

Hi  enim  **  ialesquasi  egeniium  necatores,   nec     .^i  •    ^j      ^      •     .       w  .        .j     «• 

.   >.  .      \  .  .  T    ..  ,t   >  vel  heredes  pro  lumiiiaribus  sponle  quid  oilerre 

««toae*  ,ud.c.um  De,  babend.  suni.  Undc  el  quw     ^„,„^^.„  „  ^„  teuimus.  Petl  vero  aliquid 

dam  *«rum  boe  8cr.pl»  .uis  .usero.t.  eongrueote     ,„,  „,  ,  ^„,„^  p,«|,lbemu8.  n«  (quod  *<.lde  Irre- 
aenieiiUa,  qua  ail  ^* :  Amtco  qutoptam  rapere  fur*     ...      °     .,      .         ■•   #  •«  /      .    .  «  .^  .. 

,    .  ^     j   ^   '^'^  .,    .   '^  ligiosum  est)  aul  Tenalis  fortasse "  (quod  absil!)  <li- 

tum  est.  ecclesiam  vero  fraudare  sacrUegtum.  .  '.         .         .    .  . '^. .       .  .  ' 

^    vi   V^  .    1.1  .         /  ••  .        *.  ,       caiur  ecciesia ,  aui  Tos  de  humanis  Tideaniini  roor- 

C.  XI.  Qui  oblata  ecelestis  aul  testamento   reltcta     .,.  ....  .       ..       .  ^    ..   .. 

relinere  prcesumserint  excommunicentur.  ^^"s  gralulari.  si  cx  eorum  cadaveribus  studeatis  •• 

Item  ex  Concilio  Agailiensi.  c.  4  ",  quasrcre  qiiolibet  modo  compendium  K 

Clerici  tcI  saeculares,  qui  oblaiiones  parenluni  a^ii  C.  XIII.  Eiiam  coacii  de  sepuUura  pretium  non 

donatas,  aul  tesumeuto  **  reliclas  reiinere  persii-  debemus  accipere. 

teriniy  aul  id,  quod  ipsi  douaveriiii  ecclesiis  ••  vel  ''***•  Hienmymus  in  Quasst,  Hebr,  ad  c,  t3,  Gen>  ••. 

monasteriis,  crcdiderini  auferendum,  sicui  saucia  Posiquam  pretio  Tictusesi  Ephron.  ut  sepulcniiii 

STnodusconsUiuil,  veluinccaiorespauperumquous-  venderet"  argcnto,  licel  cogeiilc  Abmham,  Tau 

que  reddant  excluduntur  ecciesiis  *•.  §  1.  Si  quis  «1««»  <!««  «»P"*«  "»<>«  P"*®  »  '«8^1^,  aUata  de  ejus 

auiem  clericus  furium  ecclesue  fecerii ,  peregriua  p  "»«'««  «»^  «*  P^  Ephron  appellaius  esl  Ephrau. 

ei  communio  iribuatur.  sigiiilicaule  scriptura ,  non  eum  fuisse  coiisummaia! 

VUParSoGratiaQ.yrem9tiirri(ttr,an|irosep«<lKra  P«rfeciaDque  Tirlutis,  qui  poiueril»*   inemorias  •• 

fjtorfttorMm  aliquid  sil  exigendumf  Tcndere  inoriuorum.  §  1.  Scianl  igliur  qui  sepulcra 

„   ..  .        .^.  ^         .     ...^  „,,«..»..  .        Tcndiiani  ••,   ncc  coguniur  ui  accipiani  preiiun, 
0«  *i« i/a «cnWr Cregor  us /i6.  Vi/.Btfaf«/i,/M</tcr.,         ,        ,     '  .^      .         T   r        .    •« 

-2,  episi.  55.  Jaiiirario,  fc>,fcopo  Saldiniai  *' :  «^d  a  noleniibus  quoque  -  exlorqueui.  imnruuri  •• 

C.  Xll.  Pro  seputtura  nikU  muneris  extgetidum  esu     ««««en  suum,  et  perirequid  ••  de  merito  conim, 

QaeeU  eet  oobts  Nereida  femina  ciarissima.  qnod  "** 

NOTATIO^GS  CORRECTORCJM. 

C.XIl.  "f  Ccitftfm:  Diclio  isU  abest  a  nonnullisex  non  facile  inveniuiitur,  el  nnum  eorum  citatur  X, 

eniplaribusCratiani  ei  epistolarum  B.  Gregorii.  Sed  desepull:  e.  Certificari.  Urbaitus  //,  Ootkfredo,  Ua- 

quia  in  aliis  earundem  oodicibus  eiiam  mauuscriplis  gaionensi  episcopo.  Mortiiorum ,  ^itt  w  monasterii 

kgitur,  noii  esl  inducU.  sepeliri  desiderantf  aut  omnino  juxia  pradecessoris 

<  Ephron :  Locus  hic  Tariae  legilur.  In  epistoi.i  B.  noKrt    Leonis    decretum  ,    partem   eteemosynarum 

Gregorii  inagis  recepia  leciio  h»c  esi :  a  filiis  Emor^  mediam,  aut  juxta  eUsp^nsalionem  nostram  in  Late- 

hoc  esi  Ephron^  filto  Seor.  ei  Geu.  25,   liabeiur :  ranensi  concUio  promulgatam ,  partem  tertiam  paro- 

intercedite  pro  me  apud  Ephron,  filium  Seor.              ^  chialibus  ecctesiis  staiuimus  deretinquendam. 

^  Compendium  :  Post  boc  capui  in  duobus  anti-  Idem  eidem.  Capetlanos   quoque    monachorum, 

qiiis  exemplaribus   recilauiur  duo  Urbani  II,  quae  sicut  reliquos  parochiiB  ttUB  ciericoSt  debitam  tibi 

placuii  hic  aOerriY  «le  plane  inierireul,  quod  alibi  obedientiam  versolvere  volumus. 

QvJE&r.  II.  P.  VI.  C.  VIIL  ••  c.  86.  SUiull.  eccl.  ani.  (cf.  ad  c  9.  D.  18.) — Bun  h.  1. 3,  c.  U2.  Ivo  Decr. 
p.  3,  c.  208»  ulerque  ex  conc.  itpud  Valeuiias,  (vide  adC.  12.  q.  2.  c.  52.)  =  C.  IX.  "  cum  dificutiate: 
orig.  =  C.  X.  ••  hab.  A.  442.  —  Ivo  Decr.p.  3,  c.  155.  Deusdedit  p.  i.  *•  detineni :  orig.  ••  exmanXio» 
nem  :  orig. — Ivo.—  Edd.  coll.  o.  "  erao  /  Md.  colU  o.  *•  C.  12,  q.  2,  c  71.  =  C.  XI.  ^>  hab.  \.  506. 
—  Burch.  1.  5,  c.  liO,  (ex  conc^  ap.  valeni.)  Ivu  Paii.  I.  2,  c.  5.  Decr.  p.  3»  c.  206.  ^^  testameitlli :  oiJtr. 
.-Coll.ciU.  «ccclenVF.-Ed.  Bas.  ••  a6 ccci.  :orig.  —  Coli.ciU.— tdd.coll.o.P.  VU.  *^  Ep.3,(scr  jiV.5o6). 
1.9.Ed  Maur.  — Reg.  1.1,0.122.  lvoDccr.p.3,c.  101.  Pulyc.i.  2.  i.  5.=  C.  XII.  ^desid.iu  Edd.  coll.  o. 
pr.  Lugdd.  U,  III.  **  non  erubescai :  orig.  ••  add.  :  per  :  Edd.  coll.  o.  —  Bohtn.  •^  nsurpare  :  Bohni. 
4ll'ig,  •«  Geiies.  c.  23.  ••  sepulturam  :  Ed.  Bas.  —  sepuicrum  :  Edd.  rell.  —  orig.  "^  Aumafitrm  :  Ed. 
Lugd.  II.  ••  add.  :  hic  :  Edd.  Arg.  Nur.  Vcii.  I.  11.  •*  accipere  :  urig.  —  Coll.  ciu.  —  Edd.  coll.  o.  pr. 
Lugdd.  U,  lU.  •*  dcsid.  ib.  ••  studetis  :  Edd.  Arg,  Nor.  Veii.  I.  =  C  XIU.  •*  Ivo  Pau.  I.  2.  c.  26.  •• 
venderei^  et  acceperit  argentum  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  •*  pofuit :  Ed.  Bas.  ••  memoriam  :  Edd.,  c-oiL  o. -* 
Ito.  —  Bohm.  ••  vcndttm  voittn<aric  :  Ivo.  —  Edtl.  cull.  o.  •^  qnicquam  :  Edd.  Coll.  0.  **  mttcfi : 
c«d.    ••  ^icftfaM  :  Ed«  Arg.  -*  quiddam  :  Edd.  rell. 


MR  flECR£TI  PAI^  SJSCVNDA.  CAUSA  Xlll.  QiiJESl.  il.  m 

quMi  tliam  ille  NfrdMiidalur  oecohe^  qai  inviui»  A  pra»aii(.  f  i.  ProbibefMinni  ost  eiiam  seeuiiduni 


aoeeperit**. 

C.  XJy.  De  eodem^ 
Uem  ex  CoDCilio  Triburienst^  c,  16  ^. 

in  ecclesia$tico  namque  libro  scripium  est**: 
Jfor(MO  non  prohibea»  graiiam^  icieru^  quoniam 
omnes  moriemur.  El  idcin  ^^ :  Omnia^  qu€B  de  terra 
euiii  ^^  in  ierram  lconveriuniur.  QuiJ  terra  tcrram 
T«adi$?  memcnto»  quoniam  lerra  cs,  ct  in  terraro 
ibis  i«  et  qiioiiiaui  mors  tibi  futura  est,  appropial  ^', 
et  Don  "  lardat.  Recordarc»  quoniam  non  bominis 
est  tcrra,  sed,  nt  Psalmista  comineinorat^^ :  Do- 
mini  esi  ierra,  ei  "  qui  habiiaui  in  ea^  Si  (erram  ven- 
dis  iflvasione  aiicB»  '*  rei  reus  lencberis.  Graiis 
accepisti  ^^  a  Deo,  graiis  da  pro  eo.  Qiiare  interdi- 
ctuoi  sit  onuiibus  omniuo  Cbristjanis  icrram  morluis  g 
Yemlere,  et  debitam  scpulturam  dcnegare,  nisi  rorie 
proxiini  et  amici  deConcti  propier  nomen  ^*  et  rede- 
niilioncm  aniniae  viri  ^'  gralis  aliquid  dare  velint. 
'  C.  XV.  De  eodenu 
liem  ex  Conciiio  Varensi  ^  ^\ 

Prflccipieiulum  est  scclindum  canonuro  auctori- 
lalem,  ut  de  sepnlcris  et  boininibus  sepcliendis  nibil 
inimcris  exigani,  nisi  forie  qui  sepelitur  vivens  jus- 
serit  ecclesise,  in  ciijus  alrio  scpclitur,  aiiquid  dc  suis 
rebus  tribuere  *',  aut  etiam  post  moriem  ipsius 
ilii  **.  quibos  commissuui  esl  ejus  elecinosynam 
tocefe,  de  rebus  iilius  aliquid  sponte  dare  volueriul; 
et  tamen  nullalenus  a  presbyteris  **  ecclesiae  illius 
uliquiii  exigatur»  sive  ab  iilis,  qui  locis  et  viliis  '^  q  fideles  laici. 

NOTATlOiSCS  CORRECTORUH. 

C.  XIV.  i  Jbis:  \u  codicibos  vulgalis  eral;  reverte" 

riSf  et  sequfibanlur  hxc  :  et  alibi  de  homine  diclum 

esl :  terram  teris^  lerram  geris,  et  in  ierram  conver^ 

teris^  qux  de  terra  sumeris,  quae  sunt  expiiucta,  quia 


majoram  iiistituu ,  ut  in  ecclesia  iiullaienos  aepe* 
liantur,  sed  In  atrio,  aul  in  porticii,  aut  in  exedris 
ecelest».  Intra  **  ecclesiam  **  vero,  et  prope  altare, 
ubi  eorpus  et  sanguis  Domini  conOcilor,  uuliaienus 
sepeliantur. 

C.  XYI.  A  sacris  locis  non  juvanlur  post  mortem 
quibtts  peccaia  non  suni  dimiiha. 
liem  Augustiuus  ^  '\ 
f  VIII.  Pars.  Quibus  peccau  dimissa  non  sunt,  a 
sacris  locis  post  mortem  adjuvari  non  possuni,  quia 
iios  peccata  graviora  deprimunl,  si  in  sacris  locis  se 
sepeiiri  '*  faciunt,  restal,  ul  de  sua  praesumtione  ju« 
dicentur,  quia  eos  sacra  loca   non   liberant,  scd 
culpa  leroeritatis  accusai. 

C.  XVII.  Quibus  prosit  in  ecclesia  upeliri. 
Iiem  Gregorius  lib.  IV.  Diai.  c.  50  ". 
Quum  *^  gravia  peccaia  *^  non  deprimunt,  lioc  **, 
prodest  mortuis ,  si  in  ecclesia  sepeliantur,  quod  eo- 
rum  proximi,  quoties  ad  eadem  sacra  loca  veniuot, 
suorum  *\  qnorum  sepulcra  aspiciunl  *^  recordaiK 
tor,  el  pro  eis  Domino  preces  funduni.  Nam  quob 
peccata  gravia  deprimunt,  nou  "  ad  absoluiionem 
poiius,  quam  ad  majorein  damnalionis  cumulum 
eonim  corpora  in  ecclesiis  ponuniur. 

C.  XVIII.  Qtit  sepelianiur  in  ecclesia. 
liem  ex  concilio  Jttiignnliaco  I,  c.  52,  **• 
Nulhis  merluus  iiiira  *^  ecclesiam  **  scpelialur» 
nisi  episcopi,  aut  abbaies,  aut  digni  presbyieri,  vel 


absnnt  a  pleris(|ue  vetiisiis  *,  et  ab  originali 

C.  XV.  ^  Exsiat  in  concilio  Nannelensi,  c.  6. ,  cx 
quo  cilatur  a  Biircliardu  et  Ivone.  Sed,  quia  potiiit 
esae  repeliium  in  allquo  Vnreiisi  seu  Vaseiisi,  iion 
est  mutaturo.  In  epitome  quidem  conciiiorum  esi  i'u 
\asensi,  c.  3. 

C.  XVI.  i-Caput  hoc  a  Burchardo  etinm  el  Ivnne 
chaiurex  Augiisiiito,et  nonniliilad  banc  rem  faciens 
haheiur  In  liliro  de  cura  ageoda  pro  niortuis,  c.  1. 
Se4l  viiletur  coufecium  ex  duobus  locis  lib.  4.  Dialog. 
B.  Gregorii;  uno  quidi^m  in  c.  51,  allero  aulein  iii  D 


c.  53,  qiiod  referlur  in  concll.  Tribur.  c.  17.  Nam 
capiteqiiidem  51,  quuin  narrasset,  qiiaiKlain  san- 
climonialem,  quae  iii  ecclesia  sepulla  liicral,  visani 
fuisse  ibi  crouiari,  cx  eo  colligil :  Qua  ex  re  aperie 
datur  iniet(igi\  qnia  hi,  quibus  peccata  dimissa  non 
fuerint,  ad  evilandum  judicium  sacris  locisposl  mor* 
iem  non  taleant  adjuvari.  Iii  c.  aulem  o3,  quum 
lueniurassel,  corpus  cujusdani  Valentiui  e  sepulcro 
per  d;eiiione$  fuisse  exiracluin,  et  exlra  ccricsiam 
projecluiii,  [yxc  siibjungit:  Ex  quo^  Petre,  coliige^ 
auia  his^  qnos  peceata  gravia  deprimuni ,  si  in  sacro 
loco  sepeliri  se  [aciantt  reslat  ut  eiiam  de  sua  prte^ 
sumtione  judicenlur^  quatenus  eos  sacra  loca  ncn^ 
libereni,  sed  eiiam  cuipa  temeritaiis  accusei. 


Qdast.  II.  C.  XIII.  "  accipil :  Ed.  Liigd.  II.  —  accepit  :  E  Id.  rell.  =  C.  XIV.  "  bab.  A.  89o,  — 
Ive  Decr.  p.  3,  e.  215.  ••  Eecl.  c.  7,  v,  27.  '•  Iiem  :  orig.  —  Ivo.  —  Eild.  coll.  o.  —  cf.  Eccl. . 
c.  41,  V.  15.  '*  add. :  orta  :  Ivo.  —  Edd.  coil.  o.  *  desid.  iii  Ed.  Arg.  ct  apud"lv,  "  approperat  : 
Edd.  Pitli.  Bobin.  —  et  appropinquai  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  "  etiamsi  :  Ed.  Bas^  —  et  • 
si  :  Edd.  rell.  '*  Psalm.  23,  v.  i.  »■  et  piemtudo  ejus  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  '•  dominktsA  fidil. 
Arg.  Nor.  Ven.  I.  —  desid.  iii  rell.  "  accepisiis  —  daie :  Ed,  Bas.  "  add.  :  Domini  :  orig.  " 
udd. :  defuncti  :  Edd.  coll.  o.  pr,  Arg.  Nor.  Vcn.  I.  =  C.  XV.  ••  ex  conc.  Nannet.  —  c(.  ad  D..  24,  c.  5. 
-*-  Reg.  1. 1,  c.  125.  Burcb.  I.  3,  c.  459.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  2^2.  •*  tribui  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  li,  IIL  •• 
desid.  in  orig.  et  Coll.  ciit.  —  ti/t<  :  Ed.  Bas.  ••  presb.  itlis  aliquid  :  orig.  —  Reg.  Rurcb.  —  de  rebus 
ittius  atiud  exig.  :  Ivo.  —  re  rebus  tamen  iUius  nihil  exigatur  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  L  ^  vicis  :  oriK* 
—  ColL  cilt.  ••  Infra  :  orlg.— Reg.  Burcli.  —  Edd.  eoil.  o.  pr.  Lugdd.  11,  111.  ••  ecciesias  :  Edd.  coll. 
0.  pr.  Bas.  =  C.  XVL  •^  Imo  Giegorius.  —  cf.  Corr.  —  Biircb.  I.  3,  c.  152.  IvoDecr,  p.  3,  c.  2U.  Po- 
lyc.  I.  8,  t.  5.  —  cf.  conc.Trtbur.  c.  17.  —  P.  VIII.  ••  sepelire  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  —  Ivo. 
Ilurch.  tn  C.  XVIL  ••Burcb.  L  5,  c.  153.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  216.  ••  Ques  :  oiig.--lvo.  •»  add.  :  rfi- 
missasuttt  et  :  Ed.  Bas.  ••  tunc  :  Edd,  coll.  o.  *•  suorumque  sepuUuram  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  '^  respi' 
eiunt  :  Ed.  Bas.  ••  ad  mai.  cumul.  damn.  potius^  quam  ad  eoiutionem  (absol.  :  Ed.  Bas.) :  EdiL  coU.  o.  == 
C.  XVIII.  ••  hah.  A.  805.  —  Biircb.  L  3,  c.  233.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  274.  ^infra  :  Burcb.  Ivo.  —  Edd: 
eoS!.  0.  pr.  Lugdd.  il,  III.  *•  ecctesias :  £dd.  coll.  o. 


Vil  DECRETl  PARS  SeCDNDA.  CAI3SA  XIII.  QUAST.  IL  m 

Gralian.  Quid  Mra  morinta  prottf  JwUa  $ecUsiam  A  suse^  et  iiieo  frater  mm  redimel  evn,  led  laboraUt 


«fpfdrt,  quidte  adeoi  penemat  AogtMlinus  tn  lib.  de 
agenia  curapromortuist  eap,  n/l.,  oi$endU,dicens**: 
C.  Xll*  Qttare  «toritii  jtixla  ecclesiam  sepelianiur. 
Non  aesiimemas  ad  murtuofi,  pro  quibus  curam, 
gerimus,  pervenire,  nisi  quod  pro  eis  sive  altaris, 
sive  orailonum,  sive  eleemosynarum  sacriftciis  so- 
lenniier  supplicamus ,  qiiamvis '^*  non  pro  quibus 
flunt  omnibus  prosint,  sed  liis  tanlum ,  quibus,  dum 
vivunt,  comparalur  '*'  ut  prosint.  Sed,  qtiia  non 
discernimus,  qui  sriit,  oportet  ea  pro  regeneralis 
omnibus  facere,  ut  nullus  eorum  praeiermittatur, 
ad  quos  haec  beneflcia  possint  ei  debeanl  pervenire. 
Meiius  enim  supererunt  ista  eis,  quibus  nec  obsuni, 
nec  prosunl,  quam  eis  deerunt ,  quibus  prosunt. 


in  siernum,  et  vivet  adbuc  in  flnem.  De  aliis  emtam 
intelligi  non  potest» 

C/nde  Gregorius  Papa  II.  Bonlfatio  Episeopo^ 
epist.  uttima  ^^^ : 
C.  XII.  Inpanitentia  defunctie  bona  protunt  viventismt. 
Pro  obeuntibus  quippe  consnioisse  dignosceris  *^, 
si  liceat  oblationes  ''*  offerre  "^  Sancu  slc  tenet 
ecclesia,  nt  qnisque  pro  suis  mortuis  vere  Chrt- 
slianis  offerat  obiationes,  alqoe  presbyter  eorum 
iiiemoriam  raciat,  et  quamvis  onines  peccatis  subja- 
ceamus  "%  congruit,  ui  sacerdos  pro  moriuis  catlio- 
iicis  memoriam  /aciat  ct  intercedat ;  non  tamen  *" 
pro  iinpiis  (quamvis.  Cbristiani  fuerint)  tale  qnid 
agere  licebit. 


i  1.  Diligentius  lamen  facit  lioc  quisque  pro  neces-  B  ^  ^^jj  Antmc  morrBorum  quatuor  modis  solvmwr. 


aariis  sois,  quo  '*'  pro  ilio  fiat  simiiiter  a  suis. 
S  2.  Corpori  auiem  bumando  quicquid  impendltur 
ikon  est  praesidinm  salutis,  sed  hunianitaiis  ofiiciom, 
eecundum  affectum  ^^\  nemo  unqnam  camem  soam 
Adio  habet  "S  Unde  oportet,  ui  quam  *•»  potest  pro 
carne  proximiis  curain  gerat«  cum  iile  '**  recesserit 
qoi  gerebat.  Et  si  baec  faciunt  qni  carnis  resurrectio- 
iiem  non  credunt,  quando  magis  debent  facere  qui 
credunt?  ut  corpori  *mortuo\  sed  lanien'**  resurre- 
ctoro  et  in  aeiernitaie  mansuro,  impensum  ejusmodi 
oniciuin  sit  eliam  quodammodo  ejusdem  '•*  fidei 
testimoninm.  §  5.  Qnod  vero  quisque  ^**  apiid  me- 
moriam*'*  martyrum  sepeliiur,  hoc  tantum  mibi 


Item. 
Anini»  »  defunctoruni  qnatuor  modls  solvunlar, 
aut  oblaiionibus  sacerdotum ,  aut  precibus  san- 
clorum,  aut  carorum  eleemosynis,  aut  jejunio  cogni- 
lorum.  §  1.  Curaiio  ***  vero  funeris,  coudiiiosepol- 
iNrae,  pompa  exseqiiiarum,  magis  vivoroin  solatia 
sunt  quam  sulisidia  moriuorum.  Si  aliqnid  prodeit 
impio  sepuUura  preiiosa,  oijerit  pio  vilis  aut  nulla. 
Et  iiifra :  §  2.  Ncc  *''  ideo  tamen  contenincnda  et 
abjicienda  sunt  corpora  defunciorum,  maumeque 
jusiorum  "ac  fidelium'.  Etinfra:  $  3.  I3bi  ei  illud 
saiubriter  discitur.quanu  possit  esse  remunerallo  pro 
eleemosynis*  quas  viventibns  et  seutientibns  evhlbe- 


videlur  prodesse  defunclo,  ul   commendnns  euro  ^  ^„„3  gj„^yg|jj,^,pu^ll^ui„perii,quod6xamlnisho. 

eiiam  martyriim  palrocinio  affeclus  pro  illosuppli-  -        -  ••• .-..—••• 

calionis  augealur. 
Gratian.  Econtra  Hieronymus  tn  epittola  ad  Gaiat, 


c.  6*  ad  ea  verba :  Unusquisque  onus  suum  ■>. 
C.  XI.  Po$t  mortem  orattones  vivemium  mortuis 
damnatis  nonprosunt, 

In  praesenti  saeculo  scimus  sive  orationibus  sive 
consiliis  invicem  posse  nos  coadjuvart  '^^  Quum 
autem  ante  tribimal  Cbristi  veiierimus,  non  "*  Job, 
non  Daniel,  nec  Noe  rogare  posse  pro  quoquam»  sed 
unumquemque  portareonus  suum. 

Gralian.  VeramAoc  de  imptenUentibui  accipiendum 


minum  membris  officii  diligentiaeque  "*  pcrsiilvitur*»*. 

C.  XXIU.  Ante  dUm  judicii  sacrificiis  et  eleemotpiis 
mortui  jttvantur. 

lum  Augostinus  tn  Enchiridio^  c.  109,  at  11 0  **^ 
Tempus,  quod  inier  hominis  mortem  et  oliimam 
resurrectionnem  interpositum  est,  animas  abditia 
receplaculis  continet»  sicut  unaqtiaeque  "*  digna  est 
vel  requie,  vel  aerumna»  pro  eo  qood  sortita  est  lu 
carne  dum  viveret.,  Neque  negandum  est»  defun* 
ctorum  animas  pieUte  suorom  viventium  relevart, 
quum  pro  illis  *'*  sacrificium  mediatoris  ^  offertur. 


eu .  de  quibas  propheta  "*  dicit :  Non  dabit  Deo  *>  vel  eleemosyna  in  ecclcsia  fiunt.  Sed  haec  eis  pro- 
placalionem  suam,  nec  pretium  redemtionis  anim»     sunl,  qui.  quum  vivereni,  ut  haee  sibi  poslea  poa- 

NOTATIONES  CORIIECTORUM. 
C.  XX.  -  Vertia  B.  Hieronymi  sunt  h«c :  06-         C.  XXII.  ■Anima    horum  JJ^^^^™   ""J»*^^ 
«ntre  licst  docemur  per  hanc  seitentiolam  novum  do-      vers.  Curalio.  Nu llus  »"<l"r'J»r"j"»  «^^^^^^^  ^^J^ 
gma,  quod  latitat.  dum  inorasenti  imcuio  iumm,      cliardus  cilat  ex  diclis  Origents  .  Ivo  ex  diclis  Gro- 
itve  etc.  g*"*»- 

Amfiv    n  r  XIX      -iva   Decr    d  2    c    115.      "•  add.  :  enim ;  Edd.  coll.  0.     **'  eooperonlnr : 

oHts  :  Edd.Nor.  Veii.  1,  II.  Lugdd.  Par.  "•  mtmoriat '.  Ivo.  -  tdd.  coU.  o.  =C.  XX.  '"  «A"»*" -^ 
fedd.  coll.  o.  "•  nte  -  nee  :  S^.  '"  Psalm.  48,  v.  8.=( ,  XXI.  "» apud  Aiis.  1.  7.  c.  *8|.  r«c  f 
in«cribilor:Crr9.i//.  Bonifacio  Maguni.  epi*c.^Vo\yc.  I.  8.  l.  7.  »•  «^«o«m  :  Edd.  Yen.  II. 
Logdd.Par.-co9«o««ru;Kdd.  rell.  "•add.  :  pro  «i :  Edd.  <»'•••..*  "reT^-jW^^ -•#«"«,; 
Bohm.  Proobeuntibutquoque  eoniuiuieti,  «i  tietal  «/ferM  :  orig.  ''*tubjaeemu*.  *■*••  *?•  "«V  . 
««im  :oriii!.=C.XXU.  *  eodero  modo  landatur  iii  pceiiitenlwli  •!••"»"«•' J*'^  n^;.rri«?...i 
1. 19.  c.  112.  Ivo  Dccr.  p.  15.  c.  144.  Polyc.  I.  8,  t.  6.  '••  ei  A.igiisl.  de  curj  gcren^  P"»  ««"rt"'»  ^ 
Panlinom  c.  f .  4.  '••  non  :  E.M.  coll.  o.  "•  diligeniia  :  ea>(l.  '» l«w/w<  fcdd.  Arg.  t*or-\ta. !._. 
C.  XXIII.  '•'  Aiis.  I.  7,  c.  170  (188).  -  Pelr.  Lomb.  Sci.l.  I.  4,  di»t.  45.  '"  </««?««  :  E.W.  coll.  ••  »• 
ille  :  Edd.  Liigd.!.  II,  IN.     "^  mediaiori  :  Edd.  Das.  L.igilJ. 


M 


DEGRBll  PARS  S£CUNDA.  CAUSA  liU.  QUi£S T.  II. 


95a. 


senlprodttse  meraenittUfl.  Est  eniin  quiilam  vi- A  qoum  Dei  volunuiem  fieri  pofttulemus'*^  qnamlo 


evoeat*'*  nos  el  accersil  de  tioc  mundo  Deus,  noii 
staiim  voluutatis  cjus  imperio  pareamus,  obiiitimur 
et  reiiictaiuur,  et  pervicacium  more  servorum  ad 
conspeciom  Domini  cum  tristitia  et  moerore  pcrdu- 
cimur,  exeunles  istinc  neoessitatis  vinculo,  non  ob- 
sequio  vokintalis,  et  volumus  ab  eo  pnemiis  cqbIo- 
stibus  honorari.,  ad  quein  venimus  invili.  Idim 
panlo  inferiui  ;.§  I.  Nobis  quoqne  ipsis  miuimis  et 
exlremis  quoties  revelatum  est,  qMaia  rreqneiiter. 
atque  manifeste  de  Dei  dignatione  prseceptuni  esi , 
ui  conlestarer  assidue  et  ^^^  publlce  prxdlcar^m,. 
fraires  'nostros*  non  esse  lugondos  accersione  do^ 
minlca  de  tsculo  liberatos»  quiim  sciamus  iioii  *  eos* 
amKti,  sed  praemitti»  recedentes  praecedere,  ut  pro- 


ven^i  ■MMtttB,  nec  lam  bonus,  ut  non  reqnirai  ista 
posi  mortem,  nec  tam  malas,  ut  ei  non  prosiiit  isia 
poftt  mortem*  Esi  vero  talis  in  bono,  ut  isu  **'  non 
requirat,  et  estmrsps  Ulis  in  malo,  ut  nec  his 
valeai,  quum  baec  ^lla  iransierit,  adjuvari.  Quocirca 
liic  omne  meriiumeomparatur,qiio  possit  post  *hanc* 
\ium  relevart  quispiam  vel  gravari.  Ei  post  pauea : 
§  ^.  Quum  sacriftcia  altaris  sive  quarumcumqiie 
eleemosynarum  pro  baptizaiis  defunctis  omoibus 
oOeruntor,  pro  valde  bonis  gratiarum  actiones  suni« 
pro  non  valde  malis  propitiaiioiies  sont,  pro  valde 
nialis,  etsi  nulla  sini  a^jumeiiia  morinorum,  quales- 
cunqoe  ***  vlvorum  eonsolatlonea  sunt.  Quibus  au- 
lem  prosunt  aut  ad  boc  prosuni,  ut  sit  plena  remis- 
sioi  autcerte,  ui  tolerabilior  fiatipsa  "'  damnaiio.  B  flciscentes  ei^^^  navigantes  solent* 

IX  Pars.   Gratian.  De  obeermione  autem  tertii , 
Mpftmt,  fruseitmi  vel  quadrageiimi  diei  quasritur^ 
umie  exordium  iutmerit  f 
Ambrosius  m  lib.  de  obitu  Theodom  Jmperalorii  dici$ 

fere  in  princfpio"*  : 
CL  ILXIV.  Quare  certi  die$  in  mortuorum  comme- 

moratione  serwntur. 
Quia  alii  tertium  •  diem ,  alii  tricesimum ,  aiK  se- 
piimum,  alii  quadragesimum  observare  consue- 
verunt"*,  qiiid  doceat  leclio  coiisideremns  *••. 
Defuncto^  iiiquii,  Jacob  ^  prcecepit  Jo$eph  puerie 
$ui$  tepultoribu$  ^^ ,  tct  $epelirent  eum ,  ei  s«- 
pelierunt  $epuUore$  /iraWf,  el  repttti^**  $unt 
* ei^quadraginta  4'ei.  Sie  enim  dinumerantur  ^^  die» 


C.  XXVI.  Ex  puManimitate  mortuoe  tugere  eontUpU . 

Item  Joannes  Chrysostomus ,  hom,  XXVI  ine.  il 
epi$t,  ad  Hebr{eo$^^\ 

Ubicunque  sepeliamur '^*.  Domini  esl  terra  n 
pleniludo  ejus*^.  Omnino'^  fit  quod  oportet  fieri. 
Liigere  autem  et  deplorare  et  lamentari  eos,  qoi 
de*^*  hac  vita  decedunt,  ex  pusillaniinitate  contingit. 

Graiiaii.  Hoe  autem  ex  de$peratione  fuiurce  rcinr- 
reetioni$  inteHigitur.  Vnde  et  Apo$tolu$  non  timptiet- 
ter  ait^^''  :  Nolumus  vos  ignonire  de  donnienlibus». 
ul  non  conlrislemini ,  $ed  addidii  :  sicul  et  ceteri , 
qui  spem  non  habenl.  Pietatit  namque  affeetu  et  hu^ 
manitatie  intuitu  mortuo$  lugere   non  prohibemur, 


$epuiiuree.  Et  lumt  eum  Urael  eeptemP  diebue.  Haec  C  $ieut  nonnullo$  $aHctorum  atiorum  ex$equii$  pia$  fn- 
crgo  sequenda  solennius,  quam  praescribit  leclio.      cn„ifli  impendi$$e  legimue. 


Sie  etiam  in  Deuleroiiomio  ***  scriptum  esi :  Quia 
planxerunt  /E/tt  lerael  Moy$en  diebue  triginta^  et 
eomummati  iuni  die$  tucta$.  Uiraque  ergo  obser- 
vatio  habei  aucioritatem ,  qua  neccssarium  pielaiis 
impleiiir  officium. 

X  Pars.  Gralian.  Lugere  autem  et  tristari  tam  pro 
noetra  quam  pro  aliorum  morte  Cyprianus  prohibet , 
dicetu  in  eermone  de  mortalitate  : 
€.  XXV.  Nec  pro  noetra ,  nee  pro  aliorum  morte 
trietari  debemu$. 

Quam  praeposierum  est  quamque  perversum ,  Uv , 


Hincetiam  AnasUsius  Papa,  ep.  II  ad  Nerianum^^: 

C.  XXVII.  Qui  $pem  futurm  re$ttrrectioni$  habent  dt^ 
mortuie  trietari  non  debent. 

Habeui  forsitan  illi  josUm  lougi  doloris  excusa- 

tionem ,  qui  vitam  alterain  nesciunt , .  qtiL  de  hoc 

saeculo  ad  melius  esse  transituro  non  conflduni.  No& 

aulem,  *qui  novimus*  qoi  hoc  credimus  et  doce» 

mus ,  contrisUri'^  niraium  de  obeiintibus  non  do- 

bemus ,  ne  quod  apiid  alios  pietatis  tenet  speciem , 

hoc  magis  iiobis  in  culpa  ***  sit.  Nam  diffideniia 

NOTATIONtlS  CORRECTOaUM. 

C.  XXIV.  ''Alii  tertium  :  Apiid  B.  Ambrosium  le-  D  luxH  eum  Mguptm^  eepluaginta.  diebu$,  queinadmo^ 

gilur  :  Quia  alii  tertium  diemel  trieeeimtfm,  alii      dum  habet  editio  tXX  ei  VulgaU.  Sed  Uinen  visa 

esi  ferri  posse  leciio  liaec,  qiUB  est  in  omnibus  etiam 
Grniiuni  manuscripiis.,  qiioniatn  paulo  posi  in  eo- 
deni ,  c*  50  Geii.  faarc  adduntiir  de  Joseph  ei  cetQri&. 
liliis  Israel  :  Veneruntque  ad  aream  Adad ,  quie  $ita^ 
eht  tran$  Jordanetn^  ubi^  celebranlee  ex4eqma$,. 
planetu  magno  atque  itefiemeHti  impleverunt  uptem^ 
die$. 


eeptimum  et  quadrageeimum.  Verom  in  missalibus 
Itomanis  ,  tani  aniiquis  quam  recentioribus,  et  Ani- 
brosianis  nulla  est  inentio  diei  ouadragesimi ,  neque 
in  c.  iVtt//tti  siip.  disi.  44  et  inrra  de  consec.  dist.  5 
cx  coiicillo  Nauiietensi.  £si  lamen  frequens  apud 
Graecos. 
Pierael  $eptem  :  Codiees  D.  Ambrosii  habeiit  :  et 


QoiBsT.  H.  C.  XXIII.  •••  hcee  :.Bdd.  coil.  o.  »•  tamen  :  eaed.  »••  $it  peena  damn.  :  Ans.  —  P.  IX. 
«"  Aiis.  I.  7,  c.  169  (187).  =.C.  XXIV.  "•  adtl.  :  tn  {pro  :  E«L  Bas),.oiJlrt(»  mortuonfm  :  Edd.  coll.  o. 
"•  Gen.  c  50,  v.  5.  "*  add.:  hraet :  Ed.  Bas.  **■  comp/«it  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I. 
"•  dinumerabantur :  Edd.  coll.  o.  f  desid.  Ap.  Ans.  "'  I)eui.  c  34,  v.  8.  =  P.  X  :  C.  XXV.  .  "•  pottu- 
Inmus  :  E.l.  Bas.  «••  vocat  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  il ,  III.  "•  ut  :  Ed.  coll.  o.  —  >«  ttl  Rl.  Bas. 
==  C.  XXVI.  »^»  rnicrprele  Muliano.  »*•  $epetiamini  :  Ed.  Bas.  *^^  Psal.  3u  c.  1.  »^  $i  $cil.  quod  oporM* 
/ieri  eficiaiur  :  Ed.  Bas.  —  $ciL  et  quod  op.  fieri  eff.  :  Ed.  Arg.  —  eeeundum  q^od  op.  fieri  eff. :  Edd.  reM. . 
*^Ub  :  tdd.  coll.  o.  *"  I  Tliess.  c.  4,  v.  13.  j=C.  XXVII.  »*•  Ep.  apocrypha ,  quo;  ad  verbuin  fere  cum 
Greg.  II.  ep.  107. 1.  9.  (Ed.  M;Hir.)  concordau  —  Burch.  I.  19,  c.  m.  .Aus.  L  7,  c.  171  (189).  Ivo  Decr. 
p.  15,  c.  159.    •••  iri$:ari  :  Edd.  coll.  o.    »••  eulpai :  Ed  Ba§. 


*'^                                DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XIU.  WJEST.  II.  Ut 

cioodammodo  gcniis  esi  conira  hoc,  quod  qn\sqnt  f^  abeis.  qiii  binc  ad  eos  inoriendo  pergununon  <|uh 

prcdicat,  lorqiieri  <1  inoesiiiia»  dicente  Aposiolo'*^ :  dem  omnia «  sed  qu«  sinuntor  *mdieftre  qui  iwuo- 

Ao/iimtt«  "*  tf09  ignorare  «••  de  dormientibu$ ,  ut  non  tur  *  etiam  ista  •«  memioisse ,  et  qu«  illos,  ^biis 

contriitemini ,    «cttr  ei  *■*   eeieri^    qui   spem    non  lixe  indicant  *••»  oporlet  audire.  PosMiit  ei  ab  an- 

^^^^"^*  gelis,  qui  rebus,  qnae  agiiniur  bic » praato  sunt , 

C.  XXVni.  De  eodem.  audire  aliqiiid  mortuit  quod  unumquemquo  liluruiii 

Item  ex  Concilio  Toletano  ril,  c.  i2*".  audire  deberc  judicat  cut  cuncta  subjecta  suut.  Ei 

Qui  dtvina  vocatione  ab  bac  vita  reccdnnt,  eum  itifra  ;  §  1.  Muiii  qiioque*  ad  vivos  aliquos  ex  mor- 

psalmis  lantummodo  et  psallentium  vocibus  debent  tuis  yenire  credunl ,  sicui  e  conlrario  Pauluin  ex 

ad  sepulcra  *••  defcrri.    •Nam  funebre'  carmen',  vivis  in  paradtsiim  rapium  esse  diviiia  Scripiura 

quod  vulgo  defunctis  cantari  solet ,  vel  in  peciorn  lesiaiur. 

bus  *"  se  aul  proximos,  aut  famillas  ca^re  omnino  XII.  Pars.  Gratiaii.  De  hie  auiem »  ^ ni  in  patibuii$ 

prohibeinus*.  SuflBciat  autem,  qood  in  spe  resur-  sttsp«itdttitlMr,  quatritur,  an  juxta  eccletias  $int  ee- 

reclionis  Cbristianonim  corpoinbos  famulatos  divi-  peliendif  Dequibue  in  Mogunliiieusi '•*  Coiicilio  II 

norum  impenditur  caniicoruin.  Probibei  eniro  tm^^  $ub  Rubano^  e.  27,  ita  $tatutum  e$t  : 

Apostolus  »•  •  nostiiDS  *  lugere  defnncios,  dieens  "• :  b  r   xxx    yv«»  ^.i  A^„^^nn^n  ^«mm«»in  u.    ««  .•- 
fv^^^.   .^_,.i.         .         ,  ...  A    ti«  ajLa.  Dion  e$t  aeneganaa  eommunto  M$»  gm  fn 

Mk  darmunitbu*  aulem  ito/o"»  vo$  conirutari,  $uut  «r*  pattbuti$$u$penduniur. 

eaiiH,  gui  9peu$  non  habent.  Et  Dominus  non  ilevit         Quffsitum  est  ab  aliquibus  frairibus  de  bi$ ,  qui 

Lazarum  mortuum,  sed  ad  vil«   biijiis  pioravit  |„  paUbulia  suspeiiduntur  pro  sols  aceleribus  posl 

mruronas  resusciundum.  Si  auiem"»   potest  lioc  confessionem  Deo  peractam,  utrum  cadaveni  0001» 

episcopus  omnes"»  Cliristianos  problbere,  agere  g^,  ecclesias  deferenda  slnt,  el  oblationes  pro  ei^ 

tion  moreiur.  Religiosis  tamen"*  omnino  aliier  fieri  offeiendaj,  ei  miss:e  celebranda» ,  an  non  ?  Quibus 

noii  debere  ceusemus.  Sic  eniin  Cbristianorum  per  respondiraus"*.  si  omnibus  de  peccaiis  suis  puram 

omnem  mundum  bumari  oportet  corpora  defuncto-  confessionem  ageniibus  et  digne  pceniieniibus  com- 

'^^*  niiiuio  in  fine  secundum  canonicum  "^  jussum  danda 

XI  Pars.  Gratian.  De  mortuie    etiom   guvritur.  est,  cur"«  non  eis  «,  qiii  pro  peccaiis  suis  poenam 

utrum  eciant  ea,  qum  hic  a  vivi$  geruntur?  E,aia$'^  eilremam  persolvunl?  Scriptum  "•  esl  eniin  :  A'oii 

€xper$ona  popult  afiicH  ait  :  Abralwm  pater  nosier  nndUat^^^  Deu$  bi$  tii  td  ip<ttm. 
nescivit.  Augnstinus  ^ttu^tte  tn  libro  de  agenda  cura 

pro  mortuie  iliud  idem  testatur,  dicens  c.  15  :  ^-  ^X^I.  PALEA»'*. 

C.  XXIX.  Mortui  e%  $e  ne$ciunt  guid  hic  a  vivi$  c      *  ^^^  ®'  latrones,  si  in  forando  aut  depr»- 

geratur.  dnndo  occidanlur,  visum  esi  "•  pro  eis  non  orawluiB. 

Fatendum  esl,  nescire  qnidem  mortuos  qoid  hic  Si  comprehensi  aut  viilnerati  presbytero  vei  diaeono 

agaiur  '••»  *sed  *  dum  hic  agitur ;  postea  vero  audire  confessi  fuerint,  commnnionem «  eis  non  negamut.  > 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.   XXVII.   4  Torqueri :  Sic  est  emendaium  ex  emendatum.  Verilatem  vero  sii»  senicHliae  coufir* 

epistola  B.  Gregorii,  in  qua  lioc  idem  babeiur.  In  mat  B.  Augiislinus  aliquol  aliis  exeinplis  Scripiunc 

«ptstola  Anasusii  tegitur  :  contra  quod  qui$gue  prce-  sacne ,  qnare  ex  lextu  depravaio  auctor  glossae  er- 

<liMlttro««ri«iir',  JNs/tliaMamiim,  dicenle^  eic.  In  randi  occasionem  suinslt. 

codicibus  auiem  Graiiani  eiiam  manuscripiis  vide-  C.  XXX.  ^Cur  tfon  et$  :  Resiiiuius  esi  bic  locus 

balur  mista  esse  leciio  ex  utraque  boc  modo  :  ron-  ex  ipso  concilio  Mnguiiiino  et  Voriiaciensi ,  ioduciis 

ft^a  Aoc,  guod  qui$gue  prasdical  guosrere**^  ju$titiam  aliqnot  verbis,  qiia;  potius  perturbabani  quam  il- 

umane^dtcente^  etc.  luslranMit. 

C.  XXYlll.  '^am  funebre  :  Hinc  usque  nd  vers.  C  XXXL   « CommKm'oiiem  :   Anlea  legebatur  : 

Suficiat  addita  suni  ex  originali,  ut  intelligatur,  «v  coiif^snonem*.  Euiendatuin  vero   sic  est  ex  Bur- 

qiia!  illa  siint,  qu»  in  lioc  cauone  probibciiiur.  ^  chardo,  Ivone  et  decretali,  quibus  locis  boc  idcni 

C.  XXtX.  •SltUti  guoqme  :  Apud  B.  Augusiinom  citatur  ex  concilio  Triburiensi,  et  in  eo,  quod  ex- 

stc  legitur  :  Jlf t/li 9»o^tt«  ai<  vtvof  a% uot  ex  mor-  6tMt,habeiur  sentenlia  c.  51  copiosius  expuMia, 

lKt<,strttl  e  contrario  Paulu$  ex  vivi$  raptue  esl,  ubi  etiain  diacoiii  iiuila  fii  inenlio,  sed  ila  dicitur: 

divina  Scriptura  te$tatur.  Sed  ob  glossam  iion  esi  Deoque  ei  $acerdoti, 

QDiE8T.  II.  C.  XXVU.  *  quteru  :  C0II.  cilt.  **  quare  i  Edd.  Arg.  B^s.  ^  f  Thess.  c.  4,  t.  15. 
«••  add. :  attlem  :  Ed.  Bas.  *••  add. :  [ratre$  :  ib.  >"^  desid.  in  eaed.  =  C.  XXVIII.  <••  hab.  A.  559. 
—  Coli.  tr.  p.  p.  2,  t.  56,  c.  12.  "*  $epulcrum  :  Edd.  coll.  0.  '•^  peccatoribu$  :  Coll.  liisp.  •••  et 
H0$  :  ea>d.  pr.  Bas.  '•*  add.  :  $anctu$  :  Edd.  cull.  0.  '••  1  Thess.  c.  4,  v.  15.  ^*^  nolumu$  :  Edd.  Bas. 
Liigild.  *••  enim  :  Coll.  Hisp.  '*•  omiiffrMS  ChrUtianie  :  Edd.  coli.  o.  ^^  uutem  :Edd.  coll.o.  —  P.  XI. 
»••  Esa.  c.  65,  T.  16.  =  C.  XXIX.  *••  oflfiittr  ;  Eil.  Bas.  »•'  i$ti  :  Edd.  coll.  0.  •••  indicat  :  Ed. 
Bas.  —  djcanlttr  ;  Edd.  Liigdd.  II ,  IH.  ^  indicantur  :  Eild.  rall.  -*  P.  XII.  ^^*  hab.  A.  8i7,  et  in 
Worm.  hab.  A.  868,  c.  80.  —  Burcli.  I.  11,  c  76.  Ivo  Pan.  1.  S,  c.  iti.  Decr.  p.  14,  c.  \U.  = 
C.*XXX.  **•.  mpondemtts  :  Coll.  citt.  —  Edd.  ooll.  o.  "^  eananum  :  1x9  Pan.  —  Edil.  coll.  o.  **•  cur 
canone$  communionem  et  eepulturnm  ei$  interdieant^  qui  pro  peecati$  $ui$  pcenam  extremam  pereolvani^ 
€l  confUentur^  vel  confUeri  ae$iderant?  Edd.  coll.  o.  —  Ivo  ei  eodem  mo<lo  fere  Burcb.  "•  Nahum  c.  I» 
V.  H,  sec.  LXX.  "^  judicat  :  Edd.  coll.  o.  —  Coli.  ciiV  ::;=  C.  XXXI.  "•  excerpt.  ex  c.  51 ,  conc. 
Tribor.  hab.  A.  895.  -^  Reg.  I.  S,  c.  94.  Burch.  I.  it,  c.  59.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  45.  — cf.  X,de<artif| 
i.  9.     '^^  quod-^non  ett  or. :  Eih  •  coll.  0.    '  iia  in   Edd.  coll.  0. 


»S£  DECRETI  PARS  SGCONDA.  CAUSA  Xlt.  QUiEST.  f.  954 

C.  IUII.  Deeodm.  PALEA.  j^  nere  legumlnum  vel»»*oIeruin,  ei  pomis,  parvisqnc 


[Itim  ex  Concilio  Aureliiinensi  ▼  *".] 
€  Si  fur  aut  lutro  caplus*in  prxda  *  absque "' 
occisione  "^  potest  comprehendl ,  et  tamen  »**  in- 
terficitur»  quia  ad  imaginem  Dei  creali  et  Mn*  no« 
mine  ejus  baplizati  sunt  interfectores  eornm  qua- 
draginta  diebus***  noo  inlrent  ecclesiam**'.  ^Lanea* 
veste  induti  ab  cscls  et  poiibus «  *  qui  *  interdicti 
sunt  ***,  a  toro ,  a  gladio  ,  ab  equitatu  *  se  *  absti- 
neanl.  In  tertia ,  quinta  feria  et  sabbato  aliquo  ge« 


piscicuKs,  cum  mediocri  ccrevisia  vicissim  ulantup 
el  lemperaie.  Sin  aulem  a  veridicis  comprobalur"* 
leslibus  '**,  quod  sine  odii  meditatiofie  se  auaiiiie 
tiberando  diabolj  membra  iuterfeceritkl,  eicapi  niMi 
poterant^^,  poenitentiain  pro  bomicidio  eis  non  in^ 
jungimus,  uisi  ipsi  voluerint  aliquid  *quod  *  bimia« 
nitatis  ^est*  facere.  At  si  presbyier  esl,  iuni  depo» 
natur;  cunctis  tainen  diebus  vitv  suae  pttmtentia«i 
agat.  I 


CAUSA  XIV. 


GRATIANUS. 
Canoniel  cujuidam  ecele$im  qnauionem  movent  de 
pretdiis;  teeiee  ev  frairibue  iuie  produeunt;  negoM* 
toribut  pecumam  erediderunt ,  ut  ex  eorum  mereibui 
emolumenia  acdperent.  (Qu.  I.)  Bic  primum  queeri^ 
tur^  an  liceak  ei$  $ua  repeteret  (Qu.  11.)  Seeunda , 
an  HU  te$le$  $int  audiendit  (Qn.  III.)  Tertia^  an  il- 
lud  $it  u$ura$  exigere?  (Qu.  IV.)  Quario^  an  liceat 
clfricii  vel  lakis  a  quolibet  ueurae  expetere  t  (Qo.  V.) 
Quinto ,  «11  eieemoe^na  de  u^urie  fieri  pouint  ?  (Qu. 
VI.)Sedeio«  an  ueurarii  pcMitentiam  agere  valeani  ^ 
niii  quod  maie  aeceperunl  reetUuani* 


QU^STIO  I. 
GRATIANUS. 
Quod  autem  $ua  repeiere  non  po$$ini ,  faeiie  vide^ 
lur  vos$e  probari,  Ait  enim  Dominu$  in  evangelio  *  : 
Si  vis  perfectus  esse ,  vade  et  vende  omnia ,  quae 
habes ,  et  da  paiiperibus.  Quia  ergo  i$li  iter  perfe* 
ctionii  arr/pttcnf,  non  ticet  ei$  $na  habere.  Mutto 
ergominui  ticet  ei$  repelere^  quia  non  debet  repeti 
quod  po$$ideri  non  lieet.  §  i.  Item*  :  Si  quis  vo- 
luerit  lunicam  tuam  toliere,  ei  in  judicio  tecum  con- 
tendere,  dimiite  el  et  pailium.  §  2.  item  Apo$tolu$ 
in  epiit.  ad  Corinlhio$^  :  Sxcularia  igitur  judicia 
si  babueriiis,  omnino  peccatum  est  in  vobis.  §  3. 
Item  Gregoriui  ^  exponen$  :  Oinnia  mihi  licent ,  sed 
ego  sub  nullius  redigar  potestate ,  inquit  :  Quum 
mens  concepta  desideria  sobsequitur,  servire  rebus 
convinciiur,  quarom  amore  superalur. 

NOTATIONES 

C.  XXXH.  ^Sic  in  omnibas  codicibus,  in  <|uibn8 
est  liaee  Patea ,  et  apud  liurcliardum ,  et  Ivonem ,  et 
in  decretali ,  ex  quibus  sunt  muiia  einendala  et  ma* 
gni  ponderis. 

^Et  capi  non  poterant :  Loco  istorum  verboram 


B  C.  I.  Pro   rebu$  traH$itorm   epi$copu$    provoeatu$ 
non  litiget, 

Item  ex  Concilio  Carthagmensi  IV»  c.  19'. 
Episcopus  nec  orovocatus  pro  rebus  trausiioriis 
litigei. 

Gratian.  Quia  ergo  generaliter  perfecli$  prohibetur 
in  judicio  ecntendere ,  patet^  quod  i$ti$  non  tieet 
$tare  coram  judice.  §  1.  ili$  ita  respondeiur  i  Pror 
hibetur  perfecto  in  judicio  $tare  captando  tucrum , 
$ed  non  evilado  damnum.  Vel  aliier  :  AUud  e$i  eua 
po$$idere ,  atiud  e$i  communium  procuratorem  e$se. 
Canonici  non  po$$ident  sua ,  ^iita  re$  Deo  ablatee  non 
$unt  aticuju$.  Vturttur  enim  rebue  ecciesies ,  non  ut 
$ui$^  $ed  tanquam  ad  diepensaudum  sibi  creditis» 
Unde  Pro$per  in  tib,  De  vita  contemptatita  :  Sacer- 

G  dos*,  cui  dispcnsaiionis  cura  confWiissa  est,etc. 
require  in  cnusa  ejus ,  a  quo  pro  ingressu  monasterii 
pecunia  exigebatur,  Sicut  ergo  isti  non  sua  possident^ 
ita  nec  $ua  repetunt ,  sed  res  ecclesiw ,  quarum  pro^ 
curationem  gerunt,  Simititer  quod  in  judicio  prohi' 
bentur  contendere  sic  inieHigendum  est ,  videticet ,  nt 
non  sibi  slenl  coram  judice^  sed  atii$»  Atii$  autem  co* 
ram  judice  adstitisse^  et  pro  eis  judicem  interpettas$e 
nonnuttoe  $anctorum  tegimus,  Hi  autem  non  sibi 
stant ,  sed  pauperibus  ,  quorum  necestitatibu$  profu- 
iura  repetunt ,  ei  ita  non  prohibentur  sture  coram 
Judice.  §  2.  Iltud  vero  Evangetii :  Si  quis  abstiilerit 
tibi  tunicam,  etc,  non  est  pr^gcipientis  ^  sed  exhor'^ 

D  iantis. 


CORRECTORUM 
iii  codicibus  Gratiani  emni  ha>c  :  et  pariter  pmnU 
teant**,  quae  videnlur  pugnare  cnm  proxime  se- 
quentibus  :  pomlentiam  pro  homieidio  eis  non  injnn' 
gimus,  ResiitiHus  autem  est  locus  e\  ccieris  collc« 
ctoribus. 


QuJBST.  II.  C.XXXIL  "^  Imo  ex  posnit.  Rom.,  ex  qtio  recte  allegatur  c.  2,  X,  de  homic—  Reg.  I.  1 ,  c  44. 
Burch.  I.  It,  c.  UO,  I.  19,  c  5.  Ko  Deor.  p.  13,  c  46.  "'  et  ab$que  :  Edd.  Nor.  Ven.  I ,  II.  Lugdd.  Par. 
-^  <lesi(l.  in.  Ed.  Arg.  "^  occasione  :  Ivo.  —  Ed.  Bas.  '**  add.  :  si :  Edd.  Arg.  Bas.  *'^  add.  :  pceiit* 
tentias  subiaceant  :  £dd.  coll.  o.  *"'  in  eccl,  i  eaed.  '"  stnl  :  Edd.  Par.  Lugdd.  ^*^  et  :  Kiid* 
coll.  o.  "'  comprobantur  :  Edd.  Arg.  Das.  Nor.  Ven.  1.  *■*  abest  ab  iisdera  pr.  Bas.  **  ita  in  EJd* 
coll.  o.    ' 

Causa  XIV.  QuJCST.  L  *  Matlh.  c.  19,  v.  Si.  •  Matlh.  c.  5,  v.  40.  •  1  Cor.  c  6.  v.  4.  * 
Moral.  J.  5,  c  5.  =  C.  1.  *  Slatutt.  eccl.  ant.  c.  8.  «*  cf.  ad  Dist.  li,  c  9.  -^Call.  tr.  p.  |i.  2.  t.  18, 
c  18.    •cf.  C.  i,  q.  2,  c  9. 


958  DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  XIV.  QUiEST.  H. 


9M 


Onde  AugustlDas  ait  tib.  XIX  conita  Fauitum. 
e.  25«  : 

C.  II    Peccatf  qui  uttra  debitum  exigil ,  non  qui  $tbi 
dibita  repoicit. 

Qiiod  debetor,  eisi  benigne  dimiuitur^  non  U- 
nien  Inique  repeiiiur.  Peccat  autem  qui  eiigil  ultra 
debitnm,  ideoqne  lex  inoduni  Agens"  p<enam  talio* 
nis  instituit.  Sed  lu  eo  longe  es  a  peccaio  injusii 
exactoriSy  quo  oniniiio  non  exigis  debilnro,  ideoque 
boRtts  roagister*  ail  :  Qui  te  percutit  in  unam 
maxiltam »  prabe  ei  et  alteram ,  prxsertiro  ne  coga- 
mur  et  ipsi  reddere  debitum  ab  eo »  qui  nullam  ba- 
iiet  debitum. 

Graiian.  Sic  et  cetera  accipiae» 
C.  III.  Deeodem. 

Item  in  tib.  de  sancta  virginitate  ^c.ilet  15.  ** 

Qiiisquis  praeceptls  non  obtemperat,  reus  est  ei 
debitor  poenap.  Et  paulo  poit:  §  4.  Praecepto  Domiiit 
non  obedire  peccatum  est;  consilio  si  uii  nolueris » 
niinus  boni  adipisceris,  non  roali  aliquid  perpetra- 
bis.  Item  Hieronymuz  *^  tib,  /.  contra  Jovinianum  : 
1 1.  Quod  praecipitor  imperatur  ;  quod  imperatur 
neeesse  est  tieri ;  si  non  fiat  "»  poenam  liabet.  Et 
infra :  J  3.  Ubi  consiiium  datur,  offereutis  arbitrium 
est ;  ttbi  praeceptum ,  necessiias  est  senrientis  •• 


QDJESTIO   II. 
GRATIANUS. 

De  eo  aulem^  jfuod  quteritur^  an  de  $ui$  fratribu$ 
e$te$  producere  po$$int,  mutti$  auetoritatibu$  videiur  ^ 
C$$e  prohibitum.  Lege$  enim  tam  $acrorum  canonum 
quam  $acHtarium  prineipium  prohibent  adver$u$  ati^ 
quem  teetem  de  $ua  domo  produci.  Contra  $e  enim 
qui$qtte  te$tari  poie$t^  pro  $e  vero  minime.  Quia  ergo 
Uti  producuntur^  ut  pro  $e  ipne  te$tmonium  ferant. 
{nou  enim  utititati$  eua  eccte$iee  $e  peniiu$  immune$ 
arbitrantur  fuiuro$),  patet^  quodeorumvoxintatibue 
non  e$t  audienda,  Sed  di$tinctio  hac  et  te$tium  exami'- 
natio  jji  criminatibu$  cau$i$  $ervanda  e$t;  inciviUbu$ 
autem  non  u$quequaque.  In  criminOii  enim  cap$a  non 
ticet  te$tem  de  propria  domo  produci,  in  civiti  autem 
pra!tati$  Eccte$iaf  ticet. 


Caosa  XIV.  QcjEST.  I.  C.  II. 
stis  exeniplaribiis  capitulum  boc  conjuiicium  est 
superiori,  et  confectum  est  ei  verbis  B.  Augustint, 
Ub.  19,  coiitra  Faiistum ,  c.  25,  binc  inde  acceptis, 
et  inierduui  etiam  imniuUlis.  Qoare  praesut  iute- 
gruni  ilhid  caput  |)erlegere. 

C.  111.  b  Virginitate :  Restituu  est  cilatio  ex 
Polycurpo.  Antea  ciubaiur  :  ex  urmone,  Domini  in 
monte.  Sic  etiam  |  Quod  prmcipitur^  restituius  est 
B.  Ilierouymo. 


A  Unde  Pascballs  II.  Guidom^  Archiepiveofo  Viennenei^ 

apo$toticm  $edi$  l^gato  icri6t/,  diceni  * : 

C.  I.  Clerici  pro  $ua  eccte$ia  tettimonium  ferre  poe- 

iiifil. 

Super  prodentia  tua  plurimum  admiramur,  qood 

in  negotio  B.  Stepbani  clericorum  ipsorum  accepiare 

nolueris  testimonium.  Diversae  namqoe  sunt  specles 

causarum,  nec  in  omnibus  causis  crimina  *  agiun- 

tur.  In  criminibns  siquidem  accosatorum  et  testhmi 

lUa  districtio  *  obsenranda  est,  quae  in  caoonibos 

conlioetor,  ne  qoi  ad  probationem  domestici  asso^ 

manlur.  Ceterum,  in  possessionum  vel  hiijusmodi 

negotiis  hi  potissimuro  assumendi  sunt,  qui  eadero 

negotia  tracuverunt,  de  quorum  auditu  et  visu  h»- 

silaiio  esse  non  debeat.  Si  ergo  iidem  clerici  idonel 

^  sunt  ad  assertionem  causae  iilius,  nutlatenus  remo- 
veantor  ^,  sed ,  sicut  aiiis  literts  dellberatum  est , 
inler  S.  Joannii^  et  S.  Siepbani  canonieos  lls  illu 
pleiiius  decidaiur. 

Gnitian,  Pote$t  etiam  iniettigi  atiter.  Dome$tici  ad 
probationem  non  admittanturt  ut  pro  M$  videticet^ 
quorum  $um  domeetici^  leetimomum  ferant.  Hi  autem 
(ticttl  $upra  de  aetoribue  dictum  e$t)  nou  pro  dome* 
$ti€i$f  $edpro  Eccte$ia^  qua  matere$t  omnium  paupe^ 
rum^  t€$timonium  dicant,  In  conficiendie  autem  tn- 
slrKUiejilts  $€ecularium  negotiorum  preebyteri  nom 
vocentur  ad  teetimonium^  aed,  $i  caeu  comraetui 
eo$  inierfui$$e  contigeritjubente  epiuopo  te$timomum 
dicant. 
Vnde  iu  Synodo  habita  Romee  ab  Eugenio  Papa  Ik 

$tatutum  e$t^  cap,  5  ' : 

C.  IL  lu  conlieiendi$  itt$trumenti$$acerdote$  ad  leili- 

motittwi  tton«oceiil«r. 

Quanqoam  sacerdotom  tesiimonium  credibilis  * 

habeatur,  uroen  ipsi  in  '  saBCuiaribus  negotiis  pn^ 

tesiiffioiiio  •  aut  conficiendis  Instrumentis  noa  ro- 
geiiiur,  quia  eos  in  ulibus  r^bus  *  esse  oon  eonve- 

nit.  Si  autem  ^  evenio  *  aliquo  causae  interfuerint,, 

et  alicpiid'  viderint  vel  audierint,  ubi  nuiiae  idooeae 

sa^culariom  inveniantur  personae,  ne  verius  occul- 

letur,  et  malus  ut  bonus  aesiimetur  io  provideniia^ 

proprii  episcopi  sit,  ut  aut  coram  se  et  couipetenp 

tibus  judicibus,  aul  aiiter  honorifice  veritatein  atlol- 

laol  >•. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 
•  In  aliquot  vetu-  D     «  Sermenti$ :  Sequebaniur  baec  verba  :  ut  obediat^ 
vet  imperantie^  ut  ei  obediatur  %  quae  sunt  expuncta 
auciorlte  codicum  Tetustorum  et  originalis. 

QuJiST.  II.  C.  U.  •  Pro  teetimonio  :  Sic  est  emen* 
daiuin  ex  coociliis  Eugenii  II.  et  Leonis  IV.  et  Po* 
lycarpo.  Antea  enim  legebaiur :  pro  conhdendie  m- 
simuMitlti  ad  le$timomum  non  rogentur  *^. 

^  Si  autem  :  In  conciliis  ipsis  et  Poljrcarpo  lege- 
tor :  Si  enim  eventm  caueet  atuimd  viderint. 


QciBftT.  L  C.  IL  V  remttitur :  Edd.  coll.  o.  *  fingen$  :  Edd.  Yen.  U.  Lugdd.  II,  IIL  *  Matth.  c.  5.  v.  S9. 
—  C.  lU.  ^*  Polyc.  L  1,  t.  U.  '^  Gr^^ontti  in  ep.  ad  Jovin. :  Edd.  coll.  o.  *•  faeiat:  Ed.  Arg.  *  ita  in 
Etld.  coli.o.  exc.  Bas.,  in  leg.  :  eerv.  vet  cooperantie. 

QuAST.  II.  C.  I.  ^  Legitur  baec  ep.  (daia  Troiae  VI,  caL  Sepi.  Ind.  VIII),  inter  acu  concUil  Treiior- 
cieiwis  haii.  A.  1115.  *  desid.  in  £d.  Bas.  ^  di$tinctio  :  Edd.  coU.  o.  ^  repeUantur  :  orig.  =  C.  11. 
*  bab.  A.  920.  •  credibiti :  Edd.  coli.  o.  ^  tit  tpats  :  eaed.  *'  ila  in  Edd.  coll.  o.  •  tal.  nb.  intere$$e  : 
eaed.  •  *  Si  enim  evenme  can$eB  atiquid  viderint  aut  audigrint :  orig.    **  te$tifictntur ;  Edd.  coU.  a 


m 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XIV.  QUi^ST.  IV  958 

QUiESTIO  III.  A  ^^^  requirat;  od  lanium,  ul  liilain  <*  sibi  procuref 

GRATIAMUS. 


Q«4Mf  aulem  prmter  $uminam  emolmnenia  tectari 
ail  uturas  exigert^  Augustini  auctortlaie  probatur^qui 
tit  Ptalmum  XXXV l.  ad  vert.  t  Toia  die  •  tcrilfit 
dieent  ^  : 

G.  1.  Qui  plut  quam  dederit  aceipii,  uturat  expeiit. 
Si  ftBneraveris  liomini  *,  id  est  mutuam  ^  pecu- 
niam  tuam  dederis,  a  qiio  *aliquid*  plus  quam  de*- 
disti  exspectes  *accipere\  non  pecuniam  solam  sed» 
aliquid  plus  quam  dedisti,  sive  illud  triticum  sit« 
sive  vinum,  sive  oleum,  sive  quodlihet  aliud,  si  pius 
quam  dedisti  exspectas  accipere,  foenerator  es,  et  in 
boc  improbandus,  non  laudandus. 
C.  II.  Quidquid  tupra  datum  eMgilur^  utura  ett, 

liem  Uieronymus  tuper  Exechielemf    lib»  VI.  ad 
c.  18  *. 

Puiant  quidam  usuram  tantum  esse  \n  pecunia. 
Quod  praevidens  Scriotura  divina  omnia  rei  auferi 
jsuperabundantiam,  ut  plus  non  recipias  quam  dc- 
disli.  Item  ibidem:^  1.  Alii  pro  pecunia  foBnerata 
ioletit  munuscuia  accipere  diversi  generis»  et  non 
intelliguni  nsuram  appellari '  et  superahundantiaro 
quidquid  iliud  est»  sl  ab  eo»  quod  dederint,  pius  ac- 
ceperint  *. 

C.  111.  Quidquid  torti  aecedit  utura  ett. 
Item  Ambrosius  in  lib.  de  Tobia^  c.  14  ^. 

Pleriquc  refugientes  praecepU  legis  quum  dederinl 
pecuniam  negotiatoribus,  non  iu  pecunia  usuras 
exigunt,  sed  de  mercibus  eoruro  tanquam  usurariim  C 
emolumenta  percipiunt.  Ideo  audiaui  quld  lex  *  di- 
cai :  Neque  uturtm^  Inquit,  «scar»fii  accipiet^  neque 
omnium  rerum.  (Item  pauto  pott) :  {  4 .  *Ei*  esca 
usura  est,  ei  vesiis  usura  est,  el  qiiodcunque  sorti 
accedit  *  usura  est ;  quod  '*  velis  ei  nomen  impoiias, 
usura  est.  Item  paucit  inierjectit :  {  2.  Si  quis  in- 
siauranduni  convivium  puiat  "^  ad  negotiatorem 
roitiii,  ut  absynihiaci  *  cupellam  sibi  graiis  deferat, 
ad  cauiK)nein  dirigit,  ut  Picenuiu  vinum  aui  Tyria-» 


ad  alium,  ui  poma  sibi  adornet. 

C.  IV.  Quando  ampliut  quam  debetur  exigilur,  mura 


est. 

liem  ex  Coiicilio  Agathensi  **. 

Usura  est,  ubi  amplius  requiritur  quara  '^  datur 

Verbi  gratia,  si  dederis  solidos  decem,  et  amplius 

qnaesieris,  vel  dederis  fruinenii  modium  unum,  et 

super  aliquid  exegeris. 

Gratian.  licce  evidenter  ottenditur^  quod  quicquid 
ultra  tortem  exigitur  utura  ett. 

QUiESTIO  IV. 
GRATIANUS. 
Quod  vero  nec  clericit^  nec  taicit  iiceaf  uturat  «xi- 
B  9^^^f  P^obatur  auctoritate  Gelatii  et  aliorum. 
Ait  enim  Gelasius  Papa,  tcribent  episcopit  per  Luca' 
niam  et  Siciliam^  c.  17  ^  : 
»C.  1.  A  quwsiibus  negoiiationis  clerici  abttineant. 
Clerici  *auf  ab  indignis  quaesiibus  noverini  abstl- 
nendum,  ei  ab  omni  cujuslibetnegotiationisingenio 
vel  cupiditate  cessandum,  'aui%  in  quocunque  *  gradu 
sini  *positi\  si  cessare  noluerini  •,  roox  a  •^clerica- 
libus  offlciis  abstinere  cogantur. 
C.  II.  Excommunicentur  minittri,  qui  fmneraniur. ' 
liem  ex  Concilio  Arelalensi  I.,  quod  confirmavit  Papa 
Sitvetter^  c.  12  ^. 
Minisiri  »,  qui  foenerantur,  placuit  juxta  fonnaro 
diviniius  datam  eos  a  cominunione  abstiiiere. 
C.  111.  Qui  volunt  esu  in  clero  a  studio  negoiiaiiome 
abttineant. 
liem  ex  Concilio  Tarraconeiisi,  c.  i*. 
Canonum  sUiutis  flrmatum  esl,  ut  quicunque  in 
clero  esse  volueritemendi  vilius  vel^  vendendi  cariua 
siiidio  non  uUiur.  Quod  ^certe*  si  voluerit  exercere, 
cohibeatur  a  clero. 

C.  IV.  Alienetur  a  clero  usurat  aut  tuperabundantlam 

exigent. 

Item  ex  Concilio  Mariini  Paps,  c.  62  •• 

Si  quis  oblitus  timorem  Doinini ,  et  sanrUm  ^ 

Scripiuraro  qus  dicii  ** :  Picuniam  ^*  tuam  non 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 

QojBst.  III.  C.  111.  •  Abtgnthiaci :  De  boc  ylno,      Alcialus  parer.  lib.  7.  cap.  ull. 
qiiodtardamcociionemacceleral^ideoqueinstauran-         QoiEST.  IV.  t.  I.  •  Si  cessare  noiuerm  .  luec 
dis  conviviis  apium  esi,  meroinit  Dioscorides,  lib.  5.      non  suni  in  episiola    ,  iieque  refenintur  supr.  di- 
c.  49.  jLanipridiiis  de  lleliogabaio  inquit  :  ei  rosaio  D  siincl.  88.  c  Lomequens,  sed  non  suni  expuncia 
atque  absynthio  vulgus  ad  bibendum  inviiavit.  De  hoc      ob  glossain. 


Qu^ST.  111.  C.  1.  '  Ivo  Dccr.  p.  15,  c.  17.  Petr.  Lomb.  Senl.  I.  3,  dlsl.  57.  'komtnem  :  EJJ-  ««"•  ^- 
pr.  Lugdd,  II,  III.  •  si  mutuum  :  Ivo.  ^  si  mutuo  :  Edd.  coll.  o,  =  C.  II.  *  Ivo  Pan.  I.  5,  e.  160.  Decr. 
p.  13,  c.  IS.Petr.  Lomb.  ib.  •  scripturam  appellare :  Edd.  co».  o.  •  reaccepertnt :  e»d.  --  1^0  Decr. 
Lcm.  MvoDecr.  p.15.  c.  26.  ^  Deut.  c.  23,  v.  19.  •  «Jf"*.^  •  Ejl.  Arg.  •  «'  ^lII  i^^t' 
coll.  0.  "  putet :  eaed.  pr.  Lugdd.  »  vutvam :  lvo.>  Ed.  6as.  ==  C.  IV.  »  Imo  ex  <-;P-^S^^«-,f  ™"^ 
1. 1,  c.  119.  -  Reg.  1. 1,  c,  J84.  Burch,  1. 2,  c.  126.  Ivo  Paii.  l.  3,  c.  i61.  Decr.  p.  6,  c.  200.  quam 
qvod  :  Edd.  coll.  o.  -        «  ^    ««     •  « 1 1   .  «*«^   .  K.ia 

QC^ST.  IV.  C.  I.  »  «cr.  A.  494.  -  Wo  Decr.  p.  17.  c.  «8.  -  cf.  c.  2.  D.  «8.  '  *AA.'  t^  .  Edd. 
coll.  o.  •  neque  ap. Iv.  •  desid.  in  Coll.  Hi«p.  et  ap.  It.  =  C.  II.  * "«•>•  A-/**- -'*'»,  "^'  K^ 
c.  iO.  •  De  minUirit :  Coll.  Hisp.  =  C.  111.  •  hab.  A.  516.  -  Kes.  11.  c.  2*6.  Burcli.  I.  «.  c.  1««. 
IvoDecr.  p.l3.clS.p.l6.  c.  197.  »rt;Edd.coll.  o.  =C.  IV.  •c.l7.cpnc.  Nic.ex  InWipn  Mar- 
tini  Brac.  *»ailelarMmuripturttrumdieunt:  Edd.  o.  ••  Pwl.  19,  v.  5.  «' flnl  p«c.  ;  Cott  lli*p.- 
Edd.  o. 


m                               DECRETl  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  XIT.  QUiEST.  IV.  U» 

dedil  ad  uivram^  posl  banc  cognitionem  inagni  con-  A  esl  "^  :  Qui  pecuniam  suam  non  dedU  aa  wuram, 

cilii  1»  foeneraTerit  et  centesimas  ^*  exegerit,  aut  ex  'foenerantes  centesimas  exignnt\  slatuil  lioc  *■  san- 

quoIit)et  negotio  >'  turpe  lucrom  ^^  qoaesierit,  aut  ctum  concilium,  ut,  sl  qnis  inventus  fuerit  post  hanr 

per  dJYersas  species  yini,   vel  frugis,  vel  cujuslibet  deflniiioncm  uwras  accipere,  tel  ex  quolfbet  talt 

rei,  emendowei  vendendo  aliqua  incremenia  susce-  negotio  tarpia  lucra  sectari,  vel  etiam  apeciet  ^ 

perity  de  gradu  suo  dejectus  ^'  alienus  habeatur  a  frumeniomm  ad  sescnplvm  dare,  omnis,  qni  ulo 

«lero.  aliquid  coiialus  ^^  fuerit  ad  t]uae8ium,  dejicialnr  a 

C.  V.  Pro  pecunia,  quam  clericui  mutuo  dedii^imlo  clero,  et  alienu»  ab  ecclesitstico  habeatur  grado. 

pTetio  tpecies  accipere  poteut.  c.  jx.  Turpf  lucrum  sequUur,  qui  mmus  emit,  ut  plus 

Item  ex  Concillo  Tarraconensi,  c.  5  '*.  i  vendat, 

Si  quis  clericus  solidum  in  necessiute  praestiterit,  Item  Julius  Papa  ^  **. 

hoc  de  vino  vel  frumeiito  accipiat,  quod  mercandi  Quicunque  tempore  messis  vel  vindemise  non  ne- 

<ausa  lemporesUiuiodecretumfuerltvenundari.ee-  cessiiate,  sed  propter  cupiditatem  comparat  anno* 

leruiiifSispeciem  non  habuerit  necessariiim,ipsum9  nam  vel  vinum,  verbi  gratia  de  duobus  denariis 

^uod  dedit,  sine  uUo  augmento  recipiai.  comparat  niodium  unum,  et  servat  usque  dum  ven- 

C.  VI.  Clericus  non  accipiat  ptus  quam  commo-  B  datur  "  denariis  ^  quatuor,  *aut  sex*,  aul  amplius, 

''^*'*''  boc  lurpe  lucrum  dicimus. 

Item  ex  Concilio  Carlliaginensi  in,  c.  16  ".  c.  X.  Rapinam  facit  qui  wuram  aecipit. 

Nullu»  clericorum  amplius  rccipiai  *•  quam  'cui-  Hem  Ambrosius  in  libro  de  bono  mortis,  c.  12. 

quam'  accommodaverit  *•;  si  pecuniam.  pecuniam  si  quis  usuram  acceperil,  rapinam  facit,  viia  non 

jiccipiat,  speciem  "  eandem  **,  qu;»ntam  dederit ",.  vivit,                                                 * 

accipiat»  ei "  quidquid  aUud  Uatum,  quantum  tle-  c.  XI.   Non  minus  crudelis  eU  qui  pauperem  truddat 

derit  *S  accipiai.  fmnore,  quam  qui  divid  aliqua  rapit. 

C.  vll.  Etiam  laicu  usura  damnabilis  est.  Il^  Auguslinns  ad  Macedoinum.ep.  LIV  ^*. 

Item  Leo  Papa,  epist.  c.  5  *'.  Quid  dicam  de  usuris,  quas  etiam  ips»  leges  ec 

Nec  hoc  quoque  praeiereundum  esse  duximus,  jiidicesreddi  jubentf  An  crudelior  estqui  subirahic 

quosdaiu  **lucri  turpis  cupidiutH  capios  usurariam  aliquid  vel  eripit  diviti,  quam  qui  trucidat  paiipereni 

exercere  pecuniam,  et  foeiiure  velle  ditescere.  Quod  foenore?  Haec  alque  hujusmodi  male  uiique  possl- 

iios  ",  non  **  dieain  **,  in  eos,  qni  sQiii  in  clericali  dentur,  el  vellem  ut  restUuerentur,  sed  non  esi  quo 

ofllcio^  **  constitutiy  sedet  in  iaioos  cadere,  qui  ^  judice  repeuntur.  lain  vero  *si*prndenler  intuamtir 

Christtanos  se  dici  cupiunt ,    condolemus.    Quod  Q  quod  scriplum  ^*  est :  Fidelis  ^  hominis  totus  mun* 

vlndicari  acrius  in  eos,   qui  fuerint  **  confutati «  dus  divitite  sunt  ^ :  infidelis  autem  nec  obolus,  nonne 

decernimiis,  ut  oinnis  peccandi  opportunilas  adi-  omnes,  qui  sibl  videnlur  gaudere  *Iicite*  conquisitis» 

matur.  eisque  uti  nesciunt,  aliena  ^'  possidere  convincimus? 

C.  V1I1.  Ejiciantur  a  clero  tnrpia  lucra  sectantes.  Hoc  enim  certe  alienum  non  est,  quod  jure  possi- 

Item  ex  Nicasno  Concilio,  c.  47  « **.  detur,  hoc  autem  jure  ^,  quod  ]uste,  et  hoc  juste 

Quoniam  muhiclerici  avaritix  causa  turpia  lucra  qiiod  bene.  Omne  igitur,   qiiod  male  possidetur» 

secUntesy  obliti  suni  divini  pi-aecepti,  quo  dictum  alienum  est ;  male  auiem  possidet  qui  male  utitur. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IV.  b  Magni  concHii :  Sic  loqnitur  Martinns  collectioBe  Isidori. 
Bracarensis,  quoniam  hauc  sententiam  accepit  ex         C.  IX.  ^  Caput  hoc  apud  Burchardum  et  Ivoneiii 

capiie  17.  concilii  Nicaeni,  quod  citaiur  infra  ead.  c.  p.6.  c.  201.  et  in  Panormia  citatur  ex  decretis  Julii 

Ottomanr,  et  in  diiobus  vetustis  Gratiani  exeinplari-  Pap»  usurariis  missis.  Venim  idem   Ivo  part.  lo. 

bus  posi  hoc  coniinuo  illud  subjungitur.  cap.  2i.  ciut  cx  Capitulapibus,  quorum  lib.  c.  151. 

C.  VIII.  c  Supra  disi.  47.  hic  Idem  canon  affertur  D  habetur. 
ex  versiene  Dionjsii,  qui  nunc  ex  prisca»  qiMS  es4  in 

QUiSST.  IV.  C.  IV.  "  vel  centesimam  :  ead.  "  add.  :  inhonesto  :  Ed.  Bas.  **  inrpia  lucra  :  Coll.  Ilisp.— 
turpi  lucri :  Edd.  o.  ••  depositus  :  Coll.  Hisp.  =  C.  V.  »•  hab.  A.  516.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  159.  Decr. 
p.  6,  c.  369,  p.  13, .c.  U.  —  in  Edd  ciiatur  :  ex  eodem,  i.  e.  concilio  Martini.  =C.  VI.  "  hab.  A.  397.  _ 
Hlsg.  1.  I,  c.  230.  Burch.  U  %  c«  124.  Ivu  Pan.  I.  3,  c.  158.  Decr.  p.  6,  c.  198,  p.  15,  «.  9.  '*  accipiat  : 
Edd.  0.  *•  commodaml :  eaed.  *•  si  spee.  :  eaed.  —  CoU.  Hisp.  Ivo  Burch.  *'  add.  ;  speciem  :  Edd. 
Arg.  BasJ^  Coll.  citt.  **  lUdtl :  Edi|.  coU.  o.  **  qu«  sequuntur  omissa  sunt  a  Beg.>  Burch.  et  Iv. 
Decr.  **  dedU  :  Edd.  coll.  o.  =^  C,  \U.  *•  Ep.  4,  scr.  A.  444.  Ed.  Baller.  —  Burch.  I.  %  c.  123.  Ivo 
Decr.  p.  6,  c.65.  Polyc.  1. 4,  l.  31.  *•  esse  quosdam,  qui  exercere  (exercent :  Ed.  Bas),  volunt :  Edd.  coll.  o. 
^  m,  ut  man  :  eaed.  *•  add.  :  tanium  :  eaed.  pr.  Arg.  Nor.  Veu.  I.  *•  dicemus  :  Edd.  coll.  o*  ••  or- 
dine:  eaed.  **  ei  qui :  Ed.  Bas.  **  fii«nn(;  Edil.  Bas.  Ven.  U.  Lugd.  Par.  =:  C.  VIII.  *•  hab.  A.  325. 
—  npre  D.  47,  c  2,  et  ia  ColL  ib.  allegalis  refcrtur  ex  Dion.  ^  Psalm.  U,  c.7.  **  desid.  in  Ed.  Bas. 
*•  iii  Grmem  dimidias  centesimas  species  frugum  :  orig.  in  Cod.  Quesn.  eJ«  a  BaU.  "  commenlus  :  ib.  — 
CoU.  Hisp.=:  C IX.  ••  Jmo  ex  CapiU  fr.  1. 1,  c.  125.  —  Beg.  1. 1.  c.  287.  Burch.  1.  2,  c.  127.  Ivo  Pan . 
I.  3,  c.  i61.  Decr.  p.  6,  c.  201,  p.  #3,  c  21.  *•  renundetur :  Coll.  ciU.  —  vemndare  possit  :orig.  ••  coii- 
tra  denarios  :  ib.  =:C.  W.    ^'  scr.  A.  414.  —  ep.  153.  Ed.  Muur.  —  Aiis.  I.  II .  c.  112.  PoTyc.   I.  6. 

t.  20.    *•  Prov.  c.  17,  V.  6,  ep.  LXX.    ^»  Fideli  homini, infideti :  Edd.  coU.  o.     **  rfirfliaruni  $si  : 

Ed.  Bas.    ••  alienum  :  Edd.  coil.  o.    "*  add.  :  possidetur :  esed.  pr.  Arg.  Nor.  Vcn.  K 


Mi  0ECRETI  PAHS  SeCUNM.  CACSA  XIV.  QUJKT.  V. 

Gratian.  Porro.  a  quo  usuras  exigendof  tint  Am-  A  deden>.  Uncfc  enim  llii  nihil  Immi  aBaM, 


Mt 


brosius   lettaiur ,    dicen»   in   libro   de  Tobia ,   c. 
15. «  : 

C.  XII.  Ab  illo  uiuram  exigere  ponumut ,  cui 
jure  nocenius, 

Ab  ilio  usurain  exige,ciii  meriio  nocere  desi- 
deras;  cui  jure  iiireruniur  arma,  huic  legiiime  in- 
dicanlur  ^  usurx;  quem  bello  vincere  *racile'  non 
potes,  de  boc  cito  poies  ceniesima  vindicare  le*,  Ab 
faoc  usuram  exige,  quem  non  sit  crimeii  occidere. 
Sine  Terro  dimicat  qui  UHuram  ^*  flagiiat,  sine  gladio 
•e  de  boste  ulciscitur  qui  fuerit  usurarius  exactor 
Inimici.  £rgo  ubi  jus  belli»  ibi  ^eiiam*  jus  usurae. 

0U.ESTIO  V.  B 

GRATIANUS. 
I.  Fars.  Qnod  vero  eleemotynm  non  tint  faehndm 
ex  ftsnore  9el  utnrit^  nec  ex  quoHbet  mate  aetfukiio^ 
AngiistinuB  tettaittr  in    lidro    d$   mrbit   Dominit 
term.  XKXV » : 

G.  I.  i>€  uiufit  eletmotifnm  fieri  non  pounnt. 
Nolite  velle  «leemoBynas  facere  de  ficBnove  et 
Muris. 

C.  11.  Oblaiio  de  rapinA  reprobdiur  a  Deo. 

Item  EccleslaiCiei  c.  54  *• 

Immolans  *  ex  tniquo  oblBiio  est  maculaia.  Bt 

infra  :  Dona  iniquoruin  non  probai  altisslmiis,  nec 

respidt  in  obiationes  ^  iniqoorum,  nec  in  maliitudiiie 

sacrinciorum    eorum    propitiabiiar    peccaiis.  Qui  q  pendilur. 


habere  poiero,  *si  ego  eleemesynas  deiierb.  Eitam  in 
bac  re  parcal  nnosqHisqiie  «aim»  Biiae*,  quia  hiijm* 
modi  cogiiaiio  ex  *  diaboil  caffiditate  suggeriiur, 
Nam  *6ti:inr  si  tol«ni  tribrrat  pauperibus»  qiiod 
abstulerii  **,  addii  poiiiis  peccata  '^  qoam  minuat. 
C.IV. /)eodm.PALEA«. 
[Item  Hieroninnis  ^'.J 

c  Nemo,  qui  rapit,  moriens,  si  hubet  unde  reddat, 
salvatnr.  Si  eos,  quoruin  fiiit,  iiiveiiire  noii  polerit» 
ecciesise  vel  pauperibus  tribuai.  » 

C.  V.  De  eodem.  PALCA. 
[Item  Ambrosiiis  *•.) 

c  Uapiiiam  emere  noii  licei,  iiisi  ea  '^  iutenlione, 
ut  cui  est  ablata  rcdthitur.  » 

C.  VI.  Furtum  commiltii  qui  inventum  non  reddlL 
Item  Augusiinus  tii  lib,  L.  Ilomiliarum,  hom.  9  '*. 

Si  quid  invenisli,  et  non  reddidisti,  rapuisti, 
quantum  poiuisti  recisli.  Quia  plus  noii  invcnisti, 
ideo  **  non  plus  rapuisli.  Qui  alienum  negat,  sl 
poiiset  et  tolleret.  Ei  paucit  interjectit :  $  i.  Deuft 
cor  interrogai,  non  nianutn. 

C.  VIL  Qid  de  rebut  eancettit  et  bene  queetitis  tlee^ 
motynam  impendii ,  itta  placel  Deo. 

Item  Gregorius  lib.  VII  ^  eintt.  110,  ad 
Syagrium^  *^. 

Cleeinosyna  redeintoHs  nostri  oculis  illa  placet, 

qu;e  non  ex  illicitis  *rebus*  et  iniquitate  congerilur, 

sed  quas  de  rebus  concessis  et  beiie  acquisitts  im- 


oflerl  mcrificium  de  subtlMiiia  pauperum ",  qiiasi  * 
qiri  vietimat  fllium  in  conspeclu  patris  siii.  Panis 
egeniium  vlia  pau|>eris  esl.  Qui  derraudat  iHumhouiP 
tangitinis  est.  *  Qui  auferl  iii  siidore  paneai,  qimsi 
qni  oecidii  proxiroum.  *  Qoi  efl>ittdit .  satiguioew«  et 
qui  fraudein  raoit  mereenario ',  fralres  aunt. 

C.  111.  Non  ett  aliquid  rapiendum  divilibutf 
ut  detur  egenit. 

iliM  AugualiiHis  tii  lib.  L.  Homiliarum,  hom.  7*. 

Forte  tliquis  'hoc  secum'  cogitat  et  dicit ;  Multi 
auiii  Cbrit&iani  divites,  avari,  cupidi;  non  babebo 
pecCialum»  ai  suom  illis  abstulero ,  et  pauperibus 


C.  VilL  Peuat  qui  rem  iwfeniam  mn  reddit. 
Item  llieronyinuB  tu  lib.  Letitia  '*. 
Multi  sine  peccato  pntaiit  esse,  si  alienum,  quod 
inveiierint,  teneant,  etdicunl:  Deus  mibi  dedh^  cni 
babeo  reddere?  Discanl  >rgo*  peccatuin  boc  esse 
siinile  rapiiue,  si  quis  inventa  non  reddat. 
C,  IX.  Donut  utut  non  jutiifieat  injnste  qua^tUa. 
Ilem  Auguslinus  lib.  de  bono  cemjugali ,  e.  14. 
Neque  cnim  si  agris  iniqoe'*  nt  perperam  invoBlft 
ilaquisque  **utaini,  ut  ex  eorum  rruclibvs  largas 
eleemosynas  faciai,   ideo  rapriiam  jnsirfical.  §  f. 
Neque  *^  si  alius  **  rurl  pateriio,  vel  jitste  quiesUo 


NOTATIONeS  CORRCCTORUM. 

QojlBT.  V.  C.  IV  •.  Hac  et  seqnei»  Palea  abeunl         C.  VIL  ^  In  epistola  B.  Gregorii   verbis  linjiis 
a  plerisqiie  veiustis,  etlam  iii  quibus  ceteras  esse      capitispraeponunlur  verba  capiiis  Ao»  wi  putanda^ 
soletii.  In    uiin  atiiem  hnbcntur  supra,  ead.  q.  4,      supra  1«  q.  1. 
posl  c.  Si  quit  uturam.  D 


QvfST.  IV.  C.  XI.  *'  Ivo  Decr.  p.  13,  c.  47. =C.  Xll.  ••  inferuntur  :  1x0.— anfernnuir  .-ITdd.  coil.  o. 
^  uturat  :  eaed. 

QiiiBST.  V.  P.  I.C.  1.  *  Ivo  Der r.  p.  15,  c,  <6.  =  C.  11.  •  Gccl.  c.  34,  ▼.  21 ,  23—27.  ■  Immolanlis : orig. 
^  oblaiionibut  :  Cild.  coll.  o.  *  pauptiit  :  esed.  *  idem  esl  qunti  :  Gdd.  Arg.  Bas.  ^  necettario  :  Ctid. 
ctll.  o.  =  C  lil.  "Imo  incerlusaiiilor,  qiii  serm.  178.  Augiislini  (Cd.  Maur.)  stiiduit  iniiiari.  *  ei  : 
Cdd.  Liigdd.  II,  IIL  —  a  :  Cdd.  reU.  '•  a6s(ii/«ral :  Cdd.  colL  o  ''  peccatum  :  e»d.  =  C.  IV.  *' 
Caput  incertuin.  =C.  V.  '' Capiit  aeque  incertuin.  ^^  desid.  iii  Cdd.  Nor.  Veii.  I,  11.  =C.  VI.  '"  <f. 
ad.c.  3.  -Polyc.  L  5,  L  16.  *•  ideo -^  rap. :  desid.  in  Cdd.  Arg.  Bas.  Nor.  =C.  \il.  "  Kp.  106, 
(scr.  A.  599),  I.  9.  Cd.  Maur.  —  Ans.  L  5,  c.  31.  Ivo  Pan.  1. 2,  c.  191.  P<Jjc.  I.  2,  1. 1.  =C.  VIIL  » Imo 
ex  Origenis  bom.  4,  iii  Levii.  =  C.  IX.  ^*  add.  :  tnji4s/«  :  Cd.*Bas.  *^  quitanam  :  Cdd.  Lugdd.  11»  111. 
^  add. :  enim  :  Cd.  Bas.    "  aliqnot :  ib.  •— a/tas  :  Cdd.  reii. 


f«  DECRETl  PARS  SECUMDA.  CAO&A  XIV.  QUiEST.  Y.  9U 

aTtrM  taeiiMlMil,  klM  enlpftnda  e»t  juris  civill§  A  C.  lli.  ^on /i^i  a/ieRa  ^^ 
ptgola»  qite  po0S668or  legiiimus  facius  csl.  J  )•  Nec 


tyrimiiics  **  faclioiiis  perFersiUs  Uudsbilis  erii,  si 
regia  clemenUa  tyrannus  '^  subdiios  iraclei.  §  5. 
Nec  ▼iluperabilis  "  ordo  regias  poiesUiiSt  si  rez 
cradQlilale  iyrannica  saeviai.  Aliud  est  namque 
injuAU  potestaie  jusie  Telle  uii,  ei  aliud  est  Jusu 
potestate  injnste  Telle  uti  *. 

G.  X.  Cmir  alierius  4etnmento  alUri  subvenir§ 
non  licet» 

Ilem  Ambrosius  lib.  III^  de  officiit^  c.  9. 
Deniqiie,  sl  non  potesl  subvoniri  alieri,  nisi  alter 
ladatur,  eommodius  est  neutrum  juvari  quam 
gravari  alterum.  Ideoque  in  causis  pecuniarlis  inter- 
venire  uon  esi  sacenloiis  **«  in  qiiibus  non  potest  b 
lleri ,  quiu  freqiienter  la^datur  alier,  qiil  Tincitury 
quoniain  iniercessoris  beneflcio  se  victum  arbitratur. 
Sactrdotis  est  igitur  nulii  nocere,  prodesse  velle 
omnibus;  posse  auiem  sollus  Dei  esi. 

C.  XI.  FUemosyncB  et  sacrifieia  non  placent  Deo , 
quw  offemntur  ex  sceUre. 

Item  Gregorius  in  Regesto^  Ub.  V//.  Indict.  % 
epist  126.  Reccaredo  lUp  «^. 

Scriptuin  est  **  :  Viciimas  impiorum  abomina' 
kii$$  ^  Deo  :  vota  justorum  ptaeabilia ;  neque  eniin 
in  omnipoteniis  Dei  judicio  quod  **  'datur*.  sed  a 
quo  datur  inspicitur.  Hinc  esl  enim  qnod  scriptum 
est  f  :  Respexit  Dominus  '*  ad  Abel^  et  id  munera 
ejus;  ad  Cain  autem  et  **  manera  ejus  non  respexit. 
Dictunis  quippe,  quia  Dominii»  respeiit  ad  munera, 
praemisli  solliciie»  qola  respexit  ad  Abel.  Ex  qiia  re 
paienier  ostendiiur»  qnia  non  offcrens  a  tnuneribus, 
sed  munera  ab  offerenteplacuerunl  ^.  Dona  **  quippe 
im^orum  non  probal  altissimus^  nec  respicit  in  obla' 
tiones^  eorum^  nee  in  multitudine  sacrificiorum 
aorum  prof^iiabitur  peccatis.  Ilein  :  Longe^  est 
Daminui  ak  imims,  et  orationes  justorum  exaudiei* 

11.  Fars.  Graiian.  Contra  in  Exodo  iegitur^  quod 
filH  Israd^  exituri  de  jEgyi^to^  a  vicinis  suis  aece» 
perunt  mutuo  9a$c  aurea  et  argentea^  ex  quibus  postea 
etdifieaeerunt  tabernaeulum  Domino.  His  respondel 
Attgusiinus  in  tib»  quwst.  Exod.  quast.  39  **. 


spolianiium  JSgypiios, 

Dixii  Donunus  ad  Moysen  ^  :  Petat  vir  a  proximtp 
et  mulier  a  proxima^  vasa  aurta  et  argnttea  *  ai 
vettem,  Non  hinc  quisquam  sumendoro  ezempluai 
puiare  debet  ei  cxspoliandom  Isto  modo  proximum. 
Hoc  enim  Deus  jusslt,  qul  novcrai  quid  quenK|ue 
paii  oporieret '".  Nec  Israelitse  rurtum  feceruni»  sed 
Deo  Jubenii  ministeriuin  praebueruni. 

IIL  Pars  Gratian.  Item  objicitur :  Aliena  rapere 
non  est  contra  prasceptum ;  nuUo  siquidem  Dei  man- 
dato  rapina  videtur  prohibita,  Sed  nomine  furti  omnU 
illicita  usurpatio  rei  aliena  inteUigitur. 

Unde  Augustinus  in  eodem  lib.  quccst.  71  **  : 

C.  XIII.  MajorU  pmte  est  violenter  aliquid  eripere, 
quam  furari. 

Poenale  est  occolie  auferre:  multo  roajoris  poenm 
esi  visibililer  eripere.  Auferre  erge  noleoti,  sive 
oecoltesive  palara»  habei  praecepium  suum.  Furii 
enim  •  noniine  beoe  iDleUigiiur  omnis  illiciu  usur- 
paiio  rei  alieo».  Non  enim  rapinam  pennisil  qiii 
Airtn»  prohibttil,  sed  utique  furil  nomlne  In  lege 
Teieris  TesUmenti  ei  rapiaam  iuielligi  volail.  A 
parie  enim  tolum  signiflcavii  ^,  quici|nid  illidle 
renim  proximi  ^^  auferiur  ^*. 

Graiian.  His  auetoritatibu*  probatutt  quod  neque 
ex  rebus  inveniis^  neque  ex  maU  conquisitis  eieemo-- 
synam  quisquam  facere  pote$t. 

IV.  Pars.  §  1.  S<<<  Attgusiinus  contra  testatur  serm. 
XXX  V^  de  verbis  Domini  dicens  ^* : 
Q  XIV.  De  male  acquisitU  bonum  fieri  polesti 

Quid  habeiis  "^  de  roalo »  faciie  iiide  honum.  Uui 
non  hahetis  demalo*  nolite  acqoirere  de  malo.  Esio 
boniis  iu,  qui  bonnin  facisde  nialo,  et  quum  cmperis 
aliqvid  boni  facere  de  maio,  noli  remanere  in  roaius. 
Nummi  tui  convertunlur  in  bonum,  iu  ^  auiem 
remanes  ^*  maliis  ? 

Graiian.  Sed  hoc  multipUeUer  iuteiiigitur,  Faai 
enim  de  malo  bonum  qui  reddii  quod  UlieiU  abstmUt. 
Nomine  etiam  maU  cura  et  soUicUudo  mortalium 
exprimitur.  D$  malo  ergo  bonum  facit  qui  paupe» 
ribus  diipensat  quod  cum  labore  et  soiUdtudine  ae- 
D  qui^vit^  Juxta  iUud  evangeiii  ^*  :  FaciU  vobis  amicoa 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 


G.  IX. «  VeUe  uti :  Posl  haec  verba  apud  B.  Au- 
gusiinuin  seqtiiiur  cap.  Coneubinm^  iiifra,  52,  q,  2. 

C.  XI.  d  PUcuerunt'.  Hucusqiie  B.  Gregorius» 
sicut  supra  5,  q.  7,  c.  In  gravibus^  est  iioUiuin. 

C.  XIII.  •  turti  enim:  Uaec  sunt  verba  B.  Aii- 


gusiini,  licet  mutalo  oratlonis  doctn;  qiiae  auiem 
antecedunt  apud  ipsum  non  siint  inventa.  Integer 
loctis  B.  Aiiguslini  de  furio  ct  moechia  habctur 
infra  34.  q.  4,  c.  Mereirices. 


QcMVi.  V.  C.  IX.  "  trnnnide  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  II.  "Jr««"2f  •  ^^'  <;^"-  \  P'' J?"*:  ^"«^*!- 
"  liiiiper«/iir :  Edd.  coll.  o.  =  C.  X.  "  sacerdotnU  :  eaed.  =  C.  X^  «  Ep.  IM.  (srr.  A.  599),  I.  9.  Kd. 
Maur.  —  cf.  C.  3,  q.  7,  c.  5.  "  Prov.  c.  15,  v.  8.  ••add. :  sunt  :  Edd.  ccUI.  o.  ••j[««^  :  eaed.  t  Geiu 
C.4.  V.  4,  6.  "  Deus  :  Eild.  roll.  o.  "  add.  :  ad  :  eaed.  "  Eccl.  c.  34,  v.  45,  ^oblniwmbut :  tdd. 
coll.  o.  "  Prov.  c.  15,  V.  8.  P.  II.  "Burcb.  I.  H,  c.  55.  Aiis.  I.  H,  c.  107.  Ivo  Decr.  p.  13.  c.  i. 
=  C.  XII.  «Exod.  c.  ll,  V.  «.  ••oporteat:  Edd.  coll.  o.— P.  1«.  !!,  .^"'^«i- l^.^'  ^**-  ^!^  »*»; 
c.  5.  Ans.  ib.  c.  9.  Polyo.  1. 6,  t.  1«.  Peir.  Umb,  Sent.  U  5,  disi.  37.  =  C.  XIII.  '^  ingnificaia^qutcqnfd 
aufertur  :  Burcb.  "  desid.  in  Edd.  Arg.  lias.  *•  anferaiHf :  ewd.  —  P.  IV.  *•  Ivo  Decr.  p.  13,  c.  10. 
i=  C.  XIV.    **  add.  :  aliquid  :  Eild.  coll.  o.     ^ettu:  eaeJ.    *•  remaneas  :  Bobm.    "  Luc.  c.  10,  v.  «. 


965  DECKETl  PARS  SECUNDA. 

de  mamiponsi  iniqaitaiis.  Vel  ex  mah  aequirituT  A 
quod  ex  turpi  cansa  posiidetur^  veiuii  quum  mathe-' 
waticue  ex  arte,  quam  doeet^  vel  ex  futurit^  qum 
pranuneiutf  nonnuUa  lucratur,  Quas  vero  de  malo  $ic 
acquiruntur  in  bonum  possunt  converti,  De  peccato 
etiam  attqua  nonnunquam  aequiruntur^  quce  pau- 
peribut  juite  erogantur, 
Vnde  Augustinus  ad  Macedonium,  epiit,  LIV  **: 

C.  XY.  Quas  male  acquiruntur  aliquando  bene 
poiiunt  expendi. 

Non  sane  quicqald  ab  invito  sumitur  injuriose 

aufertur.  Nam  plerique  nec  medico  volant  reddere 

honorem    suum ,  ncc    op«;rario    mercedem ;    nec 

tamen  li.nec  qui  ab  invito  accipiunt  ^*»  per  injuriam 

accipiunl  '*,  quae  potius  per  injuriam  oon  darentar. 

§  1.  Sed  '*  non  ideo  debet  Judex  vendere  justiim  ^ 

judicium,  aut  tesiis  verum  testimonium,  quiavendit 

advocatus  justum  palrocinium  ,  jurisperitus  veriim 

eonsilium.  Uli  eniin  inler  atramque  partem  ad  exa- 

inen   adliibentur  :    isti  ex  una  parte  consistuni. 

Quum  autem  Judicia  et  testimonia,  quae  nec  Jnsia 

nec  vera  vendenda  sunt,  iniqua  et  falsa  venduntur» 

niulto  sceleralius  utiqne  pecunia  sumitur,  quia  sce- 

lerate  etiam«  quamvls  a  volentibus,   dalur.  lile 

tamen  soiel  ^tanqoam*  male  sibi  ablatam  peeuniam 

repetere,  qui  jnstum  judicinm  emit,  quoniam  venale 

esse  non  debuit.  Qui  vero  pro  iniquo  judicio  dedit, 

vellet  quidem  repetere,   nisi  timeret  vel  puderet 

emisse.  f  2.  Sunt  aliae  personae  inferioris  loei,  que 

ab  utraqne  parte  non  insolenter  acdpiunt,  sicntg 

officTalis ,    et  qui    amovetur,  et    eoi  admovetur 

ofliciuin.  Ab  kis  extorta  per  immoderaUm  impro- 

biiatein  **  repeti  solent,  ^data  per  tolerabilem  coii- 

suetudinem  non  solent* ';  magisque  reprehendlmos 

qui  ulia  inusitatc  repeiiverunl,  quam  qui  ea  de 

more  sumserunt,  quoniam  multae  necessariae  per- 

sonae  rebus  humanis  vel  invitantur  bujusmodi  coin- 

modis,  vel  tenentur.  {  3.  Isti,  si  viam  vitae  muta- 

veriotf  aut  excellentioris  conscenderint  sanctitatis 

graduiii,  facilius  ea,  qiise  hoc  niodo  acqulsierunt» 

tanquain  sua  paiiperibus  largiuntur,  quam  eiST  4.. 

quibus  accepia  sunt,   tanqiiam  aliena  restituani. 

§  4.  Qui  vero  contra  jus  societatis  humanae  furtis»  d 


CAUSA  IIV.  QOiGST.  VI.  «li 

rapinis,  catumnlis,  oppresslonibus ,  Invaoloiiilws** 
nfisiulerit,  reddenda  potlos  qiiam  dommda  ceosemw 
Zachxi  *^  publicani  evangelico  exemplo. 

QUJESTIO  VI. 

GRATIANUS. 

I.  Pars.  Qiiod  vero  pceniientia  agi  non  pouit,  niii 

rei  aliena  reddatur,  teetatur  Au  ustinus  ad  Mace- 

donium ,  epiitola  LJV  ^ : 

C.  1.  Poenitentia  non  agitur,  ii  aliena  res  non 
reniluatur, 

Si  res  aliena» propier  quam  peccatuin  est,qnnm 
reddi'possit  non  rcddilur,  iion  agitur  poeniteutla, 
sed  flngitiir'.  Si  autem  veraciier  agitur^  iion  remil- 
titur  peccatum,  nisi  re^tltuatur  ablalum;  sed  %  mI 
dixi,  *quum*  resiitni  poiest.  Plerumftue  euim  qui 
aufert  amittlt,  sive  *aiios*  pailendo  inalos  sive  ipse 
niale  vivendo,  nec  aliud  babei  unde  restituat.  {  i. 
Iluic  certe  iion  possuinus  diccre,  redde  quod  abstu- 
listi,  nisi  quum  habere  crediinus  et  negare.  Ubi  * 
quidem  *  si  aliquos  sustinet  cruciatiis  a  repeieiite  \ 
dum  existimalur  babere  quod  reddat,  iniila  ^  es\ 
iniquilas,  qiiia,  elsi  *  non  est  unde  reddat*ablatai» 
pecuniam,  *meriio*  tamen  duin  eam  per  niolestiaj 
corporales  reddere  '^  coinpellitur,  peccaii,  quo  malj 
ablata  est,  poenas  luit.  {  2.  Scd  inhumaoum  non 
est  eiiam  pro  talibus  intercedere»  Hanquatn  pro 
reis  criminum*,  non  ad  hoc,  ui  minime  restituantur 
aliena,  sed  ne  frustra  homo  in  hominem  saevtai.  £f 
paulo  poit :  {  3.  Illud  vero  fldentisslme  dfxertin, 
eum,  qui  pro  homine  ad  hoc  iniervenit,  ne  niale 
ablata  restituat,  ei  qui  ad  se  confugientem  (quan- 
tuin  honeste  potest)  ad  resiituendiim  non  compclllt, 
socium  esse  fraudis  et  crlminrs.  Nam  misericordius 
openi  nostram  talibas  subtrahimus  quam  impeiH 
dinius.  Non  enim  opein  fert  qui  ad  peccandum  ad- 
Juvat^,  ac  non  potius  subvertit  atque  oppriinit. 
{  4.  Sed  numquid  ideo  nos  aut  exigere  aut  ad  exl« 
gendum  tradere  vel  possuinus  vel  debemus?  Agimus, 
quantumepiscopalishrcultas  dat*S  ethumanum  qui- 
dem  nonnunquam,  sed  inaximeacsemper  divinum 
judicium  comminantes.  Nolentes  autem  reddere, 
quos  novimas  et  male  abstullsse,  et  unde  reddant  ** 


NOTATIONES  CORREGTORUIM. 


G.  XV.  '  Data  per  tolerabilem^  non  iolent  :  Ad- 
dita  sunt  baec  ex  originali,  siue  quibus  sequentia 
non  satis  conslabant. 

QuiEST.  VI.  C.  L  •  Repeiente:  Sic  emendatum  ex 
codice  epistolaruiii  Vaiicano,  et  editione  Antver- 
piana,  quuin  antea  legeretur  :  repente  *. 


i>  Adjuvat,  Quae  sequuntur  emendata  sunt  ex  co- 
dicibus  eplsfolanim  inipressiset  inaniiscripiis.  Aniea 
legebatur :  qui  ad  peccandum  adjuvat^  ac  **  noti  poftiM 
adjuvaty  eed  obvial  iubvertendo  atqne  opprimendo, 
Glossa  autem  opliine  conveuit  in  vocein :  adjuvat, 
suo  loco  posilanu 


Qo^ST.  V.  C.  XV.  *•  scr.  A.  AU.  Ep.  153  Ed.  Maur.  -  Ans.  I.  H,c.  \U.  Polyc.  I.  6,  t.5».  ♦• 
aeeipiuntur  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  ■•  accipiuntur^ :  eaed.  •*  cl".  C.  H,  q.  3,  c.  71.  **probitattm  : 
Ecid.lArg.  Bas.    ••  aild.  :  aiiqua  :  Edd.  coll.  o.  •*Luc.  c.  19.  ... 

QuisT.VI.P.I.  «6cr.A.4l4.— Ep.  153.Ed.Maur.— IvoDecr.  p.  I3,c.4,  p.t5,c.a3.=C.L  ■  reddi 
vosiit  et  non  redd.  :  Edd.  coll.  o.  ^  ihnulacro  :  eaed.  *  «  :  esed.  •  Verum  :  e»d.  •  quidam  :  Edd. 
LuKdd  II.  lU.  *ita  Edd.  coli.  o.  '  non  :e3ed.  •  «i :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL— desid.  ii»  rell.  » 
luai :  orig.  "  redhibere  :  ib.  •*  at  :  Edd.  iNor.  Ven.  H.  — ac  ii  :  Ed.  Ven.  1.  —  in  Edd.  Arg.  Bas.  legi- 
lur :  adjuvatf  ud  obviat  iubvertendo  atque  opprimendo.     "  datur  :  orig.    "r«ddan(icr  :  Ed.  Bas. 


MT  DGCnETI  PARS  SECUNQA.  CAUSA  XT.  QU^ST.  I.  r3S 

lialwe»  tngwmis,  liMrepamuftt  olitet*taniur"«  quos-  A  C.  IIL  Eceleua  pro  malif  iiUereedai,  non  €o$  lemerM" 
^uMduiti  4ial»m,  sicul  diverstlas  per-  "<»  «"*«  defendnt. 

Hi,  qui  in  furtis  publicis  iroplicati  sonty  a  nobis 
non  ▼ideaniur  Injuste  defendi,  ne  opinionem  niale 
agenlium  ex  Indiscretae  defensionis  ausu  in  nos  ulio 
modo  transferamus  ;  sed,  quantum  decet  Ecclesiam 
adiiionendo  et  verbuin  inlercessionis  adhibendo  qui* 
bus  valetis  succurriie,  ut  *el*  illis  **  opem  feratis» 
et  opinionem  sanctae  Ecclesias  non  inquinetis. 

IV.  Pars.  Gratian.  Furtum   auiem  non  tam  ta 
quauiUate  rei  quam  in  affectu  furantie  conuderaiur^ 
tlnde  Hieroiiymus  tit  episiolam  ad  Titum^  ad  c. 

C.  IV 


sonanim  diversam  vidaiur  posse  ^^  recipere  medi- 
clnain. 

11.  Pars.  Graiian.  Si  oero  rem  atienam  quis  con^ 

eeeraverii,  non  eandem^  $ed  aaiimationem  ejus  resti' 

luere  debet. 

Unde  Gregorius  Ub.  VII,  IndicL  2.  epi$t.  58.  Fan- 
tino  Dffensori  *•  • 

C«  11«  Qici  rem  alienam  consecrat^  ejus  osstimatxonem 
resiitual. 

Comperimos,  nullain  exsiilisse  causam,  pro  qua 

res  Jttdaeorum  «  poluissent  rationabililer  occiipari» 

atqne  eas  *esse*  inconsuheac  lemere  coiisecratas  **. 

Iddrco  experieDliae  toae  praecipimus,  ut,  quia  quod 


Nott  solum  in  majoribus  furtum  committitur^ 
sed  etiam  in  minoribus. 


semd  consecratnni  est  eis  "  non  valet  olira  resti-  ^     P""'  ^"^^*"  "^"  ^""'  »"  majoribus ,  sed  etiam  in 
tui,  stodii  tui  sH  ut  ipse  ••  episcopos  debeat  pretium      minoribus  Jndicaiur.  Non  enim  'id*,  quod  furto  abla- 


dare. 

111.  Pars.  Gralian.  Pro  malis  autem  apud  principes 
Ecclesitt  debet  initrcedere^  non  eos  temerario  ausu 
defendere, 

Unde  Gregorius  Eomano  Befensori,  tib.  VIl.  Indid. 
S.  «pial.  «4<i»: 


tum  esl,  sed  niens  furantis  aitenditnr.  Quomodo  In 
fomicaiione  non  idcirco  diversa  sit  fornicatio,  si 
mulier  sil  pulchra  aut  deformis,  anciliaant  ingenua, 
paupercula  **  aul  opulenta,  sed  qualiscunque  illa 
fuerit,  una  esl  fornicatio  :  iu  *et*  in  furto,  quantum- 
cunque  quis  absluleril,  furti  crinien  incurrit. 


CAUSA  XV. 


GRAT1ANUS. 
Quidam  tacerdos  in  crimen  camis  tapsus  esse  per- 
lUbetur  ante  quam  sacerdotalem  benedictionem  conse- 
queretur.  Postquam  vero  sacerdotium  adeplus  est,  in 
furorem  verrus  quendam  iuterfecit.  Recuperata  vero 
sanitate  apud  episcopum  accusatur  ab  ea ,  cum  qua 
iapsus  esse  dicilur.  Episcopus  autem  die  Dominico 
eausam  examinai.  Sacerdos  inficiatur  crimen  sibi 
iilatum ;  quorundam  clericorum  sibi  patrocinia  qu(erit; 
Wi  vero  non  sine  pretio  sibi  patrocinantur  ;  tandem 
episcopusconfessionem  quasstionibus  extorquei;demum 
aolus  et  absque  synodali  audientia  ilium  sententia 
ferit.  (Qu.  1.)  Quteritur  autem  an  ea,  quw  ntenlea/ie- 
nala  fiuni^  sint  impuianda?  (Qu.  II.)  Secundo^  an  pro 
impeusis  patrociniis  liceai  clericis  munera  exigere  f 
(Qu.  III.)  Teriio^  an  ex  mulieris  confessione  iste  sii 
4ondemnandus  ?  (Qu.  IV.)  Quarto^  an  die  dominico 


C  ^us  eawu  sU-oeniilmidaf  (Qo.  V.)  Qntiifo,  an  sibi 
nefomi  purgatio  eU  daferenda  ?  (Q«.  VI.)  Sexto^  mn 
tpss  confesuo  erueiaiibue  ftl  eaorqnendo  f  (Qu.  VII.) 
6*tpltiiio ,  oti  absque  egnodaii  audientia  episeopue 
talmt  saeerdetem  damnaref  {Qn.  V|ll.)  Odiee^» 
eponU  eonfeeeuM  aul  ab  aiiis  convicius  fuerit^  quod 
anie  ^inationem  fieeeamit^  an  suseepti  ordink  o/h 
cimm  extequi  siki  iieeatJ 

QUJESTIO  I. 

GRATIANUS. 

I.  Pars.  Quod  aulem  ea,  quee  altenata  mtnte  fiunt^ 

non  sint  impuianda^  facile  videtur  posse  probari,  PeC" 

cata  namque  alia  penes  voluntatem  ammi,  alia  circa 

naturw  infirmilalem  videntur  consistere.  Esi  auiem 

D  «oittiiiaf  {ui  ait  Augustinus  lib.  i.  retraclai.  cap,  15. 

aninu  motus  cogente  nutlo*  •  ad  aliquid  vel  non  imi^ 


KOTATIONES  CORRECTOEi€lf. 


C.  II.  c  Judtrorum  i  Rep«^ita  est  \\kc  dictio  ex 
epist.  U.  Gregorii*,  ut  iMteltigatur  facilius,  quo  refe- 
iMiUiir  ea,  quae  in  lioc  csipiie  contmeulur,  ac  non- 
iiiilb  eiiaiiialia  .siiiiieiiieiidala. 

C.  III.  <<  liifra  23.  q.  5.  Reos^  refertur  siiinma 
•iijts  capiiis,  quuiu  liic  sinlprupria  verba  B.  Gre- 


C.  IV.  •  Referuntnrverba  B.  Hieronyint.imnnullis 
lanien  oinissiset  miitalis,quemadinudum  eiiain  apud 
JBurcbardum  et  Ivonein. 

CAUSiL  XV.  QuiBST.  I.  Pars.  U  •  Cogente  nullo  : 
H;ec  sunt  aUdit^i  ex  B.  Augusiiuo,  ul  verba  sequeutta 
nietius  inteliigantur. 


QUiCST.  VI.  C.  I.  "  delestamur :  orig.  **  «dd.  :  tt  vtUe  :  Edd.  Arg.  Bas.  —  rel  veile  :  Edd.  rell.  — 
P.  II.  «•  Ep.  56,  (scr.  A.  599),  I.  9.  Ed.  Maur.  *  eorvm ;  Edd.  coH.  o.  =  C.  11.  ^\consecrari  eaed.  " 
Juda^st  orig.  **  preefaius  frater  et  coepiscopus  nosier  s  orig.  =  C.  III.  —  P-  IH*  "  Ep.  27,  (scr.  A.  599)» 
I.  9.  Ed  Maur.  —  Polyc.  I  6, 1. 16.  "  aliis  •  Edd.  coM.  o.  —  P.  IV.  "  Heg.  I.  2,  c.  27i.  Burcb.  l.  II. 
c.  55.  Ans.  1.  II,  c  m.  ITO  D^r.  p.  16»  c.  41.  Polyc  ib.  s=C.  IV.  *•  pauper  :  £dd.  iLr%.  Bm. 
»-Reg.  Bnrch.  Ivo. 

Cavsa  XV.  QujEST.  I.  P.  1.    '  iia  in  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas. 


W  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XV.  QU^ST.  l.  97O 

tandtm  b,  vei  adiithcendHm.  Quod  propierea  dictum  A  plerea  vera  esi,  qtiia  iii  deruiihim  esl,  qood  lan- 

eti,  utkHC  de^ithne  voienM  a  mlenle  ditcerneteiur.      iiinmioiio  peccaiiiiii  esi,  iion  qiiod  -esr  etiam  ocena 

J  1.  «  voiuutate  itaque  peccata  proeedunt,  qum  liber^ 

memis  arlHtrio  el  deHnquentii  propo$*io  commitlun* 

tur.  I  4.  Porro  infirnUtat  alia  e$t  anitm^  alia  carms. 

Infirmitas  animi  ett  ignorantia ;  citrnit  infirmitat  ett 

concupitcentia,   Ex  utraque  autein  infirmitate  qu<B 

praeedunl  imputantur  ad  pcMam.Undede  quibutdnm 

i§noruHtibut  dictum  ett :  Si  qiiis  ignor:il,   ignorabi* 

lur,  Taiet  iUi  erant,  dequibut  Chrittut  ait  •  apottolit: 

Ex4ra  syiiagogaiii  racieiU  vos,  qiiia  arkilrabunlHr 

oksequiuui  se  jirasslare  Dt^.  De  eitdem  etiam  Apo- 

stoiut  *  tcribit  in  epittola  ad  i?(iNi(iiioi:Testiiiioniuin 

iilis  perliiiieo,  quia  /ciuni  Dei  iiabeni,  sed  iion  se- 

ouniluni  scienliani.  NuUum  tamen  eorum  in  tua  per- 

fidiaperteterantemkeeci§noran(iaexcutat.  Excarnit  ^  ^*^®''^»  ^^  ^^^^  "^"  ^^''se  ipsuin  appelendo  ",  ut 


peecaii. 

C.  I.  Non  ntnt  peecuta  nolentium,  nim  netcien- 

tium, 

Idein  iib.  1 V  qutetdonum,  qu.  24  ad  c.  15  Nutite- 

rorum  •. 

.Merilo  quarilur  quae  sinl »  •ipsa'  peccata  noien- 

liuin?  utrura  qiiae  a  nescientibus  comniitiuntur,  an 

eliam  possii  recie  dici  peccaturo  esse  noleniis,  quod 

facere  compellilur?Nam  ei  lioc  contra  voluntateni 

•fiicere*  dici  solet ;  sed  utiqiie  vuit  *  propler  quod 

facit ;  (anqiiam  si  p^erarenolit,  quod  tanien  facit ^. 

quiiin  vult  •  vivire,  si  •scilicef  quisquam,  nisi  fe- 

cerit,  inortem  minelur.  Vult  ergo  facere,  quia  vuU 


infirmitate  ptocedunt  qutenatura!  languorefiunt,qutp^ 
mti  impuiareniur  ad  pamam^  nequaqunm  Apottolut 
Ugecamit  gravatut  dieeret :  lafeiix  ^  ego  honio,  qnis 
Kue  liberabit  de  eorpore  niortis  hnitn^  elc: Siveergo 
penet  toluntatem.tive  penet  infirmitatem  peccato  con- 
titiant^  temper  imputantur  ad  pcenam,  §  S.  Cui  ten" 
iemite  illud  Auguttini  de  tera  reli^one  c.  U.  con- 
irarium  videtur.:  Usque  adeo  peccatum  volunlarittm 
uialttnieat,  ulnullo  inodo  peccAtttin  sit,  si  non  sit 
Tolttnlariuni,  et  hoc  quidein  adeo  nianifesiam  est» 
ut  nulia  liiuc  doGtonim   pauciu»,  nulia  indoetorum 
turba  dissentiat.  Quare  aut  negandum  ett  peccatum 
eommitti^  aut  faleudum  ett  volnntate  coinmitti.  §  4. 
Sed  hoc  non  generatiter  de  omnibut  peccatit  inteUi" 
gendum  ette^  idem  Auguttinut  in  iib   !  retract.  cap. 
45,  ottendit^dicem  :  Usqueadeo  peccaliim  voliiiiia- 
riom  maium  est,  iit  niiHo  modo  pecoatum  sil«  si 
non  sit  voluniarium.  §  5.  Potest  videri   falsa  linRc 
definilio ;  sed  si  diligeiiter  disciiiiatur,  invenietiir  " 
*es8e*  verissima.  Peccatum  quippe  illud  cogitandiim 
est,  quod  tantummodo  percatum  est,  non  quod  est 
etiam  pcena  peccati.  Quamvis  et  llla,  qiine  non  im* 
nierlto  «  non  voliintaria  peccaia  dicuntur,  quia  vel 
a  iiescieniibus,  vel  a  coactis  perpelrantur,  non  om- 
iilno  possint  non  voliintariailtcl.  Idem  m  eode^n  iib. 
c.  15  :  Definiiio  |ieccati,  quani  dixiinus  :  Pecca- 
tam  est  voiuntas  retinendi  vel  conseqnendi  qtiod 
justitin  vutat  *et*  iinde  lilieruin  est  abst4iiere,  pro- 


falsiim  jurei,  sed  ut  falsum  jnrando  vivat.  Quod  ai 
iia  est,  nescio  utrum  possint  dici  ista  peccata  no» 
leiilium,  quaiia  liic  dicunlur  "  expianda.  Nara  si 
diligenler  consideratur  ^',  forie  ipsum  peccarenemo 
vciit,  sod  propter  aliud  •fii*  quod  vult  *qui*  peccat. 
Omnes  quippe  iiomines,  qui  scienies  faciunt  quod 
non  licei,  vellent  licere  ".  Usque  adeo  ipsum  pec- 
care  neroo  appeiit  propter  lioc  ipsum,  sed  propier 
illud,  qiiod  ex  eo  coosequitur.  Haecsi  itase  bai>eiit, 
non  sunt  peccata  noienti4im,  nisi  noBcientium,  quse 
disceriiiintur  a  peccatis  voientium. 

C.  11. 
Dig.  tit.  de  injurils,  /.  5  «  ^\ 

lllud  rclatttm  peraeqtte  est,  eos ,  qni  injttmni  {Mti 
possunt  ct  facere  posse.  Sane  suni  quidam,  qni  la* 
cere  non  possuut,  iitputa  fiiriosus,  ei  impubes,  qui 
doli  capax  aon  eat.  Namqnt  h\  injuriain  pati  solent, 
non  facere.  Quam  euiin  iiquria  ex  afleeiii  facieBiis 
coiisisiat,  consequens  erit  dicer«^,  boc,  stvo  pulseRt 
sive  convicium  dicant,  injuriain  fecisse  non  videii. 
luqtie  pati  quis  injuriam,  eiiamsi  non  sential* 
potest :  facere  "  nemo,  nisi  qui  scil  se  injuriam  fa- 
cere,  etsi  nesciat  cui  laciat.  Quare  si  qiiis  per 
jocum  "  perculiai,  aui  dum  ceriat,  injunariim  ndn 
teneiur.  Si  quis  bominem  liberuin  casoideril,  dam 
potat  servum  suum,  in  ea  eansa  esi,  ne  Mjjwrtarum 
teneatur. 

Gratian.  Itaque^  ut  ex  pramittit  apparet,  me  eM 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
^ /mlf /rn(/ttm:ApndB.  Augnstinum  inlib.  dediia-  d  iegitur  :  immerito 


biis  animabus  et  tn  lib.  I.  relractationuni  legiiur  : 
amittendum  ;  ob  glossam  tamen  non  est  muiatum  , 
sed  sublata  est  priori  loco  vox  :  imilondum,  qnx 
abest  etiam  a  manitscriptis  Gratiani  codlcibus.  Mam 
in  viilgatis  erat :  ad  aliquid  imitqndum^  vet  non  imi^ 
tandnm  *. 

^  Non  immerito  :  Tii  librts  B.  Augustini  impressis 


G.  I.  ^  Tanquam  ti  pejerare  nolit^  quod  tamen 
facil  :  Haec  iiou  sunt  iii  vuigatis  codicibus  B.  Au- 
giistini. 

C.  11.  «  In  aliquot  vetiistis  exemplaribus  a  capite 
Merito  usque  ad  cap.  Mulier  Hulia  esl  distinoiio 
capitulorum. 


Q1J.E6T.  I.  ■  Joan.  c.  16,  v.  2  »  Rom.  e.  10,  v.  2.  ^  Rom.  c.  7,  v.  «4.  •  invenihtr :  Edd.  coll.  o.ss 
C.  I.  •  Ans.  I.  II,  c.  155.  '  tunt:  Edd.  coll.  0.  «add.  :  idem  :  Ed.  Bas;  —  id  :  Eild.  rell.  «add.  : 
0iiifi:Edd.  eoll.  o.pr.  Bas.  Par.  Liigdd.  ^^  appetit  :  Edd.  coll.  0.  "add.  tpeciwra  :  eani.  "  iiiapt- 
Mdiiir  ;  «ad.  *»  adil.  :  faeere  :  eoed.  =  C.  II.  »^  fr.  5, 1.  47, 1. 10.  "  add. :  iMfro  :  Edd.  coll.  o.  *•  add. 
aiium :  exd. 


PlTKOL.  CLXXXVII, 


31 


Vn  BECRETl  PAIIS  SECDNDA. 

toiuntaii  iiw  ex  rnfirmiaU  peocata  procedant^  palam  A 
est  iUa  imputari.  Sed  cami$  infirmilas  dupliciur  tfi- 
telligitur,  Ett  enim  tanguor  natnras,  qui  carnis  coa- 
cupiiceniia  appeilaiur  9  qum  veriut  anima  infirmilas 
dici  poteet,  sed  ideo  carnis  infirmitas  dtct/ur,  quia 
aeeidit  animte  ex  corrupla:  carnis  conjunctione,  Porro 
alia  est  infirmilas^  quce  propvie  carnis  diciturt  qua 
{eiementorum  seu  tiumornm  concordia  turbata)  ipsa 
caro  afficitur^  et  tandem  dissoivitur.  §  t.  Simtliter 
animi  infirmitas  duplex  esl :  una^  quce  vitium  appeila" 
tur,  qua  aninia  a  Deo  separntur,  ui  est  tra,  odium,  et 
atia  liujusmodi;  alia  infirmitas  animif  qua:,  quum 
ivsa  non  sit  peccatum,  est  tamen  peena^  et  causa  pec» 
caii^  ut  est  oblivio  et  ignoranlia.  Furor  autem,  quum 
non  sit  peccatum,  est  tamen  poena  peccati^  ut  febrts 
cetertB  passionet,  quas  proprie  carnis  dicimus  esse,  " 
quarum  motus,  id  est  ea,  qwe  iilis  perturbantibus 
fiunt^  nulli  imputaniur  ad  poenam.  §  2.  Sed  objicitur 
de  Lameclit  9«*»  quum  cascus  essel,  Cain  interfecit , 
nec  eum  excuvavit  ccecitatis  infimitas.  Unde  dietum 
fsttv.«»:Sepiupliim  iiIUo  dabitur  deCaiii;  deLamech 
▼ero  sepluagies  septies.  Sed  OBciiai  ignorantia:  si- 
miiis  est.  {  3.  Ex  uiraque  enim  quwdam  fiunt,  qu<e 
knputantur,  qwedam  vero  minime.  Cacus  namqne,  si 
debitum  eua  uxorise  credensredderealienam  poHuilt 
non  est  reus  adulterH.  Si  autem  ludo,  vei  exercita- 
tione  rlrism,  vei  venatione  jaeuium  mittens  aiiquem 
perimat^  quia  ab  eo  penitus  koc  debet  esse  alienum  , 
komicidii  reus  liabetur.  Meus  tero  aiienata  furore , 
qusm  suicompos  non  sil,eomm,quafadmittit^  reatum  p 
noji  eontrahit,  quia  facultotem  deliberandi  non  ha* 
6tttl.  Unde  pupUio  et  furioso  in  maleficiis  subvenitur, 
ul  non  eis  imputentur  ad  ptenam  qute  ex  mentis  deii' 
keraiione  non  procetserunt  '•  Quod  non  soium 
hunumSf  sed  eiiam,  ditinis  iegibus  noseiiur  approba- 

tUM» 

AU  enim  Angiislinus  de  parvulist  in  iib.  de  fide  ad 
Petrum  />iacoitttm,  cap.  50  '* : 

C.  111. 

Firmitiinie  iene  ei  iiulhiienus  dubiies,  eicepUs 

illif »  qoi  pro  noiuiue  Chrisli  suo  sanguiue  j)apUzau- 

tur«  niillBin  hominem  accepuirum  Vitam  siernam» 

qai  non  liic  a  malis  suis  fuerii  per  poeniieuUam  fl- 

demque  conversus,  et  per  sacrameiituni  ridei  et 

pocniteiili»,  id  cst  per  baptisinum,  Itbcratus ;   ci  D 

majoribus  quidem  iiecessarium  esse  et  p<eniienUam 

4le  malis  suis  agere,  et  fldem  catholicam  secundum 


CAUSA  XV.  QUiKST.  f.  «i 

rcgulaiii  veritatis  tenere,  et  sacramenlum  bapllsma* 
lis  acdpere  :  pnrvulis  vero,  qni  **  nec  propria  ro- 
lunute  credere,nec  poenitentiam  pro  peccalo  *Sqiiod 
originaiiter  trabunt,  agere  possunt,  sacramentnm 
fldei»  quod  est  sanctnm  baptisma,  quandiu  ratioiiis 
tctas  eorum  capax  esse  non  potest,  sufficere  ad  sa- 
hitem. 

Gralian.  Ex  eo  autem,  quod  in  fine  hujut  auctori' 
tatis  dicilur  :  Quaindiu  scilicet  rationis  eoruni  stas 
capax  esse  non  potest,  evidenter  datur  inteiiigi,  nuiis 
post  tapiismum  peccata  imputari^  sivesit  aduitusnM 
impubes,  nisi  rationis  sit  capax.  Vnde  etiam  de  bruHi 
animaiibus  eadem  raiio  ab  Augustino  in  eodem  tib. 
c.  3,  redditur,  quare  sua  facta  eis  nou  imputen:ur  t 
Animalia  igitur,  inquit^^  prxseutis  saeculi  curnum 
aiqiie  ernatum  secuudum  creatoris  iiicomprehensi* 
bileinperaguntvolunlatetu»qaaedesuis  factis  nuUam 
rationem  redditnra  sunt,  quia  ratlonabilia  iion  siini. 
Numquid  **  eniro  de  l)obus  cura  est  Deo  ?  Hoinines 
vero,  qura  raiionales  facU  sunt,  et  de  s« ,  et  de  ow- 
iiibiis  reiuis,  qiias  in  usuin  viue  praRseiiiis  aceepe- 
runt  rationem  reddlturi  snnt  Deo,  ei  pro  siionim 
actuum  qualitaie  recipient  aut  pcenaui  aui  glorlam. 
Sacrm  tamen  iegis  ouctoritate  onimaiifi  jubeniur  tw- 
terfieif  non  propter  eonsdentiam  peceoti^  sed  quio  re- 
fricant  memoriom  focti. 

Unde  AugusCiuos  super  ijeviticum  od  e.  20, 

qua!st.  74  ** : 

C.  IV.  Son  propter  cuipom^  sed  propur  memori  focts 

pecus  occiditur,  udquod  mulier  accesserii, 

Mulier  *^quae  accesserit  ad  omnepecusf  ascendi 
ah  eo,  iiiterncieUs  mulierein  el  pecus ;  uiorte  nto» 
rinntur  ",  rei  8Uiil.|  1.  Quxrilur  quoniodo  sil  ream 
pecus,  quum  sit  irratioiKile*  iiec  ullo  niodo  legit 
capax  **?  Et  tnfra ;  Pecora  iude  credenduui  csl 
jiissa  inlerfici.quialali  flagiUo  contaiiiiiiata  iudigtiani 
refricant  facti  memoriam. 

II  Pars.  Gratiaii.  De  furiosis  autem  evidentissime 
scribit  Augiislinus  in  iib.  quastionum  veteris  et  novi 
teslamentiy  qu.  ^,  in  fine  ita  dicens  **  : 

C.  V.  Culpa  non  necessitate^  sed  voiuntate  reum  cwh , 
siringit. 

Aliquos  scimussubitodeineniesfaitos  rtisie,  ferro» 
lapidibus,  inorsibus,  muliis  **  iiocuisse»  quosdam 
etiam  occidisse,  captos  aiitein  industria  et  judiciis 
oblatos  niiniine  reos  factos,  eo  quod  iion  voluutate, 
sed  impellente  vi  ncscio  qua  b«c  gesserlnl  nescien- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


^  FroreMerttiii :  IIoc  loco  in  viil^aUs  erant  inter- 
jecU  hsc  verba  :  ff.  iit.  de  injuriis,  iiiud  relatum. 


Require  supra\  qiiae  absuut  a  manuscriplis,  ideoqot 
inducla* 


QuMT.  i.CL  II.    "-"  Geiies.  c.  4,  v.  15« "  ita  in  Edd.  cotl.  o.  pr.  Bas. 
liberesu  — Uo  Decr.  p.  1,  c.  30.  =  C.  III.    **  irecdttm  :  Edd.  coll.  o. 

Gor.  €.  9,  V.  9.  **  Ivo  Decr.  p.  9,  c.  108.  =  C.  IV.  >'  Levit.  c.  20,  v.  15, 16.  f  add.  :  ei  vuit  : 
Edd.  coU.  0.  —  £ohu).  **  moriatur,  rei  enim  sunt :  Ivo.  —  Edd.  cotl.  o.  **  a<ld. :  est  :  Edd.  col.  o.  *'  QuxkU 
yioL  et  novi  lesu  apocryphas  esscr  supra  ittoiiuimus.  -^-  Ivo  Decr.  p.  13j  c.  Stt.  =:  C.  V.  **  uuUtoo  ; 
Ed.  Arg. 


'*  luio  FuIgenUiis,   cujns  isto 
*'  add.  :  iiio  :  Ed.  Bas.    **  I 
f  add.    :   ei 


m  DECRKTI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XV.  QUiEST.  I.  974 

tes.  Ouomoilo  entin  reus  coiisiiinercliir  **  qui  ne«cit  A  in  membris  moribuiidis  habiUit,  pneicr  noslrae  vn- 


quiJ  faciat. 

C.  Yl.  Reu$  voluntate,  non  neceshitate  constrin» 
gitur. 

Item  Auibrostiis  in  nexameron^  in   tractatu   primi 
diei  »•. 

Illa  caveiiita  stinl,  «iwjr  ex  nostra  voluiitale  prod- 

eiint  delicta  jtiveitttilis  et   iriattoiiabilcs  passioiies 

curporis.  Qiioruiii  igilur  nos  suutus  doinini,  lioruin 

priiicipia  extriiisccus  uou   requiraiuits,  iicc  derive- 

mus  iu   alios.  sed  agnoscauiits  ea,  qiue  proprie  *' 

noslra  sunl.  Qtiod  enini  possunius  nuii  Tacere,  si 

voliimus  **,  bujtis  elcctiouciu  iiiali  iiobis  poiiiis  de- 

bemiis,  quaiu  aliis  adscribere.  Idco  etiaui  in  iiidiciis 

islis  **  voluiitarios  reos,   noii  *ex*  nccessitate  coiii- 


luntatis  legein  quasi  lege  sua  niovetur,  quaiito  ^* 
magis  absque  culpa  est  in  corpore  noii  consentieii- 
tis,  si  abeque  ciilpa  est  in  corpoie  dormienlis. 
C.  IX.  Loth  non  de  \ncesti$,  sed  deebrielate  culpatur. 
Idem  /t6.  XXII  contra  Fausiumt  c.  44  ^^. 
luebriaverunt  Lotb  filiai  ejus  *',  et  se  nescienli 
misciierunt.  Quapropter  culpaitdtis  esl  qtiidem,  oo;i 
tamen  quauuiiu  ille  incestus,  scd  qiiaiittiiM  illa  me* 
retur  ebrietas. 

C.  X  JSemo  trafiitur  adculpamy  nisi  ductus  propria 

volutitate. 
Item  Ainbrosius  lib.  I  de  Jacob  el  vita  beata,  c.  3. 
Non  esi   quod  cuiquain   nostram    adscribamus 
acrumnain  t,  iiihi  nostrse  voiuiitati.  Neiuo  ^'  tciietur 


IMilsos,  culpa   striiigit  ^  poeit  i  coi.deuiiiat.  Neqtie  3  ^j  c„,p3,„^  ^..^^  voluulaie  propria  deflexeril  *\  Noa 


eniin,  si  per  luroriun  aliquis  Innoceulem  pereiiier4t  '*, 
ubnoxius  ntorti  est.quin  etiam  ipsiiis  diviiia:  **  legis 
omeulo,  si  qiiis  per  iinprudentiaui  iutulcrit  neceiu, 
accipit  impuuilaiis  spem,  rcfugii  facuitaieiii,  iit  possit 
cTadcre.  Hoc  igitor  de  eo,  quod  propric  maliiitt  vi- 
iletiir,  dictuin  sil.  Mala  enim  non  sunt,  iiisi  "  qit;c 
rriiuine  mcuteui  implicant  9  et  conscientiam  ligaiii. 
Cetertini  "  pauperiem,  iguobiliiatem,  apgritudineiii, 
niortcni,  ncino  sapieiis  mala  dixeril,  nec  in  ntalo- 
rujti  sorte  nunieraveril  **,  quia  nec  contraria  istis  * 
iu  iMiiiis  lialieutur  maxiniis,  quorum  alta  nobis  ex 
nattira,  alia  ex  cominoditate  accidere  videntiir. 
C.  Yll.  Yeniam  habenl  qutc  ignorantes  ebrii  eomniit'- 
tuut. 


babent  crirnen  qiiae  iitferuntur  reluctautibus.  Voluit* 

taria  tantutii  commissa  sequilur  deiiclonim  iiividiay 

quain  ^*  in  alios  derivamus.  Voluntariuin  sibi  mili- 

tem  legit  ^*  Cbrislus,    Yoluutarium  scrviiin  sibi 

diabolus  auctionatur   ^,  Nemiiiem  jugo  servitutts 

adstrictum  possidet,  nisi  se  prlus  peccatoruin  sere  ei 

vendiderit. 

C.  XI.  Minister  Dei  Cfl  qui  invitus  komicidium 
facil, 

Idem  tn  lib.  II  de  Cain  et  Abel^  c.  4  >*. 

Ncc  Is,  qui  invitus  aliquud  fecerit  liomicidiuin, 

extra  ministerium  est.  Siquidem  lex  ait  '*  de  eo  : 

Quia  Deus  dedil  eum  in  manus  ejus.  Maaus  ergaejus 


instruroenti  modo  divinie  ultioui  miuisterium  pne- 
Idem  in  Ubro  de  patriarchis,  c.  lib.  de  Abraham.   q  buerunl.  Levites  igltur  minister  reuiissionis-  est, 
Saue  dicimus  *•  viiandam  ebrietatem,  per  quam      percussor  autem,  qui  -tameu-  iion  ex  dispositioue. 


crimina  cavere  tion  possumus.  Nam  qu:e  sobrii  ca- 
veuiiis  per  ebrletatem  Igoorantes  committimus.  tU 
paulo  post :  §  i.  Nesciunt.quid  loqiiaiitur  qui  nimio 
vino  indulgeut,  Jaceiit  septilti,  ideoque,  si  qua  |K'r 
vinuin  deliquerint,  apud  sapieiitcs  judices  veuia  qtii- 
dem  facta  ^^  donantur,  sed  levitatis  damnantur  "* 
auctorcs. 


C.  Vlll.  Inobedientia  vel  concupiscentin  non  tiabet  cul» 
pam  in  corpore  non  consentientis. 

Item  Aiigustiiius  tib.  I  de  civitaie  Dei,  e.  ^. 
Si  concupiscentia  vel  ^  iunbedientia,  qua^  adbiic 


C.  Yl.  s  Nec  contraria  istis ; 
originali.  Nam  aulea  legebatur :  quis  necessaria  iata 
in  boTiis,*  elc.  lii  niullis  tanien  aiitiquis   fiiiis  bujus 
eapituH  est  in  verbo  :  itiiui#rii06ni. 

C.  VIII.  ^  Concnpiscentia  vel :  lii  originali  lcgilur: 
Quod  ii  ilta  concupisceniialis  inobebientia. 

C.  X.  i  jErnmnam  :  Apud  B.  Aiubmstuin  legitnr : 
culpam ;  sed  ob  glossam  noii  est  muUitum. 


sed  praeter.  voluniatem  fecerit  bomicidium,  divin» 
minister  esiultiouis.  §  i.  Illud  qiioque  specta,  quia, 
quum  interlicitur  impius,  Cbristus  iiifuuditur,  et, 
ubiabominatioaboleiur,  sanctificatio  consecratur  1, 
quia  Dominus  dixit  f  »  'n  ^  <^>^f  9^«  interfecero 
omne  primogenitum  JEgypti,  sanctificabo  miki  omne 
primogenitum  Israei.  Quod  non  ad  unum  diem  aflli- 
ciionis  i£gypli  referes  ",  sed  ad  onine  tcmpus  *• 
Gralian.  Quumitaque  qus  invitus  hominem  inerje* 
cerit  minister  Dei  itl,  ^KUiit  innocentem  furore  peri- 
mens  morti  nequaquam  cbnoxius  sit,  quum  subito 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 
Emendatum  est  ex  D      ^  Aucftona/tir :  In  vulgatis  codicibas  sequebatiir  : 


el  acquirit  juri  suo"\  qua:  sunl  expuncta,  qiioniam 

absuiil  a  manuscriptis  et  origiiialL 

'  C.  XI.  ^CoiisecraiiiriApudB.  Ambrosiumlegitur: 

congregatur. 

n  Opin^  umpus  :  Posl  baec  in  originali  sequitur 
c.  Qimm  renunciatuf.  infra  S2,  q.  i« 


QuiBST.  I.  C.  V.  ••  coRililtftlnr— fecenf  :lvo.— Edd.  coll.o.  =  C.  VI.  »•  lib.  i,  c.  8.  »*  propria:  Edd.  coll. 
o.  »■  nolumus  :  urig.  —  voluerimus  :  Ed.  Bas.  »»  istiusmodi  :  Edd.  colL  0.  »*  constringit  :  orig.  — . 
Edd.  coll.  0.  ^condemnat  :  Ed.  Arg.  »•  Dctit.  c.  i9.  »'  qutenec—nec  :  Edd.  Arg.  Bas.  »•  Vnde  : 
eaed.  »•  numeravil  :  Edd.  Nor.  Veii.  1,11.  *  desid.  iii  Edd.  Arg.  Bas.  =  C.  VII.  *•  diximus  :  Edd.  coll.  0.  " 
acta :  Ed.  B;is.  *•  notantur:  orig  =C.  VIII.  ^»  si  absque  culpa^  elc.,  quanto  magis.  eic.  :  Edd.  coll.  u.  = 
C.  IX.  *♦  Ivo  Decr.  p.  9,  c.  iiU.—  cf.  Genes.  c.  i9.  *»  add. :  in  monte  :  Ed.  Bas.  =  C.  X.  *•  add.: 
ffoslmitt  :  Edd.  cuii.  0  ^^  se  dejfl.  :  Edd.  Bas.  Litgd.  1.  ^  quod  in  aiios  derivemus  :  oris.  *•  elegit :  Edd. 
B:i8.  Nor.  —  etigit  :  Edil.  rell.  '"  Edd.  coll.  0.  pr.  Arg.  Bas.  Nor.  =  C.  XI.  ••  tx  tibro  de  para- 
diso  :  Edd.  coll.  0.  »»  Exod.  c.  21,  v.  i3.  f  ^"««  ^  i^,  v.  i3.  ••  referre  :  Ed.  Ner.  —  referetkf  ; 
£d.   Ven.  I.  —  refertur  :  Edd.  rcll. 


rrj  DECUETI  PAUS  SECUNDA.  CAIISA  XV.  QUiEST.  Ul. 

dmeutet  eorum,  qna  [aclunt,  reatum  mhiiwe  gesteut,  A  nobis,  elc  ,  tc/  supra  in  cauta 
palet  hune  $acerdoiem  homicidii  reum  non  e%$e^  unde      gravatus. 
nec  sacerdotio  privari  debet.  — 

§  \ .  Objicilur  antem  iltud^  quod  ett  in  poeiiitcn- 
liali  Tlieodori  »  ••: 

G.  X,IL  /n  te  revertut  panitentiam  agat  qui  intanient 
atiquem  occidit, 

Sl  qois  insanten&  aliqaem  occiilerit,  si  ad  sanam 
roen4ein  pervenerit,  levior  ei  pceniieniia  imponenda 
est. 

Gretian.  Sed  hoc  (ortedeeo  intetligitur^  qnem  pro" 
pria  culpa  ad  furorem  perduxit.  §  1.  Item  objicilur  : 
Suntqumdam^  qua'^  etti  no'.i  imputentur  ad  paenam, 
tamen  impediunt  tacramentx  tignaculum.  Ambitio 
namque  parentum  filio   non  imputatur  ad   poenam. 


9T6 
Longa  invalettidiiie 


QUiESTlO  IL 

GUATIANUS. 

Pro  impentit  vero  patrociniit  iiiTarraconensi  Con- 
cilio  cterici  exigere  munera  prohibeniur^  in  quo  tie 
ttatutum  legiturc.  10  *  : 

C.  I.  Pro  palrociniit  impentit  clericut  munera  exigere 
non  debet. 
Observnndiiin  qiioqtto  decrevinuis,  ne  qnis  sncor- 
doliini  vel  clericoriini   more   saeculariuni  judicMin 
pro  impensis  patrociniis  iiiunera  audeat  accipere  *, 
iiisi  *forte*  iii  ecclcsiis  gratuito  *  oblala,  quai  non 
'euriameWbettadecctetia:  munutaccipiend^^^^^  sic  B  favore  muneris    videanliir  accepla.  sed  collatione 
qno!  mente  atxenata  fiunt ,  ettx  non  tmputentur  nd 


pcenam ,   tamen  tacrt  munertt  extecuttonem  xmpe- 
diunt. 

Vnde  Hieronyinus  ait  ^  •*  : 

C.  llfl.  Innocent  ett  qui  non  iratut,  ted  propter  di^ 

tciptinam  catu  atiquem  interfecu. 

Si  qiiis  non  irattis,  .<«ed  propter  disciplinnm  •*  pal- 
mam  alicul  dederit,  et  eventu  ••  occiderit,  sicul  fieri 
solet,  quanttim  ad  graliam,  innocens  esl,  quia  vo- 
lontatein,  non  opus  requirit.  Quantum  aiiiein  ad 
legem,  reus  est,  qnia  opera  •'  rcquirii»^.  §  I.  Iiem 
sl  in  persecutione  virgo  fuerlt  oppressa,  repellitur 
lege ,  quia  opus  insplcit,  non  Toluntatein ;  in  graiia 
auteni  quasi  virgo  suscipltur  ••,  quia  iioii  opera 
quaerit,  sed  voluntatem. 

Gratiaii.  Stciil  ergo  qui  propter  ditciplinam  catu 
komxcidium  facit,  quanium  ad  legem,  reut  mI,  ^tian- 
tvm  ad  gratxam^  xnnocent^  tic  itie  tacerdot,  qui  furore 
homicidium  fecit,  quantum  ad  culpam^  innocent  ett , 
quantum  ad  tntcepti  muneris  extecutionem,  reut  pro- 
batur.  S  1.  Bit  ita  retpondetur:  Non  omnia,  qnas 
ordinawlum  impediunt,  ordinatum  dejiciunt ;  non 
enim  potett  ad  tacerdotium  protehi  qui  aiiquando 
intttuivit.  Veruniamen ,  si  pott  tacerdotium  furere 
cceperit^  non  ideo  tacerdotio  carebit,  niti  forte  «««- 
quam  ad  tawv  mentit  oficium  itlnm  redire  contingat, 
Sicut  dequodam  epitcopo  Cregoriut  *^  tcriHi  in  re- 
getto  ad  Eleutherium  Itpitcopum  :  Quamvis  triste  sit 


devoiionis  iiliitn.  Qiiod  si  qnis  istu  ^  proliatur  ac- 
cipere,  veluti  cxaclor  foenoris  aut  usuraniin  pos- 
scssor  sccuiidiini  slatuia  Patrum  se  novcrU  dcgra- 
dandnm. 

Gratian.  Hoc  antem  de  iltit  intetligendum  ett ,  qui 
canonicam  vitam  profetti  regutariter  te  victurot  pro^ 
potuerunt.  Generali  namque  eccletice  contuetudine 
receptumett  et  moribut  approbatum^  ut  ctericimore 
advocatorumpatrocinia  impendant^et  pro  impendendi^ 
munera  exigant,  et  pro  inipentit  tutcxpiant. 

QD.ESTIO  III 

GliATIANUS, 

Q  Tertio  quwriturt  an  ex  mulierit  confettione  itte  sit 
condemnandutf  In  qno  primo  videndum  ett^  an  ink- 
tier  tacerdotem  accutare  valeat  ?  Quod  tacrit  canoni- 
btit  omnino  videturette  prohibitum.  Generaliter  enim 
ttaiutum  ett  ex  deeredt  Fubiani  Papas  \  ut  tacerdo- 
let  Domini  non  accutent,  nec  in  eo  tettificeninr^  qui 
tui  ordinit  non  tunt,  nec  etse  pottunt.  Mutier  autem 
non  solum  ad  tacerdotium,  sed  nec  etxam  ad  diacona- 
tum  provehi  pottuntt  unde  nec  tacerdotet  accntare^ 
nec  in  eot  teslificati  valenl.  Legibut  •  quoque  cautum 
ettp  ut  ob  verecundiam  tui  sextts  mutier  apud  prato» 
rem  pro  alio  non  intercedal,  niu  forte  suat  vel  suorum 
injuriat  pertequi  voluetiL  Hmc  iiicImi,  qvue  neetuat^ 
tuorum  injuriat  pertequitur,  ad  hanc  accutationem 


MOTATIONES  CORRECTORUM. 

»  In  concillo  Vormaciensi,  et  apiMl  Burchardum  D  imperfecti,  ad  c.  II  Matilixi.  tteUqtia  autein  ei  Im 
et  Ivonem  lixc  sequuntur  :  quam  ei^quitanamente  eadem  ibl  le^juiittir,  et  similliina  in  commeyt.  B. 
iale  quid  cqmmiterH.  Hieronymi  in  idem  il.  c.  Matlh.  Ipsa  autem  prorsM 

C.  XII.  •  Verba  hiijiis  capilis  iisque  ad  versic.  B.  Hieronymi  verba  reieniiitur  iiifra  51.  q.  9.  ue 
liem  ti  in  perMcii<tor.<,leguiitur  in  hoinil.  28.  Operis      pttdtcflia  vers.  ^tii^tf. 


OiTiKST.  l.  C.   XI.      ••   Reg.  I.  t,  c.  96,  rccie  laudal  cx  conc.  Worm.  (liab.  A.  W7),  c.  28.  — 
Buireh.    1.    6,  c.  i5.  Ivo  Decr.  p.   10.  c.  154,  l:ex  conc.  Turon.)  =C.    XII,      •*  lino  aitctor  Ope- 
niierfecti  iri  Malth.,  Iiom.  28.  =  C.  XIII.    '•  add.  :  atiquem  verberaverit  vel  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.    •• 


ris  iniii 


exd. 


queirit  :  exd.  pr.  Bas.    ••  «««pictlitr  :  Kd.  Bas.     •• 


easn  :   Gdd.  coll.  o.    •^  add.  :  lex 

^'qmst!*!!!    »'hah.  A.  516.  -  Coll.  Ir.  p.  p.  2,1.  51,  c.  7.  =  C.  I.  •  incipere  :  Ed.  Lugd.  H.  •  ^rarniifat 
Colt.  Hisp.    ^  tia  :  Edd.  coll.  o. 
OiifiST.  111.    *  cf.  C.  2,  q.  7,  c.  6.    » cf.  fr.  2  Dtg.  de  reg.  Jiir.  et  cap.  seq. 


9'7  DECRETI  PAUS  SECUNDA.  CAUSA  \V.  QViJESl.  IH.  978 

admUti  non  debet.  §1.  Econtra  qui  judicis  penonam  A  earumqiie  iii  qiioslege  piiblicorum  jmlicioriim  lesii- 

inoiiiuiu  iiivil;fi  noii   (licunl  *.  $  1.  Idein  el  in  lef^ 


gfrere  ralei  ab  aeeusatori$  ofieio  non  removetur, 
MuHer€$  autem  in  veieri  te$tanentopopulum  judicasse^ 
Quicunque  libnm  Judieum  '  legerit  ignorare  non 
yotett,  Non  itaque  ab  accusatione  removeri  potsunt 
quas  etiam  judicis  personam  frequenter  gestiise  eon" 
$tul^  nec  utta  serie  divinarum  scripturarum  ab  accu- 
$alione  prohibenlur.  §  2.  Hi$  ita  re$pondetur  :  Jn 
veteri  tegemutta  permittebantur,qu<e  hodieperfeeiione 
$fatim  abotita  $unt.  Quum  enim  muilieribu$  permitte^ 
retur  poputum  judicare,  hodie  pro  peccnlo,  quod  mu- 
iier  induxil^  ab  Apostolo  ^  eis  indicitur  rerecundari, 
viro  $Hbdita$  e$u^  in  $ignum  $ubjectioni$  velatum 
caput  habere.  Quo!  ergo  hi$  omnibus  viro  subjecla  esse 
ostenditur,  cui  pro  alio  postulare  non  conceditur^  ad 


€ornelia  lesuimenraria  senalns  slaiuit ;  seti  el  de 
tesUtnenio  paterni  liberti  vel  maberni  iiitilferibos 
pnblico  *  jiidicio  tlicere  |)ermissnm  esl.  §  S.  Piipi IKs 
es  concilio  **  tulorum  palris  niorlem,  ilem  pnpiil« 
avi  sni  mortem  eiseqni,  concessum  esl  iege  tosta- 
mentaria.  Nam  ^el*  de  p:iirls  qnidem  leslBmento 
pnptHis  agere  divus  Yespasianus  pennisil.  Sed  tste 
non  exbibeanlur  labulae,  per  interdiclnm  possunt 
experiri.  Codice  de  tts,  qui  aceunare  po$$unt  velnon^ 
tege  4  **,  Imp.  Alexander  Dionysio  " :  Uxor  tua,  sn 
consobrtiii  sui  necem  vindtcandam  existhnat ,  adeat 
prscsidcm  provinciac.  In  Digestisad  legemJvliam  ma- 
jestatis^  tege  8,   Papinianus  libro  2  Re$pon$orum  : 


accusationem  admiltendu  non  videtur.  §  3.  Econtra,  B  j  5  ,„  quicslionlbus  lajsac  majestatis  ciiam  ninliei-es 


quanquam  passim  el  indi/ferenter  ad  accusationem 

mulier  non  admittatur,   sunt  tamen  qumdam  crimi- 

tta^  quorum  accusalionem  mulier  subirenonprohibelur. 

Vnde  in  libro  Codicis  IX,  tit.i,    t.  i2,  Imp.  Dio- 

ctetianus  scribit^  dicens  ^  *  ; 

C-  1. 

De  crimine,  qtiod  publicorum  fuerit  jndicioruin, 

inulieri  acciisare  non  permillitnr,  nisi  ceriis  ex  cau- 

sis,  Id  esl  si  snain  suorumque  persequalur  injuriani, 

secnndum  aniiqui  juris  slalula   lantnm,  de  qiiibus 

spccialiter  eis  coiicessnin  esl,  non  exacta  snbscri- 

ptione.  Unde  adilns  prxses  provinciae  in  primis  exa- 

minabil,  an  lale  sll  crimen ,  ciijiis  accusationcM 

mulier  subire  non  prehibeatur. 

C.  11. 
Jtem  in  libro  Digeslornin,  Paulus  lib,  II  de  aduite- 
rii$,  tit.  de  leslibus,  /.  18. 
Ex  eo,  qiiod  prokibet  lex  Julia  de  adulteriis  lesti- 
moiiium  diocre  condemnatam  mulierem,  coiligiiur 
etiam  mulieres  in  judicio  testimonium  f  diceodi  jus 
babere.  Item  Digestis^  titmlo  de  accu$ationibu$  el  in- 
$criptionibutt  /.  2  :  §  i.  Nun  esl  permissnm  miilicri 
publico  jndicio  queniqiiam  reuin  Tacere,  nisi  scilicel 
pareniiiin  liberonimque,  et  palroiii  ei  patronae,  el 
eornin  iilii  filiasve»  iiepolis  ncpiisvc  nioriein  exse- 
quiilur. 

C.  lii. 
Papiiiianus  %  leg,  2,  eod.  tit, 
Certls  de  causis  concessa  csl  innfieribus  publica 


uudiuiilur.  §  4.  Et  coiijurationem  deniqne  Liicii  ** 
Catilinae  Fulvta  ^^  midier  detexil,  el  M.  Tnllinm 
consittem  indlcio  siio  *'  instruxit. 

Gratinn.  Qumcunque  vero  per$ontt  ad  accu$atio- 
nem  pvblicornm  jndiciorum  vet  t(je$(e  majestati$  ad- 
miitifur^  eadem  accutationem  $imoni(B  tubire  non 
proliibenn\ 

Vnde  in  prinio  lib.  Codicis  **  iinp.  Leo  Armasio  '^^ 
Pnefeclo  Prmt.y  leg,  29  : 

C.  iV.  Lceso!  majestaiis^  et  pubiicorum  judiciorum^Bt 
simonice  accusatio  wqualiter  proponalur. 

Snne  quisquis  banc  sanctam  el  venerandam  anli- 
stitis  sedein  pecuniae  inteiventu  subiisse,anlsi  quis, 
•  II t  allemm  ordin.ircl  vel  eligeret,  aliquid  accepisse 
detcgiliir,  ad  instar  publici  criminis  el  laesae  ninje* 
staiis  accusalione  proposila,  a  gradu  sacerdotii  ** 
reiralialiir.  Nec  sohini  hoc  deinceps  boiiore  privari, 
sed  perpeUia  qiioqiie  inraini:e  dainnari  decnrninuis, 
nl  eos,  qiios  facinus  par  coiiiqninat  el  **  .-cquaJ,. 
uirns(|ue  similis  **  pcena  coniileiur. 

Gralian.  Quum  autem  $acri$  canonibnt  accu$atio' 
ne$  omnino  submovenntur^  qnas  leges  sccculi  non  asci" 
scunt^  e  diterso  videntur  admittendce  qum  tcgibus 
$a*culi  non  prohibetitHr.  Verum  hoc  non  infertur. 
Qtdcunque  enim  clericorutn  sacri$  canonibus  nuptias 
contrahere  prohibentur^  el  tegibus  imperalarum.  Non 
autem  consequenter  omnium  copntam  leges  admittunt^ 
qttorum  conjnnclionem  sacri  canonet  nof»  proliibent ; 
accusatio  ^»  ^eluti  si  luorlem  exsequantur  eorum  D  legibu$  entm  ^  $oU  cantore$  et  lectores,  canonibus 

NOTATIONES  CORRECTOKUM. 


Qu^ST.  ili.  ^  in  aliqiiol  velustis  exemplaribus 
ab  iniljo  qiiaititionis  nsque  ad  cap.  Sane,  iiulla  est 
dislinctio  capituloruui. 

C.  IV.  b  Legibus  enim :  Discrepantia  liaec  legum 
ci  canomim  vcra  non  est.  Sed  foriasse  in  banc  opi- 
iiionem  venil  Gralianus  ex  quibusdam  verbis  No- 
\ifllaB  2%  quae  in  vuljf^atis  «uibeaiieis  foabetur  coil. 
4«  liU  de  nnpliis.  ^Sett  et  n  ^uis  inter  rev€rendi$$i' 
mo$  con$tilutu$  cierico$  (utlra  lectorem  aut  caniorem 


dicimus)  omnino  contraxeril  ntiptiat^  tiunc  ex  nostra 
constitutione  cadere  tacerdotio  constituimut  aique 
volumus,  Jnliands  autein  anteressor  eadcni  Novella 
^i,  nuin.  ^7,  iiliMl :  snpra  lectorem  ei  cantorem ,  ex- 
ponit  :  vettui  $nbdfaconH$  et  diaconus.  Hos  anicin 
canoncs  ettam  niiptiis  probibent.  El  Lieo  iii  c.  Lex 
continentia!.  siip.  disl.  31»  fcre  iiddein  verbis  usiis 
est,  quibus  JusuniatiHS  in  bac  Novella,  cl  noinine 
tectorum  oinnes  initiores  ordiucs  fiigniticavit. 


Qvm*  m.  »  Jiid.  c.  4.  *  Eph.  c.  5.  » tamen  :  Edd.  Bas.  Veii.  Tl.  Ltigd.  i.  Par.  =  C.  II.  t 
tesihnonii  :  orift.  zz^  C.  III.  *  Patilas  :  Edd.  coll.  0.  '^  advocalio  :  Edd.  Arg.  Uas.  '  dicanl  :  Edd.  coll. 
m.  •iupubU  :  Edil.  Bas.  »•  coHcilio  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  L  "  I.  9, 1. 1,  c;  4.  —  scr.  A.  22i.  " 
AnQH$tiHu$  Diattytio  :  Ep.  Ven.  i.  —  Aug.  Diontjsii :  Ed.  Nor.  —Augusto  Diony$io  i  Edd.  rell.  exc.  Lu(;dd. 
H,  IH»  "  Sergii  :  Edd.  coll.  o.  —  orig.  '^  Julia  :  E<KI.  coH.  o.  pr.  Lugdd.  II,  lil.  '»  iu  indicium  eju$  : 
lidd.  Lngdd.  II,  III.  —  in  jttdic.  eiu$  :  E<ld.  rHll.  —  Bohm.  *®  1.29,  t.o.—  scr.  A.  490.  *^  Emar$io  : 
Kl<l.  is^r.  Liigd.  L—  Erma$io  :  Edd.  rell.  pr.  Litgdd.  11,  111  =  C.  IV.  "  tacerdoii$  :  EdJ.  coll.  0* 
^*a*que  rf :  Edd   Arg.  Nor.  Ven.  1.  ^Uimut  :  Ed.  Arg.  -^ 


879 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XV,  QUiEST.  Y. 


980 


QUlem  etiam  acolythi  uxore*  ducere  pouunt.  Quamvis  A  C.  !•  Mittisiri  eeoLuim  dle  domiulco  eaueas  weuiilara 


igitur  eacrii  canonibu»  MHbmoteantur  accueationei^ 
quae  lege*  iaculi  non  aiciscunl^  non  ideo  coneequenter 
recifnunlur  quatcunque  principnm  leget  pdmiltunt,  ^ 
I  !•  Sed  {$icut  circa  hujue  operit  initium  "  prmmit^ 
$um  ett)  toiiei  leffibui  imperalorum  in  eccleiiailicie 
neyolii»  utendum  esi^  quonee  sacrie  canonibut  obviare 
non  ineeniuntur.  Unde  aut  $peciatiter  sacrit  canoni- 
bui  mulier  ab  accutaiione  Imtce  majettatit  et  ^monim 
ctlendaiur  prohibila,  ant  prmmittit  ralionibut  adhu- 
iutmodi  accmaiionem  admitteuda  probetur.  §  2.  jVec 
quitquam  diitiugnere  qutrrat^  ad  aliorum,  non  ad 
tacerdotum  accutationem  in  hoc  catu  timonim  mulie- 
ret  ette  admillendat.  Quum  enim  generaliter  legibnt 


non  debent. 

Nullus  episcoponini  aul  presbyicronim  vel  clerl- 
coruni  die  doroinico  propositum  ciijuscnnqnc  cauMi 
negoiiiiin  audcal  venlilare  %  nisi  boc  Unlum ,  ul 
Deo  slainU  solemnia  penigani.  Ceieris  vero  dlebiiSf 
convenleniihus  t  personis,  illa,  qiin!  jiisu  sunt,  ha* 
benl  liceniiain  judicandi»  excepio  *  crimiiiali. 

C.  II.  Solennibut   diebut  et  legitlmorum  jejuniorum 
tmeularia  placita  non  agantur. 

Item  ex  Concilio  apud  Erpbesfiiri  ^,  hahito  prmtenia 
Rege  Henrico  ^. 

Placiia  sxciilaria   doniinicis  '  diebiis,  vel  aliia 

pnccipnis  festis,  seu  etiam  in  bis  diebiis,  iii  qnibus 

iegitima  jejunia  celebraniur,  secundiim  canonicam 


hoc  ett  pemuttum  tnvematur,  mtt  qntt  tpeciattler      _.....,  .  .       -    .   . 

,.       ,      ,  ,...  .     ....      j.   .     .    n  coiistiluilonein  minime  fieri  decerniiMusMnsiipcr' 

altqua  tege  hoc  prolnbuum  oitenderit,  ejut  ditttnctio  »  .,,. .    ^.  .       ,         .......... 

I  »  *.*.-.    V  .  .        ®^»^"*  sancia  synodus  dccrevit,  ut  nulla  judiciaria 

locum  non  liabebit.  Verum^  quum  contra  generaUt      «^.    .       ,.      ..        t   i     .  .         ^^.   . 

^  ^  potestas  licentiam   babeai  sua  aiiclontate   Chri- 

stianos  ad  placitum  b.innire  in  '  su|iradictis  dicbus, 

id  est  septein  dics  *  ante  naialein  Domiiii  iisqiie  in 

ociavas  epiphaiiise,  «t  a  quinqiiagesitna  usque  in  ** 

oclavns  pasch.x,  el  seplein  dies  *^  ante  naliviuiem 

saiicii  Joaiinis  Uaplist»,  quaienus  adeundi  ecclesiani 

oralioiiibusqiie  vacandi  liberius  babeatur  faculua. 

C.  III.  De  eodem. 

Item  Uadrianus  Papa  in  capituUtf  c,  64  '*. 

Niiltus  episcopns  vel  ^'  iiifra  |iositus  die  dominica 

caus;is  judicare  pr.csumal. 

OC^STIO  V. 
GUATIANUS 

Purgalionem   rtro  neganli  ette  prmtlandam^  Sle» 

pltaiiiis  uribil  Leoni,  Epitcopo  TheaneuMi  •  ^ : 
C  I.  Diaconut,  ti  de  crimine  conrinci  non  poterii^ 
apud  epitcopum  te  iptum  tecrtto  purificet, 
De  criinine  sibi  illato  diaronus  tnus  veri^ime  fa* 
tebalur  se  esse  iinmuiiem.  Veruinunien  si  suscipio 
baliclur»  et  accusaiores  idonei  rcperiuntnr,  ei  lales 
testes,  quales  sacri  canones  sanciiint,  accito  lecnm 
certo  episcoporuiii  numero  veniani  *  acciisalor«a« 
vocctuf  et  ipse  Aldericus  diaconus,  ei,  si  negaverit, 
ventiletur  causa  caiionice,  et,  si  vel  sponU  con* 


regulat  qumdam  crimina  tpeciatiter  excepta  stiti,  tn 
qnibut  mulieri  accutare  permittitur^  inter  qum  (otai- 
nicatio  uon  tiiff>ier<i;nr,  patet,  quod  hujiit  accutatio 
dnpticiier  infirmatur,  et  quia  fornicalionit  crimen  fn- 
lendilt  etquia^dumde  te  confitetur,  tuper  alienum 
iiinten  ei  credi  non  oportet» 
r/f^/c  Juliiis  Papa  tcribit  in  decretit,  e,  18,  dicent^* : 

C.  V.  Hei  profeuio  adversut  quemtibet  admitti  non 
debeL 

Neinini  (prxierqu.nin  de  criinine  Isesx  majesUtis) « 
de  se  confcsso  credi  potest "  snper  crimen  alienuni, 
qiioniani  ejus  atqtie  oninis  rei  professib  periculosa 
esi,  et  admitti  adversus.qiiemlibel  noii  dehet. 

Gratiaii.  Quia  ergo  itta  de  te  confitelur^  tuper  C 
alienum  crimen  ei  credi  non  oportet^  ted  contra  eam 
tua  confettio  interpretaiida  ett» 

QUiESTlO  IV. 

GRATIANUS. 

Quod  vcro  die  dominico  nec  epitcopo^  nec  pretby^ 

tero  cttutam  atiquam   ventilare    ticeat^  in   Tarra- 

conensi  Coiicilio  prohibetur^  in  quo  sic  ttatutum  etl^ 


NOTATIONES  CORRECTOR  UM. 

C.  V. «  Prmterquam  de  crimine  Imtm  majettatit  :  etiam  apud  Bttrchanliim  el  Ivonem  dicilnr.  Et  co« 
ll:rc  excepiio  iii  niillo  ex  locis  indicalis  babetur,  dices  Gratiani  tnaniiscripii  babcnt  quemadtnotlitm 
pr.vlcn|ii:iiii  aiiud  Aiiselinuin*.  esl  resttiutum.  In  lioc  autein  o|>pido  peiiit  Bonib* 

QciEST.  IV.  C.  II.  •  Erphetfurt :  In  viilgatis  lege-  D  ciiis  a  Zacbaria  Papa  consiituti  episcopnm,  et  Ini- 
baiiir :  Kpheuinu  quasi  hoc  essei  decretutn  aliquod      petravit.  Qiiod  app*iret  ex  priina  epislola  Bonifacli 
coiicirH  Epbcsini,  habiii  lcinpore  Cwlestini  Pap»;,      ad  Zacbartain,  el  ultima  Zachariafc  ad  Bonifacium. 
et  Theodosii  itinioris.  Hoc  vero  est  Gennanicum         Qu^st.  V.   •  Idem  est  titulus  in   c   De    hm- 
concilium,  babiium  ptiescnte  Henrico  rege,  prout      ni/es/n.  snp.i,  q.  t. 


QuiGST.  III.  C.  IT.  **  Dist.  10,  c.l.  ■*  Caput  Psendoisiilori,  cf.  iDterpn  ad  Thood.  eod.  1. 9,  U  1,  c 
12.  —  Ans.  I.  5,  c.  75  (65).  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  69.  Decr.  p.  5,  c.  288.  *  non  leghor  in  cod.  Ans. 
coll.  =  C.  V.     "  oportel :  Edd.  coll.  o. 

QuiEST.  IV.  >  hab.  A.  5^6.  —  Reg.  I.  1,  c.  576.  Burch.  I.  2,  c.  87.  ( :  ex  conc.  ap.  Medard.)  Ivo  Decr. 
p.  4,  r.  22.  =1=  C.  I.  *  judicare :  Coll.  llisp.  —  vindieare  :  Coll.  citl.  f  iwJfiifMiilt^icj  :  Goll.  Hlip. 
'  exicpto  criminatia  negotia  :  ib.  =C.  II.  ^  hab.  A.  952.  —  Burch.  I.  lo,  c.  21.  Ivo  Deer.  p.  4,  e.  55. 
'  dom,  vel  al.  fett,  iiebut,  teu  etiam  in  quibut,  etc.  '  orig.  *  votumut  :  ib.  *  /its.  o/oriMiMiiNiis  fus 
auginentum  Chriti.  religionit  coneeuit :  ib.  '  in  — id  ett :  desid.  ib.  '  diebut  :  ib.  —  Edd.  eoll.  0.  ** 
fffi  :  EiJd.  coll.  o.  —  Bohm.  *<  diebut :  Edd.  coll.  o.  =:  C.  111.  **  Burcli.  1.  1,  c.  102»  ( ex  coiic.  Spo- 
leiKi.)  Ans,  in  fln.l.  3.  Ivu  Decr.  p.  5,c.  201  ( :  ex  conc.  Spal.)  '*  et  :  Ed.  Bas. 

UuxsT.  V.    "  cf.ad  C.  2,  q.  1,  c.  17.  —  Ivo  Dccr.  p.  0»  c.  431).  =:C.  I.    •  voceutur  :  Ed.  Arg. 


9tt  DECRETI  PAUS  SECUiNDA. 

fessus»  irel  legiiimift  lestibtis  ruerit  npprobAius,  cs-  A 
iioiiica  forlslnr  senteiitls.  Qiii  si  nec  sponle  conli- 
letur,  nec  accusatores  et  lestes  legitiint  reperii 
fiierint,  et  mala  fama  crebnerit',  non  publico^ 
ci:imiiie,  sed  coram  te,  et  atif|iiantis  reverendis« 
siiiiis  presbyteris  et  diaconis  tiiae  ecciesiui  secreto 
jnmmenio  se  piirificet.  Et  *tir  delnceps  boni  lesii- 
monii  aim  anniincia,  et  compcsce  et  coinmone  ec- 
ctesias  tiias  filios,  ne  sacerdoiem  Dei  iilterius  infa- 
mare  pnesiimant,  timentes,  quod  Cliam  *  malcilictus 
est,  fiui  patris  Yerenda  *  derisit. 
C.  II.  Non  e$t  spoliandus  pretbyUr  vel  diaconui,  ni$i 

iponte  confe$9u$  vel  legitime  eonvielus  fuerit. 
Item  Nirolans  ^  Sohmoni  '  Constantiensi  epi$copo, 
Presbyter  aut  diaconus,  qiiem  asseris  crimina 
nolle  ptiblice  confiteri ,  sed  yelle  cum  sacramento  B 
defendere  se,  et  si  lamen  notum  sit  episcopo  esse 
scclus  ab  ipso' perpeiratum,  non  poiest  per  ali- 
quam  poenitenlinm  saccrdotali  tcI  diaconali  oflBcio 
imiiri.  Sed  mirandum  est,  si  ipse  confessus  non 
fui'rit,  qiiomoilo  notiim  possit  esse  episcopo  scelus 
ab  ipso  pcrpeiraluni,nisiaccusalore  forte  idoiieo  per 
tesies  iiioneos  approbante.  Uiide  si  examiiiante  epi- 
scnpo  causam  presbyteri  Tel  diaconi  noii'*  fuerit  |ier 
tesiium  approbatioiiem  presbyter  ^*  tcI  diaconus 
fl^kTte  cooTictuB,  non  est  scelus  episcopo  legitime 
inanifesluro,  nisi  stia  sponte  *scelus*  ipse  ^'  confl- 
ti*atiir.  Quoil  nisi  fecertt,  interim  non  Tidcmus  suo 
debere  presbyterum  Tei  diaconum  olficio  priTari. 
Sola  ergo  sponianea  confessio,  et  cauonicus  nume- 
ms,  el  ^*  qoalitas  lestium  (decernenlilms  episcopis,  ^ 
ei  acciisatore  qiiod  objecerat  coinprobanle)  clericum 
prHrat  proprio  grado. 

0U.ESTIO  VI. 
GRATIANUS. 

1  Pars.  Quod  vero  confeuio  cru€iatibu$  exlorquendM 
noH  .<//,  Alcxaiider  Papa  testaturf  $criben$  omnibus 
orthodoxi$t  epist,  f,  c.  2  ' : 

C.  1.  itftjtfilronim  confeuio  non  sit  exiorta^  sed 
spontanea. 

Si  quandoqiie  *  a  *  sacerdoiibus  et  ^  auctoribus  • 

ecclcsiae  qoaedam  scripiune  quoque  modo  per  me- 


CAUSA  XV.  QIJJIST.  Vf. 

tum  aut  fraudem,  aut  pcr  Tim  eviorliB  fuertut,  toU 
ut  se  liberare  possint,  quocunque  ab  eis  coiiscripla) 
aut  roboratie  rueriut  iiigeiiio,  ad  nolliiiii  eis  praeju- 
diciuni  tcI  nocumeiiium  Talere  '  ccuseiniis,  neqiie 
uUam  eos  lufauiiam  tcI  calumiii.ii»,  aiK  a  suis* 
seqiiestraiioiieiu  bouis  uiiqiiuni,  l>eo-  auclore  ei 
saiiciis  apostolis  eoruiuque  siiccessoribus,  sustinore' 
permiliiintis.  Confessio  vero  iu  laiibiis  non  com* 
pulsa,  sed  kpoiilanea  Heri  debet.  El  infra  :  %  1.  Oiii-- 
nis  enim  confessio,  qiia;  lit  ex  necessilale,  iidcs  iioi»i 
est.  Et  paulo  po$t :  §  2.  Coiifessii»  ergo  in  taiibos- 
non  exlorqueri  debet,  sed  ^poiius'  spoiite  proAteri; 
pessimuin  eniro  est  de  suspicione  aut  extorta  con* 
fessione  quemquam  *  judicare,  quuin  magis  sit  iii- 
specior  cordis  Doiuiiius,  quam  operis.  Et  paucis 
interjectis :  §  3.  Non  ^  polest  autem  iiumano  con- 
demnari  ex^mine  quem  Domiuiis  suo  reserTaTit  jii* 
dicio.  Si  omnia  namque  iu  lioc  saeculo  vindicai» 
essent,  locum  diTina  judicia  non  babecent.  /lei» 
multo  superius :  {  i.  Est  etiain  *et'  ad  *banc'  sai^- 
ctam  sedem  perlatum  (quod  pudet  *  dicere»  ei  iioii 
solum  '  sacerdoiali,  sed  etiam  oinni  Cbristian»  no- 
iniut  est  iniiuicom),  quod  nonnulli  epi^copos  Tel 
sacerdoles  aut  metu  compelluul,  aui  ti  extorquenC» 
aut  fraude  decipiunt,  aliqiias  confessiouis  suae  in 
alleram  partem,  quam  debeaut,  liieras  scribere  ^» 
aut  pro  suarum  non  requisitione  causamm  '*,  aut 
(qnod  deterius  est)  *pro*  aiienl  erroris  serta  **  scri- 
pturas  facere,  et  propriis  maiiibus  roborare»  et  co- 
ram  populis  recllare  atqoe  conftleri.  Aliquos  **  di- 
cfint  carceribus  et  ergastulis  retnidi  '*,  ut  saltem 
his  territi  Insidiis  *deTient*  Domini  sacerdotes,  *et^ 
snts  faveani  Toliintatibiis.  liem  ubi  supra :  j|  5.  Gon*^ 
fessio  Tcro  in  lalibiis  non  compulsa,  sed  sponiar.ea 
fleri  debet,  ipso  atlestante'^  qui  ait  :  Ex  cordo 
*enim*  procedant  homicidiap  aduiteria^  * fornicationes^ 
blasphemia^*,  et  cetera ,  qua>  suni  ad  lianc  pcrtliien- 
tia.  §  6.  Nec  tantum  attendenda  sunt  qtise  liunt  ^^ 
quanlum  quo  animo  fianl.  Et  paulo  post :  {  7.  Am- 
plius  autem  ^*  respicit  Deos  ad  cogitaiioiies  et  spon- 
taneas  Toluntates,  quam  ad  actus*  qiii  per  siinpli*. 
citatem  aut  ''per*  necessllaiem  fiunt. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


QuiesT.  VI.  C.  I.  »  Aucioribus :  Ito  haliet :  Si  sa- 
cerdoiibus^  vel  acioribus  eecle$itB^  queniadmoduin 
etiam  in  eadem  epistola  dicitur :  Si  qui$  erga  epi- 
Bcopnm  vel  uctorem  eccle$iw,  et  referiiir  supr.  2,  q. 
7,  Si  qw$  erga.  Hoc  aiilein  loco  in  epislola  legitur : 
Similitersi  hujusmodi  personis  quwdamscripturw, eic, 
Pnecesserant  autcm  cum  multa  alia,  tuiu  quae  re- 


D  feruntur  in  lioc  eodem  capite,  in  Tcrs.  Bsi  etiam  ey 
ad  hanc.  Confectiim  eiiim  est  hoc  oapui  ex-  tocii 
epistolos  binc  inde  sunitis,  ordine  mm  semper  ser 
vaio. 

I»  Uteras  scnbere :  llxc  absnnt  ab  originali.  Sutr 
ficiunt  enim  illa,  qii»  sequuiUur  :^Scripturas  faeete. 
Sed  ob  glossam  nou  sunt  e»pmtcia«. 


QuJiisT.  V.    *  crebrescit  :  Ito.  —  Edd.  Arg.  Bas.  —  erebeseerk  :  Bdd.  rell.  s=  C^  h    ^  tif .  puhl. :  Edd. 
coll.  o.     "  Gen.  c.  9.    ^  vndenda  :  Edd.  Arg.  Bas.  =C.  II.    '  Ep.  non  salis  cerii  temporis.  —  Ito  Decr. 
6.  r.  1^2.    •Saloni:  Ed.  Bas.  —  Soloni  :  Edd.  Lugdd.  Par.    *  ipeius  :  Edd.  coll.  o.    ^  nisi  :  exd.  pr. 


Lu^nlft.  II,  111. 

01J.EST.  VI.  C 


41 


iUe  :  presb.  :  Ito.    "  ip»um  :  Edd.  coU.  o.    '•  vet :  e»d:  —  Ivo-  —  Bobm. 
I.    '  Caput  Pseiidotsldori.—  iToPau.  I.  i,  c.  f18.  Decr.  p.  5,  c.  ^l.     *'desid. 


Edd. 


Aru.  Bas.  Nor.  Ven.  I.     *desid.  in  iisdem  exc.  Bas.    ^  vel :  Ed.  Bas.    *  proveuire  :  orig.    *  quempiam 


Boliin.     ^  cf.  Ennodii  apolog.    *  pudeo  :  EdJ.  coll.  o 
cnll    «♦.    "  atio$:cvi\\,    ••  f^'/"*!»  •  "■•»»      «* 


Etkl.  c(.II.  0.  pr.  L»ig'l.  II.    *•  eiiim  :  Edd.  coll.  o. 


•  tantum  :  ead.     "  rerani  :  orig.    ^^secue  :  Edd.. 
reclttdi:  orig.     *^  testante  :  Edd«  coil.  Oi--cf.  Matth.  c.  i6,  t.  19.    **/laiif  t 


879 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XV.  QUiEST.  V. 


m 


outem  eiiam  acolythi  uxores  dncere  posiunt,  Quamvii  A  C.  1.  MiniUri  eceUiim  dle  domifUcc  cau$a»  wettiUeire 


igitur  iacrit  canonibui  ntbmoveaniur  accuiaiionei^ 
quai  legei  iacuU  non  aiciicuni^  non  ideo  coniequenier 
recipiuniur  quaicunqne  principum  legei  pdmiituiu, 
1 1.  Sed  {iicut  circa  hujui  operii  iniiium  '*  prmmii^ 
ium  eii)  toiiei  legibui  imperaiorum  in  eccleiiaaicii 
negoiiii  utendum  ea^  quotiei  iacrii  canonibui  obviare 
non  inveniuniur,  Unde  aut  ipecialiter  iacrii  canom" 
btti  mulier  ab  accuiaiione  lasue  maieitaiii  el  iimonite 
cilendaiur  prohibila,  aiti  pra^minii  raiionibui  adhu- 
immodi  accutationem  admittemla  probetur.  §  2.  jVec 
quiiquam  diningnere  quecrai^  ad  aliorum^  non  ad 
iacerdoium  accuiaiionem  in  hoc  caiu  iimoni(e  mulie' 
rei  eae  admiiiendai.  Quum  enim  generaliter  legibm 


non  debent. 

Nullus  episcaponim  aul  presbyicrorum  vel  cleri- 
corum  die  doroiiiico  proposiiiim  cujiisciioqiie  cauMi 
negoiiiiin  audeat  ventilare  *»  nisi  boc  Unlum ,  ul 
Deo  slauita  solemnia  peragant.  Celeris  vero  diebiii , 
convenieniihus  t  personis»  illa,  r|u:c  jiista  sunt,  ha* 
bent  licentiain  judicandi»  excepto  *  criminali. 

C.  II.  Soiennibui  diehui  el  iegitimorum  jejuniorum 
iacularia  placiia  non  agantur. 

Item  ex  Concilio  amtd  Erphesrurt  <^,  hahito  prenente 
nege  Henrico  K 

Placiia  sxciilaria   dominicis  "  diebus,  vel  allis 

pnccipuis  restls,  seu  eiiam  in  his  diebiis,  In  quibns 

Jegitima  jejunia  celcbraniur,  secuudiim  canonicam 


koc  eii  permiiium  mvematnr,  nui  qun  ipecialtler      ^^    ...  ..  .  .       -    .   , 

,.       ,       .  ,.,.,         .     ,    ..     .       j.   .     .    n  coiistitutionem  inmime  fieri  decernimusMiisupcr» 

liliqna  lege  hoc  prohibiium  oslendentt  ejm  diittnctto  ■*  ^,..,„,  „..„«,*  — .«j...  .i^^-^..:.    ...  ^..n-  i.ArXZ^z^ 

locum  uon  habebit.  Verum^  quum  coiitra  generaUi 


regulai  quadam  crimina  tpecialiter  excepia  iint,  in 
quibm  midieri  accmare  permitiitur^  inter  quce  (oini- 
nicatio  non  niimeni/nr,  patei,  quod  hujin  accmatio 
dnpliciier  infirmatur^  et  quia  fornicalionii  crimen  in- 
lendity  elqnia^duiH  de  ieconfitetur,  iuper  alienum 
i-rimen  ei  credi  non  oporiet. 
LiiitchiWus  Papa  icribit  in  decreiii,  c.  18,  dicem** : 

C.  V.  Hei  profeaio  advenm  quemlibet  admitti  non 
debet. 

Neinini  (praelerquam  de  crimine  Ixsx  majestatis) '^ 

de  se  confcsso  credi  potcst  **  siiper  crimen  alienum, 

qiioniam  ejus  alqiic  omnis  rei  proressib  periculosa 

esi,  el  admiitl  adverstis.qiiemlibet  non  debet. 


etiam  saiicia  synodus  dccrevit,  ut  ntilla  judiciaria 

potesias  licenliam    habenl  sua  aiicloritale   Chrt* 

stianos  ad  placltum  b.innire  in  '  su|iradiclis  diebus, 

Id  est  sepiein  dics  *  ante  naialein  Dumiiii  iisqiie  in 

ociavas  epiphanise,  el  a  quinqiiagesima  usqiie  in  '* 

ocl.ivas  paschac,  el  seplein  dies  *'  ante  iiativiutem 

saiicli  Joaiinis  Uaptist»,  qualentis  adeundl  ecclesiani 

oraiiouibusqiie  Yacaiidi  libcrius  hahealur  rnculias. 

C.  III.  De  eodem. 

liem  Uadrianus  Papa  fii  capitulii^  c.  64  ". 

Niillus  episcopus  vei  '*  infra  positus  die  dominica 

causus  judicare  pr.csunial. 

OU^STIO  V. 
GRATIANUS 


Gratian.  C«m  eri^o  if/a  de  te  confitetur,  '^?'' ^  Purgationem  vno  negnnti  eae  prieiiandam,  Ste- 


aiienum  crimen  ei  eredi  non  oportei^  ied  contra  eam 
iua  coiifeaio  iiiterpreianda  eu» 

QUiESTIO  IV. 

GRATIANUS. 

Quod  rcro  die  dominico  nec  epiicopo^  nec  preiby- 

tero  eamam  aliquam   ventiiare    iiceat^  in   Tarra- 

conenst  Coiicilio  prohibetur^  in  quo  iic  Hatutum  £s/, 

c.4«: 


plianus  icribit  Leoni,  Epiicopo  Theanemt  •  ^ : 

C  I.  Diaconuit  ii  de  crimine  conrinci  non  poterii^ 

apud  epiicopum  ie  ipium  eecreto  purifieet. 

De  crimine  sibi  illato  diaconus  tiius  verissime  fa* 

lehalnr  8o  esse  immuneni.  Veruiiiunien  si  suscipio 

hal»eiur,  ei  accuftiiores  idonei  rcperiunuir,  ei  tales 

testes,  quales  sacri  canones  sanciiint,  ncclto  leciim 

certo  episcoporuni  nuroero  veniani  *  accusaloros, 

vocetuf  et  ipse  Aldcricus  diaconus,et,  si  negaverii, 

ventiletur  causa  canonice,  et,  si  vel  sponte  con* 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  V.  «  Pra^terquam  de  crimiue  leeut  majeitatii  :      eliam  apud  Burchardum  el  Ivonem  dicilnr.  Et  co 


ll:i*c  excepiio  in  nnllo  ex  locis  indicalis  habelur. 


pnvlcrqtiatn  apitd  Aiiselmniii*.  _       ,^       ^ 

QOiEsT.  IV.  C.  II.  •  Erphexfurt :  In  viilgalis  lege-  D  cius  a  Zacbaria  Papa  conslituti  episeopnm,  et  im 


dices  Graiiani  manuscripii  habent  qiiemadtnmhim 
est  restiluliim.  1n  hoc  antein  oppido  peiilt  Bonifti* 


haiiir :  Epheittm^  quasi  lioc  esset  decreluin  aliquod 
concilii  Ephcsini,  habiii  tempore  Ccelestini  Pap?e, 
et  Th(*odosii  iiinioris.  Hoc  vero  est  Germanicum 
concilium,  habiium  pitescnte  Henrico  rege,  prout 


petravit.  Qiiod  appnret  ex  priina  epistola  Boniraeii 
ad  Zachariam,  et  uliima  Zacliariafc  ad  Bonifacium. 

QD.CST.  V.   •  Itlem  est  titulus  in  c   De 
nifeua.  SMp.i,  q.  t. 


QUiGST.  111.  C.  IV.  **  Dist.  10,  c.1.  **  Caput  Pseudoisitlori,  cf.  interpr.  ad  Thood.  cod.  1. 9,  U  1,  e. 
12.  —  Ans.  I.  5,  c.  75  (65).  Ivo  Pan.  I.  4,  c.  69.  Decr.  p.  5,  c.  288.  *  non  legitur  tn  eod»  Ans. 
coll.  =  C.  V.     »»  oportet :  Edd.  coll.  o. 

QoiEST.  IV.  '  hab.  A.  5^6.  —  Reg.  L  I,  r.  576.  Burch.  L  2,  c.  87.  ( :  ex  eonc*  ap.  Medard.)  Ivo  Decr. 
p.  4,  V.  22.  £=  C.  1.  *  judicare :  Coll.  Ilisp.  —  vindieare  :  Coll.  cilt.  f  conniventibm  :  ColL  Hii». 
'  excepto  criminalia  negotia  :  ib.  =C.  IL  ^  hab.  A.  932.  —  Burch.  1.  lo,  c.  21.  Ivo  Oecr.  p.  4,  e.  53. 
'  d(fm,  vel  al.  fett.  diebm,  teu  etiam  in  ^i^nit,  eic.  *  orlg.  *  volumm  :  ib.  *  Im.  glorioiiielmm  res 
aiujineiitum  Chriti.  religionit  eoneenit :  ib.  *  in  — td  eit :  desid.  ib.  *  diebm  :  ib.  —  Edd.  coll.  0.  ** 
// //  :  Edd.  coll.  o.  —  Bohin.  »»  diebut :  Edd.  coll.  o.  =  C.  Hl.  "  Burch.  1.  I,  c.  102,  (ex  coiic.  Sp-i- 
/cji^i.)  Ans.  in  fln.l.  3.  Ivu  Decr.  p.  5,c.  20i( :  ex  conc.  Spat.)  "  et :  Ed.  Bas. 

UuxsT.  V.    '  cf.ad  C.  2,  q,  !,  c.  17.  —  Ivo  Decr.  p.  0»  c.  430.  =:C.  I.    «  vocentur  :  Ed.  Arg. 


911  DECRETl  PARS  SECUiNDA. 

fessus»  irel  legiiiroift  lesiibns  fuerit  npprobalus,  ca-  A 
iioiiica  foriaiar  senleiitia.  Qui  si  nec  sponle  conB- 
tetur,  nec  accusaiores  ei  lestes  legitiint  reperti 
fiierint,  el  mala  fama  crebiierit',  non  pnblico^ 
ci:iinine,  sed  coram  te,  et  aliftnaniis  reverendis- 
siiiiis  prcsbyteris  et  diaconis  liue  ecclestas  secrelo 
jnramento  se  purificet.  Et  *tu*  deinceps  boni  lesti- 
nionil  enm  anniincia,  et  compesce  et  coinmone  ec- 
clesi»  tn»  fitios,  ne  sacerdolem  Dei  nllerius  infa- 
mare  prTesnmant,  timentes,  qiiod  Cbani '  malcdictus 
est,  qni  patris  verenda  '  derisit. 

C.  11.  Non  e$l  spotiandus  presbyier  vel  diaconut,  nisi 

$ponte  eonfes$u$  vet  legilime  eonvi€tu$  [uerit. 
Jtem  Nicolaus  '  Solomoni  '  Con$tamien$i  episcopo. 
Presbyter  aut  diaconus,  qiiem  asseris  crimina 
nolle  piiblice  conrueri,  sed  Tclle  cum  sacramento  B 
defeiidere  se,  et  si  lamen  notum  sit  episcopo  esse 
sccltis  ab  ipso '  perpeiratiim ,  non  poiest  per  ali- 
qnain  poenilentinm  sacerdolali  vet  diaconali  ofBcio 
lioiiri.  Sed  mirandiim  est,  si  ipse  confessus  non 
fucrit,  qnomodo  noiiiin  possit  esse  episcopo  scelus 
:ib  ipso  pcrpelraluni,  nisi  accnsalore  Torle  idoiieo  pcr 
tesles  idoiteos  approbante.  Unde  si  examinanle  epi- 
scop«>  causam  presbyteri  vel  diaconi  non'*  fucrit  |ier 
tesiiiim  approliaiionem  presbyter  ^^  vei  diaconus 
liM^te  cooviclus,  non  est  scetiis  episcopo  legitime 
inanifeslum«  nisi  siia  sponte  *6celus*  ipse  ^*  confi* 
tt*atiir.  Qiiod  nisi  fecerit,  interim  non  vidcmus  suo 
debere  presbyterom  vel  diaconum  oflicio  privari. 
St>ia  ergo  sponianea  confessio,  et  canonicus  nume- 
nis,  eC  ^*  qualilas  lestium  (decemenlilMis  episcopls, 
ei  accnsatore  qiiod  objecerat  comprobanie)  clericum 
privat  proprlo  grado. 

0U.ESTIO  VI. 
GRATIANUS. 
1  Pars.  Qiiod  vero  confe$$io  crucialibu$  extorquendM 
non  5//,  Alexaiider  Papa  teslaturt  $criben$  omnibu$ 
oriliodoxi$f  epi$t.  f ,  c.  i  ' : 

C  I.  itftmsiroricm  confe$$io  nou  $it  extorta^  $ed 
$pontanett. 

Si  quandoque  *  a  *  sacerdolibos  et  ^  aoctoribus  * 

ecclcsiae  qoaedain  scriplune  qooque  modo  per  nie- 


CAUSA  \\\  QIJ^ST.  VL 

tnm  aut  fraudein,  aut  pcr  vim  extorkB  fuefini,  vei«. 
ot  se  liberare  possint,  quocunqoe  ab  eis  coiiscriptas 
aut  roborat;e  fuerint  iiigeiiio,  ad  nullum  eis  praeju- 
dicium  vel  nocunienium  valere  '  ccnsemns,  neqne 
ullam  eos  liifauiiam  vel  cnluinniai»,  aot  a  sois* 
seqneslraiionein  bonis  iitiqnani,  Deo*  auclore  et 
sanciis  nposlolis  eoruinqiie  siircessoribus,  siistinerfr- 
periniliimus.  Confessio  vero  in  talibiis  non  com- 
pnlsa,  sed  bponlanea  fleri  debet.  Et  infra  :  %  1.  Oiii- 
nis  enini  confessio,  qu.-e  II l  ex  necessitale,  iides  iioiii 
est.  Et  paulo  po$i :  §  2.  Confessio  ergo  in  talibos^ 
non  exiorqueri  debet,  sed  ^poiius*  sponte  profiteri; 
pessimum  enim  est  de  suspicionc  aut  extorta  con- 
fessione  qoemqoam  *  jodicare,  qouin  magis  sit  in* 
specior  cordis  Dondnns,  quam  operis.  Et  paucit 
inierjeciit :  \  3.  Non  ^  polest  nulem  tiumano  con« 
deninari  examine  quem  Domiiins  sno  reservavit  jiK 
dicio.  Si  omnia  namque  In  lioc  saeculo  vindicat» 
cssent,  locum  divina  judicia  non  babecent.  Item 
multo  $uperiu$ :  {  4.  Esi  etiam  *et'  ad  *banc'  sai^ 
ctam  sedem  perlatum  (quod  pudet  *  dicere»  ei  ii^n 
sotum  *  sacerdolali,  sed  eiiam  omni  Cbristian»  no- 
inini  esl  iniinicum),  quod  nonnnlli  epl^copos  vel 
sacerdoies  aut  metu  compelluni,  aui  vi  exiorquent» 
aut  fraude  decipiunt,  aliqnas  confessionis  suae  In 
alleram  partem,  qoam  debeani,  liieras  scribere  ^» 
aot  pro  soaruin  non  requisitione  causanim  ^*,  aoi 
(qood  deteriiis  est)  *pro*  alieni  erroris  secta  ^'  scri- 
pturas  facere,  et  propriis  manibos  roborare»  et  co- 
ram  populis  recitare  atqne  confileri.  Aliquos  "  di- 
ctint  carceribus  et  ergaslulis  retnidi  ",  ut  saltem 
bis  lerriti  insidiis  *devient*  Domini  sacerdotes,  *et^ 
snis  faveant  volhntatibus.  Item  ubi  $upra :  j|  5.  Gon*^ 
fessio  vero  in  lalibus  non  computsa,  sed  sponiai:ea 
fleri  debet,  ipso  aileslante 'S  qui  ait  :  £«  cord^ 
*enim^  procedant  homicidia^  adulteria^  *fornicatione$^ 
bla$phemia** ^  et  cetera,  quae  snnl  ad  banc  pcrtinen- 
tia.  §  6.  Nec  tantum  attendenda  sunt  qii»  Aunt  *S 
quantom  qoo  animo  fiant.  Et  paulo  po$t :  {  7.  Ain- 
plius  auiem  ^*  resplcit  Deos  ad  cogiiatioiies  et  spoii* 
ianeas  voluntates,  quam  ad  acius,  qiii  per  siinpU-. 
citatem  aot  "per*  necessitatem  ttunt. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
QuiCST.  VI.  C.  I.  »  Auctoribu$ :  Ivo  haliei :  Si  sa-  D  feruntur  in  boc  eodem  capite,  in  vers*  Bh  etiam  e^ 


C$rdoiibu$f  vel  acioribu$  ecelesice^  queinadmoduin 
etiain  in  eadein  epistola  dicitur :  Si  qw$  erga  epi" 
Mcopvm  vei  aclorem  ecclesite,  ei  referliir  supr.  2,  q. 
7,  Si  qui$  erga.  Hoc  aiilein  loco  in  epislola  legitur : 
Simititer$i  hujtt$modi  per$oni$quwdam$eripturie^eie. 
Pnecesserant  aulcm  cum  multa  alia,  tuin  qnae  re- 


ad  hanc.  Confeclum  eiiim  est  hoc  ottpiU  ex  locij 
epistotde  binc  inde  sunitis,  ordine  uoa  semper  ser 
vaio. 

I»  Utera$  uribere :  Ilxc  absunt  ab  ortginaru  Su& 
ficinnieniin  illa.qiiae  seqiiuiUnr  :.&:rtf7l»ras  facete, 
Sed  ob  glossam  non  sunt  e»p(tiu:i<'«^ 


Qu^iST.  V.    *  crebre$cit  :  Ivo.  —  Edd.  Arg.  Bas.  ^  crebe$eerit :  6dd.  rell.  =  6^  I;    ^  in.  puU. :  Edd. 
coll.  o.     '  Gen.  c.  9.    *  pndenda  :  Edd.  Arg.  Bas.  =C.  Il^  '  Ep.  non  salis  cerli  tcmporis.  •--  Ivo  Decr. 


U,  r.  m. 


^Saloni:  Ed.  Bas.  —  Soloni  :  Edd.  Lugdd.  Par. 
■       -  la ;  - 


ipems 


Edd.  coll.  o'.    ^  ni$i  :  eaed.  pr. 
Lnifild.  H,  m.    "  ilte  :  pre$b.  :  Ivo.    "  ip^um  :  Edd.  coU.  o.    *•  vet :'e»il;  —  Ivo^  —  Bohm. 

QU.EST.  VI.  C.  L  *  Caput  Pseiidoisidori.— IvoPnn.  I.  i,  c.  ii8.  Decr.  p.  5,  c.  ^l.  *desid.  in  Edd. 
Ar;;.  Bas.  Nor.  Ven.  I.  *desid.  in  iisdem  exc.  Bas.  ^  vel :  Ed.  Bas.  ^proveuire  :  ong»  *  quempiam  : 
Boliin.  ^  cf.  Ennodii  apolog.  *  pudeo  :  EdJ.  coll.  o.  *  tantum  :  eftd.  *^  rerum  :  orig.  *^$ectm  :  Edd. 
ciill  o.  "  alios :  ouul.  ••  reclndi :  orig.  '*  tesianie  :  Edd*  eoll,  o^  —  cf.  MJiuh.  c.  16,  v.  19.  »•  fani  i 
Etkl.  c(.II,  0.  pr.  Lngil.  11.    »•  euim  :  Edd.  coll.  i>. 


m  D£€R£TI  PARS  SKClJiNDA.  CAUSA  \V.  QU.EST.  TII  984 

C*  II.  ApoitolUa  nuctotUmt  psmiui  ilUeiia  in  irritam  \  jurAmenlu  quod  fdcutm  esl  lii»  episcopM.  ifiii  ape- 

deducil  juramerUa.  sMlica.  autoritale  a  poiitifieali  grailn  deponiintiMr. 

liem  Nicolaus  Papa  Epiicopii  Gailia:  ".  ^  ,^  fcxcommamcarl  vi^cnfo  fidHitath  non  teneutur 

Aactorilaiem  Tenerabilinm  pncdecessoniin  no-  .tmMwi. 

•liwruni  Mcnti,   et  nominatim  l>eatissiini  PapK  et  Ittm  Gfegoriut  VU  Rcmunm  Sfmado  ptmadttu 

nnrtyris  AlexMdri «  qiiinli  a.  beato  Petro,  ab  om-  **'*"  "• 

iribtts  iurameniis  et  cuiusciinqoe  modi  obllgationi-  «»«•  sanclorum  praMlecessorom  m»trorom  uaUiU 

Lu»,  «inibui  ilii  sesc  coaeii  »ioleniia  impiorum  obli-  '«"«'"<»  "•  ««»•  <»'»  ««comrouBicaUs  adelitale  aut 

gaverant.  abMilvirans.  et  iie  ilia  servoniur  Telnimus  ««cramento  constricU  suiit.  aposlolica  auRioriiate  a 

lam  pfsbtum  arcbiepiscopam  Treverensem,  quam  sacramcnto  alaolvimiis,  et  ne  eis  "  adeltkitem  ob- 

«jos  prKpositum,  ei  oinnee,  qni  iuhc  teniporis  cupU  '«"«'"  O'"'''»»"»  «">*'"  Pr«'«'ibe«»'».  quousque  •  ipei 

se  ilUs  qnoqvo  mo.lo  obligavcrum.  neque  u««m  eos  *<•  saiisraclioncm  veiiianl. 

proinde  inHimiam  vel  calomniam.  aul  a  suis  boiiis  ^-  V.  iliiw  ^««  r«o«r«i«M«r.  fiMiMtm  <«m». 

"^              .                                  '    ^  iNuiiicalit  liu/iNi  Knare  toauur. 

«^ieBlralionem  mmiaiii ,  a«cU)n,  Deo.  el  saiictis  j^^^  „^^^^^^,^  „  ^             ^           .  „         - 

aposiolis  et  nostris  pr^decessorilms.  susiinere  pei-  j^^^^^^^^  „  .,,.^^^  ^        .  ^  ^^^.^.^  ^^ 

mlttimns.  sicut  per  Proplietam  Domluus  dict »  :  ^,.„  ,,eommu.iJcaius  est.  serviant.  prohibcto-. 

^<ssa/r«co%a/to»estmpferali..  Qiiliietiam  pr»fato  ^^.  „  ^.   3j,crame.ita    pralenderint .    moneantur, 

fmtri  .H«rtro    nKisqiie  Treverensis  ecclesi»,  ilttu^  ^^^^^^  ^^  „,^g.^  ^^^^.^^  q„^„,  hominibus.  Fide- 

<fue  defcnsoribiis  bajc  in  mandatii»  damus.  ut  spiri-  ,.^^^^,„  ^„j„.^  ^^^^  Cbrisiiano  principi  juraruni « 

tiiali  simul  ci  maieriali  gladio  taiudiu  malignos  illos  ^j^  ^jyj^,,^  ^^^^^^^^  adversanli.  et  eorum  pnecepta 

eorumque  rauiores  insequantur,  qiiousqoe  cum  in-  ^,^,^^;  ^  „„„j^   cohibei.tur  ••  aiicioriiate    persol- 

legrilale  possesslones,  vel  qnttcmifiue  res  ecclesia- 

Mleae  boc  faclo  vel  qiiocunque  paclo  dislracue  sea 

dAr«pUe  sont  *•,  revocentur.  QUi£STfO  Vfi. 

It   Pars.  Gratian.  A  fidetittaii  «/kmi  jurmmento  GRATIANUS. 

AoniaiNis  Pontifex  nonnuUoi  ofrio/Wr.  ^iriim  aiiquoe  1  Pars.  Abufue  tynodati  tero  audientia  oaeerdotem 

a  s«a  dfgmtate  deponit.  damnari,  \n  Hi.spalensi  ConcHio,  ciit  Uidorue  imer» 

Vnde  Gregorios  i^ipa  ^  '® :  fnit,  cap^  6  tic  prokibetur  *  i 

C.  Ilf.  PoniifhaHi  aucioritai  a  jurnmento  fideOtatu  C.l.  Smo  eoncihi  examinationo  proobifter  uel  diaeonuo 

nonuuUoi  abioivit.  non  dejidaiur. 

Alius  itein  Roinaiiiis  Pomiiex^  Zacbarias  scilicei,  ^     Scxta  actioiie  comperimusy  Fragitanum  *  Comu* 

regem  FraDconiro  non  Uin  pro  suis  iuiquitalibiis  beu&is  ecciesia'  presbyterum  injuste  olim  a  pontifice 

q«am  pro  eo,  quod  lai»iai  poiestati  brat  iiwtilis,  a  suo  dejectum,  et  innocenlem  exailio  condeiiuiatiim» 

r^no  deposuit,  et  Pipinum,  Caroli  i.iagoi  iuipera-  Qucm  rursus  onliiM  siio   resUiuenles  \  id  ileiioo 

loris  patrem,  iii  cjiislocum  siibstituil.  omnesque  adversus  pnesun.tiouem  noslram  >>  dccrevin.iis,  ct 

Fraucigenas  a  juraraento  fidelitaiis,  *quod  illi  rece-  jiixia    p.-tscoriim    Patni...    synodaleu.    senientiam 

iani*absolvitoQuodeliamex  aiictorUateficquroti '^  nullus  nostrum  si.ie  coucilii    examine   qnemlibel 

agft  oaActa  ecclcsia.  quum  milites  absolvit  a  vinculo  prcsbytenim  vel  diaconum  dejicere  *  audeat  ^.  Nam 

NOTATIONES  C0RR£CTOUl]M. 

C.  11.  «  Aiexandfi:  Nicolaus  citat  episi.  Alex.  I,  Qij.fi.sT.  Vtl.  C.  I.  «  Ue»t«neniei:  Sic  est  eiiicn- 

de  quB  re  se  notaium  est  sopra.  dist.  i9,  Si  Ao^  dauim  ex  codicibus  coucUioruin  iiupressis  et  uinnii- 

manorum.  scriplis.   Sic  ci.iui  aperlius  declaralur  illuni  eano- 

C.  Ill.<^lnmanuscriptisesl,  utinvulgatis:G«/iiiiiii  nice  a  concillo  esse  rHstilutnif.,  qnam  ex  lectione 

Papa  Anaetaiio  imperatori\  Cujiis  Gelasii  esse  i.on  Gratiaiii  vulgala  :  retiitutum  este  comperimm'*, 

potesl.  Zacbarias  enim  ei  Caroliis  M.,  quortNB  in  t»  !>ioitram  :  A.iti^a  tegebatur :  teitram"\  lu  re- 
boe  capile  inentio  lit,  multo  post  Gelasium  vixerui.l.  D  ccutioribus  aulem  coticiliorum  editi«>iiibns  csi :  »<»- 

fYabelur  autem  in  regesto  Gregor.VII.  lib.  8,  ep.  £i,  ram.  Emeiidalum  est  ex  anfiquioribas  e«liliotiibas, 

Herimanno,  Metensi  epi$ci>po  scri|Ka,  quam  referl  et  duobus  coilicibus  Vatieattis,  el  Locensi  regin, 

Ivo.  Ifl  qiia  quidem  eplsiola  paulo  ai.ie  niulta  ex  qneii.adiiiodum  et  panlo  posi  :  iiii//tts  nosfrNm.  qnum 

epistoia  Gclasii  Aiiastasio  in.pcralori  scripta  affe-  smtea  esset :  nuliui  venrum.  Modebti  eNtin  et  reii- 

runttir.  gi«»si  episcopi  sibi  etiaui  iiietuiini.  Alia  vero  qtKeftam 

CfY.  ^  Qiioici^iic,  etr. :  Verba  Iksc  non  suut  in  Miiit  ex  iisilem  codicibus  emendata. 
codice  maiiuscripto  Vaticano. 

Qu.csT.  VI.  C.  II.  *^  scr.  A.  861,  ex  sent.  Hontbemii  in  liist.  dioeces.  Trevir.  — 
Non  desunt,  qitibiis  cum  Aogiistino  suppositiiia  esse  viileatnr.  —  Polyc  1.  6»  t.  11.  "  £<«. 
c.  58,  V.  6.  »•  rtieriiK  :  Ed.  lias.  ••  srr.  A.  tU80.  -r-  Ivo  P;iii.  L  5,c.  iW.  Dccr.  p.6,  c.  ult.  =5 
C  III.  •  ila  in  Edd.  coli.  o.  •«  «dd.  :  io^pe :  orig.  =  C.  IV.  ••  hab.  A.  1078.  — fvo  Pau.  I.  5»  c.  110. 
•»  iequentei  :  Gd.  Bas.  -^  ivo.  »*  «i6t  :  orig.—  Edd,  coH.  o.  =C.  V.  •»  Ep.  iucerti  tomimris,  scr.  ad 
Ebreduncnsem,  Vapincenaem  et  Diensem  Epp.,  ut  ex  Victorino  Paiiormiae  codice  U  5»  c.  iil),  prouilit 
Haluxius.  t  fVf^oiN  :  Halux.  ex  cod.  Paii.  mscr.  ••  proitibete  :  Ivo.  "  Quod  :  ib.  *■  JMraveriiii :  iU. 
••  tohibeantur  :  Ed.  Has.  ^ 

OuiCST.  VII.  ^  bab.  A.  619.  —  Ablm  Flor.  apud  Mubill.  Vet.  anal.  c.  12.  =  C.  1.  •  Flagitanum  :  Edd. 
coll.  o.  **  comp.  :  desid.  iu  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  I.  ***  ila  in  Etld.  coll.  o.  •  dejieiendtm  :  Coll«  Uisptt 
—  Abbo.  *~  Eddo  coll.  o.  pr.  Ois.»  in  qua  ieg. ;  damnandunu    "  pnict :  Edd.  coll.  0. 


M5                               DGORETI  PARS  SECDNBA.  CAUSA  XV.  Q(]i£ST.  VII.  m 

niuhi  tnim  qnt  hidlscusMs  poiesiaie  tynNinica.  mni  A  bns  vldniseplmpws,  si  diafonns  m  <>,  qnf  srgnHnr; 

auccorilate  canonica  damnanL  El  sicut  nonnHlloo  si  presbyter,  a  acx**;  &i  episcopus,  a  duodecim 

gmlla  liivoria  •  aiibrmiani,  iia  qnoadain  odio  invi-  consacerdolibua  ••  andiaior.  (Jniversi  episcopl  dixe- 

ilisiqne  •pemiorr  homiliani,  ei  ad  lcvem  •  opinionis  runt :  Conlemtng  •*  debei  contumaci»  el  tuperi)i» 

anram  eoiidemnant  qnontni  crtmen  iion  approhaiit.  in  omnfbus  frangi.  Causa^  vero  pro  personia  ab  •• 

Rplscopus  ^  enim  sacerdoiibns  •  ac  mintstris  solws  bis  *•  statuto  numero  aiidiantur. 

Iionorem  dtte  poiest,  snhis  aufcrre  non  potesi.  Si  C.  IV.  De  eodem, 

enitn  hi ,  qui  in  saecuto*  a  dominls  sttis  Imitoreni  Itemtx  Omcilio  Cartbaginensi  II,  c.  iO  •^. 

libertatls  adepli  snnl,  In  scrvlinlls  nexnm  «•  non  FeltxepiscopusSeleinselitanusdixit :  Eliam  lioc^* 

revolvnntiif",  nlsi  pnblice  apiid  *•  pnetoris  ac  prar^  adiicio  secundum  statuia  veternm  concilionim ,  ui, 

sitKs  tribunal  in  foro  rnerittt  accnsatt,  quanio  magis  gi  quig  episcopus  (quod  non  optamiis)  ••  in  reatuin 

hi,  qui  dlvinls  aliarihits  consecrati  honore  eccle-  aliqtiem  incurrerit  ••,  et »»  fiierit  ei  nimia  necessilas 

slaslico  decorantur?  Qiii  profccto  ncc  ab  nno  dam-  non  posse  plurimos  ••  congregare  »•,  ne  in  crimiiio 

nari  ",  nec  uno  jitdicanle  poterunt  honoris  sui  remaneat^^,  a  duodecim  episcopis  audialiir,  et  a 

privilegils  «*  exui ,  scd,  praisentaU"  synodali  ju-  sexpreshyier*,  et  a  iribus  diaconiis,  cum  proprio 

dicio,  quod  canon  *•  de  illis  pnecepcrit  '*,  defi-  ^  sito  episcopo. 

n^"-  C  V.  De  eodem. 

C.  II.  Cauta»  clerkorum  emuoput  non  Hi$i  cum  le-  //««  ex  Concilto  CnrtlMigtnensi  III,  c.  S"». 
nioribut  eecUtiw  audiei, 

Hem  Gregorius  Joanni  Epistopo  Panormitano,  ^'  ^'"^™  presbyieri  vel  diacont  rtierint  aecnattl. 

lib.  XI j  epiit.  49  *•.  ailjMiicto  sihi  ex  vicinis  iocls   proprins  episcopiia 

Si  quid  de  qnocunque  clerico  ad  aores  tiias  per-  legitimo  nnmero  collef  arum  *•,  (|uo8  "  ab  eodem 

venerli,  qnod  te  juste  posslt  offendefe,  focile  non  ^  acrnsati  petierint,  id  est  vm  aernm  in  presbyleri 

frcdas,  nec  «•  ad  f  vlndictam  lc  res  accendat  in-  noniine  sex  U  in  diaconi  tribus  ••,  ipsorum  ••  cauins 

rognita ,  sed  pncseniibns  senioribns  occleshe  %n»  disciitiat  ^  eadem  dierum  ^  ni  ^*  dilatiMiim  ^»  et  a 

diligenier  cst  veriias  perscnitanda,  et  innc,  sl  qiia-  coninmiuone  remotionuro,  ct  discussione  persona- 

litasreipoposceril,caiipiticadi8lrictloculpamferial  nim  **,  inter  accnsntoies  et  eos,  qni  accnaaniur, 

dclinqtteiitts.  rorma  aervata.  ReliquonNn  avtem  dericornin  cauaas 

C.  III.  A  quot  epitcoph  pmbyteri  vel  diaeoni  $unt  eiiam  solns  episcopns  lod  agnoscatot  Ihiiat. 

II  Pars.  tiralian.  Solu$  awum  ad  eMduiionem  alk^ 


item  cx  Concilio  Carthaghiensi^  I,  e.  4 1  •♦.       ^  rmm  tpiuoporwm^  non  snonim  elencmrumditkur^  jtne 

Sl  qnls  tnmidns  vel  cotitntneliostis  exatlterit  in  •^  ^omni  prwtemtia  €ju$  tewtentia  erit  trrlln. 

mnjorem  naiu,  vd  aliquain  causam  liabuorii,  a  tri-  Vnde  ia  Concilio  Garihaf  incnal  IV,  u  25»  tegitue^: 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  III.  c  Carthaginenni :  Sic  est  emendnlum  ex  tiquo,  et  concordat  ciim  sequenil  capiie.  In  edilio- 

vpiiistis   codlcibiis.  Naiu  in   vujgatis  erat  :  Aga^  nihus  antem  concilionim   l*arisiensthivs  ac  Colo- 

themi  /%  qnuni  unicum  diintaxat  Agathense  tiie-  niensibtis  babetur  :  el  a  $ex  pre$byteri$  et  tribu$ 

inoretur.  diaconit^  queuiadmodiitn  et  tn  inultis  Gratlani  ma- 

^  Si  diaconu$  est :  In  vnlgalis  conciliomm  edi-  mtscriptls**. 

tionihits  legitur  :    $i  diaroim$  e$t,  arguaiur  pre-  C.  Y.  '  Nomine$ex:  Sic  in  ccteris  cmlicihns  im- 

$byier.Hc.  pressis  et  nianitscripiis,  pRrierquatn  in  editione 

C.  IV.  «  Preibyteri  Sic  h^gitnr  iii  concilio,  qtiod  Colouiciisi  qiialuor  toinornin,in  qu:i  hal)einr  :  Pre- 

cst  in  codice  catKUiiim,  c.  12,  et  gr.c  o,  et  diiohns  ^byteri  notnmequinque,  in  diaconi  duobu$^ 
codicibus  concilloruiu  ValicaiilSy  et  niio  alio  pcraii- 


Qi\C«T.vn.C  l.*f7ralt(e//i«ori'.  Coll.  Ilisp. —  Altbo.  — in  <^ni/.:  Edd.  coll.  o.  pr.Lugdd.  II,  III.  •/man- 
ra :  Eud.  coH.  o  ^  cr.  D.  67.  c.  i.  *prf$byteri$  :CiA\.  liisp.  •  hoc  $wc. :  Edd.  coll.  o.  ^^nexu :  Coll.  Ilisp.  "  re$ot' 
vfin/ttr:  Ed.  Uas.  ••  apud  pra*tore$  tribunati  foro :  Co\L  lllsp.  —  Ed.  Bas. —  ap.  prmt.  ac.  pree$*  tribunali  { in 
/r«6.:Ed<i.  Liigdd.ll,  111),  foro  :  Edd.  rell.  —  apudproeere$  irib.  foro:  Abbo.  ^*  nec  uno  damnanie  :  Edd. 
cxilL  o.  ^^privilegio  :  &ii\.  ^»  ar^rstftiii  ;  exd.  pr.  Yen.Il.  ••  add.  ?  omnlno  :  Edd.  coll.  o.  ^^  pr^ee* 
pU  :  Edil.  Arg.  Ba'8,  Nor.  Ven.  1.  —  add.  :  oportet :  Eii.  coll.  o.  —  B6hiu.  =  C.  II.  *•  Ep.  44.  (scr.  A. 
603),  L  15.  Kd.  Mniir.  —  Coll.  ir.  p.  p.  I,  l.  55,  c.  II.  —  cf.  I>.  8«,  c^  Tx,  "  »£  :  Edd.  colL  o.  f 
per  :  Edil.  Vcn.  I.  H  Nor.  z=t  C.  III.  '  iia  iu  Eild.  colL  o  ctc.  R:ts.  ••  h:ih.  A.  518.  —  Coll.  tr.  p.  p.  9, 
U  15,  c.  5.  *'  et  in  :  Eild.  coll.  o.  pr.  LngJrl.  *•  V/i  :  Ed.  Arg.  ••  $acerdolibit$  :  Edd.  coH.  o.  pr. 
Bas.  *^  contundi  debei  eontumacia^  ei  $uperbia  :  ColL  Hisp.  —  Edd.  colL  o.  —  Boliin.  ••  a  ttatuto  t  Coll. 
Ilisp.  —  Bohm.  ••  adO.  :  epi$copi$  :  Ed.  Bas.  =C.  IV.  ^  li:ih.  A-  5W.  -^  Burch.  I.  I,  c.  U9.  Atis. 
L  5,  c.  121.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.26^.  ••  htec  additio  :  Eild.  coll.  o.  ••  add. :  fieri  :  ea^d.  ^  Bohni.  •• 
inciderit  :  Ed.  Bas.  ^^  et  $i  :  Edil.  coll.  o.  ••  add.  :  ei)i$eopo$  :  cxd.  — Bohm.  ••  conaregari :  Co^. 
llisp.  •*  moitcal  :  Edd.  col.  o.  "  ilaEdd.  Arg.  Kor.  Ven.  L  =  C.  V.  •»  liab.  A.  r»97.  —  Biirch.  L  «, 
c.  205.  Ans.  l.  3,c.  125  (li2).  Ivo  I)ecr.  p.  6,  c.  280.  ••  epi$copvrum  r  Ans.  •^  qno$  —  id  Ht  :  desid. 
in  CoIL  lltsp.  *^tre$  :  Coll.  Ilisp*— Ed.  Bas.  **  qni  ip$i  :  Edd.  coL  o.  ••  diuuliant  :  e«d.  — ColL 
llisp.  ^^  iii  dier.  :  EJd.  Par.  Lugdd.  ^•desicL  in  Edtl.  rolL  o.  pr.  Arg.  Nor.  Vcn.  I.  ^»1/1/1111011«  : 
ColL  llisp.'— Edil.  coll.  0.  ^*  cau»arum  :  Edil.  ccll.  0.  *»  c.  14.  Statull.  cccL  ant.  -  cL  ad.  c.  9.  D. 
lU.— ^  Burch.  1. 1,  r.  114.  Ivo  Dccr,  p.  5,  c.  214. 


9»7                             DECRETf  PARS  SBCUNDA.  CAUSA  XV.  QUiEST.  Yfll;  m 

C  VI.  AfofM  jprmumin  ^ericorum  tuUfku  cM*am  A  c«l|»  genera  ftwril  involittiMt  MS6  •  iQinimerio 

epu<:o|riit  audiat.  cohilMjhil. 

EiHi^copus  «uUius  *•  CJitisam  audiat  absqae  pne-  q^  h.  Be$ermeme»  aUMrio  »i  eemii  fragHUme  deli^ 

seiuia  suoruiii  clericorum;  alio«]uin  irrila  erii  sen-  queritUt  efnscopi  arbitrio  eubjaeeant. 

teuiia  episcopi,  nisi  clericonim  pneseniia  eonfir-  iimi  ex  Concilio  llenlensi,  c  5  ^. 

ineiiir  *\  Bi»  qni  altario  Dei  deserriunt,  si  subito  in  flenda 

C.  VII.  Ni$i  in  eijnodo  canonice  tocati  eacerdotee  carnis  fragiiitate  comierint,  et  Domiiio  *  respicienia 

damnari  non  po$$unt.  ^^^  posnilueruit,  iU  ut  mortificato  corpore  cordli 

Jtem  ex  Concilio  Hispalensi  II.  c.  6  ",  cwM  ucriOcium  Deo  olferani,  maneat  in  pote- 

Episcopiis  sacerdoill>us  ac  niinisiris  solns  hono-  ^^^^  poniificis  Tol  Teraciter  afflicios  non  diu  sus- 

rem  dare  poCesi.  aiiferre*»  soliis  iion  poiesi.  Si  penderc,  vel  desidiosos  proliiiore  tempore  ab  ec- 

enim  hi.  qni  in  s^culo  ••  a  dominis  suis  hoiioreiii  ^^^  cor^rt  segregare;  iU  tamen,  ut  sic  ofllcio. 

lilKsrtaiis  ailepii  suni,  in  serYiuiiis  j.ignm  •«  non  rum  suorom  loca  redpiant,  ne  possint  ad  altiora 

reToraniur,nislpubliceapudpra!lorisac»«pncsidis  ^f^i^  ulteriiis  promowrl.  Qiiod  si   iieraio  Telul 

iribunaM»  in  foro  fuerini  accusaii,  quanio  magis  canes  ad  Tomiuim  rcTenji  fiierinl, -ei  •  Tcluii  siies 
hi,  qui  diTlnis  altarlbns  consecrail,  bonore  ecde-  3  |„  vohuabris  luti  jacucrinf,  non  soliim  digniute 

siasiico  deconiniur?  Qui  profeclo  nec  ab  uno  darn.  ^„j^j.  ^»^^^^1,  sed  etiam  sancUm  communionemp 

nari,  nec  uno  jiidicante  poternni  «^  honoris  sui  pri-  „.^j  .„  ^,j^,^  „^„  ^  perciplant. 
Tilegiis**  exui,  sed  praesentati  *•  synodali  judicio, 

qnod  canon  de  illis  prxceperit  definiri ".  C.  Ilf.  Ex   mlnfslris  eccleeim  ffenlti  in   eerwitwum 
deftoeeniur  ejuedem. 

QXJJEST.  VIII.  ^'*'"  ^*  Concllio  Toleuno  IX,  c.  10  *•• 

GRATIANUS.  ^*  ^     Q«n»  n»"*^  «•P*"'  inconiincniia  "  ordinis  cleri- 

De  uUima  vero  qum$iione  $ic  etntutum  e$t  in  Con-  eamm  hactenus  emanaTerint  setitenti.-e  Patniin,  el 

cilio  Neocaesariensi,  c.  9  et  iO  >.  nullauniis  ipsorum  reformari  **  qulTerii  correctio 

C.  I.  Pre$hyter  qui  ante  ordinationem  eonfitetur  $e  ^'^^^  "«!««  ^^  senteniiam  » jiidicanllum  pro- 

eorp&raliier  iapeum,  poeiea  non  oferat.  iraxere  commissa  culpanim,  ui  non  Unliim  ferre- 

Qiii  admisit*  eorporale  peccainm,  et  bie  postea  lur>^  uliio  in  auctores^*  scelernm,  Terum  i;i  in 

presbyter  ordinaius  est,  si  confessus  fuerit  qnod  progeniem  '•  damnatorum.    Ideoqiie    quilibet  ah 

anie  ordinationem  suam  peocaverit,  non  qnidem  episcopo  usqiie  ad  subdiaconum  deinceps,  *qni*  tcI 

ofl^erat,  maiieat  aotem  in  aliis  oflidis  propter  ejns  ^  ex  ancillc  tcI  ex  ingenuae  deiesundo  eonnobio  i» 

siiidii  uiiliUiem*.  Nam  eetera  *  peccata  censnerunt  lionore  conslituii  filios  procreaTcrint,  iill  quiilem, 

plurimi  etiam  onlinatione  priTari  ^^.  Qiiod  si  de  ex  qnibiis  geuiii  proliaboatttr ,  canonica  eensura 

his  non  fnerit  confcssus,  pec  ab  aliqnibus*  poiest  daninenuir;  prolcs  autem,  aliena  '*  pollniione  nala, 

manifeste.  conTinci,  hnic  ipsi  de  se   potestas  esi  non  solnin  lieredit.ilein '•  nunquam  acciplet,  sed 

eumiiiiltenda  •.  Simililer  et  diaconus,  si  in  eodem  eiiain  in  serTiUiiem  *•  ejns  ecclesiae,  de  cnjus  sa* 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QuiEST.  Vin.  C.  I.  •  Propl«r  e/Ns  siudii  Hlf7tui€m :  teri   collectores   atiulerunt,  hac    laroen   claiisiila 

Gnece  esi :  2w  niv  AXqy  9irovoqv,  id  est :  oropter  oniissa.  Nani  hxcTersio,  qiiam  Graiianus  aOerl.  esi 

$tudium  ac  diligenttam^  fuam  cmieroquin  adhibet.  prisca^  qu;e  esi  iii  collectione  Isidori.  Ila  ex  hls 

>»  Privari :  Graece  legiiur :  ngv  xiijMcTc^ay  afdmi  Trrbis  loiige  alia  elicilur  senieniia,  aique  anctor 

id  est  :  per  wanve  impo^itionem  dmitti^  qnemad-  glossiC  ptiUirii. 

moduni  fere  Teriit  Dionysius,  cujus  Tersionem  ce-  D 


Qo«ST.  m  C.  VI.  ^•im//flm  :  orig.  ap.  Baller.  *' /inn^Mr  ;  Edd.  coll.  0.  =  C.  VII.  ••hab.A. 
61».  —  cf.  siiprac.  I.  ^*  ud  $o(u$  auferre  :  Edd.  coll.  0.  *^  hoc  $wc.  :  eaed.  ••  iiea:»  —  r«ro/rif«- 
iur  :  Coll.  llisp.  **prmlore$:  ib.  —  oc  prm$.  :  desid.  ib.  — prmtore$  acprm$ide$  1  Edd.  coll.  o.  ••  m 
tfibunan  foroi  Edd.  Liigdd.  II,  III.  —  trihunali  Joro  :  Edd.  rell.—  Colt.  Hisp.  •^  poterint :  Edd.  Arg.  Bas. 
*•  privilegio  :  Edd.  coll.  u.    ••  prmunte  :  Edd.  Ven.   I.  Par.  Lugdd.  •'  oportet  def. :  Edd.  coll.  0. 

QtAST.  Vlll.  ^  bab.  A.  3U.  —  Burch.  I.  3,  c  i9.  Ito  Pan.  I.  3,  c.  151.  Decr.  p.  6,  c.  150,  omiies 
ex  Dioiiysio.  =  C.i.  •  a^^niueril  :  Coll.  Hisp.  •  f  £  cf f.  :  ib.  —  celera  r^ro  :  Edd.  coll.  0.  ^  privare  : 
Coll.  Ilis|>.     •  aUquo  poterii  :  Coll.  Hisp.      •  permitl.   :    ib.  j=:  C.  IL    Miab.  A.   540.   —  Biirch. 

:non   leg.  in 


9»  D^XKETI  PAHS  SeCUNDiU  CAIJSA  XVI.  UliiESt.  u  m 

cerdotis  vel  minislri  igiiominia  nali  siint,  Jiire  pe-  A  ^nx  fnirgatorla  **  cnnctanim  eonttgiomm  011810111» 

rcnni  manebiinu  *iiec  potest  solis  radiiis  per  cloacas  et  lalrinas 

0.  IV.  Qni  confiielHT  u  ante  ordinathnem  peceat$e     Irniisiens  ali(|uid  esinde  contaminationis  attrabere. 

iton  $aerilicet ;  convietui  autem  Jeponaiur.  Proiiule*  qualiscoii<|ue  ••  sacerdos  sil,  qiie  sancta 

j;  liem  ex  Concilio  Martini  ParKc,  c.  55  ••.  ^„„i  coinquinare  non  poiesi  ••.  Idclrco  ab  eo,  os- 

Slquis  presbyter  ante  ordtiiatioiiero  peccawil.     q„cquo  judicio  episcoporum  reprobeiur.  commanio 

•et  posl  ordinatlonem  confessiis  fiierit  qood  ante     percipiendacsl.qiiouiam  mali  boiia.idministraiido»» 

peccaterir  *\  non  offerat,  sed  lanium  pro  religione     se  taiitummodo  laednnt,  et  cerea  «  fax  accensa  sibl 

ndmen  prcsbyieri  portet.  Si  antem  non  ipse  con-     quidem  deirimentum  pnestai,  aliis  vero  lumenin  tf- 

fessus,  sed  ab  alio  publice  riierit  convictus,  nee     nebris  adininistrat,  ei  unde  aliis  commo.bim  exhibet 

lioc  ••  ipsum  babeat  ut  nomen  presbyteri  portet.      imfe  sibi  dispendium  prsBbet.  §  I.  Sumite  ergo  iutre- 

Sliniliter  et  de  diaconis  observandiim  est.ut,  si     pidi  ab  omni  sacerdote  Cbrisrnnysieria,  quia  omnia 

ipsi  conrcbsi  ••  fuerint.  ordinem  subdiaconi  acci-     ^t  ••  Chrisii  purgantur.  Fldes  est  eiiim,  qiis  hnnc 

P'*"^  *^*  niundum  vincit,  el  qula  noii  dantis«  sed  accipieiitis 

C.  V.  De  manu  Mcerdotit,  qui  ab  eccle$ia  toleratur^      fit  •*,  dicenie  ^  B.  Ilieronymo  ^  :  Ad  credendum  in 

ticite  iacramenta  stiiii»filiir.  B  anima  »•  omni  bapti$mH$  e$t  per{ectu$,  et  in  omni  m- 

Jiem  Nicolaus  ad  eon$uUa  Bulgarorum,  c.  71  ••.         cerdole  corpu$  Chri$ii  e$l  perfectum.  Qui  nirsus  sacr» 

Sciscitantibos  vobis,  sl  a  sacerdote,  qoi  Vive  de-      scriptunB  concordans  ail  •• :  Prttfi  ^uiitii  audia$,  m 

preheiisiis  ••  in  adolterio,  sive  de  hoe  sola  fama     judicavern  quemquam^  alque  anie  proballonem  ae- 

Tespersiis  est,  debeatis  communionem  suscipere  •*«      cnsationis  illatx  neminem  a  lun  communlone  sat- 

necnet  respondemus  :  Non  poiest  aliqois,  qoan*      peiulas,  quia  non  staiiin  qui  accusatur  reiisestysed 

tnmcunqne  pollutus  sit,  sacramenta  divina  pollnere,      qui  convincitur  crimiuosus. 

^  • 

CAUSA  XVI. 

GRATIANUS.  tarii  $ibi  vendieare  valealf  (Qii.  VI.)  Sexto^  $i  ar-' 

Quidum  aibae  habebat  parockialem    ecdeeiam;  ckipreebyier  vel  epi$copu$  $ua  auctoritate^  non  j«- 

in$:ituit  ibi  monackum^  ut  ogicium  celebraret  populo;  diciaria  eententia  capetlam  ittam  irrep$erit^  an  cadat 

po$$edit  eam  per  quadraginta  anno$  $ine  atiqua  in-  Q  a  cau$a^  ut  eccleeia^  cui  prte$idet »  non  ultra  habeat 

ierpellatione ;  tandem  querela  adver$u$  abbatem  mo-  jtt$  repo$cendi  quod  $uu$  pa$tor  illicile  ueurpaviit 

vetur  a  ctericie  bapti$mali$  eccle$ia!,  in  cuju$  dicece$i  (Qu.  VII )  Septimo  quariturf  $i  taici  capetlam  illam 

prochiana  eceletia  illa  conMtebat.  (Qn.  I.)  Hic  pri'  tenebant  (ut  quibu$dam  mori$  e$t)  ei  in  manibu$  ab* 

mum  quirritnr,  utrum  monachi$  tieeat  poputi$  oficia  bati$  eam  refutaveriui  ^  ei  ordinandam  tradiderint^ 

eetebrare^  peenttentiam  dare  et  baptitare?  (Qu.  II.)  an  con$en$u  epiuopi  et  clericomm  abba$  po$$ii  etm 

Secundo^  $i  contigerit  eo$  cnpella$  hattre  epiecopali  teneref 

beneficio^  an  ab ei$  $int  inttituendee,  an  ab  epi$copi$?  *~ 

(Q.  111.)  Tertio^  an  jura  eccle$iarum  prasecripmne  QU^STIO  I. 

totlantur?  ({^xx.VS,)  Quarto^ti  eccletia  adver$iuec'  •    '                     GRATIANCS. 

cte$iam  pr(e$cribat^  an  etiam  mona$terium  advertue  1  Pars.  Quod  monachi  officia  populie  celebrare  non 

eccle$iam  pr<B$cribere  po$$it?  (Qu.  Y.)   Qutmo,  it'  pos<tn^mK/rMffii<;roH(irlf6tis  pro^alur^^ifiiriim  frrJMa 

caoeltam  in  $uo  territorio   asdificatam  jure   terri-'  esl  i7/a  sanctie  Ntcxnx  Syiiodi,9Ka  ificifiir*  • : 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  V.  «  Et  cerea :  Ante  legebatur,  etc  *.  Resii-  dms,  eic,  est  ibidein  superius. 
tutnm  est  ex  originali ,  ex  quo  alia  etlaiii   suiit        Causa.  XVI.  QuiCST.  I.  C.  I.  «  Capnt  boe  neqoe « 

emendata  et  addiia.  iti  prima  Nicaeiia  synodo,  neqiie  in  secumki  bodia 

'  Hierongmo :  Est  in  cpistola  de  septem  gradibiis,  halielur.  Est  auiem  aliquid- simiie  in  eanonibua  Ni- 

quemadmodum  et  quod  sequitur  :  pntti^uaiM  au-  casiiis  versis  ex  Arabico,  cau.  76  *\ 

QoiEST.  VIII.  C.  IV.  ••  c  9  et  iO,  ronc  Neoces.  ex  inierpr.  M.nrtini  Brac  —  Biirch.  I.  2,  c  48. 
Ivo  i^an.  L  3,  c  150.  Decr.  p.  6,  c  149.  •*  erravit  :  Coll.  Ilisp.  —  erraverit :  Burcli.  Ivo  Decr.  —  er* 
ranerai  :  Pan.  ••  ad  hoc  ip$um  habeat  poieMatem  :  Coll.  llisp.  •*  confe$na$  fuerit  — •  tubdiaconatue  acd' 
piai  :  ib.  *^  retineai  :  Burcli.  ivo  Decr.  —  teneat  i  Ivo  Pan.  =:  C.  V.  ••  scr.  A.  806.  —  Ivo  Pan.  1.  5, 
c  15.  Decr.  p.  2,  c  83.-^  cf.  c  7»X»  de  coliab.  cler.  et  imii.  **  fuerit  comprebentue  i  \\o  9m, — 
Edd.  coU.  o.  "  recipere  ;  Edd.  coll.  o.  ••  add.  :  remedia  :  orig.  ••  add.  :  eiitm  :  Edd.  coll.  o.  ••  eo» 
inquinarinonpottunt :  eaed.  —  Ivo.  '^  minittrando  :  eaed.  —  id.  *  ita  Edd.  colL  o.  pr.  Arg.  Bas.  Nor. 
>  Ven*  I.  ••  f M  fidt  :  Edd.  colL  o.  ••  tit :  Boliiii.  ^  docenle  :  orig.  ••  omni  animat  :  Eild.  colL  o«  •• 
EccLc  II,  V.  'i. 

Causa  XVI.  QuiEST.  I.  **  boc  non  satis  verum  esse  noblscum  jiidicabit  quis^iuis  cii.  can. 
insjiexerit.  '  Caput  omuiiio  incertum.  -^  Aiis.  L  6,  c  214  (ouiissa  iiisciiptionc  ).  Polyc 
L  4,  t.  34. 


m  DCClVtTi  PAUS  SKCUNDA.  CAUSA  XVI.  QUiEST.  1.  902 

C I.  H^imcb^rum  converMilo  ak  4muibu$  debei  e$$e  A  lus,  quid  facis  in  urbibus,  qnae  otique  non  «1111  so- 

lonim  habitacula,  seti  multoruin?  Et  infra:lU 


dUcreia. 
Pljuwii  QmHtbtts  resiilentibtis  In  sancia  Mcaena 
fyuoiJOtHliiioHacliorumcunversaiiAetviLasecnndiuii 
eiyinolopain  nomtnis  ab  omiubus  discrcpeu  JMoua- 
cbuseiiini  grxce,  lallue  singularis  liicitur,  uude 
nionacbum  per  oiuiiia  siiigiilariter  agere  upnrieu 
Ouaniobrem  lirmiter  et  in^olubiiiter  *  onines  *  prae- 
«ipiiniis,  ut  aliqiiis  monachus  poeiiiteuiiam  neniini 
irMiliat,  nisi  sibi  inviceiu,  ut  jtistum  esi;  niortiiuiu 
non  sepelial,  nisi  raoiiacbuiu  in  monaslerio  socum 
comrooranteiii,  vel  si  foriuito  qNeinqiiam  adveiiieii- 
liuro  rnitnini  Ibi  mori  conligerit. 

C.  11.  Mona$ferii  di$iricUonem  ei  eccle»ia$ticam  m- 
uieieriHm  quiiihei  $imul  ienere  uon  poU$i, 

liem  Gregorius  Voaifiii,  Rurenuaii  epi$copo,  lib.  /F,  B 
epi$i.  i  \ 

Nenio  poiest  *et'eoc!lesiasficis  obseqiiiis  descrvire, 
et  in  inoiuichica  •  regula  ordinaie  pcrsistere,  ulipse 
nioiiasreril  dislrictioiiem  lencat,  qiii  qiiotldle  iii  iiii- 
uisterio  *  ecclesiaslico  cogilnr  periiianere. 
C.  III.  Uonnchi ,  qui  ad  ctericainm  promoveniur^  a 

priori  propotiio  di$cedere  non  debent. 
Jiem  liiiiurcnttus  ad  Vielricium,  epi$t.  II^  c.  10  '. 

I)e  nioiiachls,  qui  diu  inorantes  in  inotiaslerils,  si 
poslca  ad  clericatus  ordiiiem  pervenerint»  siatniiiius, 
iion  debero  eos  a  priopl  proposito  discedere  •• 

Grarian.  Si  ergo^  $icui  fnnoceftiint  definii^  a  tno 
propo$itv  ei$  di$cedere  nun  ficet ,  ei ,  $icu{  Gregoriu$ 
teetatur^  in  monaeiiea  regufa  devoie  per$itlere  £i  ec' 


llabeto  siuipllcitatero  colunibs »  ne  cuiquam  nioehi» 
iieris  dolos,  et  serpentis  aiktoitoro »  ne  nltorum  sofH 
pianteris  insidiis.  Non  muUiim  dlsut  in  viiio  vel 
dectpere  posse  vel  declpi  ".  Christlanum,  qoeoi  sen- 
serls  libi  aul  seniper  aut  crebro  de  aummis  *'  lo- 
qnentem,  eicepta  ehfemosyna,  qnte  indilferenler 
oinnibus  iKiiet,  insliiorein  poiius  habeto  qnam  mo* 
iiaclMim.  Prseier  viclum,  ei  vestiium  '\  et  manileslas 
necessttaies  nihit  cniqiiam  iriboas,  nefilloruinjM* 
nem  canes  oomedani. 

C.  VI.  Monacfiut  pauitur,  derici  pa$cuni. 
Idein  ad  Ueliodorum  de  iaude  viite^  tolHarim 
epi$i,  I  », 
Alia  causa  est  monacliornm  ^*,  aiia  clericorum. 
Clerici  pasount  oves :  ego  pasoor;  illi  4e  slt«rio  vi- 
vntii  :  niibi  quasi  infrucluosx  arbori  "  secnris  po- 
nimr  ad  radicero,  si  inunus  ad  altaro  non  delero. 
Ki  infra :  {  4.  Mibi  anle  presbyteriiro  sedere  0011 
bcei.  Ilii ,  si  peccavero,  licet  me  iradere  saiaoaci  iii 
iiiieriiuin  cariiis ,  ui  spiriius  saivus  sit  in  die  Oo- 
iniiil  '■  'Jesu'. 

C.  VII.  Non  iicei  aliquid  monacfii$  agere  $ine  pretby- 
lerorum  con$Hin, 

Idem  ad  Ru$iicum  ^  *'• 

Ecclesia  babet  senatiiin  **  coBiiiiii  presbyieroruni, 

sine  quoruiu  («usilio  *'  nihil  monacbis  **  agere  li* 

cet.  Roboam  *'  fllius  Saioinonis  ideo  perdidit  re 


ctetia$tici$  ob$equii$  $imul  de$erme  non  po$9uni :  C  ^"""^'  ^*"'*  '***'"^'  ^"^*"^  presliyleros  suos.  Senaium 


ptttei^  qnod  parocftiani$  eccie$ii$  monacfii  prttfici  non 
po$$uni. 

C.  IV.  Monacftu$  non  fiabei  oficium  docenti$,  $ed 

pfangeniie. 

iiem  Hieronymus  ad  Riparium  Pre$bgierum^adver- 

$u$  Vigitantium  *. 

Monachus  nini  doccnlis  ••,  sed  plangenlls,  habet 

nflicium,  qni  velse,  vcl  innndnm  lugeat,  et  Doinini 

pavidiis  pncslolctnr  adveittuin. 

C.  V.  in  poputari  frequeniia  monacfii  e$te  non 
debenl^ 

Idem  ad  Pauiinum  de  in$iituiione  mauachi,  epiet. 
XIII  •«. 

Si  cupis  essc  quod  diceris ,  monadius,  id  esl  so« 


quoquti  Roniaiii  babebant,  cujus  *^  consilio  *'  concia 
agi^baniy  et  uos  babemus  senatum  nosirum  coeturo 
presbyieroruHU 

C.  VIII.  Secundum  etymotogiam  nominie  $otitariam 

ritnm  ducat  monachut, 

liem  Ciigeuiiis  Papn  c  ". 

Plariili  coniiuui:!  noslro  coiicilio,  iit  niilliis  mnna- 

cboriim  pro  lucro  tcrreiio  de  mou:islcrio  exirc  nt>- 

faiidissiiuo  ausu  pnrsuniat,  nequc  poeniienliam  ^ 

dare,  iieqiie  rilluiu  de  Liaptisnio  acci|)ere,  neqoe 

baptizarc,  iieqne  Innrmiiin  visllarc,  neque  iiiorluuin 

sepelire ,  ncqiie  ad  ccciesiaiu  s^ciilarcin   transire» 

neqiie  aliis  quHliliuscuiH|ue  iiegoliis  sese  im|dicare; 

sit  claiisiro  siio  contenlus ,  qula  sicut  piscis  sine 


MOTATIONES  CORRCCTORUM. 

C.  VIK  b  Apiid  B.  llleronyninm  in  commenUriis  Vcon$uUndo  ciribu$^  vet  ab  ofendo  cunaa  eaneitio. 

arf  c.  S  BKain^  iinde  boc  capni  videiitr  acceplnm ,  Ki  nojt  ftnbemu$  in  eccle$ia  $enaium  uourum,  cueium 

baee  legnninr  :  Haboma  filiu$  Salomoni$  ideo  perdi^  pre$byierorum. 

dil  regnum,  quia  notnit  ^iudire  presbyteroe.  El  paulo  C.  VIII.  '■-  Auselmus  eiiam  citat  ex  decreiis  Eii- 

inreriiis  ;  Senatu$  quoque  rontutta  dicuntur,  ei  prin-  gi«nli,  et  ex  eodeiu  baljctur  iii  vetusto  Decrelonim 

cipe$  quondam  Romani  con$ute$  appetlaii  $unt^  vei  a  Itbrn. 


r.hrittiahum,  Quem  :  orig.  -  Rl.  Bas. --  Ivo  Decr.  »»  minimit  :  Ed.  Bas.  «^  ve$iimenium  :  E<W.  coW.  o. 
--^0  Decr.  ==  C.  yi.  »  scr.  A.  37«.  -  Ans.I.  7,  0.  H3  (135).  «•  monachi  --  cterici:  Edd.  «oM.  o, 
"flrtoru:e;ed.  ";im/icii  :  Ed.  Arjr.  —  cf.l  Cor.  c.  II  z=  C.  VII.  »•  iu  cmnm.  ad  c.  5.  Eealse.  •- 
Deiisdedtl  p.  5.  *•  add.  :  smfm  :  61.  Bas.  *«  eoncriio  :  Kd.  Arg.  *•  monacho  :  Ed.  Bas.  •»  5  Heg. 
e.  !4.  *»  qnorum,:  Ed.  Bas.  ••  condtio  :  E I.  Arg.  =  C.  Vlll.  ••  Cjipirt  iiiccrtiiin.  —  Aus.  l «,  t.  «5 
pra:$entiam  :  E4I.  Liigd.  II. 


(210). 


fM 


DLCRETI  PAUS  SECLNDA.  CAUSA.  XVI.  QUiEST.  I. 


901 


aqtia  c»rct   vila,    iia   sine  iDOiiaslerin  inonaclMis.  A  C.  XII.  Monnchi^  qui  futtl  iu  civitalibutt  epigcopo 


Sedeat  ilaqiic  solitariiis ,  et  laceat ,  quia  mundo 
mortuus  est ,  Deo  auiein  vivil  *".  §  t.  Agnoscal  no- 
men  suuni,  fAovo?  cnim  grasce,  tatiiieest  uiiiis  :  SixtK 
grapce ,  laliiie  tristis  sonat  **.  Iiide  dicitur  mona- 
tlins,  1(1  est  unus  iristis.  Sedeat  ergo  trisijs,  et 
ofllcio  suo  vacet. 

G.  W,  Absque  episcoporum  coMentn  epitcopalia  jura 
mouachi  non  ^turpent* 

Ilem  Pascliaiis  II  Vic/orr,  Bononienti  Epitcopo  '*. 

Perveiiit  ad  nos,  unde  valde  mirainur,  qiiod  qui- 

dam  monaclii  et  abbales  in  parocbia  veslra  contra 

sanctorum  Patnim  decrctaepiscopatiajnra  et  ofTioia 

sibi  arrogaiiter  vindicaiit,  videlicet  poeniteiiliam. 


debent  e%tc  fubjecii. 
Item  ei  ConciKo  Chalcedonenst,  c.  4  ^, 
Qui  vere  piireque  solitnriam  elrguht  vitani  digiii 
sunt  convenienli  honore  *.  Kt  infra  ;  §  i.  Eos  vm», 
qai  per  civitates  stngiilas  seii  possessiones  hi  nio- 
nasteriis  snnt,  placet  iiobis  episcopo  essc  subjc^clos 
*\  et  quieli  "  operam  dare,  atqne  ol)soi'vare  jejwnia 
et  orntiones,  iii  focis,  iii  qniirtis  setiiel  se  Deo  devo- 
verunl  *,  permanenies,  ct  neqne  coninitinirare  • 
ecclesiastiess,  n<?qiie  SdCfMilares  atiqmis  aUrcctare  '* 
nctiones,  relitiqnenlcs  propHa  monasteria,  msi  foite 
julieaiitiir  propter  nrgonles  necessiiaies  ab  iptins 
civiiatis  epifeopo.  Ct  nemiiK*m  servornm  stibcipi  iii 
monaslerlnm  ^,  ut  stl  cnm  eis  monae bt»,  nisi  cum 


remissionero  peccatorum,  reconciliaiionem  ",  deci-  ji^  doniini  propril  licentia  ".  Prxierenntem  •*  vero  h;ic 


mas,  et  ecclesias,  qnum  *'  abs(|iie  proprii  episcopi 
iicentia  vel  apostolicae  sedis  auctoritate  boc  nutta- 
lenns  praesumere  debeant,  sicut  iii  Cbatcedonensi 
concilio  de  hiijusmodi  a  sanctis  Patribns  cantuin 
est  et  sub  anathematis  vincuto  monachis  omnibus 
protiibitum.  Mandamus  itaqne  dilection»  tusc,  ut  eos 
convcnias,  el  ne  talia  deinceps  pra^sumant  oinniito 
probibeas. 

C.  X.  De  eodem. 
Iiem  Calixlus  Papa  II  '*. 
luterdiciinns  eliam  abbatibus  et  roonacbis  pubti- 
cas  poenitentia«  dare,  inGrmos  visitare»  et  unctiones 
facere,  et  inissas  publicas  caiitare.  Cbrisma    et 
oieuin»  consecrationes  altariiim,  ordinationes  ^leri- 
conini  ab  episcopis  accipiaiu,  in  quorum  parocbiis  G 
maiient. 

C.  XL  M^nncki  ifHrm  clantlra  moranie§  cUrkorum 
oficia  exieriut  non  minitirent. 

Iiem  Alexander  II  *^. 
Jiucta  Chakeilonensis  temirem  opiimi  concilii  mo^ 
nachls  qoamTis  religiosis  ad  normam  S.  Beiiedicti 
inira  cbuslrum  inorari  prsecipimus;  .vicos,  castella, 
civilaCes  peragnire  prolitbemud,  et  a  populormii 
praedicatione  omnlno  cessare  censuimus ,  nisi  forie 
quis,  de  $u«  aiMmae  salute  solicitus ,  ut  eorum  ba- 
bitiim  aasiNnat  eos  intra  claiistrom  conaiilere  vOi- 
luerit. 


deiTevimus  extra  coniiniHiioiiem  esse,  ne  noroen 
Domiiii  blasphenielHr.  {  9.  Conveiitt  vero  clvltatis 
episcopo  curam  soi^icitudiiiemqne  necessariam  mo^ 
nasteriis  exhibere. 

Gratian.  Ilit  ita  retpondetttr  :  Auctoritat  illa  iVt- 
crnnw  tynodi  prohibet  monachot  de  monatteriit  exire^ 
et  per  eapeltat  moriuorum  tepulturat  ceUurare,  eon-' 
finere  fidelket  more  ctericorum  ad  cujuttibet  exte- 
quiat  cetebrandat.  Ceterum  ti  apud  monatterium 
atiquit  temeliptum  tumulari  voluerit,  non  e%t  prohi- 
bendnt. 

Unde  Gregorius  tcribit  Joanni,  Epitcopo  de  urhe  ve- 
teri,  tib,  /,  epitt.  li  *». 

C.  XIII.  Mitto!  cetebrari,  et  nwrtui  tepetiri  i»  mona' 
tterio  nou  prokibentur, 

Agapitus  abbas  moiiasterii  S.  Gregorii  ^  insinua- 

vit  iiobis.  plurima  se  a  vesira  sanctiiaie  grs^vamiiin 

suslinere,  quod  in  eodem  monasterlo  inissas  probi* 

bcas  ^  celebrari,  mortuos  etiam  *ibidenr  interdicas 

sepeliri.  A  qua  inhumanitate  vos  horiaiiinr  suspendi, 

et  sepelirt  ibidem  mortuos,  inissas  celebnri  ^» 

nulla  utterius  habita  coiilradicti<me  peniiiiias. 

C.  XIV.  Non  tunt  cattandte  pite  votnntatet  defun* 
ctorum. 

Idein  ^'  Januario  ^,  Caratitano  Epitcopo  ^  tib»  III, 

epitlm  9. 

Admonere  te  volurous,  ne  pise  "rtvonim  aui*  ** 


NOTATIONES  COHRECTORUM. 

C.  XII.  ^  Uonore  ;  Seqiiitnr  continenier  e.  Qui-  D  2xxW(affTcr.orf ,  fxm  ^wkmU  ir«/»cvox^rv  Kpkfyuomtt 
dam  monachorum  infra  18,  q.  2,  qiiod  estex  eadem  ^  iittxonw»ti'»,  id  est :  ne^ii^  eccletiuttica  ^  neque  </i'*. 
prtsca  versione,  alqne  caput  boC|  cularia  ncgotia  turbare^  vet  iit  te  immiMcerem 

«  £t  neque  communicare  :  Gra:ce  est :   paku  Zi 


am.  1.  C.  VUU  ^  vimt  :  Ans.  «*  desid.  i|i  Bd.  Bas*  —  ett  i  Eitd.  relL  =r  C.  IX. 
p.  iiicertuin%—  ap.  Ans.  I.  5,  c.  nlt.,  UBdeciiaia  Corr.,  noii  est  reperium.  *'  aUd.  :  piBmt&ntium  : 
Edd.  eoll.  o.  pr.  Bm.  "  desid.  in  Ed.  ttas.  =:  C.  X.  **  c  l7,conc.  Laier.  I,  bab.  A.  1125.  ssC.  XL 
*^Mi  derum  et  plebem  Floretititiiini.  — Ivo  Decr.  p.  7,  c.  151.^ C*  XII.  '•  hab.  A.  i5l.--*lv«)  Baiu  1.5« 
c.  17^.  Decr.  p.  7,  c.  K— eo;  Dion^tio  :  Ant.  I.  5,  e.  54  (60).  **  ep.  tuo  tubditot  ette  i  Ekk  Oas.  " 
qwieto^  :  Coll.  Ilisp.  '*  devoverint  :  ead.  -*-  Edd.  coll.  o.  **  Iracf^re  .-Ed.Baft.  '^  monatteriit :  ib.  ^' 
conteientia  :  Coii.  Hisp.  ^*  Prmteteuntet  :  Ed.  Bas.  '^  Ep.  12  (scr.  A.  591)«  I.  f.  Ed.  Hafor.  =^0.  XUU 
LK  i^ 11  .  D.J     A-^  ^.:«     fc«  prohxbeatit  —  \%Uerd\ceiit  :  orig.    *•  cetebrare :  Ed.  Bas.  asC  XI V. 


^  CeorgH  :  &1.  Arg, 


orig, 


^'  Ep.  9  (9cr.  A.  514),  I.  4,  Ed.  Ibur.  ^  Venetio  :  Ed.  Bos.—  Vcnereo :  Edil  Logii  1.  ^  Veneri^:  Edd, 
rd!.    **  vfv.  aut :  des.  in  orlg. 


998  DECRRTl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XYL  QUiEST.  I.  m 

fleAiiictonim  ToluDlates  lua  (quoU  absill)  reuiissione  A     Probliiiitii  Pliariae  i,  ei  Miiiamini,  alqiie  Probinia- 

iiiim  '*,  vel  ^*  alios  |ise»doiiioiiacli08  Joaiiiii  defeii- 


casseniur. 

C*  IV.  Tenatorii  arbiirinm  terpari  opmtU 

Uem  Gelasius  Papa  '*. 

Conslderaiio  ecclesiasiir^  uiiliiaiis  boc  poslulat, 

ei  justa  disposiiione  '  '^  tesutoris  **  servaiidum 

arbitrium  ". 

C.  XVI.  De  eodem. 

Uem  ex  Coucilio  Triburieiisi ,  e.  15  *  '^. 

Ubicunque  faciilUis  reruni  cl  opportunitas  teinpo- 

runi  suppelit^etc,  \tieui  in  eodem  camie  iupra  iegi"      .        .      ^  .«,...  «  .  ^.      . 

.  '  j     A'       '     j  ^'        Uem  Leo  VsiUt^  ad  T  leodonium ,  Epncopum  Cjf/trt. 

Iiir  in  eausa  eurum^  qut  de  dimceu  ad  dioueem  epi$u  LXI  ul,  LXIlnK 

traneierunt,] 

Gratian.  ICece  hi$  aucioriiatibut  patet  quod^  ei 

auiM  apud  monaeterium  sepulturam  Btln  eligere  volue»  ...  «.  .   « 

..    ,.,  ,.        ,    .         ...   r,    .    ,.     .,    B  slrx»  verbo "  iiiaiidaslis  iier  vicarios  nostros  ^%  ct 

rtt »  itbere  a  monachtt  poleet  eepeltn,  Vnde  Itqutdo      :  ...  '  .x     .  . 

....  ...        ...  ^  liAP  Kni^rialiLAr   fiLalueiilMi  iil  tir:i*ier  Dumiiii  Hacer- 


sori  pr.-ccipiniu8  iil  eos  dclicat  deriiiere,  qiialeuu$« 
si  qiiam  desiJerant  sm.t»  cniitenlionis  ralioneiu  co- 
giioscere,  ad  nos  ut  informenliir  debeant  exbiberi. 
Cerle  si  sola  obslinatioiie  ab  enclesiaslico  corpore 
suni  scissi,  in  Itealiiia  (sicui  peiisli)  insula  ut  euj- 
leiii,  prxMiicto  defeiisori  duximus  injungendum. 

C.  XIX.  Nuttue  monachue  prteter  Domiiii  taeerdotei 
audeai  pntdicare. 

ad 
epitt. 

Adjicimiis  tllud  etiain,  qood  iiobis  propter  impro- 
bitatem  qiiorumdam  nioiiachonini  religionls  '*  ve^ 


colligitur  prohibitionem  iltam  Nicwnce  egnodi  propter 

improbitatem  drcumvagantium  ette  faelam. 

Unde  iu  Cbalcedoucnsi  Concilio  c.  ^  tegitur  "  : 

C.  XVII.  Monachi^  qui  tine  licentia  epiteopi  vagantur^ 
ad  propria  tvca  redire  cogantur. 

Quidam  monachi  nihil  babentes  sibi  injunctiiin  a 

pniprio  episcoiK),  iiiierdum  vero  **  etiam  illi,  qui  ab 

eo  fiierant  '^  excommunicali ,  veniunt  ad  'regianr 

civiiaiem  Constantinopoliianain ,  et  iii  ca  **  perlur- 

batioiics  tranquillitati  ecclesiasticae  inferunt  '*,  et 

diversoniln  domos  comimpunt.   Siatuit  igitur  ** 

taiicta  sytiodtts  hos  *'  prinium  commoneri  >»,  ut 

exeaiit  a  *'  regia  civitate;  dcinuin  eos  invitos  dejici, 

ac  inde  **  per  defensorem  compclli ,  ot  ad  sua  iuca 

redeant  •*. 


boc  spccialiter  statuenles  ut  pncier  I>omiiii  sacer- 
doies  niillus  audeat  pncdicare  •  sive  monacbus  sive 
laicus  iUesil,qui  ciijiisliliei  scienii.%Miomtiie  glorietiir. 
Gratian.  Ecce  in  hoe  cupited  vilium  ett  exprettum^ 
et  generali  contiituiione  evactuitum.  Quod  vero  peeni^ 
tentiatn  dare  prohibenlur^  inde  ett,  quia  nulti  tacer- 
dotum  ticet  alteriut  parochianum  tigare  vel  totvert^ 
Monachi  autem^  et  ti  in  dedicaiione  tui  pretbgteraiut 
{ticut  et  ceteri  tacerdotet)  bapti^ndi^  pnedicandi^ 
paMientiam  datidi ,  peccata  remittendi,  benefidit  ec- 
cletiatticit  perfruendi  rite  potettatem  acdpiant ,  ut 
ampliut  et  perfectiut  agant  ea ,  quce  tacerdottitit  ofi- 
cii  ette  tanctorum  Patrum  conttitutionibut  compro- 
bantur ':  tamen  extecutionem  tute  potettatit  non  hn^ 
^  bent,  nifi  a  populo  fuerint  electi ,  et  ab  episcopo  cunt 


C.  XVIII.  Monaclii  circumvagantet  per  defeiitoret      ^ontentu  abbalit  ordinati.  Eccletiatticat  vero  alqna 
tunt  compettendi.  twcularet  artionet  attrectare  prohibentur^  ut  nom 

Uem  Pelagttis  **  Papa  PauUno  Sotitario  **.  pnetumant  tibi  pairocinia  eauturum^  niti  ab  epitcopo 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

In  veliislis  exeiiiplaribus 


C.  XV.  f  Ditiwtiiioiie 
legittir  :  dltpentalioue, 

C.  XVI.  *  lii  :iliqiiol  vctustis  codiclbus  captit  noc 
COiijunirlum  est  ftiiperiori. 

C.  XVII.  ^  Cowtnoneri  :  lii  hac  polissinium  fwi* 
•Ireiiia  parle  videiiir  de  iiidiisiria  versio  prisca  iu 
epiloiiieii  ruilaiia.  Iiile^ier  caiioii  sic  tiabet  :  *HX9ry 
tlr  Kxootc  tH^  ayieii  vuyolou,  m;  xXioptxoc  Ttvir  xoei  fAO- 
v»ivwxtc jn^h  ifuyjtpiVfnivoi  vkq  toO  i^tov  firivxo7iov« 
ffrrc  ^i  oTt  xai  eatocvitwitot  ^cyofAtvoc  nap*  «'jtou,  xoe- 
TK^afAf^ctvoyTCC  ti^v  ^aac^vovaov  KwvoTavTcvouiroXcv , 
ffiri  iroXv  t»  ovrji  iuczpiCiyjvt «  Tapa^^ac  itiitotwinnt;  • 


ml  «xovTOC  ftvTouc  )ia  tov  auTOv  Mcxov  tKU- 
^ffOat «  xal  Tovc  c^tovc  xaTa>afi6avffcv  TOfrovf. 
Vervenit  ad  auret  tamuo!  tynodi ,  nonnuUot  dericot 
et  monachott  quibut  nihit  a  proprio  epiteopo  cemmiv 
tum  ett^  quibutque  interdum  eiiam  ab  eo  communiotta 
ett  interdicium  ,  ad  regtam  Contlantinopolim  u  con- 
ferenlet,  din  in  ea  morari  ^  tumullut  excitunlet^  et 
ttatum  ecdetintiicntn  periurbaniet  ^  nc  doinot  tton^ 
nuHorum  tubverlere,  Statuil  igiiur  timcta  tgtiodut. 
Iiujutmodi  liominet  primum  quidem  uer  defensorem 
tauclittima  ConttantinopolitHnw  eccletite  admoneri, 
ut  ex  regia  cieitale  exeant ;  deinile  vero^  ti  impudenler 


XKc  6o^v€ovvT<c  T«y  ixxA«9ia9Tcxiiv  K«T«orTKm,  «vKT/»/-  D  ngentet  iitdem  negoiiit  hartere  perteveraverini ,  ipsot 
«ewt  Tff  oueovc  tcvwv,  wj&crffv  tocwv  n  oyca  flrvvodoc,  effam  tNVffos  per  eundetn  defentorem  ejici^  et  ud  pro- 
Tovc  TOcovTovc  virofuuviQcxco^ac  fAiv  irpoTipov  ^ia  Tov      ^ria  r^i^rft  loca. 

ix9cx9v  Tisc  xara  K«lvoTavTcvov7ro).cv  «TtoiTaTDC  cx-  C.  XVIII.  ^  Pharim  :  Sic  esi  emendalum  ex  Au- 
aXao-c«c  iiti  To  i$c>9ffcv  tvc  ^a<ri)Ltvov9i>c  iroXff&iCf  ti  8eliiio  et  Poljcarpo,  <|uum  aiitea  legerelnr  :  Sama» 
ik  Tocc  «vrocc  7r^fc«9cy  tYrcfiivocffv  «v«c<rxvvTOvyTffc»      ria  \  Est  autem  Pbarsa  clvlias  Dalmati». 

QuiEST.  I.  C.  XV.  **  Cap.  iiicertum.  —  ColU  tr.  p.  p.  i«  t.  46,  c.  45.  *'  ditpentatione  : 
£d.  Bas.  **  tetiatori  :  ib.  **  add.  :  es»e  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  XVl.  ^  bab. 
A.  895.  —  cf.  C.   15,   q.   %   c.   6.       ^  bab.  A.  431.  =  C.  XVll.      *'desid.    In  Ed.   Bas.     •' 

eierifK  ;  Coll.  Hisp.  ■*  eadem  :  Ed.  Bas.  —  aild.  :  mtUtit  temporibut  condtteuiet  :  Coll.  Hisp. 
inferant  —  corrumpant  :  ib.  **  add.  :  Atffc  :  Ed.  Bas*  *^  hot  quidem  primtun  commonere  per 
defentorem  Contt,  ecdetiaf^  «1,  ete.  Si  autem  in  eodem  propotito  improbe  perduraverint,  etiam  iniAtot  eot 
ejici  pet  eundem  def,^  ut  ad  tua  loca  perveniant :  Coll.  Hisp.  **  de  :  Ed.  Bas.  **  desid.  iu  eud.  *^  per- 
veniant  .  Kdd.  coll.  o.  pr.  Par.  Liigdd.  =  C.  XVlll.  ^  Caput  incertiim.  —  Ans.  I.  7,  c.  iOS  (iOB). 
Poljc.  I.  4,  t.  54.  *«  Sotatino  :  Ans.  —  Sotitano  :  Ed.  Bas.  —  Solaiario  :  Ed.  Arg.  *  SabarieB  :  Ed.  Bas. 
«  ProManiMi :  Aiis.  —  Pro^anicm  :  Ed.   Bas.    •*  atqne  :  ib.  =  C.  XIX.    ^  scr.  A.  453.  Ep.  iiO.  Ed.  Bal- 


ler.  — Bur«:h.  1.2,  c. 
ca!d.  pr.  Bas. 


Aiis.  in  flne  c.  7.    **  regionit :  orig.    '*  fer^is  :  Edd.  coll.  o.    ^*  r^iir^t 


991  DECRETl  PAHS  SECUNDA.  CA13SA  XVI.  QUiEST.  I  99t 

rMMOttifl  fneWfil,  nee  saeulariHii  eatui$  oeeupen^  j^  cia  e\  pleniier,  ci  iinnoiiii*,  et  ile(!im.Ti)fHieiiitir  »bt- 
iUTf  ut  re$i4etHU  eognitoree  dirimendarum  Uiium. 


Unde  Pebgius  $cribit  Antoninee  Patricioe^  et 
Deciie '»  : 

C.  XX.  Monac!tu$  de[en$or  fieri  non  debet. 

De  praesenlium  poriiiore,  quod  derensor  factus 

non  est,   nulla   vobis '"'  animi  molestia   sit,  quia 

▼ere  **  satis  amarissimum  habeo  de  isto  proposito 

ad  illud  '*  officium  bomines  deduci,  In  quo  nullo 

modo  quiB  a  monachis  Deo  promissa  sunt  valeant 

adimpleri.  Qmnimoda  enim  est  iiltus  babitus  et 

istius  oflicii  dlTersilas.  Illic  enim  qnies,  oratio,la- 

bor  roanuum  :  at  bic  causarum  cognitio,  conven- 

tiones,  actus,  publica  litigia,  et  quaecuuque  vel  ec- 

clesiastiea  insiitula,  vel  supplicantinm  necessiias 


qne  olla  minoratione  et  dihiione,  ui,  qnanlo  i 
Hus  poesJt  "  jnxia  pos^iilNlitateni  sitam,  qitanilo 
necessilasexsiiterit,  adopera  occresijstica  eiipsam 
restanrandum  ecclesiani  adjiilorium  raciat. 

C.  XXIll.  De  eodem.  k 

Jtem  Gregorius  '** 
Moderamine  apostolicse  aiictoritaiis  decerniiuiia 
ulniouachi,  §i  presbyierii  bonore  dedieaii  6unt« 
cum  ligandi  solvendique  potestate  deciinaruiu,  pri» 
miliarum,  oblaiionum,  donationum,  qiias  fliint  pre 
vivis  et  pro  '^  derunctis,  |»ortlonein  jnxla  '^^caiio- 
nem  ad  suam  proxiniorumque  niilitaietn  merit« 
perfectioris  juslitiie  non  minus  quain  ceterl  sacfr- 
dotes  laiidabiliter  sibi  vinilicent. 


poscil  '^.  Facial  autein  Deus»  ut  tales  sint  hi,  qui  ^     C.  XXIV.  Clerieorum  oficia  tuonachi  pretbyteH 

vel  a  nobis  in  isto  habilu  nutriuntur,  vel  in  inona- 

steriis  crescunt,  ui  provecta  .Ttate  et  viia  probata 

iionad  litigiorum  officia,  sed  ad  sacerdotiuin  valeant 

prorooveri. 

Gratian.  Gela$iu$  tamen  {$ictu  in  traetatu  de  pro» 
motlonibui  clerieorum  inveniiur,  in  capitulo  illo  ^*  : 
llonachus  noviiius*  eic.)  permittit  illoe  ex  di$pen$a* 
iione  fieri  de{en$ore$. 

II  Pars.  Qltod  vero  eaeerdotalium  oficiortun  po» 
teetalem  kabeant,  lettatur  Ainbrosius,  dicen$  ^  ^*  : 

C,  XXI.  Clericorum  officia  celebrare  monachi 
pre$bylen  non  prohibeanlur. 

Doctos  ac  **  probos  moiiachos,  presbyterii  *^  ho- 
nore  dedicaios,  baptizare,  prsedicare,  poeiiiieniiain 


libere  admini$lrent. 
Idein  •*. 
Ex  auctoritate  hiijus  decreii  (qnod  aposiolicA 
nioderamine  et  pieiatis  officio  a  nobis  est  (-onstltii- 
tuni)  sacerdotibus  monacbis  aposiolorum  flguram 
tenenlibus  liceat  prsedicare,  bapiixare,  coniiiiiinio- 
nein  dare,  pro  peecsilorHiUS  orare,  pceuitcnttain 
imponere,  atque  peccata  solvere. 

C.  XXV.  Monaeki  preebyierii  konore  deeoraii 
poieetatem   habent  ligandi  et  eolvendi, 

Item  ex  dccreio  Bonifacik  Papx  ^  **. 

Sunt  *'  nonnulli  nullo   dogmate   fulli,   audacis- 

siine  **  quidein,  zelo  magis  amaritudiiiis  quam  di- 

lecttonis  inflammati,  asserentes  monaclios,  qiira 


dare,  debita   miseris  laxare  **,  *ei*  dectinaiMim,  G  mundomortoisunt  elDeo  vivnnl.sacerdoulis  officii 


poieniia  indignos,  neqne  poBnitentiam  **,  neqiie 
Chrisiianitatem  largiri,  neque  absolvere  posse  per 
sacerdotalis  officii  divinitus  sibi  iiijunctam  potesia- 
tem.  Sed  omnino  labuntiir.  Etin[ra:i  I.Neqiie 
enim  B.  Benediclus,  monachorum  prasceplor  almiA- 
ciis,  hujus  *^  rei  aliquo  modo  fuit  interdictor,  sed 
eos  saK^ularium  negotiorum  edixil  experies  foro 
tantutnmodo.  Quod  quideni  aposiolicis  documeulisp 
et  omnium  sanctorum  Patruni  insiiiuiis  non  soluin 
inonachis,  sed  etiam  canonicis  uiaxiinopere  **  im- 
peratur.  Nemo  **  enim  *  nit7tian«   Deo  implicat  $e 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XX.  ^  Apad  B.  Ambrosiiim  nihil  tale  est  Boni[acii  Papas,  qui  quarlu$  a  Gregorio^  quomodo 
Inveiitum,  ei  videtur  auctoris  alictyui;  longe  recen-  monachis  iiceat  cum  eaeerdolali  oficio  ubi  ei  ubi 
ttoris-  D  minUtrare, 

C.  XXV.  ^  Caput  lioc  cuni  nonnullis  aliis  misstim         *  Nemo  enim  t  Hoic  scriptURe  senteiitia  abest  a 
estex  liispania,  deocripitim  ex  vetusto  codice  Mo-      codice  Populeii,  Polyearpoet  Ivouo. 
Dasterii  Populeti,  cujus  hic  est  titulus :  Ex  eoneUio 


primitiarum,   oblationum  vivorum  et  moriiioruin 

portione  josta  perfrui  debere,  nioderala  dispensa- 

lioiie  commendamus,  ut,  juxta  Apostoluin  **  de  al- 

lario,  cui  serviunl,  viventes,   per   obseqiiium  domi* 

nicae  plebis  panem  et  vinuin  iminaculaia  benedi- 

ctione  transforment  in  corpus  et  sanguinein  Domini 

nostrt  Jeso  Christt* 

C.  XXII.  Benefieiis  ecele$ia$tici$  monacku$  presbyler 
libere  per[ruatnr, 

Item  Innoceniius  Papa  ^. 

81  monachus  ad  ciericatuin  promoveatur,  benefl'* 


QojBst.  I.  C  XIX.  "  Cap.  inccrii  temporis.  —  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  «3.  sb  C.  XX.  '^  desid.  ap.  Iv.  ^* 
valce:  Edd.  coU.  o.  ^*  aliud  :  eivd.  pr.  kas.  Lugdd.  II,  III.  ^^  cogit  :  Ed.  Bas,  "  Disl.  77,  cap.  ult. 
Y*Cap.  iiiceriiini.  =:C.  XXI.  **  aui  :  KtUL  Nor.  Ven.  I,  ii.  Par  Lugd.  1.  *^  presbyteri :  Ed.  Bas.  **  re^ 
laxare  :  Edil.  coll.  o.  "*  i  Cor.  c.  9.  =  C.  XXII.  *^  C;ip.  iiicertu:n,  forlassis  lnnucentii  II.  *'  po$si$  : 
Ed.  Koin.  opuraruiii  vitio.  ^C.  XXill.  **  Cap.  .'eque  iiicertiiiii.  *-  de»id.  iii  Ed.  Bas.  ^ju$to  ehnone  ; 
Edd.  Arg.  Bas.  =:  C.  XXIV.  **  lloc  cap.  videtur  excerplmu  csse  ex  c.  !2i  cuiic.  INeniaus.  hab.  A.i09G. 
s=C.  XXV.  **  Ad  BonifaciuinlV,  lioc  decreluiii  (qiiod  Gratiaiieo  canuni  confoniie  Holsieiiius  edidit) 
iiun  periinere  cotivenit  iuier  VV.  DD.,  ei  videtur  pulius  ei  ipsiiin  coiiiposiiiiin  ad  c.  tt.  cii.  coiic.  Neinans. 
—  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  2i,  iioii  un:i  vice  ianiuin  discrcpai  u  Graiiauo.  Puiyc.  I.  4,  t.  54.  *'  add. :  umen  : 
K<lil.  Arg.  Nor.  Veii.  I.  **  audacii$imo  :  Edd.  B;is.  Luj^dd.  *'  luUl  :  dare  :  Edd.  Uas.  L^igdd.  ii,  III. 
*^  hHJu^cemodi  ri-i  :  oriv.  :ip.  ||ol>i.  Liigdd.  II,  111.  —  hHJHimodi :  Eil.  B:h.  **  mtignopere  :  Ldd.  coli,  0« 
••  2  Tliu.  C.  i,  V.  4.   -•'  2'ciw.o'Km  ergo  ;  Ed.  Bas.  —  Timt,  igilur  :  uri^:  cii.  —  Ldd.  rell. 


9td  DECRi£TI  PARS  SECINDA.  CAUSA  \\L  QUi£ST.  \.  i^ 

n$§&tH$  Mmcmhribu».  |i.  Nos  vero  Uiiiionim**  Pa-  A  pbctti,  ut   babeai»  SMiicioniin  voiiuilioniiMni^ 
iTMiii  iiisliUili  exeiiiplit(quibu»periciiMH«itfiiiMiin  esi 
vefragari)  eretiiiuus  a  sarerdulilNis  iHoiiacliis  ligaudi 


solveiidi4|ue  olDcium  Dco  operante  tligite  admiui* 
slruri,  si  eos  digite  ftfiitlgerii  lioc  miiiisuirio  suldi- 
.111:1  ri.  Et  iufra  :  {  3.  Decerlsiiles  igilur  iiiouaslic:e 
proressioiiis  prcsbyieross:iceriiolalis  p4»iruiiae  arcere 
ulKcio,  omniiiiodt»  **  pitecipimus.ul  »1»  luyusceiiiodi 
uefandis  ausibus  repriinaniur  in  p<wtei-oiH«  qiiia 
«laaiilo  quisqiie  esl  cclsior  *',  laiiio  ***  esi  ei  *^^  \n 
Mt  poieiitior. 

Cratian.  ilis  omnibuB  auaoriiaiibm  penjncuo 
«eiislrafinr,  tuonackm  poue  pomiieniiam  dare^  ba^ 
plitmre ,  ei  cetera  iQcerdotatia  oficia  liciU  admiui^ 
itrare.  Quod  vero  popuU  electione,  epiicoporum  in^ 
eliiutione  9  el  abbali%  eott§en$u  poteilatem  ^nam  1 
exeeq\d  valeanl^  Uieronymi^  Cetagii  et  Gregorii  aii- 
ctoriiate  probalnr, 

Ait  enim  llieronytiius  ad  Rusticum  Btonachnm, 
episi.  iV  •••  : 

C.  XX TI.  Digne  in  monasterio   vivens   per  popnH 
electionem  ad  clericatum  poterit  promoveri. 

8ic  TiYefn  inotiasierio,  ut  clertcus  esse  inerearis. 

Et  infra  :  {  I .  Miilto  ientpore  ^  disce  quae  poslmo- 

dum  doceas,  el  iuier  bmios  semper  seeiare  meliorKS. 

Uuod  si  popohis  vel  episcopmt  te  iii  clericuni  ele- 

gerii,  age  ea  qu«  clerici  stint. 

C.  XXYH.  Ad  ordinem  ctericains  promoveri  monachi 
pouunt, 

Idem  ad  enndem ,  eadem  epistola  snperiui  ***        . 

Si  clericatus  *  ie '  titillai  desideriuin,  disciis  quod 
possis  **^  docere,  ct  ratioiiabilein  Christo  *•*  lio- 
stlain  oireras,  iie  ***  uiiles  ante  quaiu  tiro,  ne  priiis 
magister  sis  quain  dfscipiilus.  {  I.  Non  esl  buini- 
lilaiis  inc^e  iieqne  iiiensiinc  jtidicare  de  clericis  **^t 
ei  de  ininistris  ecclesiaruin  siiiislrtiin  quippiam  dl- 
cere.  tlabeaut  illi  ordiiiein  el  gradum  suum,  qneni 
si  teuiieris,  quomodo  tibi  iii  eo  vivenduin  sit  editiis 
iid  Nepotianum  liber  docere  le  poieril.  §  2.  Nunc 
iiioiiacbi  lucunabiila  **^  nioresqiie  dlsculimus,  et 
ejus  monadii,  qui  lil>eralibus  studiis  eruditos  In 
a<lolescetitia  jiiguni  Cbristl  collo  sno  imposait. 
PriiiinmqHe  tractanduin  esi,  utruin  soli»»  an  cum 
tlils  iu  inonasierio  vlvcre  deb<?as.  Mibi  *quidem* 

NOTATIONES  CORRCCTORUM. 

C.  XXVI.  >  Multo  tempore  :  Alia  est  verbonun  D  i>sot  sectare  meliores,  Ci  infra  :  Multo  iemporedisca 
aeries  et  darior  apud  B.   HieronyiuiHn  :  QttiMt  ad      quod  doceas, 

perfectam,  inqtiil,  aiatem  veneris^  si  taman  vila         C.  XXVIII.  •Episcopoilu  dnobus  vetustis  codi- 
coiMes  fuerit,  et  te  vel  poputus^  vel  pontifex  cicitatis      cibus  legiiur  :  ipso  \ 
in  ciericum  etegerit^  agilo  qua:  cterici  sunt ,  et  inter 

QoJisT.  I.  C.  XXV.  **  omnino  :  Cd.  Bas*  **  excelsior  :  Cdd.  Bas.  Logdd.  II.  UI.  *^^ianto  et  itiis  erit : 
Kdd.  cdl.  o.  —  tauto  potentior  :  orig.  dt.  <**  desid.  ap.  Bohm.  ^**  scr.  c.  A.  400.  =  C.  XXVIU  <•*  fvo 
Decr.  p.  7,  c  i.  ••^  posses  :  Ed.  Bas.  «•■  Deo  :  Ivo.  —  Cdid.  coll.  0.  "•  ne  sis :  e«d.  ••* 
cateris  :  Cdd.  coll.  o.  —  Ivo.  *•*  cttiia6N/a  :  Edd.  coll.  0.  '••  et  non  :  Cd.  Bas.  ==  C. 
XXVIII.  «'•  Gip.  iiicertuiu.  ">  prmideatur  :  Edd.  Arg.  BaS.  Lugdd.  II.  III.  ***  %ninistrat : 
Ed.  Bas.  —  ep.  ipso  :  ibid.  >^*  sacerdolis  :  Cdd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  l.  =  C.  XXIX.  ^^^  scr.  A.  385.  -^ 
Ivo  Decr.  p.  0,  c  53.  Polyc.  I.  %  1.  31.  ^**  commeudant :  Cd.  6:is.  '^*  exoptamus  :  ib.  "*  XXX  en- 
nos  :  Ib.  ^"  crescentes  :  Cull.  Ilisp.  «•  dcbid.  ib.  "•  ut  nec  :  Edd.  Bas.  Liigild.  II,  111.  '"  desid.  in 
Coll.  Hisp.  =C.  XXX.  "•  Ep.48.  Cd.  Maur.  bcr.  c.  A.  398.  —  Ivo  Pan.  1.  3,  c.  «70.  "•  in  pn.  : 
orig.—  ad  fin.  vtlor  '  Ivo  Paii.  —  C^ld.  Ven.  I.  II.  Nor.  Lui^dd.  Par.  **^  qua  opera  ventra  :  Cdd.  coll.  o 
—  Ivo  Pan.  **•  l>omiifO  :  Ed.  Bas.  ^**  noi  :  Cdd.  coll.  o.  ^*^  atld.  :  nos  :  Ed.  Liigd.  1.  —  cf.  Ps:il.  24, 
v.9.  =  C.  XXXI.    ***Cap.  iiicertum.  —  Ans.  I.  7,  c.  06(114),  ex  Gelasio.  Polyc.   L  %  L  32. 


ipse  lu  dooeas,  ei  '•*  abs<|iie  docior^  iugrediam 
viaui,  qiiain  iiunqiiaiu  iiigressus  es. 

C.  XX  VIII.  iu  toco^  quo  abbas  judicaverit^monackm 

etigatur^  el  ab  epitcopo  sacerdos  ordiueturm 

llem  Gelasins  Papn  *^*. 

Si  quis  iiiouaclms   rucrit,  qiil  veucrabilis  vii:e 

inerilo  sacenUiiio  diguus  videattir  **%  el  abbas,  siib 

cujiis  iiuperio  rcgi  Clirislo  niililat   ***,    illum   ricri 

presbylerum  pelierit,  ab  episcopo «  debet  eligi,  ci  iii 

loco,  quojudicaveril,  ordiiiari,  oiiinia,  quae  ad  sa- 

cerdoiis  '"  ofliciiiui  pcrliuent,  vol  populi  vcl  cpi- 

scopl  electioue  provide  ac  juste  acturus. 

C.  XXIX.  Tcm\)ove  niaiuritalis  ecctesinsticis  nionachi 
promoveanlur  ordinibut. 

I  Item  Sirtriiis  Papa  ad  Himerium,  ep.   /,  r.  13  *'^ 

Motiacbos  quoqne,  quos  'tanien*  nionifn  gravitas 

el  viUR  ac  fidei   iusillutio  sancia  comtueiidai  **•, 

olericoruiu  oniciis  aggregari  et  npinnius  "•  el  volii- 

inus,  ita,  ut  qui  Intra  Irlcesimum  "^  xtails  annuni 

sunt  digni  in  minoribus,  per  gradus  singulos  cre* 

scente  **•  lempore  "•   pronioveaiiiur  ordlnibus,  et 

sic  ad  diacoiiatiis  vel  presbyterii  iiisignla  niaiune 

aMatis  consecratlone  perveniatit,  nec  **•  *statiin  * 

'**  saltu  ad  episcopattis  culinen  ascendaut ,  nisi  111 

liis  cadem,  qua*  siiigulis  dlgnitalibus  snperius  prae- 

fixinius,  teuipora  riioriiii  ciisiodiia. 

C.    XXX.    Ecclefiaslica    nfficia  uec  avida  etatione 
monacki  snscipinni^  uec  btandiente  desidia  respuant. 

iiem  Aiigtistiiitis  ad  Endoxinm^ep.  LXXXi  ***. 

Vos  auleiii  fratres  cxbortauiiir  In  Doinino,  ui 
proposituiii  vestnini  ciistodiatis ,  el  usque  ad  '•• 
fiiieiii  perseveretis,  ac  si  qnaiu  operam  vestrain  **^ 
luaicr  ecclosia  desiJeraverii,  iiec  elatione  avida 
suscipiatis,  iiec  blaiidieiite  desidia  respiiatls,  sed 
miti  corde  obieiiipcretis  Deo  "•,  cum  niaiisueiudiiie 
portaiiies  euiu,  qui  vos**^  rcgit,  qui  "^dirigii  luites 
In  judicio,  qiii  docei  iiiaiisuetos  vias  suas.  Nec  ve* 
struui  otiuin  iiecessitatibus  ecclesi;e  prxpoiialis,cui 
panurienli  si  nulli  boni  niiuistrare  vellent,  qiiouiodo 
nasceremiiii  iuni  iuveiiiretis. 
C.  XXXI.  Cetasins  qnendam  RuHtnnm  mouachum  jubet 

sacerdotem  fieri^et  in  qundnm  basitica  ordinari. 

ilem  Polagiiis  Papa  Dono  Episcopo  Savinati  "•• 
In  parocbia  tua,  basilica   S.  Saurentii,  qux*  iii 


1001  DECRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  \\U  QUi£ST.  I.  I004 

possessione  firti  el  consitiarii  nostri  viri  magniflci  A  C.    XXXV.    iSiire    nbhalU   *  imperio  eccle$ia$tHa 
Theodori  •••  fundau  esi,  officiiini  presliyieri  de^sse  mimsteria  monachi  celebrare  mm  prmumant. 

cognovimus.    El  quia   praefaius  lilius  noslernobij»  ''^»*  ««  ConciUo  Tarraconeiisi,  c.  11  *". 


relulil,  se  invenisse  Rnffinum  querodam  motiaclium» 

olim  sibi  viia,  religione  "^  ei  moribus  '*^  compro- 

baluin,  et  hunc  posiulat  ibi  prcsbyierom  consecrari 

(quod  subilo  fieri  iios  prorogaia  observantia  noh 

acquievimus) ,  ideo  "*  dileclio  itia  his  lltleris  ac- 

ceptis  salibalo  venienie  facial  eum  diaconum,et,  sl 

Dcus  volucrit  et    vixerimus^   mediana  bebilomada 

presbyieruin  faciemus,  qual3niis  supervenienie  pa - 

tchali  fesiivilate  sacra  niinisteria  in  memorata  basi- 

lica  a  persona  (iompetenti  valeant  adimpleri. 

C.  XXXII.  Qtti  de  clerico  monachus   elficiiur  proprib 
episcopo  ordinante  poterit  eligi  et  eonsecrari. 

Item  Gregorius  /.  /.  Begesti,  epist.  40  p  ***. 
Si  quem  "^  a  clericatu  in  monasticam  contigertt 
veijre  conversationem,  si  talis  vitae  monachus  fiie- 
tit,  ut  episcopus,  cui  anteamililaverat,  eum  dignum 
feacerdotio  pt*aevideat,  in  loco,  quo  judiCaverit »  eligi 
poterit  el  ordinari. 

C.  XXXIII.  Sine  testimonio  abhatisad  clericatus 
officinm  monnchi  non  eligantur. 

Item  ex  Concilio  Axatliensi.  c.  27  *". 

Monacbi  vaganles  ad  olOcium  clericatus  (nisi  cis 

"*  lesiimonium  abbas  suus  dederiL)  nec  in  clvitati- 

bus,  nec  in  parocbiis  ordinentur  <i.  Et  injra  :  {  1. 

Si  enim  ^^  necesse  fueril  clericum  de  monacbis  ^*' 

ordlnari,  cum  consensu  et  voluntate  abbatis  prsRso- 

mat  *'*  episcoptis. 

C.  XXXIV.  Cum  abhatis  volunidte  monachi  ordi- 
nentur^quosproutHitate  ecclesia  episeopus  ordinare 
voluerit. 

Item  ex  Concilio  llerdensi,  c.  3  *^. 
Quum  proulililateecclesiaealiquos  '^*  inonacho- 
rum  episcopus  probaverit  in  clericalus  officio  -f- 
promovendos  *^*,  cum  abbaiis  voluntate  debt^nt  nr- 
dinari.  Ea  vero,  qutfe  in  jure  monaslcrii  de  faculia- 
tibus  offeruntur,in  nuIiodi<£ccsaua  loge  ab  epistopis 
conlinfi^antur. 


Monac  hi  a  monasterioforasegredientes  nealiquo.d 
minisieHiiiu  ecclesiasticum  praesumant  agere  pro- 
hiVmus,  nisi  foriecuro  abbaiisimperio.  Siiniliier, 
ut  nulliis  eoruin,  id  est  monachorum,  forensis  ne- 
gotii  siisceptor  vel  exseculor  exsislat,  nisi  quod  '^^ 
roonasurii  exposcil  ntilitas,  abbaie  sibi  nihilonii- 
mis  imperante. 

C.  XXXVI.  Ad  clericotus  militiam  non  eiiganlur 
desertores  monasteriorum. 

Item  Augustinus  ad  Aurelium,  ep.  LXXVI  *^*. 

Legi  epistoiam  beniguilatis   tuae  <!c   Donalo  et 

fratre  ejus,etquid  respooderein  diu  fluctuavi.  Scd 

n  tamen  etiam  atque  eiiam  cogilnnti  quid  sit  uiilesa- 
luti  eorum,  quibus  in  Christo  nuiriendis  servimus  '^% 
nihil  mihi  aliud  occurrere  potuit^  nisi  non  e^se 
*istam  *  viam  dandam  servisDei,  iit  se  facilins  pii- 
tent  eligi  ad  aliquid  nieliiiSy  si  facti  fuerint  deterio- 
res.  ki  ipsis  *^*  enim  facliis  *^^  lapsus,  ei  ordini 
clericorum  flt  indignissima  injuria,  si  desertores 
moiiastcrloriim  ad  mUiiiam  clericalus  e!igantur, 
quum  '^'  ex  eis  "*,  qui  in  monasterio  permaneni, 
non  tamen  nisi  probatiores  alqne  meliores  in  rtehini 
assuiiiere  soleainns,  nisi  fnirie  (sicut  vulgares  dicunt) 
malus  choraula  **'  bonus  symphoniaciis  est ;  ita 
ildfem  ipsi  vnlgares  de  iiobls  jocaliunlur ,  dicenles  : 
malus  monacbus  bonus  clericiis  est.  Niinls  dolen* 
dum,  si  ad   tam   ruinosatn  superbiam  monachos 

G  surrigamus  ^<*,  et  tam  gravi  contumelia  clericos 
dignos  putemus,  in  qiiorum  nuinero  sumus,  quuni 
aliquando  etiam  bonus  monachus  vix  boniiin  cleH- 
cum  faciat,  si  adsit  ei  sufficiens  contineniia,  et  ta*^ 
men  desit  Insiruciio  necessaria,  aut  personac  re{;ii* 
Inris  Integritas.  Sed  deisiis  credoarbiiratasil  bea* 
tiiudo  tua,  nostra  *'*  veluniate  (ut  suis  poiiua 
corregionalibiis  iitiles  esscnt )  dc  mOnasierio  re- 
cessisse.  Sed  falsuin  est;  sponle  abierunt,  sponte 
deseruerunl,  nobis,  quanliim  poluimus,  pro  eonim 
salute  reniientibus. 


NOTATIONES  corregtorum. 

C.  XXXIi.  P  Vrrhn  ipsa  B.  Gregorii  h:ec  sunt  :  D  qnojudicaverii,  ordinari 


Si  quos  aulem  a  ckricalu  in  monachicam  conversa- 
lionem  venire  contigerit,  non  liceat  eis  ad  eamdem  vel 
aliam  ecclesiamy  quarum  pridem  mitites  fuerant ,  sua 
voiuntaie  denuo  remeare^  nisi  lalis  vita;  nionachus 
fueritf  ut  episcopus^  cui  ante  militaveral,  sacerdotio 
dignum  praviderit,  ut  ab  eo  debeat  eligi,  ei  in  locOf 


C  XXXIIi.  q  Ordinentur  :  In  Concilioipso  scqul 
lur  c.  liii.  infra  20,  q.  4. 

G.  XXXV.  'Sineabbaiis  :  Talis  esl  nibrlca  in 
plerisqiie  velustis.  Nain  in  vnlgatis  erat  :  Sine  ab-^ 
batis  imperio  ad  clericatus  officium  monachi  non  eli- 
ganiur. 


QuJEST.  I.  C.  XXXI.  "*  Theodosil  :  Ed.  Bas.  **^  desid;  in  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  ei  ap.  Ans.  ^*^  el  tn 
ommfrtts :  Edd.  Arg.Nor.  Ven.  I.  *«•  Ideoque  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  ilt.  =C.  XXXII.  '<>  Cp.  4^, 
(scr.  Anlhemio  A.  591)^  1.1.  Ed.  Maur.  >*^  ^tioi :  Edd.  B^s.  Litgdd.  II,  III.  ==  C.  XXXill.  '»  hab.  A.  m. 
—  Ivo  Decr.  p.  5,  c  157.  "'dcsid.  in  CoIL  Hisp.  "^desid.  iu  iLd.  Bas.  ^*^monacho:  Edd.  Bas.  Lugdd. 
U,  III.  •»•  hoc  prcBs.  :  eaed.  =  C.  XXXI V.  *••  hab.  A.  541).  —  Coil.  tr.  p.  p.  2,  l.  54,  c.  3.  «"  quos : 
Coll.  HLsp.  t  oiKdum:  ib.  •"  desid.ilu  =  C.  XXXV.  *"hab.  A  516.  — Coll.  tr.  p.p.2,  t.  51.  c.  8.  '**W, 
quod  :  Coll.  Hisp.  --  fidd.  coll.  o.  =  C.  XXXVI.  *^  Ep.  60,  (scr.  c.  A.  401.)  Ld.  Maur.  Iva  Decr.  p.  7, 
c.  7.  »•  servivimus  :  Ed.  Bas.  »"  illis  :  ib.  «^»  facilior  :  Edd.  coil.  o.  **»  Ivo  l»an.  1. 3,  c.  180.  »^ 
his  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  UI.  "*  add.  :  scilicel  primus  in  ciioro  :  Ed.  Bas.  *"  eiigimus  :  Edd. 
Bas.  Liigdd.  II,  lli.  —  Surrigimus  :  Ivo  Decr.  ^  suberigimus  :  Edd.  Arg.  Von.  11.  Par.  —  subegerimns  i 
£dd.  Veu.  1.  Nor.  —  Ivo  Pan.     *"  quod  nostra  —  recessissent  :  ong.  —  Edd.  coll.  o.  —  Bohin. 

Patrol.  CLxxxvn.  ai 


fy^  DEGRETI  PARS  SEGUf^DA, 

III.  Pare.  Gralian.  Hi$  ommhui  auetorilatibui  A 
moMtratur,  quod  monachi,  qui  iunt  a  populo  eleeii, 
et  ak  episeopo  cum  conteruu  $ui  abbatis  $ufU  ordinati, 
legitime  poteeialem  $uam  exuqui  valenl.  iUud  vero 
Cregt^rii  ^'^  :  Neoio  potest  obsequiis'ecclesiastici8 
desertire,  elc,  de  iUi$  intelligendum  e$t,  qui,  in  nu- 
mero  cardinalium  vil  ipi$eoporu1n  ordinati,  mona$te^ 
rii  $ui  di$pen$ationeiln  $ibi  rHertare  corttendunt, 
Vnde  idem  Gregorias  $cribit  Mariniano  Epi$eopo 

Ravennati,  lib.  VI .  epi$t.  40.  »•  : 

G.    XXXVII.  Pro   abbatii  vel  monachi  promotione 

nuUo  modo  graventur  mona$teria. 

Ne  pro  »*  cujusiibet  monachi  aut  abbatis  promo- 
tione  ouus  fortasse  aliquod  monasteria  sustineant, 
studendum  vobis  "^  est,  ut  si  qoispiam  *  abbatuni 
aut*  nionachorum  ex  quocunque  monasierio  ad  B 
dericatus  oflicium  ye\  ordinem  sacrum  accesserit, 
non  illic  ^^  aliquam  hal)eat  ulierius,  *  ut  duximus  *, 
potestatem. 

C.  XXXVIU.  Qui  eccle$ii$  quoquomodo  militani  ab^ 
batee  mona$teriorum  e$$e  non  po$$unt. 

Idera  Maximiano  Syracueano  Epi$copo,  lib.  lll. 
epi$t.  ii  "•. 

Presbyteros,  diaconos,  ceterosque  cujuslibet  or- 
dlnfft*  clericos',  qui  ecclesiis  quoquo  modo  "  niili- 
tant,  abbates  per  monasieria  esse  non  permittas ; 
sed  aut  admissa  ^  clericatus  militia  monasticis  non 
provebantur  ***  ordinibus,  aut,  si  in  abbatis  ioco 
permanere  decreverint»  clericatus  nuilaienos  per- 
niitlaniur  habere  militiam.  Satis  enim  incougruum 
est,  si  quum  unum  ex  his  prae  "^  sui  magnitudine  q 
diligenter  quis  nob  possit  explere,  ad  utrumque  ju- 
dtcHur  *•*  idoneus. 

Gratian.  Hoe  vel  ^eneroiifer,  vel  $peciali  privilegio 
dictum  poteet  intelligi,  $icut  et  de  quodam  mona$te^ 
rio  tn  regeelo  Gregorii  legitur  hoc  modo    "*  : 
G.  XXXIX  ^.  De  quodam  xenodochio^  cuju$  abba$  ad 
epiecopatum  eligi  prohibetur. 

Hinc  esi  etiam,  quod  xenodocbium  atque  **^  mo- 
iiaatrrium,  qood  in  eodem  ('rancorom  regno  consii- 
tutum  est,  qoia  per  imbitiones  et  contentiones  quo- 
rondam  non  canonice  tractabatur,  a  ^^  perversitate 
maloruni  llberare  cupiens  praecepit;  ut  sine  regali 
provisione  '**,  ei  monachorom  electione  uuilus  ibi 


GAUSA  XVI.  QUiEST.  h  1W4 

abbas  aliqua  onquam  subreptione  introdueeretur. 
Praecepit  eiiam,  ut  ejusdem  monasterii  abbas  nnn- 
quam  ad  episcopatum  eligeretur,  ne  forle  occasione 
episcopatusabbalia  aiiquid  detrimenti  paieretur.Quod 
privilegium  ita  est  illius  ecclesiae»  ut  communem 
legem  regibus  vel  abbatibus  dmnino  dare  Aon  piissit. 
Non  eniin  qiiod  uni  sigiliatim  cohceditur  sutim 
oinnibus  convenit. 

Gratian.  Superiori  aucioritate  non  prohibentur  ab- 
bate$  $acerdote$  fieri^  quum  B.  Benedictu$  jubeat 
abbatem  {ratribu$  egredientibu$  et  regredientibue 
benedictionem  dare,  quod  non  ni$i  $acerdotum  Ml. 
Lectionem  quoque  evangeiii  eimiliter  abbati  ad  legenr 
dum  tribuit^  quam  $ub$equeHti  oraiione  legere  siiiit7t- 
ter  $acerdolaii$  officii  est.  Sed  tale$  $aterdote$  vel 
diaconoi  jieri  prohibet^  qui  in  eccle$ia$tica  militia 
cogantur  jugiter  'permanere.  %  i.  Item  illud  Biero- 
nymi  ad  Riparium  preebgterum  :  Monachus  ^" 
non  docentis,  sed  plaiigenlis  habet  officium,  et  ad 
Heiiodorum  :  Alia  ^**  causa  est  inonachi,  alia  cle» 
rici,  et  ad  Ru$ticum  :  Sine  *••  consilio  presbytero- 
rum  monachis  nihil  agere  licet,  non  ita  generalHer 
intelligendum  e$t,  ut  nUiU  monachorum  liceat  docendi 
officium  a$$umere^  neB.  Gregorium,  aut  AuguetinMm 
Anglorum  eptecopum^  beatum  quoque  Martinumf  i«- 
numero9  etiam^  quo$  de  monachiea  convereatione  ad 
eummum  eacerdotii  gradum  $criptura  te$tatur  etie 
ptomotoif  cogamur  negare  oficium  docendi  habuiiee^ 
aut  in  die  con$ecrationii  iuat  a$$eramu$  eoi  a  priori 
propoiito  di$ce$$i$$e,  quod  {ut  Innocentiui  teetatur,) 
nulii  (acere  licet.  Yoluit  ergo  Bierongmu$  di^tinguerd 
inter  pereonam  monachi  et  clerici,  o$tendeni  quid 
cuique  ex  proprio  ogicio  conveniat.  §  2.  Aliud  entfli 
convenit  cuique  ex  eo,  quod  monachui  e$t :  aiiud  ex 
eOf  quod  ciericu$.  Ex  eo,  quod  monachu$  e«/,  $ua,  et 
atiorum  peccata  defendi  habet  officium  :  ex  ed,  quod 
clericu$,  docendi  et  pa$cendi  populum.  §  5.  Mona-- 
cho$  vero  u$que  ad  tempui  £tiie6tt,  Zottmt  et  Strt- 
eii,  monachoi  «mp/ietler,  el  non  clericoe  fui$$e^  ec- 
cie$ia$tica  ie$tatur  hi$toria.  Idem  etiam  Hieronymue  ^ 
refert^  monachoe  Scythim  eonvem$$e  in  unum,  ut  iaeer* 
dotem  iibi  invenirent,  quiei$  mi$$arum  iolemnia  cete- 
braret. 


NOTAtlONES  GOAREGTORUH. 
G.  XXXVIII.  •  Quo^tio  modo  :  llae  voces  ahsunt  D  taie  Augustodunensi,  quse  nabetur  lib.  1 1  regesti, 


ab  origiuali  impresso  etmanuscripto. 

t  Atfmtfea  :  Sic  in  vetustis  quoque  codicibus 
Gratiani,  el  epistolaruni  B.  Gr^orii,  et  ceteris 
earundein  editionibus,  pneter  antiquam  Parisien- 
sem,  in  qua  et  apud  Anselmum  legitur :  Aut  omi$$a 
eierieatu$  miiitia  monaehici$  promoveantur  ordi- 
nihu$. 

G.  XXXIX.  «  Aoclur  bujus  capitis  referl  consii- 
totioiieiu  B.  Gregorii  de  abbale  xenodochii  in  civi- 


epist.  10. 

^  flteronymifs  :  lo.  Andreae  ait  esse  in  episu  de 
oper.  et  humi).  uiunachoruin.  In  lomo  autem  se- 
cundo  operuin  ipsius  B.  Hieronymi,  in  epist.  60, 
quae  esi  Epiphanii  ad  Joannein  Hierosolymitanum, 
ab  eo  latine  reddita,  legitur  Epiphaniuin  ordinaase 
presbyteruin  monachis  poscentibus,  qui  eis  Domini 
saeramenta  conGcereu  Erat  autem  monaslerium  in 
dioecesi  ioannis. 


QoJiST.  r.  G.  XXXVI.  ••*  supra  c.  2.  =  C.  XXXVIl.  «••  Ep.  55,  (scr.  A.  597)  I.  7.  Ed. 
Maur.  "•  per  -—  prumotionem  :  orig.  "'  nobit  :  Edd.  coll.  o.  ^***  ibi  :  e«d.  =  G.  XXXYIll. 
*••  Ep.  il.  (scr.  A.  594),  I.  4.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  7,  c  165  (i9i).  *••  pronuweaitliir  :  Edd  coll.  o.  — 
Bohm.  >•'  pro  :  orig.  —  Ed.  Bas.  '**  videatur  :  Edd.  colU  o.  =  G.  XXXIX.  "*  Gap.  incerti  aucloris, 
decretum  Gregorii,  quod  refertur  ep.  8,  1. 13,  ad  Senatorem  abbatem,  referentis.  ^*^  $eu  :  Edd.  eoU«  •• 
'•■  ae  :  Ed.    Bas.     **•  providentia  :  ib.    "^  supra  c.  4.     *••  swpra  c.  6.    '••   supra  c.  7. 


1005 


DECRETI  PAftS  SECCNDA.  CAUSA  XVC.  QUiEST.  1. 


im 


C  XL.  Omnei  eterid  vel  monaehi  tuielig  immuhiia  A  legos  promenda  "•  esl,  exsilio  deportalionis  pen^e- 

luo  *"*  subdaiur  *". 

bratian.  Hoc  idem  dalur  ihteUigi  de  verbis  R,  Sil- 
veitri,  qui  obedientiam  minorum  er§a  majore$  a$si- 
gnans  ait  *'* :  Abbas  bsliari6«  monacbus  ahbali  sil 
subdilus,  supra  in  tractatit  ordinandorum,  0$tef:dii 
ergo  llieronymus,  qubd  simpliciier  monachi$  nihii 
liceat  agere  sine  consilio  piresbyterorum.  Nec  offidum 
docendx  $ibi  a$sumere  liceai  sine  auctoritate  clerico- 
rum,  nisi  forte  sint  divina  graiia  ihtu$  commoniti, 
$icut  B.  Cregorius  *•*  refert  in  dialogo  de  B.  Bene- 
dictOf  qui  fiomines  rhohlis  Cas$ini  ad  fidem  adudxil^ 
et  aram  ApoUihi$^  qua  eral  ibi  erecid  $uivertit ;  ei 
de  quodam  Equitto,  ciii  angeiui  in  sbmnis  apparuily 
et  eum  ad  prasdicandum  misit,  qui^  cum  de  vilio 


tem  habtre  debent. 

hem  Led  Auguslus  iib.  I  Codicis,  ie  Episcopis  et 
Cierici$,te^M^''"\ 

Geueraliier  sancimus,  omnes  viros  reverendiisi- 
mo8  episcopos,  nec  non  presbyieros  sive  diacoiibs, 
1^1  subdiaconos,  et  praecipue  nioiiaclios,  licel  hon 
^int  cierici;  immunitaiem  ipso  jure  omne^  *^'  ba- 
b«re  tulelae,  sive  leslamentarlae,  sivu  dalivae;  ;>ive 
li^ilimae,  non  solum  futelae  esse  eos  expertes,  sed 
eiiani  curae,  non  solum  pupillorum  et  adultorum, 
s^d  et  furiosi,  et  surdi,  et  muti,  et  aliarum  perso- 
narum,  quibud  tutores  vel  turatores  a  veteribus 
legibus  daniiir.  g  I.  Eos  tamen  dericoset  mona- 


cbos  bujusmodi  habere  beneflcium  gancimus,  qui  g  ^,.„^„^  conquerer^tur,  angelus  phlebotomo  linguam 


apud  ^^*  sacrosanctas  ecelesias  vel  monasleria  per- 
manent»  nOn  divagaiites,  neque  circii  <liviiia  mini- 
sleria  desideft,  quuin  propler  boc  i|isum  beiieficiuni 
eis  iiidulgeiiius  "*,  ut,  aliis  oiiiiiibus  dereiictis,  Dei 
dmnipoteutis  ministeriis  inbaereaiit.  §  2.  Et  boc  nbit 
solum  in  vetere  Roma  vel  in  hac  regia  clvitaie, 
sed  In  omni  lerra,  ubicunqiie  Chrisiianorum  nonien 
excoiitur  <^^,  obliuere  sanclmus:  §3.  Novaram 
Mtam  eollalionum  et  sordidorum  munerum  immuni- 
laUm  acceperunt.  Unde  Constantinus  "*  cunctis  scrt- 
tit  cieriei$  tit.  eodem,  legeprima  :  Jiixta  sanciioneiii, 
qnam  duduin  nieruisse  <  perbibeiuini,  fundos  et 
mancipia  vestra  iiullus  colialionibus  obligabil,  sed 
vacatioue  gaudebilis.  Item  Imperator  Honoriue  ei 
Theodo$iu$  eodem  libro,  titulo  de  $acrinancti$  eccie-  C 
$ii$^  lege  5  >'•.  §  4.  Placet,  ralionabilis  concilii 
"'  teiiore  perpenso,  dislricla  iiioJeratioue  praescri- 
bere  a  quibiis  specialiter  necestttatibus  siiiguiarum 
urbium  eCclesise  babeantor  imniunes.  Priina  quippe 
illtus  usurpatioiiis  coiilumdlia  depelieuda  esi,  ne 
praedia  u&ibus  ccelestium  secretorum  dedicata,  soi^' 
didorum  munerum  fasee  Vexentur,  nil  extraortfiUa- 
rium  abhinc  supermdiciumve  ^'^  flagiufcur,  niiiia 
translationis  "»  soUicitudo  signeliir,  pos,lienio  nihil 
praeler  canduicaro  iilationem  y^  nisi  quam  udveuii^ 
tiae  necessitatis  sarciua  repenliua  poposcerlt,  ejus 
fiinctidnibtiS  ad^cribatur.  Si  quis  coiiira  venerit, 
post  debilae  iiiiloifis  acrimoniami  quas  erga  sacri- 


ejus  tetigit,  et  totum  illud  vitium  curavit,  §  1.  Quod 
vero  Hieronymus  $e  ipsum  talibus  connumerat,.tale 
e$t,quaie  illud  Aposioli  ad  Philippemes  ^^*  -,  Qui- 
cunque  imperrecii  ^'*  suiiius,  boc  seniiamus,  se 
ipsum  imperfectis  eonnumerahs,  Bihc  idem  Hiero- 
nymus  alibi  ail :  r^aius  iii  paup^re  domo  et  tugurio 
rusticano.  Et  infira  !  Nos  sUffarcioati  auro,«s«  fame* 
licum  fustidientibu$  meUa^  pauperem  divitibus  connu* 
merahSf  supra  ubi  agiiur  de  clericis,  qut  propria  re- 
iinquere  noluut,  cap.  Gloria  episcopi  "^.  §  t,  Eece 
snfficienter  mon$tratum  est,  quod  monachis  pre$bylerii 
honore  decoratis,  a  popuio  electis,  ab  episcopo  insti- 
tuti$,  eadem  liceant;  quce  et  aiii$  sacerdotibus.  Pro^ 
batur  hoe  etiam  ex  simiiitiidihe  cbnsecralionis.  Non 
euim  in  consecratione  eorum  aiiud  dicitur,  et  aliuU' 
in  cotueeratione  aliorum.  Utriusqiie  enimin  eommune 
H  Domino  benttdibtionem  Ihfundi  epi$copu$  obnixe 
dept>$tit.  Et  dum  con$ecrat,  cuncti$  $acerdolibu$  ci- 
gillatim  dicit  :  Consecreniur  et  sanctificentur,  Do« 
mine,  manus  islae,  Ut  quidquid  consecraverint  conse- 
cratuni  sit,  et  quaecunqoe  benedixerint  benedictar 
sint.  Ecee  eommuni$  e$t  benediciio.  Vnde  igitur  di- 
vortiuni  ?  Sitht  ergo  in  benedictione  utrique  eommu- 
nem  nanci$cuntur  pote$tatem,ita  in  in$titutione  eom- 
muniter  assequuntur  potestati$  exseeutionem.  §  3.  Ce* 
terum  absque  episcoporum  licentia  non  soium  mona- 
chis,  sed  etiam  omnibus  generaiher  cierieie  pote$tati9 
etuecutio  interdicitur. 


NOTATJOISES  COURECTORUM. 

C.XL.^vln  codice  Justiniani  liaeclex  ipsi  Jnstinia-  D  ni$i  quam  $i  advehtitite.  |n  codice  Justinlani  vulgi^to 
no  tribuilur,  non  Leoiii.  legitur :  et  quam  adventitim;  in  manuscrlpto  et  lia- 

'  if eruisM :  lii  codiceJustinia ni  legilur:  m^rti/s/M  ioandri  iion  cst  copula.  In  codice  Tlieodosiano  ; 
et  vo$,  et  mancipia,  etc. ;  in  Tbeodosiano  ;  meruis$e  quod  adventitice,  In  plerisque  vetustis  Gratiani  : 
perhibemini  et  vos,  et  mancipia,  eic.  prwterquam  adventitice.  Diclio  vero  :  <i,  abesl  ab 

y  liiationem  :  In   vulgatis  codicibus  serjuebatur  :      oiiinibus,  ei  ideo  iiiducta. 


QuicsT.  }.  C.  XL.  "^  Imo  Juitinianus  c.  5i.  C.  de  epp.  et  cler.  --  In  Edd.  Bas.  Ven.  1,  adscribitOr  Leoni 
Papae.  "»  omnis  Edd.  Jcoll.  o.  ««  ad  :  e«d.  "»  induigtamus  :  orig.  ***  colitur  :  Edd.  coll. 
o.  —  orig,  —  Dolim.  "■  Iino  Coiistantius  A.  345.  —  Tlieod.  cod.  i.  16,  t.  2,  c.  8.  —  Ans.  i.  4,  c.  15, 
"•  scr.  A.  4i2 —  Ans.  I.  4,  c.  21.  »"  cojw//ii  :  orig.—  Edd.  Liigdd.  II,  IIL  »"  superinductumve  :  Edd. 
Arg.  Nor.  Ven.  1,  IL  "» tran$iationum  :  oiig.  ^neque  ap.  Ans.  ^^  iureprom. :  orig.  —  Edd  coll.  o; 
—  Dobiii.     »"  perpetua  :  Edd.  coll.  o.     »»  uratur  :  Ans.  —  Ed.  Bas.—  muictatur  ;  EiJd.  rell.    "•  Cf.  D^ 

95,  C.  3.       "*  I.   2.    Dial.  C^  K-  ell     t      r.  1        *««  PKillno    i^    ?>'  v     IK        18«  •»!»..**   Anncl      A«il    r     tMtUcii        »« 

C.  it,  q.  2,  c.  71. 


,  c.  8,  etl.  1,  c.  4.    *"  Pbilipp.  c.  3;  v.  15.     "«  apud  Aposl.  esi  :  petfeeti. 


4007  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XVI.  QU^ST.  I.  1008 

Vnde  Clemcns  epist.  III,  *••  :  A  C.  XLIIL  Antiquiores  ecclesia,  nec  decimis,  nec  ulta 

C.  XLL  Sacerdotalia  tine  permiseu  episcoporum  non 


agattt  presbyteri 

Citnciis  fidelihus  ei  summopere  omnibus  presby- 
teris,  el  diaconis,  et  reliquis  clericis  attendendum 
esi,  ut  nibil  absque  episcopi  proprii  liceniia  agant; 
noii  utique  missas  sine  jussu  quispiam  '**  presby- 
lerorum  in  siia  parochia  agat,  non  baplizet,  ncc 
quicqiiam  absque  ejus  permissu  faciai. 

IV.  Pars.  Gralian.  De  his  vero^  qui  intra  mona- 
iterii  claustra  consistunt ,  quibus  populus  ad  regen- 
dum  non  committiiur^  qua:ritur,  utrum  dare  vel  ac- 
tipere  deeimas  debeant  f  In  quibus  hcsc  discretio  ser^ 
vanda  est,  ut  de  agris  el  vineis,  quas  ad  proprium 

Btipendiumcoluntur,  decimas  sibi  retineant.  Si  enim  ^^,^^.^3  persolvatur  «\ 
decmo! a  populo  filiis  Levi  reddebantur  pro  ministerio,  **  r.raiisin.  D^j^imn^  aui, 
quo  Domino  deserviebant  in  tabernacuto,  offerendo 
Mocrificia  et  holocausta  pro  populo^  palet  quod  mona^ 
chi  de  propriis  prcediis  non  magis  quam  atii  sacerdotes 
decimas  solvere  eoguntur,  §  I.  Sed  dicitur^  quod 
prffdia  monachorum,  sive  pretio  sint  empta  sive  pro 
satute  animarum  obiata,  antequam  in  jus  eorum 
venirent,  baptismalibus  ecclesiis  sive  quibuslibet  aiiis 
primilias  et  decimaspersotvebant,  Hlwautem  eeclesiai 
suo  jure  privari  non  possunt. 


possesstone  prtventur, 
Item  ex  Concilio  Cabilouensi  **^. 
Ecclesiac  antiquitus  constitut»  nec  decimis,  nec 
ulla  posseasione  priTentur,  ita  ut  nofis  oratoriis 
tribuaiitur. 

C.  XLIV.  Antiquiores  ecctesiai  propter  novas  justitiam 
suam  non  perdant. 

Item  ex  Concilio  Vormaeieiisi  ■  ^**. 

Qoicunque  voluerit  in  sua  proprietate  eeclesiim 

aedtflcare»  et  consensam  et  voluntatem  episcopi 

habuerit,  in   cujus  parochia  est,  licitum  sit.  Ve- 

runtamen   omniiio  providendum  esi  eptscopo,  nt 

alis  ecclesix  atitiquiores   propler  ^**  uovam  suam 

justitiam  non  perdant,  sed  semper  ad  antiquiores 


Vnde  in  Mogiintinensi  Coiicilio  statutum 
invenitur**^  : 

C.  XLll.  Qui  res  suas  aticui  delegaverii^  decimatio^ 

num  proventum  priori  eccietice  auferre  non 

poteril, 

St  quis  laicus,  vel  clericus,  velutriusque  sexiis 
persona,  proprietaiis  suae  loca  vel  res  alicui  "^ 
dare  '**  delegaverit,  decimationum  proventum 
priori  ecclesi»  legitime  assignatuni  inde  abstrahere 
nnllam  babeatpolestatem.  Quod  si  facere  tentaverit» 
talis  traditio  irrita  prorsus  ducatur  ^*',  «t  ipse  ad 
emendationem  ecclesiastica  coerceauir  ceosura. 


Gratian.  Decimas  autem  baptismatibus  ecelesiis 

persotvendas^  Leo  Papa  IV.  affirmat,  dicens  *  '**  : 

C.  XLV.  Baptismalibus  eeeteiiis  decimte  dari 
debent, 

De  declniis  justo  ordine  non  tantum  nobls»  sed 
eiiam  majoribus  nostris  visum  est  plebibus  laiitumt 
obi  sacrosancta  baplismata  dantur,  debere  dari. 

Gralian.  Si  ergo  ulti  licet  decimationum  proven- 
tum  a  priori  ecctesia^  cui  assignatus  fuerat,  abttrs* 
here;  si  jus  anliquioris  ecctesim  novis  tribuendum 
non  est ;  si  deeinue  tantummodo  baptismatibus  eecta* 
siis  dandte  sunt :  patet^  quod  monachi  ex  propriis 
prwdiis  decimas  dare  eogunlur,  Sed  et  itla  auetoritas 
Moguntinensis  coneilii  de  venditore  vet  donatore  lo» 
Q  quitur^  definienst  quod  i7/€,  qui  vemHt  aut  donai^  non 
poiest  proventuumdedmationem  itti  eeclesim  detrahere^ 
cui  prius  tegitime  fuerat  aseignaius.  Monachi  autem 
decimas  et  primitias  non  auetoritate  vendentis  vel  do^ 
nantiSf  sed  auctoritaie  ejusdem  concilii  ei  Pasehatis 
Papce  detinent^  a  quibus  definitumf  est  ut  monacki 
de  propriis  preediis  decimas  non  sotvatU. 

Sic  enimin  Mogontitiensi  Concilioif  adanmeii  ^  **'} 

NOTATIONES  CORKECTORUM. 


C.  XLiy.  s  Burchardus  etiam  ei  Ivo  citant  ex 
concilio  Vormaciensi  e.  0,  quo  loco  iii  eo,  quod 
exstat,  babelur  aliquid  ad  hanc  reni  faciens. 

C.  XLV.  •  Ivo  fere  eadein  citat  ex  Gelasia ;  sed 
Anselmns  ei  Polycarpiis  ex  Leone,  ut  Gratianus. 

C.  XLVL  ^  Caput  hoc  in  nullo  concilio  Mogun- 
tino,  qiiod  exstet,  liabetur,  sed  iii  Cabilonensi,  unde 
ciiant  Burchardus  et  Ivo.  In  libro  Vaiicanae  biblio* 
iliecx,  in  quo  sunt  duo  coiicilia  Urbaiii  II,  Placen- 
liuom  et  Melpbiense ,  haec  etiam  leguntor  :  Perta* 


tum  est  ad  sanctam  sgnodum ,  quod  sint  quidam  epi-^ 
scopi  et  abbates ,  qui  colonos  ad  se  perttnentes  non 
sinant  decimas  dare  ad  ecclesios^  ubi  missas  audiunt^ 
et  infantes  eorum  baptizantur,  Proinde  decrevit  sacer 
iste  conventus ,  ut  episcopi  et  abbates  de  vineis ,  rf / 
agris ,  ac  fru^ibus ,  auce  ad  suum  vet  fratrum  usum 
laborant ,  decmas  sioi  pro  benedictione  vel  hospitum 
suseeptione  habeant ,  famitice  vero  ibi  dent  decima* 
suas,  ubi  per  totum  anni  circulum  missas  audiunl ,  et 
infantes  eorum  baotixantur. 


QojtST.   1.   C.  XLL     ***  Capni   Pseudoisidori.  —  Burch.   I.   3,   e.   05.    Ivo  Decr.  p.  %  c.  123  , 

{).  ($,  c.  90.  *••  quisquam  :  Burcb.  Ivo  p.  2.  —  Edd.  coll.  0.  —  quisque  :  Ivo  p.  6.  =  C.  XLII.  '*' 
mo  ex  conc.  ap.  Confluent.  hah.  A.  02i,  c.  8.  —  Burch.  I.  3,  c.  241.  Ivo  Decr.  p.  0,  c.  ult.  **'  a/t£ii6i : 
orig.  —  Edd.  coll.  0.  —  Coll.  citl.  ***  donare  :  orig.  —  Coll.  citt.  ^*'  dicalur  :  Edd.  coli.  o.  pr.  Arg. 
=:  C.  XLlll.  >*'  Imo  ex  conc.  Arel.  VI,  hab.  A.  813.  —  cf.  Cap.  l.  2,  c.  36.  —  Reg.  I.  1,  c.  29.  Burch. 
L  3.  c.  9.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  12,  (nterque  ex  conc.  Meld.)  Ans.  in  hne  I.  7,  ( :  ex  cone,  Mogunt.,  eui 
priBfuii  Rom,  legatus  Bouifaeiut  martyr  et  episcoput,)  —  cf.  conc.  Mog.  hab.  A.  813,  c.  11.  =  C..XL1V. 
*"  lino  ex  capitiilari  ad  Saltx  (A.  804),  c.  ^.—Rf^.  L  1.  c.  26.Burch.  l.  3,  c.  7.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  0. 
"•  propter  novos  :  Burch.  Ivo.  —  Edd.  Bas.  Lugd.  1.  —  propter  hanc  occasionem  :  orig.  —  RcB.  *•*  p<r«o/- 
vantur  :  Edd.  coll.o.  =C.  XLV.  *•*  ex  epistoia  Leonis  IV,  ad  BritaniiosiaudalPascbalis  11,  adBaldri- 
eum  (ap.  Mans.  t.iO).  —  Ans.  I.  5,  c.  53(54).  et  (ex  reg.  Leonis  IV),  iii  coliecianeis  apiid  Cankium 
UiZ.  --:  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  151,  (ex  ep.  adJustinuiu  et  Fausium).  ^*'  Imo  ex  Cahilonensi  II,  h^b. 
A.  815,  c.  19.  —  Burch.  I.  3,  c.  152.   Ans.    l.    3,  c.  57  (3H).  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  5».  Decr.  p.  3,c.  198. 


1009  DEGRETl  PARS  SECUNDA.  GAUSA  XVI.  QUi£ST.  I.  1010 

C.  XLVI.  A'ofi  per$oiyanl  depropriis  pradiii  abbaUi  A  invilai,  ut  Cumaiiain  alque  Misenalem  ^  **^  unire 

debeamus  ecclesias,  quoniam  nec  longo  *"  itineris 


el  epiuopi  decimas 
Questi-sunt  prxierea  quidam  fratres,  quod  essent 
aliqui  episcopi  et  abbates»  qni  decimas  non  siiierent 
dari  **^  ad  ecclesiam  **^  ubi  illorum  ***  coloni  mis- 
sas  audiuni.  Proinde  decrevit  sacer  iste  conventus, 
ut  episcopi  ei  abbaies  de  agris  et  vineis,  quae  *^'  ad 
suuni  vel  frairum  stipendium  habent ,  decimas  ad 
ecclesias  suas  «  deferri  faciani,  fainiliae  vero  eorum 
ibi  denl  **^  deciinas  suas ,  ubi  infantes  eorum  bapii« 
zantur  *^',  et  ubi  per  totuni  anni  ***  circulum  *** 
missas  ***  audiunt. 

C.  XLVII.  De  propriis  iaboribm  tnonacMi  et  canonici 

decimas  minime  solvere  cogantur, 

llem  Paschalis  II  ***. 


spatio  ***  a  se  sejuncix  suot,  nec  (peccatis  facien- 
libiis)  tanta  populi  muliitudo  est ,  ut  singulos  *^^, 
sicut  olim  fuit ,  habere  debeant  sacerdotes.  Quia 
igiiur  Cumani  castri  sacerJos  cursum  vitae  Iiujus 
explevit,  utrasque  nos  ecclesias  prxsentis  auctori* 
latis  pagina  unisse  libique  commisisse  cogiiosce  *^*, 
propriumque  ulrarumque  ecclesiarum  scito  ic  esse 
poniificem.  El  ideo  *  te  *  quaecunque  libi  de  earum 
patrimouio  vel  cleri  ***  ordinaiione  sive  promoiione 
juxta  canonum  siaiuia  visa  fiierint  orJiiiare  alqiie 
disponere,  habebis  ui  proprlus  revera  sacerdos  li- 
beram  ex  nosirx*  aucioritaiis  consensu  atque  per- 


^    .  ....  ...  ...  missione  liceniiam.  Ubi  vero  commodius  atque  uti- 

^T!  "  :^f "  *.:l"'f. :!^!^"l'f.hT^^^^        B  li»8  esse  perspexeris .  ibi  •"  habiui» ,  iu  sane .  ui 

aheram  ecclesiam,  cui  **^  corporaliier  pnsesens  non 
es,  sollicita  providentique  cura  disponas  ,  quaiennt 
divina  illic  ***  mysteria  solenniter  auxiliante  ***  Do* 
mino  peragantur. 

C.  ILIX.  Duos  episcopatus  in  unum  redigere  apostO' 
lica  vutet  auctoriias. 


reddendas,  divinae  legis  sanxit  aucioritas.  Geteriim 
a  monacbis  sive  clericis  communiler  viventibus 
nulla  ralio  siiiit  ut  milites  autepiscopi,  autpersonas 
quaelibet  decimas  de  laboribus  seu  nutrimeniis  suis 
propriis  extorquere  debeanl.  Uiide  B.  Gregorius  sic 
aii  *^* :  Communi  tila  mentibus  jam  de  faciendis  por^ 
tionibus ,  vel  exhibenda  hospitaiitate ,  et  adimptenda 
mitericordia  nobisquid  erit  loquendum  ?  quum  omne, 
quod  superest ,  in  causis  piis  ac  religiosis  erogan- 
dom  sil,  dicente***  Domino  :  Quod  superesl  date 
etkemosynam,  et  ecce  omnia  munda  sunt  vobis, 

Y.  Pars.  Gralian.  Quod  autem  dicitur^  quod  an/t- 
quiores  ecclesia  propter  novas ,  nec  decimis ,  nec  ulta 
possessione  priveniur^  non  ita  intelligendum  est ,  ut 
nullo  modo  eredatur  licere  episcopo  aliquam  partem 
possessionum  vel  deeimationum  unius  ecclesiee  alteri 
pro  tempore  tribuere.  Sicut  enim  Papa  duos  episco- 
patus  in  unum  potesi  redigere ,  ita  et  unus  proprio 
consentiente  episcopo  in  duos  potest  dividi ,  vel  etiam 
metropolitano  invito  queetibet  ecdetia  ab  eju$  jurisdi" 
ctione  aposloliea  eximi  auetoritate* 

Vnde  Gregorius  Papa  ecribit  Benenato  EpUeopo^ 
lib.  IL  epist.  51  *»* : 

C.  XLVlil.  Duos  episeopatui  in  unum  redigere  apo  - 
stolica  potest  aucioritas. 


Idem  Joanni  Episcopo  Yeliterno^  lib.  11  ^  epist  55  **^. 

Posiquam  hosiilis  impielas  divcrsarum  civiiatum 
ita  (peccatis  facientibus)  desolavit  ecciesias,  ut  re- 
parandf  eas  spes  nulla  **'  populo  deficiente  reman« 
seril,  majori  valde  cura  constringimur,  ne  defunclis 
eariHn  sacerdolibus  reliquise  plebis  iiullo  paslorit 
moderamine  gubernatoi  per  invia  fidei  hosds  callidi 
rapianlnr  (qiiod  absit)  insidiis.  lliijus  ergo  rei  solli- 
citiidine  sxpe  commoti  ***,  lioc  nostro  sedii  cordi 
consiliuin ,  ut  vicinis  eas  mandaremus  pontificibuf 
gubernandas.  Ideoqiie  fraternitaii  luae  curam  guber- 
naiionemque  Triumtabernensium  «  ecclcsiae  provi- 
dimus  **^  commiiiendamy  quam  tuae  ecclesi»  aggre- 
gari  unirique  necesse  esl,  qnatenus  utrarumque  ec- 
cleslariim  sacerdos  recte  Christo  adjuiore  **'  possis 
exsisterc,  qu%que  tibi  de  ejus  patrimonfo,  vel 
cleri  ***  ordinaiione  seu  promoiione  vigilanii  ac  ca- 
nonica  visa  fuerint  cura  disponere,  qnippe  ut  pon- 


Et  temporis  qnalitas,et  viciniias  nos  locoruin 

NOTATIONES  CORUECTORUM. 

G.  XLVI.  e  Suas  :  Vox  isu  abesl  ab  ipso  concilio  D  C.  XLIX.  «  Triumtabernensium  :  In  vnlgaiis  le^e- 
eiceieris  collectoribus;  sunt  etiam  iionnulla;  aliae  batur :  JrmreiMrum '.  Entendaiiim  est  ex  aliquot 
varietales ,  quae  indicaue  sunt  in  margine.  vetustis,  et  originali,  et  Joanne  Diacimo  [I.  5,  c.  15J. 

G.  XLVIII.  d  Misenatem:  Sic  emendatum  esi  ex  Nani,  ut  is  testatur,  haec  epistola  scripta  est  Joanni 
Tetusto  oodice  B.  Gregorii,  quamvis  in  vuigaiis,  Episcopo  Veliierno.  Oppiduni  auiem  Triumial»erna- 
sicut  etiam  apud  Gratiaiium,  esset :  Musitanum.  rum  Velilris  vicinuiu  esl. 

QuiBST.  I.  G.  XLVL  ***  dare  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  l.  **'  eeeiesiis  :  orig.  ***  illi  :  Ans. 
Burch.  ***  quw  ad  usum  fratrum  habent  :  Arg.  —  quas  ad  usum  vel  stip.  hab.  :  Ivo  Pan.  '**  /e* 
rant :  Ivo.  '*■  baptiientur  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ***  annum  circuii :  Ed.  Arg.  **'  add.  :  vel  eur- 
ricuium  :  Ed.  Bas.  ***  missam  :  Ed.  Lugd.  l.^C.  XLVII.  ***  Caput  incerti  temporis.— Deusdedit  p.  5. 
*^*  vopu/u  :  Ed.  Bas.  **^  resp.  2.  ad  Augustinum.  —  cf.  C.  12,  q.  1,  c.  8.  ***Luc.  c.  11,  v.  41.  = 
C.  XLVIII.  *"  Ep.  45,  (scr.  A.  592).  1, 1.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  6,  c.  108  (105).  Polyc.  I.  5/  l.  50.  *'• 
Musitanam  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  ***  ionge  :  Edd.  coll.  o.  *^*  inlervaiio  :  eaed.  —  Ans.  *^^  duos  :  ib» 
*^*  eognoscas :  Edd.coll.  o.  *'*r/erict:  Edd.  Arg.  Bas. —  Bohm.  ***  desid..apud  ipsum  Greg.,  Ans.  et 
£d.  Arg.  **^  a  qua  corp.  ad  prossens  absens  es  :  orig.  —  Ans.  ***  iliis  :  Edd.  Lugdd.  I!,  III.  ***  prce- 
stante  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XLIX.  •**  Ep.  50,  (scr.  A.  eod.)  libr.  ejusd.  —  Ans.  l.  5,  c,  24  (26).  Pnlyc. 
I.  I,  I.  9.    *"  nuiio  modo  :  Ans.  Edd.  coll.  o.    ***  commonUi :  oritf.  —  Edd.  coU.  o.    *  ila  Edd.  coll.  o. 


***  pra^vidimus:  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  — /)r(rvidtrnici  :  Edd.  rell. 
eieriei  :  Edd.Arg.   Nor.  Ven.  I,  II. 


***  adjuvante  :  Edd.  coll.   o. 


*W1  DECIiETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XVI.  QUiEST.  I.  ffo» 

lifex  proprius  llberani  l^abeas  •»•  ex  pnfisenii  nosira  A  (per  ^^«  quam  eum  ecclesiamnae  ejos  de  ttt«  Jiirla. 
permissione  licenii^m.  -*   - 

C.  Lj.  Non  babeant  episcopum  dmceus^  quce  nunquam 

habuerunt. 

hem  ex  Concilio  Carlhaglnensl  H,  c.  5  V*. 

Felix  episcopns  SeieniS' lllanns  dixit :  Etlam   si 

hoc  placet,  sanctilaii  vestrae  insiriuo,  ut  dloece^es , 

()oae  nnnquam  episcopos  habiierunt,  non  haheant, 

ei •••  illa  dioecesis ,  qujn  aliqiiando  habuit,  habeat 

propriom  '.  Secundiini  auHein  hanc  prctsecuiionem  s 

ianclitas- vestra  aeslimet  quld  fieri  debeat.  Ab  qnl- 

versis  dictum  est :  Placet. 

p.  Ll.  NUi  cum  voluntate  episeojn  dic^e$es ,  quai  ab 
eo  retinentur,  tiun  rtcipiant  proprioi  epncopo$.  4I 
Item  ex  Afrlcano  Concilio,  c.  20  ••» 


dictione  potestails  exemit)  rursus  in  eis  aliqoid  libi 
Junsdictionis  servare  pnesumpseris,  Umen  nos  bo- 
maniuB  decemenles,  coinmunionlsque  tibi  sacra» 
mentom  Inlerim  con^rvantes  decernimqs,  ot  fra- 
ternitas  tna  ab  f^  ecelesiaque  ejus  oinnem  ante 
habiise  sua  poteslatem  jurisdlctionis  ab8tlneat,ei 
aecundum  scrlpta  «*•  decessoris  •*•  nostri ',  si  qim 
causa  vel  fldei  vel  criminis,  vel  pecuniarla  adversus 
praefotum  Hadrianum  consacerdotem  nosirum  potue- 
rit  '^  evenire^  yel  per  eos,  qui  nostri  soot  yel  fuerint 
in  urbe  regia  responsales,  si  medioeris  est  qiiaestio, 
cognoscatur,  vel  boc  ad  apostolicam  sedem,  si  ardoa 
est,  deducatnr,  quatenos  nostrae  audlentlae  sententia 

Muliis  conciliis  hoc  statutiim  est  a  coelu  sacerdo-  b  ^^^'^^^"'*'  ^^^  '*  ^"*''*  ^^^  ^"»  statuimos,  qiio- 
li.  ut  Dlebes.  au»  In  diffirA«ihiifi  ah  «ni«^n«s-  L.;_     "^e^  tempore  ^  seo  •  qualibet  occasione  vel  •*»  sor- 


tali,  ot  plebes,  qusp  In  dioecesibus  ab  episcopia  reii- 
oentur,  qonQ  episcopog  nunquam  babuenint,  non  nisi 
cum  voliintate  ejos  episcopi ,  a  quo  tenentur,  pro- 
prios  accipiant  replores  ^. 

p.  LII.  Apo$lolica  auctoritas  a  Jurisdictione  archie- 
1(^WJP\  epiicopos  valet  eximere. 

item  Gregorius*»*  Joannt    episcopo    Larissteo*" 
.     lib.JlJndict.i\,tpi$t.l. 

Fraier  noster  Hadrianus  Thebanae  civiiatis  epi- 
scopus,  ad  Romanam  orbem  veniens,  lacrimabiliier 
est  conquestus  de  qulbusdam  capitiilis  se  ^  fraier- 
nitale  lua,  ncc  non  a  Joanne,  priinse  Justinlanae  •»• 
episcopo,  non  legiiime  neqge  caiionice  condemna- 
ium.  Et  infra  ;'§  I.  De  nequlssimo  autem  damnan' 
doqiie  ejiis  judlcio  alias  suinus  •  juvanle  Domino 
iraciaturi.  Uadriaiium  vero  episcopum  reperimus  ei 
tuo  contra  sacerdoiales  mores  odio  laborasse,  et 
niillo  jure  pecuniarils  in  causis  eum  fraternitatia 
tuas  condemhatum  fuisse  sententia.  §  2.  Uuia  jgitur 
ei  ab  antefato  Joanne  primae  Justinianae  ••*  episcopQ 
contra  jiis  canonesque  depositus  l^onoris  ^ui  gradti 
carere  non  potuit,  in  sua  •••  eum  reforms^ri  ecclesja 
alqoe  in  propriae  dlgnitatis  ordinem  decrevimus  re- 
vocarl.  Et  quum  oportuisset  U  ex  eo  dominici  cor- 
poris  commonione  privari,  qood  admonitlone  ••• 
sanctae    memdriae    decessoris^^  nostri   conteinta 


repiipne  venire  tenuyeris ,  sacra  scias  {e  commu- 
nione  privatum, nec  eam  te,  excepto  uliimo  yiiat 
tuae  tempore,  nlsi  concessa  •"  Romanl  Pontificie  de- 
cemimos  jnssione  percipere  t.  Et  pauto  post :  §  5. 
Res  autem  sive  sacras,  sive  alias  mobiles  immobi- 
lesque**^  ejus  ecclesiae,  quas  hactenos  diceris  reii^ 
nere  (qoarum  notitiam  nobis  oblatam  praesentibus 
annectimus  litteris)«  sine  allqua  ei  dllatione  frater- 
nitas  tua  restilual.  Eje  quibus  sl  qua  inter  vos 
quaestlp  vertitur,  volumus,  ut  apud  responsalem  uqh 
strum  in  urbe  regia  ventiletur. 

Gratian.  Si  autem  necdum  in  dio^c^i  aUcuju$  epir 
icopi  iila  ipca  assigfnata  fuerint ,  ex  vigore  apostolicm 
Q  sedis  proprium  episcopum  accipiant. 
Unde  Gregorius  junior  scribit  Bonifaeio  Episcopo , 

epist.  ult.  •*• : 

C.  UII.  Vki  multitudo  fideiium  excrevU^  ibi  epi$cop$ 

sunt  Qrdinandi. 


PjaQcipimus,  ut  joxta  sacrorum  canonum  siatuta, 
obi  muliitudo  excrevit  fideliiim,  ex  vigore  aposUH 
licae  sedis  debeas  '^*  ordinare  episcopos ,  pia  tainen 
Cbntemplatione,  ut  non  vilescat  d^gnilas  episcopa- 
tus. 

Gratian.  Sieui  duo  ej^copotus  iupi^aseripto  modc 
in  unum  poss^nt  redigi  ^  et  unus  in  duos  vaiet  div\dli « 
sic  etiam  episeopu^  de  baptismaiibus  et  paroehiams 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  L.  '  Proprium :  In  concllio  ipso  sequuiitur  D  tur  ** :    Secundum   nane    peneeutionm  ianciUaii$ 
baee :  Et  si  accedente  tempore\  creseente  /ide  Dei ,      vestrte  est  eestimare  ***  .    ^  . 


popuius  muitipiicatus  de$ideraverit  proprium  habere 
redorem,  ejus  videtieet  voiuhtate^  in  cujus  potestaie 
esi  duBce$i$  eonstituta ,  habeat  epiecopum. 

s  Pro$eeutionem  :  Omendatus  est  bic  locus  ei^  orn 
ginali  Impresso  et  ipanuscripto,  NaiQ  ante^  legeba- 


C.  LI.  ^  Rectores :  In  dmcilio  AfricaiiCi  et  Carih^* 
ginensi  sequiiur:  id  e$t  epi$eopo$\  qoq^  additur 
eiiaui  in  glossa. 

C.  LIl.  i  Perdpere :  Hlc  in  epistola  inteijicitnr 
cap.  Bac  cott$ona^  infra  25,  q.  1. 


QOiBST.  L  C.  XLIX.  •»•  habebi$  :  Ans.  =  C.  L.  ••«  bab.  A.  390.  —  Borch.  I.  I,  c.  Z7>. 
•••  vel  :  CpIL  Hisp.  "  ita  in  ead.  ■**  eii$timare  :  Edd.  Bas.'  LiigHd.  II,  III.  —  a^etiman  : 
Edd.  rell.  =  C.  Ll.  •••  c.  53,  apud  Dionys.  —  c.  «,  conc.  Carlh. '3,  hab.  A.  397.  —  Burch. 
ib.  =  C.LIL  ••*  Ep.  7,  (scr.  A.  593),  L  3,  Ed,  Maur.  —  Ans.  I.  6',  c.  liS  (I30).Polyc.  I.  4,  t  7, 
*••  Lan$eo  :  Edd.  Bas.  —  Lau$eo  :  Ed.  rell.H»*^  Ju$t.  urbi$  anlistite  injusU  condemn.  :  Edd.coll.  0.  ••' 
add.  :  iir^is  :  eaed.  pr.  Arg.  •••  $uam  —  ecctesiam  :  Ed.  Bfas.  •••  post  —  admon.  coniemtam  :  Edd.  coll. 
p.  pr.  Bas.,  a  qua  vox  :  contemta  abest  quem.idmodum  ap.  Ans.  ^'^  prcsdece$$ori$  :  Edd.  Bass.  Lugdd.  11. 
III.  •*'  po$tquam  :  Ed.  Bas.  •"  $criptum  :  ib.  •*•  praidecmorf*  :  ib.  •**  potuit :  ib.  —  Jvo  Decr.  p.  4, 
r.  «05.  •*»*!  :Ed.  Bas.  •*»•  cttin  cwii:. :  Edd.  coll.  0.  «^^  w/ twinio*.  ;  Ed.  Bas.  =:C.  LUL  ^  luM 
pregorlos  III,  c.  A.  738.    «^  d#^ca/ii  :  Ed.  Pitb.  -  ' 


lOfS  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

eecietm  facere  potest  eum  eonsensu  iuorum  cle-  A 
rieorum.  Quodqttum  factum  fuerit,  illa  parspopuli, 
qucB  novis  eeciesiis  tupponitur,  a  jure  prioris  ecciesim 
abfotvitur.  Hoc  niii  fieri  pos$ei^  muiiiludo  eccieiiq- 
rum  ad  paucUalem  redigereiur,  Piures  autem  baptis- 
males  ecclesias  in  una  terminatione  facere  non  potest. 

Unde  in  Tolei^no  Goncilio  legiiur  k  "•  : 

G.  LIY.  In  una  terminalione  piures  baptismaies  fr- 

clesiiB  esse  non  possunt. 

Plures  baplismales  ecclesiae  in  una  lerminaiione 
esse  non  possunt,  sed  una  taniununodo  cum  suis  '*' 
capeUis.  Et  si  conientio  fueril  de  terminatione  duu* 
rum  matricom ,  plelies  uirarumqne  disccrnant  ***, 
e(  si  non  conTeneriiil  *'',  lis  Dei  judicio  discerna- 
.lur«^ 

\I.  Pars.  Gralian.  Jus  ergo  ecclesiarum  ita  inter-  R 

pretandum  esi ,  ut ,  itMi  episcopo  disponente  aliis  ec- 

.ciesiis  fuerit  assignatumf  in  nuilo  priorum  redituum 

dindnutionem  paiianturm 

Vnde  Anastasius  Papa  *"  : 

C.  LV.  Communione  prieetur  qui  deeimai  vel  obia- 
tiones  extra  episcopi  conscientiam  tenere  voluerit, 

Staiuimus»  ui  si.quis  oblationes  ecclesiae,  vel  de- 
ciroaSy  quas  populus  dare  debet,  lenere  contenderit, 
Tcl  ei^tra  baptismalem  eccles$am  dare  voluerit» 
prxier  conscientiaro  episcopi,  tcI  ejus,  cui  bujus*- 
^roodi  officia  commissa  suntt  nec  cum  eQrnm  vo- 
luerit  agere  consilio,  bannum  "*  nostrum  componal, 
^i  communione  priveiur. 

Gratian.  Quum  addit :  exira  conscientiam  epi- 
scopl ,  inteiligendum  relinquit ,  quod  episcopo  con-^  C 
$entient$  aiiis  ecciesiis  dari  possunt, 
G.  LVI.  Juxta  disposilionem  episcopi  decimiB  dislri' 
buantur, 

Iiem  "». 
In  sacris  canonibus  prxfixum  est,  ut  decimx  juxta 
^piscopi  dispositioneni  distribuantur  ■■*.  Quidani 
autem  laici,  qui  vel  in  propriis,  vel  in  benefidis  suas 
liabenl  basilicas,  conterota  episcopi  dispositione  non 
ad  ecclesias,  ubi  baptisrouro,  ei  pracdicationero ,  et 


GAUSA  XVI.  QUiCST.  1.  101« 

manus  imposiiionein ,  et  aiia  Ghrisii  sacramenla 
perciplnnt ,  decimas  suas  dant,  sed  vcl  propriis  ba- 
silicis,  vel  aliis  ecclesiis  ^  pro  suo  libitu  tribuunt, 
qnod  oronimodis  divin.'e  lcgi  et  sacris  canonibiis 
constatessecontraritim.  Uiide  vestram  "*  poiestatera 
ut  eos  corrigatis  expeiimus. 

Gratian.  Quum  outem  reprehenduntur^  qma  em^ 
temtn,  episcopi  disposilione  hoc  faciunl,  inteHigitur, 
quodf  si  episcopo  disponente  hoc  feeerint^  irreprehen- 
sibiies  invemantur. 
G.  LVIL  Analhema  sit  qui  prceter  episcopi  conseien" 

tiam  decimas  et  obiationes  dispensare  voiueriut, 

Item  Svromacliiis  Episeopus  Ecclesiie  cathoiicm  urbis 
nomte  dixit  tii  Synodo  sexta  Romana  *"*• 

In  canonibus,  in  Gangrensi  ecclesia  **^  apostolica 
auciorilaie  condiiis,  de  fructuum  oblalionibus,  quas 
ministris  ecclesi:c  debenlur,  et  de  his,  quas  In  usus 
pauperum  conferuiiiur,  scriptum  babetur  *** :  Si 
quis  oblationes  ecclesim  ^  accipere  vei  dare  voiueri$ 
prmter  episcopi  conscieMiam ,  vel  ejus ,  cui  hujtuee" 
modi  sunl  oficia  commissa ,  nec  cum  ejus  voiuerii 
agere  coit<i7tu,  anathema  sit,  Gl  iteruni  in  eodem  oon- 
cilio  Gangrensi  *"* :  Si  quis  obiata  ***  Deo  dederit  vel 
acceperit  praster  episcopum  **^,  vei  eum  ***,  qui  con- 
stitutus  est  ab  eo  ad  dispensandam  misericordiam 
pauperibus ,  et  qui  dat ,  et  qui  accipit  analhema  sit, 
{  i.  Valde  iniquum  ergo  et  ingens  sacrilegiuin  est , 
quaecunque  vel  pro  remedio  peccalorum,  vel  salute, 
vel  requie  animarum  suarum  unusquisque  venera- 
bili  ecclesiae  contulerii  aut  certe  rellquerit,  ab  his, 
a  quibus  *  baec  *  maxime  servari  convenit,  id  ***  est 
Cbrislianis  et  Deum  timentibus  hominibus,  et  super 
oronis  a  principibus  et  primis  regionum,  in  aliud 
transferri  vel  converti.  Et  infra  :  §  2.  Generaliter  **^ 
vero  quicunque  res  ecclesiae  confiscare,  aui  compe- 
tere,  aul  pervadere  periculosa  sua  infestatione  prae- 
suinserit,  *  nisi  se  ®  citissime  per  ecclesiae,  de  qua 
agihir,  satisfaclionem  correxerit,  perpetuo  anathe- 
niate  feriaiur  *•  §  3.  Similiter  ei  hi,  qui  res  ecciesi» 
jussu  vel  largitione  Drincipum  vcl  quorundam  po- 


NOTATIONES  GORREGTORUM 


G.  LIV.  if  Gapul  boc  in  nullo  Toletano  esC  inven- 
turo.  Burchardus  et  Ivo  citant  ex  conciiio  Aquisgrar 
nensi. 

G.  LVl.  1  Aiiis  ecciesiis  :  In  concilio  Ticinensi , 
uiide  hoc  capitulum  videiur  accepium,  legitur  :  $uis 
ciericis;  apud  Anselinum  vero  :  suis  ecclesiis, 

■■  Vnde  vestram  :  Verba  baec  referuntur  ad  impe- 


ratorem  Ludovicum  II,  qui  illi  sjnodo  inierfuit. 

Quare  in  ea  sequitur :  Saera  docet ,  etc. 
^     G.  LVII.  n  Obiationes  ecclesim  :  In  concilio  Ipso 
^  Gangrensi  le^itur  :  Si  quis  obiationes  ecciesio!  eMra 

eceiesiam  acetpere ,  elc. 
«  Ni$i  se :  Haec  usqiie  ad  versic.  Simiiiter^  sant 

a()diia  ex  Symmachi  synodo  \ 


QUiEST.  I.  G.  LIV.  *»•  Capul  incerlum.  —  Purch.  l.  3,  c.  22.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  27.  «" 
subditis  :  Biirch.  Ivo.  *'*  discernatur  :  Ivo.  *"  conveniunt  :  Ed.  Bas.  ***  decernatur  :  ib.  = 
C.  LV.  •»■  lino  Gap.  Rcg.  Fr.  I.  7,  c.  7,  ex  coiic.  Gaiigr.  can.  7,  qiiem  Reg.  L  4,  c.  486. 
Ruroh.  L  3,  c.  144,  I.  li,  c.  21^  Ivo  Decr.  p.  $,  c.  209,  p.  14,'  c.  91,  referunt.  —  Ipsa  cap.  in- 
scriptio  repetita  est  ex  Ans.  I.  5 ,  c.  46  (45).  *'*  bann.  —  comp.  :  desid.  ap.  Ans.  =r  G.  LVK 
•»'  Imo  ex  conc.  Ticinensi  hab.  A.  855.  —  Ans.  I.  5,  c.  46.  *'•  tribuantur  :  Ans.  =  G.  LVII. 
*.••  hab.  A.  504.  —  Ans.  1.  5,  c.  44  (48).  Deusdedii  p.  4.  *••  concilio  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  *•«  cf.  CoU. 
cltt.  ad  c.  55*  *'«  Biirch.  I.  5,  c.  145.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  210.  *•»  obiationes  :  Ans.  *•*  #pt- 
scopi :  Edd.  Lugdd.  II,  Rl.  ***  vel  ejus  conschsum  :  Edd.  B.is.  Lngdd.  II,  III.  —  vei  ejus  con$iiium  :  Edd. 
rell.  *••  td  M/ ;  desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Logdd.  II,  Hl.  *"IvoDerr.  p.  3,  c.  148,  *  desid. 
ap.  Ads. 


lOiS  DECRGTl  PARS  SECUiNDA, 

i&nlumt.aiit  quadain  invasione  aut  tyranniea  pote- A 
state  rclinuerint ,  et  fiiiift  vel  lieredibus  ftuis  (ut  a 
i(iiibusdain  jain  raclum  audiviiuus)  quasi  baeredita- 
lias  reliquerint,  nisi  cilo  res  Dei,  adinoniti  a  ponli- 
fice  agnita  verilaie  re(|Uideriiit,  perpetuo  anatbemate 
feriantur.  Iniquuiu  etiim  esse  censemus,  iit  custodes 
poliiis  chartarum  qiiaiii  defeiisores  reriim  credlta- 
rum  (ut  praeceptum  csl)  judiceinnr.  Et  iufra  :  §  4. 
f crro  eqim  absciiideuda  sunt  vulnera,  quae  fomenta 
iion  seutiunt.  §  5.  Siiuilitcr  et  illi  extorres  debent 
licri  ab  ecclesia,  qai  sacerdotali  adiiioniiione  iion 
i'orrlguntur  dicente  Domino  '**  :  Auferte  tnalum  ex 
vobii.  Universa  synodus  surgens  acclamaTit.  Ut  *** 
ita  fiat  rogamus.  Diciuin  est  octies.  *  Isia  serveniur  p, 
precamur.  Dictum  est  decies.  Ut  in  perpetuum  ma- 
peanty  et  vestra  auotoritate  firmentur.  Dictum  est 
diiodecies*.  Eiaodi  Cbriste,  Symmacbo  Papae  viia*'». 
Dictum  est  duodecics. 

C*  LSiW, ^Eadem  pleeluntur  pma  qui  ecclesioi  rei  et 
bona  epiicoporum  invadunt. 
Item  in  eadero  Synodo  *^^ 
S^imlliter  ei  hoc  **'  ad  omnium  ecclesiarum  noti- 


CAUSA  XVI.  QUiEST.  I.  1016 

liain  vestra  cunclorum  exbortaiione  et  judieio  ceu- 
scmus  pervenire,  evab  omnibus  lirmiier  teneri»  qaia 
episcoporum  res  ecciesiae  non  dubitantor  esse,  st  in 
eorom  facuitatibus  simili  fueril  crudetitate  gra^a- 
tum,  pervasores  rerum  '^'  memorsiianiro  prasdictae  f 
canonum  districtionis  feriantur  viiidicta,  ut  qui  m«- 
ribus  propriis  ac  nulla  conscienii»  castigalione  eor- 
riguntur  *^^  saltem  ecclesiasticae  et  canonicae  vin- 
dictae  perfodiantor  aculeis. 

C.  LIX.  Rei  eccleii<B  principum  auctoritale  diitribui 
non  pouunl» 

Item  ex  lib.  I  Capitulorum  Caroli  et  Ludovici  Im- 
pei'aiorum«  c.  83*^'. 

Quia  juxta  sanctorum  Patriim  traditionem  novl- 
mus  res  ecclesiae  vota  esse  lldelium,  pretia  peccato- 
rum ,  et  patrimonia  pauperam ,  culque  non  soluin 
babita  conservare ,  verum  eliam  *  mulb  *,  Deo  opi- 
lulante,  conferre  opiamus.  Ut  autem  ab  ecciesia8ti-> 
cis  <i  de  dividendis '  rebus  ecclesias  suspicionem  du« 
dum  conceptam ''*  amoveremus *'*,  statuimus,al 
neqne  uostris,  neque  flliorum,  et,.  Deo  dispensanle, 
successorum  nostrorum  temporibus ,  *  qui  nostram 


NOTATIONES  CORRECTOAUM. 


p  iita  ierventur  :  Item  bsec  usque  &d  versic. 
^jMiaidi. 

C.  LIX.  <i  Eccleiiaiticii  :  Seqnebatur  :  ojj^iii  *\ 
qnai  vox  neque  in  vetustls,  neque  in  ipso  Capitulari 
^t.  Refertur  enim  ad  homines,  non  ad  ofllcia. 

'  Dividendii :  la  capitulari  impresso  legitur  :  non 
4ividendii  ***.  In  capitulls  autem  manuscriptis,  quae  C 
ab  episcopis  provinciarnm  Remensis  ac  Uoilioma- 
gensis  Ludovico  regi  missa  fuerunt ,  bx*c  babeiiiur 
ad  hunc  lociim  pertiiientia  i  Quia  vero  Carolui  prii^ 
fepif  Pipini  regii  paier^  qui  primui  inter  omnei 
Francorum  regee  ac  principei  ree  eccleilarum  ab  eii 
separavit  atque  dimitf  pro  hoc  ioto  maxime  eit  tster". 
naliler  perdilui.  Nam  S.  Eucheriui  Aurelianeneii 
epiicopui ,  qw  in  monaiterio  S.  Trudonii  requieidt  ^ 
in  oratione  poiilui ,  ad  alterum  ioiculum  raptui ,  et 
inter  cetera ,  qute  Domino  iibi  oi^ndente  compexit , 
otdif  illum  in  infemo  inferiori  torqueri*  Cui  inierro" 
ganli  ab  angeio  ejui  ductore  reipomum  esl»  quia 
ianctorum  judicatione  qui  in  futuro  judicio  cum  Do- 
fnino  judic(ibunt ,  quorumcunque  rei  abitulit  et  dir 
vifil,  ante  illud  judicium  anima  et  corpore  iempiternii 
pKnii  eit  deputatui,  et  recepit  iimul  cmm  peeeatii  iuii 
pesnoi .  propter  peccata  omnium,  qui  rei  iuai  et  fa^ 
^ultatei  in  honore  et  amore  Domini  ad  ianctorum  loca 
in  luminaribui  divim  cultui ,  et  alimoniii  iervorum  0 
Chriiti  ac  pauperum  pro  animarum  iuarum  redetn-^ 
ptione  tradideranU  Qui  in  ie  revenui  S.  Bonifacium^ 
et  Fuldradum^  abbatem  monaiterii  S.  Dionyiii  et 
iummum  capellanum  regii  Pipinif  ad  ee  vocavit^ 
eiifiue  talia  dicem  in  iignum  dedit ,  ul  ad  iepulcrum 
iltiui  irent ,  el  ii  corput  ejui  ibidem  non  reperiuent , 
^a^quai  dicebat^  vera  eue  concrederent,  Ipii  autem 
pergentei  ad  pnedictum  monaiterium ,  tc6i  corpui  ip- 
iiui  Caroli  humatum  fuerat ,  iepulcrumque  ipiiui 
aperientei ,  viiui  eit  iubito  exiiue  draco ,  et  totum 
itiud  iepulcrum  inleriui  inventum  en  denigratum ,  ac 
ii  fuiaet  exmtum.  Noi  auiem  illoi  vidimm,  qui  uique 
ad  noitram  anatem  duraverunt ,  ^iit  huic  rei  rnterfue' 


niRl,  et  nobii  vivn  voce  veraciter  iunt  teitati  qnae  an*. 
dierunt  atque  viderunt.  Quod  cognoicem  filiui  ejui 
Pipinui  ,  iynodum  apud  Liptinai  congregari  fecit , 
cut  prafnit  cum  S.  Bonifacio  legalui  apoiiolic^  iedie 
Gregoriui  nomine,  Nam  et  iynodum  iptam  hnbemuif 
et  quantumcunque  de  rebui  eccleiiauiiii ,  quat  pater 
tuui  abituleral,  potuit^  eccleiiii  reddere  procuravit^ 
Et  quoniam  res  eccletiii,  a  quibui  dbiatte  erant,  r^xit* 
tuere  propter  concertationem ,  quam  cum  Waifaro 
Aquitanorum  principe  habebat ,  nan  prasvaluit ,  pr^ 
cariai  fieri  ab  epiicopit  exinde  petiit,  ei  uonat  ac  deci- 
mat  ad  rettcurationei  lerramm,  et  de  unaquaque 
coiata  duodecim  denarioi  ad  eccletiam,  unde  ret  erant 
bene/iciatoe  {iicut  in  libro  capiiulorum  regum  habetur)^ 
dari  comtituit ,  iis^tt^  dum  iptce  rei  ad  eccletiam  re- 
venirent.  Vnde  et  dominut  Carolui  imperator,  adhuc 
in  regio  nomine  comlituiui^  edictum  fecit^  ut  nec  ipiCf 
nec  filii  ejut,  neque  iuccenorei ,  hujutmodi  ret  agere 
aitentarent.  Quod  manu  tua  firmavit ,  cui  pleniiudi^ 
nem  habemui^  et  de  quo  capitulum  excerptum  in  tibro 
capitulorum  ejui^  quicunque  librum  ilium  habet  et  /^- 
gere  voluerit^  invcnire  valebit.  Hanc  etiam  relationem 
et  in  icripturii  habemut ,  et  quidam  nottrum  etiam 
Viva  voce  dominum  Ludovicum  imperatorem  patrem 
veitrum  referre  audivimut.  Hujus  historix  menliu 
etiam  est  iu  viia  B.  Eueherii,  episcopi  Aureitanensis, 
etB.  Rigoberli,  arcbiepiscopi  Uemeiisis.  Qualis  veru 
esset  hujusmodi  ecclesiasticorum  bonorum  divisio, 
auam  Carolits  Martellus  induxit ,  Plpinus  autein  et 
Carolus  imperator  probibueruQi,  eodem  libro  I  Ca- 
pitularium,  ante  capitulnm  istud  83,  sic  exponitur  : 
Tempore  Hadriam  Papte^  et  Caroli  M,  imperatorie 
quando  Paulinut  epitcopui  tenuit  vicee  apottolicw 
eedii ,  in  A^qmi  fuit  factum  iHud  capitulum ,  propter 
koc^  quia  laici  hominet  tolebant  dividere  epiicopia  et 
moaatieria  ad  illorum  opui,  et  non  remantiaet  utli 
epiicopOf  nec  a^bati,  uec  abbatiatet  niti  tantum  ,  ut 
velut  canonici  et  monachi  viverent. 


QiJiCST.  I.  C.  LVII.  "•  i  Cor.  c.  5,  v.  L^S.  "» desid.  in  Ed.  Bas.  "•  add. :  iit :  Edd.  coll.  o.—  Bohm.— 
C.  L\lll.  "^  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  448.  *^'  hac  :  £d.  Bas.  *^*add.  ;  eceleiiatticarum  :  ib.  j;  profdietu 
can.  dii^trictione  fer.  :  Ivo.  —  etEdd.  coll.  o.  omissa  vocc  :  cait.  "^  corngantur  :  Ed.  Bas.  —  C.  UX. 
•"  Cap.  I,  A.  805.  c.  I.  —  I.  i,  c.  77.  —  Ans.  I.  5,  c.  -43(37).  —  iia  iu  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  *•  el  ap. 
Ans.     *^*  add.  :  f;emlu$  *  prig. — Edd.  coll.  o.    '^^  amoreamns  :  Edd.  coil.  u 


1017 


1018 


DECRETI  PARS  SECUNDA,  CAUSA  XVI,  QU^ST.  I. 
vel  progcnUorum  nosironim  votuntatem  vel  cxem-  A  C  LXIl.  A  eierUh  et  piis  loeis  uUra  slalutw Pairum 
plum  iuiilari  votoerinl  *,  ullam  penilus  divisioiiera  qliquid  epis$opu$  non  exigal. 


aui  jacuiram  paiiaiur  '^*, 

Gralian.  Quum  ergo  prwier  conseiinliam  episcopi , 
vel  ejutt  cui  ogicia  hujusmodi  eonmissa  sunt,  quilibel 
prohibetur  oblationes  ecelesia:  distribuere,  liquido  ap- 
paretj  quod  cum  episcopi  consensu  quibuslibet  eccle- 
siis  posiint  distribui, 

§  i.  Huie  imerpretaiioni  videtur  contraire  attctori- 
tas  ilta  ToleUni  Conciiii  iV,  c.  32  "• : 
C.  LX.  Nihil  de  jure  ditecesis  episcopi  prmumaut 
auferre. 

Constilutum  est  a  pr<csenii  concilio,  episcopos 
dioBccses  suas  ita  rcgere ,  ut  nihil  ex  •••  earum  jure 
pra»umanl  auferre,  sed  juxta  priorum '«^  auctori- 
laicm  conciliornin  "•  tam  de  oblationibiis  quam  de  B 
tributis"»  ae  fnigibus  teriiam  consequaniur  ••^ 
Qiiod  si  amplius  quippiam  •"  ab  eis  prgBsumptum 
exsiiierit  •••,  per  concilium  restaiiretur,  appellaniU 
lus  ^auf  ipsls  conditoribiis,  aut  cerle  proplnquis 
eorum,  si  jam  illi  a  s.necolo  discesserunt  ••\ 

C.  liXI.    Possessiones  ecclesi^  derelictas  nulti  sit 
alienandi  licetttia. 

Item  Symmaclius  Papa  ad  Cwsarlum  fratrem, 
c,  4  •••. 

Possessiones,  quas  uiiusquisque  ecclesiae  proprio  ••• 
dedit  aut  reliquit  arbilrio  ,  alienari  •••  quibuslibel 
tilulis  atque^^^  distractionibus ,  vel  sub  qiiocnnque 
argumento  iion  paliinur,  nisi  forte  aut  clericis  bo* 
noruin  ••*  nierilornm ,  aut  nionasteriis  religionis  in- 
tuitu,  aui  cerle  peregrinis,  si  necessiUs  largiri  sua-  ^ 
serit:sic  Umen,ut  baec  ipsa  non  perpeluo,>6ed 
temporaliter  perfruaniur. 

Graiian.  Sed  iltud  Toietani  coneilii  ita  inteiiigen- 
ilum  esi,  ut  episcopi  prater  quariam  vei  tertiam,  quce 
secundum  iocorum  divenitaies  eis  debetur^  nihii  con- 
tingant* 

Vtide  IQ  Concilio  Leonis  Pap»  IV,  c.  26.  statutum 
esl  ••» : 


Nulli  cpiscoponini  liceal  a  subjeclo  saccrdme,  vel 
nlio  quolibet  clorico,  ei  piis  locis  daiiones  uUra  sla- 
tuia  Pairum  exii<ere ,  aut  superposita  **^  in  aiigariis 
inferre.  Sed  quum  optimus  sil  perspeclor  •••,  iu 
prospiciat  •••,  ui  universx  sibi  oves  coiiimissx  a  se 
maxiine  alantur,  aique  in  necessilatibus  adjuvenlnr, 
non  illicitis  exactionibus  ••*  oppriinautur,  quia  Do-» 
ininus  pascere  et  ditcere  nos  doctiil  ei  omnilxis  nii- 
nislrare,  non  terrenis  lucris  vel  ■•*  avariliis  dele- 
clari. 

C-  LXIII.  De  reditibus  ecclesia  quarta  pars  clericis 

esi  dislribuenda, 
Item  Gregorius  leoni  ■••  Episcopo  Calanensium  t, 
iib.  VII,  episl.  8. 
Ad  boc  locorum  gradus  raiionis  ordo  distinxit  ••• 
e(  judicia  esse  consiituit,  ui  nec  preposili  in  oppri- 
mendos  se  fruslra  valeant  occiipare**' subjectos, 
nec  subjectis  iterum  conira  suos  prjepositos  effre- 
nau  sit  resuiiandi  licemia.  Et  infra  ;  §  I.  Volumoa 
igitur,  ut  quidquid  ecclesiae  luas  ex**^  reditu  vel 
quoiibet  alio  litulo  forlassisaccesserit,  qiiartam**^ 
exiiide  portiouem  sine  dimlnutione  aliqua  debeaa 
segregare,  a&que  eam  secundum  Del  timorem  pre- 
sbjteris,  diaeonis  ac  clero  (ut  tibi  visum  fueril)  dis-< 
creie  dividere. 

C.  LXIV.  Episcopus  turpis  iucri  gratia  nihiia  mona* 
ciiis  vei  clericis  suis  exigere  debet. 

Item  ex  VII  Synodo,  c.  -4  •  "*. 

Praedicator  veritatis  •••  Pauliis  divinus  aposlolus , 
ac  sl  canonem  ponens  Epbesioruin  presbyieris,  iiiio 
vero  et  omni  sacrade  roullilndini  •••,  ila  liducialiler 
perbibtiil :  Argenium  et  aurum  ,  aui  vestem  nutliu9 
concupivi  ••'.  Omnia  ostendi  vobis ,  quoniam  sic  fa« 
borantes  oportet  suscipere  infirmos  ^  beatius  existi* 
mans  •••  dare  quam  accipere.  Propter  quoil  et  nos 
edocii  •••  ab  eo  definimus  •*•,  episcopuin  nullateuus 
turpis  lucri  gratiaexcogiiare  ^  ad  excusandas  excusa- 
iNOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  LXIV.  •  Caput  hoc  antea  ciubator  ex  VI  sy- 
nodo.  Est  antein  in  VII  ex  versione  AnasusH,  ex 
qita  nonnulla  bic  snnt  addita ,  demta ,  emendata. 


irfitififftic  h  apMptiaiCi  «fracrcrv  Xj^vo^oy,  sic  clarins 
verlerentur  :  staiuimus  ,  ne  uiio  modo  turpis  tucri 
gratia  in  mentem  veniat  episcopo  excusanti  excusa» 
^  <  Excogitare  :  V^rba  grxca  :  opi^o/iACv ,  f4  Sh^s      tiones  in  peccatis  poscere  aurum ,  etc. 
td9}^p<nttp^&C    inivoticBea.  fTrivxoTrov    Tr/sofao-t^OfACvov  ^ 


QUiBST.  L  C.  LIX.  •»•  patiantur  :  orig—  Edd.  coll.  o.  =  C.  LX.  •'•  hab.  A,  633.  —  Burch. 
1.  3.  c.  203.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  255.  Abbo  Flor.  ap.  Mab.  Vet.  anal.  c.  35.  •••  desid.  in  Ed.  Bas. 
C.  LX.  ••*  priorem  :  Ed.  Nor.  ■••  desid.  iii  Edd.  Arg.  Nor.  •••  deeimis  et  tribuiis  :  Burch, 
Ivo.  ••*  eonsequentur  :  Ed.  Bas.  •■'  desid.  ib.  •••  fuerit  :  ib.  —  Ivo.  •■^  decesserunt  :  Edd, 
coll.  o.  =  C.  LXI.  •••  scr.  A.  502.  — Ans.  I.  5,  c.  47  (51),  Polyc.  I.  3, 1. 15.  "••  de  prop. :  Ed.  Bas. 
•••  aiienare  :  Coll.  Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  ••^  aut  :  Edd.  coU.  o.  •••  honorum  meritis: 
Coll.  Hisp.  —  6on.  pro  meriiis  :  Edd.  Arg.  Nor.  ven.  I,  II.  =:C.  LXII.  •••  in  conc.  Eugeniill,  hab.  A. 
826,  ei  LeonisIV,   hab.  A,  853.  --Ans.  I.  6,  c.  166  (171).    Polyc.  I.  4,  l.  21.    ••'  tupposita  :  Edd.  coll. 

0.  pr.  Bas.  ••■  prospector  :  orig.  •••  perspiciat  :  Edd.  Coll.  o.  pr.  Lugdd.  II ,  III.  ••^  exaclis  dationi* 
*««  :  orig.  —  Ans.    •••  et :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LXIll.    •••  Ep.  7,  (scr.  A.  598),  I.  8.  Ed.  Maur.  —  Ans. 

1.  S,  c.  67  (68).  Abbo  Flor.  c.  35.  .  f  Ep.  Carthaginensi :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  •••  distribuit  :  Ed.  Bas. 
••»  iaborare  vei  occ.  :  ib.  •••  vel  ex :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  •••  ul  quart.  :  ib.  =  C.  LXI V.  »•*  bab. 
A.  787.  —  interpr.  Anastasiana.  —  Ans.  I.  6,  c.  167  (173).  —  in  Ed.  Bas.  citatur  ex  syn»  IX,  in  retl. 
ex  Vl.  •••  ecciesia  :  Edd.  coll.  o.  —  cf.  Act.  c.  20.  •••  pieniludini  (in  graico  est  :  nkTQp^part)  :  Ans^^ 
—  muit,  ac.  pienitudiNi ;  Edd.  coll.  o.  ••*  add.  :  Ipsi  scitis  ,  quoniam'  ea,  qum  mihi  opus  erant,  et  iis.qui 
mecum  sunt,  ministrani  manus  itta  :  Edd.  Ven.  I,  II.  Par.  Lugdd.  '•^  existimantes  :  orig.  •••  dotti  :E(kl« 
coll.  0.    '^*  diffinivimus  :  eaed.  pr.  Bas.  Par.  Lugdd. 


IQie  D^CREII  PARS  SECII^DA.  QAUSA  XVf.  QUiBST.  1.  1920 

tiones  in  peccaiis  e^peiere  aiiruni  vel  argeniiim,  aul  \  frugum  abundaQliam  perdidislis.  Ut  auteni  sciatis. 


aliam  speciem  ab  episcopis  *",  yel  clericrs,  vel  mona- 
chis, qnl  snb  ipso  sunt.  All  enim  Aposlolus  *'* :  *  Iniqui 
regnuni  Dei  non  poitidebuni  *,  nec  *^'  debent  filii  the- 
Mfturizare  pareniibu$ ,  ied  parenles  filiit.  El  infra  : 
*  Precepii  eiiiin  *  et  Peirus  apostoiorum  summus  **^ : 
Pascile^  qui  in  vobi*  e$t,  gregem  Dei^  non  coaete,  $ed 
$pontanee  "'  $ecundum  Deum^  non  turpi$  lucri  grotia^ 
'  $$d  voluntarie  \  neque  ut  dominante$  in  cUri$  **', 
$ed  forma  facti  gregi$  '".  Et  quum  apparuerit  prin' 
cpp»  pa$lqruf(i,  percipieii$  inimarce$cibil$m  *'"  glorim 
coronam, 

Cratian.  Illud  autem,qttQd  in  fine  capituli  Sgm* 
machi  ponitur  :  Hxc  ipsa  noii  perpettio,  scd  lempo- 
raliter  perfnianlur,  ad  personale$  tanlum  po$$e»' 


fne  boc  ***  irascente  perrectum ,  quia  fraudasiis  *** 
me  parte  mea ,  liortor  vos  atqiie  commoneo,  ut  in- 
feratis  decimas  in  borrea  *",  boc  est  in  tbesauroi 
templl,  et  babeanl  saccrdoles  atque  Leviia,  qui  mibi 
miiiisirant  "^  cibos,  et  probate  me,  si  non  tantaa 
pluvias  effuderq,  iit  cataractae  co^li  apert»  esse  cre- 
dantur,  et  tffmdam  vobi$  benediciionem  u$que  ad 
abundantiam*  Verbum  effusionis  iiomen  largitatis 
ostendit.  Sed  fleri  potest,  ui  agros  irrigantibui 
pluviis  sit  qqidem  fertilius,  verum  aut  ^  iocusta » 
aiit  brucbus,  aut  xrugo,  aui  eruca  destruant,  ei  la- 
bores  bomliiuin  pereant  <'*.  Propterea  jungit  ***  el 
dicit :  Et  increpabo  pro  vobi$  devorantem  ***,  loca^ 
siaro  Tideiicetf  et  reliqua,  qua  diiimus,  ei  non  cor* 


$ione$f  clericorum  videlicet  et  pauperum^  non  ad  mo^  B  rumpet  fructum  terrm  ve$lr<B.  {Et  infra  ;)  §  1.  Si 


na$leriale$  referendum  e$t, 

VII.  Pars.  §  f.  Quam  vero  $it  qrave  apud  Deum 
decima$ ,  et  oblatiotte$ ,  ac  primitia$  $acerdotibu$  non 
eclvere ,  aucioritate  Bieronymi  et  Augu$tini  apparet. 
JUt  namque  Hyeronyinus  in  comment^  ad  c,  3  Jlfa- 

lachim : 

C  LXV.  R€u$  apud  Deum  habetur  qui  decima$  ^aeer" 

dottbu$  non  $olverit. 

c  Revertimiiii  *'*  ad  nie ,  ei  ***  revertar  ad  vos , 
dlpii  Dominus  e^^ercituum ;  et  diiistis,  in  quo  rever- 
lemnr?  Si  afBget***  bomo  Deuro ,  quia  vos  configi- 
tis  ^**  me,  et  dixistis,  iq  qiio  configimus  ***  te?  in 
decimis  et  primitiis.  In  **^  penuria  vos  maledicti 
estis ,  et  me  confij^itis  ***  gens  tota.  i  Nunc  sequa- 


quando  fames ,  et  peuuria ,  ei  rerum  omnium  ege- 
stas  opprimunt***  mundum,  8ciamus«  boc  ex  Dei 
ira  descendere,  qui  in  pauperibus,  si  non  accipianl 
eleeroosynam ,  fraudari  se  loquitur,  et  suas  t  pos« 
sessioiies  possumus  decimas  et  primiiias  interpre- 
tari.  S  2.  Si  quis  doctus  et  erudilus  legem  Dti  potest 
ceteros*^  erudire,  non  debet  siiae  assignare  pru* 
dentiae  ingenioque  quod  possidet ,  sed  gratias  agal 
primum  Deo,  qui  cuncta  largiiur,  deinde  sacerdoti- 
bus  ejus  ac  magisiris  *^\  a  quibus  doctos  est.  Si 
eniro  noii  egerit  gratias ,  sed  sibi  *^*  scieniiam  vin- 
dicaverit ,  in  penuria  malediceiur.  Quod  ai  intelli- 
gens  iargitorein  Deum,et  agens  liis  gratias,  per 

,.  L   .    ..•       r.  .       .L.  .       qwos  a  Deo  eruditus  est,  bitmiliaverit  se,  et  in  hor-; 

mur  «rd.nen,  prophelus  •  • :  .  Qu.a  m.b.  non  red-  c  jf^^  j^  ^  i^^^,  ^^^^  y^  ^  Scriplur» '  mo- 
did»!..  decmas  el  prim.l.as.  .dcrco  .n  fame  ei  pe-     ^.  ^,^^„^  ,„  ^^^.,  p^p„,i^  ministraveril . 


nuria  maledicti  cstis,  et  vos  me  suppiantatis  **^, 
sive  fraudaiis,  'atque  privatis  gens  toia.  >  Pro 
genle»,  quae  In  Hebraicoscribitur  ^nan.  annum  LXX 
transiuleruni,  iroc  pro  i^ws ,  et  est  sensus  *•  Ecce 
aniius  expletus  **' est  •  et  iiibil  in  meos  tbesauros, 
sed  in  vestra  borrea  comporustis  et  pro  decimis  et 
primiliis,  qu»  parva  erant,  si  ***  a  vobis  ***  daren- 
lur,  ubertaiem  possessionum  vestranim  et  omnem 


statim  aperientur  super  eum  cauract»  coeli,  et  ef- 
fundetur  pluvia  spiriialis,  et  mandabit  *  Deus  *  mi- 
hibns  sais ,  ut  pluant  super  euin  imbrem ,  et  abun* 
dantia  rerum  omnluin  perfruetur* 

C.  LlVi.   Quod  decima  $acerdotibu$  $uni 
Iradendte» 
Item  Augustimis  $erm.  CCXJX,  de  iempore  '^  ***. 
Decimae  tribuu  suut  egeniiuin  animanim.  Quod 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

€.  LXV.  »  Pro  gente  :  Haec  usque  atl  vers.  Ecce      sunt. 
amm$^  addlu  sunt  ei^  R.  Hieronymo  ad  sententla         G.  LKVf.  ▼^  Caput  hoc  confectum  est  ex  locla 
inlegriutero.  B.  AuRMStini  in  serm,  2f  9,  (qoi  est  primus  domi- 

▼  Et  $ua$  :  fn  originali   sic  legilur  :  fraudari  u      nicae  XII,  post  festum  Triniutis),  et  serie  verboruin^ 
ioquitur  et  $ua  portione  privari,   Po$$umu$  decima$  «v  et  verbis  ipsis  sxpe  mutatis,  eodemque  inodo  apud 
at  primitia$  eiiam  $ic  inierpretari.  Sed  ob  glossam  ^  Auselmum  babeiur. 
non  est  muuium.  Alia   vero  quaedaro  emendau 


QrjEST.  1.  C.  LXfV.     *"    desid.  ap,  Ans.  —  pre$byteri$  :  Edd,  coll.   o. 
a  Cor.  c.  li,  V.  14.      •'•  Non ;  Ans ,  a  qno  verba  proxime  praecedenlia 


*»*  1  Cor.  c.  6,  V.  iti, 
pariier  absunt.  —  Edd^ 
^      ""^  $pon» 


coll.  0.      •"  Et  apo$tottt$  Petrue  :  Aiis.  —  Edd.   coll,  o.  —  cf.  I  Peir.    c.  5,   v.   1. 

f/iml  ;  Ed.  Bis.  —  $ponte  :  Edd.  rell.     **•  clero  :  Edd.  coll.  o.  —  Ans.    *"  add.  :  ex  ammo  :  Edd; 

Qas.  Lugdd.     »'•  immarce$$ibili$  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  LXV.    *«*  Malach.  c.  5,  v.  7,  seqq,    ***  «jjd. :  *9?  ^ 

Edd.  coll.  0.     •**  affllgei :  Ed.  Bas.  —  Bob m.  —  n/Biail  :  Edd.  Par.  Lugdd.  11,  \[\.'-a$igeret  :  Edd.  rell. 

•*•  affiqiii$  :  Ed.  Bas.  —  confligi$ti$  :  Edd.  Lugdd.  I.  II.  —  conJligiii$  :  Edit.  rell.  exc.  Par.    »**  confliau' 

1$  :  fcdd.  coll.  0.  pr.  Par.  Lugd.  lU.    •**  Et  in  :  Ed.  Arg.  — -tl  ideo  in  :  Edd.  rell.    ***  confitgiti$  :  Edd. 

ir.  Par.  Liigd.  III.    »*•  prophetm  :  Edd.  coli.  o.   **'  $upplantaui$,  defrauda$ti$  :  c-ed.    •*•  iran$' 

i.  Bas.  **•  ut :  Edd.  coll.  o.    *»•  nobi$  :  Ed.  Bas.    »»•  id  :  Edd.  Bas.  Lugdd.    •»*  fraudatt$:  Ed. 

Bas.     *»»  add.  :  mea  :  Edd.  coll.  o.    »»*  mini$trent :  Edd.  Arg.  Bas.    »»•  veniai  ;  Edd.   Lugdd.  II,  III.  — 

teniei  :  Edd.  rell,      •»•  va$iabunt  :  Edd.  coll.  o.     *"  $ubjungU  :  Edd.  Bas.  Lufdd.  II,  II.  —  adjungit ; 

Edd.  rell.    ^devorantee  /ociw/«j  ;  Edd.  coll.  o.    •»•  opprimit  :  eaed.    »*•  a/ios  ;  ead.    »*»  minwlrti  ; 

ead.    •**  Dei :  Ed.  Bas.    **•  Domiiii ;  ib.  =  C.  LXVI.    *^^  Sermo  non  saiis   ceriae  auctoruaiis  ex  seo- 

lentia  Mauriuorum.  —  Aos.  I.   5,  c.  34. 


miii 
coll.  0 
aetuM 


1031  I^RETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XVI.  QUiCST.  II,  mi 

si  deciinas  '^  dederis,   non  ftolum   abnndantiam  A  timentibus    et   coIenlii)n$  deciinus    ft    oUaiipnps 


fniciHiim  recipies,  sed  etiam  saniiaiem  *^*  corporis 
ei  aiiimae  consequeris.  Noii  igitur  Dominns  Deas 
prxmiom  postulat,  sed  honorem.  Deas  enim  noster, 
qui  dignatus  est  totum  dare.  decimam  a  nobis  di- 
gnauis  est  recipere  '^',  non  sibi,  sed  nobls&ine  dii- 
bio  profnturain.  Sed  si  tardius  dare  peccaluin  est, 
quanio  ^  pejus  est  non  dedisse  ?  De  militia,  de 
uegotio*  de  artificio  redde  deciroas.  Quuin  enini 
deciinas  dando  ei  terreiia  eicoelestia  possis  prsemia 
promereri,  quare  *^*  pro  avaritia  duplici  ***  beiifr; 
dicllone  frfiudaris?  Haec  est  eiiiin  Dei  f"  justissinia 
consiietudo,  ul  si  tu  illi  dcciniam  non  dederis,  tu  ad 
decimam  revoceriy.  Dabis  iinpio  militi  quod  iioii  vis 
dare  sacerdoii.  Itenefacere  seniper  Deus  paraius 


cnnctaqiie  remedia  cpncedere,  et  <le  jiire  suo  in  do* 
rolniuro  illomm  et  usom  transferre,  nec  tam  inpao- 
peribns  patipertatem  quam  religionero  atieiiderev 
I  1.  Qnod  autein  beatitudo  tua  qnicsivlt,  utruin 
usus  deciinarum  et  oblationnm  sxciilaribus  prove^ 
nire  posslt,  novit  ve^ira  ^"  sanctilas  omnino  noq 
licere,  prolestantibus  hoc  •"  divi|iis  aiiciorilalibiis 
pateriiornm  cnnonum.  Quamobr^m,  si  9|1iqiiandQ 
fuerintab  his  maledelenia,  qnae  divini  juris  esse 
noscuntur,  cl  iii  usum  trapsierint  monachonmi  ct 
servorum  Dei,  episcopo  tamen  loci  illius  pracbeole 
consensum,  consiabunt  eis  omnia  perpetua  firinilate 
el  stabiliiaie  subnixa.  g  S.  Clericos  ^'*  aut^m  illofli 
convenit  ecclesiae  stipendiis  s^steniarj,  quibus  pa- 


est,  sed  bominum  roalitia  proUibetur,  Deciroae  eniin  ^  renium  et  propin(j|uoruin  *'*  nulla  **^  suffragantur, 


ei^  debilo  requirunlur  "*,  et  qui  eas  dare  noliierit 
***  ref  alienas  invasit.  Ei  quantl  pauperes  in  locis, 
Hbi  ipse  b9^|>itat,  illo  decimas  oon  daute  fame  moir 
tui  fu^rint,  taniorum  boniicidiorum  reus  ante  tri-r 
bunal  aeterni  Jndicis  apparebit,  quia  rem  a  Deo 
pauperibus  dclegauin  suis  usibus  reservavit.  Qui 
ergo  sibi  aut  prapmium  comDfirsirey  aqt  peceatoruro 
desiderat  indulgentiam  promereri,  reddaideciroam; 
eiiani  de  novem  partibus  studeat  elceroosynam  dare 
^  panperibus. 

^.  LXVIL  Se  tpittm  conimnal  qn\  etonaeiiMntihui 
necessaria  subirahit. 


Qni  auteip  boiiis  parenlum  et  opibus  suslentari  pos- 
sunt,  sl  quod  pauperum  est  accipiunl,  sacrilegium 
profecto  committunt  ••*,  et  per  abusionem  taliura 
judiciuni  sibi  inanducant  et  bibunt. 

Graiian.  De  prcediis  autem^  qnce  a  colonis  eorun^ 
coluniur,  sic  delinuum  esi  in  Mogunlino  condiio ; 
Questi  stmt  praeterea  etc.  supra  ead. 


QDJPSTIO    H. 
GRATLANUS, 

I.  Pars.  D<  capeiiis  vero,  qum  ab  eis  possidentur^ 
quod   per  eorum  instituiionem  a  sacerdotibus  sin$ 
«.  .   .   .    ^  gnbernando!,  Joannes  Papa  probat,   uHbens  Isaac 
Apostolicis  viris  el  evangelizatonbus  Ghrisli^  in  C  gy^^^^^ano  Episcopo  •  * : 

C.  L   Presbi^en  in  monasteriorum  ecclesiisp^r 


ftem  Hieronymos  tn  comm.  ad  c,  5,  epistolce  ad 
Tituni^in  fine. 


steriliiatls'se 


necessariis  usibiis  iiolle  iribuere, 

ipsum  est  condemnare. 

(iuod  autem  decimte  episcoporum  coiniensu  monachis 

iicile  tribuantur  B.   UieronyinMS  Damaso  Papee 

scribit^  dieens  *  •■■  : 

C.  LXVIII.  Liberum  est  elericis  dedmas  momtchis 
conudere. 

Qupniam  quicquid  babent  clerici  pauperum  ent,  et 
dopnu^  illoruro  pmnibus  debent  esse  communes,  su- 
sceptioni  peregrinorum  et  hospituro  invigilare  de- 
bent,  roaxime  curandum  est  illis,  ut  de  decimis  ei 
obbtionibus  ccenobiis  et  xenodochiis  qoalem  volue- 
vint  et  potuerint  sustentationem  ini^pendant.  Libe- 
rum  esi  enim  inonachls  et  spixitalibus  v\ris  D^uin 


abbaies  instiluantut. 
Vigis  liiteris  cariuiis  vesira,  quibus  satis  pec^ 
lienditur,  quanto  sttidio  buic  sanctae  sedi  reverco- 
tiam  exbibeUs,  non  modice  g^visi  sumus.  Nunc 
ilaqttcsuperea.quaeconsuluislis,  utcarissinio  fra^ 
tri  benigne  discretuin  coiisilium  dainus.  Delegavii 
enim  nobis  pia  mansuetudo  vesira,  utrum  ecclesfaa 
pro  •  quieie  monachorum  a  sanciis  conciliis  catho- 
licisque  episcopis  eis  tradita  per  sacerdotes  ab  els 
ordinatos  et  Investitos  delieant  instilui.  Addidil 
qtioque  frateniitas  tua,  lilem  et  seditionero  inter 
clprirQS  monachosque  ex  ha?  caus^  pon  modlcam 


NOTATIONES  C0UHECT0U13M. 

C.  LXVIIi.  .  Siipra  etiam  1.  q.  2.  Ciericos.  pars  D      Q".".  IL  fj- j'  *  ^aput^^^^^^ 
buiMs  caniUs  fitatur  ex  ^.  Hieronymo,  in   cujutj,      e,  ^"^«^•'«^^?:^  f '»^^^^^^^ 

'qbaTexsUnt,  scripUs  nih\l  bujqsrooi)i  iuYeutmn     ex  cuius  cod  cis  exemploet  veiusiisoraiiani      i  ^ 
^    ^  ^'      ■  ^  1       f  sunt  etnepda^a. 


Ed.  Bas.      **^   acctpere  i    k\\%. 

pejus  alHSSt.    »*•  desid. 

d.  Bas.     •■*  Domini  : 

i&;  Bar  ^•••■e^w^iTriinliirTib.'  •■•  noluirint^  invadnnt :  Ans.  -  Edd.coll.  o.    J'  facere-  Ed,   Bas.  =j 

(hJ^i:  II.  C.  1.  •  Capui  »pocryphttmex  omniom  fere  imerpreium  senWniw.    »  q»' pro  -  «««"a  ^ 
Edd.  Bas.  Lqgdd.  II,  IH. 


QOMT.  I.  C.  LXYI.  •«  deehnam  :  Edd.  coll.  O.  ***  lalulem  :  "•"•,■"."•. 
**»^!mtoma9}$p^n*-peecaium:hn*.  ei  Edd.  coH.  o.  pr.  B»8. .  n.  q«a  voi  .  j^ut 
»p.hM.  et  in  Bld.  Arg.  Ba».  **»  dHplicem  benedieltonem  /^™*^"»  *  *"*;  ~  m  V, 
|&.  Bm.     "•  exguirunlur :  ib.    »•»  noluerint-  iHtadunt :  Ans.  -  E.W.  colL  o.  H 


1023  DECR£TI  PARS  SKCDNDA*  CAUSA  I.  QU^ST.  II.  IO£l 

esse  oriam ;   quoii  iiisiigalioiie  versuii  bosiis  esse  A  judicio**  synotii,  si  coiiira  sacerilotitim  agere  prx- 


lacium  '  iicmo  aml)ig:it.  llaltei  eiiim  milie  noccndi 
modos »  nec  ignorainus  uslulias  ^  ejus.  Conalur 
iiamqiic  a  principio  ruinse  sux  unilaiein  ecclesi:e 
rcscindere»  carit:itein  vulnerare,  sanctorum  operurn 
dulcedinem  invidix  felle  inlicere»  et  omnibus  modis 
bumanum  genus  evcrlere  '  et  perturbare.  Doloi 
eniin  satis  et  erubescit  Ciiritatein,  (|uam  in  coelo 
Dcquivit  babere,  bomines  consiantes  ex  lutea  ma- 
teria  tenere  in  terra.  Unde  oportei  (qnantnm  fragi- 
litali  nostrae  conceditur)  ut  oiiines  aditus  noceiidi 
ejus  versuti;»  *  diJigeMlivsiiue*  muniumus ,  ne  mors 
ingrcdiatur  per  portas  nosiras.  §  i.  Consilio*  ilaque 
multornni  fralrumdiligenler  exquisito  decrevimus^, 
ut  amodo  ecclesise  monacbislradiix  per  suossacer* 
dotes  insUtuantur.  Divin»  enim  leges  babent  et  ^ 
saiciilares,  ut  cujus  est  posscssio  ejus  fiat  insiilutio, 
ei  si  in  dando  quod  majus  est  f;icills  fuit  caritas, 
sit  facilior  in  concedendo  qnod  minus  est  sancta 
largilas.  Majiis  eniin  fuil  possessionem  darc  quain 
sit  investiiuram  concedere.  Uuomodo  possessoris 
jura  cognoscentiir  ',  et  suarnm  rermn  sibi  tribula 
reddentur,  ubi  quod  suum  est  per  alterum  daiur, 
ei,  quum  voluerit,  auferlur?  Humani  iuorisestillum 
yereri,  cujus  judicio  et  voluntate  nunc  erigitur, 
nunc  deprimilur.  Unde  fit,  ut  in  partem  episcopi 
ad  servienduni  saccrdos  proclivior  fiai,  et  sie  epi- 
scopus  quod  sancie  et  religiose  dederat  quadam 
siuiulata  uuctoritate  ad  se  trabat.  Sic  itaque  priva- 


suinserint,  mulctentur,  et  felici  mucrone  episcopi ' 
sacerdotum  piacula  resecentur. 

11.  Pars.  Gratian.  Uac  auctoriiate  monachh  con- 
cedUuT  invi$iilura  iuarum  eccletiarum.  Sed  videiur 
vontraire  Urbaiius  Papa  II,  dicens  »>  "  : 
C.  11.  PAL£A. 
c  Admonemus  atque  prxcipimus,  ut  decimas 
omnino  dari  '*  Deo  non  ncgligatur  ",  quas  Ijise 
Deus  dari  ^*  constiluil«  quia  tiinenduin  est,  ut  quis- 
quis  '*  Deo  debitum  suum  subtrabil  '*,  ne  forie 
Deus  per  *^  peccatum  suum  auferat  ei  necessaria 
siia.  9 

C.  111.  De  eodem.  PALEA. 
Item  Nlcolans  Papa  H,  epiit.  unica,  c.  5**. 
c  Pneclpimus,  ut  decimae  *'  et  prlmitiae,seu  obb* 
tiones  *^  vivorum  et  roorluorum  eccleslis  **  Del   fl< 
deliter  reiidantttr  a  laicls,  et  ut  **  In  disposiiione 
episcoporom  siut  **.  Quas  qui   retinnerint  **,  a 
sanctx*ecclesiae*  communione  separeniur.  > 
C.  IV.  De  eodem.  PALEA. 
Iiem  Leo  Papa  **. 
c  Nullus   decimas  ad  alium   periinentes  acci* 
piat.  9 

C.  Y.  PALEA. 

Item  Ambrosius  $ermone  /,  de  Quadrage$ima  «  **. 

<  Nam  qui  Deo  non  vult  rcddere  deciroas,  quas 

retinuit  *S  et  bomini  non  studet  reddere  qnod  in- 

juste  *ab  eo*  abstulit,  iion  timet  adbiic  Deuro,  ei 


lurmercede»   quam  consccuturus  *  fuerat»   tum  ^  ign^rat  quid**  sit  yera  poeniientia  veraque  confes- 


quia  ficta  caritalc  aufert  quud  dederat,  tum  quia 
pravorum  sac^rdotum  discordias,  etscissuras  air.an- 
tium,  *liicset  dissensioncs  inter  episcopos  semi- 
naRttuin*,  verbis  nimis  facius  creduliis,  qtiod  prius 
focaie  inoliebatur  lucrnni  post  '*  detecta  fraudeco- 
nalur  quadaui  iisurpatlone  ex  toto  auferre.  Qnoruro 
ayerientes"caltidit:iies  et  bostis  versuii  suasiones, 
deinceps  omnibus  "  liceniiam  roonacbis  danius 
suarum  eccleslaruin  investiiores  fieri,  iia  tamen,  ut 


sio.  Iste  talis  *  bomo  *  iion    potest  veruin  **  facere 
eleemosynaro.  > 

C.  VI.  Abbate$  absque  epitcopi  con$ilio  in  paroclua^ 
libu$  eccle$ii$  preibytero$  non  ordinent, 

Item  Urbanus  H  *^ 

Sane  quia  moiiacborom   quidam  episcopis  jus 

suum  auferre  contendnnt,  statuirous,  iie  in  paro- 

cliiallbus  ecclesiis,  quas  tenent ,   absque  episcopo- 

rum  consilio  "  presbyieros  coUocenty  sed  eptscopi 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


^  Posi  liaMs  yerba  tn  exemplaribus,  in  quibus  non 
sunl  Paleae,  seqnitur  c.  Sane.  In  quntuor  autem  bis 
interpositis  Paleis  iiihil  de  inonachis  agitur,  et  haec 
prior  est  in  concilio  Moguntino  I.  c.  38,  el  sentenlia 
repetitur  In  I.  c.  10,  et  in  111  c.  17. 


C.  V.  «  Habetur  In  sermone  1.  de  Quadragesiina, 

ciijus  iiiitiuiu  £cce  nunCt  qui  cnm  aliis  B.  Ambro- 

sil  noineii  non  praefereniibus  servatur  in  bibliotheca 

Vaticana,   :tc    nionastcrii    Hediolancnsis  ejusdeiu 

D  B.  Anibrosii* 


QojpsT.  n.  C.  L  */ieri  :  Edd.  coll.  o.  ^a$tutiam  :  esed.  ^pervertere  :  Ed.  Bas.  *  condlio  :  Edd.  Bas. 
Lu^.  1.  ^  decemimu$:  Edd.  coll.  o.  pr.  Ars.  Bas.  '  cognoecerentur  —  redderentur :  Cdd.  Arg.  Nor.  Ven.  1. 
*conucutu$ :  Edd.  coll.  o.  **  po$lea  :  Ed.  Bas.  *^  advertente$:  Edd.  coU.  o.  '*  emmno  :  exd,  '*  in  jud. : 
Ed.  Bas.  «^  desid.  ib.=C.  II.  '*c.  58,  conc.  Mog.  bab.  A.  813.— Cap.  I.  5.  c.  134.—  Bnrcb.  1. 3,  c.  131.  Hro 
Pau.  1.  2,  C.57.  Decr.  p.  3,  c.  197.  '*  dare  :  Burch.  Ivo  Decr.  —  Edd.  coU.  o.  "  negligant  :  Rdd.  coll.  o. 
**  dare  :  ivo  Pan.  —  Kdd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  **qui :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  **  non  reddidit :  Ed. 
Bas.  —  $ubtraxerit  :  Ivo  Pan.  *^  propter  debHum  $uum  :  Edd.  Bas.  Lugdd*  II,lil.  —  in  reil.  simpliciler  : 
ne  auferat  d  nece$$aria.  =  G.  lU.  **  hab.  A.  1059.  —  Ans.  in  fin.  I.  8.  —  cf.  D.  32,  c.  6,  {  fin.  **  et 
dec.  :  Edd.  coll.  o.  pr.  B:is.  Lugdd.  11,  III.  *^  add.  :  qumcunque  :  Edd.  coll.  o.  **  et  ecci.  :  Ed.  Bas.  ** 
nan  :  ib.  *'  add.  :  $ecundum  canonet  dietribuenda  :  Edd.  coU.  o.  **  tenuerit ,  a  $ttncta  comm.  oriveiHr 
aut  {vel :  Ed.  Bas.)  eeparetur  :  Edd.  coll.  o.  =  C.IV.  **  Hcc  legunlur  in  admonitioue  synodali»  qn:c 
Burchardo  praemissa  legitur,  n.  i5.  =  C.  V.  **  Adjudicayere  hunc  serm.  a  S.  A.*nbrosio  Maurini.  ** 
lenvfl  :  Edd.  coU.  o.  *  quce  :  e«d.  **  bonam  :  oriff.  —  Ed.  Arg.  =  C.  VI.  *^  c.  4,  coiic.  Cla- 
roroont.  hab.  A.  1092f  Ans.   in   fiiic   I.    8.      '*   concilio   :  Ed.   Bas. 


iC25  DECUETI  PAUS  SECUiNDA.  CAUSA  XVI.  QUiEST.  V.  1020 

parocliiae  curam  ciim  abLalum    consensu  sacerdoli  A  cere,   (]\\x  illius  esi,  in  cujus  terrilorio  ecclesia  as^ 

commiltanl,  ut  ejusmodi.sacerdoles  de  populi  qui-  surgil.  >£dincatori  Tero  episcopo  lixc  graiia  reser- 

dem  cura  episcopis  ralionem  reddanl,  abbali  vero  veiur,  ul  quos  desiderat  clericos  in  re  sua  ordi- 

pio  rebus  temporalibus  ad  monaslerium  periincnii-  nari,  ipsos  ordinel  is,  cujus  ^errilorium  C8t|  vel  si 

bus  debilam  sultjectionem  exhibeanl,  et  sic  sua  ordinati  jani*sunt,  ipsos  *  babere  acquiescat,   et 

cuique  jura  servenlur.  Idem  :  §  1.  In  parocbialibus  omnis  ecclesix  ipsius  gubernatio  ad  euui,  in  cu- 

ecclesiispresbyteri  pcrepiscopos  insiituauiur*',qni  jus  eivitaiis  terriiorio  ecclesia  surrexit  ',  perti- 

eis  respondeant  de  animarum  ciira,  ei  his,  qux  ad  nebil. 

epiKCopuin  pertinent.  C II.  BasiliccB  noviter  condUcs  ad  episcopumpertinent^ 

C.    Vll.  Quorumcunque   monacliorum  ecclesicp  cujm  eonvenius  esse  constiterii. 

episcoporum  subdaniur  regimmi,  Item  ex  Coiicilio  Toletauo  IV,  c.  54  *  *. 

Item  ex  Concilio  apud  Faventiam  habito  *^.  Possessio  terriiorii  conventum  non  adimit,  ideo- 

Staluendiim   nubts  "'  esl,  quaieiuis  ecclesiie  quo-  quc  basilicx,  quae  nove  '  condltae  fuerint,  ad  eum 

rtimcunque  monachoruin  in  siugulis  parocbiis  siiae  proculdubio  pertinebunt  episcopum,  cujus  conyen- 

opiscoporum,  ui  decei,  divinitus  subdaiitur  regimini,  tus  esse  oonstiierit. 

eisque  debila  obscquia  exhibeant.  B  C.  UU  jEdificatori  episcopo  in  dioecesi  allerius  eccle- 

Gratian.  Ecce  Urbanus  Papa  prohibel  investittt-  siam  consecrarenoniicet. 

ras  parochialium   ecclesiarum   per  monachos  fieri,  /^^^,  Gregorius  lib.  XI,  episL  19,  ad  Joannem 

quasJoannes  Papa  eis  concessit»  Sed  itlud  Joannis  Subdiaconum  * . 

Papw   inletligendnm  est  de  illis  capellis,  qum  cum  Laior  piu^sonlium  Joaunes,  fraler  et  coepiscopus 

omni;ttrei«o  ab  episcopis  monachis  conceduntur.  nosier  d,  indicavil  noliis,  quod  quidam  Exsuperaii- 

Istud  autem  Vrbani  inielligitur  de  illis,  quas  abbates  ii„s  episcopiis  ausu    teiuerario  in   dicecesi   ipsiiis 

m  propriis  prwdiis  oidificant  in  villis  vel  in  castellis  oralorium  coostruxerit,  idque  '  sine  prvcepli  au- 

'"'^'               i  cluritaie    conlru    morem  praesumpserit  dedicare , 

QD-SSTIO  V*.  missasque  illic  *publicas*  •celebrare  non  nietuit. 

GRATIANUS.  Qiiam  rem  cuni  summa  te*celeritate  ac  disirictione 

^  .            convenil  emendare,  ncc  ulterius  lale  aliquid  aticn- 

Tales,  etsijus  terrttoru  hobeant,  tamen  poteslatem  . 

,.,.                  (.  lare  perroitias. 

gubernand,  populum,  a  tptntuaha  mn»tra„dt  ncn  ^^^^.^^^^  ^^^^  ^^         ordinandi,  non  pcuidendi 

habent.  Qucd  eliamdeepiHopo  in.elUgendum  est.  i,„^iigendum  «t.  Uit  auctoriiulibus  {acite  perpendi 

Vnde  N.cola..s  Papa  «« «.  ' :  C  ^.^  ^^^^,^^  ,.^^     ^       .  ,.„  ,„j,  ^^,,,^„, 

C.  I.    hpiscopus,  qut  tn  allenus  dtcecest  eeciestam  '^  ,     .,,!         ,    .         ..-         •  .       ^  ;w-^  —•..«..* 

«difUat,  ejus  consecrationem  sibi  vindicare  non  ^^l  vtiits  ecciesxas  a^dtficavertnt,  non  ideo  eptscopo, 

valet.  in  cujus  dioscesi  fuerint^  conventus  adimitur,  et  ideo 

Si  quis  episcoponim  in  aliens  civitalis  territorio  sacerdotes,  juxta  illtul  Urbani  et   iVico/at,  in  eis 

pro  quacunque    suorum    opportunitate  crclesiam  non  nisi  per  episcopos^  eum  consensu  tamen  et  ele- 

»diflcare  disponit,  non  pra^umat  dedicationem  fa-  ctione  wdificantium^  ordinari  possunt, 

NOTATIONES  CORRECTORUH. 

QuiEST.  V.  a  Videtur  conira  ordinis  rationem,  ut  quacstionis  valde  conjunctum  est   iis,  qn:e  in  Hne 

inter  secundam  et  tertiam  qiKcstionem  quiuta  sit  seciindae  allata  eraiit.  Quaiii  ob  causam ,  ac  pra:ie- 

posita.  Et  in  omnibus  aniiquis  exemplaribus,  ex-  rea  ob  auctoriiatem  iilorum  duoruui  cudicum,  et 

ceptisduobus  pervetustis,in  secunda  quaistiuiiesunl  receptum    usum    citandi  lios  caiiunes  sub  quiiitu 

oinnes  hi  canones,  quilius  consiat  quinta  qua^stio;  quxstionc,  visnm  est  nibil  esse  mutandum. 

deinceps  se<(uilur  terlia  etquaria  ciiin  suis  capiiu-  d     C.  1.  i>  Anselnius  citat  ex  Arausico,  in  cujus  10 

lis,  ut  in  vuigatis  codicibos;  tum  verba  Graiiaui,  cap.  fere  idem  legitur. 

quse  in  vulgaiis  habentur  iiiitio  sextae  quaestiouis,  el  C  \U  ^  Canon  34,  cowcilii  IV  Tolelaiii  sic  ha- 

c.  Consuetudo  faciunl  qiiintam  quaestiouem,  reliqua  bet  :  Sicut  diaeesitn  aiienam  tricennaiis  posaessio 

vero  sextain.  Verum  baiic,  quae  nunc  iractatur,  esse  toitit,  iia  territorii  conventum  non  adimit,  etc.  ut 

quintaiU  qusestionem,  ex  proposilione  inilio  causse  infr.  ead.  q.  3.  Sicut  diascessim. 

facia  perspicuum  est.  Et  potiiii  Gratianus  ideo  or-  C.  III.  ^  Noster  ;  Iloc  loco  in  epistola  ipsa  iiitcr- 

dinem    nunc  mutare,  quia  ar^-uiuentum    quintae  Mciuntur  mulia. 

i       QuiBST.   U  C.  VI.     "  coMi/itttflntur  :   ib.  =  C.  VII.     "  Capiit  incertum,  ad  conc.  Piacentiiiuiu,  sub 
•    Urb:ino  11,  hab.,  furtassis  referenduin.    »•  desid.  in  Ed.  Bas.  *        ,    - 

QuiEST.  V.  C.  !•    *  c.  iO,  conc.  Araiis.  hab.  A.  441,  in  compendium  redactus.  —  ap.  Aos.  I.  5»  c.  »,' 

iiiHle  cilant  Corr,  non  est  reperlus.    •  episcopos  :  Ed.  Bas.    •  surrexerii  :  ib.  =  C.   II.     *  hab.  A.  653. 

Kiirch  I  3  c.  i47.  Ivo   Decr.  p.  3,  c.  212.  —  cf.  infra  q.  3,  c.  5.  C.   H.    '  novcs  :  ColL   Hisp.  —  toll. 

cilt    -^  Edd.  coll.  o.  -  Huhm.  i=  C.  II!.    •  Ep.  17,  (scr.  A.  603),  I.  io.  Ed.  Maur.  -  Ans.  J.  5,  c.  27  (28). 

Polyc.  I.   I,  t.  i5.    ^*  iiludque  :  Ed.    Bas.  —  i>s m miyM^  :  Edd.  rell.    •  desid.  ap.  Ans.    •  desid.  lu  Eda. 

cull.  0.  pr.  Ven.  II. 


im 


BECltETI  PARSsECUNDA.  CAOSAfXVL  QUiEST.  Ilf.  iaM 

Qtl-fiSTlO  III.  Aceses^*  ab  aliqiiibiis  possidentur  e|<isc6pis,  jore 


GRATIAMUS. 

1.  Pars.  Qiiod  ayLimn  prmteriptione  tempon$  omnia 
jura  loilantnr,  probatur  auetoritate  Chalcedoneiisis 
Conciliiy  et  Gelasii  Pap» »  el  Toletani  Concilil. 
Primu  €tt  htec  •  ^  : 
&  I.  Ru$ticawB  parochiat  apud  epi$eopo$,  qui  eah 

po$Ment^  triginla  anni$  $we  violentia  permaneant 

immobiie$, 

t^er  singulas  ecclesias  ^  ^  parocliias  rusUcanas, 
*  stve  in  possessiouibas*  •,  inaiiere'  immobiles 
apud  eos,  qiii  eas  reiineut  ^,  episcopos  decemi- 
nius  ',  ei  maiiiiie  si  *  sine  violentia  eas  *  jaui  *  per 
iriginu  annos '  tenentes  *  gubernaverunt.  *  Si  vero  * 
intra  iriglata  aniios  facta  fuerit  *aui  flatNie  bis 


sibi  vendicent  quod  tricennalis  lex  conclusit,  qoia 
el  filiorum  nosirbrum  principum  ita  eroanavit  aucto- 
riias  *•. 
C.  III.  Territorii  po$$e$$ib  conveutum  non  adindt* 

hem  ex  Concilio  toletano  IV,  c.  34  *'. 
Sicui  dioecesin)  alieiiam  tricennalis  possessio  tol— 
iit,  ita  territorii  ^  conventum  non  adimii  •• 
C.  IV.  Tricennali$  po$$e$$io  intra  unam  provtneiani 
$erwri  debet, 
Item  ex  eodem,  c.  53  ••. 
Quicunque  episcopiis  alterius  episropfi  dio^cesini 
per  triginia  annos  sine  aliqua  inierpellatione  pos- 
sederii,  quanivis  '  secundum  Jus  legis  ejus  non  vi- 
deaiur  esse  dioeccsis,  admiUenda  '•  non  est  contra 


dubiialio  *,  liceai  eis,  qui  se  dixerint  li^esos  propler  ^  ^^^  ^^^^^  reposcehdi.  ^ed  boc  iiitra  unam  provin 


niovere  apud  sjnoduiii  provincise  certa^ 


eas  »• 

ineiu 

C.  ll.  Triginta  arini$  ab  epi$edpi$  po$$e$^as  immobi' 

le$  permaneant  di<Bcr$e$. 

Item  Gdla^ius  epiet,  II  ad  Siculos,  c.  1  ^K 

Prassuliim    noslrorum  aucioritas  einanavit ,  ift 

facultates  ecclesiae  episcopi  ad  regendum  bnbeant 

tK>iestatem,   ita  tamen,  ui  tiduartim,  pupilloruni 

atqoe  pauperum,  nccnon  et  clericorum  siipendi^ 

disiribueie  debeant.  Iloc  eis  etiam    '*  statuimtis 

dari,  quod  bacteiius  decreium  est ;  rellquum  sibi 

episcopi  vendlcent,  ut  ",  sicui  anteadlximus,  pere^ 

grinorum  atque  caplivoruin  largiiores  esse  possinl. 

Idem  ibid,  c.  2.  '^  :  §  lllud  eilam  annecti  placuit,  q  cretis  nosiris  ante  non  mulluin  temporis  destinatis 

ut  si»  quod  absitj  facfllut^s  ecclesi:i>,  nec  iiou  dice*      oiiinia  jusslmus,  qux  taliter  fu^ranl  iuTasst,  restituf. 

KOTATfONES  CORRECTORUM. 

QUiBST.  lli.  C.  U  •  Caput  boc  esi  ex  prisca  ver- 
sioiie,  quae  est  in  coIle<rti6ne  Isid6ri,  atqne  et  ea, 
^um  duabus  Vaiicanis  ejusdem  collectionis  eodici- 
bus  collatay  est  einendaium. 

1»  Ecch$ia$  :  Apud  Balsamonem  in  codicibus  ma- 


ciam  B,  extra  verb  nullo  modo,  ne,  dum  dioecesis 

defendiiur,  provinciarum  lermini  confundantur. 

II.  Pars.  Gratian.  Ecce  hi$  auctoritatihu$  probn* 

iur  quod  po$$e$$ioni$  el  gubernatioui$  jitra  prce^cri^ 

ptione  tolluntur.  Sed  idem  Gelasius  conira  lestofur» 

$criben$  Maxitno  ei  Eu$ebio  Epi$copi$  **  : 

C.  V.  Sintu$  parochiarum  nec  pr<e$umiione^  nee  tem* 
potis  prceicripiione  mutari  pote$t, 

Licei  in  *^  regulis  contineatur  antiquis*  parocbiafS 

unicuique  ecclesiae  pristina  disposilione  depuiatatf 

nulla  posse  ratione  coiivelli,  ne  per  consueludineni 

pessimam,  exempli  mali  temeritale  crescente,  uni- 

versalis  **  confiisio  nasceretur  :  iamen  etiam  de- 


ejtt$  tideiur"  eue  di<Bce$i$  admiitenda  nott  e$t^  etc.  * 
Ivo  autem  in  tertia  parte  eiiain  clarius  posi  Ters. 
Ponederit  sic  liabet :  eam  teneat  quia  $eeundum  ju$ 
legie  ejus  videlur*'  eske  difece$i$  et  admitienda  non  e$t^ 
ect,  Bnrchardus  aiiiem  :  quamtie  $ecnndufii  ju$  legig 
i}u$tidetur  e$$e  dictce$i$.  In  Paiioriiiia  vero  quemad- 
muduni  apud  Graiianum. 

s  Provinciam  :  Aiictor  gloss»  iiiierpretatur  \:  id 
i$t  di{Bce$imi  et  in  variis  concilioruni  ediiioiiibus,  et 
diiobus  codiclbiis  Vaiicaiiis  legitur  :  parochiam  **\ 
qua  voce  saepe  dioecesis  significalur,  ut  in  canone' 
Apostolorum  14  : .  Epi$copo  non  licot  aliettam  paro- 
chiam  propria  relitta  pervadere,  et  in  conc.  Antio- 
cheno  c.  21    voceiii  irnpootiai  alii   verterunt  par6^ 


nuscriptis  legilur  :  xoc6*  ixSuTTov  iiiapxuiv,  id  est»  in 
unaquaque  provincia,  Sed  iii  graeco  canone  vulgato: 
Mc9*  cxacrrnv  hxknaiav» 

«  Sive  in  po$$e$$ionibus  :  Graece  est :  itrfpwtnAi 
nKpoodoL^t  ^  Tac  iyxHP^^^  l  id  est :  paroch\a$^  quce 
tn  ruribus^  aut  quas  iit  vici$  et  pagi$  $unt, 

C.  111.  ^-  Territorii  :  In  vulgatis  sequebatur  paS" 
sessiOf  qiiae  abesi  a  veiustis,  a  Durcliardo  et  Paiior- 
uiia,  et  codicibus  concilioruni  inipressis  et  maiiu- 
scrlptis.  |v  cbiam,  alii  dioecesiin,  buiniiioque  in  Toleianis  bae 

•  Non  adimit :  Sicinedilionibus  conciliorum  Co-  voces  coufunduntur,  ui  Toleiaiio  3.  c.  20.,  elTo- 
loniensibus,  et  codice  regio,.  ct  vetustis  Graiiani  letano  4.  c.  3i.  et  35.,  et  Brai  areiisi  2.  c.  2.  Et  iir 
exemplaribus,  et  in  Panorniia.  Verum  in  duabus  hujus  capilis  iiiitio  vox  di€Bce$i$,  pariem  quainf- 
ediiionibus  conciliorum  Parisiensibus,  et  apud  Ivo-  ^  dain,  id  est  parocbiam,  signiiicai.  Veruui  iu  codice 
nein  babetur  :  ito»  amitlit^  et  iii  duobos  codrcibus  *  coiiciliorum  Liicensi  regio«  et  velusiis  exeinplari- 
Valicanis,  eiapud  Burcbardiini :  nonadmittit.  bus  Graiiani,  el  Parnormia,  et  apud  Ivonein  p.  5.  iu 

C.  IV.  f  (2t/<iitirtf  :  lii  coiicilio  iinpresso  cuin  ma-      margiiie  esi :  provinciam» 
nuscriptis  collalo  legitur  :  Quia  $ecundum  ju$  legis 

QuiBST.  III.  C.  I.  »  bab.  A,  451.  —  IvoPan.  1.2,  c.  64.  Decr.  p.  3,  c.  106.  -Burch.  I.  5.  c.  U8r, 
(el  Dion.)  Polyc.  I.  3,  i.  ii.  •  add. ;  provinciarvm  ;  Edd.  Ars.  Nor.  '  permanere  :  Goll.  Hisp.  —  Edd. 
coil.  0*  ^  toneni:  ead.— eaed.  •  decrevimttt :  Ivo  Decr.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  U,  III.  —  desid. 
ap.  Iv.  Pan.  *qui  :  Coll.  Hisp.  ^  gubernaverint :  ib.  *  add. :  eliam  :  ib.  *  alUrcatio  :  Ivo  (ex  Dion.). 
^^ propterea  :  Edd.  coll.  o;  =  C.  II.  '^  scr.  A.  494.  —  cf.  tainen  ad  C.  13,  q.  2,  c.  i.  •—  Ivo  Decr.  p.  3. 
e.  i47.  >*  desid.  in  Coll.  Hisp.  et  Iv.  Decr.  et  Ed.  Bas.  "  ut  non :  Ed.  Bas.  '^  Gelaiiu$  II :  Edd.  colL 
o.  pr.  Bas.  —  cf;  C.  i3,q.3,  c.  i.  *'  et  dioeceses^  quas :  CoH.  Hisp^  '*  add.  :  etc.  :  £d.  Bas.  =  G.  HI.  f' 
hab.  A.  ^3.  •—  cf.  supra  q,  5,  e.  2.  =  C.  IV.  ^*  Burcb.  1.  i,.c.  67.  Ivo  Paii.  I.  2,  c.  67.  Decr.  p.  3, 
c.  i3l,  p.  5,  c  i75;  Polyc.  1.  3,  t.i2.  ^  quia  -^jam  videtur  :  Coll.  Ilisp.  *'  jiidicatur  :  Ivo  p.  5.  **atfi/.  : 
tameu  :  Edd.  ctdl.  o.—  Bobin.  *'*  iia  Burcb.  Ivo.  ==C.  V.  '*  Ep.  iion  Salis  <.ert£  epocliie.  Ivo  Decr.  p.S, 
c.  07.  A'*''''**^!  CoUectan.  apud  Canisium  t.  3.    **  desid.  in  Coll.   citt.    ''  ubique  univ,  :  Coll.  eiCi. 


«M»                               bECRtlt  PAPfs  SECtJNDA.  CAUSA  XVI.  QtJiEST.  ttl.  105d 
hed  qula  temeriias  pervadeniium  legem  sibi  posse  a  synodalia  decreia  perlecta  sunt;  Qiiorum  auciortias 

puui  generari.  si  sceleri  suo  pertinaciam  retentlo-  pramonei,  ita  oporiere  inliiberi  ciipidiutem,  ui  ne 

uis  adjungat,  ea,  quae  inter  rratrem  et  coepiscopum  quis  terminos  alienos  usurpet ;  ob  boc  placuii  Inief 

nostrum  ConsUntinum,  Anuscanae  ^  "  ecclesi»  alternas  partes  inspeclores  *•  viros  miitendos,  ita 

sacerdotem.  et  inter  nuntios  "direclos  ab  Ancd-  ut  dioecesis  »  possideiiiis  (si  tamen  basilicamve- 

niuno  pontiGce  ••  decrevimus ,  per  vos  inipleri  cu-  ris  *•  signis  limes  praeOxUs  *^  monstraverit )  eccle- 

pimos,  tunc  formam   in  ceteris  "  cognilionibus,  ais,  cujus  est  jus  reientionis  *•,  sit  xternum  domi- 

qiiae  sit  seqoenda,  perscripslmus.  Nulla  f  igiiul'  nium.  Quod  si  limes  legiiimus  eamdem  basilicam 

praesumtioue  statum  parochiarum  ,  qui  perpeiuae  non  concludit  *•,  et  ••  um  longi  teniporis  probaiur 

aeiatis  "  firmiiate  duravit  ••.  patimur  immuUrl,  objecta  praescripiio,  appellatio  praeseniis  •*  eplscopl 

quia  nec  negligentia  poniiflcis  ••,  nec  lemporalis  ob-  non  valebii,  quia  illi  tricennalis  objectio  silentiitm 

Jftclio  »•  (quae  per  incuriam  forle  generatur)^  neque  imponit  ••.  Hoc  enlni  ff  et  saecularium  priiicipuni 

Ignavia  faciente  consensus  adhibitus,  nec  subfe-  edicu  praecipiunt,  et  praesulum  Romanorum  decre- 

pente  »*  supplicatlone  »•  praeceptio  divcllere  potest  vit  auctorius.    Sin  vero  inira  meus  tricennalis 

semel  dioecesim  Constitutam,  et  qiia  semper  ad  re-  teinporis  cxlra  alienos  lerminos  basilicae  injusta 
generationem  atqoe  consignationem   »*  plebs  de- B  reienlio  reperitur,  rppeientis  episcopi  juri  sioe  mora 

vow  »*  cdnvenit  »•.  Territorium  J  etiam  non  facere  restituetur  •». 

dioecesim.  olim  noscitur  ordinaium.  C.  VII.  Spatia,  quA^  definita  fuerifit,  temvote  pnt^ 

Gralian.  Hoe  multipliciier  distinguitur.  Sunt  quae-  ^'^^^  ^">n  po$$unt, 

dam  diaeesei^  qucB  eertis  Umitibus  distinctas  sunt\  l<em  Gelasius  Papa/uf/o  £p4<£opo»*: 

hmt^  nullo  modo  prascribi  possunt,  Atio!  vero,  qum  Dilectio  tua  sliideati  qiiaesita  omniura  fideliter 

non  sunt  certis  limitibus  distinctar,  el  de  quibus  certa  reruui  veriute,  iit  si  de  spatiis,  de  qiiibus  ii»emora^ 

definitio  non  olm  pracessit,  prescriptione  tolluntur.  ^ur  oria  conieniio,  defiiiitio  dudum  ••  certa  procea* 

Unde  Innoceniius  Papa  ^  »• :  serit,  iniemerata  servetur ;  alioqui  si  nibil  unquam 

G.  VI.  Limitis  possessio  proBscribi  non  potest.  constilerit  terminatum,  tunc  de  praescriptione  \em* 

\nM  memoratos  fralres  nostros.Fulgeniium  AMi-  porum,  si  qua  pars  confldit  ••,  praebeat  sacramen- 

giiaiiuin  »*  et  Honorium  Gordubensem  episcopos,  ^^»  nt  '^  taroen  de  iis,  quae  hactenas  possedlsse 

discussio  agilata  est  pfopter  parochiam  basilicae  probatur  •*,  jusjurandom  sinatur  offterre. 

^ujusdam  '•,  quam  horum  aller  Cellanensem  ^,  al-  111.  Pars.  Graiian.  PoUst  etiam  aliter  di$tinguii 

ter  fteglensem  ^*  asseruit.  Et  qula  inler  utrasque  Q»^  quisque.  sua  auetoriuite  usurpat ,  quia  nutio 
parles  bactenus  Hmitis  aciio  est  ventilaia  ••,  ciijus  ^  <tlv/o  possidere  ineipit^  prteseribere  non  potest,  etih 

quamvis  ^*  vetusu  retenilo  nullum  juris  pripjudl-  hoe  easu  intelligenda  est  illa  auetoritat  Gelaui  i 

cium  affert  *•,  ideo  ^»,  ne  in  dubium  ultra  Inter  eos  Temporalis  objectio,  quae  per  incuriam  forie  gene- 

tioslra  dcvocaretiir  ^  seiitentia,  prolaiis  canonibus  ratur^  non  potest  diveliere  dloecesim  seuiel  cons*> 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  V.  ^  Anuscano! :  In  veiusiis  codicibus  varie  inter  oppida  conventiia  Hispaleiisis  numerat  Cel« 

legitur,  id  est  :  Canii<canos,  Camuscana,   Tami-  licam. 

scanw.                                                                 *  '^  Ita  ut  diotcesis :  In  conciliorum  ^ditionibus,  et 

I  Territorium  :  Haec  refernntur  eliam  ab  Ansel-  dAoliiis  codicibus  Vaiicanis  legitur  :  itaut,  si  india* 

mo,  licel  iion  ab  Ivoiie.  cesi  possidentis  sitam  basiUcam  veteribus  signis  limes 

C.  VI.  ^  Caput  hoc  eislat  in  concilio  llispalensi  prcpvisus  [ai.  pervisus]  monstraverit  ecclesice^  etc» 
S.  c.  2.,  et  ex  eoBurcbardus  citai.                          D  llemque  in  codice  Lucensl   regio,  nisi  quod  loio 

^  CeUanensem  :  In  concilio  intpresso  ac  manu-  diciionis  pravisus  habetur  prwfixus'*» 
scripto  l^ilur  :  Ceiticensem  ',  et  Fiinius  I.  3.  c.  i. 


QujEst.  III.  C.  V.  •»  Ca»ii«caiifff  :  ib.  —  Ed.  Bas.  —  Canustana  :  Ed.  Arg.  —  Camisanos  : 
Ed.  Lugd.  I.  -—  Canuscam»  :  Edd.  rell.  pr.  Par.  —  legeiidum  esse  videtnr  cuin  Benirdo  :  AscuiaiUB. 
•^  tttffr  nunc.  :  desid.  in  Coll.  cia.  ••  episcopo  :  Ed.  Bas.  ••  certis  :  ih.  -]*  Aiis.  I.  5,  c.  15 
(16).  •^  perpetuitatis  :  Ed.  Bas.  •'  duraverii  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  Hl.  **  pouiificum  :  ead. 
••  abjectio  :  Ans.  »'  subripienie  i  Ans.  —  Ed.  Bas.  »•  replicatione  :  Ed.  Ven.  IL  »•  add.  :  episcopi : 
Edd.  coll.  o.  »^  devote  :  Ed.  Bjs.  »•  convenerit  :  ib.-^  consistit  :  Ans.  r^C.  VI.  ••  e.  3,  conc.  Hisp. 
hab.  A.  6i9.  —  Burch.  1. 1,  c.  69  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  99.  Poiyc.  I.  6,  t.  10.  »^  Astijianensem  :  £d.  Bas. 
»•  desid.  in  Coll.  Hisp.  *  ila  in  Coll.  Hisp.  —  Cellat^ns»  :  £d.  Bas.  —  Caiiaeens.  :  Ecl.  Arg.  ••jAegtnen- 
sem  :  Edd.  coll.  o.  —  CoU.  Hisp.  —  Burch.  Ivo.  ^  vindicata  :  Goll.  ilisp.  —  Burch.  Ivo.  ^^  quamvis  sit 
—  nullum  tamen  :  Edd.  col.  o.  —  Bohm.  *•  afferet  :  £d.  Bas.  —  Burch.  —  afferret  :  Ed.  Arg.  —  ColL 
Uisp.  —  Ivo.  ^»  ideoque  :  Coll,  Hisp.  —  Biirch.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  ^^  revoc.  :  Bohm.  ^»  inspeetionis  : 
Coli.  Hisp.  —  Burch.  Ivo.  —  **  Ita  in  Coll.  Hisp.  ^»  veteribus  :  Burch.—  veri  :  Ivo.  ^^  provisus  :  Burcb* 
IV.  —  Kdd.  col.  0.  *•  justa  retentio  :  Coll.Hlsp.  *•  conciudet :  ib.  —  conc/t«i( :  Ed.  Axg.  ••  sed  :  CoH. 
His.  •'  repeientis  :  ib.  ••  ponit  :  ib.  tf  etiam  :  Biirch.  ivo.  —  Edd.  coll.  o.  •»  reslitugtur  :  Ed.  Bas. 
=  C.  VII.  •*  Ep.  non  satis  cerii  lemporls.  —  Ivo  Pan.  I.  2,  c.  69.  Decr.  p.  3,  c.  i33,  p.  6,  c.  i05-  •■ 
jamdudum  :  £dd.  Bas.  Lugtid.  II,  III.  ••  dissidet  :  Ivo  p.  3.  ^  fidit :  p.  6. —  ii  qua  pars  fidei  praeb.  sacr,  • 
Panorm.  "  ita  tamen,  ut  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  H,  III.  —  ut  tamen  quas  :  Edd.  rell.  ••  perhibetur  :  Unf 
Pan.  Decr.  p.  3.  -^probabUur  :  hoDecr.  p.  6.^  Edd.  coll.   o. 


i05i                             bECRETl  PARS  SECtJSDA.  CAtJSA  Xtl.  QlJB&f.  III.  mt 

luX9nn.JnteUigendutne$t,»inuUolUuh^tedsolau$ur'  \  non  a  tempore  de/iniiionis,  sed  a  decesiu  definitHlH 

patione  eam  possidete  empit.  Si  vero  judieis  aueto-  exordium  snmat. 

tUale^  41  prhUegiorum  tonga  eonsuetudine  possidere  Vnde  in  ToleUino  Conrilio  IX.  c.  8.  statulum 

ceeperit^   tunc  lemporali$  objeelio  actori  ^leniium  ^'^ 

imponit.  ^*  ^*  ^'^'  ''^'^  disponentis  non  poterit  pertinere  ad 

Vnde  Gelasius  Papa  «i  «  "  :  tricennium  temporis. 

C.    Vlll.  Del^ent  privUegia  XXX.  annis  possessa  «m-  »»  sacerdoles  "  vel  minislrl,  duin  gubernacula 

mobilUer  observari.  ecclesiarum  adminislrare  videnlur,  conlra  Palruni 

Placuil  buic  sancl»  magnxque  synodo,  ul  res  sancUssimas  sancilones  "  de  rebus  ecclesiaB  dcG- 

ei  ••  privilegia,  quse  Dei  ecclesiis  ex  longa  consue-  "'sse  alitina  •«  dignoscuniur.  non  ex  die,  quo  Ulia 

tudine  periineni,  el  sive  a  diva  reconlaiionis  im-  wribendo  decreverunl.  sed  ex  quo  lalia  morienao 

peraioribus,  sive  ab  aliis  Dei  culloribus  in  scriptis  ^^^*'»'*^*  reliqueruni,  suppuiaiionis  ordo  substabit^ 

donata»  et  ab  eis  per  nnnos  XXX.  possessa  sunt,  Nunquam  enim  <i  poierit  ad  tricenniura  temporis 

nequaquam  a  polesiaie  prsesulum  eoruro  •*  quas-  Peninere  vita  irriie  Mjoc'*»  judicantis,  quia  su- 

cunque  persona  ssecularis  ••  per  potesiatem  subtra-  i"»  coniraciuum  iniiia  ••  non  sumsit  ab  origiiie 

bat,  aut  per  argumenlaquoelibetaurerat;  sed  sint  *^  *n"iia^is '•. 

oiiinia  in  polesiale  ac  jnssu  •»  praesulls-ecclesiae,  qua-  ^   ^»'*s.  Gratian.  liem  ea,  qum  bene/iciis  possiden^ 

cunqne  inlra  XXX.  aunorum  spatium  ab  ecclesiis  ^«^  "'«'«  9^^  "'«'«  hostilitatis  inierveniente  diutius 

possessa  fuisse  noscunlur.  Quisquis  ergo  ssecula-  pot^essa  fuerini,pra^scribi  non  possunt. 

rium  •  contra  praeseniem  deriniiionem  egeril,  lan-  ^"''«  •«  Agaibensi  Concilio.  c.  59,  deliniium  esi »': 

quam  sacriiegus  judicetur.  et  donec  se  correxerit,  C.  XI.  0««?  in  beneficiis  possidentur  pnescribi 

ei  ecclesi»  propria  privilegia  seu  res  restituerit.  "^"  po«*««*« 

anathema  sit.  Clerici  quilibet  ^*  quantacunque  diuturniiaie  leni- 

Idero  Episcopis  Dardaniw  inier  ceiera  inquiet  p  •• :  P<>"®  ^®  ecclesia  remuneratione  aliqua  "  possede- 

C.  IX.  Repeti  non  possunt  quwW^.  annis  quiete  ""^  '»  J"«  proprium   praBScriptione  temporis  non 

possidentur.  revocenlur  ^^,  dumroodo  paieat  ecclesiae  rem  fjisse. 

Post  qufngenlos  annos  constituta  Clirisii  quos-  ne  videaiiturr  etiam  episcopi  leinporej*  adnna!- 

dam  audio  Telle  subvertere,  quuni  XXX.  annorum  strationis  prolixae  aut  precarias  ^•^  quum  ordinati 

lex  heminum  non  possit  abrumpi.  sint,  Tacere  non  ^*  debuisse,  aul  diu  reienlas  facul-» 

IV  Pars.  Gratlan.  Item  si  de  rebus  ecclesia  con-  p  Utes  in  jus'*  suae  propi  ietatis  ^*  posse  transscribere« 

Jroversia  mota  est,  et  definilio  subseculaf  etsi  injusta  C.  XII.  Quce  humanitaiis  intuitu  atiquibus  prastanlur 

sit^tamen  quia  non  sua,  sed  de/inientis  auaoritate  prcescribi  nonpotsunt. 

pouidere  aepii^  tricennatis  prcescripiio  petitori  *i/e«-  ^'«'«  ex  Ctmcilio  Aurelianensi  I.,  c.  25  ••. 

iiumimponil^ita  lamentUt  supputatia  prcBscriptiouis  Si   episcopus   hiinianilalis   intuitu    mancipiola  g 

NOTATIOr«ES  GORRECTORUM4 

C.  VIII.  n  Qimd  hic  tribuitnr  Geiasio  habetur  in  qpislola  Gelasii  ad  orientales.  Deusdedit  Gardinalit 

synodo  VIII.,  hnbila  ab  Hadriano  II..  c.  18.,  et  ex  et  Anselmus  absolule  Gelastum  citant. 

ea  citalur  apud  Anselmum  et  Polycarpum.  Sed  ma-  C.  X.  4  Nunquam  enim  :  Sic  in  veiustis  etiam 

nuscripU   codtces  Gratiani  concordaut  cum  vut-  codicibiis  Grattaiii ,  et  in  codice  coiailior.  Lucensi 

gatis.  regio.  In  duobiis  Vaticanis  est  quideni  diclio ;  fri- 

•  Siecularium, :  In  vulgaiis  leffebatur  :  Quisquis  cennium,  sed  in   ceteris  verbis  aiiqita  varietas.  In 

dericorum  vet  sacularium,  S^d  absunt  illae  duic  vo-  conciliis  vero  impressis  tegUur :  Nunquam  enim  ad 

ces  :  clericorum  vet^  ab  aliquot  velustis,  ei  ab  ipso  triennium  temporis  periinebii  poiestas  irritum  (al. 

cuncilio  nrtniiscripto  **'.  In  concilio  impresso  legr-  irrite)  hoc  judicaniis ,  et  ab  aliquibus  editionibus 

Itir  :  Qui  contra  fecerit  ut  saerilegus  judicetur,  ei  D  abest  vux  :  potestas. 

donec  talia  privUegia  etc.  C.  XI.  '  Ne  videantur  :  In  concilio   impresso  et 

C.  IX.  P  Caput  hoc  non  legitur  in  epislola  Gela-  apud  Ivonem  iSgitur  :  ne  vidcaniur  episcopi  admini" 

aii.  qiiu:exsiat,  ad  episcopos  per  Dardaniam.  Nico-  straiiones  prolixas  aul   precaiorias^  quum  ordinati 

laus  I.    in    epistola    ad  episcopos    Galliae,   ciijus  iunt^  facere  debuisse.  In   Cpauuciisi  aulem  tocus 

iiiitium  esl :  Quamvis  singuiarum^  nuper,  ut  dictum  mdnifesto  corruplus  esl. 
csl,  impressa  in  appendice  bibliothecue,  citat  ex 


Qu^sT.  III.  C  VIII.  ••  Imo  ex  syno<Io  VIII,  hab.  A.  869.— Coll.  tr.  p.  p.  I,  t.  i6,  c.  25.  Ans.  I.  4,  c.  20 
(51).  Polyc,  K  5,U.  12.  *•  vet  i  E<ld.  coll.  0.  •«  desid.  in  orig.  ••  singidaris  :  Ed.  Bas.  •'  usu  :  Ans.  —  a 
Ans.  =  C.  IX.  •♦  liiio  Felix  III.  tractatu  coiitra  Acacium.— Ans.  I.  4,  c.  27.  Deubded.  p.  i.  fft  Getasius 
Epp.  per  Dardaniam :  Ans.  mscr.  coll.  =;  C.  X.  ••  hab.  A.  655.  «•  saeerUos  vel  minisier,  et  tic  deinceps  : 
Coll.  ilisp.  •'  regulas  :  Ed.  Bas.  ••  desid,  in  Coll.  Hlsp.  ••  originem  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yeii.  I- 
^initium  :  EWd.  reii.  '•  initium  iniquitatis  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  =  C.  XI.  "  hab.  A.  5o6.  —  Ivo 
Decr.  p.  3,  c.  166.  '■  quodUbet  etiam  :  Coll.  Hisp.  "  desid.  ib.  »*  vocetur  :  ib.  —  voceniur  :  Edd.  Arj. 
Nor.  Veu.  I,  II.  »•  desid.  in  Coll.  Hisp.  et  Ed.  Bas.—  add.  :  sux  :  Ed.  Bas.  ^*  administrationet  protixas 
ott/  prccaiyrtfl*  :  Coll.  Hisp.  "  desid.  ib.  "  in  jb«  :  desid.  ib.  '•pro;jn>/fl/i :  ib.  =  C.  XII.  ••  bab.  A. 
oil.  —  ap.  .Aiis.l.  6,  c.  87,uiideaUegant  Corr.,  nou  exslai. 


«053  bECRETI  PARS  SECUXDA.  CAUSA  XVI.  QUi£ST.  III.  !05| 

vinrolas  vel  ii^rmlM  clericls  aut  inoiiacbis,  vel  qni-  a  lixiias  in  lalibus  impediat  •* ,  Deus  ipsc  reprebeir 


biifilibci  *  praesiiierii  eicolendas  vel  *pro*  lempore 
teiieiiins,  etiamsi  longa  transisse  annornm  spatia 
coinprolientur,  nullum  ecclesia  pnrjudicium  patiatur, 
nec  ssRCularis  legis  *'  praescripUo,  quse  ecclesix  *' 
aliquid  impediat,  opponalnr. 

0.  XIII.  Tentporaiis   praacripih  non  objicUur^  ubi 
hottiiiiatiM  melu$  infervenert:, 

Item  ex  Concitro  Hispalensi  II,  cui  interfuit 
hidorus,  cap.  1  *'. 
Vi.  Pars.  Prima  actione  Tiieoiiulphi  MalacitaRae 
ecilesias  antistitis  ad  iios  oblata  precatio  est,  asse- 
reniis  antiquam  ejusdeni  urbis  parochiam  militaris 
qnondam  liostilitatis  <liscrimine  ruisse  decisain  "^, 
ei  ex  parte  aiiqua  ab  ecclesiis  Astigltan»  *',  Elibe- 


dendus  est,  qui  post  quadringentos  ei  triginta  aii- 
nosfilios  Israel  de  durissima  servitute  Pharaonis  ct 
rornace  ferrea  liberavit;  sed  ipse  *'  per  se  noster  f 
redemtor  fiiit**,  qni*^  humanum  gentid  post  tot 
aniioruni  nHllia  de  inferni  claustris  eripuit. 

VII.  Pars  Graliiin.  Tollunlur  etiam  prascriptione 
iiios  diwceses,  quas  propriis  episcopis  Hegligentibus 
alii  ab  hivresi  ad  fidei  iiuegritatem  revocaverunt, 
Unde  in  Arricaiio  Concilio  c.  88,  iegilur  *^ : 
C.  XV.  Si  qui  episcopi  dtotceses  suas  iucrari   Deo 
negiigunty  post  triennium  eis  constabunt  episcopis, 
quorum  studio  fidei  sunt  reconciliata, 
Placuit,  ul  quicuiiqiie  episcopi  **  negligunl  loca 
ad  suam  cathedrain  pertinentia  in  catholicam  uni- 
riianas  atqiie  Egabrensis "'  urbium  esse  reteniam.  B  uitem  <••  liicrari,  conveniantur  a  diligentibus  '**  vi- 


Pro  qua  re  placuit,  u;  omnis  parochia,  qoam  '^  an- 
tiqua  ditione  *'  ante  niililarem  hostilitaiem  reti- 
iiiiisse  ecclesiam  suam  quisqne  comprobaret,  ejtu 
priviiegio  rcsliliierctnr.  Sicut  eniiii  pcr  legent  tiiiin- 
dialem  iis^  quos  barl)arica  feritas'*  capciva  neces- 
siiate  transvexll,  poslliniinio  reverlentibus  redditur 
antiqiia  possessio,  non  allter  ct  ecclesia  receptura 
est  parochiam,  quam  aute  tcnuit  ciim  rebiis  suia, 
sive  ab  aliis  ecclesiis  possiiieainr,  sive  In  cujuslibet 
possessionem  **  transfusa  sil.  Non  enim  erit  obji- 
cienda  praescrlptio  temporis,  ubi  necessiias  inier- 
€Si  *^  tiosiilitatis. 

C.  XIV.  Temperis  non  cwrrit  prKscriplio,  ubi  furor 
hostiiitatis  incumbit. 


cinis  episcopis  ,  ut  id  agere  non  morentur.  Qnod  si 
Intra  *"  sex  >••  menses  a  die  coiiveniionis  "*  non 
efrcceiint ,  qnl  potuerit  ea  **'  lucrari ,  ad  ipsuni 
pertiiienni,  iia  sane  S  nt  si  ille,  ad  qiiem  perti< 
nuissc  videbnntur,  probare  potuerit,  iiiagis  illius 
electam  negligenliam  ah  haereticis,  ut  impune  ibi 
sint,  et  suam  diligentiam  fuisse  pneveiitam,  ut  eo 
modo  ejos  cura  solicitior  viLiretur  ^**,  quum  hoc 
juilices  episcopi  dognoverint  '**,  sux  cathedrse  loca 
reslituantur  "••. 

Gratian.  Potest  etiam  aiiter  inteiiigi  praneriptio 

iHa  iongi  temporis,  qua  Geiasius  negat  statum  pa^ 

rocliiarum  posse  mutari.  Longum  enim  tempus^  sicut 

ex  iegibus  habetur ,  decennium  vel  vicennium  iutelii' 

Item  Joannes  Papa.  V!II«  Pauio  Epitcopo,  fungenii  ^  giiur.  Hujus  ergo  iongi  temporis  prmscriptio  aucto 


iegatione  in  Cermania  et  Pannonia  **. 
Porro,  81  de  annorum  numero  forte  quis  cansatnr, 
sciat,  qula  inter  Chrisiianos  et  eos,  qiii  unius  fidei 
suni,  numeriis  certus  nfTixos  esl.  Ccterum,  ubi  pagnn  >- 
iiiui  et  increduh>ruin  fiiror  in  causa  est,  qiiantalibet 
pnetereant  icmpor.i,  juri  non  praejudicanl**ecclfsia~ 
rum,qiKi!corporalia  ncscientesarmasolum  Doiniitiim 
et  propiignaloreni  suuin,  qiiaiido  ei  placuerii  itiise- 
reri,  patientur  exspeciai.  Veruin,  si  annorum  pro« 


ritate  Ceiasii  et  smcuiarium  iegum  ecelesHs  objici  non 
potest. 

YIII.  Pars.  §  1.  Prmscriptionum  aiias  sunt  intro- 
ducto!  odio  petentis  et  favoro  possidentis  :  aiias  tantum 
odio  petentis,  Qui  enim  bona  fide  et  justo  tiiuio  rem 
preesentis  per  decennium^  absentis  vero  pervicenmunt 
tenuerit^  perpetua  exceptione  lutus  erit ,  non  soinm 
adversus  alios,  sed  etiam  adversus  creditores;quibus 
res  ipsa  obtigata  fuerat^  etiam  adversus  verum  domi^ 


NOTATIONES  CORRECTOKUM. 


C.  XII.  •   Vei  quibuslibet :  Wjd  voccs  suiit  etiain  D  tcvi   tc  xaTaxpijo-aTo ,  tou^  avrovc  a'^STcxou;   ttXcov 

ffttvou.  Idest !  ita  sane^  ut  si  iile^  tld  quem  hi  pertiiiere  ^ 
ostenduntur,  de  indusiria  ad  rem  commodius  trnctan* 
dam  negligenter  agere  visus  fuerit,  id  probaniibus 
htBretici$f  ut  sine  lumuitu  recipereittur,  atque  interea 
suam  dilifentiam  alius  occuparit,  qua  quidem  si  usus 
esset^  ipsii  hmreticis  majus  damnum  attutissel.  auun^ 
hoc  judicantes  episcopi  cognoverint^  ete 


apiid  Anselmuui,  sed  absiint  a  coiicilio  iinpresso  et 
nianuscripto. 

C.  XV.  *  Ita  sane  :  GrnRciis  canon  in  emendatis 
rodicibus  lio<:  loco  aic  haliet  :  OvTwt  fAtvTOc,  Iv«  i«v 
huiwtnpof  ov^tcxwvTai  avi}x<iv  o' toioOtoc,  iisnixniiC 
dcaTtva  ocxovoftcov  tSoJiv  a/iaXccv,  toOto  ri^v  a'ocTCXuv 
iircXcSafuvwv,  &ors  a6o/Bv$(uc  autouc  ira/Mi3t$a9«lac,  xa2 
Iv  T»ffouTw  19  avroO  circfuXtca  airo  ixipfjv  icposXnf^Vi  n 


QUiEST.  III.  C.  XII.  "*  s(rcutari  tege  :  Coll.  Ilisp.  **  ecclesiain  aiiqnam  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.,  in  qua 
omiltitur  :  aiiquam,  =:C.  XIII.  ••  liab.  A.  619.—  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  49,  c.  I.  •*  descissam  :  {'u\\.  Hisp. 
••  Aslrigitanw  :  Kd.  Bas  — Asiigana:  :  Eiid.  rell.  pr.  Lugdd.  II,  111.  ••  Egavensie  ;  Ed.  Biis.  —  Egabensis: 
Kd.  Arg.  —  Egabiensis  :  Edd.  rell.  *^  qu(e  uh  :  ib.  ••  traditione  :  Ed.  Bas.  •*  severilas  :  Edd.  coll.  o* 
*•  possestione :  Ed.  Bas.  *'  inlererit  :  E«ld.  coll.  o.=^C.  XIV.  **  (^ap.  incrrli  lemporis.  t-  Ans.  I.  2,  c.  73 
(71j.  Detisdeiiil  p.  I.  Polyc.  1.  t,  l.  II.  ^^ prai)udieal :  Ed.  Bas.  — Aiis.  *^  impedit,  ergo:  Ans.  *•  et  ipse:  ib. 
t  desid.  iii  Ed.  Bas.  **  luil  —  qui :  desid.  up.  Aiis.  et  in  Edil.  Bas.  Liigdd.  II,  III.  *^  desid.  in  Kd.  Arg.  = 
C.  XV.  *•  in  codice  lladiiaiio  ex  coiic.  Caiih.  hub.  A.4I8.  — Burch.  1.  I , c.  68.  Ivo Decn  p.  5,c.I76.  •*noii 
cst  in  orig.,  ap.  Biirch.,  el  InEdd.Arg.  N«m-.  VeA.  I,  II.  P.ir.  *••  eathotica  unitate  :  Edd.  coll".  o.  "* 
add.  :  Deum  :  Ivo.  ^^  infra  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II.  III.  ^*"  tres  :  Ed.  Bai.  *•'  commoniuems 
Ed.  Arg.  *•»  eas  :  orig.  — Biircli.  —  Edd.  foll.  o.  »••  veiareiur  :  BurcU.  Ixo, -^  videretur  :  Ed.  Ven, 
*•'  noverint :  Ed.  Bas.    "•  restituant  :  orig.  ^  Coll.  cili.  —  EU,  A^fi. 


PATaoL.  CLXXXVIl. 


33 


i035 


DECRETJ  PARS  SECUNDA 


nam.  Si  vero  atiquo  cusu  a   potsessione  ceciderit ,  A 

eiiaw  adverf  tti  ventm  dominum  ntililer  rem  vendicare 

jpoieriL  Si  autem  nutlo  tilulo^  bona  lamen  fide^  per 

•triceiinium  rem^licHJHM  pouederit,  itmf/t  gaudebit 

.  pra^eidio.  Bona  vero  fidesnon  ad  traclum  medii lem- 

porh^  sed  ad  inilium  possessionis  referlur,  Sufficit 

rnim  in  iniiio  cuique  bona  fide  possidere   ccepisse , 

eliumsi  medio  lempore  scitnliam  rei  aliena'  habuerit. 

§  2   Uce  prn'scriplxones  irdroducKe  sunl  favorepoisi- 

deniis  et  odio  petenlis,  quia  lex  favet  /ifs,  qni  bona 

^fideetjpslo  tiiulo,  vel  bona.fide  tantnm  possidenl» 

odit  auiem  et  punit  circa  rem  suam  negligentes  et  de- 

'  sides.  §    3.  Quod  si  mala  fide  rem  alienam  qnis  pos-- 

sidere  coRperil,  post  XXX    annos  adversns   onwem 

petentem  exciplione  tutus  erii,  Si  vero  aliquo  casu  a 

powssione  ceciderit^  aciionem  non  habebii^  ifuia  hcec  ^ 

« prcescriptio  non  favore  malce  fidei  possessoris,  sed  odio 

tanium  rem  suam  persequi  negligentis  introducta  est , 

'  Si  auie^  res  ad  creditorem  iuum  vel  ad  dominum 

pervenerit^  detentionis  eommodum  habebit ;  si  vero  ad 

alium^  creditor  vel  aiius  dominus  ^  adversus  eum  ex- 

•  periri   poterit ,    nee    sibi  proderit    exceptio    medii 

-temporis  posscuoris  \  quia  non  ab  eo  habuit  causam 

.possidendi.  Quod  si  violenter  possessic  ad  eos  perve- 

.  nerit,  maim  fidei  possessor  indistinctcB  posussionis 

commodnm  recipiel,  §  4.  Hwe  de  prcescriptionibus  de- 

^ceimit  vei  vicennii^  tei  tric^nnii  inteliigenda  sunt,  si 

sine  interruptione  possessa  probentur»  Quod  si  per 

.  mturalem  detentionem  possessio  interrupla  fuerit,  a 

die  recuperalce  possessionis  novi  triginta  anni  in  om-  ^^ 

nibus  pra'scriptionibus  ^'  numerabuntur,  Si  per  iilis 

eonleitalionemf  ab  uitimo  die  iitigii  quadraginta  anni 

^cotnputabttnlur,  Quod  si  ab  eo,  qui  in  causa  prcescri- 

'bendi  erat^  possessiouMi  aHquis  naneiscatur,  tempus 

,pra:cedens  cum  swg  pos^essiouis  temporecontinuare 

poterit.  §  5.  Is  '*'  autein,  ciijus  res  prxscribiiiir,  si 

liiem  conlesuri  non  polerii,  vei  propter  adversarii 

abeeniiam,  vel  iufanliain,  velfuroiis  lal)oreni,  quum 

iieminem  tuiorem  vel  curalorein  liabeal,  vel  quia  iu 

magna  potesUiie  consiiuiiuK  esi,  iulra  constiluia  ^ 

lempora  praesidem  adeat,  liliellum  ei  porrigat,  ellioc 

in  qiierimoniam  deducat,  el  sic  teniporis  inlerru- 

piionem  faciat.  Si  autem  praesidem  adire  non  pote- 

^il,  saltem-ad  eplscQpum  locorum  vel  defensorem 


.  CAUSA  XVi.  QU.fiST.  III.  I0S6 

civflatis  cat,  el  suain  manirostarc  vol<intnte:ii  iti 
ecriplis  deproperct*  Quod  si  proises,  vel  episcoptt»  , 
vel  defcnsor  altfucrit,  iiccat  ei  publice  proponere, 
ubi  doiniciiiuin  baifcl  possessor,  seu  cutn  tabiilario- 
ruHisubscripiioiic,veI,  si  civitas  tabularios  non  lia- 
beai,  cuiii  intiiu  lesiium  subsi^riplione ;  et  boc  suf' 
flciat  ***  ad  oiiiiiein  tcmporalem  inlerniptionem  sive. 
inennli,  sive  loiigi  lemporis,  sive  triginU,  vel  quadra* 
giiita  annonim  sit.  &6.  licec  de  prasscriptionibus  inier 
privalos.  t^elerum  adversusioca  reiigiosa  non  nisi  qua- 
draginla  annorum  prascriptio  curril.  Vnde  inAuihen^ 
ticis  ***  :  Quas  actiones  tricennalis  prasscriplio  ei- 
cludit  **%  si  loco  religioso  conipetant,  quadraginla 
annis  exclu.Iunlur  "'•  Et  in  Nov^iiis  "^ :  Neqiie 
decennii,  vel  vicennii,  eic.  In  canonibus  vero  ecciewia 
adversus  ecciesiam  trigiyiia  annis^  monasterium  adeer- 
sus  ecciesiam  non  nisi  quadraginla  annis  prneuribere 
permittitur.  Quod  si  privatus  primitias  el  decimat 
sive  cum  tituio  sive  sine  tituio  possederit^  nuiia  tem* 
poris  prcpscriptione  tutus  esse  polerit,  Qute  ^'*  enim 
ab  initio  de  jurexsortiri  effeclum  nan  possunt  traciu 
temporis  non  convaiescunt.  §  ?•  Undt^  si  iiber  houso 
iongo  tempore  pro  servo  detineatur^  eliamsi  quadra-- 
ginta  annorum  curricuia  excesserint^  soia  temporis 
ionginqnitale  iibertatis  jura  mininu  muiilahunimr, 
§  8.  id  ha'c  ecclesia  reipubiicoi  x  :  ^rimitiee ,  deei^ 
mationes  civilium  funitionum  instar  obtinent.  §  9. 
Porro  pubiica:  functiones  prwseribi  non  possunt, 

Unde  in  VIU  iib,  Codieis^tit.  de  Irigintavel  qua- 
draginla  annorum  pratscriptionCt  fmp.  Anasta- 
sitis  y  **• ; 

C.  XYI. 

Jubcmus  eos,  qiii  rem  aliquam  per  4:ontinuum  an- 
iionm).quadraginla  curriciilumsinequadam  legitima 
inierpellaiioue  possederint  *",  de  possessione  qui- 
dein  rei  seit  dominio  nequaqtiam  removcri ;  (unciiuiics 
auiem,  seucivilein-canonem,  vei  aliam  quauipiani 
'^*  pubiicani  coUationem  impositam  eis  dependere 
compelli,  nec  liuic  parii  cujuscunque  leinporit  pns» 
scriptioiicm  oppositam  adinitli. 

Gratian.  Sic  etiam  prmdxa,  sive  sint  privali  sive 
ecciesiof,  possunt  prwscribi,  Provenius  primiiiarnm 
et  decimationum  pra^scriptione  loiii  non  possum  , 
eiiamsiallomano  Pontificeqnilibet  laicus  super his  re^ 


NOTATIONCS  CORUECTOIIUM. 


l^Ili.  Pars.  V  Yei  aiius  dominus  :In  duobus  veinslis  d  quot  inannscnptis  non  suni***. 


exeiiiptaribus  non  e^t  dictio  :  aiius* ;  iii  uno  aulein 
legitur  :  vel  alius.sciiicet  dominus, 

▼  Medii  leniforis  possessoris  :  A  veluslis  codlcibus 
partini  abest  dictio  :  temporis*\  partim  diclio  :  pos- 
setsoris. 

w  Jnomnibus  privscriptionibus:  liie  voces  iu  ati- 


<  Eccletia  reipubicw  :  Eiuendatum  csl  ex  inanti- 
scripiis.  Nam  aiiiea  legebatur,  ecclesia,  respublica  f. 
Omillit  auiein  inlerdum  et  mutai  nuniiuila  verlKi 
Gralianiis  earum  icguin,  quas  refcrl. 

T  In  plerisqiie  vetiisiis  exempiaribus  caputboc  cou- 
juncluin  est  superiori. 


QiTiE^T.  I.  €.  XV.  Pars  VIII.  ^  ila  in  Edd.  Arg.  Has.  '*  temju  tei  poss.  :  Ed  Bas.  — -  temp,  :  drsitU  in 
Eii.  Arg.  •••  lcg.  in  Edd.  coll.  o.  "•  cf.  I.  C.  de  annali  exc.  "•  snfficere  :orig.  «»  Cod.  de  SS.  EE.  Auih. 
Quas  attio»f»-  Nov.  431,c.  6.  *'•  secludit  :  Ed.  Bas^— prirWiidK  :  Edd.  rell.  '"  ctaudunlur  :  Edd. 
roll.  o.  »**  Nov.  131,  c.  6.  —  rf.  infra  q.  4,  c.  Hii.  »"  Dig.  de  R.  I.  fr.  «9.  f  fl<""*<^  ecciesia  respu^ 
biiea  :  Etl.  Arg.  =C.  XVI.  »»•  c.  6.  C.  I.  7,  t.  59.  "»  postederunt :  Edd.  coll.  o.  —  orig.  •••^iifliw/a» : 
&Jd.  Arg  Bas.—  aliqttam  :  Edd.  rell. 


1957  DECAETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XVI.  QUiEST.  IV. 

uriptimmpelraverit.  §  I .  Reicripta^^^ enim.qum  coti-  a  O  U  yF  S  T  1  O  1  V 

ira  jtis  scripttiin  impetrata  ftterint^  nisi  tatia  ttft/,  qnoi 


ms 


illii^qnibttidata  fuerint^  proiint^etnuUiobsint^  nuUiui 
momenti  eue  cementur,  §  IL  Item  :  Decimee  Deo^mau' 
dante  iaeerdotibui  et  Levitii  ieparatm  iuni^utdeiorte 
Domini  viverent  qui  in  ejui  iorte  eonnumerantur,  Non 
ergo  eujuiquam  privilegio  laicii  concedi  poaunt^  ne 
divinii  mandatii  auctoritai  humana  prtejudicifitm  in^ 
ferat,  §  3.  Vnde  Impp,  Valentinianui  et  Theodoiiui 
*** :  Uiiiversas  lerras,  quae  a  colonis,  seu  '*^  eni« 
pliyleiilicariis  (lominici  juris,  reipul).  vel  'jnris  sa- 
croriiur  temploruni  in  qualibel  provincia  ven^liKc 
vel  ullo  alio  pacto  alienalie  sunt,  ab  liis,  qui  perpe- 
raiii  "*atque  conira  leges  ea»  dc(inent,  nulla  lougi 
leniporis  praescrlptione  otnciente,  jubemus  resiilui. 


GIUTIANUS. 

Ostensum  est,  quando  ecdesia  etdccrnus  ecdesani 

prmcribere  possit,  Nuuc  vi  lendum  est.si  monasterium 

adwsui  ecclesiam  pra'icribere  valeat?  Qnod  Uibainis 

Pnpa  II.  prohibuit^  dicem  *  : 

C.  I.  Triceuuio  temporis  aliquid  prcvscribere  abbatci 
vel  monachi  non  vnient. 

Possessioncs  ccclesiarum  et  episcoporum  tricen- 
nales  abbatcs  Vcl  monncbos  habere  oronimodis  pro- 
bibeiiiu<;. 

Gratian.  Sed  li  eii  tolliturfrlcennatii  ponenio»  aB. 
Gregorio  conceditur  eit  quadragenalii  praacriptio*  Ait 
enim  Vetro  Subdincono,  /.  /.  c.  9  *  : 


i(a,  ut  nec  preliuin  quidein  iniquis  comparatoribus  ^  C  II.  Quadraginta  annorum  praacriptio  reiidioiii 

domibui  conceditur* 
Yoluniiis  accedentom  '  le  ad  Panormitanam  civi- 
tatent  qmestioiiem  ipsam  taii  ratione  disculere  (do- 
miiiio  rei  apiid  possessorem,  sicul  bactenus  posses* 
sum  esi,  videlicel  permanente),  ut,  si  ^  inonasie- 
rium  prxfaium  S.Tbeodori  fines,  de  quibus  caiisalio 
mota  est,incoiicu8sos'quadraginla  anni»  possedisse 
repereris,  nullam  deinceps  (etiam  si  quid  sanctae 
Romanae  ecclesiae  compelere  potuit)  palriaris  aunti- 
nere  calumniam,  sed  *  quietem  eorum  iiiconcussam 
omiiibus  inodis  procurare.  Sin  vero  actores  ^  ec- 
clesire  noii  cos  possedisse  quadraginta  annis  in- 
conciisso  Jitre  monsiraverint,   sed  aliquam  inlra 


reposcere  liceat. 

IX.  Pars.  {  4.  De  praiieriptionibui  vero  tongi  tem- 
porii  in  Authenticis  invenitur  cotlatione  VI! L...  con- 
ttitutione  iexta  "' :  Quas  acliones  alias  tricennalis, 
deceonalis»  vicennalis  praescriptio  secludit,  si  loco 
reiigioso  competuni,  quadraginta  annis  claudiintur, 
usacapioneet  quadriennii  prsescriplionesiiuni  locuin 
habentibus  >• 

X.  Pais.  Gratinn.  Sed  iota  praicriptio  XXX  an- 
norum  et  deincepi^  a  qua  tamen  pra^icriplione  privi' 
tegia  Romanm  eccteiix  iunt  excluea^  qna:  non  nid 
centum  atiiiorum  ipatio  prceicribi  poaunt. 

Vnde  Joannes  YIIL  icribit  Ludovico  Regi  *"  : 


tempora  harc  inotam  aliquando  fuisse  quaestionem 
''•^'"-  '':SL  !!Zr/„rJ-fr/Z;Lr'  """""  ^  eor«„.lem  nnl«m.  eleciis  arbilris  iranquiUe  e.  .ega- 

liler  sopiatur. 


flnfiortim  preeicriptione  tottuntur, 

Nemo  dc  annoruin  nuinero  rcsultandi  sumai  fo- 
mentum,  qiiia  sancta  '*'  Komana  (cui  Deo  auciore 
servimus)  ceclesia  privilegia,  qux  in  fi rma  Peiri 
stabililatis  petra  suscepit,  nullis  temponbus  aiigu- 
slantur,  nullis  regiiorum  partitionibus  praejudican- 
tur.  Sed  'et*  venerandae  Romanae  leges,  divinitus 
per  ora  'ploruin'  principum  proninlgalai,  rcrtim 
ejus  pRcscriptionem  non  nisi  per  centuin  annos  ad- 
xnittunu 


C.   111.  De  eodem, 

Item  cx  Novellis  Jusliniani,  JSovelta  CXXXl  «  *. 

Neque  dccennii,  neque  vicennii,  vel  XXX.  aiino- 
rum  praescriptio,  sed  sola  XL.  annoriim  curricula 
religiosis  doinibus  opponantur,  non  solum  in  ce« 
teris  rebiis,  sed  etiam  in  legaiis  et  hereditatibus. 

Gralian.  Sicut  ergo  religioiii  domibui  ex  tege  non 
niii  quadragenariu  eit  objicienda  prceicripth,  ita  et 
auctoritate  Gregorii  advenui  aiiai  eccteiiai  preicri- 
bere  ponunt  eodem  ipalio  lemporii. 


NOTATlOiNES  CORRECTORUVI. 


IX.  Pars.  *  Ilabentibui  :  lii  plerisque  venisiis  ox- 
eniplanbiis  seqiiitsir :  t^d  sota  pnvicriptione  XXX 
anuorum,  etc.  In  uno  autem  lisec  scquunlur  :  liujui 
ergo  iongi  temporis  prmcriptio ^  auctoritate  Ceittsii  et 
iW£utarium  legum^  eccteiiii  objici  non  potest;sed 
solh  prwicriptio  XXX  annorum,  cic.  Cod.  auteni  de 
SS.  EE.  I.  liii.  lociis  Autb.  ila  hnhcliQuas  ariionei 
rUiai  decennatii,  atiai  vicennatii,  aiias   iricennalis 


D  prmscriptio  exctudil^  ha\  si  toco  religioio  cc.npetanty 
quadraginta  annii  excluduntur^  usnca^none  triennii 
vel  qnadriennii  pra^scriptioveimno  roboredurantibns^ 
iota  Romana  ecclesia  gnudente  centum  anuorums})n.i,f 
vel  privitegio. 

QvJEST.  iV.  C.  111.  *  Hic  ncqiift  Novelhe.  ncqiu'  Jn- 
liuiii  nntecesi^ons,  nequc  Capilularis  urouriaoiiiiiino 
v«riia  referunlur. 


Qc^ST.  1.  C.XVI  "•  cf.  C.  ?5,  q.  c.2, 15.  — Cod.  de  prec.  imp.  ofler.c.7.  "•c.S,  I.  7,  l.  38.C.iKr.  A. 
v^7.  — Ans.  I.  4.  c.  58  (40).  »"  eeu  emph.  :  desid.  Ap.  Ans.  «"  aild.  :  ntque  perverse  :  Ed. 
UaS.  "•  Auth.  Quai  act.  C.  de  SS.  EE.  —  Nov.  151,  c.  6.  =C.  XVII.  ««^Cap.  iiiccrli  Itjmporis. 
—  Ans.  I.  4,  r.  45  (47).  Coll.  ir.  p.  p.  1,  l.  63,  c.  4.    "•  ianctx  Rom.  eccieiite  :  Bobin. 

y^ST.  IV.  C.  I.  '  c.  10,  conc.  Lal  Jl.bsib.  A.  4125.  =  C.  II.  «  E|».  9.  (scr.  A.  501),  I.  1.  Ed.  Manr. 
»  accedente  :  Edd.  coll.  o.  *  Ans.  I.  5;  e.  75  (67).  Ivo  Pun.  1.2,  c.  66.  Decr.  p.  5,  c.  U6.  ■  inconcusm 
annis  :'orig.  —  Ivo.  •  red  —  proc, :  dcstd.  Ap,  Aits.  '  anciores :  E«ld.  co!I.  o.  pr.  I.ugdd.  11,  111.  =3 
C.  111.    •  rSov.  151,  c.  0.  Jul.  Ep.  Nov.  110,  c  6.  —  Cap.  I.  5,  c.  389. 


^dS9                             DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAVSA.  XYI.  QUiEST.  VI.  1910 

QUiESTIO  VI.  A  maiii  »*  periincre,  non  iu  repclierini  ",  iit  raiisas 

GUATIANUS  ^"^^  episcopisjiidicanlibiis  agant,  sed  alio  rctineiiie 

I.  Pars.  Quod  autem  ea,  qum  eccletim  debentur,  >"««"iit,  aive  volcntibus  sive  iioientibua  plebilma. 
reclorei  ejusdem  lua  auctoritaie  judiciii  prmtermiui$  ^*"*®  *"*  detnmcnlum  patiantur.  El  qnicunqiie  boc 
repetere  fwn  vaieant,  B.  Gregorius  testatur.  lib.  IV.  i^""  ^«^""^  "•«*  "^"^*""  «•»  inier episcopoa  finiia  " 
c  88.  </tc«n«  «  * :  conientio,  sed  adliuc  inde  coiitenduni ,  itle  inde  di- 
C.  L  'judicio,  non  manibue,  rei  ecdeiim  defendantur.  ^^^*^'»  ^"«"^  consiileril  «•  pnetermissis  Judidbos  " 

Coiisiieiudo  iiova  in  ecclesia  hac  ei  valJe  lepre-  «<^c»esiasilcis  Irrnisse.  §  1.  Nec  sibi  quisqne  blan- 

hensibilis  erupil.  ut,  quum  reclores  ejiis  palrimunii  **'^^"'*'  ^*  »  P""»*^^  "•  "^  relineat,  lileras  impetra- 

urbana  vel  ruslica  •  pr»dia  jiiri   illius  competere  *'"'  ^®*^»  *^^«  '^^^*  ^»^®"""»  «'^«  "**"  ^»»>cat,  con- 

posse  snspicaninr.  fiscali  more  lilulos  imprimant,  ^®"*^^  «»""  H»"  lenet,  et  ejns  lileras  accipiat,  ut 

a^ue  hoc,  quod  conipeiere  » pauperibiis  exisiimant,  ^*""  "  appareat  «pacifice  tenuisse  ecclesiam  ad  se 

iion  judicio,  sed  roanibus  defendani.  et  \  quum  per  P^rii^enlem.  Si  auiem  ille  aliquam  qtia^tlonem 

praedicalores  suos  veriias  dica4 :  .Vi7ii7 » per  conten -  »^^"'«"'.  P«' episcopos  judices  causa  finiatur.  sive  " 
tionem,  etiam  ipsum  litigios»  conientionis  malum  ^  ^"^^  ^"  P'^™"  "dederit,sive  «^quos  ipsl  vicinos  b 
iranscendilur  •,  et  ^  res  qualii^ei,  quum  xsiimaiur  •  ^  «*  ^«"«"^^"  P"'"^^'»  *  delegerinl  «•. 

eoclesi»  posse  competere, per  vim  teneiur  •.Proinde,  '"'  ^^''^-  ^'^*^'»*'"-  ^^^"''•^  Gregorius  Joanni  De^ 

.pnesenti  decreio  constiluto  ••,  ui,  si  quis  ecclesia.  ''*'"'^";  '«';';;«  Hispaniam,  Mcribit  lib.  XI.  epi$i. 

sticorum  unquain  titulos  ponere  sive  in  ruslico  ^  *  dtcem 

^sive  iirbaiio  pnedio  siia  spoiiie  praesumserit,  ana-  CWU  DelictumpersontBindamnumeccleiio!  converti 

tbema  sit.  Et  responderunt  onines  :  Anatliema  sit.  "^"  potest. 

1 1.  Is  autem,  qui  ecclesias  prajest,  si  hoc  "  vel  ipse  ^'  eplscopum  talem  culpam  admisisse  »  consti- 

tteri  praeceperii,  vel  siiie  sna  pneceptione  ractiim  ^^'^  <^"^**  ^^*'0.  «i  constei  eum  non  irrationalitcr 

digna  punire  animadversione  negleierii ,  anatiicma  ^"*^^  "  deposiium,  eadem  ejus  depositio  confimic- 

8ii.  Et  responderunt  oinnes  :  Anaihema  sil.  ^"^'  ^^ "  ^«'^^**  ^  »"«^  ^™"«^  restiiuantur,  qus 

II.  Pars.  Gratian.  Quod  autem  quisquis  sua  aucto^  "^^^  clanierint,  quia  delictuin  person»  in  damnuni 
rtVale^icod  sibi  deberi  putat  usnrpat,  necper  judicem  ^'««"«^  "^"  ^^  convertendum.  Si  ••  enim,  ut  di- 
Teposcit,cad4it  a  causa,  ck  auctoritaie  hilevitani  cunt.  Comitlolus  defunctus  est,  ab  herede  <jiis  qu» 
Concilii  Aa**fiir,  tii  auo  ita  stntutum  legitur,  <.  ^"i"*^«  **»  '"«  "  "^ata  ••  sunt  sine  excusalionc 
21   II .  reddantur. 

•C.  II.  Cansm  sute  detrimentum  patiatur  epUeopus  qui  ^  ^.  IV.  /n  persouam  delinquentis,  non  in  facuUales  ejns 
ecclesias  suas  ab  alio  detentas  propria  auctoritate  *'"^  procedat. 

quwrit  adire.  Idem  Petro  Subdiacono^  lib.  I.  epist.  ii.  •• 

Placiiil,  ut  qulcunque  episcopi  ^quascunque*  ec-         Cognovimus,  qiiod  si  quis  ex  familia  culpam  fe- 

■clcsia^  vel  plebes,  quas  ad  suain  cailiedram  existi-      cerit  ecclesiae  ',  non  in  ipsum  •^,  sed  in  ejus  sub- 

NOTATIONES  CORRCCTORUM. 

QuiEsT.  Yl.  C.  I.  «  Capitulum  hoc  siinitnm  est  ex  in  impresso  est :  ycir  vwm;. 

ronrilio.a  B.  Gregoriohabilo,quod  in  regesto  ipsius  ^  tx  consuliu  primatis  :  Sic  eliam  legitnr  in  ed»- 

vliis  hahetur,  semel  lib.  4  post  opist.  43.,  iteruiu  tionibiis  conciliorum  Tetiistioribns,  codice  Sorietisi 

|)Ost  lih.  1i.  ejusdcni  regesli.  regio,  et  duobus  Vaticaiiis.  Sed  in  recentiorc  Colo- 

C.  11.  ^  Victnos :  Aiitea  legehalur  :  vicinr*.  Cmen-  nieiisi  qiialuor  lomoruui  edilioiie,  el  apud  Biirchar- 

ilaliiiii  est  ex  (diliojiihiis  coiiciliorum  ColoniensHjiis,  diiiii  et  ivoiiem  est:  vicinos  ex  consensu  delegerint  *\ 

mio  codice  V:iticaiio,  Soricusi  regio,  Biipebardo  et  j)  ilciiiqiic  in   coucilio  Ariicano  in  omiiihuseditioni- 

Jvoiie.  Iii  exemplaii  etiaui  uniiquo  coiicilii  Carlha-  bus. 

ginensis  grasci,  cap.  111.,  {egitur  :  yccTvifivraci  ubi  C.  IV.  ^  Ecclesice :  Ua*c  vox  abcit  a  plcrisquc  vc- 

QUiCST.  Yl.  C.  I.  *  iii  conc.  Roni.  Iiah.595.  —  Polyc.  1.4,  t.  8«  *  rusticana  :  Cdd.  coll.o.  pr.  Arg.  • 
«dd. :  posse  :  Cdd.  Bas.  Lngdd.  II,  llt.  ^  et  qma  rdesid.  in  Cd.  Bas),  ottiim  pradieatoret  suos  veritns  nikil 
ver  eontentionem  agete  preecipiat :  Edd.  coll.  o.  •  Philipp.  c.  2,  v.  3.  •  iransscendunt  :  orig.  *  et  si : 
£d.  Arg.  •  e.ri«li»io(ttr  :  VA.  Bas.  •  tenentur  :  Ed.  Arg.  '•  instituo  :  Ed.  Bas.  ^^  rusticano  :  Cdd. 
coli.  o.  pr.  Arg.  "  hle  :  Cd.  Bas.  =  C.  II.  '•  Imo  ex  coiic.  Cartb.  hab.  A.  418,  unde  rercri  Biouys. 
c.  4«0,  Cod.  Hailr.c.  87.  —  Burch.l.  i,c.70.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  177.  Polyc.  I.  3,  c.  i«.  Coll.  tr.  p. 
£•  S,  t.  iS,  c.  9,  *^  affftitiaiK  :  orig.  ap.  Diou.  —  Burcb.  Ivo.  *•  repetant  :  ib«  *•  fecerunt  :  Dioiiys.  — 
Coil.  Hisp.  —  Biircb^lvo.  ^Cdd.  Arg.  Bas.  '^  difinita  :  Cd.  Bas.  '•  coneiat :  Edd.  coll.  o.  ^•judiciis: 
Dionys.  —  Burch.  Ivo.  ••  primaiu  :  Coll.  Hisp.  '^  desid.  ib.  ••  add.  :  per  eos  :  Cdd.  Bas.  Lngdd.  II, 
.  lU.  ••pnnKiitts  :  Coll.  Ilisp.  —  primates  dederint :  Dionys.  —  Burch.  (ap.  Iv.  verba  :  sive  — ded.  noii 
leg.)  *^  add. :  per  eos  :  Cdd.  Bas.  Lngdd.  Par.  *  convicmi  :  Cdd*.  coil.  o.  **  et  in  orig.  ap.  Dion.  — 
cum  eontultu  :  Coll.  Hisp.  — Cdd.  coil.  o.  ••  elegerint  :  Cdd.  Arg.  Bas.  =:  C.  III.  ••  Cp.  45,  (scr.  A. 
603),  1. 13.  Ed.  Maur.  —  cf.  C.  S,  q.  1,  c.  7.  •'  ronimfxtMe  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  ••  eUe  :  Edd.  coll. 
n.  ••  omiies  rei»  gitie  siitr  ecei.  abiatee  fuerint :  £d.  Bas.  — o.  r.  suce  (sive  :  Cd.  Luyd.  II),  ecci.^  quag  abi. 
fuerunt  :  Edd.  rell.  *•  5t  oitfem,  til  didtur^  quia  :  Cdd.  Arg.  Nor.  Ven.  1,  H.  Lugdd.  II,  IIL 
Par.  —  codem  modo  Edd.  Bas.  Lugd.  II,  et  Ans.«  omissa  camen  voce  :  tit.  '^  aiio  :  Cd.  Lngd. 
II.  »•  nblatm  :  Cdd.  Bas.  Lugd.  11.  =C.  IT.  »•  Ep.  44,-  (scr.  A.  591),  I.  1.  Ed.  Maur.  —  Ko  Deir. 
p.  16,  c.  SI.  *  non  est  in  Edd.  Arg.  Bas. .  **  iiec  tameii  iii  Cd.  Frootonis.  '^  ipsa  :  CJd  Ven.  I,  II.  flor* 
^  ipso  :  Cdd.  rell.  pr.  Lngdd.  U,  111.  —  orig.  —  Ivo. 


1041 


DECRETI  PARS  8EC0NDA.  CAUSA  XVI.  QUiEST.  Yll 


1049" 


•Uiiitbm  ••viDdicaUir  ••.  D«qiia  re  prxcvm»s,M  AC.yni.QuwMetrdotudederHntsubtequeuie*nonlirue, 


qiiisquis  culpam  fccerit,  iii  ip6um  *^  quidem,  uitdi- 
giiiim  est,  vindiceiur;  a  comiiiunioiie  •  auiero  ejus 
oniiiiiio  abslineaiur. 

C.  V.  Rei  eornpifqui  ex  clero  iabunlur^  umul  cum 

ipsit  monaslerw  tradantur. 

Idein  in  eadem  eptUola  **. 

De  lapsis  sacerdoiibus,  *vel  Leviiis*  ••,  vel  quoli- 

l>ei  ex  clero  observare  le  volumus,  ul  in  rebua 

edriiiii  nulia  conlamiiialione  miscearis;  sed  pauper- 

lima  regularia  ^  moiiasleria  require,  qiKe  secundum 

Deum  vi¥ere  sciuniur  ",  el  lu  eisdem  moiiasleriis 

ud  (ittiiiileuliam  lapsos  Irade,  ul  ^*  res  lapsonim  iu 

eodem  ^»  k)co  proficiaiU,  in  qiio  agere  pueiiileiillam 

lradiinlur,qiwlenus  ipsi  ex  rcbus  illorumsubstdium 


nutlatenus  auferre  pra^auinant. 
Jtem  Gelasiiis  '*. 

Illud  siaiuendum  censuimiis,  iit  qnascunque  mu- 
nificentlas  clericls  aut  sibi  servienlibus  de  rebus 
eccieain  in  usum,  aut  de  propriis  in  proprietatem 
praecedentes  dederlnt"  sacerdoies,  stibsequentes 
pontifices  nullatenus  auferre  pnesumant.  Si  quid 
Umenculpsexstiterit,proquaIitate  personarum  vcl 
regula  praecedeniium  canonnm  in  persona  liabeatur, 
non  in  facultate  districium. 

Gralian.  Si  ergQ  dilectum  per$onis  in  damnum  ec- 
clesioi  converti  non  potest^  qnia  proeurator  conditio- 
nem  eccte$i(V  potest  facere  meliorem^  non  deieriorem ; 
$i  peccato  abbati$  po$se$tione$  mona$terii  anferri  non 


liabeanl,  qui  dc  corieciionc  eorum  soliciludiuem  B //f«l :  ^uomorfo  (/e/tc/iim  ep/wow  w(ir/icrt«  rf/i»iiiiim 


Ueruiil.  Si  vero  pareiilcs  liabeul,  rcseoriiin  legilimis 

pareiilibus  deniur, ila>  tamen,  ut  eoriiin  sUpendium  ^% 

qni  in  poeiiitentiam  dati  fuerint,  sufficiettter  debeat^* 

procurari.  §  i.  Si  qni  veroex  familia  ecclesiastica 

saeenloles,  vel  Levii»,  vel  monachi,  vel  clerici,  vel 

quilibei  alii  lapsl  fuerinl,  dari  eos  in  poeniieniiam 

voluinus,  sed  res  eorura  ecelesiasiico  juri  non  sub- 

trahi.  Ad  usum  Umen  suuin  accipiant  unde  ad  poe- 

nitendum  *•  subsisiant,  ne,  si  nudentur,  locis,  in 

qMibiis  daii  fucrinl,  onerosi  sint. 

C.  YI.  Inutili$  sacerdos  ecelesiam  suam  dignitate  non 

privat. 

Item  Leo  IV,  Catoli  Regi  *».; 

St  fortassis  (quod  nen  credimus)  apud  vos  inull 


eectesioi,  ut  inde  delrimentum  cau$a!  su(e  paiiatur  ? 
Sed  detrimentum  cau$w  pali  non  $ie  ett  accipien^ 
dum^  ut  eccle$ia  $uo  jure  privetur,  §ed  potiu$,  qnitt 
clerici$  coram  $uo  judice  $taniibu$  episcopus  tace* 
bit^  et  pro  injuria  iliala  mutctabitur  et  propria  fia* 
buerit, 

QUjESTIO  VII. 
CKATIANUS. 
I.  Pars.  Quod  autem  ecciesias  de  manu  laiconun 
net  abbati,  nec  alicui  accipere  liceat^  omnium  cano^ 
uum  testatur  aurtoritas,  Ceneraiiter  enim  tam  eccfe- 
sio!  quam  re$  ecdesiarum  in  epi$copQrum  pote$tate' 
consi$tunt.  Laici  autem  nec  suoy  nec   epi$eoporunk' 


les  jiidicamur  *•,  ecclesia  lamen,   cui  permUlenie  C  auctoritale  decimas  vel  ecclesias  po$$idere  po$sunt. 


Domtno  prapsumus,  non  inutilis,  sed   caput   prtn 
c!piuimiue  omoium  merito  simul  ab  omnibus  vo- 
caior. 

C.  VII.  Pos$es$ione$  monasterii  pro  peccato  abbatis 

epiecopo  tollere  nou  iieet. 

Idem  in  Moguolinensi  Coiicilio  **. 

Episeopo  non  lieet  possessionem  mouasierii  lol- 

lere,  quamvis  abbas  peccaverit,  sed  subjiciai '  eum 

poiestaii.  abbatis  arterlus  mooasterii. 


Unde  epi$copi^  sive  beneficio  $ive  pretio  eccle$ia$  vei 
decima$  taicis  dederiitt,  domum  orationis  domttm 
negotiationi$  et  $pelttncam  lalronum  faciunt,  Vmle 
po$t  eversionem  catliedra:  a  ccelu  fidelium  setjregiul 
a^terno  verbere  a  Domino  fiagellabuntur» 

Vnde  Gregoriiis  VII.  ail  in  Concilio  LateranMi$i, 
cap.  7.  tib.  VI,  Hege$ti  •  ^ : 

C.  I.  Decimat  a  taicie  non  po$$ideantur. 

Decimas,  quas  in  usiiin  *  pietatis  concessas  esso 

NOTATIONES  CORUECTORUAI. 

liislis  Graiiani  codicjbus*,  et  duobus  epjstolarum  B.  D      C.  VII.  '  Subjiciat :  Apiid  Burchardum  el  Ivoiieni 
r>         ::  /  _,.•?.       .  .  -.         legimr :  mittat  eum  in  aliud  mona$terium  in  pote$ta' 

tem  alteriue  abbatie. 

QuJEST.  VII.  C.  I.  ^  Est  canon  7.  concilii  a  Gre* 
gorio  VII  Wonm  in  Laterano  liabiti  A.  D.  107S., 
quod  babetur  lib.  6.  regesti  ejusdem  Gregorii.  Euii- 
dotn  canonem  repetivitliinoceutius  II.  inconciUoa 
seRom»  habito  c.  9.  Utriimqiie  conGiiium  exstal  in 
bibiiotheoa  Vaiicana. 


Gregorii  (quamvis  sil  in  impressis,  el  ioanne   Dia- 
coiio  el  Ivone**. 

•A  communione:  Sic  etiam  legitur  inFrobeniana 
editione  operum  B.  Giegorii;  sed  in  ceieris  edirio- 
nibus,  el  apud  Diaconiim  et  Ivonem  :  a  commodo , 
quaevox  iii  epistola  s,Tpe  repetilur  ad  significandas 
facullales  ipsas.  Quare  haec  stalim  subduntur  :  ni$i 
forte  parum  aliquid,  ^uod  in  u$ii  ex$ecutori$ ;  qui  ad 
eum  tran$missu$  fuerit^  pro/icere  po$sit. 


QoiBST.  VI.  C.  IV.  w  $nb$tantia  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  "  vindicetur  :  Ivo. 
"  ip$o  :  orlg.  —Ivo.  —  Edtl.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  ffl.  =  C.  V.  »«  Ans.  I.  8,  c.  1.  Ivo  Decr.  p.  G,  c.  580, 
p.  15, c.  20-    "w/  Le9. :  desid.  in  orig.  el  ap.  Iv.  p.  15.    *«  et  reg. :  Ed.-  Arg.    *»fdiijil :  orig.  —  Ivo  p.  15. 

—  Edd.  coll.  0.  *«  et:  Ib.  *•  <o:Ivop.  15.  — Edd.coll.o.  **  $tipendia :\b.  *•  eo$  debeant  procurare-  Edd. 
roll.  0.  pr.  Bas,  quae  cuin  Iv.  habel  :  debeant  procurari.  *•  peuiiieniiam  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  =  C: 
VI.    *»  Caput  incerium.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.ti.    *•  judicemur  :  Ed.  Bas.  =  C.  VII.    *•  Cap.  iiicerium. 

—  Burch.  I.  8,  c.  88.  ko  Decr.  p.  7,  c.  406.  =  C.  VIII.  "  Imo  can.  17,  conc.  Aurel.  IH,  liab.  A.  538,  iii 
eom|>eudiuin  redactus.  —  Ans.  I.  6,  r.  m  (180).    •»  dederunt :  Ed,  Bas. 

Qu^sT.  VIL  C.  L  «  c.  7,  conc.  Rora.  Iiab.  A.  1078.  —  Ans.  1. 5,  c.  55  (53).  Ivo  Pan.  1.  5,  c.  U5.  Po- 
lyc.  L3,  t.  II.    *  ust(s> i  Ed.  Bas.    "*  et  videntur  quidein  auctoris  longe  vetustioris  esse.  —  Dcusded. 


1043  DECHETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XVI.  QUi£ST.  VU, 

raiionira   aiiciorilas  deinoiislral,  a  laicis  possWcri  A  <••   \i\'  Oeeodm.P^LEk, 


lOM 


:»j)08iolica  aiiciorilale  piohibenins.  Sive  eniiii  ab 
episcopis,  vel  regibns,  vel  quibnslibcl  personis  eas 
acceperinl,  iitsi  ecclesla»  rudtliJcrinl,  sciaiit,  se  sa- 
crilegii  criineii  conimitiere,  et  seleriiae  damnalionis 
fdriculimi  incurrere.  §  i.  Oportcl  auieni  ^  con- 
grueullus  iios  decimas  ei  primitias,  quas  jure  sacer- 
itiitum  cssc  sancimtis,  ab  omni  popnlo  nccipcrc, 
<]iias  Hdeles  Domino  prsecipiente  oflrcriint,  juxta  illtid 
▼aticinium  Malacbiaj  '  propbcla?  :  Iiiferie  omnem 
decimalionem  in  horreum  meuiii,  ut  sH  cibu»  in  domo 
mea.  §  2.  Has  vero  deciinas  sub  mauu  episcopi  rore 
censeinus,  iit  ille,  qui  ceieris  ^  praeest,  oinnibus 
^sie  distribuat,  nec  "  cuiquam  *  personae  bonora- 
liilitis  exbibeat,  unde  alli  scrupuloso  corde  movean- 
lur,  sed  sint  omnia  commtinia,  quia  inbonestum  ^ 
videinr,  ut  alii  saccrdotes  babeanl,  alii  vero  detri- 
iiientum  patianlur,  scd,  si€u(  una  est  fides  catholica, 
ila  necesse  e8l,ulille,qui  provisor  esl  loci,  quamvis 
imiltae  siikt  ecclesiac,  omnibus  lamcn  fideliter' di- 
stribuat. 

Unde  Urbanus  !).<:': 
C.  II.  DeeodimVKLM 
i  Coiigrcgato  apud  Claromontensein  urbem  mul- 
torum  episcopomm  *  synodaU  conventu*  proposiia 
iiobis  est  a  quibusdam  eorum  quxstio  de  ccclesiis 
vel  de  ecclcsiaslicis  possessionibus,  a  clericis  velnio- 
iiacbis  usqiie  in  prxsentiaruin  inconsullis  eplscopis 
sicqiiisitis,  Nos  auiem^  usisanlori  consillo  eorundeiii 
episcoporuin,  condesceiidenlcs  **  protempore  provi-  q  hoves  <,  eioves,  ct  caprse,  quse  sub  pasloris  Yivg& 


Jlem  Gregorius  Vll «»  »•. 

Pervenit  ad  nos  faina  sinistra ,  quod  quidaiit  ept- 
scoporum  iion  "  sacerdoiibus  proprias  dioecesis  de- 
cimas  alque  Chrislianonim  oblatioaes  coiirerani,sed 
polius  iaicalibus  personis,  militum  videlicel.  sivc 
servitorum,  vel  (quod  gravius  est)  etiain  consangui- 
iieis.  Unde,  si  quis  aniodo  episcopus  iiivcntiib  liierit 
Iiujus  divini  praecepli  transgressor,  inter  maximos 
ht-crelicos  et  anlichristos  non  ininimus  habeatur.ei, 
siciit  Nicxna  sytiodus  de  Simoniacis  censuil,  el  qui 
dat  episcopus,  el  qt»i  recipiuni  ab  eo  l:iici,  sivc 
prello  sivc  beneflcio ,  aelerni  incendii  Ignibus  dcpu* 
lontur. 

C.  IV.  Fideliter  decimas  dat  qui  omniiim  iuornm  • 
decimas  lo/in/. 
Item  Ambrosius  tii  sermone  QuadragesiuiK  ^  cnjue 
initium  :  Ecce  niiiic  leinpus  •  *'. 

Quicunque  nscognoveril  in  se»  quod  iideliter  iion 
dederit  decimas  suas,  modo  einendet  quod  mliius 
(ecit.  Quid  est  fideliter  decimas  dare»  nisi  ui  iiec 
pcjus,  iiec  niinusaliquaudo  *Deo*  offerat,  aut  **  de 
grano  *sua%  aut  de  vino  *ftuo  %  aut  de  nuctibus 
arborum,  aul  de  pecoribus,  aut  de  liorto,  aul  de 
uegoiio,  aut  *^  de  ipsa  venaOone  sua? 
C.  V.  Excommuniceniur  qui  sacerdoiibut  dedmas 
dare  nolunt, 
Item  ox  concilio  Rothomagensi  '  *^ 

Oinnes  decininB  terrae,  sive  de  frugibus  sive  de 
pDiuis  arboriiiii,  Domini  sunl,  et  illi  sanctificantur 


«lentesque  ecclesiasticae  paci ,  vel  qtiia  aliler  absqiie 
inevitabilis  ^^  scandali  periculo  bujusmodi  quaestio 
iion  poterai  procedere,  aposlolica  auctoriiale  decre- 
vimus,  ut  ca.  qiiae  a  clericis  vel  monachis,  *ver  a 
qiiilHiscunque  persoiiij»,  prout  potueriiU  *',  usque  ^^ 
liodie  fuerinl  "  acquisila,  rata  perenuiter  et  incoiii- 
«*ussa  peniianeant,  Iioc  lauieii  leiiore,  ne  iii  posterum 
inconsultis  episcopis  talia  praesumant.  i 


iraiiseuiit;  quicquid  decimum  "veneril  '^sanctifi- 
cabitur  Domino^  Non  eligetur  nec  bonum,  nec  m»« 
lum,  nec  allcro  '^  cotniuutabilur.  Si  quis  mulaverii 
*\  el  quod  '*  mutatum  est,  el  pro  quo  inutatumest, 
sanclificnbilur  Dotnino,  et  non  redimelur.  Sed  quia 
inodo  inultiinveniuiitur,  decimasdare  nolenteSy  sta- 
Uiimus,  ut  secundum  Domlfii  nestrt  praH^eptum  ad- 
moiieantur  semol,  ei  secundo,  et  terMo.  Qui  si  oon 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

i>  Oportel  an/m.-Quaeseqnunlur  itsque  ad  fiuemin  D  lycarpo  est  longe  copiosius,  et  citatur  ex  concilio 
iieiitra  concilio,  iiec   in  Polycarpo»  autPaiiormia,      Africano. 
neqne  aptid  Aiiseltnutn  liabeniur"*. 

*C.  H.  «  Caput  hoc  in  conciliis  Urbani  non  esl  iiK 
ventum.  Habefur  antein  in  priina  coliectione  De- 
crelaliHin  Bernardi  Papiensis,  lii.  decapellis  mona- 
choniin.  ex  eodem.Urbano  cilaitim. 

G.  111.  ^  In  vulgaiis  codicilus  huic  capiti  erat 
praeposiiiim  iioinen  Paleae,  sed  liabetur  in  omnibiis 
inanuscriptis.  Refortur  atilem  plaiie  eisdem  verbis 
4,q.  3.  PerveniL  et  deeoibi  nolatum  est.  In  Po- 


C.  IV.  •  in  scrmonibus  saepc  cilatis,  qui  B.  Ain- 
brosio  inscrlpii  in  bibliotheca  Vaticana,  et  monnstc- 
rii  Mediolanensis  servaniur.  scrmone  1,  de  Quadra- 
gesima,  babctur  hoc  capituhim. 

C.  V.  <  Hic  eliam  aiiclorilate  veierum  codicum 
inducium  est  noineii  Pale«c  *. 

*  Boves  :  Hxc  usque  ad  vers.  Sed  qnia  ,  iii  aliqnot 
vetuslis  codicibus  iioii  babcnlur.  S.iul  tamcn  cliaiu 
apud  ceteros  collcctorcs. 


Qo£ST.  VII.  C.  1.  '  lialach.  c.  3,v.  iO.  ^cuficlft:Ed.  Bas.  *ff€:Ed.ArK.  ^qniciiuam  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Arg.  *  desid.  in  Ed.  Arg.  ^C.  11.  *Capu  titicertiim,  scr.  posl.  A.  i095,  quo  habituui  est  ronr.  Claruin. 
*  coeyisfoporum :  bdd.coil.o.  ^^etdescendentes  :  Ed.  Arg.  **  iiie rf/n6r/i:Eil(l.coll.o.pr.  Veu.  il.Par.  Liigdd. 
^*  decetntmus:  Edd.  Arg.Nor.  Ven.  1.  *'  potuerunt  :  Ed.  Bas.  ^^vefyisque :l£,6i\,i:o\Lo.  ^*fueruntiexi\.:=i 
C.  Ili.  **cr.ad.C.i,q.3,c.  i3.  "fit»':Eil.Bas.=C.iV.  *^  Non  videiur  Ambrosii  esse.  **desid.  inCdd. 
coll.  o.  pr.  B:is.  **  vel  de  propria  vcn.  :  Ed.  Ba5.=  C.  V.  '  It^.  in  Edd.  cull.  o.  pr.  Arg.  Das.  *^  lial». 
c.  A  G50.  —  Burcb.  1.  3,  c.  i30.  IvoPan.  I.  a,c.  58.  Dccr.  p.  3,  c.  190.  —  cf.*  Levil.  c.  47,  v.  JS.  " 
decimce  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  '*  evenerii :  EJd.  coll  o.  '^  in  alierum  CJd.  Bas.  Liigdd.  II,  111« 
—  atterum  :  Edd.  rell.  *■  commutaverit  :  Edd.  B.is.  Lugdd.  U,  IIL  **  et  quod  mutut^  el  quod  mutatmm 
fuera  :  Edd.  (oll.  o.  —el  quod  tnut.^  et  quod  mutabitur  :  Ivo  Vm.  —  et  qnod  mut.f  et  quod  nsiutfitung^  em 
lUirclu  ivo  Docr. 


10*35  DECRETI  PARS  SEG€^D\. 

eineiuiavei  iiil«  ikn.iiliefn.ilis  viiictik)  fcridnltir,  iisqne  A 
a<l  saiisfnctionetn  ct  eniendulioncin  coiigriiani. 
C*  VI.  Veterum  exemplo  decimae  »olvanittr. 
Jlem  e\  Concilio  Magnniinensi  '''. 

Decimas  Deo  el  sacciiloiibus  Dei  dandas,  Abra- 
liam  faclis,  et  Jacob  promissts  insinual,  *  deinde 
lex  staiuil  *,  et  otniies  sancii  doclores  commemo- 
rant. 

Gratian.  Non  autem  deeimcs  tunt  redmendee  a 
popuio,  si  aiiler  dare  eas  noiuerinf. 

Cnde  tn  eoilem  Concilio  legitnr  ^  *"  : 

C.  VII.  DecimcB  non  eunt  a  popuio  redimenda\ 

Deeimas,  quas  populus  dare  non  vult,  nist  qiioli- 

bei  munereab  eo  redimantur,  ab  episcopis  probi- 

beadiiin  est,  nefiat. 

C.  VIII.  Qtira  decimeB   Deo   non  reddunlur ,  indiclio  B 
fisci  acceuit, 

Item  Augustinus  /i6.  £•  iwmiliarum^  liom*  48  **. 

Bfajores  iiosiri  ideo  copiis  omoibus  abundabanl, 

(|nia  Deo  deciinas  dabant,  el  cxsari  censum  redde- 

bant.  Modo  auiem,  qnia  discessil  devotio  Dci ,  ac- 

ccssit  iodictio   fisci.  Noluiinus  '^  partiri  cum  Deo 

<!eciuias,    modo  auteni  tolum    tollitiir.  Hoc  *tollit 

fiscus,  quod  non  accipit  Cbristus. 

0.  IX.  Coiumbas  vendit  qui  eccietiam  indiscipiinatii 
commitiit. 

Item  Origenes  iiomii,  15»  ad  c.  21.  Mattkaei, 
Eiboc  'Mi&imus  secundum  simpiicepi  intellecturo. 
iusta  **  nioralem  autein  tali a  *'  dicemus,  et  primqm 
quidem  *>  de  templo,  de  quo  per  Propbetam  ^  diiit 
l>eus  :  Domus  mea  doiaus  orationis  vocabitur,  Ergo  r 
secundum  corporalem  ciroumcisionem  carnis,  et 
secundum  corporaies  ^*  legis  fesiivitaies  et  sacrifi* 
da  '^,  consequenter  el  templura  Dei  aesUmabatur  **, 
quod  ex  **  lapidibus  insenaatis  erat  coostructum; 
primum  quideni  a  Salomone,  deinde  reparatum  ab 
Esdra, posiea  veio postChristi  adventum  a Romanis 
destructum,  et  ^*  illa  xsUmabatur  domus  orationis; 
qna  destructa  necesseestut  Judu*i,  quasi  non  jam 
b;ibentes  doiouin  ocationis,  jam  non  babeant  privi- 


CAUSA  XVI.  QU-€ST.  VIL  ma 

legium  specitlatioiiis  Dci  **,  noc  pnssiul  &eciiiuimii 
legein  Deo  servire.  §  1.  Jloc  ergo  faclo,  oniniii  Cliri. 
Stns  ejecil  in  myslerio^*  .spiriiualiuui  acluniu  suo- 
rum,  et  *•  Uinc  visibililer  fecil  qnod  *  seniper  iiivi- 
sibililer*  agil,  ejiciens  vetulonles  et  enientes  de 
lemplo,  el  inensas  tiuminnlaiioriitn  evericns,  ei  cu-. 
tbcdras  vendenliiim  colum!)as  ^*  ad  correplionein 
popnli,  nt  non  pio  inundaiiis  i  festivilaie.s  in  no^ 
mino  Deicelebrent  *•,  nec  emlionibus  el  vendiiio% 
iiibus  vacent  in  loco  iion  conipeteitli»  iii  qno  noii 
dcbenl  etnere  el  *•  vendere,  sed  oratioiiibus  *'  va-. 
care.  qni  congreganlur  "  qiiasi  in  doino  oralionis. 
§S.  Nnnc  autctn  arbilror  teinplum  Deiex  lapidibns 
vivis  constructiitn  esse  eccIesLim  Cbristi.  Suul  au- 
tein  inulti  iii  eu,  noii,  sicut  decet  *•,,  vlventes  spiri- 
tualiler,.sed  secundum  carnem  miruantcs,  (^ui  et 
doinum  orationis  de  lapidibus  vivis  construclam 
facinnt  speluncam  esse  laironum,  actlbus  suis  non 
ecclesia  Dei  dignis  '•,  sed  spelutica  latronum.  Qui 
enim  consideral  in  multis  ecclesiis  talium  Cbristia- 
norum  peccala,  qiii  arbilranlur  quxsium  esse  pie* 
talera,  ei  quuni  deberenl  de  evangelio  vivere,  se* 
cundum  qiiod  vivcre  decet  servos  Dei,  boc  non  fu- 
ciunt,  sed  divitias  etinullas  possessiones  acquirunl, 
nonne  dicet  *S  speluncam  latronuni  factaiu  esse 
sub  illisecclesiam?  ut  reciedicat  Cbristus  ad  eos 
propier  dissipaiionem  "  ecclesiu;  siiae  :  Qw/b"  utiii' 
iiia  insanguine  ?it«o,  dum  descendo  in  corrNptiontm  ^ 
Item  ipse  per  Ose»  '^  tali  modo  :  Va  mif^i ,  quo^ 
niam  factus  sum  sicut  qui  colligit  stipulani  in  messe^ 
et  sicut  ^ict'*  racemum  in  vindemia,  quum  non  sunt 
••  botri  admanducandum  primogenita^''.  V<b  animm 
mea^,  quia  periit  timoralus  a  lerra,  et  qui  corrigat  in^ 
Iwminibus  "•  non  esL  El  quum  iniellexcris  Jesiini 
dicentem  talla,  et  Ingeiilem  peccata  nostra,  adspice 
simul  ei  illud,  qiiod  in  evungelio  scribiiur  ••  :  Quum 
vidisset  Hierusaiem,  flevit  ••  super  eam,  et  dixit, 
quia  si  cognovisses  et  tu,  El  si  rationabiliter  flevit 
supcrHierusnlein,  'et*  rationabilius  flebit^^super 


IS0TATI0NE3  COnRECTORUM. 


Vn.  h  Burcbardiis  et  Ivo  cilant  ex   concilio      ut  non  pro  mundi  festivitaiibus  in  nomine  Dei  emtw^ 
loniairiti».  Ilabeiur  iii  Capiiulanbus  lib.  5.  cap.  ^  uibns  et  venditionibus  vacent.  Et  boc  quidem  propier 


C. 

Blfdioniuirieis.  Ilabeiur  iii  Capiiulannus  lib.  5.  cap.  „ ^^ ^    ^, 

4b  ,  ctiii  lcgibns  Loiigobardicis  lib.  3.  tit.  de  dcci-  glossaiii  muiaiuni  non  est ;  mulla  vero  afia  'patiUii 

'"ts.  exuriginali,  partiin  ex  vetusiis  cadicibussnntemen* 

C.  IX.  i  Pro  mundunis  :  Apuil  Ongenein  legiiur  :  dat.i  ei  locnpletala. 


QucsT.  Vn.  C.  IV.  ■'  Caput  inrcrluin.  —  I3nri  b.  I.  3,  c.  135.  Ivo  Pan.  l.  2.  c,  GO.  Decr.  p.  5,  c.  199.  = 
C.  Vn.  "Imo  ex  cap.  reg.  Fr.  I.  5,  c.  101.—  Reg.  1. 1,  c.  40.  Burcb.  L  3.  c.  134.  Ivo  Pan.  I.  2.  c.  62,  (ex 
coiic.  Miigunt.)  Decr.  p.  3,*  c.  200,  (uterqne  ex  conc.  Mediotnatr.y  z=,  C.  VIII.  **'  Non  esi  Augiistini. 
*•  nolumus  :  Edd.  coll.  o.  .=;:  C.  IX.  '^  iiac  :  Edd.  Bis.  Veu.  I.  Liigd.  1.  **  secundum  :  Ed.  Das.  ••  aiia ; 
Ed.  /Vrg.  '^add.  :  (Ucemus:  Ed.  Bas.  •"  Maltb.  c.2l,  v.  13.  ^*  corporaiis  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bus.  •^ 
add.  :  et  alia  corporaiia  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  '^  existimabilur  :  Ed.  Bas.  '^  in  :  Eiid.  coll.  o.  '^  et 
illa  domus  est  {essedicitur  :  Ed.  Bas.)riow.  or.  :  e;£d.  "^  add.  :  veri  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  111.  ^*  oih 
thsterio  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  ^*  quod  fecit,  visegit :  Edd.  coll.  o.  ^^  add.  :  dissipavU  :  ecd.  ^' 
ceiebrarent  :  Edd.  Arg.  iNor.  \en.  I.  ^*  vei  :  Edil.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL  ^'  add.  :  tantum  :  Edd.  coll.  o. 
*•  alque  congregari  :  e:ed.  *•  condecet  :  eaMJ.  ••  digni  :  eaed.  pr.  Arg,  ^^  dices  :  Edd.  coll.  o.  **  disper- 
sionem  :  Ed.  Arg.  '^Ps.  20,  v.  10.  '^  add.  :  Propiietam  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  —  legitur  locus  :illeg« 
Ipud  Micbxain  c.  7,  v.  1,  beqq.  ••  desid.  iii  Edd.Arg.  ^or.  Ven.  L  ••  sint:  EiM.  coll.  o.  pr.  Liigd.  IL- 
•*  primogeniti :  Ed.  B:is.  —  et  primogeniia :  K»ld.  rcll.  ••  add,  :  omnibus  :  Edd.  colL  o.  ••  Lnc.  c.  19,  v.  41 . 
«-•  slelit  et  /levil :    Edd.    coll.  o.  pr.  Bas.    •*  lUvit :  Edd.  coll.  o. 


1047  DEGRETl  PARS  SECUMDA.  CAUS^  IVI.  QUiEST.  VIL  IfiS 

ecclesiam»  aediflcaum  qaidem,  ut  esset  domut  ora-  A  sibi  vendicare  praesomserii,  ab  ecdesiae  limlnibut 

arceatur. 


tionis»  faciam  autem  propier  turpia  lucra,  *  et  luxus 

quorundam  (quod  utinam  non  esset)  princlpum  po- 

puli*,  speluncam  latronum.  Ei  in[ra  ;  {  3.  Et  arbi- 

tror  convenire  verbum  **  de  vendiioribus  columba- 

nim  eis,  qui  tradunt  ecclesiaa  ayaris,  et  lyrannicis 

**,  et  indisciplinatis,  et  Irreligiosis  episcopis  aut 

presbyteris.  Propter  quod  '^  et  cathedras  tanlnm- 

modo  appellavlt  Evangelista  eversas  esse  ab  Jeso. 

Et  utinam  audirent  liaec  cum  dicentis  admonitione 

seriptur»  qui  gloriantur  de  cathedris  lloysi,  in  qul- 

Lus  sedent,  et  vendunt  oinnes  *'  ecclesias  colomba  • 

rum,  et  tradunt  eas  tilibus  praepositis,  ad  qiios  recte 

dicatur  **  a  Domino  per  Uieremiaro  prophetam  *'  : 

Principes  populi  mei  me  non  cognoverunt.    Filii 

enim   $unt  insipienles ,   et   non  intelligentes  :  «a-  B 

pientes  sunt  ad  male  faciendum  *',  bene  autem  facere 

neeciunt» 

Gratian.  Quvm  ergo  ecciesiw  et  oblationes  earum 

non  consistant,  nisi  in  potestate  episccporum,  patet 

profeclOt  quod  non  sunt  ab  alio  recipkndas^  quam  de 

manM  eorum. 

Vnde  In  Aurelianensl  Concilio  1,  c.  19,  statuium 
est  •» : 

G.  X.  Omnef  basHica  ad  eum  f^riinent  epUeopum^ 
in  cujus  territorio  posita  sunt, 

Omnes  kasilicae,  quae  per  diversa  loca  constnictae 
suni  *  vel  quotidie  construuntur,  ptacuit  secunduiq 
priorum  canonom  regulam ,  ut*  in  *  ejus '  episcopl 
potestale  consistant  '*,  in  cujus  tcrritorio  positas 
sunt.  C 

G.  XI.    Arehidiaconut^  arckipresbyter^  pfapasitus^ 

vel  decanus^  nec  oficia ,  nec  beneficia  ecdesiastica 

sine  cousensu  episcopi  tribuat. 

Item  Caiixtus  Papa  ^K 
Nulius  oronino  archidiaconus,  aut  archipresbyter^ 
sive  prxpositus,  vel  decanus  anlniarum  ciiram  vel 
praebendas  eccleslae  sine  judicio  vel  consensu  cpi- 
fcfopi  alicui  tribuai;  imo,  sicut  sanctis  ^*  canoiiibus 
constiiutum  '*  est,  anlmarum  cura  ei  pecuniarum 
ecctesiasticaruni  dispensatio  in  episcopi  judicio  et 
potesiate  permaneat  ^.  Si  quis  vero  coiitra  lioc  fa« 
cere»  aui  poiestatem,  qiis  ad  episcopum  periinet„ 

NOTATiaNES  CORaECTORUM 


lum  Gregorios  VII,  in  generati  Sgnodo  prasidens 
disU,  cap.ietV^: 

C.  Xll.  De  manu  laici  episcopatus  tel  abbalia 
nucipi  nott  debet. 

Siqois  deince|is  episcopatoni  vel  ablialiam  lio 

mano  arictijus  laicas  personae  susceperit  *S  imllaie- 

nos  inter  episcopos  vel  abbates  kabeatur,  nec  nlla 

ei  ut  episcopo  seu  abbati  audtentia  eom^edator.  In- 

siiper  ei  ei  graliatn  B.   Petri,  el  inlroiium  ecciesiaB 

iiiterdicimiis,  quousqiie  locotn,  qnem  sub  criuiine  ^ 

lamambitionisqnam  ioobedienti»  (quod  esi  scelus 

Idolulatriae)  cepit,  resipiseendo  non  deserit  *'.  Sirot- 

liier  eliam  de  inrerioribiis  ecclesiastlcis  digiitiatibus 

constiiulmus.  Item  c.  2  :  $  1.  Sl  quis  imperiiNuruiii, 

regum,  diicnm,  marchionum,  comitum,  vel  qiiilibet 

saecularium  potesiatuni  aut  personarutn  iuvesiiturain 

cpiscopaiuuni  ^*  vel  alicojus  ecclesiasiicae  dignitaiis 

dare  praesuinsc/it,  ejusiiem  senteiiiiae  vinculo  se  esse 

sciat  obstricutm  ^*. 

C.  XIII.  Excommunicatiom  subjucent^  nec  intestituras 
sumat  fructum ,  ^tii  de  manu  laici  ecclesiam 
susceperit. 

Idem  ibidem^  cap.  5  **• 

Quoniam  investiiuras  ecclesiarum  contra  Rtatata 
saneiorum  Patruro  a  laicis  'personis*  in  mnltis  par- 
tibus  cognovimos  fleri,  et  ex  eo  plurimas  perlurba- 
tiones  in  ecclesia,  imo  *^  ruinam  sanctae  religionis 
oriri,  ex  qoibus  Cbrisiiana  **  religio  conculcatur  '% 
decemimus,  nt  nullus  cleiicorum  investituram  epi« 
scopatus,  vel  abbaii.i:,  vcl  ecclesiae  de  mann  iin- 
peratoris,  vel  rcgis,  vel  alicujus  laicas  persotiae,  vlri 
vel  reminae,  snscipiat.  Quod  si  pra'siimsertl,  reco- 
gnoseat  investitnrain  ilbin  apostolica  aucloritate 
irriiam  esse,  et  se  usque  ad  coiidignam  ^  salisra- 
clioiiem  exconiniuuicationi  siilijaccre. 
C.  XIY,  De  eodem. 
Idem  ex  Canone  AposloloriHU  31  ^  **. 

Si  qtiis  episcopus  saectilaribiis  potestatibus  osos 
ecclesiam  per  ipsos  obtineat,  deponatur  et  segre- 
getor  '*,  omnesque,  qui  illi  coinniunicani. 


C.  Xll.  k  Sub  erimine  :  Aniea  le^ebatur  :  sub  cri-  D  Gregorio  Vlf,  exl  Reg.  c.  15 
mtn«  lam  inobedientias  quam  ambitionis^  exqua  sce*         C.  XIV.  ^  De  hoc  canone  n< 
ius  idoiolatrics  cxpit  \  Eiiieiidalum  est  ex  concilia 
ipso  et    Anselmo.  El  (est  locutio  valde  familiaris 


noiatum  est  sop.  Dist.  85» 
c.  Omnis.eiectiOf  in  vers.  Segregetur 


QciEST.  VII.  C  fL.  '*  add^ :  Dei : caed.  pr.  Bas.  **  add. :  et  tenacibus:  Ed.  Bas.  ^  quse :  Edd.  Arg. Ven.  IL 
^  desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ••  dicitur  :  Edd.  coll.  o.  •'  Hier.  c.  i,  v.  2t.  ••  nl  fadant  mata  :  Edd. 
eoll.  o.  pr.  Bas.  =C«  X.  ••  hab.  A.  5M.  ~  Reg.  I.  f,  c.  15.  Burch.  I.  3,  c.  g.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  10. 
/•  constant  :  Ed.  Bas.  —  consistunt :  Edd.  lell.  =C.  XI.  '^  c.  7,coiic.  Lat.  I,.hab.  A.  1lt3.  '•«  san* 
rtis  :  Edd.  cull.  o.  pr.  Bas.  ^*  institutum  :  Ed.  Bas.  *^  permaneaii/  :  Edd.  Lugdd.  lU  HL  —  maneant : 
Edd.  rell.  pr.  Bas^.  =.  C.  Xlf.  *•  bab.  A.  11)80.  —  Ans.  I.  (>,  c.  73,  (70,  71.)  Deusded.  p.  1.  '•  accepe' 
rit  :  Ed.  Bsis.  *  in  Edd^  iujII.  o.  —  quem  tenere  :  Ed.  Bas.  ^^  desetuerit :  Edd.  Bas.  Yen.  II.  Lngild.  Far. 
^*  epfscofNiliciim  t|iiriiHa/ittm  :  Ed.  B:i8.,  —  episcopatus  :  Etld.  rell.  '*  adifr t^i«m  :  Ed.  B:is.  :=:  C.  XIIL 
••  Pulyc.  I.  i,  t.  4.  —  apuil  \'  ».,  ex  c  Jits  I.  6.  c.  73,  laudaiit  Corr.,  non  est  repertiim.  •'  iiwo  —  rei. : 
non  sunt  in  ipso  conc.  ••  Chriitianm  censurte :  Edd.  coll.  o.  ••  conturbatur :  ea*d.  —  inrestituras :  eanL 
•♦  dignum  :  e«d.  =  C.  XIV.  "  Burch.  I.  5,  c.  109.  Ivo  Decr.  p.  3.  c.  85,  p.  5,  c.  119.  Dcusded.  p.  1. 
^  segregjtntur  omnes  :  Ed.  Bas. — ho  p.  5. 


tOiH  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

C,  %y.  Dtf  eodm.  A 

Iteni  ex  Cliroiiiro  Aiiaslasii  BlblioihecarU  ">. 
Sane  Tbcssaloniccnsl  *^  episcopo  *  comuiuuicanie* 
ob  nieinin  imperatoris  ABasiasii  Timoibeo  Gon- 
stantinopoliiano  episcopo  **t  quem  '*  concilium 
Cbaleeilonense  anaibematizaverai ,  quadragiuta  ** 
eplscopi  lllyricl  et  Graeciae  convenientes  in  unum, 
per  proressionem  in  scriptis  factam,  ut  *^  a  proprio 
inetropoliiauo,  discesserunt  *ab  eo%  et  Romam 
imttenies  Roinano  **  coiumunlcare  in  scriptis  pro- 
fessi  SHut.  Ei  paulo  pos/ :  §  1.  Qunni  Dioscorusn 
(juiiior)  manus  iniposliioiiem  accepissei,re<'es8erunt 
niultiiudiiies  populunim  *',  diceiites,  quia  *^  nisi 
secuiidum  quod  sancloriitn  coiitinont  Apo^tolorum 
caiioues  liat ,  non  recipielur  cpiscopus.  Priiicipcs  *' 
cuiin  inlhronizaveraiil  eum. 

C.  XVI.  Excommttnicetur  qui  per  laicoi  eccle»ia$ 
obiinei. 

Jiem  Pas4  balis  Papa  11 « *^ 

Sl  quis  clcrieus»  ahhas  vel  nioiiachiis  *'  per  laicos 

eccle^ias  oluiuuerii,  sccundum  sanctomui  Apostolo- 

nim  caiiones  et  AfUioclicni  p  concilii  capitulum  ex- 

comiiiuuicationi  suhjaceat. 

C.  XVIi.  Qui  per  taicoi  eccletiai  oblinet,  et  qui  manui 

impottit^  communione  privetur. 

Idcm  »•. 

Constitutionea  sanctoruro  canonom  sequentes  sta- 

Uiimus,  ut  qnicunque  clericorom  ab  liac  hora  *  in 

antea  *  investiiuram  ccclesi»  vei  ecclesiasticx  di- 

saiiaiis  de  manu  laica  **  acceperlt»  et  ipse,  et  qui 


CAVSA  X?i.  QUiEST.  Til.  10511 

ei  nfranQm  Impoaiierit,  fradossul  periculo  snlijnccat, 
et  coiiiiHnnione  privetnr. 

C.  XVni.  De  eodem. 

Idem  "•. 

Nuilus  laicorum  ecclesias   vel  ecclesiarnm  lioua 

occu|)el  vcl  disponau  Qui  vero  secus  ef^erii»  jiixta 

B.  Alexaiidri  <i  capituluin  ab  ecclesi»  limiuibus  ar- 

ceatur. 

C.  XIX.  De  eodem. 
ideiii  **^ 
Siciit  D«Miiini  vcsiiuientuui  seissuiii  tioii  est,  seo 
de  eo  sorlili  siinl,  it:i  nec  ecclesia  scindi  deUet.qiiia 
in  uiiitale  tota  conslsiil.  In  potestalcui  crgo  pruprii 
episco)>i  ccclcsise  rediieaiitur,  et  ati  ipso  (sicnt  sa- 
cris  '**  cauonibus  cautoiii  est)  ordiiieiuiir.  Mioqniii 
et  ecclesiai  ipsae,  etclerici  carundem  diviuis  desii- 
tuantur  officiis. 

C.  XX.  JVic//iii  clericui  per  lalcoi  eecletiam 
obtineat. 

Item  Atexander  Papa  11  r  *•». 
Pe.r  laicos  nullo  niodg  qiiilibet  clertcuA  vel  presliy*^ 
ter  obtincat  ecclcsiam  nec  gratis,  nec  pretio.  §  i. 
Kullus  babitum  nionacbi  ^*^  auscipiat,  spem  aut 
promissionem  habens,  ut  abbas  iiat.  §  i.  Nuilua 
presbytcr  duas  habcat  *•*  cccleslas. 
C.  XXi.  Singuii  epitcopi  tuot  Itabeaut  tBConoma. 

Item  ex  Concilio  ClialceiloHeiisi,  c.  26  '•". 
Quoniam  in  qaihusdam  ecclcsiis,  ut  rumore  ^•^ 
comperimus,  prseter  mconoiiMis  epiacopi  faculuiiea 
ecclesiasticas  iractant,  placuit  ouincm  ecclesiani 


NOTATIOiNES  CORRECTORUM. 


C.  XV.  *  Caput  hoc  accepium  est  ex  Chronico 
Anastasii  Bihliothecarii ,  in  iis,  qux  de  Anastasio 
iinperatore  iiarrat,  nuillaque  ex  ipso  originali  sunt 
eir.endaia. 

n  Quum  Diotcorui  :  Haec  est  altera  electio  a 
priore,  et  ipsa  facta  noii  caiionice,  et  polestaie  laica; 
iiani  prior  est  Tiiiiolhei  ad  sedetn  Cunslanliiiopoli- 
Uiuain,  hxc  vero  posterior  Dioscori  jiiiiioris  ad 
AlexandriiKim.  Ulraque  vero  a  Bibliothecarlo  copiose 
expoiiitur. 

C.  XVI.  «  Capiiis  huiuset  sequentis  sensus  est  in 
fragmeiilo  niatiuscripto  coneilii  apudGuardastallum, 
a  Paschali  habiti  A.  D.  1116,  quod  in  bihliotheca 
Vaticana  servatur.  Naucleriis  etiatn  Gen.  56,  narrat, 
Paschalein  apud  Tvicascouciliuin  liabuisse,  ubi  iu- 
ter  inulta  sdiileiitiain  de  libera  paslorum  electione, 
et  de  cocrcenda  iaicoruin  iii  ecclesiasticas  diguitaies 
praeaiinitioiie  juxla  praedeceasorum  suoruiu  decreta 
prouiulgarit. 

p  Aniioc/iem  ;inconcllio  Antiocbeno  nibil  expresse 
statuitur  contra  eos,  qui  per  laicos  obtinent  digui-  D 


tates  ecciesiasticas.  Yeruin,  cap.  23,  pra»cipitur,  ut 
iu  episcopo  eligeiido  servetiir  jus  ecclesiasiiciiin, 
netupc,  ut  noii  eligalur  episcopui,  nisi  cuin  syiiodo 
eljudicioepiscoporum  ;  quibus  verbis  laiel  videutur 
excludi.  in  synodo  auieni  Nicana  il,  c.  3,  rc|)etitur 
ei  confirinaliir  canon  Apostoloruiu. 

C.  XVIil.  1  Alexandri :  In  epislolis  Alexandri  Pa- 
p«  I,  nihil  legilur,  quod  ad  liauc  reiii  perlineat. 
>eruin  tn  epistola  Alexandri  il,  iu  qua  syiiotlum  a 
se  habilam  rcpetit  (qnas  epistola  ex  vetusto  coilico 
descripla  iloiiiaiii  cx  Hispauia  missa  esi),  b?pc  iiiter 
alia  babentur  :  Decimce  et  priniitioi  ^  teu  vivorum  el 
Morluorum  oblationet  ecctetiit  Dei  fideliter  reddan" 
tur  a  laicii^  et  ut  in  ditpotitione  epitcoporum  tint^ 
quai  qui  retinuerint,  a  tancttB  eccletias  comwunione 
tepurenlur,  quod  fere  esl  idein  cum  c.  i^rwcipimuh. 
aup.  ead.  q.  i,  ex  N:colao  il.  ^  ^         ^  ,  „ 

C.  XX.  '  ii.ibfttur  iii  eadeiu  enislola  Alcxandri  ll^ 
paulo  superius  iii  c.  iVtt//i«  laicorum  cilata.  Nam 
stiiliin  post  vers.  Separentur,  sequitur :  «i  ut  pert 
iaicot^  etc. 


Hoc  caput  pariter  ac  iria  seqiieu- 


Qo^ST.  Vil.  C.  XV.  ^^Theitalonicentei  epitcopi : Edd.coll.  o.  ••  add. :contenieruni :  e«d.  '^quod  :E*h 
Bas.  ••  add.  :  vero  :  Edd.  coll.  o.  •«  et  :  esed.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  i,  11.  ••  add. :  «pwcopo:Ldd.  coll  o. 
•»  rutticorum  :  orig.  —  add.  :  a  rege  :  Edd.  coll.  o.  •*  quia  tec.  —  fiat,  non  ett  factut  epncoput,  et  tdeo 
non  recipieiur  :  eaTd.  ••  princept  inihroniiQvit  :  Ed.  Bas.  =  'C.  XVi  ••  ""'*  '•«""•  "««••i^»-  '^'^  i"»  seuueii. 
tia  ad  cone.  i  receiise  hab.  A.  1 107. 
•'  add.  :  vel  canonicui  :  Edd.  Bas 

XVIII.    *••  cf  ad  c.  16. Polyc.l.-,-- 

6,  7, 11,  conc.  iUim.  hali.  A.  10657  "'•'^'  momchaiem  :  orig.    *••  obtineat :  ib.  =;:  C.  XXI.     »••  liab 
—  Ans.  I.  6,  c.   143  (140),  ex   iranslatione  prisca.  —  sitpra  D.  8%  c.  4,  ex  isidoro.         ex  rnm. 
Bas.  Lugdd.  il,  III. 


i7,  peniuere,  chrouicorum  aiictorilaie  nisi  suspicaiilur  Baluzius  et  lieiardiis, 
8.  Lugdd.  II,  lli.  =  C.  XVn.  ••  cf.  ad  c.  1«.  ••  tttici  :  Edd.  coll.  o.  =  (L 
.l.2,t.4.=C.XiX.    "*cf.adc.ltU    "•iii«acr.:Edd.coll.  o.=C.XX.     ••»c. 


461. 
iskbJ^ 


««51  DEGRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XYI.  QU^ST.  Vll.  lOrii 

lialK^nlem  ^ptscopiim   liabere  <FC>nomiim  rfe  tlero  a  nim  rerniii  iioii  solum   Clsrislo  >»•  de  rcbus  paupe- 

proprio,  qui  dispenscl  res  ecclebiasitcis  "•  scciin-      runi  jiidicabiiur  rcus .  scd  etiam  concilio  tnaiiebil 

duin  seiiteiitiam  proprii  cpiscopi,   iLi,  ul  ecclesi»     obnoxius. 

dispcnsalio  prailer  tcsliinonlum  •  non  sil,  el  ex  hoc      C.  XXIII,  Non  linbeat    laicus  aliqmd   statueudi  in 

*••  disperganlur  ecclesiastic»  facuilaies,  et  sacer-  ecchaia  (acultatcm, 

doiio  nMlediciionis  ^  derogutio   procuretur.  Quod         ^^^^  '">  Synodo  Uomnna  III.  Symmaclii  Papie, 

si  boc  miniiiie  feceril,  diviiiis  conslitutioiiibus  suli-  ^'  ^  *"• 

jacebii.  ^^"  *'*  piacnit,  bicum  siatuendi    in  ecclesia* 

r   \\i\    r  '  '  .       ^.  .      »     praeter  Papam  Roniaiium*  liabere  aliquaui  poiesta* 

\a,  \\\\.  Laici   uon   $unl  coutliluendi  cecononu,  sed      .  •  .,•    ,  ».  .  . 

"•  ex  )iroprio  clero  eiigendi.  ^®*"»  ^*"      obsequeiidi  nianel  neeessitas»  boii  aucto- 

Jlem  ex  Coiicilio  llispalcnsi  II,  cui  interfuit  ''****  imperandi. 

hidorus,  c,  9  ^*K  Item  ibidem  Eulalius»  KpihC.  Syracusanae  tccieune^ 

\\\  "•  iiona  "•  aclione  didtciinus,  quosdam  ex  '''^''  *    • 

iiostro  colleglo  coiitra  niores  ecclesiaslicos  laicos  ^*  ^^*^'  Ecclesiasticas    (acuUalei  laici  disponere 

,   .          .         ^        ....  non  possunt. 

uabere   in  rebus   divints    consittutos  oeconomos.  r   •  •.                   !•  •    •        u      i         «... 

,,    .    ,          .                         ..  .          .!   "'''""""';•  Lainsquamvis  religiosis  nulln   de  ecclesiaslicis 

Proiiidi^pariier  iractanlcs  elitfinius  ^*\  utunusqu  s- U  r  »  I.  .-1      „     ■•     •  i    k  ■•    ■    •. 

*■  .        ^.    :  »ufcMHi«|«ia   "  r;iculialibus  tt  aliquid  disponendi    legitur  aitnbuta 

que  nostriiin   secundnm  Cbalcedonensiuin  Patritni  fgcullas 

decreta  -  ei  proprio  clero  ceconomum  sibi  consti.  ^.  XXV*.  Laicus  sacrilegus  Habeturgui  disponiionm 

tuat.  Indecorum  est  enim  laicum  vicarium  esse  epi-  vel  dominationem  rerum  ecclesiaslicttrum  usurpat. 

ftcopi,  et  "•  sa^cnlares  in  ecclesia  judicare.  In  uno  Uem  Calixius  Papa  II  ▼  *•*. 

enim  •"  eodemque  oflicio  iion  debet  "•  dispar  esse  Si  quls  principum  vel  aliorum  laicornm  disposi- 

"•  professlo.  Qiiod  eiiam  in  lege  divina  prohibctur.  Uonem  seu  dominatioiiem  "•  rerum  sive  possessio- 

diceiite   "•  Moyse  :   Non  arabie  in  bove  simul  et  mim  ecclesiaslicarum  sibl  vendicaverit,  ulsacrilcj?us 

«tiio,  id  est  :  bomines  divers»  professionis  in  offl-  judicelur. 

cio  uno  "'  iion  sociabis.  Uiide  •ef  "•  oporlet  nos  G.  XXVI.  In  ecctesia,  quam  quii  cedifitat .  nihil  iibi 

et  divinis  libris,  etsaiictorum  Patnim  obedire  prae-  prw  cceteris  v^ndicet, 

ceptis,  conslitueiites,  ut  *  hi  *,  qui  In  administratio-  Jtem  Gel&sius  Papa  Senecioni  llpiicopo  '*•. 

nibits  *  ecclesis*  pontificlbus  sociantur,  discrepare  III.  Pars.  Piae  mentts  amplecienda  devolio  esU. 

*••  non  dcbeant  iiec  professione,  nec  habitn.  Nam  qiia  se  Juliiis  nobis  in  re  Juiiana  ^*^  sni  juris  fiin- 

coli%*rere  et  conjungi  non  possunt  quibus  et  studia»  dasse  perbibeiur  *••  ecclesiain,  quam   in  hODoeefn 
ctvota  diversa  sunt.  §  1.  Si  quis  auiem  episcopus  ^  '••  S.  Yiti  coiifessoris  ejus  nomine  cupit  consecrari. 

posibac  "^  ecclesiasticam  rem  aut  per  "•  laicaleni  Ilanc  *"  igilur,  fraier  carisstine,  si  ad  liiam  dioece- 

procuralionem  adminislrandam  elcgerit,  aut  sine  sim  perlinere  non  ainbigis,  ex  uiore  coiivcHiL  dedi«> 

testimonio  a^conomi*  giibernandam  credidiTit,  vere  eari,  collata  primitus  donaiione  sotenini,  quam  mi» 

utconlemtor  canonum  et  fraudator  ecciesiastica*  nislrls  ecclesiae  dcslinasse  *se*  prjnfati  niuneris 

NOTAIIOMGS  COftRECTOUUM. 

C.  XXl.  *  TestimoMum :  lii  vulgatis  seqiiebatnr  :  dist.  96.  Bene  quidem.)^  epistola  Stephaui  1,  et  ile- 

€/ytsco^ii ',  qnse  vox  indiirt;!   est  aiiriorilate  nianu-  creiu  Pasclialis  II,   luauuscripto ,   quibiis  lui-is  Itoc 

sciipiurnni  ct  oii}(inalis  e&  vei>iniie  Dionysii,  qiiae  idcni  lepetilur. 

cuiicori.al  cuni  pri^ca  ei  gro^cis  verbis.  Alia  etiaiii  C.  X\V.  ""  inler  decreia  Calixli,  ex  qiio  cilaiur, 

iiouniili^  >uni  iMiiciiii;Ua.  «v  iioii  csl  invcntuin.  Uabetur  in  deciutis  Pjscbalis  II , 

^  iiiulediinonis  :{\rxte  est :  xeu  Xocoo/»ftR#  r^  ispt^  niannscriptis  cap.  5,  sed  non  esl  niiitaiuni  nuiiien 

9v>i9  irj909r/»ii96cGCac,  qiiod  in  prisca  veistune'esl ;  ei  Cidixti,  quia  Pontillces  istt,  qni  iisdeai  fcre  l4>iup(»- 

safirdutati  atguitttn  obireciuiio  gcuereiur^  ribns  fiierunt,  frequenter   eadeui   dccrela  suoriiin 

C.  XXIV.  '•'  tuculuaibiis  :  Aniea  legcbalur  :  di-  anteccssoruin  repeiebaiit. 
gniiaiibui  ",  KinciKlutuui  eU  ex  originali,  (ui  supra  * 

QuiEST.  VII.  C.  XXI.  »••  ecclesio!  :  Edd.  coll.o.  *  ila  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  *••  add.;  non:  Edil.  Bas. 
Liiudd.ll,  m— Mc;Edd.  iell.=C.XXII.  "•  sed—  eL  :  desid.iu  Edd.coH.o.  pr..Arg.  Lug«ld.ll,  IIL  "» liah. 
A.  019.  —  Bnrcb.  I.  i,  c.89.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  195.  »»•  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  ei  ap.  Bnrcb.  cilv.  »«» 
iiorii ;  Burch.  Ivo.  —  Edd.  Arg  Bas.  Nor.  "^  elegimus  :  Ivu.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  "•  edicla  :  E«l. 
Bas.  *'•«  viros  ecclesiusticon  judicare  :  Edd.  cull.  o.  *"  desid.  in  Ed.  Bas.  et  ap.  Bnrcb.  '»■  decet : 
Coll.  llisp.  "•  dcMd.  ib.  "•  Deul.  c.  ii,  v.  10.  «•*  add.  :  liMiiii  ;  Edd.  ctdl.  o.  "«dcsid.  in  Coll. 
Hisp.  *••  uec  professione  discrepent,  nec  habitu  :  Edd.  coll.  o.  '**  posl  hwc  :  Coll.  Ilisp.  —  Bnrcli.  — 
Etld.  toll.o.  —  «tesid.  :ip.  Iv.  »*•  desid.  iu  Edd.  Arg.  Bis.  —  ad  laic.  proc  :  Ivo  Burcb.  — tuicali  dis- 
positiouc  :  i.o\\.  Hh\K  **^  a  C7ir.«/o  :  Edd.  coll.  u  =  C.  XXIll.  *"  liab.  A.  50i.  — Cull.  tr.  p.  p.  I, 
t.  48,  r.  13.  Ans.  I.  5,  C.  9  (M),  —  cf.  I).  96,  c  I.  "»  uou  lirnit  laicos,  clc.  ;  orig.  **•  quos  :  orig.  = 
C.  XXIV.  *»•  if.  D.  90,  c.  1.  — Coll.  tr.  p.  ib.  c.  U.  Aus.  ib.  l*olyc.  I.  6.  t.  1.  Deusded.  p.  4.  '*  ita 
Edd.  coll.  o.  =C,  XXV.  *»^  c.  8,conc.  Lat.  I,  bab.  A.  Iii5.  *"  donationem  :  orig.  —  Edil.  Arg.  Bas. 
V«-n.  1.  Nur.  =  C.  XX\I.  •»»  Ep.  incert»  tiin|uris.  —  Ai  s.  I.  5,  c.  9.  Dciisd.  p.  i,  c.94,  nlcrque  adjecU 
«ubsir,  :  Dat,  XIIL  Kul.  Aug,  »»*  Juiiauu  :  B..ller.  ex  coll.  Dcnsded.  (Opp.  Leonis  M.  l  5,  p.CCCIV.) 
—  V.ri.wri  :  Aits.  "•  fn^r/iiV/i/ :  Edil  Arg.  Nor.  Ve;i.  I,  B.  —  ;/ci7ii(^:f«  ;  Edd.  rt'll.  *»•  Aoiiore  :  Edd» 
coll.  0.  i»r.  Luj?;.d.  II,  111.     *^"  adl.  r  rcm  :  Kd.  Bas. 


1053  DECRETI  PAR8  SECUNDA.  CAUSA  XVi.  QU^T.  VIL  1051 

lestatnr  oMator,  sriliirns  <iUm  itiibio  prsRier  procet-  A  aimauferre  valent.  %  1«  H\c  antem  d\tVmguendum 


Honis  adilifin,  qul   oiiini  ClirisUano   tlebeiur,  nibil 
ibidein  se  proprii  jiiri^  b:ii)ilnriiin. 

C.  XXVIl.  De  eodem. 
lileni  "•. 
Frigemius  **"  vero  peitloria  nobis  insiniiaiione 
Kiiggessil,  in  re  sua,  quod  *^*  Sexlilianuni  vocalur, 
bMsilicam  se  saiiGioruin  Micbaelis  arcbangeli,  et 
Marlini  confcssoris  pro  sua  defensione  fundasse.  Et 
ideo,  frater  carissiine,  si  ad  tuam  periinel  paro- 
cbiani,  benediclionem  snpra  memoraue  basilicte  so- 
lcnni  veneralione  ^^'  depende.  Nibil  tameii  sibi  fuii- 
dalor  ex  hac  basiiica  noveril  vendicanduin,  iiisi  pro- 
cessionis  adltum,  qui  Cbristijinis  otnnibns  in  com- 
mune  *^*  debetiir. 

C  XXVIII.  De  eodem. 
Jtem  Clemens  epin.  Il^  ad  Jacobum  '^'. 

Ecclesias  per  congrna  et  utilia  facite  loca,  quas 
divtnis  precibus  sacrare  oporiet,  *  et  In  singulis  ▼^ 
sacerdotes  divinis  oralionibusDeo  dicalos  poni,  qiios 
ab  omnibus  venerarl  oportet  %  et  non  ea  quoquain 
gravari. 

C.  XXIX.  Laiei  preibyieros  de  ecclesiii  non  ejiciant. 
Jtem  Leo  IV.  Caroto  Regi  «*♦. 

CoDtra  sanctorum  Patrum  censuras  videtur  exsi- 
stere,  sl  sxcularis  vel  laicus  presbyteros  ab  eccle- 
siis,  iu  qiiibus  tempore  ordiuationis  eorum  notni- 
nali  X  vel  introducti  fuerinl,  videtur  *^  expcllere. 
8i  ^^'  vero  fuiidatores  ecclesiarum  ad  inopiaui  ver- 
gere  coeperint,  ab  eisdeni  ecclesiis  temporalis  vitx 
ftuflfragia  percipianl. 

Vnde  in  Concilio  Tuletano  IV,  c.  57,  legitur  '^^ : 

C.  XXX.  Fundalores  ecclesiarum^  si  inopes  caperint 

esie^  ttb  iiidem  atimenta  accipiant, 

Quicniique  fldelium  devotione  proprta  de  faculta- 
libiis  suis  ecclesix  aliquid  contulerint,  si  forte  ipsi 
:iut  lilii  eorum  redacti  fuerint  ad  inopiam,  ab  ea- 
dciii  ecclesia  suffragium  viue  pro  temporis  usu 
percipianl. 

Graiian.  St  erge  eecleiiasticas  facuttates  dispen" 
sundi  potestatem  non  habent  taici^  multo  minus  ec^ 
iiesias  ipsas  guibuslibet  ad  regendum  committere  vdl 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXVIII.  vY   Et  in   siugulii  :  Addita  suiit  hxc  D  nica  adscriplio  ei  instituiio  ad   illam  ecclesiam,  et 

iisqiie  ad  vrrs.  (^Mox.  ex  origiiiali.  non  siinplex  noiinnutio,   prout   anctor  glossu!  ac- 

C.  XXiX.  X  f^ominati  :  In  vetustis  exeniplaribus,  ccpil. 
etapud  Ivonein  iegilnr  :  dfnotfifmi/f  *,  nt  signiHcel         C.  XXXII.   y   Ordmniidos  ;  Qiisr  seqiinninr  iisi|iic 

recitationetn  noiiiinis  ejiis,  qiii  iiroinovebatiir,  et  ad  vers.  Ouoi/ st  spre/is,  addiia  »unt  ex  ipso  coii- 

ccclesia%  ad  quain  ordinabuliir;  dc  qiia  dictiini  est  cillo. 
aupra  disl.  70,  c.  Aenmteiu,  Erat  uulein  ba^c  caiio-  >  Spretii  :  Sic  eliaiii   lcgilur  iii  coilice  Luccnsi 

Oc^ST.Vll.C.XXVll.  "•Capulinccrli  lemporis.— Ans.LS,  c.H.  Polyc.  1.5, 1. 12.  *"•  rn>//ttii :  Ans.— 
Fiigerius  :  Kd  \rg.  *^^ qua* Sextulianum  :  Ed.Bas.  *"  devoiioue  el  iti/.  :  Edd.  coll.o.  ***coiiiiwMwi:e;ed.=i5 
(i.XXVIII.  "*Ca|)utPscu(!oi$idori.— cf.  D.  i,decon8.c.l5.=C.XXIX.  *^Cap.incerhiin.— lvoDccr.p.5,c. 
lOt.  Densdod.  p.  4.  *  ila  iii  Ed.  Bas.  '*•  nitetur :  Ivo.  *^*  llaM*  iisque  ad  liueni  videutur  Graliaui  verba 
ossc, quiiiii  noh  loj;iiiU:r  ap.  Ivoiieni.  =  C.  XXX.  **'  bab.  A.  «55.  —  Coll.  ir.  p.  p.  i,  l.  57,  r.  io.  Abbii 
Klor.  ap.  .Mabill.  V«  I.  Anal.  c.  5i.  =  C.  XXXI.  »*•  hab.  A.  055.  —  Abbo  Flor.  ib.  c.  5i.  "•  konesta  : 
Coll.  Hisp.  — jAbijo.  ***  iusinuari  ;  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  "'  lioc  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lagdd.  "*  et  : 
Kd<l.  coll.  o.  *»»»/oii  :  «aid.  —  Abbo.  *•*  in  nutl,  ;  Coll.  Ilisp.  —  Abbo.  *"  invilam  :  Ed.  Bas.  — 
wulctam  :  Edd.  rell  pr.  Lugild.  II.  III  —  in  mnltam  :  Coll.  Ilisp.  —  Abbo.  *••  merces  :  ib.—  Abbo.  "' 
vciuerit  :  ib.  — Ed.  Ilas.  =  CXXXII.  "»  hab.  A.  655.  —  Abbo  Flor.  c.  52.  »»»  fueriut  :  Edd.  colL  0. 
***  habeant  :  c;ctl.     "*  ^oi«fo/;o  :  ccd.     *"  tisdem  ;  exd.  —  Cull.  Ilisp. 


ei/,  quidjuris  fundatores  ecclesiarum  in  lis  habeant, 
vet  quid  non  ?  Habent  jus  providendi,  et  consulendit 
et  sacerdotem  inveniendi ;  sed  non  habenl  jns  vendenai, 
vet  donandi^  tel  utendi  tanquam  propriix, 
Unde  in  Canonibus  inrenitur  Coiicilio  Toletano  IX. 

c.  i  **•. 
C.  XXXI.  Ihredes  ejns,  qui  ecclemm  ronstruxit,  et 
ipsi  pro  ea  $oliciludiuem  yerere  debenl* 
Filiis,  vel  nepolibus,  ac  lioiicstioribus  propinquis 
ejiis,  qui  construxit  vei  ditavit  ecciesiam,  licilum  dt 
banc  *  bonx  intentionis  *  liabere  solertiam,  ul,  si 
sacerdotem  *seu  ministraffl*  aliqnid  ex  coilatis  re- 
bus  praeviderint  defraudare,  aut  *commonitionis* 
bonestas '"  conventione  compeacani,  aut  episeopo 
B  vel  judici  corrigeuda  denuncient.  Quod  si  lalia  epi* 
scopus  agere  teniei,  metropolitano  ejus  liaec  insi- 
nuare  *"  procurent.  Si  atitem  inetropolllanus  talia 
gerat«  regis  liaec  "*  anribus  intimare  non  difTerani. 
§  i.  Ipsis  tamen  heredibus  in  eibdem  rebtis  non  li- 
ceat  quasi  juris  proprii  poiestatem  pncferre,  iioii 
rapinam,  non  *»■  fraudem  tngerere,  nec  *"violen- 
tiain  quamciinqiie  pra:siimere,  sed  boc  soliitn  in  sa- 
lutarem  solicitiidincin  adbibere,  qiiod  aut  nullam  *»^ 
noxam  operatio  noccns  aliingat,  aut  inttltaiii  "•  vcl 
aliquam  partein  salutaris  niercedis  *'*  assiitnai. 
S  i.  Si  qnis  vero  deiticcps  ba!C  monita  leincraio 
praesuinserit  **%  et  male  rapta  cum  conrusioiie 
restiiuet,  et  excommunicationis  annua:  senienliain 
sustinebit. 

G  C.  XXXIL  Fundatorei  eccleiiarum  ordinandosin  eii* 
epiicoyo  offerant. 

Item  ex  Concilio  ToJetano  IX,  c.  f  ^**. 
Decerniinus ,  ut  quaindiu  fundaiores  ecclestarom 
lii  bac  viia  superstites  exsliterint  '**,  pro  eisdem 
locis  curampermiitantur  ^**  babere  solicitam,  alque 
rectores  idoneos  in  eisdem  basilicis  iidein  ipsi  oCre^ 
rant  eptscopis  '**  ordinandos  7.  *  Quod  si  tales  for^ 
sitan  non  inveniantur  ab  eis»  tunc  quos  episcopus 
loci  probaverit  Deoplacitos  sacris  cultibus  instituat 
cuui  eorum  connivcntia  servituros. "  Quod  si  spre- 
tis  '  ejusdem  **'  fundatoribus  rcclores  ibidctn  prx- 


teS$                               DEGRETl  PARS  SEGUMDA.  GAUSAXVI.  QUfST.TII.  1056 
«finifteril  epitcopnt  dnlinarc,  ei  ordinanoneni  snnm  A  et  eeclc-ftiam  daudi,  donec  coromunl  consensn  ct 

irrium  noveril  '**  'esse\ei  ad  verectmdiani  suam  consllio  episcopi  slaluanl  ibi  presbyteruai,  ei  uude 

^*^  alioft  iu  eoruin  ioco  (qiiod  *  iideni  *  ipsi  rundatores  vi^at. 

condigiios  elpgtf^rint)  ordinari.  IV.  Pars.  Gratian.  Vt  ergo  ex  hit  aueloritatibuB 

C.  XXXril.  A  duminio  eon$tn*ciorit  moHasterium  f  eolligitur,  demanm  iaicorum  ecclesia  vecifdendir  non 

uon  est  auferendum»  «tml,  nisi  cum  consensu  ejriscoporumjuxta  iUud  Gon- 

Iiem  ex  Koniaiia  Synoilo  Eugenii  11,  ct  Leonis  IV,  ciHi  Moguntlnl  I.  sub  Carolo,  e.  «9.  *"  : 

c.  21  **'.  C.  XXXVII.  Non  liceat  laicis  presbyteros  de  eccUsia 

Honasterium  vel  oralorium  canonice  constmctiim  ejieere. 

a  doiuinio  eonstriicioris  eo  »••  invlio  "•'  non  aufe-  Laici  pn^byteros  de  occlesiis  non  ejiciant,  neqne 

rniur,  liceatqite   illi    presbytero,  rui  voluerit,  pro  in  eis  "•  consiiluanl  siue  coiisensu  cpiscoporum  "• 
gacro  oflicio  illius  dioecesis  cnm  consensu  episcopi,  ^  siioniin. 

ne  uiiiliis  exsisiat  "•,  comniendare.  C.  XXXVIII.   Absqne  episcopornm  eonsensu  tmci 

XXXIV.  De  eodem.  ,  presbyterosde  ecclesHs  non  ejiciant. 

Jtem  Cregori.i.  Papa  iib.  VII.  Indict.  t.  Secundino  ^^"^  «  ^^"^»»'^,  Cab.lonensl  II.  c  44.  *- 

Episcopo  Taurominiiano  *  *••.  B      liiveiiliiin  esl,  qiiod  niiilti  "*  arbllrii  siii  lemeri- 

Ratioiiis  onlo  iioii  patitiir,  ui  monasterium  conlra  iale  "•,  et  (qiiod  est  graviiis)  ducii  cupidiute,  pres- 

voliniialem  fii«d:.ioriiiu  ab  corum  dispositlone  "•  l»y««"»  quibiislibel  absque  consensu  episcoporum  "• 

nd  arbilriuni  siiuiii  quis  debcat  vendicare.  ecclesias  dant  vel  aufeninl.  Unde  oporlet,  ut  cano- 

Gralian.  Provideiiiia  tamen  et  admonitione  episcopi  "ica  regula  servala  nulliis  absqiie  consensu  episcopi 

a  [undatoribtts  ecclesim  lionorari  debeni.  »"»  cuilibet  presbyiero  ecclesiam  dei ;  qnam  si  juslo 

Vnde  Gregorius  ^  "^ :  adeptus  foerit,  hanc  non  nisi  gravi  culpa  'sua  '•^  et 

C.  XXXV.  Episcoporum  providentia  a  fundatoribus  coram  episcopo  canonica  severitale  amittat. 

fcclesiat  honorentur.  Gralian.  Sicut  ergo  auctoritate  Hieronymi  f  deci- 

Consideraiidinn  esl '  de  ecclesiis,  qu:e  inter  colie-  mas  male  possessas  a  iaicis  episcopo  consenliente 

redes  divisae  sunt%  quatenus,  si  secundum  providen-  iicet  monachis  de  manu  iaieorum  reripere^  et  eas  pet* 

liain  el  adiiiouilionem  episcopi  ipsi  coberedes  eas  pelua  stabiiiiate  tenere^  sic  et  ecciesias  a  iaicis  male 

voluerint  tenere,  et  bonorare  ^  faciant.  Sin  autem  detentas  cum  consensu  episcoporum  iicet  monachis  ad 

boc  conlradixcrint,  in  episcopi  polestate  maneat  ordinandum  aeciperey  et  eis  in  perp^uum  providere. 

utrum  eas  consibtere  perniittat,  aut  reliquias  iiida  £/n</e  Urbanus  Papall.  '••  { 
auferre  *'•  velit.                                                        G  C.  XXXIX.  Sine  voluntate  episcoporum  decimas  vei 

C.  XXXVI.  neliquias  auferantur  ecclesiis  "•,  «t  piures  ecciesias  a  iaieis  monachi  non  suscipiam. 

heredes  de  eis  conienderint.  Deciiuas  et  ecclcsias  a  laicis  '••  monacbi  non 

Item  exConcilio  Triburieiisi,  c.  32  "\  suscipiant  absque  consensu  et  voluntate  episcopo^ 

Si  plures  beredes  conieiiderint  "•  de  ^^*  communi  ruiii.  Quod  si  aliler  praesumtuni  fuerit,  canouic» 

ecclesia,  aufcrri  jiibeai  episcopus  reliquias  sacras,  uliioui  subjaceant. 

NOTATIONES  COimECTORUM. 

regio;  sed  in  conciliomin  edilionibiis,  et  diivbus  C.  XXXV.  ^  In  Capilulaiibus ,  et  legtbns  Liin<ro« 

codicibns  Yaticanis  :  Quod  si  superstiiibus.  bardicis,  el  apud  Burchardum  et  Ivonem,  qui  el  ipsl 

C.  XXXIV.  A  Apud  Anselmiim  et  in  Polycarpo  citani  ex  decretis  Gregorii  Papae ,  sic  babelur  :  l)e 

lioc  codein  inodo  babetur.  In   ipsa  autem   epislola  eeclesiis ,  qute  inter  coheredes  dhisoe  sunt^  contide^ 
peiidet  oraiio  ex  supcrioribiis,  el  sic  legilur  :  Quia  ^  9andum  est^  quatenus^  etc.  qn»,  qooniam  senteutiam 

rntionis  ordo  non  paiitur^ut  monasterium  ipsum^et  clariorem  reddunt,  visa  sunt  addenda ,  alio  tainen 

fnartme  conira  voluniatem  fundatorum,  ab  eorum  ordine,   ne  vulgatuin  capituli  initiuin  miitaretur. 

disfjotiiione  nd  arbitrium  suum  pr(cseriim  laicn  per^  Aiilea  legebaliir  :  Considerandum  est^  quatenus^  etc. 

sona  subducat,  nnt  aliquod  sibi  in  id  jus  debeal  veu"  c  Uonorare  :  In  vulgatis  Longobardicis  est :  Aoito- 

dicare.  Et  quiiiii  inqiiit  :  ab  eorum  ditposiiione^  si-  res  faciant. 
giiilicat  iiioiiacbos,  dc  qiiibiis  siipra  dixcrat. 

-■^  • 

Qu^sT.  VII.  C.  XXXII»  *'•  feceril  :  E«l.  B:is.  ••*  fui  :  E<ld.  coll.  o.  —  Coll.  Hisp.  =r  C.  XXXIII. 
••■  hub.  A.  8iC,  et  85i.  —  Abbo  Flor.  K  I.  c.  37.  t  orntorium  :  Edd.  Arg.  B  s.  —  or.  vei.  imo- 
nnsl.  :  Edd.  L.;gdd.  11,  III.  •••  desid.ap.Ablionem.  »^wi'i/e :  orig.  "•«// :  Ahbo.=C.  XXXIV.  "•  Kp. 
3L  (scr.  A.  598),  I.  8.  Ed.  M:iur.  Ans.  I.  5,  c.  ?.  Polyc.  I.  5,  t.  ti.  "•  adtl.  :  tel  dispentalione  :  E.l.  Bas. 
"*  Imo  ex  Cap.  Reg.  Fr.  I.  5,  c.  99.  —  Lrg.  Langoh.  I.  3.  t.  1,  c.  44.  Reg.  I.  t.  242.  Biirch. 
L5,  c.  41.  Aiis.  l  5.  p.79.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  45.  =  C.  XXXV.  '^Uuferr  :  Ed.  Esf.^oferri  :  Ed.  Lujfd. 
I.  —  auferai :  orig.  =  C.  XXXVL  "•  de  ecclesiis  :  E«l.  Bas.  —  ecciesia  :  Ed.  Arg.  —  eceiesiarum : 
EikL  rcll.  "•c.  34,  coiic.  Trib.  (hab.  A.  895),  iu  compendium  redarlus.— Rcr.  ib.  Biirch.  I.  3,  c.  40.  ivo 
l*ecr.  Ib.  "•  romwrfiml.Ed.Bas.  "•  Hf  rfe  :  Ed.  Arg.  =  C.  XXXVIL  "Miab.  A.  813.  -  Reg.  I.  i, 
c.  241.  (ex  Cap.  Reg.  Fr.  \.  5,  c.  87.)  Burch.  I.  3,  c.  ill.  Ivo  Decr.  p.  3.  c.  87.  "•  tn  eis  :  dciid.  in 
Cap.  el  Coll.  citl.  "•  episcopi  sui  :  Ed.  Bas.  =  C.  XXXVIII.  "•  hnb.  A.  813.  -Burch.  I.  3,  c.  412. 
Ivo  Pan.  1.  2,c.  4«.  Decr.  p  3.  c.  88.  —  cx  Chalcedonensi  allegat  Ed.  Arg.  ••»  add.  :  iaici  :  Edd. 
Bas  Liigdtl.  *•»  add. :  ducii :  Ed.  Bas.  *•»  add. :  luorftm  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  *•*  desid.  ap.  Iv.  et 
Uurch.  t  C.  16,  q.  I,  0.  ull.  —  C.  XXXIX.  *••  Rcf»?renduin  foriassis  bo«:  capul  cst  ad  c.  5,.et  6,coac. 
Melphitani.  h«b.  A.  1089.    "•  add. :  potsetsas  :  Edd.  Bas  .Ltig  1«'.  II,  HL 


lan                                DBCRETI  PARS  SECI}Na\.  CAUSA  XTU.  QUJEST.  I.  |058 

C.  XL.  NuUi  lieeat  i»  jvt  tuum  monatierium  couttr-  A  ut  epUcopi  me  «bbaies,  qiti,  non  in  rritciHni  *** 

•  SSir'  "'"  """*"  '"'  ""''"''"''""'  '"''*"  '"""''  animaruin,  «ed  in  avariliam  el  liirpe  lucmm  iii- 

"* '  'item  ex  decreio  Silvcstri  Pap»  *  «»,  »•"""».  I"'»'»»'  ••«""»«  circumveniendo  Wlort- 

Nemini  regnm  anl  cuiquam  liominnm  '"  in  pro-  "^™."''  *'  "^  ~".""  '""  P«"»»«|<"«  ««rripiMsriinl. 

prium  jns  •••  llceal  monasterium  tradere  •-.  nisi  ad  P«"'««""«  «»"«'"<^  "|P»;«  '"1"*  '"'"  *'="'"»"'* 

aliud  n.onasierium,  vcl  commuiare,  nisi  cun.  alio  fW-^^""»-  "'  'e™- 1'"  '"ecl.  comao.  .leposuen..... 

monaslerio,  vel  qoocnnq.ie  commcrcio  •••  vendere  •.  '"  *"'  1"°''  '*»«'""'     '  P^sevfi-are  cogantnr,  res 

Quod  >\  r:.cni.n  fuerU,  non  v;.lebit.  sed  ipsuni  mo-  '«"»«"'•'""  ««eredibus  red.lantur. 

naslerium  In  p.i$lin..ni  reformelur  stalum.  ^-  ^^'"-  ^}'*'  .««•'««'«'«  /7.';«"«  «««««"«'«  «» 

__,,_•  proptnqmt  abbat  tubtliluere  non  i'alei. 

C.  XLI.  £,pi»copi  e/  fralrum  eoniilio  monatterium  ad  ,,^  „,  r..„„:i:-  t.......  -.  ■•• 

m*/ior«.^i„..  a«ft/.«ppo«*r«  nii/<i.«  prohibeaiur.  '""•  "  ^"""''o  T*»'*""'"      ' 

/»«m  ex  decreio  Bonifacii  •".  Congregalio  debei  sibi  eligere  abl.aie...  post  ab- 

V.  Pars.  Si  quis  vult  monasterium  suum  ad  me-  •""'■"  ""■'  ■"<"■"'"•  '*'  «» '''**"'«'  "  'l"*  •"«:«»«rit 

liorandum  in  alium  locum  -H-  ponere.  flai  cum  con-  "'  ?<*««»«"'•  Episcop.is  enim  non  debcl  abbatem 

silio  •••  episGopi  et  frairum  suorum,  et  dimitut  ''»'«"•«'  «lincre  in  loco  suo  •••.  Ipse  auten.  non 
presbyterum  •»»  in  priori  ioco  ad  roinisleria  w  ?  •"****'  '"l"^"'  »'•'''"«•■«  <•«  «"'«  propinquis  vcl 

(■lcgla.,  anaicis  siue  volunlate  Iratrum. 

C.  XLIL  Publiem  penuieniia  tubjieiantur  f  vi  drcum» 

veuiendo  aliqnot  tondere  praiumunt,  — 
liem  ex  Concilio  Mogi.ntiuensi '  ■•'. 
Tl.  Pars.  Consiiluit  sane  '"sacer  iste  convcnlus. 


CAUSA  XVII. 

GRATIANUS.  QDJESTIO  I. 

Qttldam  pre$byter  hilirmilate  gravatu*  se  fieri  velle  ICKATIANUS. 

monachum  dixit;  ecclttiam  et  bene/icium  in  manu  f.  Pars.  Qnod  a  wto  diecedere  non  lieeat,  muttis  au- 

advocati  renuneiavit .  Postquam  convaluity  mox  se  etoritatibus  probatur.  Ait  enim  Propheta :  Noyeit,  e9 

futurum  monachum  negavit^  et  ecclesiam  et  bene/lcium  C  redcliie  Domino  Deo  veslro  *• 

reposcit.  (Qii.  L)  Hic  primum  quasritur,  utrum  reus  C.  I.  QutB  Deo  vovenfur  necessario  reddantur. 

voti  teneatur,  an  liceat  ei  a  proposito  sui  cordis  disce-  Jtem  Atigustinus  «  *. 

dere?  (Qu.  II.)  Secundo,  an  ecclesia  et  beneficium  ei  Snnl  quaedani,  q\m  ellam  non  vovenles  debcmus; 

reddenda  sint,  qum  priuslibera  voluntale  refutavit  ?  qnsBdam  ellani,  qua  nisl  voverimus,  iion  debemus. 

(Qu.  in.)  Teriio,  si  contigisset  eum  se  et  sua  mona-  sed  postqoam  ea  Deo  promitUmus,  necessario  red- 

sterio  tradidisse^  an  licentia  abbatis  iiceret  ei  ad  pro-  iiere  constringimur. 

pria  redire?  (Qii.  IV.)  QuartOy  $i  sine  iicentia  abbatis  c.  11.  De  eodem,  hem  Hieronymus  ». 

retro  abierit,  an  sna  sibi  abbate  reddenda  sintl  Vovciilibus  virginiialem  *  non  soluin  nubcre,  sed 

—  cliam  veile  damnabiie  est. 

NOTATIONE^S  CORRECTORUM. 

C.  XL.  d  In  C»pilularibus  sic  liabelnr  :  Nemini  recitaliir  cx  Magunlino,  el  mullo  pleniiis  eodemqite 

regnm  aut  cuiquom  hominum  liceat    monasterium  plane  modo,  quo  nuiic  Ifgiliir  in  Cabilon.  2.  c.  7. 

tradere,  vel  commutare^  vel  quocunque  commereio  Cavsa  XVIII.  QuiEST.  I.  C.  L  •  llojiis  capiiiili  ip^m 

vendere,                                                                    D  oninino  verlia  non  siiiil  invenla  apiid  B.  Aiigiisli  • 

«  Vendere  :  ]n  locis  iiulicatis  hxc  sequunlur :  Hoc  num,  spd  fere  eailein  liabemiir  apud  CassiodoriMii  ii» 

etiam  divina  et  apostolica  atque  canoniea  $ub  analhe-  Psal.  75,  ad  v<?rs.  Vovete^  quem  ciui  glossa  onlinarii» 

matis  peena  sanxit  auetoritas.  ad  euiii  locuiii. 

C.  XLII.  f  C:iput  boc  a  Burcbardo  etiam  ei  Ivone 

QuiEST.  TII C.  XL.  "^  Imo ex Cap.  Rcg.  Fr.  1. 5,  c.  586.—  Burcb.  l.  3,  c.  25.  I vo  Decr.  p.  5,  c.  27.  Polyc.  I.  3, 
1. 12.  "*  ilesid.ap.  Iv.  *^*  desid.  in  orig.  ei  ap.  Burch.  et  Ivonem.  ***  add. :  vel  convertere:  Edd.  cull.o.  pr» 
Arg.  Niir.  Ven.  I.  ***  commento  :  orig.  —  Burch. — cominoc/o  :lvo.=:C*  XLI.  "*  ex  eodeiii  (i.  e.  Siivestro) 
citnntEdd.Nor.Ven  1,11.  — ^ir  llaf^tiif/tneiMJ:Ed  Arg.,  rererendnmlamen  estadpoenileniiale  Tbeodoric.  6« 
—  Burch.  1. 3,  c.  26.  Ivo  Dccr.  p.  3,  c.  51.  ft  «^''^  ^^^<^  — A*'  •  Ed.Bas.  ^^'concilio  :  Edd.  Ven.  1.  Uigd.  1. 
**^  add.  :  aliquem  :  Ed.  Bas.  =  C.  XLH.  **•  imo  ex  conc.  Cabilon.  bj»b.  A.  813,  c.  7.  —  Biirrb.  I.  8^ 
c.  93.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  lil.  —  cf.  C.  20,  q.  3,  €•  5.  ***  desid.  in  Ed.  Bas.  ^^  fructu  :  Edd.  coli.  o. 
•*•  perceperunt  :  Ed.  Bas.  —  cepenrrK  :  Edd.  rell.  pr.  Lugdd.  II,  III.  =C.  XLIII.  •**  Burch.  I.  8,  c.  86,  e% 
Ivo  DeiT.  p.  7,  c.  lOi,  citant  ex  conc.  Moguiilino.  —  Ed.  Bas.  :  ex  eodem^  qnod  idein  est.  —  Legilur  in 
poBuitentiali  Tbeodori  c.  6.    ***  tocum  suum  :  Ed.  Bas. 

CAUSA  XVII.  QuAST.  1.  Pars.  I.  *  Psal  75,  v.  12.  =G.  I.  *  lino  Casslodoms  in  Ps.  dt.  =:C.  IL 
*  cf.  ad  c.  4.  D.  27.    ^  dcsid.  in  Edd.  Arg  Nor.  Veii.  1,  II.  —  add.  :  Deo  :  Edd.  reU. 


DECRETl  PARS  SECUMDA 

C.  III.  Di§nu$eii  iupplich  qui  te  ipsum  Deo  eubtrahil 
a  voio  reiHiens. 

liem  Gregorius  in   Regesto ,  lib.  /•  epiu.  33.  ad 
Venantium  *. 

Ananias  pecunias  Dco  Yoveral,  quas  posl  dia!)o« 

lica  *  viclus  persuasione  subtraiit.  Sed  qua  morie 

mulclaius  est,  scis.  Si  ergo  ille  morlis  pericnlo 

dignus  fuit,  qui^eos,  quos  dederal,   nummos  Deo 

abslulit,  consldera,  quanlo  periculo  in  divino  Judicio 

dignus  eris,  qui  non  nummos,  sed  lemciipsum  Deo 

omiiipolenli  (cui  le  sub  monacbali '  babilu  devove- 

ras)  subsiraxisti. 

C.  IV.  Ante  Dei  oculoe  cadunt  qni  bona,  qum  conci- 

piunt^  agere  recusani. 

Idem  euper  Ezechieiemt  Ub,  /.  homil,  3  '. 

Qui  bona  agunt,  si  meliora  agcre  deliberanl,  et 
post  deliberala  non  faciunl,  licei  in  bonis  prioribiis 
perseverent  *,  in  conspectu  tamen  Dei  cecideruni  ex 
deliberaiione.  Item  paulo  superius  :  §  I.  Sunt  qui 
cuncta  relinquere.elDei  servilio  se  subdere,  et  freno 
castilatis  se  restringere  deliberanl ;  sed,  quuin  post 
casiitaicm  alios  cecidisse  conspiciunt,  se  rcirabendo 
meritum  perdunt* 

Gralian.  Si  ergo  pott  volum  qui$que  neceseario 
cogitur  solvere  quod  vovit;  it  voventibut  non  tolum 
nubere,  ted  etiam  velle  damnabile  ett^  patet  quod 
tacerdot  itte  ad  extecutionem  tui  voti  cogendut  ett^ 
et  non  solum  non  fieri,  ted  etiam  velle  monachum 
mu  fieri  sibi  damnabile  esi,  {  1.  Quod  vero  interva» 
ventes  iste  computandus  sit,  patet  ex  verbis  A^gu" 
stitti  "  dicenlis  :  Dixi,  confilebor,  eic.  Magna  pietas 
Dei  est,  ut  ad  solam  promissionem  peccata  diiniual. 
Nondum  enini  pronunciai  ore,  et  tainen  Dens  jam 
auditin  corde;  votum  enim  pro  opere  reputatur. 
Sirut  ergo  Proplieta  inter  voventes  repntatur^  quia 
dixit  :  Ego  eonfitebor;  sic  iste  inter  eosdem  compu- 
tandus  es/,  quia  dixii :  Fiam  monachus,  His  ita 
respondetur :  Aliud  est  propositum  corde  concipere^ 
et  eliam  ore  enunciare;  aliud  est  subsequenti  obliga" 
tione  se  reum  voii  facere,  §  2.  Quia  ergo  ^  isle  pro" 
positum  sui  cordis  ore  simi)liciter  enuneiavitf  non  au- 
tem  monasterio  aut  abbati  se  tradidit^  necpromis- 
sionem  scripsit^  nequnquam  rens  toli  habetur. 


.  CAUSA  IVn.  QUifSST.  I(. 

A  QCiESTiO  ir. 

CRATIANUS. 

Vnde  Alexander  Papa  II.  ait  * : 

C.  I.  Ao7i  cogitur  atiquis  in  monaslerio  maneref  nisi 
professionem  fecerit  in  manu  abbatis, 

Coiisuidus  presbyier,  quondain  iu  iiifirniilate  fer- 
vore  passionis  pressus,  monucbiiin  se  fleri  promisil, 
non  tameii  inonasicrio  aut  abbati  se  tradidtt,  uec 
promissionom  scripsit,  sed  beneflcium  ecclesi»  in 
inaiiu  advocati  refutavit.  At,  poslqiiam  coiivaluit, 
inox  se  monachnm  negavit  fieri.  Quapropfer,  qnia  ct 
n.  Benedicti  regiila,  et  praecipue  patriset  prxdeces- 
soris  nostri  S.  Gregorii  Pap»  canonica  inslilutio  tn- 
terdicit  monachum  ante  iinius  anni  probaiioiieni 
n  eflici ,  judicamus  et  auctoriiate  apostolica  pra*ctpi- 
mus,  ul  prsfatiis  presbyter  beneflcia  •  et  aliaria 
recipiat,  babeat,  el  quiete  retineal. 
C.  II.  Uxor  post  propositnm  continenfim  ducta  di^ 
mitti  non  debet, 

Item  Auffustiiius  ad  Bonifacium  Comitem^ 
ep.  LAA.  b  " 

Nos  novimus,  nos  lestes  siimiis,  quod  oinnes  actus 
piiblicos,  quibus  occupaliis  eras,  reliiiqiiere  ciipie- 
bas,  et  le  in  otiiim  sanctum  conferre,  aiqiie  in  ea 
vila  vivere,  in  qua  servi  Dei  monacbi  vivunt.  Quuiii 
ergo  te  csse  in  hoc  proposiio  gauderemus,  navigasit, 
uxoremque  *  duxisti.  Si  conjugem  non  baberes.di- 
cerem  tibi  qiiod  et  Tubunis  ^  diximus,  ut  in  saDCli- 
late  continentiae'  viveres.  Sed  ul  te  ad  istam  vitain 
Q  non  exhorter,  impedimonto  conjunx  esl,  slne  cujus 
consensione  continenier  tibi  iion  licet  vlvere,  quii, 
et  si  tu  post  illa  tiia  vcrba  Tubunensia  *  ducere  non 
debebas  ^,  illa  lamen  nihil  eorum  sciens  liiiiocenier 
tibi  el  simpliciter  nupsit. 

Gratian.  Ecce  iste  corde  eoncepit  se  monaehum 
fieri ,  et  ore  pronunciavit ,  se  velle  in  otium  tanctum 
conferre^  non  tamen  pottea  coactut  e$t  tutcii)ere  quod 
corde  concepit^  et  ore  pronuneiavil.  Auctoritat  illa 
Aiexandri^  tecuta  institutionem  B,  Cregorii  et  B.  Be- 
nedicti^  probandie  annum  indulget^  $ed  noii$ ;  ignoti$ 
vero  triennium  conceditur. 


NOTATIO.NES  CORRECTORUM. 

C.  IV.  b  Quia  ergo  :  In  plerisque  vetustis  cxem-  D  noii  cst  mulatum. 
plaribus  liic  est  initiuni  qii^estioiiis  scciiiid.'c  *.  'C.  II.  b  Confectum  est  hoc  capnl  ex  verbis  B.  An- 

QuiEST.  II.  C.  I.  •  Beneficia  :  \n  velustis  exem-      gnsiini  in  ep.  70,  sed  iii  cpitoinen  redactis.  Ivoau- 
plaribus  apud  Ivoncni  (iipud  qucni  caput  hoc  copio-      lein  iiitegre  referU 
siiis  habetur)  legitiir  :  benelicium  '* ,  sed  ob  giossuin 


Qu^sT.  II.  C.  III.  ■  Ep.  51.  (scr.  A.  591),  I.  I.  Ed.  Maur.  —  Coll.  ir.  p,  p.  4,  l.  &5,  c.  51.  •  diaboli  : 
Kild.coti.  (I.  "*  monachico  :  oiig.  —  Edd.  Arg.  Bas. — C.  IV.  *  Sensus  summaii  n  reddiius.  ^  perec" 
verareni  :  Ed.  Bas.  **  cf.  D.  1,  de  poen.  c.  5.  '  in  Ed.  Bas.  finis  quasstionis  est  in  cap.  seqa.  Goii- 
ealdus, 

QUiEST.  II.  C.  l.  »  Decr.  p.  fi.  c.  428,  ( :  Alex,  II,  Vdoni  Trever.  et  Theoiorico  Virdunensi  Epp.)  Ivo 
Tn!!.  I.  5,  c.  183.  Ed.  Lov. :  Cilix  iil.  Hugoni  Trev.  ei  Theorico^  etc^  Ed.  Bas.  :  Calix  iil.  iiugoni  Trev, 
et  Theorico  Viriiinensi  Epp  —  Ep.  temporis  incftrti.  *'  ita  iii  Ed.  Bas.  =C.  II.  '  Ep.  220,  (str.  A.427.) 
Ed.  Miiiir.  —  Ivo  Dccr.  p.  7,  c.  9,  10,  p.  8,  c.  16.1  *  i.  e.  uxorem  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.,  in  quaverba 
iU  est  noii  lcg.  ^  rii^anrs  :  Edd.  coll.  0.«  '  ca$tuate  continenier :  ea;d.  *  THbaneu$iQ  :  eacd.  ^  debuerae  : 
(*»d. 


m\  DECRETI  PARS  SECUNOA.  CAUSA  X\IK  QIjMST.  IV.  im 

Unde  es  deereto  Bonintcii  ^  «  :  A  stituLiini  'prausens'  coinmiuens»  praedium  ^  ecciesiae 

G.  in.  Ante  probationem  triennii  nuUue  in  monatlerio 


suhcipiatur 

Si  qiiis  incogniliis  nionastcrium  ingredi  voitierit, 
nnlc  irienniiin)  nionndii  liahitns  *ei*  non  praestelur. 
Et  si  intra  '  ires  annos  autscrvus,  aut  iibertus  ^  co- 
lonus  i|itaBratiir  a  doinino  suo,  reddatur  ei  cum  om- 
nibus,  qiiae  attulii,  fide  tanieu  accepta  de  iropunilate. 
Si  autem  iiilra  triennium  non  fuerit  requi^itus, 
postea  qiixri  non  potest ,  nisi  sit  tam  longe  ,  quod 
inveniri  non  possii.  *Sed  tantum  •  ea,  quae  in  mo- 
nasterium  adduxit  *®,  dominus  servi  accipiat/ 

QU.ESTIO  III. 

GRATIANUS. 

Quod  autem  ^uoiritur^  an  pott  tradiiionem  st<  ei  fat 
cum  licentia  abbalis  ad  propria  rediref  facile  mon" 
tlratur  non  pottefieri.  Jptum  enim  redire  criminotum 
ett,  Qui  autem  manifetio  faeinori  detinit  ol>viare, 
quum  potetif  contentiL  Uic  autem  non  tolum  non 
obviat,  ted  eliam  permittendo  faulor  extittit.  Non  ergo 
licet  abbati  dare  iicentiam  alicui  reiro  abeundi ,  nec 
iUi  licet  uiique  retrortum  abire^  quia  ex  quotemel  te 
abbati  tubjecit^  abtque  ejut  permittione  nihil  agere 
petett. 


inagnum  vel  exiguuin,  vel  quicquam  de  jure  eccie- 

sidi  alienare  tentaverii  et  donator,  et  alienalor,  et 

\enditor  bonoris  sui  amissione  mulctetur. 

C.  II.  PALEA  •. 

[Item  Gregorius  Anihemio  subdiacono  ,  lib.    XI , 
epist,  31.] 

fl  Ralio  nulia  permiliil,  ut  propriis  cujusi|uam 

usibus  n|)plireiur  quod  pro  coinmuni  uliliiale  datum 

.esse  cognoscitur.  > 

C.  III.  Qui  revocandum  pvtat  quod  eccletm  contnlit, 
sncnlegii  crimen  incurrit. 

Item  Ambrosius  lib,  IL  de  yoeniteniia^  c,  9. 
Suut  qui  opes  suas  tiimuliuario  mentis  iiiipulsn, 
non  judicio  perpetuo,  iibi  ecclesiie  conliilerunt  \ 
g  postea  revocandas  putaverunl.  Quibus  nec  priina 
inerces  rata  ■  est,  nec  secunda,  quia  nec  prtma  jiidi- 
cium  habuit,  et  secunda  babuit  sacrilegium.  Sunt 
quos  pcenitueril  *  opes  suas  divisisse  paiiperibus. 
Sic  eos  «,  qui  poenitenliam  agunt,  boc  soluin  liinere 
oportet,  ne  Ipsius  poenitentiae  agant  poenitentinm. 

C.  IV.  Qui  taerit  tocis  derelicta  reiinere  contenderit 
tacrilegium  commiltit, 

Item   GregoriuH    Sabino    Subdiacono ,   lib.   Vlli. 
epitt.  6  ^ 

Sacriiegium  et  conira  Jeges  est,  si  quis  qi20<l  ve- 

nerabilibus  locis  relinquitur  pravae  voiuntalis  sludiis 

suis  tentaveril  compendiis  retinere. 

G.  y.  Sacrilegi  judicantur  qui  eceletiof  facuUatet 
alienant. 


OUiESTIO  IV. 
GRATIANUS. 

I.  Pars.  Si  autem  tine  licentia  abbalit  de  monatte'      j^^  L,^^j„g  Epitcoput  ad  GaUia:  et  Hitpaniw  Epi^ 
rio  discetterii^  quoeritur,  nlrum  tua  tint  ei  reddenda,  ^  tcopos,  epist,  /,  cap^  (J  •. 


an  nonf  Sed  possettionet   et  ret  ecclesia:  traditas 
quolibet  modo  aUenare  nec  abbali,  nec  alicui  licel. 
Unde  Symmachus  Papa  :  <  Possessiones  quns  uiius- 

quisqiie,  etc.  >  *  etiterum  in  synodo  Romnna  1 1 1 , 

c.  6  ». 
C.  I.  Honore  priveiur  qui  de  jure  eccleti(e  aliquid 
alienare  pratumsit, 

Quicuuqiie  episcoporiiiu,  presbyterorum,  diacotio- 


Omnes  ecclesisc  raplores  alque  suarum  facultatum 
alienatores  a  liminibus  sanctae  *  matris  ecclesiai 
analbematizamus  f,  aposlolica  auctoritaie  pellimus 
*ei*  dainnamus,  atqiic  sacrilegos  e&se  judicamus;  et 
nAu  soluin  cos,  sed  omnes  consenticnles  eis,  qiiiu 
nun  solum  qui  faciunt  rei  judicantur,  sed  cliain  qui 
couseniiuiii  facientibus.  Par  cnim  poena  et  '*  agenies 
**  et  conscntienies  comprchendit. 


rnm  oblitus  Dei,  ct  deci^eti  bujus  immemor  •  in  con 

KOTATIONES  CORRECTORUM. 
C.  IIL  c  Caput  hoceiiam  in  Panormia  citatur  ex  D  sequiiur :  cujus  nomame  civitatis  sacerdotes  volumns 
Boniracio.  A  Biirchardo  autem  et  Ivone,  et  iu  ple-      religiosis  nexibus  devtnciri,  Naiu,  iit  supra  i2,  q.  2. 


risqiie  vetiistis  exemplaribiis  Gratiaiii  tribuitur  con- 
cilio  Toletano  *".  Sed  in  nullo  eorum,  qux  impressa 
aut  manuscripia  babentiir,  iiiventuinest;  eadem  U- 
iiien  fere  suiit  in  Capitularibus,  et  apud  Julianuui 
auiecessorein  Not.  123,  c.  5i. 

^  Liberius  :  Sic  emendatuin  cst  ex  aliquot  manu- 
scriplis,  et  cx  locis  indicalis,  qiiani  lectionem  ha- 
buit  etiam  aticior  glosssc.  Atilea  legebaiur  :  Uber  f* 

«^  Sed  tanium  :  Ilxc  addita  sunt  ex  locis  iiidicalis. 

Qui£ST.  lY.  C  1.  ^  Immemor:  lu  concilio  ipso 


Aoii  liceat^  dicliiin  esi,  iii  ca  synodo  Kotnaiix  tau- 
tum  ecclesias  iegeiu  Syminacbus  prxscripsit. 

•  ^  Prasdtum  :  Hoc  loco,  omissis  verbis  sexii  cjipi- 
tis,  eorum  loco  referuniiir  hsec  ex  titnlis  ejusitfui 
concilii,  omninoqne  caput  hoc  e\  verbis  ilJiussynodi 
8uo  niodo  collector  aptavil. 

C.  III.  «  Sic  eos  :  In  origiiiali  legitnr  :  Sed  eos,  qui 
peenitentiam  agunt,  hoc  solum  pceniiere  non  debct,  ne 
ipsius,  etc.  SeU  ob  glossam  nou  esl  einenda:utu. 


Qu.€ST.  ll.C.lil.  *••  ita  in  Ed.  Bas.  « Imo  c.  55.  Nov.  il?,  apud  Julianiim.  — Burch.  I.  8,  c.  20.lvo  Pan. 
I.  3,cM8<i.Dccr.p.7.c.44.— cf  Cap.Reg.Fr.  I.  5,  C.380.  ^infrn  :  EUd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  IMU  f /i^er 
vel :  Edd.Bas.  Litgdd.  II,  III.  —  Uberaut  :  Edd.  rell.  libertus  vei  :  Cap.  —  Coll.  cilt.     "  adduxerit  :  Bolim. 

QuiEST.  IV.  C.  I.  »  siipra  C.  46,  q.  I,  c.61.  •  hab.  A.  502.  —  Ans.  I.  4.  c.  30.  Polyc.I.  6,  1. 15.  = 
C.  II.  »  Ep.  51,  (scr.  A.  509).  I.  9.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  5.  c.  38.  Polyc.  I.  3.  t.  li.  —  cf.  Comp.  1,  el 
X,  de  prajb.  c.  5.—  vox  :  Palea  desid.  iii  Edd.  Arg.  Bas.  =C.  III.  *  eonlHlerint  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Bas.  •  grntitt  i  Ed.  Veii.  II.  —  grnta  :  Edd.  rell.  •  pmituit  :  Ed.  Bas.  —  peenitet  :  Ed«l.  rell.  =  C.  I\. 
'  Ep.  5,  Ibcr.  A.  000),  I.  10.  Ed.  Maur  -  Aiis.  I.  5,  c,  39.  Poiyc.  I.  5,  l.  it.  =  C.  V.  •  Capui  Pseudo- 
isidori.  —  Reg.  I.  2.  c.  284.  Ans.  l.  4i,  c  4  (5).  Burch  I.  i  l,c.  lO.lvo  Decr.  p.  5,  c.  140,  p.  14.  c.^9. 
»  ejusdem  :  Eild.  coll.  o.  f  amthematizatos  :  orig.  —  Aiis.  Ivo  p.  3.  —  awuhematizui^tes  :  Rcg.  BuicU. 
Ivo  p.  14.     "  dcsid.  iii  Ed,  Bas.     '*  facientet  :  ib. 


IM5                           KCBETI  PARS  SECVNDA.  CAUSA  X\n.  QUiEST.  lY.                            lOM 

C.  ?i.  Exc4mmumc€lur  qui  confinia  eeeUiia  \rangcrc  A  (ibiinet  poenilenlia,  *er  (cmpore  ordinalo  '*  pro  lioc 

ieniavtrii.  f^^^^  ^^i^l^  tc  conlrilo  ei  liumilialo  dlgiiutt  oHeras 

Iiem  Nlcolaof  Papa  amnlbu$  Epiieapi$  ««.  gacriacium  Deo. 

II.  Pars.  Sicul  aniiqultus  a  aaiiciis  Palrrinis  Rla-  q  ^j^   Fugientem  ad  eccle$iam  nemo  audeai  abetra- 

tiifiim  est,  staiuimus,  ui  roajor  ecclesia  per  circul*  here, 

tuin  XL.  "  passiis  liabeai,  capelKii  vero  vel  nitnores  item  ex  libro  capitularium  T.  c.  M^. 

ecclcsix  XXX.  §  I.  Qui  autem  confinia  '^  earuin  "  Renm  ad  ecclestam  conrugieiiiem  **  neiiio  alistra- 

conrringcre  lentaverit,  aiit  personain  hominis,  vel  bere  audeat,  neque  inde  donare  '  ad  poRnam  vel  acl 

bona  cjus  inde  snbiraxerit,  iiisi  publicus  latro  fue-  moriem,  ui  lionor  '«  Dei  el  sanciorum  ejiis  coiiser- 

rit  **,  quosqiie  emendct,  ei  quod  rapuerii  reddal,  Teiur;  sed  recioresecclesianimpacein,  ei  vitain,ac 

excommniiiocior.  niembra  ejus  obtiiiere  sludeant;  iamen  legtiitiie  com- 

C.  Yll.  Sotvatur  aitario  qnod  j^ro  emunitate  emenda'  poiiai  qiiod  inique  ftxii. 

(ttf  eeelenaf.  q^  X.  Ab  eceleiiw  arceatnr  ingreau  qui  aliqHem  de 

Item  ex  Goncilio  Triburiensi  *^.  eccleeia  riolenter  rapuerit. 

Si  quis  in  atrio  ecclesiae  pugnara  commitlii  atlt  Jiem  Gelasius  *'  Victori,  ComtnntiHO.  Martyrio  *', 

homicidinm  facii  ",  quicqiild  pro  emunitate  «>  vlo-  »  Feliciuimo,  Sereno  et  Timotheo  Epitcopii. 

laia  emendandum  esi  altario  solvatur,  ciijuscunque  Fraler  ei  coepiscopus  noster  Eptphaniiis  sua  iioirw 

foerii  ecclesta  illa.  relatione  snggessitf  Denenalnm  ei  llauriim  B4'iii*- 

C.VIIL  Non  licet  alieui  hominem  de  eecleiia  ra-  vcntanaj  muiiicipes  civitaiis  iu  contumeliam  roUgio- 

pere.  nis  acerba  niinis  ei  plectibit:  contuinacia  prostliitsse, 

item  AiigiistiiHis  ad  Bonifacium^  ep,  CLXXXVII  **.  qiii  confnglentem  ad  ecclesis  sepU  curialem  suHin 

Miror,  quomodo  lam  subilo  fidei  iiiurum  artos  ne  '^  illic  qiiidem  lutiim  ani  de  injiiria  sua  seciiraiii 

•  mperit  inimicL  Novi  enim,  qita  religione  semper  sis  essc  siveriint  **,  ausi  irrupiione  '*  temerarttt  meuiia 

ecclesiain  'Dei*  veAerains.  Qito  **  instignnte  faeere  admiitere  quod  nec  poiesiatibus  qnidem  vel  princi- 

ausus  es!  Iiomtnem  de  ecclesia  rapuisii?  Tuiis  &i  de  pibus  unquam  licuii  perpeirare,  ui  boiniiieui  in  san- 

luo  amico  forte  pra^snmerei  fngitivus,  possei  procul-  cluariis  constitutum  (captata  sacerdotis  absenii;i)  ris 

dubio  intercessoriscausa  vciiiam  promereri.  Ergo,  si  Inclaniem  reclamantemque  violenter  absirahereni. 

amtcus  inienditur  '*,  cur  Deus  offendltur  ?  Sed,  si '«  Quos,quantumsuaDobi&suggestionepatefocii,incriio 

de  poiostaie  praesnmitur,  Nabuchodonosor  regem  indignosessesacracommuniouejudicavit.EisircTera 

iniende»  qui  causa  sitperbi»  in  bovem  esi  ex  boinine  lanti  facinoris  constat  aomissum,  nosiraetiani  ancto- 

eommntaiits  «.  Non  ut  confundam  le  ba^c  scribo,  p  ritas  in  bacparteconseitiit.Necenltnjuteadsitppri- 

sed  ui  filium  '*  carissimum  moneo.  Ecdesi^e  igiiur  caiiduindebetadmitiiqui"  admiitere  sacrilegiuni  non 

ilisesum  revoca  quem  ut  '^  irreligio&issinius  "  ra-  dubiiavit.  Nullus  eniin  inira  limina  tantx  Teneraiioni 

puisti.  Oblatio  vero  doinus  iun  a  clericis  ne  susci-  depiiiata  utrumque  sioi  liceie  existiniei  pro  siuc 

plalur  indixi  '*,  coinmunioneroque  tibi  inierdico,  voluntatis  4rbitrio«  ui  ei  humiliiatoui  "  sibi  vendicet 

donec  peracia  pro  ausibus  vel  errore  a  me  defliiiu  ei  furorem.  Et  ideo,  fratres  carissiroi,  supradicios» 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  VIL  d  Emunitaie  :  Slc  etiam  apud  Burchar-  Suni  autem  inter  verlia  Gratiani  infra  de  pcBtitien- 

duin.  Ivo  habei  :  pro  immunitate  riolata,  In  alii|uot  tia,  disL  1,  c  Voluiium. 

veiiistis  Gratiani  exeniplaribus  legitur  :  ^ro  emuni'  C.  IX.  *  Donare :  Sic  esl  emciidalum  (antca  eiiiui 

taie  eccleiice  tiolatce.  Sutntna  aiitem  hujiis  capiiis  legebatnr :  damnare  **)  ex  Capit.  Ciroli,  ei  concilio 
fere  liabelnr  in  Triburiensi,  quod  exstat,  c.  4,  et  tf.  |v  Miiguniino,  ei  plerisqiie  vetiistis  Gratiani  excinpla- 

C.  VIII.  •  Commii/a(ics  :  lloc  loco  isu  erant  Inier*  ribus,  ei  ceteris  collectorilnts,  iiuanquani  apud  lliir- 

jecta  :  atque  a  regno  $uo  profugue  recedene^  non  anie  chardom  ex  concilto  apud  Thcodoiiis  villani,  et  in 

regnum  recepit^  quam  conrenui  Deum  preedicavit  * .  Pattormia  ex  libro  Capiiulonim  lottge  eopiosius  hoc 

qiue  a  mittiis  veiusiis  absuui,  ei  originali»  et  Ivone.  eapiii  refonitur. 


QOiisT.  IV.  C.  Vf •  **inio  ex  ep.  Nicolai  II,  ad  Epp.  Gnllla;,  AquitanuT  ei  Vasconl»,  in  qna  refertnr  conc. 
Roni.  h:ib.  A.  10o9.  —  Ivo  Pan.  I.  S,  c.  81,  (:  ex conc.  Agathemt)  Decr. p.  3,  c  lOi.  "  LX :  Ivo.  '^  confi- 
nium :  Ivo.  ^  Edd.  Arg.  Nur.  \en.  1, 11.  Par.  *'  ^orNOi  e  catd.  et  Edd.  Lugd.  I  Par.  —  Ivo  Decr.  «*des.  in 
Paiiorm.  ■*  erii  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  Vll.  "  exi-erpi.  ex  c.  4.  et  (>,  coiic.  Tribur.  hab.  A.  895.  —  Rec 
l  i  c.  57.  Diirch.  I.  5,  c.  196.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  Ho.  *'  fecerit  :  kdd.  coll.  o.  =z  C.  Vlll.  ^'  Ep.  sup- 
pofiiiiiia.-— Ivo  Decr.  p.  3,  c.  I^  **  Quo  inetig.  facinorehomin^,ete.:UQ.-^  QHoin$$.'fun}r€  hom,^ 
etc.  :  orig.  ''  attenditur :  Ed.  Oas.  "  et  $i :  EdtL  coil.  o.  '  iu  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  '<  :<«l«l.  : 
meum  :  Bohm.  '^  desid.  in  Edd.  colL  o.  "  irreligio$i$$ime  :  ouid.  pr.  Arg.  **inUrdixi  :  Ivo. — 
Eild.  coll.  0.  '^  condou^to :  Ivo.  "  cicm  corda  :  Ed.  Arg.  r=  C.  IX.  "  c.  39,  conc.  Mog.  hab.  A. 
813.  -  Cap.  1.  5,  c.  15.^.  —  Burch.  I.  3,  c.  194.  Ivo  r.in.  1.  %  c  15.  Decr.  p.  5,  c.  123.  *•  lugianlem  i 
Ivo.  —  Edd.  colL  o.  **  ita  in  sola  Ed.  Lugd.  1.*^  hon.  eccleum  con$. :  Ed.  Ilas.  —  Aoii.  eccluiarum  con».  . 
Eild.  rell.  —  Ivo.zzC.  X.  "Ep.  temporis  iucerti.  ^  l\o  Uecr.  p.  3,  cliU.Polyc.  1.  7,t.  i.  "  Martiuo  : 
Kdd.  coll.  0.  '^  nec  :  easd.  —  Bobin.  "  itimeraiil :  Ed.  Arg.  —  dimiwunt :  Edd.  rell.  **  irrepHana  : 
Edd.  colL  0.  pr.  Bas.  Liisdd.  II,  III.    "  ubi :  Ed.  Bas.  —  Ivo.    "  huMaHitatem  :  Eild.  colL  o.  pr.  Bas. 


*«65  t)ECRET1  tAnS  SECtlNbA.  CAUSA  XVII.  QUiEST.   IV,  |08d 

st  niaiiifesla  rcos  facll  conqncsiio,  ab  onniibits  paro-  A  C.  XV.  Juda  $imilh  probatur  tjut  ornamenta  $urri 
chianmi   vestraruin  ecclesiis  noslite  prsccpilonis 


aactoHlale  prohibete,  qt  non  soliim  hi,  qni  in  ** 

injuriaih   sanctomm  locorum   prosilulsse  probdn- 

Itir  *•,  nilerito  conseqnantur  pro  facll  sui  q)ialitale 

Vindictim,  venim  eiiain  ceieri  a  tali  praesumiione 

ultionis  istiiis  limore  revocenfUr. 

C;  XI.  Eeclesiarum  non  est  dignus  ingretsu  qti  eas 
viblat. 

Idem  Epiphanft)  Episcopo  ^^ 

Ad  epfscopos  ceteros  direxirtius  jussionem,  iit  eos, 
qiil  eccleftias  violasse  pe^bibentut*,  accessu  earum 
jiidicent  esse  indignos. 

€.  XII.  Qtft  ecclesiam  Dei  vastat,  et  ejus  saceYdtiiem 
insequUur^  sucrilegus  jndicatur. 
Item  Pius  Papa,  episi.  II.  lialitis  ".  n 

Sicui  qul  ecclesiam  Dei  vasiat^  ei  ejus  praedia  ei 
donaria  exspoliat  *»  et  itivadit,fit  sacrllegus  sic  *et* 
ille,  qui  ejus  sacerdotes  insequitur,  *sacrilegii  reuf 
exsislit,  ef  sacrilegus  judicaluri  Et  infra  :  {  1.  Non 
ergo  gravlus  peccalum  esi  fornicatio  quani  sacrile^ 
giniu.  Et  sicut  iiiajus  est  peccatum,  quod  in  Deuui  ^^ 
vointiiiUitur,  quam  quod  in  hominem,^,  sic  graviua 
m  satrilegium  agere  quain  fomicari. 
C.  Xlll.  Qua  pitlm  feriaiur  qui  eccUsia  ugibus  ded»' 

cata  preedia  vexare  tetUaterit. 
hem  Urbaiius  tii  epist,  ad  omnes  epi^oposi  c.  3  ^\ 

Attendenduin  est  omuibus,  ne  pruidia  usibus  se- 
cretorum  cislestium  dedicata  a  quibusdam  irrucnti- 
bits  vexentur.  Quod  si  quis  fecerit,  post  deldtac  ul- 
tjoUis  acrimoniam  (quae  eirga  sacrilegos  jiire  pro-  q 
menda  esi)  perpetua  damnetur  infaniia,  et  carceri 
tradftur»  aui  exsilio  petpeiuae  deporialionis  ura«* 
Ittlp*^ 

C.  XIV.  PALEA. 
Item  Hyginus  Papa  «  f . 

I  Si  quis  ecclesiam  igne  combu&serit  ^*,  qiiindte- 
citu  **  aiinis  poenileat,  et  eam  sedule  reslituat,  et 
preiium  suum  ^  paup^ribiis  distribuat  *'•  > 


puit  ecelesiw, 
Ilem  Clemens,  epist.  II.  ad  Jacobum  ". 
Si  forle  qnispiam  i^resbyter  sive  diaconus  sacraril 
sindonem  vel  velUm  subtractum  **  vendiderit,  Jud» 
Iscariolls  simllis  aeslimabltiir  '^  Qui  propter  citpl- 
ditaiem  fetecrit  hot  opus,  noverit  9»  supradicti  Judae 
suscepturuin  poenam. 

C.  XVI.  De  eodtm.  PALEA. 
Jteni  ex  poeiiitentiali  ThMori  *\ 
c  Pecunia  ecclesiastica  furata  vel  rapla  reddatnr 
in  qMadrupIiim;  populi  vero  ■•  diipliceilir  ••.  Si  quls 
aliquid  de  ministerlo  sanctae  ecclesiae  fnk-atus  fuerit, 
sepiem  aiinis  poeniteat,  tres  in  pahe  el  aqua.  > 
C.  XVII.  De  eodem,  PALEA. 
Uem  ex  pa&nltetdiali  Roinano  t  *^ 
t  Si  quis  clericus  furtnm  fecerit  cftpiuile»  id  esi 
qnadriipedem,  Vel  domum  fnsgerit,  «ut  quamllbet 
rem  melioris  prelil  ••  furatus  fiteHt,  septem  annit 
po^uiteat;  laicits  quinquci  Si  quis  antl»m'tfe  mlno- 
ribus  seinel  aut  bis  furtum  fecerii,  reddai  pli^xiind 
sup,et  uno  annopceniteat  in  paiie  et  aqua,et  si  red- 
dere  uoii  potuerit,  Iribui  annts  poetdieat.  i 

C.  XYJII.   Sacrilegium  facit  ^t  pecuniam  tcclesid 

rapii. 

Item  Anaitleius  episti  /,  c.  2  ••. 

Qui  rapitpecuuiam  pl-oxiiiii  sui^  iniquiutem  opera- 

tur;  qui  autein  pecuuiain  vel  res  eccie&i»  abfituleiiii 

sacrilegium  facit. 

C.  XIX.  Segregetur  ab  ecciesia  clericus^  f  ai  servuni 
aut  discipulum  suum  ad  eam  fugientem  vtrberari 
prwsumiL 

Item  ex  Concilio  llerdensl,  c.  S  ••; 

NuIIus  clericorum  servuin  aut  discipulum  suum 

fugienicm  ad  ecclesiam  exll*ahere  audeat,  Vel  fla- 

gellare  praesumat.  Quod  si  feceril^  donec  dlgue  p<e- 

nit^at,  a  loco»  cui  honorem  non  dedit,  segregeiuri 

g  1.  Si  •*  qui  clerici  in  routuam  caedem  proruperiuti 

prout  dignilas  ofBciofum  in  tali  excessii  contume- 


MOTATtONES  CORRECTOKUM. 


C.  XIV.  *  tlaec  Palea  lu  uno  lanliim  Vaticano  co- 
dice  habetur.  in  quo  sicut  iu  vulgatis  el  Panormia 
citaiur  ex  Hygiuo;  a  Burcburdo  autem  et  Ivoue  ex 
deerctis  Julii. 

^  Preiium  suum  :  Apiid  Burchardiim  h  10,  in  c. 
de  Siicrilegio^  sic  legitur  2  lucendisii  ecclvsiam^  aui 


cpnsensisti?  si  fecisiiy  ecclesiam  restilue^  etpretium, 
/MUfti,  id  esl  wiregeldum  tuum^  pauperibus  dtslribue^ 
et  auindecim  anms  fer  legiiimas  ferias  pmmteas, 

C.  XVII.  i  Similta  Iioruin  legiiulur  apud  Biirchar- 
dum,  iibi  11»  c.  58«  et  Ivoueiu  p.  13,  c.  44. 


QtJCsT.  IV.  C.  X.  »*  fftf  :  Edd.  Lngld.  ** probabuntur  :  Ivo.  ==  C.  XI.  •*  Caput  Incertum;  — Ivo  Decr. 
p.  ..,  c.  119.  ==C.  XII;  *•  Cap.  Pseudoisicfori.  —  Burch.  I.  11.  c.  i9.  Ans.  1.5.  c.  50  (29).  Ivo  Decr. 
p.  IS  c.  243,  p.  13,  c.  59.  Polyc.  I.  6,  l.  15.  •»  spoiiat :  Edd.  culliO.  «^  Deo  :  eafed.  ••  homine  :  e«d. 
=  C.  XIII.  "^  Cap.  Pseudoisidori,  cf.  Theod.  coJ.  I.  16,  t.  2,  c.  40.  -^cf.  Cap.  Reg.  Fr.  I.  5,  c.  339. 
•'  servetur  :  Edd.  coll.  0.  —  C.  XIV.  i  eodem  inodo  legltur  iii  poenit.  Rdinano  ed.  ab  Aut;  Aiigust.  t.  4^ 
c.  n.  —  Burch.  I.  3,  c:  204*  Ans.  1.  5,  c.  18  (l9).  Ito  Pan;  I.  2,  c.  70.  Decr.  p.  3,  c.  127.  Polyc. 
I.  6,  t.  15.  ••  cofnburii ;  Ans.Burch.  Ivo.  *»  XXV.  :  Ed.  Bas.  ••  testituai  :  Edd.  coll.  o-  =  C.  XV< 
•'  Capul  Pseudoisidori;  cf.  Clein.  I,  §  !,  ap.  M:uis.  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c;  88.  •■  snbiracta  :  orig.  —  Ivoi 
••  exfsltma/^j/tir  :  Ed.  Bas.  =  C.  X\l.  '^  c.  73,  iit  capitulis  apud  D'Acheriuui  l.  I,  et  c.  2,  apud  Bedaiil 
ifo  reincd.  pecc.  -^  Re|.  I.  2,  c.  266,  (  :  exiege  Rom,)  Ans.  1. 11,  c.  114.  ••  popularia  :  D*Ach.  —  Reg^ 
••  duplicatur  :  Reg.  —  duplum  :  Edd.  colL  0.  pr.  Bas.  Lugdd.  II.  III.  —  C.  XVII.  •'  cf.  poen.  Tlicod.  ed; 
Petil.  p.  56,  et  poen.  Rom.  Ilalitgaril,  quod  fertur,  t.  4.  -—  Reg.  1.  2,  c.  268.  Burch.  I.  11,  c.  58.  Ansi 
I.  U,  c.  116.  Ivo  Decr.  p.  13,  c.44.  »•  prcpsidii  vel  pretii  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XVIII.  ••  C:ipui  Picudo-» 
isidori,  rf.  Bonifac.  ep.  72,  cd.  Wnrdlwein.  —  Cull.  ir.  p.  p.  1,  l.  2,  c.  5.  =C.  XIX;  «•  hab.  A.  546. 
^  Ivo  Pan.  L  2,  c.  76.  Decr.  p.  3,  c.  117.     "  c.  1!^  ib. 

P4TR0L.  CLXXXVII.  3* 


iWl  DECRETI  PARS  SEClJiNn.V 

liam  periiileril»  a  ponlificc  dislrictiiis  viiidiceiiir  **.  A 

C.  X&.  Qui  de  atrio  vel  ptiriieibus  ecdeticR  fugientem 

mbstrahit  excommttniceiur* 

Jtem  ex  Coiicilio  Triburiensi,  c.  20  *'. 

5t  quis  coniuiQax  vel  siiperbus  Uinorem  Dei  vel 
reverenliam  sancUrum  ecclesiarum  iion  habuerit, 
ei  fugieoleiii  servum  suum»  vel  qucm  ipse  persccutus 
ftierit  (le  atrio  ^  ecrlesix,  vel  de  porticibiis  qiiolibet 
niodo  ecclesiae  adlisrottlibiis  per  vini  nbstraxerit, 
pro  emunitftie  nongentos  solidos  episcopo  *^  coin- 
|)»f»:it,  ei  ipse  publiea  peeiiiteniia  jiisio  **  jiidicio 
episcopi  mulctelur. 

Gralian.  Saeritegium  ergo  ett,  quoties  quit  $acrum 
viotat,  vet  auferendo  eaerum  de  eacro^  vet  sacrum  de 
non  iacrOf  vel  uon  sacrumde  laero.  %{.DicUur  etiam 
sacrilegium  eommittere  qui  violenias  el  imi>iasmanus  ^ 
tn  clerieum  iHJecerit.  %  2.  Porro  ipsum  iacrHeginm 
duptkem  eoutinet  panamp  pecuniariam  videlicet  et 
egcommumeationis»  Pecuniaria  eis  persolvenda  ett, 
ad  quQS  q/uenmonia  sacrHegii  periinet, 

Unde  Joaniies  Papa  VIIL  scribit  ommbus  Einsco- 
pi»  *  ••  ; 

C.  XU.  Be  muttiptici  genere  saerite^i^   et  peena 
ejusdem, 

Onisqnis  fnveiilus  fuerii  reus  s.icrilegii  ,  epi- 
scopis  vel  abbatfbiis,  sive  personis,  .iJ  qiiasque* 
rimonia  sacrilegii  jnste  pertinuerit,  trigiiiln  librns 
«caminati  argenil  piirissimi  ^  cmnponai.  §  t.  S.^eri- 
legium  commiltttur,  si  quis  infrogerit  ecclesiain,  vel 
iriginta  ecelesiasticos  passus,  qui  **  in  circiiitu  ec-  q 
clesias  fuerinl  **,  vel  domos,  qiiae  inlr.i  pruidictos 
passus  futtriHt,  aliquid  inde  diripieiido  ^^  vcl  anfo- 
reiiilo;  seii  qui  injuriam  ^'  vel  nblalionem  reniin 
iiitnlerii  clericis  arnia  non  fcrenlibiis»  vet  monadiis^ 
sive  Dko  devotis,  omuibusqiie  ecclesiasiicis  ^  perso- 
nis.  CapelK^e,  qKC  sont  intra  **  ambitum  inurorum 
casieilornm,  nou  ^jonuiitur  iti  liac  iriginla  passiium 
observatione.  §  2.  Similiter  sacrilegiuni  commilti- 


CAIJSA  XVII.  QUiCST.  IV.  iOGS 

iur  auferendo  saerum  de  sacro,  vel  non  sncmm  dc 
sacro,  sive  sacrurn  de  non  sacro.  Idem :  §  3.  Si  quis 
doniuni  I>ei  violaveril,  et  aliqua  sinc  licontia  illiiis, 
cui  coininissn  esse  digiiosciiur,  inde  alislulerit,  vel 
ecclcsiaslicis  pcrsonis  injuriam  feccril,  donec  in 
convontu  admonitiis  lcgiiime  satisfacuit,  sciat  se 
coniiniinione  privatum.  Si  vero  posi  secundam  el 
teriinni  lonvcnlioiiein  corain  episcopo  saiisfacere 
delrcclavcrit,  sucrili^gii  perieulo  a6  oniiiibus  obno- 
xius  tonrn:ur,  ita,  ul  secundum  Apostolum  f  ncniiiii 
fidelium  tnisccatur.  Idem  ^'  :  §  4.  Si  ^^  qui  monas- 
icria,  ei  ioca  Deo  dedieata,  et  ccclesias  infnnguni» 
et  deposita  vel  aiin  qiwlibet  exinde  abstrabunl  '*, 
danimim  iiovics  componant,  et  einiinitatem  tripli- 
citer,  et  velut  sacriieg»  canonicae  setneniis  subignii- 
lur. 

C.  XXU.  ^'isi  eanonice  jttdicatum  episcopum  qmcom' 
preiienderit  laicuSt  excommunieeiur, 

Uem  Alexander  Papa  U  ^*. 
Si  quis  deinceps  prioruin  aui  cujuscunque  ^^  di* 
giiiialis  vel  cujuscunque  ordinis  laicorum  episcopuni 
cotnprebenderil,  percusserit,  aulaliqiia  viapropria 
sede  expuleril,  nisi  forie  judicatuni  cnnoiiii-e,  auc- 
tores  et  cooperatores  tnnti  sccleris  anatiieniatizeii- 
iur,  et  bona  eonim  ecclesi^e  ipsiu»  jiiri  perpetiio 
tradantur,  {  i.  Si  vere  in  presbyterum  vel  inquem- 
cunque  inferiorum  gra^hium  clerictim  hicc  eadem 
prsesumserit,  canonifnD  ptenileniise  atque  deposi- 
ti(M)i  subjncebit.  Si  conininax  fiicrit,  excotntnitni- 
celur. 

C.  XXIII.  Ftagetlatores  presbyierorum;  post  terifam 
admonilionem  si  non  resipuerinl^  exeommunicen'' 
tur, 

Item  Mcolaus  PapaiT/i/K/oni  Arctiiepiscopo  ilediola-' 
tieiisi  '•. 
Dc  preshyteroruni  flagellatoribus,  et  occisoribiis, 
*vX*  pr:r.doiiibus,  scilicci  qiii  sx*culan  bracbio  tni- 
niinc  coercentiir,  jnxta  praeltepdisn  Domini  placet  '* 
ut  rraferno  amorc  conveniaiilur  secuiido  ac  tertio.. 


^OTATIONES  CORRECTOUUM. 


C  XX.  k  Atrio  :  In  duobus  vetustis  codicibiis 
Gratiitui  fegiCur :  de  attario  *%  in  Capitularibus  tero  : 
de  ecelesia, 

C.  XXI.  ^  In  epistDhr  manuscripla  Jonnnls  V|I(, 
Mripia  episcopis  et  abbatibirs  per  Narbonensetn  et 
llispanicas  prorinchis  eonsf^itntis,  pRecipriiir  obser- 
vari  lex  contra  sacrilegos  in  concilio  Trecasensi 
edita  eoram  Lud^ico  imperatore  et  quinquaginta 


tribus  episcopis.  Dlversa  autesn  sunt  istius  episioLe 
veiba  ab  liis,  qnss  reciUfutnr  et  a  Graiiaiio  ei  a  ee- 
tcris  collecioriDus,  sed  eadein  seiitentia. 
D  ^  Omnibusque  ecetesiasticis  :  Aj>iid  Ivonem  kgi-' 
tur  :  devoHs  hominibus,  ecclesiaslicis  personh,  Afoir 
etltim  capeltiv,  qnce  rnfra  ambituth  murorum  casielto' 
nrm  sunt,  miihtntur  vel  pomintnr  in  Imc  oburvatione» 
Nec  niulio  aliter  apiid  alius  colleciores. 


QtiiBST.  IV.  C.  XIX.  **  vendkentur  :  Eiiil.  roll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  Nor.  --  Bolirn.  zx  C.  XX.  *'  Iino  ex 
Cap.  lieg.  Fr.  I.  5,  c.  557.  *^  episro/io. Biircb.  I.  3,  c.  i9H,  et  Ivo  Decr.'  p.  3,  c.  lU,  ex  conc.  Mediomatricii 
c,  i.  **  iia  in  Ed.  Arg.=C.  XX.  *' juxta  jndicium :  ib. —  Burcli.  Ivo.  =:  C.  XXI.  **  Priina  pars  C:ipitis  iisque 
ad  I  I.  referenda  esi  ad  epist.  ioaiiiiis  Vlll,  qiiu!  exslat  iuier  acta  conc.  Trtxiissensis,  bab.  A.  878,  (cf.  Ivo 
Pan.  I.i,  c.  80.  Decr.  p.  5,  c.  98.)  —  Eoniin  qniw  sequiinlur,  usqiie  ad  (  3,  (ab  hone  Pan.  ib.  c.  79. 
profernntur  ex  libro  Cotiex  legis)  aiicior  non  esl  inventus.  —  §  3.  (  Ans.  I.  5,  c.  50),  desinnia  esi  ex 
conc.  Ravenn.  hab.  A.  877.  *^  et  pur.  :  E<l.  Bas.  *'  si  quis  :  E.l.  Lugil.  II.  ®'  desid.  in  £d.  Bas.  — sunt: 
£dd.  rell.  **  rapiendo  :  Ed.  Arg.  '*  add.  :  facit  :  Ed.  t)as.  ^*  \nfr,i  :  VaUL  coII.  o.  pr.  Liigild.  II,  111. 
t  i  Cor.  G.  5.  '*  Reg.  I.  %  c.  ib8,  rec.e  cital  ex  Mclilcnsi  (hab.  A.  8i5.)  Biiicb.  1.  il,  c.  li.  Ans.  I.  5, 
c.  47  (40).  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  9i.  Joaniiis  nomen  pra^feriini.  ^^  IU  :  Edd.  Bas.  Vi>n.  II.  ^'  abstraxeriut  : 
Ed.  Bas.  rsC.  XXII.  ^'Rcfcrendnni  csse  videiurad  c.  3  syiiodi  VIII ,  liaU.  sub  Hiolio. — Coll.  ir.  p. 
p  i.  t.  50,  c.  40.  T'  cttjuslibet  :  Ed.  Bas.  =  C.  XXIII.  "  Can.  iiiicili  leuinoris.  —  l.o  Dccr.  n.  lU, 
o.  iO.    *•  plaaeit  :  &i.  Bas. 


im  DBCRETl  PARS  SEC13NDA.  CAUSA  XVli.  QUiEST.  IV.  107(1 

Qtii  fti  ^  le  nOn  diKlienni,  conveniente  ecelesia  eos  A  ita  viJelicei,  iii  medielaiem  "  Wirigeldi  *  ejus  epi- 


sacra  commvRione  privare  ",  alqiie  (si  in  sn.i  ob- 
siin»iione  pernian^nies  '*  sacerdoialia  nioniui  forle 
conleniserinll)  ab  etclesiaB  compage  snb  anatheroalls 
iiiterdictione  resecare  ^  licentiain  iribuimus.  g  i. 
Onos  eliAtn  resi^^iscentes  landein  digna  salisfaciioiie 
prsmissa  in  greminro  *^  saiicde  malris  ecchesis  ^ 
revocnri  **  noveris  posse. 

C.  XXIV.  PALCA. 
[Item  et  Concilio  Mogiinlino.  ntfr  Raband     c.  24 

D  t7    1 

I  Qui  presbyterum  occlderii,  duodccim  <>  anno- 
i-uni  *"  *ei*  pocnilcntia-  secundum  canones  impona- 
inr;  anl  ••  si  negaveril,  si  libfer  est,  eiim  sepiua* 
ginta  duobus  p  juret  :  si  auteni  servus,  supcr  duode- 
Hm  ▼omeres  fervenics  se  cxpurgel.  CoiiViclus  *  vem* 
110X05  ••  usquc  ad  uliimum  vii«  tempus  millti.T  cin- 
giilo  4  careat,  el  ahs^ue  spe  conjugii  mjneat.  i 
C.  XXV.  PALEA. 
[Ite)n  ex  Concllio  Tiiliurieusl  ^K] 
*  fci  presbyierl  non  vadanl,  hisi  slbla  .nui  ohn  lo 
ibiliiH.  Ei  si  in  iiiircrfe  spotianhir  •*,  aul  vnliieranlnr, 
vel  orci(f\iiiinr  non  sro1;i  vestiti,  simplici  eincnda- 
itonc  solvantur  *•,  si  aiilpin  cuin  slola,  triplici;  > 
C.  XXVI.  PALEA. 
[Ilem  cx  codcm,  c.  5 '  •*.] 
c  X)mne%  prcsbyteri  interrectores  '  coinl)ds1tioh(i 


scopiis  uiililatibus  ecclesix,  cui  praefuit,  iribuia,  el 
alieram  medielatem  in  eleemosynam  illius  *•  ]usic 
dispertiat  •*,  quia  nuilus  nobis  ejus  beres  proxiniior 
videtur,  qiiam  ille,  qili  ipsuro  bomiiio  sociavil.  i 

C,  XXVII.  Pro  gradttum   varieiai^  mutcientttt  qui 
clericoi  occiduni, 

Iiem  cx  lib.  III.  Capilularium,  c.  35  ••• 
Qui  subdiaconum  occiderit,  CCC.  soHdos  compo- 
nal;  qui  diaconuin,  CCCC;  qui  presbylerum,  DG; 
qui  episcopum,  DCCCC;  qiii  inonachum»  CCCC. 
C.  XXVIII.  De  eodem. 
'    item  ex  lib.  VI.  Capiluiariiim,  c.  90  ••. 
Qu!  occideril  inonacbiim  aut  cleritum ,  armn  re- 
Hnqual,  el  Deo  in  monasterio  servial  cunclis  diebiis 
^  viisB  siiae,  minqaam  ad  seculum  reversurus,  ei  sep- 
lem  annis  '••  publicam  pCBuilenliain  agai  ^**. 

C.  XXIX.  Qui  clericum  percusserii  excommunicelur^ 
et  non  nisi  a  Romano  Poniifice  ahiolvatur, 

Iiem  lonocentius  t^apa  11.  tn  Concilio  Lateran^nd,  c. 
15  "*. 

Si  quissuadente  dinbolo  biijus  sacrilojgii  realum  * 
**^  incnrreril,  quod  in  clericum  vel  uionacbum  vio- 
lcnias  nianus  injeccril,  analbemntis  Vinculo  subja^^ 
ceai,  el  nullus  episcoporum  illum  j^rtesumal  absol- 
vere,  nisi  morlis  urgenle  periculo,  donec  aposlolicd 
rniispoclui  prGesentetur,  el  ejus  hiandaluiu  suscipial. 

111  Pars.  Gralian.  dui  aUtem  de  eccieiia  vi  aii' 


episcopi,  ad  cujtis  parocbiam  pertincnl,  solvnnlur, 

NOTATIONES  COUllECTORUM. 

.  C.  XXIV.  n  iixcPaleain  uno  lantuin  Valicano      PresbyUri  interfecli  episcopo,   ad  cujus  parochidni 

Graiiniii  codiie  babeiur.  ^tertinent,  sotvantur  itettndum  eapiiulare  gforiosi  Ca* 

•  Duodechn  :  Sic  iti  codice  Vaticano^  et  ceteris  q  roli  genitori»  nosiri,  iia  videticei^  eic.  Vcruin  in  De^ 

locis  indicali.s.  \\\  Tulgaiis  Gmtiani  codicibns  ioge-      crcialibus,   et  apiid    Biirchardum  ci   Ivoiieiu   boc 


iKilur  :  vt^iiili  annorum  pcena. 

P  Citm  uptuaginta  dnobus :  In  concilio  ipsp  lcgi- 
iiir  :  ct<i}i  duodecim ;  Biirrbdrdits  lainen,  ei  Ivb,  et 
codex  Vulicanns  coiicoi*daiit  ciim  tulnnta  lectiOnt;. 

4  Militiie  einguto  :  Sic  ellnin  in  Docretalibiis,  el 
apud  Btirchardum  el  Ivoneni.  In  concilio  auiem  legi- 
tur  :  cingulum  deponat  H  uxorem  amiiiai. 

C.  XXVI. '  U«ec  quoque  Falea  in  uijo  lanfum  Va- 
licaiio  codice  liabelur.  Esl  nulein  in  Capilularibus, 
nnde  citalur  iiiPnnormia,  1.  i,  c.  15,  ct  in  Docreta- 
libus,  lili  de  poenis  c.  Presbyteri.  hi  conciiio  eiiam 
Triliurieii8i>  quod  cxslai,  c.  4,  babetur  quiddam  si- 
iniie. 

>  Inierfectores  :  Sic  ^liaui  in  Panorinia.  Vatica- 
iius  cudex  liabel  :  interfecii  \  In  Capilulari  lcgilur : 


niodo  :  Preslyleri  interfecti  composilio  episcopo,  ad 
cujus  parochiam  pertinebat,  sotvatur,  itavideiicet^tte.i 
et  siiniiislocuiio  habelur  in  concilio  TriburieHsi,  a 
4.  Sed  quoniam  est  iuiliiiin  capitis,  nibil  visuin  est 
bic  mulaniium;  rcliqiia  autcm  suhtemendaia  ex  lo-^ 
cis  indicatis. 

^  Wirigeldi :  Antea  legebator  :  Rgnaidtts.  Emen* 
datum  est  ex  cetcris  locis  iudicatis,  pr;elerquam  ex 
Decrelalibus,  unde  abest  utraque  vox;  legilur  la- 
men  in  priina  collectione.  * 

C.  XXIX.  «  Reatum  i  Sic  esi  emendalttm  ex  eo-^ 
dicibus  cunciiii  manusoriplis.  eicouciiio  Eiigeuii  lll^ 
c.  16,  ubi  boc  ideiii  repeiilur.  Aiilea  legeliaiur  :  vl- 
iium  vM  crithen  iiicutrerit. 


QoiEST.    IV.  G.  XXlll.    «•  Qtti  et  si  tt   :  Edi  Arg.  —  Qui   reqnisiii  si :  Edd.   rell.    •*  privari  :  Edd; 
eoll.  o.  pr.  I.ugdil.  II,  lil.    **  pamipendenies  —  permanserint  :  Ivo.    •*  reseeari  :  Ed.   Bns.     •*    /»»•*•»•«  • 


Eild.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  IJi  III.    •*  iion  esl  ap.  Ivonetn.    •*  revovare 


gremto  . 
.   .-^,  Ed.  Bas.  =  C.  XXIV.    "  bab.    A. 

g47.  —  Rt.g.  1.5,  c.  45.  burcn.  I.  0,  c.  7.  Ivo  Dccr.  p.  10.  c.  156.  —  cf.  c.  2.  Conip.  I.  de  purg.  vulg.,* 
i\  2.  X,  dc  poen.  etremiss.  Totum  caput  omissum  esl  in  l^d.  B.ts.  ••  XX,  annorum  poena  :  Edd.  cull.  o. 
••  si  autem  :  ctrd.  —  ai  :  Bobm.  *•  no.tii  :  eaid.  ==  C.  XXY.  •*  non  exslat  in  Triburiensi,  ex  qiio  Reg. 
I:  i,  't.  155  Biircb.  I.  6,  c.  10.  IvO  Decf.  p.  10,  c.  i59,  iaiidanl.  •*  spoHentur^  vulnereninr — occidantur,: 
Kd.  Bas.  •*  n6«o/w«/iir  :  Edd.  Vcii.  I,  II.  —  flM/»a«/Mr :  EJd.  rell.  pr.  Bas.  =C.  XXVI.  •♦  Imo  exi 
Cap.  Heg.  Fr.  I.  5,  c.  186.  -^  Ueg.  1. 2,  c.  41 .  Burcb.  I.  6,  c.  4  i.  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  6.  Decr.  p.  10,  c.  140. 
—  oinissum  est  in  Ed.  Bas.  -2-  cf.  c;  t.  Comp.  I;  etX,  de  poenis.  *  ila  Coll.  cill.  omnes  et  Edd.  Arg; 
Nor.  Ven.  I,  11.  ••  med.  Renatdi  episcopi  ejus  ei  utilitati  eceles..  rui  prafuerit^  irihualur  :  Edd. 
«>.-e(|.  —  med\  Renaldttsepiscopusei.  et  uiilitati  eccl.,  cui  prcpfuerii.  tribuat  :  Edd.  rell.  ••  «jiK  :  Coll.' 
Hil.  ->  Edd.  coll.o.  •^  disperliatur  :  Edd.  coU.  0.  =  C.  XXYII.  '•  et  lib.  5,  c.  261.  (Cap.  II.  A.  805)^ 
cf.  leg.  Ripiwr.  liu  56.  —  Burch.  1. 6.  c.  5.  Ivo  Paii.  l.  8,  c.  7.  Dccr.  l.  10,  c.  9.  =  C.  XXVIII.  •»  Ivo  Pnn. 
1.  8,  c.  8.  Decr.  p.  10;c.  10.  »••  p«r  7,  a/inof ;  Ed.  Bas.  »•*  ^mi/ :  Ivo  Decr.  —  orij;.  =  C.  XXIX.  »" 
bab.  A.  1139. —  toluni  conc.  babeiur  in  ftne  Paiiunni:e  adjcciuui.  Eadein  jatn  priiis  ediln  fiicrant  in 
loiic.  lieni.   b.ib.  A.  1151.    "'  criwii^M :  Ed.  Bus.  — vilium  :  EI.   Arg.  —  viiium  vel  crimen  :  fidd.  relli 


4071  DECRETl  PARS  SECUNDA. 

quem  eremerit,  vei  in  ip$a  ecdeiia^  vel  taeo^  vet  eui- 
mi,  $acerdolibuif  et  minhtrii  aliguid  injuriw  impor- 
taverit^  ad  inslar  pubtiei  crimini$  et  la$a  maje$iati$ 
accu$abitur,  et  eonvictu$n  tive  confe$$u$,  capitati  seii- 
tenlia  a  rec(oribu$  provineite  ferietur,  $icut  in  primo 
libfo  Codieii  le§itur^  dtulo  de  epi$eopi$  et  eleriei$f 
leg,  Si  quis  in  hoc  gciius  sacrilegii  pronrperit  et  in 
Dige$ti$  titul.  Ad  iegem  Jutiam  repetundarum  **^,  /. 
ntdma.  {  1.  Committunt  etiam  $acriieginm  qui  eontra 
ditina  legi$  $anclita(em  avt  ne$ciendo  committunt, 
aut  negiigendo  violant  et  o/fendunt;  aut  qui  deprln* 
eipali  judicio  di$putant,  dubitante$,  an  ti  dignus  «ff. 
quem  pnncep$  elegerit;  vel  qui  inlra  provinciam^  in 
qua  provinciale$  et  cive$  kabentur,  officium  gerendte 
ac  $u$cipiend(e  admini$trationi$  de$iderant^  ut  Codi' 
ei$  lib.  9.  titula  de  crimine  9acrilegii.  f  2.  SimiiHer  de 
judicio  CNfitmi  Pontifici$  alicui  di$putare  non  iieet. 
ttnde  Nicoiaus  Papa  omnibut  Epi$copi$  ▼  '*'  : 

€•  XXX.  tiemini  e$t  permi$$um  de  co,  quod  Fapa 
ataiuit^  iuditare,  vei  eju$  $ententiam  retractare. 

Neniini  esl  de  sedis  aposlolicx  judicio  jtidicnrei 
ant  illiiis  seiitentiain  retractare  perinissum,  Tidclicel 
propter  Roinaii»  ecclesix  primatum^  Christi  inuiiere 
in  hciilu  Pclro  aposiolo  divinitus  collatniu* 

Gratian.  Sacrilegii  quoque  reatum  incurrit  qui  Ju* 
da:i$  pubiica  officia  committit. 

Vnde  itt  Toletano  ConciKo  IV,  c«  64,  legitur  '^  : 

C.  XXXI.  Sacrilegium  faciunt  qni  Judofis  pubiiea  of- 
ficia  committunt. 

Gwstituil  sanclum  eonciKiiro,  utlitdaei,  am  hi,  qiii 
ex  Jiida.*is  8iinl«  oiBeia  piiMiea  miUatenns  appeiantf 
qnia  aub  bac  occasione  €lirisliani§  iiijnriam  faciunt. 
Ideoque  jmlices  provinciamm  cum  lacerdotibus 
eorum  surrepiiones  fraudiilenter  elidias  w  suspen* 
daitt,  el  oflkia  p^blica  ees  agere  non  pennillant  Sl 
quis  aulem  *Judicuin  *  hoe  pcriniserk,  telul  in  sa- 
crilegum  "^  eieommuiiicalio  proleratur^  et  is,  qui 
aofrepserily  piibJieis  coidibus  ^^  depntelur. 

IV  Pars.  Grtiian.  Verum  ne  reveremia  feligiomo 
domino$  $uo  jure  fraudaret,  $i  famuti  ad  ecelemiB 
tapta  aoufu^aiHea  iuda  n^uaquam  ab$traherentur^ 
Mcm  Mtioiii6tii  e$t  fustitutum^  ut,  prw$lito  a  domin^ 
tacrameuto  impuniiati^,  et  etiam  reddantur  inviti» 


CAUSA  XVII.  QUiEST.  IV.  1078 

A  Vnde  Gelasios  Papa  icribit  Bonifurio  Epiuopo  *^  : 
C.  XXXII.  Po$t  praf$Htam  veeuritatemeerui  rtaitmm- 
tur^  quiad  ec^dam  confugium» 

lleiuenles  dominois  famnli,  ai  ad  ecclesiff  aepia 
confngeriui,  inlerccssiones  deheiil  qnaerere»  iMut  la- 
lebms,  ne  haec  ipsa  pracsiimrto  Urdilaiis  lenfterilatem 
angeal  renilendi.  Filius  eieiiim  nosler  vir  speciahi- 
lis  Pelrusqtteriturservumstiiim  in  ecclesia.  &  Cla« 
mentis  diutius  coromorar^^**,  cni  quum  depuussei 
aacramenla  praestari,  lllum  egredi  nuUa  ralione  vo- 
luisse.  Ei  idcfo  directus  '^^  9iiprad'Clus  *"  hoinode 
pra^nti  cnm  eo,  qitem  elegeris  esse  milleiidNm, 
i|uiiin  de  impuniiate  cjiis  sacranienla  pndmerK  ^^\ 
eum  siaiiin  facias  *'^  ad  dominum  suum  modts  om- 
'  nihiis  remeare,  aut  "'.  si  in  hac  pertinacia  ^^*  forte 
B  perstilcril  ^" ,  posl  sacramenlum  sibi  praesiiiuai 
reddainr  itiviius« 

C.  XXXIII.  Secnritate  recepta  ad  ratiocinia  reddeuda 
fugitivi  ab  eccle$ia  redire  cogamuf. 

Idem  Joannif  Einecopo  Vtennen^i  ^'*. 
Uxor  Felicis  et  flli»  Roniam,  quia  sic  oporliiic« 
perveneruitt.  Siquidein  hunc  ipsuin  prinitim  se  ad 
barbaronim  basilicani  iftiifereiitein  "*,  seque  bonas 
causas  babere  jactaiiiero,  egredi  suh  bac  condiliouer 
praecipimus,  ut  si  actus  suo»  fideliier  el  ratlonabili- 
ler  allegaret,  niliilcirca  euin  proiaiis  aspenim  Aerl 
durutnque  pateretuur.  Alioqui  si  conlra  fidein  ei 
utilitatem  dontiuicam  veniase  proharetur,  ipse  sibt-' 
mei  iinpularet  '**/  atqiie  domiiii  *"  ordinalioni  coit- 
gruae  subjacerei  ***.  Qui  superveniente  filio  nostnr« 
C  vhro  specubili  Orthasio,  sie  esl  ad  singtila  quaeque 
convictuSf  ul  08  aperire  iioiy  possei  **',  el  vera  esse 
qiiae  huic  ol:(jiceretiiur,  voee  propria  faieretur  "\ 
ideoqiie  tenetur  "'  cusiodiae  *'*  mancipalus. 

C.  XXXI  V«  Eripiatur  in  iibertatem  $ervu$t  ruJCAri- 
sitaiio  Judteut  $ignaculum  circumcieiouii  imure$$ii^ 
aiioquin  ab  eicle^ia  domino  itio  reddatur  tuvituv. 

Idcm  ^"  Rifraeu$ano  "*,  et  Cotutantinop  ei  Laurentia 
Epi$copi$, 
iudas»  qui  Judaicae  professionis  essls:il,  maAcl- 
ptuiii  snt  jiiris,  qood  anle  paucos  aniios  se  asseril 
coutparasse,  nunc  ad  eodesiam  Venafranam  conHw 
gisse  suggossit,  sictK  petitorii  tenor  anncKus  OftteiK 
dit^  eo  quod  dical  sibi  ah  infautia  Christiano  nuiM*r 


NOTATIOINCS  CORRECTORUM. 


C  XXX.  '^  Episiola,  ex  «pia  hoe  caput  esl  som'* 
fiini,  iion  cisiat ;  aliqiiid  taiiii*n  Kiinile  haheimr  iu 
cpislola  l,ad  Michaelein  inipcratorein^ 


G«  XXXI.  w  Elicitao  :  Sic  est  einendatitm  ex  eo- 
dice  Liiccnsi  r^gto,  qiiainvis  in  aKis  codicibus  coiH 
cHioiuin  et  Grartianr  legaiur :  reiiciat  \ 


QojBST.  IV.  P.  lil.  C.  XXIX. 
|voP:in.l.4,c.!0==C.XXXI. 


**^pectt/Ariis:verarleetio.sC.  XXX. 
'*•  hah.  A.  655.— Ivo  Decr.  p.  15,  c.  %1. 


"•  scr.  A.  867.-  Ans.  1. 1,  c  21  («)• 
ita  in  felild.  coll.  o.    '*'  eacrileglum : 


Kil.llas.  *^*codicibu$:l\o.=V.\SX.  XXXII.  >^Wo  Decr.p.  id,c.68,  tribuilGregorio.p.3,€.il5.Gelaaio. 
Kundein  landnt  Pan.,  parlein  cap.  referens.  1. 3,  c.  74.  *'*  rommoriiium  :  ^.  Arg.  ^**  direetoe  :  Ivo  p.  3. 
^*"  $upradicti  liomini$  :  Ivo  ib.  —  Ed.  Arg.  ■**  prtpbuerint  :  Ivo  ih.  "^  faeiet :  ih.  —  desid.  in  Ed.  Bat. 
*"  quod  :  Edd.  Liigdd.  II,  III.  '*•  pervicacia  :  Ivo  p.  i6.  '^'  ex$i9ferit :  Edd.  coU.  o.  =:  C.  XXXIIL  «>• 
Ivop.  16,  €.  77,  iribuit  Gelasio  scrihcnti  ioauni  Ep.  Vivanensi.  —  Capui  iiicertum.  .  ^**  trantfireuiem  : 
Ed.  Bas.  '•*  imputet  :  ib.  ***  desid.  ih.  atqiie  ap.  Iv.  ^**  $ub}aceat  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Arg.  "•  potrit  :  Ed.  Bas.  <•*  fatetur  :  ib.  "'  leneatur  :  Edd.  Bas.  Lugild.  11,  III.  >••  euetodia  :  Ed. 
Arg.  —  fn  cubt.  :  Edd.  rcll.xrC.  XXXIV.  "»  Cap.  inceftmii.  —  Ivo  Decr.  p.  13,  p.  il3.  **•  Siru^ 
ouhio  :  Iv» 


1073                                DECREll  PARS  SKCIUNOA.  CAUSA  XVII.  QUiEST.  IV.  |(|hi 

a  pneralO(1oiniiiOMgn.iculuiiicircuincisionis  ijifixuui.  A  C.  XXXVl.  Ante  tec^riialein  aecepUm  4$  mHZ  ec^ 

Quapro^r  veslra  diligeuler  iiilei  ulnimque  sullicila  <^'«<i^  fu^fUivus  nan  cogaiur  exira. 

cura  reruni  fidetiter  cxaniincl  verilalem,  quaieinis  ^'^  ®<  Coacilio  Aureiianeiisi  U  c.  3  et5  **S 

iiec  religio  tcinerala  videalur,  iiec  serviis  liac  "*  ^^  consliiuiinus  observandum,  quod  eceiesiaoUel 

objectione  frieiiiiius  cooipeteuus  jura  doinioi  decli-  canones  decreverunit  et  lex  Roroana  consliiuii,  lU 

iiare  coiiiendai.  ab  ecelesi»  atriis  vei  domo  episcopi  reos  >  absiiH- 

C.  XXXV.  De  dtrio  eectesiof,  quod  irlgiuta  patiibui  here  omnino  non  liceat,  sed  oec  aileri  eonsigiiare 

ctaHitiiHr^  ni$i  priue  dala  $€curitate  fugien$  non  •••,  nisi  ad  evangelia  daiis  sacramentis  de  «oNe,  et 

aifstrahatur.  debilitate,  et  OBini  poenarum  genere  sint  seeori,  ila 

Itea^  ex  Concilio  ToJelano  XII.  c.  10  «-.  „^  ^|^  ^,.  j  ^„^  f„^,^  crimlnostts,  de  salisl^ctione 

Uimnivii  snnclum  co:iciliu  m,  ut    nulliis  a.uleal  eonvenial.  Qiiod  *••  si  quis  "^  sacrtmeHta  sua  «m.- 

coiir.igienies  ad  ecclesiam  vel  resideiites  iiide  ab-  ^i^iug  n,erit  violasse,  reus  perjurii  iion  soluni  a 

strabere.  aui  quodcunque  '•'  nocibiiiiaiis,  vel  daro-  communione  ecclesia  vel  omiiium    clerlconim.  ve- 

iii.  seo  spolii,  residentibus  in  loco  sancto  inferre  ;  ^um  etlam  -er  "•  a  «"  caiholicorum  convlvio  sepa- 

sed  esse  poiius  bis  ipsls,  qui  ecclesias  pelunt,  per  retur.  Quod  si  is  ••%  cni  •••  reiis  est,  nohierit  sibl  r 
oiiiiiia  liciium,  in  »•  iriginia  passus  •»*  ab  ecclesiae  g  iutentione  faclenle  componi,  et  ipse  reiis  de  eccle- 

janiiis  progrcdi,  in  quii>us  triginla  passibus  unius-  g|a  aelos  limore  discefserli,  ab  ecclesia  clericls  noii 

cajusque  ecclesios  iu  lolo  circuito  reverentia  defen-  qnaeniiar  *••.  1 1.  Servus  *••  etiam  *«*,  qul    ad  ec- 

«lainr  »S  sic  tamen.  ut  bi,  qui  ad  eam  tconfugiitnt,  clesiam  confiigeril  pro  qiialibet  culpa,  s!  a  domlno 

inexiraneisvdlongeseparatisabeedesiadomibus  pro '••  admissa  •••  eiilpa  saeramentum  susceporit, 

uiillo  modo  abscedant">p  sed  in  boe  triginia  pas-  «laUm  ad  serviiium  domiiii  sut  redire  cogatur,  ei 

sttum  numero  absque  domorum  extraiiearum  re-  poslquam  *^  dato  sacramenlo  domino  soo  fiierit  ••* 

ieikUculo  '••  progrediendi  "'  aditum  obtiiiebnni ;  ooiisignatus,  si  aliqttid  poDna  pro  eadem  ciilpa,  qo^ 

4|iialiter  '•«  ad  *••  reqttisitae  »••  nalurs  osum  debilis  »••  exeusatur  «,  probatus  fuerit  pertulisse,  pro  eon- 

cxeant  '•*  locis,  et  buIIo  teoeautur  evenui  neeessi-  lemtu  ecelesi»  et  pnevarieaUone  fidel  a  comrati- 

liiainis  qui  dominicis  se  defendendos  eommiseriot  „ione  et  convivio  calholicorum  extraneos  babeatur. 

*^*  claustris.§  1.  Si  quis  auteni  boc  decretum  ten-  Si  vero  servus  pro  culpa  sua  ab  ecclesia  defensa- 

laverit  violare,  et  ecciesiasiicn  exeommunicationi  tus  sacramenta  '•',  domini  **•  clerlcis  exigentlbat 

subjaceat,  et  severitaiis  regise  feriatnr  **•  senlentia.  ^  impuniiaie  perceperit,  exire  nolentem  a  domluo 

S  2«  Ipsos  autein  '^\  qui  ad  ecclesiam  eoofugium  Hceat  occupari. 

receruiil  **•,  si  juxta  priscorum  canonum  inslituta  C  y  Pars.  Gratian.   Oeca$ione  namque  retigioni$ 

iii »«,  qui  eo9  repetnut  '^\  sacramenta  reddiderii.l,  tertus  dominum  $unm  eontemnere,  et  eju$  minl$te^ 

et  saoerdos  ecdesi»  ipsiiis  ab  ecdesix  non  absira-  rjufn  deetituere  non  debet* 

xerit  foribus,  aut  fuga  '*•  lalium,  si  evenerit  »*•  sa-  u^de  io  Gangrensi  Concliio  c.  3,  Ugiiuf  ■••  : 

cerdoti  qiuerenda  esl,  aui  damiiorum  senlentia  se-  c,  XXXVII.  Hetigioni$  occa$ione  dominum  simm  iun» 

cundum  electionera  principis  bujusmodi  sacerdoli-  audeat  eerwe  contemnfre. 

Inis  irroganda  '••.  Si  quis  servam  alieuum  occasione  rdtgkNils  docol 

MOTATiONES  CORIl£CTOBUM. 

C.  XXXVI.  «  Reo$ :  Sic  est  emendaiom  ex  ori-  ptis,  et  nonnullis  ipsius  Gratlanlel  celeris  collector 

l>inali,   lUbano,    Burcbardo  et  Ivone,    quuni  in  ribus,  quamvis  iii  reeentiori  Colonionsl  editiond 

i;iaiiani  codicibus  etiain  manoscriptts  legereiur  :  j)  absit  diciio  :  $ibL 

€o$\  *Kxcu$atur :  Sie  In  omnibtts  Gratiani  et  concilior 

T  Nolueriteibi :  Antea  legebatur  i  voluerii*\  Mu-  rum  codicibusimpressiset  manuscriptis.  Apod  ce- 

Aaium  est  ex  concilii  exemplaribus  etiam  manuscri-  teros  collectores  esi«:  auuiotur. 


QOiEST.  IV.  C.  XXXIV.  "•  ofr  ;  Edd.  Lugdd.  II,  IH.  =  C.  XXXV.  *••  hab.  A.  6g!.  — Coll.  tr.  p. 
B.  %  t.  43,  c.  5.  Ivo  Pan.  1«  2«  c.  78.  Decr.  p.  5,  c.  iU*  '"  aua:eun<fHe  :  Gd.  Arg.  — quatcuwiue  nocibi" 
Utate$  damni  :  fcld.  Das.  "'  ititra  :  Ivo  Pan.  *••  patMu$  :  Coll.  llisp.  ^  defendeiur  :  ib.  —  defendan^ 
tur  :  Ivo.  t  €cclc$iam  :  Ed.  Bas.  *••  obcelentur  :  Coll.  Hisp.  *»•  receptnculi$  :  ib.  *•'  progredientee  : 
Ivo.  — Edd.  coll.  0.  *••  ut :  Ivo.  *••  desid.  in  Pan.  — et  :  (ioll.  Hisp.  *^^  oc^icfi  :  Ivo  Pan.  --'  requi$  : 
Oecr.  ^^*  expleant  i  Coll.  Uisp.  '^*  rommiseriiii/  :  ib.  -^  Ivo  Pan.  ^^*  ferietur :  CoH.  Hisp.  ^^  tamen  ; 
ib.  -^  ivo.  *^  fecerint  :  Coll.  Hisp.—  confugiunt :  Edd.  Arg.  Bas.  '^*  hi$  :  Coll.  Uisp.  ^"^  eompelunt  : 
i!).  '^Vfim  fuga  lal,  $ic  :  Ivo  Paii.  *^*  venerit  :  ib.  — Coll.  iiisp.  '••  add.  :  e$t  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg. 
:;=C.  XXXVi.  *"  hab.  A.  511.  —  Rab.  p<Bn.  c.  22.  Burcb.  I.  3,  c.  190,  i92.  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  107,101^ 
"  ;ip.  Burch.  el  Iv.  legiinr  :  fOf,'qiieniailinodum  in  Edd.  coll.  o.  *••  coneignari  :  Coll.  Ilisp.  —  Burcb.  "• 
Oui  si :  Edd.  coll.  o.  '•^  desid.  iii  Edd.  coll.  o.,  Coll.  Uisp.  et  Burcb.  *"  destd.  ap.  Iv.  *••  desid.  tn 
fidd.  Arg.  Bas.  Ven.  I.  Nor.  ^"  dcsid.  in  Coll.  Ilisp.  et  ap.  iitircb.  '••  add.  :  reatu :  Ed.  Arg.  **  it:i  iu 
Edd.  colL  0.  *••  rcquiralur  :  Ivo.  —  Biircb.  ***  Pan.  i.  %  c.  75.  »•*  desid.  iii  Cull.  Ilihp.  et  Coll.  cilU 
—  autem  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  *"  desid.  In  Coil.  Hisp.  **•  eommi$»a  :  ib.  --  Coll.  cilt.  ■•^  $ed 
posteaqnam  :  Coll.  liisp.  '*•  fuit  :  Kd.  Bas.  *"  qui. ;  iyo.  ^  '  4a#rameft/um  :  ib.  *'•  aihl.  :  mi :  id.  =? 
t.  V.  C.  XXXVII.    '«•  iial).  c.  A.  555. 


^m                               DfiCRETI  PARS  SECIiNOA.  C\USA  XVIL  QU^ST.  IV.  1076^ 

fiommaai  tiittiil  contemnere,  el  ejiis   iiiiuisterinin  a  piitamiis,   ul,   monaclns    qiiotidiaiiiim  nirnlt:  optis 

flesiiluere,  ac  non  polios  docoerit  eiim '^*  siio  do-  facienlibus,    serTi    eoriiin    ybertaiis  otto   [loii.-ui- 

inino  *'^  bona  ftde  et  cum  oinnt  lionorificentia  de-  tur***^ 

senrire,  anathema  sit.  VI  Pars.  Grnii.in.  Eiiam  $1  epiuopo  conuntieni^ 

C.  XXXVfll.  Corripiatttr  durijsime  qui  cama  reti^  monatlerii  postessio  ab  abbate   daia  fuerit^  nttttius 

gionit  docel  uroum  dominttm  sttvm  contemnere,  momenti  erit  donatio,  uisi  forte  in  ecctesia:  fabricnm 

Item  ec  Concilio  Martini  Papa?,  c.  47  "*.  erjgendam  djonatio  processerit.    Quo  cnsu   tantum, 

Si  qnis  serram  aUenum  causa  religionis  doccnl  ei  donare  ticet,  quantum  ecclesii  parietes  concla' 

coolomnere  dominiim  suuro,  et  recodere  a  servUio  |/u„f. 

fjas.  darisiiiDe  in  omnibna argualur,  c'„(/e  Gi egoriiis  Kri.(»/(.  tib.  V//,  in^/K/.  1.  epis$,  55, 

C  XXXIX.  Primati  insinttetttT  necessitas^  qttm  res  Joanni  Episcopo  Sctfttacffuo  **'  : 

ecctesi(e  d^strakere  confpetlif.  q.  xlI.  iVii//o  tiittlo  res   monasterii  tatent  ab  ejus 

Jtem  ex  Concilio  r^rtbaj;inensi,  c.  2G  ■  "'.  psre  segrdgari. 

Nullus  res  ecclesia:  distrahal.  Qiiod  si  reiruus  ^  Qiiesti  nobis  sont  praedicti  inonasierK   monaehi, 

noii  habel,  et  aliqua  nimia  necessitas  cogit,  bniic  abbatemsoum  terram  inlni  Scylhicaenum '  casiruin. 

Insinuandam  esse  primati  ipsius  provinci»  cense-  ^  <ias  in  DC  pedes  exiendilur,   sub  prxlexlu  fabri- 

masp  at  cum  statuto  numero  episcoporum  utnim  cand»  ecclesiae  fraleriiitali  tiiae  donailonis  tilnlo 

(aciendiun  sitarbjlretur.  Qiiod"^si  lanta  urgei  ue-  concessisse.  *El*  ideo   volunios,  quantuni   partetes 

cessitas  ecclesiaei  ut  npn  possit  ante  priniaiem  *^'  possuntaediQcais  ecelesittcrrcnmdare,  jnriecclesiae 

consulere^  sallem  viciqos  *lcsles*e  coitvocel  episco-  vendirari  ^".  Quicquid  veroeUra  parieies  ejiisdein 

post  curans  ad  couciliiitn  ^^*  nferre  onineui  eccle-  ecclesiae   esse  poterit,  ad  jura '^  monaaierii  siim 

siar  necessilatein.  Quod  si   non   fecerit,  reiis  Deo  difiiculutealiqaa  reverlattir^^S  qnta  nee  muiidana- 

gi   s^Mictp  concilio  vendilor  honor^  amisso  ^  te«  nim  legiiiii,  iiec  sacrorniii  canonum  statuta  pftmiitr 

umiur.  tunt  res  monasierii  d^  ***  jure  ejns***  quolibet  titulOi 

(I.  XL«  Sine  Uceniia  epiuopi  qtticqttid  abbas  xendi-  segregari.  Eapropter  donatioiiem  ejiisdem  lerr», 

derit^  in  irrilttm  deduqatttr,  qux  conira  ratioiiem  facia  esl»  sine  aliqoa  dlbliOM 

Jtem  ex  Conciiio  Agatliensi,  c.  56  *'\  restitoe. 

.    In  veudiiionibas,  qaas  abbates  facere  pnesurount,  C.  XIJI.  PALBA  ^*". 

,liate  furma  serve^ir,  ut  quicquid  siiie  episcopi  li-  c  llanc  ergo  scriptonini  noslroruro  *^  paginnm 

centia  •  venditum  fuerit  ad  poleslatem  episcopi  re-  otnni  in  futaro  lempore  *a  te%  ab  omnibus  episco- 

vocctur.  \  I.  Mancipia  vero  monacliis  donata  ab  c  pis  flrmam   slatuiinns   illibatamque*  servari,  ut  et 

abbaie  '^'.uon  liceat  ^'*  maiiuiiiitti.  iiijusium  enim  suae  ecclestae  juvante  Doroino  tantummodo  siut  jure 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXIX.   •  Hoe  esl  cnp.  S6.  Carlhaginensis  ^  Honore  amisso  :  Verba  Iiacc  siint  in  concilio  lir 

iiolci»  iaserii  *in  codiee  canoiiiim,  itemqiie  graeci,  serio  tfi*  codice  canonuin,  iii  codice  Soriensi  i^jt^ 

quotl  suintum  est  ex  c.  4,  coiicilii  V.  Carthaginen-  et  canone  graeco,  absunt  autem  ab  omnibus  editio" 

sis.  In  iieutro  tamen  suiit  lixc  omnia  verba  :  Rtt//iii  nibus  concilii  V.Carthaginensis,  etduobus  Vatlcani^ 

res  ecctesite  distrahat^  sed  :  Ptacuit^  tii  rem  ecelesias  exeroplaribns  et  Ivone. 

iienio  vendat^  quemadniodiiiii  et  npiid  Ivoiiem.  C.  XL.  •  Licentia  :  Sic  esl  adscriptom  In  margine 

yQttodsi  rei/ilM  :  Graece  est :  oictp  npayfuL   ia/  in   rec«^ntioribHS  Colonieiistbus  editfonibus»  sed  in 

ir/B«o4Sov(  li^  ixff  id  est :  Qvot  quidem  res  si  redittts  aniiquioribus,  et  codicibus  inanuscriptis«  et  apud 

Noii  liabeat.  Ivonem  est :  no^iiia'. 

«  VicifiAf  inUs :  Sic  Iq  codice  canonum,  et  fere  ^     C.  XLI.  '  iuira  Scyllacointtm  :  Sic  esi  emenda-^ 

VI  graeco  canone,  et  in  roargine  recentiorum  Colo-  tiiin  ex  multis  codicibus  episloiaruni,  a  qua  lectioiie 

ntensiiim  editionnm.  tn  CQOtexlu  autPnLipsarum,  et  nonnuUa  Gratiani  exemplaria  paniiu  discrepatiaid* 

velustioribus  editionibos,  ac  duobiis  Vaticanis  codi-  lu  vulgatis  erat :  in  Tranqmtlitanttm**  castram. 

nbus,et  apud  Ivoneui  legitur  :  Satiem  post  facittm  C.  XLIL  '  llaec  Palea  abesta  vetustis  exenipla- 

curiositatem  habeat,  et  ticinis  episcopis  lioc  ante  iu-  ribiis,  uiio  excepto,  et   hiic  teniere   translaia  esi» 

ificare^  et  ad  roitci/iicitf ^  etc.  In  Sorieiisi  auieia  re-  quiiin  babeatur  infr.  18.  q.  2,  c.  Qiuim  sft»  §  Aaiic 

gio  :  iTifrel  hoc  staiitn  agere^  vel  ticiuis,  etc  •  ergo,  ubi  nonpuUa  uolabuiUiir. 


QoJtST.  IV.  C.  XXXVIk  «^»  t7/iim  :  Ed.  Bas.  "»  dominnm  suum  :  ib.  ==  C.  XXXVIU.  ■"  idem 
r:ip.  conc.  Gangr.  ex  iiiterpr.  Mariin.  Brnc.  —  Biirch.  I.  8,  c.  i5.  =  C.  X%XIX.  "»  hab.  A.  400.— Ans. 
l.  5,  c-  45  (49).  Ivo  Oecr.  p.  5,  c.  153.  "*  Et  :  Kilct.  coll.  o.  "•  ilcsitl.  in  orig.  et  ap.  Ivonem.  "•  con- 
>iiiMiii;Ed.Arg.i=C.  XL.  »"  hab.  A.  506.— Keg.  1.  I.  c.  555.  Ivo  Dfcr.  p.  3,  c.  165.  —  cf.  Gr^itian.  post 
c.  i^  D.  54.  *  et  in  Coll.  Hisp.  "•  abbatibus  :  ib.  ^^*  ticet :  Edd.  coll.  o.  ^^  ponantttr:  Ed.  Arg.  =:^ 
P.  VI.  C.  LXI.  ^'^  £p.  54,  (scr.  A.  598)  Ed.  iklaur. — in  epilomen  redactom  leg.  ap.  Abbonem  Flor.  c.  io, 
np.  Mabill.  Vet.  anal.  **  iu  Edd.  Lugdd.  Par.  -*  TransqttHiitanttm  :  Edd.  Ycn.  I,  II.  —  (Jnt/lt/aiiiim  :  Kil. 
BiiM.  —  59iit//t/afiMoi :  Eil.  Nor.  —  SciHatinttm  :  Ed.  Arg.  —  Scitlitanttm  :  orig.  **"  vendicare :  Edd.  coll. 
o.  *••  injttre  :  e:ed.  "*  reportatar  :  Ed.  tias.  "•  ab  :  Edil.  coll.  o.  *••  ejusdem  :  eaeil.  pr.  Arjr.  H.^s. 
s=C.  XLIL  *"  cf.  ad  c.  5.  C.I8,  q.  2.  —  iion  leg.  in  E  f.  Has.  "'  scripiurarum  nottrar^m  :  K*Uy 
foU.  0. 


1077  DECRETI  PAUS  SEfJJNDA. 

coiiteiifi,  etmonasierin  eccteshsiicts  coiidiiioniliiis,  A 
.feeu  aii{;aiiiis,  sive  quibuslibet  obscqiiiis  sxciilHribiis 
Diillo  iiiodo  sul)jaceanl,  iinllis  cniionicis  jiiribus  (fe- 
servinni,  sed   remotis  vexationibus  diviuuin  opus 
cuin  suiiiiua  devotione  perliciaut.  » 

VII  Pars.  Gratinn.  Sed  nolandum  eit,  quod  atiud 
eu  in  <tto<  vel  pr^pinquorum  usn$  ret  ecclesi(e  con^ 
vertere  Ijifuam  pemiehsam  cupiditatem' saeri  eanones 
uifique  prohibenl^  et  damnabilem  ostendttnt),  aliud 
est  quod  £X  dispensatione  cariluiis  humanis  infirmi- 
iati  consulitur^  ui  quondttm  iUi  sua  reddanlur^  qui 
in  sacro  proposito  maaere  eomemnit,  Quod  non  tam 
jure  fori  quam  fure  poli  nonnullos  sauctorum  fecisu 
ieyimus»  Beatus  enim  Joannes  emngelista  dnohus 
juvenibus,  quos  poeniluerat  omnia  sua  pro  Christo . 
retitjuisse^  et  pauperibus  erogasse^  aurum  et  gemmas  B 
reddidit,  ut  euncta^  qumvendiderant,  sibi  redimerent. 
Sed  objiciiur  :  B,  Joannes  non  oblata  reddidit^  qnie 
pauperibus  jam  erogala  fuerant^  sed  atia  recompen- 
satfiif  quee  in  paupernm  tel  ecefesiarum  facultatibus 
nunquam  compulata  fuerant,  Similiter  si  abbas  vei 
episcopus  aliqna  habuerit,  qua  in  ecctesiasticis  facul- 
tntibus  nondum  suni  aHnumerata,  exemplo  B,  Joan- 
nis  det^Hla  recedenti^  oblata  vero  eccteuas  reiinMl, 
i  3.  Sequetur  ^**  ergo  aiiud,  exemptum^  quo  eadem^ 
quiV  obtala  sunt,  laudabiliter  reddenda  monstreur 
lur^ 

Ait  emm  AugustiiHls  tn  sermone  II9  de  vtla  clerico» 

rum  *•• : 
C  XJLIll.    Afon   debet  ecctesia  suscipere  qua  ptio 
exlieredato  sibi  offeruutur,  Q 

Quicunquc  vult  cxberedato  liliu   bereilem  racei^ 


CAUSA  \Yin.  Qn^ST.  l.  1078 

ccclesiani,  qiiaeral  alteruin  *'^  qui  MKcipUt,  nou 
Augusitiiuin  :  iino,  Deo  propilio»  nulhiin  "*  itive- 
niet***.  Quam  laudabile  factuin  saiicti  'elvenerandi* 
episcopi  Aurelii  Canhaginensis  ?  *quomodo  implevU 
08  omnium,  qui  sciont,  Uudibus  Dei*  ?  Qiildam  enlm, 
qninn  fllios  non  haberet,  neque  speniret,  res  suas 
otnnes  (reiento  sibl  usnfruciu)  donavit  eccleslx. 
Mali  sttnt  ei  fllii  *postea,  et*  reddtdit  episcopus  ncc 
'eliani*  opiiianti  illi  **^quae  ^^  donaverat.  f n  potestali 
habebat  **'  episcopus  non  reddere,  sed  jure  forl» 
non  jure  poli  **'. 

Gralian.  Eece^  quod  aliquando  obtata  jure  et  lau- 
dabiliter  redduntur,  Verumtamen  non  hoe  exemplo 
recedenti  sua  reddenda  monstrantur,  Aliud  est  enim 
in  professione  suee  vtfor  persistere^  aliud  a  proposito 
sui  ordinis  discedere.  Si  S*  Aureiius  degenti  in  lai* 
cali  habitu  oblata  reddidit,  quia  post  oblationem 
filios  accepit^  non  ideo  in  apostasiam  euntibue  sum 
reddenda  sunty  quikus  utilius  necessaria  subtrahe' 
rentur,  ut  coacti  redirent  ad  ordinem^  a  qua  reoesee* 
rant.  Sed  sicut  inimids  et  persecutoribus  jubemur 
necessaria  subministrare^  sicut  ab  Apostolo  monemur 
tempus  redimere,  ut  expeditius  orationi  vacemus :  sic^ 
ne  ecclesia  scandalum  patiatur^  tie  dUeedetts  in 
deleriora  prtecipitetur  ^  ne  in  perniciem  moaa* 
cliorum  aut  incendium  monasterii  aecaeione  smo» 
rum  exardeuaty  laudabilius  yibi  sua  nets  dieu 
reddantur^  sed  auferri  sinaniur^  quam  ab  iUoisisb 
inferautur. 


CAUSA  XVIIK 


GKATIAM3S. 

Qifidam  abbas  coifsecralus  ip  episcopum  prius  mo^ 
vasleriQ  mulia  couluiit,  posiea  in  episcoputu  plura 
Hcqnisieit:  cui  dvm  fratres  successoremquaerereHt, 
episcoims  loci  semet  eteclioni  volebat  tnserere,  ut  per  d 
ipsum  abbas  iu  mouasierio  ordiuarelur ;  fratres  re- 
uituMur.  (Qik  1.)  Quaaritur  primo,  an  monasterium 
fossil  peterc  qtioi  ub  eijiscopo  quwsita  stuU  ?  an  episco^ 
pulis  ecclesia  possit   sitfi  vendicaie  qtue  monasteria 


fuerunt  tradita  f  (Qu.  II.)  Seeundo^  an  per  episw&pnm 
abbas  sit  etigendus  et  ordinandus^  qn  tantummodn  a 
propriis  fratribus  sit  iusliluendus  t 


QUiESTIO  I. 

GRATIANUS. 

Prima  qua:$tio  terminatur  In  Concilio  babitoapnd 
Aitlieum,  iii  ^ua  $ie  itatulum  legitur  ^  '  : 


NOTATIONES  COKRECTORUM. 


Caus4  XYIII.  Qth£ST,  f.  4  Biircliafdiis  tib.  I,  cap. 
i30«  cilat  coiiciDuni  apua  Alth,  pnesenle  Conratlo 
iiege,  itemquie  ivo  part.  5,  c.  545,  sed  expriiiiit : 
Atlheim,  Mem  vcropari.  U,  c.  116,  plura  de  boc 
coiicilio  refert  bis  xcibis :  Reguo   Conradi  piissimi 


et  Christianissimi  regit  qutnio  eonaregatm  esi  eanerm 
getierahs  synodus  apud  Altheum  {ah  Alllielni)  injMtgo 
Hethia'*\  prmsente  videlicet  donrini  *Joanni$  Papm 
apocrisariOf  sanctce  Ostiensis  ecdesia  Petro  venethi'* 
bili  episcopo. 


QijAST.  IV.  P.  vn.  C.  XLir.  "•  sequitur :  Dobm.  =  C.  XLIll.  »"  Sermo  355.  EJ.  llanr.  —  h»  Docr. 
p.  5,  c.  177.     *••  aUnm  :  Ed.  Bas.    *••  neminem  :  Ivo.  —  kild.  coll.  0.— Bubui.    *••  inveniat  :  Ivo.    *•*  de- 

sid.  in  Edd.  coli.  0.  pr.  Bas.  *•"  ea  qua:  :  Edd.  coli.  0.  **•  habet  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  L  ^^ 
cceli  •  orig. 

CAUSA   XVIII.    QuKST.   I.  '    Forlassis    cx   conc.    ap    Allbeini,    bnli.   \.  916..  —    in  gil.    Bas. 

citaiur  ex  coiic  yp  Alilicuni  al.  Uiicr.i».  —  Burcb.  I,  I,  c.  ^51.  Ivo  Uecr.  p.  5,  c.  3i3.  '•*  leg. :. 
6hiB{ia:.  ' 


*^7^  DBCRET!  PARS  SECUNDA.  CAU5A  VIII.  QVJEST.  U. 

C.  I.  Qui  dj  monaclio  ephcopus  onlinatur  quod  anie  A  aliqiiem  extraneonim  ordinetar ,   neqne   ab   foi- 
ceAMmliMKm  A«frtitl  monagierio,  auod  vero  voii      ^^  •»..      i  .     .  ..... 

rpiti^niiioiiM .  efvnmrii  f^opHm  ^tiimreiin^     ^^P^  »"»»*  '*>'  cel^bretur,  m  nolli  eccleaiae  sufaji- 
quat.  ciatur. 

^Uluium  eat  et  raiionabUi^er  secondum  aanclM  €•  ^*  ^  «^rfM. 

I^airea  a  aynodo  confirnialum,  lU  moiiachus,  quem  Itiem  eid^m  CaiiQrio  Rpiwcopo^  tib.  17, 

vaiionica  «lectio  a  jiigo  reguiae  *  monastic»  prores-  >  ^"^*  ^  ** 

sionis  absolvrtf  et  sacra  orUinatio  de  m<viacbi>  e|w-  Abbatem  cuilibet  f  monasterio  non  allaro,  sed 

scopum  facit,  veliit  legitimus  heres  paternani  &ibi  ({Vi^tn  dignum  moribus   atqoe  aeiUMif  monasiirae 

bereiiiutem  postca  jure  veiidicandi  nolestatem  ba'-  disciplin»  communi  eonsensu  congregatio  '  loia  * 

bcat;sed  quicquid  acqiiisierat,  vel  habere  vtsiis  *  poposccrit»  ordinari  ^  Tolumiis.  Missas  autem  pti.. 

fuerai,  monasterio  relinquat,    et  abbatis  sui»  qut  blicas  *  per  episeoptim  vel  clericos  >»  in  monasterto* 

merai  secundum  Regubin  S.  Benedicti,  arbitrio.  fieri  omnimodo  *^  pfobibemiis. 

Post(|uani  enim   cpiscopua  ordinatur,  ad  altare,  ad  C.  IV.  lUe  debet  abba%  in$titui,  quem  aua  congre* 

iliiod  sanctiOcatur  et  litulatur  \  secunduin  sacros  ^f'^^  ^^  po*%euionH  dominus  otiiuan  popoue^ 

cauones  quod  acquirere  poterit  resiituat.  »     ^  ' 

_^  B       Uem  Pelagius  *«  Pap«  UeUito '«  Subdtacvuo. 

Abbalem  In  monasierio  iiluni  Tolumua  oedinari , 

QUjEST.  IL  quem  sibi  de  siia  GougTegaiione  et  monacboniai 

GRATfANU&  cleclio,   et  possessionia  doroiQiis,  et»i|iiod  roigi^ 

'       ^  observanduw  esi,  ordo  vit»  a«  merituai  poposoei^ 

I  Pars.   huundam  vero  quaeiionem  termtnat  au,-     ordbiari. 

ffoWto  Tolelani  Concilii  IV,  c.  50.  dieens  « :.  \^  y.  De  libeftate  monaeh^mm. 

C.  I,  Abbatee  et  ^««^jg^.  per  episcopos  debent  ^,^  ^^^^08  omnJAiii  Episcopis  •  ". 

Hoo  lantnm  slbi  In  nionasterio«vendicent  sacer-  0"*"^  "*   necessarium  monacborum '**'  quleii 

doles,  quod  prascipiiint  canones,  id  est  monachos  P'08P«cere,  elc-  Et  infra  :  J  I.  Interdicimus  igitur 

f  d  converaationem  sanctam  praemonere ,  abbates  '"  nomine  Domini  *•  Jesu  Cbrisli ,  et  aoctoritale 

^iiaqiio  ofieia  instiiuere,  atque  eitra  regulam  facta  *  ^-  P^^"  principis  apostolorum  'prohibemus*,  (cnjus 

rorrigoro.  Qiiod  ai  aliquid  in  monachos  caoonibus  ^'^^^  ^^'^^  **  eccleMae  IVoman»  praesidemos),  atiiui- 

iuieriiictum  prsesumserint,  aut  usurpare  qiiippiam*^  ^"^  episcoporum  aut  eaecularium  A  ultra  pnesumat 

ile  monasterli  rebus  teniaverini,  noii  deerit  ab  iUis»  C  ^'®  •'editibus,  •  ¥01  rebus',  vel  chartis  «  mona«terio- 

feeutentia  exQommunicationis.  r«»ni  ^i  de  "  ccllulis  *•  vel  •de'  viliulis  ",  quas  ad 

II  Pars.  Gralian.  Eeqnira  aregorius  #<:W*t/  Ca*  ««  perlinent,  quocunque  modo  tcl  qualibet  occa- 
ftprio  Ariminensi  Episcopo  •  :  wo"»  minuere,  vel  dolos  ",  vel  immissioties,  '  ant 

C.  II.  Congregaiio  monasterii,  non  episcopus  aut         ▼ioleniiaa*  aliquas  "  facere.  Et  infra  ••;  |  .4.  De^ 

a(iftiif  ej^raneonim,  abbalem  tHstiiuat.  functo  Ycro  abbale  cnjusquam  ••  congregatioats  tHMi^ 

A,bbas  in  moiiasterio  non  per  epj«copum  <tut  per     extraneus  eligatur  ^\  iiisi  de  ea^eni  congregatione^ 

MQTATIQNCS  CQRRECTORUM 

QiiiKiiT.  II.  ^.  II.  ••  Hii|iis  ca^)itis  eadem  est  sen-  liberiate  monachoruin ,  quod  exstat  secondo  tomo. 
tenlia  ac  sequeiilis,  in  quo  snnt  ipsa  B.  Gregoril  conclliorum  inter  decreta  Gregorii  I,  ejiisque 
yerba.  Itaqiie  iiaec  videtur  suuinia  quaRdain  sequeii-  magnam  partem  ipseiiiet  refert  lib.  7 ,  reg.  in- 
l^s,  el  propierea  iQ  aiiquot  vetustis  exemplaribus  dicU  prima,  epist.  18.  Mariuiaiio  episcopo  liaveii-» 
iipu  sni)t  disiiiicta.  •.  naii. 

C.  III.  ^  Vel  i:4ericos :  Verba  haec  iion  legu^itur  ^  ^  ^ut  swcularium  :  Absunt  ab  altquibus  conci- 
.npud  Gregoriuni  %  onuiitioque  iionnulla  videulur  liorum  editionibus  ei  Graliaui  manuscriptis  exeiii- 
coiisullo  iiuniuta^  a  coltet^tore.  plariiius**. 

C.  V.  «  Caput  hoc   habetnr  in   decreto  coocilii  «  Chartis  :  In  concilio  legilur :  curtis^  sed  in  epi- 

Lalerati^sis,   edtlo  a^  tt.  Gregorio   pro  qiiieie  ac     slola  el  apud  Ivoneni :  ehartis  *". 


QlfiSST.  I.  C.  L     •  regjilari :  Ivo.     •  ;ui«iif  :  iil.    ^  iutitulatur  :  Eild.  coll.  o. 

Ql)«sT.  11.  P.  1.  C.  I.  ^  hab.  A.  $53.  —  Abbo  Flor.  ap.  Mabill.  Vet.  aiial,  c.  15.  ^monasteriis  :  Coll. 
P.isp.  —  Abbo.  —  Edd.  coll.  o.  •■  acta  :  Coll.  Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  ^  quicquam  :  Edd.  coll.  o.  *ei$z 
^.  ==  P.  II.  C.  III.  •  Ep.  4i,  (scr.  A.  592)«  1. 1.  £d.  Maur.  —  Ans.  1. 7,  c  171  (192).  Polyc.  I.  3,  t.  15, 
1. 4,  t.  55.  f  etdem  :  orig.  T  le  volumus  ardinare  :  Edd.  coll.  o.  •  adii.  :  iUie  :  orig.  *  smit  tameii 
apiid  Ans.  ^monasleriis  :  Edd.coU.o.  pr.  LugiL  U  ^•ommifo  cetebrari:  EdJ.  coll.  o.  :=  C.  IV.  '^  Ca« 
pul  incerturo.  —  Ans.  I.  7,  c.  195.  Ivo  Decr.  n.  7,  c.  24.  "  Milleo  :  Ans.  —  Melleo  :  Ivo.  =  C  V.  '^ 
bab.  A.  601.  ^  Eadeni  fere  legnnlui:  in  Qp.  15,  l.  8,  ad  Marinianuni,  quain  referl  Abbo  Flor.  ap.  Mab. 
i;.  15^  —  Ans.  I.  5,  c.  58  (Ui).  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  II*  Polyc.  I.  3,  c.  15.  ^^  monasteriorum  :  orig*  — 
Rdd.  coll.  0.  *•  add.  :  nottri  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  ^*  add.  :  sancim  :  EJ.  Ras.  **  iieque 
laiiicn  ab  Ans.  cttv.  ***  in  Ed.  Maiir.  eodem  inoJQ.  "  desid.  in  Edd.  coil.  o.  pr.  Arg.  Bas.  Lugdd.  U, 
(U.  »•  cellis  :  orig.  —  Coll.  citt.  —  Ed.  Arg.  •»  tiUis  :  orig.  —  Coll.  ciit.  —  Edd.  coll.  o.  ■•  add.  :  t. 
4.  novas  aciiones  :  Ed.  Arg.  •*  adil.  :  sibi  :  Edil.  Bas.  LiigiUI.  II.  lil.  ••  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  181.  Polyc 
i.  4.1.53.     "   cifjiifcuiiijfit^  :   Edd.   coll.  o.  —  Ivo  Pa n.  —  cnjusgwc  ;  orig. —Ivo  Dccr.     »*  Uesid.  atr. 


^QSt                            neCRfiTI  PAR6  SECUiXDA.  CAVSA  XVIII.  QIJJIST.  lU  lOfii 

iliimn  ••  sibi  propria   voiiimate   concors  rratnim  A  cm**  impcramli,  iicca[iquanionliiittiioNem,q«aHi- 

M)cieias  elcgerit,  Vlc^uiclectug  rueritsine  ilolo  ▼€!  Vis  levissimam,  faciendi,  nisi  ab  abbate  *loci*  Aie» 

venalitaie  aliqiia  ordiiietiir'.  Quod  si  aplam  iuier  se  rii  rogaius,  qiialeniis  uionachi  scmper  nianeanl  ia 
persoiiam  iuveuire  uequiveriiii,  solerter  sibi  de  aliis     abbatum  suorum  potestaie,  ui  •'  remotis  vexationi- 

inonasleriis'similiier' ellgnnlordinandum.  £7mfra;  biis  ac  cuuclis  gravamlnibus   diviuum  opus  cum 

§  5.  Pariler  autem  custodiciidum  est ,  ut  iiivito  summa  devotione  animi  perAciani. 

^bbate  ad  ordiiiandum  ••  alia  monasieria  ,  aut  ad  C.  VII.  naptiiUrium  in  mona»terio  non  pemUtiiur 

onliiies  sacros  vel  clericaius  oflllcium  tolli  exiudo  /i^^<* 

nionacbi  non  debeant.  Ei  infra:  {  4.  Nullus  moiia-  liem  Grcgorius  Papa,  /i6.  ii,  Jndict.  41,  epist.ES.^ 

chus'  "  sine  testiiuonio  et  coucessione  abbaii.s  sui  Secundino  Hpiscopo  •". 

iu  ccclesia  aliquem  *•  locum  teneat  ••,  vei  ad  ali-  IVidem  praecepimus,  ni<ldniona§terioS.  Aiidreae» 

qnem  promoveaiur  ••  lioiiorem.  §.   5  Hanc '^  crgo  fpiod  est  super  Mascalas  •• ,  b.aptistcriniu  propter 

scriptoniin  nostrorum  paginain  oinni  in  futiiro  leiiH  uioiiachorum  molestias  ^  debuiss«i  aurerri ,  aiqne 

pore  ab  omnibus  episcopis  firmaiu  statuiuuis  iliiba-  >"  codcin  loco,  qiio  routes  suiit.  aliare  ruudari,  cu- 

lanujuc  servari,  utetsu»  ccclerciae  >juvaute  Doniiiio  i"S  rei  pei-reciio  bnctcniis  est  protracia,  Admoiie- 
tautiimmodo  sint  jure  cooteiili,  et  mouasieria  cccle- B  t^i"s  igilur  fraieruitatem  |uam,  *ur  uuilaiu  j«m 

siasticis  conditiouibu^,  teu  aiigariis,  velquibuslibei  moraui  posi  susceptas  prjeseuu*s  literas  oostras 

obsequiis  suscularibiis  nuHo  uiodo  subjaceant,  nuUis  inserere  ^'  'debeas*,  sed  repleto  loco  ipsoruni  roii- 

canouicis  juribus  ^  deserviautj,  *sed  remolis  vexa-  tium  altare  *  ad  sacra  cclebranda  mysteria^  illic  sine 

liouibusaccuDctis  gravamiiiibusdiviuumoposcum  dilatione   aliqiia  runiietur,  quateuus  ei  prusdictis 

suinma  auimi  devoiioiie  perliciaiit.  luonacbis  opus  Dci  securius  ^*  liceat  ce|el>rare,  et 

C.   VI.  Mimt   publicat  ia  canobio    episcopi  non  non  de  negligenMs  vestra  ^*  coiitra  rrateriiiuieiu 

CicUbreni,  ne  aliquid  $is  §ravamen  inferant.  tiisim  noster  animus  excitetiir. 

Idem  Catiorio  Kpitcopo  Ariminenti  K  C.  VIII.  Cum  permitsione  epitcopi  abbat  ia^umtmm 

Luroinoso  abbale  rererente  plurimis  m  monaste*  deserere  potest. 

riis  nulta  a  praesulibus  pREfudicia  aiqne  gravamina  /'«"t  ex  Concilio  liloguutiuo  ^\ 

inonacbos  periulisse  eognovimus.  Oportet  ergo,  ut  Abbas  pro  ^*  liumiliatione  ei  cum  permi^aione 

(iiae  fraieniiiatls  provlsio  de  fuiura  quiete  eorum  episcopi  iocuro  suum  polesl  reliiiquere  ^*;  taiiien  eli« 

salubri  disponat  ordinatiooe»  quaieiius  coiiversantes  gaiit  sibi  rratres  abbntein  de  ipsis  ^%  siii  jauieni,  de 

|n  illis  in  Dei  senritio,  gra|ia  ipsius^^  suflraganie,  extraneis* 

ineiite  libera  perseverent.  Ifims  quoque  publicas  IH*  Pars.  Graiian.  Ecce  in  Toleiano  conciHo  dici- 

10  ••  c«nobiis  fleri  oiimimodo  prohibemiis,   iie  in  tur,  qnod  tacerdoiet  abbatet  ei  alia  ogicia  inttHuer^ 

senrorum  Dei  recessibus,  et  *iu*  eonim  receptaculis  debeant.  B.  Cregoriut  et  Pelagint  proMbent ,  dicen- 

ttUa  popularis  conventus  prxbeatur  occasio ,  *vcl  tet^  abbatem  a  [ratribut  tute  congregationis  eligcn- 

luoliemm  fiat   iliis  •^  iutroitus*,  quia  non  expciiit  dum  et  ordinnndum,  Quomodo  ergo  liasc  ianta  diver- 

fiuimabos  eorum.  Nec  audeat  ibi  catbedram  coUo-  silat  ad  eoncordiam  revocabiiur?  Sed   tciendum  ett^ 

care  episcopus  ^  ••,  vel  quainlibet  potestatem  ej^er-  quotdam  monachot  este  indomiiw  cervicit  el  effrentt'' 

NOTATIONES  CORUECTOUUM. 

*  NuUut  monacAtts  X  Hinc  iisque  9d  finem  non  C.  Yl.  i  Libroquano  reircsli  esi  epist.41.  Lumi-r 

babentur  in  epislola,  sed  |n  concilio.             ^  noso  abbati,  et  45,  Castorio  Ariuiinensi  episcopo 

^  Vl  ei  tucB  eeclesia  :  in  concilio  legitur :  E/ sati-  srriptaf,  in  quilius  leguutur  qu»  ad  boc  capiit 

ctas ecclesiie  •  juvante  Domino^  suo  iermino  siv^  jure  pertinent.    Propiia    tauien    verba   usqiie  ad  vers, 

conientas,  etc,  lii  epistola  vero  45, 1.  4,  (ubi  idem  ^  ^issas»  non  liabeiiiur  in  epistoiis  iilis,  sed  iu  coiici-i 

fere   scribil    Casiorio   Ariminensi    episcopo)   boc  lio,  de  quo  iu  proxiino  sii|M*riori  capiie  dictum  csl« 

roodo  :  Ut  et  tua  eccietia  ,  juvante  Domino  ,  suo  exceptis  primis  verbis  :  Luminoso  abbate  referenie  » 

lantununodo  tii  jure  conienta^  et  monatterium  illud  ,  et  ex  eo  nonnulla  suiit  eiiieiidaia  et  addita. 

r/c.  k  Epitcoput :  lu  concilio  scquitur  :  seu  quaeunquo 

^  Juribns  :  In  conciiio  ost :  cttWf ;  in  epistoia;  aiiadignitate  pracditut  aut  pQUtiate^  vel  quatnltbH 

Oinomcieve  Juristiictioni.  potettatem  imperandif  ttc. 


QoiesT.  II.  C.  V.  ••  et  quem  :  Ed.  Das.  ••  ordinanda  >  orig.  —  .vo  jrtin.  ^  monacbum  :  orlg — Ans.-^ 
Edd.  coll.  0.  pr.  Arg.  »•  eccletia  aliqua  ten.  :  orig.  — -  Aiis.  —  Edd.  cqII.  o.  »•  teneatur  :  Ed.  Arg. 
»•  promoveai :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  •»  cr.  C.  17.  q.  4,  c.  4i.  =  C.  Yl.  f  Ep-  ^*»  (^^-  ^.  594),  L  f. 
Ed.  Maur.  ^  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  14,  iZ.  ••  i7/ft  :  Edd.  coll.  o.  ••  ab  eo  in  comobio  :  oiig.  •^  novut  \ 
ib.— ii/fc  :  Bohm.  =  C.  VI.  •»  desld.  iii  orig.  ••  habere  :  ib.  •'  i-r.  supra  c.  5.  =r C.  VII.  »•  Ep.  59,  (scr. 
A.  693;,  i.  5.  Ed.  Maur.  —  Auten  citnb:itur  ex  Gelasio.  —  Polyc.  I.  4,  t.  34.  ••  Matchatat :  £d.  Bas.  •* 
insoleniias  :  orig.  ^>  inferre  :  Ed.  Arg.  ^»  secure  :  Edd.  coll.  0.  ^*  desid.  in  Ed.  Bas.  —  rim  :  Edd. 
ielt.rzC.Vllt.  ^^  Simile  aliquid  habetur  in  coiic.  Mog.  hnb.  A.  817.  Eadem  legnntur  iu  poenitentiali 
Theodori  c.  6.  —  Burch.  I.  8,  c.  86.  Ivo  Decr.  p.  7,c.  104.  ♦»  p/opter  humHiatiouem  :  Ed.  Bas.  *• 
dfserere  :  Ivo.    *^  add.  ;  si  habcant    :  Uirch.  --  st  hal?cnl  :  orlg.    ap.   Theod.  —  Eild.  toll.   o.  —  Bohm. 


1085  DECRETl  PARS  SECUNDA 

CfP  tuperbtie,  qvos  dum  nbbatei  ad  retigionem  coijere 
toluennt,  in  tornm  drjectionem  conspirant ,  et  alivm 
Moribus  tuia  eonvenieutem  sibi  pra^ficere  conteniluut, 
qnalet  erant  iUi,  (fui  in  necem  B.  Benedicti  conspi- 
Ttttte  legunlnr,  Pro  hujuscemodi  constituttm  esl,  ut 
abbates  et  alia  officia  per  sacerdotet  InslituaU' 
tur. 

Vnde  Pelagiiis  Papn  scribit  Opilioni  Defensori , 
dicens  " : 
C.  IX.  Non  licet  mouac/iit  abbatet  pro  suo  arbi^rio 
expeltere,  aui  aiios  ordinare 

Niil  1.1111  polestalem  dc  cefero  ,  nuilnm  rcoiitlnm 
iiioiiacliis  reHtiriulmus  pro  urbiirio  siio  aul  abbntes 
expcllere,  aut  sibimcl  nlios  ordinare  »  (quia  nulla 
aiictoritns  remanebil  abbali,  sl  moriachoniin  pote-r 
siaii  coeperii  subjaccre),  u(  de  cetero  fldeliier  et 
sludiose  uuiTersa ,  qua:  vel  ad  divini  cuhiis  reve- 
rcniiam,vel  ad  utilitatem  ejnsdem  monnsierii  perli- 
iient,  abbaiis  sollicitudo,  ad  queni  potesla3  tota  per- 
liiiere  coiivenit,  debeal  «idiirtplcre. 

IV.  P:irs.  Gratian.  Ilinc  edam  constitut?sm  ttt ,  ut 
tlerici  tingulorum  monasteriorum  tint  in  potettate  epi- 
tcoporum^  nec  aticui  ticeat  extra  eorum  eontcitnliam 
-moHotleria  itdificare» 

Vnde  in  Cliulcedonen^i  CoDciliQ  c.  4,  legitur  ^  ^*  : 
C.  X.  Sine  conscientia  epitcopi  monasterium  nultut 
tcdificet» 
Ouidam  inonachorum  babitu  utentes  indifferenler 
per  civiiatcs  incedunt,  necnon  et  ••  monasteria  •* 
eli»e  ipsos  praesuintiono  propria  commendanl.  Pla- 
cuii  tgitur  neminem  aut  sedificare  aiil  consiruere 
liionasteria,  nul  oratorit  domiim  sine  conscienlia 
ipsius  civiialis  epiKopi  :  Iteni  c.  8.  {.  1.  Clerict  'f 


.  CAUSA    XVilT.  QIJieST.  IL  lOfti 

A  in  ptochiis  ",  *et  iii*  monasterifs  ••,  aut  marlyni> 
coiistiiuti  sub  potestate  sint  ejus ,  qui  in  cn  esl 
civiinic  episcopus,  secundtim  trairilioiiem  sanctoruin 
P:Urum,  nec  |>er  prxsumtionem  recedant  a  siio  epi- 
scopo.  §.  2.  Eos  •*  vero,  qui  ausi  fuerint  rescinder« 
hnjusinodi  instiliitionem  •^  quocunqtie  modo,  vel  tl 
noliieriol  subjacere  proprlo  episcopo ,  sl  quideni 
fuerint  cterici,  pra  personarum  ordinalione  »  sutija* 
ccanl  condemnationibus  caponum  ••,  si  vero  laici 
vel  monachi  luerint ,  communione  prlventur  •^, 
Item  ••  :  §.  5.  Clerici «,  quL  pauperum  disposi- 
tiuni  ••,  vel  monasteriorum  vel  martyriorum  prat* 
sunt ,  sub  potestate  singularum  civitalum  episcopo» 
ruin  secundum  ••  cano.imm  traditionem  perdurenl, 
iieque  per  suam  temeritaiem  episcopt  sui  modera- 
B  lionem  dcclincnt.  Qui  aiilem  hujusmodi  difposilio- 
nem  quolibet  moJo  subverterc  ausi  fuerintp  et  epi- 
scopo  suo  non  obedierint,  si  quidein  clerici  fuerintt 
cationicx  damnationi  subjaceaiit  ^  si  autcm  monacbi 
vei  laici  sunt»  a  communione  suspendantur. 

C.  XI.  Examinetur  ab  episcopo  qui  religiotit  f^minit 
praponendut  ett. 

Item  ex  Concilio  Carthaginensi  IV,  c.  97  •*. 

Qui  **  religiosis  feminis  pneponendus  est  ••  ab 

episcopo  •*  *Ioci*  ••  comprobeiiir**. 

Graiian.   Monatterium    quoque    abtque   epitcopi 

permittione  nulti  indpere  aut  fundare  tieei, 

(Jnde  m  Agaibensi  Concilio  c.  27,  tegitur  •' : 

C.  XII.   Stne  permitsione  tpitcopi  nullut  moKattt» 
rium  prwtumat  incipere  aut  fundare» 

C  De  monachts  p  roonasterium  novuro  (iiisi  episcopa 
*aiit*p«*Tmittente,aoiprobaiite)  milluH  incipere  uui 
fundare  prxsamat. 


NOTATIO.NES  COURECTOUUM. 


C.  X.  1  Quoninm  versio  hiijiis  cnpilis  nsque  nd 
J.  \.  Clerici  primo  est  niin  nb  iis,  qua;  circumfe- 
ruiitur  in  coiicilioruui  codicib»s,  lirel  apiid  Ivoitein 
el  iii  Panormia  ideni  fere  sit  sensiis,  plncuit  nfferri 
verba  gra^cn,  et  novam  iiiterpretaiionem  :  Oc  aX>}66V 

lovflrTjf  ajiouq^wo-av  rm^c .  *K7rtt^i$  df  tivi;  tw  ftova- 
XtYM  y^ypnpLhot  7rj50(r^Ti;/.ftTe ,  t«;  ts  ixrhicictg  y.OLl 
Ta  rroXcTixa  ^iarapxo-o-ouo-c  Tr/BoyuaTa,  ittf/im-zzi  a^csc- 
fOjBWfc  h  roi.tc  nAtaiVy  ou  fijjy  a»a  xai  fiov«OT>3f>ta 
fatfToif  orrvctfTav  f TriTn^cvovTip ,  iSo^fv  fjLn^iva  uh  uij- 
dauov  ocxo^ofAtrv,  p.Tn  Ji  ovvto-Tav  fiovao-Tii^cov  ij  fuxrfl- 
•^iov  ocxov  icapa  yvwfAijv  toO  ttq?  tro^iw;  cirt^xoTrov. 
Id  est :  Qui  lere  et  sincere  monatticam  vitam  degunl 
ronvenienti  ftonore  afficianlur.  Yerum^  quoniam  nou' 
nutti  tpeciem  monaehicam  pras  te  fereniet  et  ecelesiat 
et  civilia  negotia  perturbant ,  in  civitatibut  indilfe' 
renter  vagantet^  ac  prwterea  monatteria  tibi  ipti 
coHtliluere  aggrtdientet ;  ptaeuii  neminem  quidem 
uspium   mdificare   neque   contlituere    monatterium 


vel  oratoriam  domum  proBter  sentenliam  epitcojn  ci* 
vitatit. 

*"  Ptocliiit :  Sic  in  nonnullis  vetustis  codicibus 
Gratiani,  et  Yaticnno  conciliorum,  et  in  versione. 
prisca,  (ex  qua  videlur  esse  bic  versicuius,)  et  esi 
vox canbnis  graeci.  lu  vuigntis  nutem  Graiiani,ei 
aliqiiot  liDris  conciliorum  est :  parocfiHt*. 

'»  Pro  ptrtonarnm  ordinatione :  Slc  in  ea<Icn» 
prisra**;  sed  in  caiione  gneco,  et  in  versione  Diouy- 
sii  Cxigui  nihil  est  qnod  his  verbjii  respondeat. 

•  Item  clerici :  Est  idem,  quod  iii  proximo  supe- 

riore  paragrppbo ,  sed  ex  alia  versrone,  qiias  non 

D  exstal  in  conciliorum   voluminibns  ;  atque    hnnc 

eamdem  repetitionein  lieet  animadvertere  apud  ivo- 

iiem  p.  <«;  c.  558,  et  559. 

C.  aII.  p  De  Monachit :  Absa;it  istx  voces  a  re- 
centioribiis  editionibus  concilionim  ^*^»  sed  non  a. 
veiiisiioribus ,  et  manuscriptis  codicibus »  aul 
ivone. 


QvjBAT.  II.  P.  III.  C.  IX.  '•  Cap.  incertun.— Coll.  ir.  p.  p.  I,  i.  54,  e.  il.t— Ans.  U  T,fc.  lH5(l9l).=a 
P  iV.  C.  X.  ^*  Attctor  iiuerpretationis ,  qua;  iii  pitxrmio  can.  profertiir  »  non  est  inventus.  §!•  es 
9,  desoiiit»  suiitex  Isidoriana.  §5,  ex  prisca  translalione.  ••  add. ;  per :  Cdd.  Dns,  Lftigtl.  I.  •^  moHatlerium  : 
Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  "  Ivo  Ikcr.  p.  6,  c.  358.  *  ct  ap.  Iv.  ••  nionas/erfi  :  ExK  Arg.  •>  Si  :  Cpll.  Ilisp.  •• 
ordiuationem  :  ib.  *'  teenndum  ptrs.  ordinationem  :  Cdd.  coll.  o.'—paternorum  ordinatiouem  :Cotl.  Ilisp.  •• 
t^hL  ib.  '^  excommnnicenlttr  :  ib,  ••  Ivo  ib.  c.  559.  ••  ditpeutationi  :  orig.  ap.  U.iller.  ••  :idd.  * 
tanctornm  :  ib.  ^  Iv.  :i=  C  XI.  '*  c.  59.  Slatiitt.  eccl,  niit.  >-  cf.  a.i  c.  9.  IK  18.  —  Buich.  I.  8.  c.  70. 
Ivo  iMi*..  p'  7.  4!.  IH.  **  Vir^qni  :  \m».  •'  sit  ;  Hiirch.  Ivo.  **  ein&copis  :  VM.  roll.  o.  ••  dchid.  iii 
Coll.  cili.     ** piobemr :  ib.-;')rij[.     C  MI.     *"  ii.ib.  A.  '-M.  —  Ivo  Occi.  j»   3,  c.  157.     *"  cl  Coll.  Ili^p. 


im  DECRETl  PARS  SECtlNDA. 

C.WiUDeeodem.  .      *  A 

Iiem  9\  eoilem,  c.  58  *'• 
Celliilaa  novas  aiil  congregaliijiiciiias  ^  iiwiiaclio- 
ruiii  absqiie  episcopi  noUiia  proiiibemiis  insiiliii. 
C.  XIY.  At^ue  epucopi  vel  abbqiit  wluntaie  nuUui 
motiachorum  cellnlam  conttruere  ifrwsumat^ 

llem  ex  Coiiciiio  Aurelianensi  1,  c.  24  *^^ 
Niiliiis  monaclius,  congregalione  moiiaslerii  dere- 
licla,  ambitionis  el  vantlaiis  *^  impulsn  celliildu)  ^> 
eonslroeresine  eplscopi  permissione  vel  abbniis  sui 
voliiiiiale  prasumai. 

V  Pars.  Gralian.  Item  snnt  alii^  qui  pro  exiecu- 
iione  (tirerearum  cauiarum  quoslibet  adniittunf,  qui 
iitstrictionem  eorum  tolvantj  et  quietem  religionis  per^ 
lurbeni, 

De  quibue  in  Concillo  Triburiensi  legitnr  '*  :        fi 
C.  XV.  Abbat,  qui  caulut  in  regimine  non   fnerit^ 
a  proprio  episcopo  ^l  a  ticinit  abbatibut  a  «uq  arr 
ceatur  honore* 

Si  qiiis  abbas  cautus  in  regiiiiine,  hiimilis,  ca- 
siiis,  misericors,  discretus  sobriiisqqc  non  fiierii,  ac 
diviiia  praeccpta  verbis  et  exemplis  iion  osleiii!eri(, 
^b  episcopo,  iii  cujus  terrilorio  consislii  et  a  vicinis 
.Mbbaiibus  et  ceteris  Deuiu  timentibiis  a  siio  aiceatur 
iioiiorc,  etiamsi  omiiis  congregaiio,  vitiis  suis  con- 
beniiens,  euni  abbalem  habcre  volucrit. 
C.  XVL  /n  episcoporum  poteslale  abbntet  eonmtaut. 
Jtem  e^  Concllio  Aurelinnetisi  I,  c.  21  ^*. 

VI  Pars.  Abbaies  pro  humllitate  ^^  religiouis  in 
episcoporum  potestalc  cotisistant  ei  si  qniil  exira 
regulam  fecerint,  ab  episcopis  corrigautur,  (|iii  se-  C 
mel '  in  anno  In  loco,  ubi  episcopus  clcgcrit,  ac- 
oepia  vocatione  conveniant.  §  i.  Monachi  iiiitein 
abbailbiis  omni  obedieniia  et  devotione  siil>j:iccant« 
Qiiod  si  quis  per  conlumaciam  exstiterii  imlcvctiis, 
aul  '*  per  loca  aliqiia  vagarr,  aut  ^*  peciiliare  all- 
quid  habere  praesnmseril,  omnia,  qu»  acqnislerit^ 
ab  abbaiibus  anrerantur,  sccuiuliiin  regulam  mo- 
uaslerro  proriilura  ^*.  Ipsl  aiueni,  qui  rueraiil  per- 
vagati,  ubi  invenli  ruerint  cuni  auxiJio  episcopi  tan- 
qiinm  fugaccs  sub  ciisiodia  revoceniur  '*.  §  2.  Et 
t^eum  se  ille  abhas  ruiurtiin  esse  cognoscat,  qul  in 


GAUSA  XVIH.  QUiCST.  U,  im 

hiiiiMinodi  pcrsiinas  ^'  noo  fegnlariier  aiiioiailvef^ 

t(!ril  ^,  vel  qul  siisceperit  inonachum  arienmn. 

CXVII.  De  eodem. 

item  ex  Condilio  Arehilensi  *'. 

Mon:tsleria  vel  monachornin  disciplina  ad  enin 

periiiieant  euiscopum,  in  ciijus  sunt  territorio  coih 

sfiluta. 

C.  XVIll.    Nullut  minittret  abbatibut  episcopalitt  ^ 
qui  alicui  episcoporum  noiunt  tubetu* 

Jtem  Pascbalis  Papa  II  *'• 

Abbatibus,  qui  neque  iub  episcopo,  neqiie  siib 
metropolitano,  neque  sub  priinaie,  neqae  sub  par 
iriarcha  sunt,  nullus  prorsus  episcoporutn  episco- 
paiia  qiiseiibet  adminisiret.  Quiim  enim  se  uulli  epi* 
scopo  omnino  subesse  profiteantur ,  conseqnens  es^ 
ut  nulliis  episcoporum  quae  sua  sunt  eis  iauqeam 
exlraneis  largiatur. 

Gralian.  l^ro  hujuseemodi  ergo  ttatutum  ett^  m 
causa^  et  utilii^tet  monatieriarHm  per  epi$fopot  dit- 
panant^tr, 
Vnde  Gregoriiis  scribit  Vitali  Defensori    Sardiniof^ 

lib.  VII.  epist.  65.  "  : 

C.  XIX.  Utilitates  monasierii  (^proprio  episcopo  ((<- 

bent  disponi» 

Cognovlmus,  quod  monaslcrla  scrroruni  Dci  vel 
^eiiain*  feminarum  pro  suo  qulsiine  libitu  et  diver- 
sarum  causarum  exsecutione  periurbat  ^.  Quod 
oinnino  non  graie  siisclpimus,  tuamque  expcrloii- 
tiain  ex  hoc  commoneinus,  ne  *'  queinqunni  hoc 
nsnrpnre  •*  dcnuo  accepta  nostra  auclorjlate  per- 
mittas,  sed  *ui*  episcopo  loci  lllins,  sub  ciijns  ind- 
dernniine  degniit,  cnne  sit  eoriim  *^  causas  utilUa- 
tesqiie  disponcre.  Vnldc  euini  est  incongruiira  **« 
ui  oniisso  eo  alius  quilthei  eoruin  se  causis  adini- 
sceal,  sed  ille  eorum  vitam  compelenii  rtgnlarlque 
dehet  moderaniine  disponere,  qui  pro  conimissls 
eorum  animabus  compellilur  rcddere  "*  ratlo- 
nem. 

VII  Pars.  Grutian.  Pro  hujnsmodi  etiam  ptohibet 
B.  Gregorius  mulieres  passim  ad  monaslerium  nrre-i 
dere^  et  monachorum  commatret  /len,  scribens  Va^ 
lentino  Abbali,  lib.  II f.  episti  40.  '*  : 


KQTATiONES  COPRECTCmUM. 


C.  iCni.  1  Congregaliu^culas  :  Anl^a  legcbaliir  : 
pongregantiuni  *  ecclesias.  Emendnlum  esi  ex  pleris- 
qtie  iimiinscripiis,  et  locis  indicnlis. 

C.  XVI.  '  Semel :  Sic  eiiam  legilur  in  conciliis 


impressis,  et  manuscripiis,  et  Capi|ularibus.  Veriini 
npiid  Burcliarduin  el  Ivonem  post  vers*  Corrigantur^ 
est  inscrium  c.  Non  temel,  iiifra  cad. 


Ou*:sT.  II.  C.  %\\],  •»  liiio  ex  Ep.ioiiensi  c.  iO.  —  cf.  ad  c.  50.  P.  23.—  Burrh.  1.8,  r.  71.  Ivo 
pocr.  p.  3,  c.  165,  p.  7,  c.  92.  *  conaregaiionum  :  Ed.  Bas.  =C  XIV.  "  hah.  A.  5ii.  —  cf.  Cap.  I.  0, 
i;.  iiO.  ■»•  varietalis  :  Edd.  coll.  o.  ^*  cellulaf\:  Ed.  Bas.  — »dd. :  sibi :  Coll.  Hisp.  =  P.  V.  C  XV.  "  Sl- 
mile  aliqnid  leaitnr  in  ngula  Bencdicli  c.  60,  supra  D.  01,  c.  44.  —  Biirch.  I.  8.  c.  96.  Ivo  Decr.  p.  7, 
c.  i  14.  =  C.  XYI.  ^»  hnb.  A.  511.  -  Biirch.  I.  8,  c.  67.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  8o.  —  cf.  Cap.  I.  6,  c.  139- 
P.  VI.  '*  M/i7i/a/£  :  Coll.  Hisp.— esi  ianien  :  hum.  in  varictnie  lcclionnin.  '•  ac:  Coll.  Illsp.  —  Bnrch.  l*o. 
"  aique  :  Ed.  Hns.    "  profuiurnm  :  ib.    "  (idd.  :  et  conslringnntur  :  Bnrch.  Ivo.     *•  rersonis  :  Etld.  colL 

0.  pr.  Lngdd.  H,  III.  ^^  requlnri  cnimadversione  distrinxerit  :  Coll.  Ilisp.  =  C.  XVII.  •*  c.  2,  conc- 
Arel.  V.  hab.A.554.  =  C.'XTIII.  ••  Cnpiil  incerlnm.  =  C.  XIX.  "  Ep.  04,  (scr.  A.  599),  I.  9.  Ld. 
Maiir.  —  Ans.  I.  7,  c.  184  (202).  •*  perturbent :  orig.  —  Ans.  —  Ed.  Arg.  —  verturbet  :  Edd.  rell,  *• 
m  neqnannam  :  Edd.  coll.  o.*  •«  tt«wr/;nri  :  Echl.  Lugdd.  11,  IM.  "  desid.  inEdd.  Arff.  Bas.  Nor.  ••  m- 
daens  :   Kdd.  coil.  o.    "•  ndd.  :  Den  :  Edd.  U;is.  Lngdd.  II,  111.  =  P.  MI.  C.  XX.     »•  Kp.  42,  (scr.  A.  594i, 

1.  4.  Ed.  Manr.  —  Ays.  ib.  c,  183  (2"l). 


4087 


DBCRETl  PAKS  SECUNDA.  CAUSA    XVlll.  OUi£ST.  II. 


10SS 


C  XX.  Neqne  cQmmatret  iibi  facere^  neq.u€  ad^Jemi-  A^piai  abbalissa  monaBlerii  ^*  reminarum  eiim  ati- 


na$  accedere  monachis  licel 
Perveiiil  ad  nos,  quod  in  moaasterio  luo  passini 
inulieres  aicemiant  *^  el  (quod  'adbuc*  et  gravius) 
monaclios  tuos  sibi  commatres  faceie,  et  ex  lioc 
incautam  cum  eis  comuunionem  habere.  Ne  crgo 
bac  occasione  bumani  generis  inimicus  sua  eoa 
(qood  ibsil)  cailiditate  decipiat,  idoo  faujus  te  pm^ 
cepti  serie  commonemos»  ut  neque  mulieres  in  mo- 
iiasterio  tuo  deinceps  qnalibet  occaslone  permiiias 
nscendere  *',  neqiie  iiionaffeos  tuos  conimaires  sibl 
facere.  Nam  sl  boc  denuo  ad  anres  nostras  quo- 
«iinque  inodo  pervenerit,  sic  te  severtssime  *'  no- 
veris  ultioni  subdenduni,  nt  eniendalionis  luae  qoa- 
iitaie  ceieri  sine  dubio  corrigiintur. 


qita  '**  vetula  motiacba.  f  Z*   Porro  si  conligerit» 

nt  ^*^  allquam  propinqiisim  suam  viiiere   vohierit 

monaclius,  in  prxsentia  ald>atiss»  huic  confabnle- 

tiir  per  modica  et  compendiosa  verba  et  iu  brevi  * 

ab  ea  discedat. 

C.  XXIL  Monachi  et  monaeko!  m  1111//0  timtd  coIm* 
bitent  ioco. 

Ilem  in  Rege$to  GregO!ii  «  ■*■• 
In  Dullo  loco  monachos  et  monacbas  periaiitimos 
unum  ^**  monnsterium  babilare  ^*'»  aed  nec  ea»  qu» 
dupUcla  ^**  vQcant  ***.  Et  si  quod  lale  esi,  roltgiosus 
eptscopus  muUeres  quidem  io  suo  loco  nuiHere  stu* 
deat,  monaclios  auiem  aliiid  monasieriuro  sBdificare 
^^*  cogat.  Si  autem  plurlina  **'  sint  talia  monasteriaai 


VMI  Pa«.  Gratian.  Hon    Molnm  autem  i«M«(a  B  **'P''^*""'' "*  *"**  moiiasleriis  moiiacb»,  et  m  aliis. 


famiiiarHat  aliarum  mulierum  eit  interdicitur^  verum 

€tiam  a  sanaimonialium  hakitatione  prohibentur, 

Vude  iii  V|l.  Syuodo  c.  20.  legitur  *^  : 

C*  XXI.   Cum  $anctimonialibus  monackit  habitare 
non  iicet. 

Difllnimos  miuime  duplex  mouasleriuin  fieri,  quia 
scaodalum  id  ot  offeiidlculum  niuliis  efliciiur.  Si 
^ero  aliqui  cuui  cogiiatis  inundo  abrenunciare  et 
jnoiiasticam  viiain  sectari  volucrinl,  debent  quideui 
viri  virorum  adire  caenobium,  feiniiias  vero  mulie- 
ruoi  ingredi  nionasterium.  Iti  *'  hoc  eniui  **  placa- 
lur  Deus,  g  i.  Quxautem  hactenus  fueruiit  *'  diipla» 
secundum  regulam  saiicti  Patris  nostri  Basilii  et 


monachi ;  res  autem,  quas  babent  commiiiies,  se- 

cnndum  jur^i  ois  competetilia  distribuantur. 

C.    XXIll.  A  monasierio  monachorum  tongius  con^ 
struantur  moftasteria  pu/sHarnn^ 

Item  ox  ConcHio  Agatbensi,  c.  98.  *^ 

Mouasteria   puellarum  longius  *"  a  monasteriis. 

**^  moiiacborum  aul  propter  insidias  diaboli ,  ant 

propter  obloeutiones  "'  bominum  collcicentnr. 

C.  XXIV.  Puellarum  monasteria  menaehomm  preR" 

sidio  et  mimsterio  reganlur, 

Item  ex  Coiieilio  Hispalensi  11.«  c.  II.  "' 
In  decima  "'  actlone  communi  consensu  decrevi- 
mus»  ut  monasteria  virginum  in  provincia  Bxiicn^*^ 
monachorum  administratione  ac  praesidio  gubemen- 


lecundum  prasccpiionem  ejus  ita  formentur.  Nou  **  ^  tur.  Tunc  enim  salubria  Cbristo  di^atis  virghiilNis 


babiienl  iii  uiio  monasterio  moiiacbi  et  monacba». 
Adulterium  enim  intercipit  cobabitationem  >,  si  ** 
liabeai  aditum  '**  mooacbos  ad  monacbam,  vel  luo^ 
nacha  ad  monacbum  secrelo  singulariter  ad  collo- 
cuiioiietn.  §  2.  Noo  cubel  monachus  In  muliebri 
luoiiasterio,  neqne  singuiariier  cuui  mouacha  coii* 
vivetur,  et  quando  necessaria  viix  a  parte  virorum 
«1  regulares  '*^  defcruolur,  extra  porum  b»c  susci-r 


pnttbemus  '**»  quaudo  eis  patres  spirliiiales  eligi-<. 
mus  *'*«  quorum  non  solum  gubernacuiis  tueri ,  sed 
eiiam  docirinis  «dificari  possint,  ea  tamen  circ;^ 
monacbos  cautela  servata,  ut  remoti  ab  earom  fa- 
miliaritate  "^  nec  usque  ad  vestibnlum  bal>caui 
accedendi  familiare  "*  i^ermissum.  Sed  neqtie  abba* 
tem,  vcl  euni,qui  pr9eltcitur,exira  eam,  qu»  pm^est^ 
loqui  virginibus  Chri&ti  aliquid,  quod  ad  iustitiiii<H 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXI.  •  CohMtationem  :  Sic  est  emendatii:n  coriim  vulgaia  edilionOt  sed  apud  Balsamonem  hao 

ex  plerisque  maituscripiis  Graiiani  '* «  el  duobus  bcnliir. 

codicibus  versionis  Anastasii ,  cujus  tanieu  h:ec  non  C.  XXII.  «Burcbardiis  ellam  et  Ivo  Gregoriuni  cU 

est  ipsa  oinniiio  versio.  Antea  legebatur  :  cohabi-  D  laut,  apud  quem  uoiitiihil  balMturad  baiic  reiu  fa* 

Iff/to ;  gnece  est :  fidix(t«  7«/»  fA«9ola^ti  TiQv  owScai-  cieiis  lib.  I.  reg.  eptst.  i8.,  el   lib.   7.   indicl.  !i« 

iviy.  opist.  39.  Verb»  tanieii  ipsa  legunlur  apud  iuiiaiium 

^  Et  in  breti :  Hsc  non  sunt  in  canouum  gras^  autecess.  Novella  125.  cap.  54. 


QuiEST.  II.  C.  XX.  •*  accedant  :  Edd.  Lugdd.  Par.  »*  aceedere  .  easd.  ••  severissima  ; 
orig.  —  Edd.  Lugdd.  II,  111.—  Bobni.  ^  P.  VIII.  C.  XXI.  ••  hab.  A.  787.— Ivo  Dccr.  p.  7,  c.  25.  ••  inde  : 
Eil.  Arg.  »•  ergo  :  Ed.  Bas.  •^  «iiiil :  Ivo.  —  Ed.  Arg.  —  fMtfrml  :  Ed.  ais.  ••  ut  non  :  ib.  *•  ila  ia  Ed, 
Bas.  ct  Ivo.  •»  Non  :  orig.  "•  /jii6ri  flrfflii«  :  Ed.  Bas.  •*•  reg.  —  vionachas  :  Ivo.  —  Edd.  Bas. 
Liigdd.  sanctimoniates  :  Ed.  Arg.  •*'  vel  in  monasterio  :  Ed.  Bas.  •<-  in  monatierium :  Edd.  rell. 
•••  iiuadam  :  Ivo.— Edd,  coU.  o.  "* quod  :  El.  Arg.  —  et  :  Edd.  rell. pr. LuKdtl.  II,  Hl.  =:G.  XXII.  "»  Imo 
JoKan.Eptt.nov.il5,  c.  57.  —  Coll.  can.  Ans.  ded.  1.  6,  c.  119.  Burcb.l.  8,  c.  65.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  83. 
Polyc  I.  i,  l.  34.  ***  in  unum  :  Edd.  coU.  0.  pr.  Arg.,  in  qua  leg.  :  in  uno.  »»'  hnbere  :  orig.  — 
Biirch.  Ivo.  —  eohabitare :  £d.  Bas.  **•  add.  :  monasteria  :  Rdd  coll.  0.  pr.  Arg.  Biis.  '•*  tocantur  :  Etld. 
cuU.  0.  "•  add.  :  sibi  :  orig.  »"  piura  :  ib.  =C.  XXIIL  "■  hab.  A.  506.— IvoDccr.  n.  5,  c  158. 
"»  longe  :  Ed.  Bas.  «'^  monasterio  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "»  obloculionem  :  eaed.  =:C.  XXIV.  "•  bab. 
A.  019.  —  Cull.  ir.  p.  p.  ^,  t.  49,  c.  6.  *"  Vndecima  :  CoU.  Uisp.  "•  Bethetica  :  Edd.Nor.  Veu.  L 
Bethiiica  :  Edd.  rell.  po  B;is.  Lugil.  I.— a^ld.  :  condila  :  Coll.  llisp.  "•  providcmus  :  cad.  —  pro- 
bnmus :  Edtl.  coll.  0.  pr.  Bas.  Liigd.  I.  *"  ehgimus  :  Coll.  Hisp.  "^  peculiaritaie  ;  cad.  "»  (ami- 
tiurem  :  cad, 


mo 


DECRETI  PaRS  SECUNDA.  CXtSA  XVIH.  &!J£i^l.  II. 


IMO 


iieiii  ^  eaniin  perlineal  "%  licebit,  neque  cwin  cn  »"  A  €.  XXVI.  Monaitermehricorumaut  latcorum  kabi- 

'       -  '  iM  1      •  ^^*  ,^.  .  Uicuiafien  non  dehenU 

Koln,  qii.T  prieesi,  froqueiiler.  cos  "■  loqui  oporiet ;  ' 

seil  snl>  lesiimonio  dii.irum  ve!  triuin  soronim,  ita  ut 

rara  sit  ikccessio,  el  hrevis  onntino  locutio. 

IX   Pars.  Grntian.  Proitibenlur  etiam  sanctimonia' 

les  propria  receptacula  Itabere, 

Vnde  Itinoceiilius  II.  in  Coneilio  Romm  habito^  c,  S6. 


et  «7.  ^ 

C.  XXV.  Sanetimowatibui  reeeptaeula  uu  domicilia 
privttta  habere  non  Ucei. 
Peniiciosain  ei  deiesiabilem  consueliKiinem  qua- 
niiHJsuu  mulicriim  (qiio:  licei  neqne  secuinluiu  Regu- 
binB.  Beuedicti,  neque  Bastlii,aut  Augustiui  vivant, 
sauctimmiialesiameii  vulgo  cenaeri  deslderiini)  abo- 
leri    deceriiimus.  Qnum  enim,  |uxla  regulam  ^ 


rervenit  aU  ine,  quod  in  ecclesia  f  fralerniiaiis 
ttiae  aliqiia  loca  duilum  tt  moiiasleriis  consecratii 
nunc  habilacula  *aul*  clericorum,  aul  eiiam  laico- 
niinfacla  siint;  dumque  Iii,  qui  suut  inecclesiis, 
ringiint  se  religiose  vivere,  monasieriis  pncpoiir 
appeluni,  et  per  eoruin  vitam  monasteria  de8lruuii« 
lur.  Neino  eniin  polesl  ecclesiasticis  officiis  "■  etc 
Et  infra  :  §  1.  Proinde  fraierniUs  tua  hoc  "»,  quo- 
libet  in  loco  factum  sit,emendare  festinet,  quia  egor 
nullo  modo  paiior  "\  ut  sacra  lo«  a  per  clericoruiK 
ambitiiin  desiruantur. 

C.  XXVII.  Qui  in  sacro  ordine  sunt  eonstiluti  in  mo-> 
nasteriis  nullam  habeant  potestatem. 


degentes  in  ccBiiebiis,  tam  in  eeeleaia  qnain  in  refo-  |^  Idem  Mariniano  Epiuopo  Ravemiaii^  iib.  VI.  epist^ 


cturio  alque  dorniilorio  coiumuniier  esse  debeant, 
propria  sibi  aedlfleant  reeeptacula  et  privata  donr^ 
tilia,  in  qnibus  siib  hospitalitaiis  velamine  passim 
lioiipitcs  *et*  ininus  ^"  retigiosos  coiitra  sacros  ca- 
iiones  '**  et  bonos  morcs  suscipere  nullalenus  eru- 
bescunt.  Quia  crgo  oinnis,  qui  maleagtt,  oditlucein, 
ac  pcr  Ihm:  ips»  abscondiiaeiujustoruin  tabernaciilo 
se  opinanlur  posso  laiere  oculos  judicis  cuncla 
cernentis  ^'*,  lioc  tam  "'  inhoiiestuni  detcstand^iin*- 
qiie  flagiiium  ne  ulierius  flat  omniinoiJis  prohibe- 
iiius,  el  sub  poena  analhcinatis  interdiciinus.  |  i. 
Simili  iiiodo  prohibemus,  ne  sauctimoniales  siiiiiil 
i-uiii  canoiiicis  vel  inonachis  in  ecclesia  in  uno  clioro 
conveniant  ad  psallendum. 


40. 

Dudum  ad  nos  muUorum  relalione  pervenerat,^ 
monasteria  in  llavenn»  "•  p»rtibos  constituta  om- 
niiio  clertcorum  vestrorum  donvinio  praegravari,  iia 
ut  occasione  *quasi*  regimiftis  ea  ***  (quod  dici  gravcf 
est)  velut  in  proprielale  posstdeant.  Qiiibus  nui> 
mCFiricuni  condolentes  decessorl  ***  vestro  epistola» 
misiinus,  ut  iioc  *per  oinBia'  eniendare  debuisset. 
Sed  quoitinm  vitae  esl  termino  cKiiis  oociipalus»  ue 
boc  onus  monasteriia  remaneret  "*,  fratemiiatls 
vestrae  bac  ***  eadem  noa  »*^  s^-ripsisBe  recoKimbsw 
£t  quia,  ui  comperimus,  in  hiijus  rei  liacteniia  corfe- 
etione  cessatom  est,  barc  ^^*  ad  vos  iterum  pnevidi-' 
musscripta  dirigere.  ilortainur  erga,-  «tomni  mofrst 


X  Pars.  GMUan.//*m  *unt  alii,  quo,  epi.copi  C»«»»fl''«««""''T*"'*'^".''*  T"*''^' ''*"**' 


prwgravantes  salutem  ipsafum  animaruni  negiigunl^ 

tguibuslibet  occasionibus  bona  monasteriorum  distra* 

htre  cupiunl.  Tales  erant  quidam  cierici  Ravennatis 

ecclesite^  qui  simulata  reiigione  monasteriis  cupi^ani 

pra*fici^  non  transeuntes  ad  monasticum  habitum^  ue» 

que  renuneiantes  eulesiasiicm  militice. 

De  qnibus  Grcgorius  scribiiJoanni  RaveHnuti  Episeopa 
'ib.lV.epist.i.  «": 


buj«tsmodi  atudeaiis  gravaiuiue  relevare,  quaieuuv 
nullain  deinceps  in  eis  cleriei  vet  li  *^,  qul  snni  ia 
aacro  ordiiie  conatituti^  ob  atiud  (nisi  bortaiidi  < 
taniummodo  caiisa)  accedendi  habeant  iiceniianv 
aut  si  forte  ad  pei^genda  Sicra  inisaamm  fneriiil 
invitaii  myswria  ***'.  Sed  ne  pro  cujoslibel  monachl 
tiit  abbails  promotlone  eic.  •**.  Et  infra  ;  1 1.  Nec 
illic  ulterius  hab^t  ^^  potesutem  afiquam ,  iie  miH 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  iXIV.  ^  Institutionem :  Sie  legitnr  in  vetuslis  siint  istjc  voces  auctoriiate  tetuslornm  codicnm,  eC 

Gratiani  codicibiis*,  etinantiqifloribusconciliorum  ipsitis  conciUi,   ex  quo  etiain  aKa  nonmiila  snul 

editiouibiis,  et  dnobus  codicibu»  Vaticanis  ii»  recem*  emenduta 

lioribiisautem  Coloiiiensibus  :^tfdadin<littt(ioii«m  ly     C.  XXVII.  >  Hortandi :  In  ortginali  Impressoel 

morum  nou  periineat.  inaimscriprto  *"  legitur  :  orandi.  Sed  ob  glosHam  et 

C.  XXV.  w  Reguiam  :  In  vulgatis  sequebatur  :  S.  qiiia  in  semienti  capite  est  vox  >  exhortandi^  non  est 

Benedicti  *'  ;  quutn  tatiien  paulo  superius  aliarunr  uiuutum.  Alia  vero  sum  emeudata. 
eiiaui  regularum  sit  facU  meniio«  Quare  inductse 


Qu^st.  II.  C.  XXIV.  *  iM/i/ttftoiiem  vel  ndmitistrationem  :  Edd.  coll'.  o.  pr.  Bas.  "»  ffertinet  :  Coll. 
Hisp.  —  Edd.  coll.  o.  "*  desid.  in  Coll.  Hisp.  "» eum  :  Ed.  Bas.  =  P..  IX.  C.  XXV.  •»•  conc.  Lal.  II, 
liab.  A.  1139.  ••  Ha  in  Edd.  coli.  o.  pr.  Bas.  «"'  desid.  in  Edd.  Lufdd.  II,  I».  ***  desid.  in  Edd.  coji.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  IIL  ^'^  eonsnicUmis  :  Edd.  coll.o.  "•add.  :  fnjttalMm  :  Ed.  Bas.rsP.  X.  C.  XXVI.  "/  Ep.  i , 
«scr.  A.  595),  I.  5.  Ed.  Maur.-*-Ans.  I.  5,  c.  61  (65).  Ivo  Becr.  p.  3,  c.  18.  Polyc.  i.  5,  c.  15.  t  eccie^u :  Edd. 
ioll.o.— Ivo.  ftdesid.ap.GTeg.,etlv.  '«*C.  16,  q.  1,  c.«.  «"«  Aoc^f«ci.eai  :  Edd.  colL  o.  "*  pfliiar: 
«rig.  —  Edd.  coll.  0.=  C.  XXVII.    "»  Ep.  43,  (scr.  A.  597),  I.  7.  Ed.  Maur.— Ans.  l.  5,  c.  ^  (66).  Polyc. 


ib.  "•  havennatibtts  :  orig.  — Ans.—  Ed.  Arg.  —  Ravennarum  :  Edd.  Lugd.  I.  Par.  —  i{iiveiiiia/«m  :  Edd. 
reli.  "'  add.  :  quidem  :  Eild.  coll.  o.  *"  prwdeeessori^iiteras  :  eaeil.  "•  remuneat :  eaed.  **•  desid.  in 
cajd.  pr.  Aig.  *"  hmwc  :  Ed.  Arg.  "*  add.  :  aadientes  :  Aus.  —  EJd.  coll.  o.  »*»  tt  —  ^tti  »«irt  :  desid. 
hi  Ed.  Bas.    **•  ct  ap.  Ans.    «**  ministeria  :  Ed.  Bas.   *^»  C.  16,  q.  1,  c.  37. 


*^*  habent :  Ed.  Bas. 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAltSA  XVIIL  QUiEST.  IF.  1001 

niisterin  hiiJiwoocsiMonts  velamine  ca»  qii»  prohi- A  P^sbyler.  Hoc  aiilem  lempore  dedicationis  inter 


liemns  y,  sustlnere  onera  compellantnr.  Haec  iiaqtie 
oninia  vigilanti  cura  '^^  emendare  jani  secundo  com- 
moniia  sanbtitas  vesira  non  differal;  ne,  si  post  liaec 
iiegligeiiliSs  vos  ess^  (quod  non  credimus)  senseri- 
mus,  iliter  monasieribnikn  qnieti  prospicere  coin- 
pellamuK  Nbm  notum  vobis  sit,  quia  lant®  necessi- 
lali  servorum  Dei  congregatioiieiu  'auiplius*  subja- 
cere  noo  patimuf  '^*. 

CXXVllL  CauiaiisUatidletig^hortandi  mona$t^rium 

epiicoiitts  adire  poiesl. 

Iiemtffi^^m,  iib.  VIJ.  indict,  4.  episl.  18.  '^*. 

XI  Pars.   Visitandi  exliortauilique  graliu  ad  mo- 

naslcriiim,  qtioties  placuerit,  ab  anlistiie  civitaLis 

accedatur;  sed  sic  caritatis  officium  illic  episcopus 


episcopum  Cardellum  (cujus  ipsa  diocccsis  esl)  et 
malreni  suam  asserit  coiivenisse,  ul  quicquid  dedi- 
cationis  vel  natalis  mariyrum  die,  quorum  iii  eodcui 
monasLerio  reliqui:c  sunt ,  pcr  fidclium  oblationcs 
inlraveril,  medielatem  quidcin  babcat  ipsuin  motia- 
sterium,  medietas  autem  cpiscopo  oflcratur.  Conlra 
quam  conventionem  Marium  '"  prcsbyierum  (sivc 
sciente  sive  iiesciente  episcopo)  monacbis  ipsis,  vcl 
presbyiero,  qui  ex  eis  esl,  vim  dieitur  iiilulisse,  cl 
frequenter '"  inolestias  genetare,  iia  ut  memoratnui 
presbyierum  prope  ceciderii,  ct  inissas  enni  facere 
ntillo  modo  permiilat,  dicetis ,  nt  qiiasi  pensionis 
iiomiiie  aliquid  statoere  debeal.  Ilxc  igitnr  omiiia 
diligenter  te  examiuare  jobemns,  et,  si  apnd  le  cvi- 


implcat.  ut  gravamen  aliqiiod  moiiaslerium  non  iii-^  b  denii »"  ratione  »•  constilerit,  quia  temporc,  qud 
currat. 

C.  XXIX.  Frequehter  epitcopi  monasterid  visitetit^  el 
^na  corrigendu  sUnl  corrigant, 

Item  €x  Coiicilio  Anrelianensi  '  ^**. 

!9(in  siiinet,  sed  saDpins  in  anno  episcopi  visileiit 
nion:isteria  nionacbornini  et  si  aliqnid  corrigendum 
Aieril,  corrigalur. 

XII  Pars.  Cratian.  Pro  talibnif  qui  animarum 
iuram  non  kabentes^  bona  tamen  monasteriorum  in 
^os  usns  eonvertere  cuptebant^  statutum  est,  ut  mo- 
nasteria  cum  huis  rebus  penitus  $int  iibera  a  potesiate 
et  dominio  episcoporum.  Quod  aHtemnuliis  canonicis 
Ptribus  mtmasteria  dicuntur  es$e  subjeeta,  non  ita 
intelligendum  est^  quin  ipsi  episcopo  aliquid  nomine 
in(ogi<e,  tel  in  die  dedicationiSf  vei  in  natali  sanetO'  C 
rum^  quorum  nomine  ipsum  monasterium  dedicatum 
Htt  debeat  offeirri, 

(Jnde  Pelaglns  •  Papa  ait  ***  : 

C,  XXX.  /Vofi  debet  episeopus  aiiquid  a  monasierto 
exigere  pretter  conditiones,  quee  dedicationis  tem- 
pore  constitutoi  sunt. 

Eleutberius  frater  et  cdepiscopiis  noster  querilur, 
qiiod  inater  ^jus  in  casa,  qiise  Casicilum  diciiiir , 
oratoriuiu  construxerit  acdedicaveril,  et  in  eodem 
loco   monachos  constltuerit,  ex    quibus  unus  est 


dedicatnni  est  ipsiim  inonasterium,  conditiones  sn- 
perius  positx  convenerinl,  servari  eas  ex  nostra 
aucloritate  praecipimiis,  nec  "*  aliqiiid  "*  ampliiis 
exinde  ab  aliquo  exigatur  *".  Si  vero  iill  lale  con- 
siilerit  *'*,  medianie  le  qiti<l  cpiscopo  ipsi  nomine 
eulogiu?  offerri  debent  iiiter  ipsos  monaclios  et  pre- 
sbyierum  volumus  deliniri,  salvo  tamen  eo,  ut  pre- 
sbyier  Gaudcnlius,  qui  eiiain  nionacbiis  est^ 
inissas  in  ntonasterio  suo  sicuL  consuevit  facere  a 
nullo  ulierius  debeai  prohiberi. 

C.  WW.Coninela  serviiia  episcopis  mouasteria  €x- 
liibeaut, 

Item  Urbanus  11.  **♦. 

Scrviiitim,  quod  monasteria  aul  eorum  ecclefti(f:  ai 
teniporC  Giegorii  VH.  usqiie  ad  hoc  teinpus  feee- 
riint,  cinos  concedimus. 

Graliiin.  Canonica  ergo  jura^  quibus  monasteri^ 
subjecta  non  snnt^  synodales  exaetiofies  inteitiguntnri 
?ion  *^  enim  cogendus  est  abbas  [sicut  in  concilia 
Tnronico  statuitur)  ad  synodum  ire,  nisi  aiiqua  ratio  • 
nabilis  causa  exsistat.  Sunt  etiam  quwdam  servituiia 
ogicia,  ut  angariw  operum^  crebrce  receptionei,  annuei 
exactionet,  mulctationts  pcccantiunt^  a  qnibus  omitf- 
but  monasteria  iibera  sunt. 


NOTATIONES  CORKECTORUM. 

7  ProAi6mMS  :  In  tnlgalis  seqnebatur:simi(/  ctifii  ex  Concilid  Roiliomagcnsi,  lib.  5.  (*.  21$. 

tanoikicis  ei  monucliis  iti  ecciesid  \  qiiae  sUblaia  Siint  C.  XXX.  >  Peiagius  :  Atiica  tegebaiur:  Geiasiut^ 
aucioritale  oiginalis,  et  duoruin  Gratiani  exempla-  p  Mutatum  est  ex  Polycarpo,  ei  quia  fiiipra  dist.  91.  c 

rium.  Eleutheritts  alia  burj   bujtiStiiet  epis(ol«e  citatur  ei 

C.  XXIX.  '  lloc  capnt  apud  Burdhardnm  et  fvo-  Pclagio,  et  Anselinus,  qui  boc  et  illud  capui  cou- 

nemest  insertuin  cap.  Abbates,  supra  ead.,  ut  ibi  uiiclc  affert,  Pelagio  tribiiil. 
Iiotatuiu  est ;  siinile  quiddam  habelur  in  Panormia 


QoiEsf .  II.  (:.  XXVII.  *  ita  in  fidd.  coll.  o.  pr.  Arg.  >'^  studio  :  Eil.  Bas.  •<»  pwiemur  :  KdiL  eoli.  o. 
--  liohm  r=C.  XXVIII.  X»  Ep.  10,  (srr.  A.  $9«>,  I. «.  Ei\.  Maur.—  Iv«  Decr.  p.  7,  c.  li.i=  P.XI  C.  XXIX. 
^  c.  10,  loiic.  Uoiboniag.  Oiab.  A.  650),  io  epilomen  redaclu?.  —  Burch.  I.  H,  c;  67.  Ivo  Decr.  p.  7, 
c.  Hfi—V.  XH.  C.  XXX.  **  Oap.  lemporis  incerii.— Ans.  I.  7,  c.  Ud  (169).  Polyc.  1. 4, 1. 27.  »"  hfariuM 
preabyter  :  K.l.  Bas.  —  Marianus  presb,  :  Ed.  Arg.  ^  nomen  Marii  desid.  in  fc^tl  Nor.  ^'*  frequentes  : 
iul.  Das.  «••mrfewwr  coin/ilMfril  :  Ed.  Arg.  •"  wr/to/e  :  Aiis.  "•  ne  :  Ed.  Il.is.  *"  aiioquin  :  Eil. 
Lnisd.  I.  "•  leii?^/«r  exigere  :  Aiis.  »••  add. .  inler  eos :  Edd.  Ven.  II;  Par.  Liigd.l.  =  C.  XXXl.  •••'Imi^ 
t.  19,  conc.  Lat.  I,  hab.  A;  1125.     '•<  cf.  D.  l8tC.  11. 


1003 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  C.MJSA.  XIX.  QUJEST.  m, 

CAUS\  XIX. 


tCM 


GRATlAIfUS.  A 

Duo  cterici  ad  monatterium  transtre  votuernnt ; 
uierque  ticektiam  ab  ejpheopo  $uO  petiit ;  tinui  reticta 
eccletia  propria  eo  imito^  atter  dimitta  regutari 
cfinottia  ccenobio  u  contulU.  (Qu.  L)Modo  quwtitur^ 
ti  episcoput  debeat  permiitere  ,  Ut  reticta  propria 
eccletia  clericut  monatterium  ingrediatur  ?(Qii.  11.) 
Secuhdo  qucrritur,ti  episcoput  licentiam  dare  nOtuerit, 
an  eo  invito  monaslerium  pottit  adiref  (Qii.  111 J  Ter- 
tio,  $i  contigerit  ipsot  regutaret  canonidot  fuiste, 
vtrum  concedendut  ettet  eit  monatlerV  ingrctsut  f 

QUiESTlO  f. 
GUATIANUS* 
Quod  episcopus  ticentiam  ctericit  udtundi  inonatte-  ^ 
rium  dare  debeat,  iii  Toletniio  IV.  Concilio  prmcipi- 
tur,  m  quo,c.  49,  ticttatutum  tegitur  *  : 
C*  1.  Non  debet  negari  ingretsut  etericit,  qui  mona- 
ckorum  proposiiiuri  appetunt. 
Clerici,  qiti  nioiiachoruin  propdsiiiiiu  appelunt, 
(qiiia  meiiorem  vilaiii  seqni  ciipiunt),  liberos  eis  ab 
episcopis  '  in  inonasieriis  largiri  oportct  ingrcssus, 
liec  interdici  °  proposilum  corum,  quid  ad  conlem- 
|>latiouis  destileriiim  (ruiisirc  iii(uiiiur« 

QU.EST10  II. 
GRATIANUS. 

Jnwio  veroepitcopo  ctericnm  ejut  a  nutlo  ette  tutci^ 
piendnm^  Leo  Episcopufties/aiiir,  tcribent  Anastasio 
ThettalonicentiEpiteopo^epist.LXXXlLai.LXXXI  Y. 
c.  9.  »  ;  ^ 

C.  1  InmtO  epiteopo  ejut  clerieum  nemo  tutcipiat. 

AUenam  ciericam  Inrilo  epis^opo  ipsius  neino 
siiscipiat. 

Gratian.  Sed  tubaudiendum  est,  tuti  ad  propoti- 

tum  metioris  vitm  transire  rotuerii.  tunc  enim  libe^ 

rum  etl  ti/i.ddam  epitcopo  contradicenie,  monatterium 

ingredi, 

Vnde  Urbanus  Papa  II.  tii  capituto  tancti  Rufpni  *  : 

C  II.  Qtii   monucliorum  propoiiium  appetit^  etiam 
intito  episcopo  tmcipiendus  eti, 

Daae  sunt,  inqiiit,  leges  3  uua  publica,  altera  pri- 


vata.  Publie;!  lei  esl,  qua:  a  sanetis  Patribus  scriplis 
est  conliriiiata,  ut  'est  lex  canonum,  qu»  quidem 
propter  traiisj^ressioiies  c&t  traidita.  Verbi  graiia  3 
Decretuni  est  lii  canonibus,  clericnm  noii  debore  de 
suo  episcopatu  ad  alium  transire  sine  commeuda« 
tiliis  Jileris  sui  episcopi,  quod  propier  criinino809 
cousiiluiniii  est,  ne  videlicet  inraiiies  ab  aliqiio  epi- 
scopo  suscipiantur  personae.  Solebant  eiiiiu  officia 
sua^  quuin  non  poterantin  siio  episcopatii,  in  alieiio  * 
celebrare,  qiiod  jure  praeceptis  et  scriplis  dclcsla- 
tum  esi.  §  1.  Lex  vcro  privala  est,  quac  inslinctii 
S.  Spiritus  in  eorde  scribrlur,  sicut  de  qiiibusdam 
dicit  Aposioltis  ^  :  Qui  Itabent  tegem  Dei  tcriptnm  ttf 
cordibut  tuis^  et  alibi  ' :  Quum  gentes  tegem  non 
habeant,  ti  naturaiiter  ea,  quee  tegit  tnnt^  fuciunt, 
ipsi  tibi  tunt  tex,  Si  quis  boroni  in  ecclcsia  siia  sub 
episcopo  popiilum  *  retiiiet,  et  saeculari^ter  vivit,  si 
afflaius  Spiritu  sanclo  iit  aliquoi  monasterio  ycI  re- 
giilnri  canonia  ^  salvare  se  voluerit,  qura  '  Ipge  * 
privata  ducilur,  nulla  ratio  etigit,  ut  a  lefge  publicif 
conslringaiur.  Digniur  est  eiiim  lcx  privala  qiiani 
publica.  Siiirflu  f  qnidem  Dei  lcTx  est,  et  quid  Spi-« 
niu  Dci  **  nguniur  legc  Dei  daciintur  ;  etquis  est/ 
qui  Spirilui  sancto  possit  digne  rcsislere  ?  Qiiisqui» 
igitiir  hoc  Spiiitu  diiciliir,  etiani  episcopo  suo  con- 
tradicenle.  eat  liber  nostra  aucloritnte.  Juslo  euim 
lex  non  est  posiia,  sed  iibi  "  Spiritus  Dei,  ibi 
libertas  et  si  Spiriiu  Dei  duciinini,  non  estis  sub 
l«ige. 

QU-ESTio  in 

GRATIANUS. 
I.  ^ars.  Canonicot  autem  regutaresad  monatteritiik 
trnmire  muttis  auctoritatibus  prohibelur, 

Unde  iu  Coiicilio  Eifucciisi,  congregato  sub  Cregoritf 

VlLJegitur^ : 

C.  I.  Regularet  canonici  monachi  fieH  nofi  debenl,  ' 

NuHns  ahbas  vel  monaelins  canonlcos  regiiTarcs  n 

proposiio  professionis  canonicic  rcr\'Ocare,   et  ail 

moiiasUcum  babituin  '  traliendo  sirscipere  aud«at, 

ut    monacbi  fiant^  quamdiu  ordiiiris  sui  eeclesiam 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

Caosa  XIX.  QuiEST.  I.  C.  L  •  Nec  inicrdici :  llxc  usqiie  ad  finem  absunt  ar  mainuacrlpdily  sunl  tamcr 
ui  coiicilio  *\ 


GAVSA  XIX.  QujBSt.  I.  C.  I.  ^  hab.  A.  6oi.  —  Burcb.  1. 8,  c.  Si.  Ans.  L  7»  c.  197.  Ivo  Dee^  p.  6» 
c«  571.  Abbo  Flor.  ap.  Ilab.  Vet.  aiini.  c.  23.  Poiyc.  L  5,  t.  ih,  I.  4,  L  34.  *  epitcopo  :  Colh  Hisp.^lvo. 
Ans.  Abbo.     *'  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  Nor. 

QoASt.  lli  C.  L  *  Ep.  Uy  (ser.  A.  i46).  Ed.  BaUer.  -^  Antea  citabatar  ex  ep.  ad  Rusticom  Narb.  ^ 
Ans.  1.  7,  c.  161  il75)rf  Ivo  Deer.  p.  6,  c.  60.  =  G.  11.  *  Caput  incertum  elquod  Urbaiio  vix  ducas  cop* 
eruere. —  Ans.  in  line  1.  7.  {UomnHt  Vrbanut  P.  duof,  inquit  ete.)  *  aiio  :  Edd.  Arg.  Bas.  ^ 
Uoin.  c.  %4  Vi  15.  *  ib.  v.  14.  *  proprium  :  €orr.  ex  Polycarpo.  -^  canonica  i  Edd.  coll.  o.  pr« 
Lugdd.  II,  lli.  *  ^Hf  enim  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  *  a  iege  :  Edd.  Lugdd.  II,  IIL  t  Spiriiuo  :  Edd.  coiL 
o.  —  Bobm.      '*  desid.  in   Ed.   Bas.     "  2  Cor.  c.  5,  v.  17. 

QCiEST.  IILP.  U  C.  1.  ^  Siniile  aliquidliabelur  inc.  10,  coisc.  Ueduensis  liab.  A.  G70.  subLeodogario.  ' 
add.  :  profettioftit  :  Ed.  Oas.  = 


tm  DECREH  PARft  SECUNDA.  CAUSA  IIX.  QUiCST.  nr.  1096 

iiiTeiiire  qniverint,  in  qna  canonic«  vivendo  D«oscr-  A  ceanl  his  condomnalioniluis,  qn»  per  canoneft  eon- 
vire»  et  aniniam  siiam  salvare  possinl.  Qtiod  si  leme-     stiliiix  snnt. 

raHo  aitsii  id  agore  tentaverint,  auathematis  vinciilo     C.  V.  Qui  loca  sncrn  commnma  iivertoria  fecerii^cU^ 
ohligenlur.  ^^^'  tieponatur^  laicus  extommnniceiur, 

C-  II.  De  eedem.  ^[^^  »«  Syiiodo  VII..  c.  l8.  «  *». 

liem  Urkanns  Papa  II.  '  :  Quoniam  a  qiiibusdam  viris  qu.-edam  venerabiles 

MandamAs  et  universallter  Interdicimas,  ne  quis  ^**"'"»  siirripiunlur.  tam  videllcet  episcopia  **  qaam 
ranonicus  fegulariter  *  professus,  nisl  (quod  absit)  mouasieria,  ei  facla  sunt  communi»  diversoria^  si 
publice  lapsus  fnerit,  monaclius  efDciatur.  Qnod  si  ^"'*'*"»  voiii«rint  bi,  qni  baec  *•  reiineiit,  reddefe 
decrcto  nostro  contraire  prsesumens  -id^  agere  ren-  ^»  "^  seciin Juiii  antiquitaiem  restaurenlur,  bene  el 
i:»verii,adordlnem  canohicum  pnccipimns  nt  retleai,  OP^"»^  est;  alioqui,  si  "  de  saCi-aio  "  catalogo  fiie. 
ei  deinceps  inemorialem  •  cucullam  deferal^  ^t  iilii-  ""*•  ^*^®  ^^P^'"  pracclplmus,  si  vero  inonachi  vel 
liHis  in  cboro  maneat.  \ai\cU  excomniunicari,  qiios  nimirum  coiisiat  cou- 

Gratian.  Subaudiendvm  vero  «/,  fiiiit  triim  pntn$      deiiinatos esse  a  Pmre,  et  Filio,  el  Spiritn  sancio, 

sNi  Ueemia  religiouis  proposilum  iuduerit.  Vude  Ur-     ^^  depulentur  «*  ubi  vermii  eorum  ii6n  moritnr  ".et 

lianus  Papa  II.  $eribit  abbaii  sancti  Rufini^ :  ^  ««"*»  "<>"  exsiinguitur  ",  quia  voci  Domini  "  adTer- 

C.  III.  PairU  »m  eoncet*ione  regnlares  cunonici  mo-      ^»"^"'"'  <!"'  *^»c*^  *"  •  ^'^^'«'«  f^^^^^  *'««««  P«'"< 
nachi  fieri  ponnnt,  mti  dvmum  negotiationi$. 

StaluiiiiuSy  nc  professioiiis  caiionic^e  qaispiam  Hl  l^ars.  Graliau.(2t<a?riftfr(/eAfi,^ttia(icon«ersio- 

postquam  Dei  vice  siipra   caput  sibi  bomineni  int-  neiiiveniunt,  quo  tenlpore  debeant  tonsurari  f  De  kii 

posueril,  alicujus  levitaiis  instinctu  vel  districtioris  ^^<t  tcribit  Gregoriiis  Fottunato  Epitcopo  Neapoli- 

reiigionis  obteiitu  ex  eodein  cliiusiro  audeat  siiie  pa-  ^ff^o^  ^ib,  VIII.  epiti.  23.  "  : 

tris  •  et  toiius  congregatioiiis  permissione  recedere.  C.  VI.  Ante  quam  biennium  in  convenione  comple- 

Discedentcm  vero  niillus  abhatum  vei  episcoporum,  ^*^"'»  ''^'^"**  '^«««''«^'  "<>»  ^**«^- 

liullus  '  inonacborum  sine  communi  literarum  cau-  Monasterlis  omnibus  frateniius  vesthi  districiiiis 

li<iue  suscipiat.  Inlerdical<  iit  eos,  quos  ad  coiiversionem  •*  susre^ 

II  Pars.,Grilian.Ctt<rri/ttr,«fiiomislena.^il««.  P^"*'"''   P""»  n"«™  bienniuttl  in   convcfsalione  - 

mel  dedicata  tunt,  pottini  traHtire  in  clericorum  vel  comp^eant,  nullo  modo  audcant  toiisui^are.  Sed  boc 

«Tfii/arittw  habitacula?Quod  in  Clialcedoneiisi  Coii-  »P*^*^  ^'^^  moresque  eorum  soliciic  cdmprobenlur, 

eilio  oiiinf6tts  woiif*  prohibetur  e.  24.  i»  •  :  "«  ^"*»  «^**""»  »"*  "^"  ^it  conteiiius  eo  ••,  quod  v*>^ 
C.  i V.  Qu^  temel  tunt  dedicata  monatterio,  temper  C  *«iU  »"1  «t""»  "«n  liabeat  quod  elegit.  Nam  diim  •» 

monatteria  perteverent.  grave  sit  iifexpertos  bominiim  soi  iari  obsequils  qti  s 

Qii.-e  scmel  dedicaia  sunt  inonasteria  curo  •  con-  possit  dicere,  qnam  '•  sit  gravins  ad  Dei  serritiani 

sillo  *•  episcoporum  *%  inaiieant  perpetuo  monaste-'  improbntos  applicari  ^?  Miles  vero,  si  converti  vn- 

ria,  et  res,  qiix  ad  ea  pertiueiit)  moiiasteriis  reser-  liierit,  prius,  quam  nobis  reiiuncietur  '•  nallus  eum 

Irari  oporict  '•,  ncc  posse  ea  ultra  fieri  sascularia  sine  nostro  •  cpiiseusu  qualicunque  •*  pnesanwt 

bjbiUnMiIa.  Qni  vero  penniserint  boc  (ieri,  subja*  ratioiic  suscipere. 

KOTATIONES  CORRECTORUM. 

QuiEST.  m.  C.  III.  «  Patrit,  etc:  In  tribus  velustis  C.  \I.  ^  Improbaiot  applicari :  Antea  legeba>or  : 

rodi(-il>us  legiiiir  :  pattit  toiiut  congregationit ;  apmi  improbot  applicare*i  Emeiidatum  estez  origiiiali  inK 

Iv<iiuMii .  tine  nbbutis  *  totiutque  congregalionit.  presso  et  manuscripto. 

C.  IV.  >»  tl:ec  verslo  paruiik  discreput a  Dloiiysiana,  «  Sine  notiro  :  Hoc  pnecepii  eo  lempore  B.  Gre- 
qiiaiu  iiflenint  Biircbardus  et  Ivo,  c.  ii.                    jx  goriiis,  iie  oninino  videretur  contemnere   legeiii, 

i\.  V.  «  liiitiiiin  biijils  canoiMS  in  synodo  VII.  ab  qiiam  M:Mirictus  imperator  tulerat,  ne  milites  aitie 

Anastasio  versa  sic  liabet:  QuonrVifiipropferco/amt-  fonipleium  teinpus  militrae  in   monasteriis  retipi 

Iffient,  qum  pto  peccaHt  nottrit  in  eccletia  facta  eti^  passeiit,  qnani  legem  ideiii  Gregorius lib.  II.  indtct. 

tubrepto!  tunt  a  quibutdam  virit  qu<edam  venerabiles  li.   epist.  61.   ipsi  Mairricio  scribens,  vebemeiilcr 

domut^  tam  videlicet^  etc.  fix  ejiis  autcin   versioiiis  reprebeudit»  quod  aucior  gloss»  noii  videtur  attea- 

duobiis  maniiscriptis  eiemplaribus  noimulla  suui  in  di^se. 
lioc  capite  einendaia^ 

QCiEf^T.  III.  C.  II  '  Anctor  inventus  est  Anseliifus  llavelbcirgensis  iii  libro  de  ordine  eahOnieoniiii 
tegnlarium  (c.  5),  edim  in  lbes.iuro  Pexii  l.  4.  — Aiis.  in  f.  L  7.  Polyc.  I.  4 ,  t.  3i.  *  regu- 
larit  :  Ed.  Das.  *  memotiale  praaumiidnit  tua  cucuUam  :  orig.-^  Corr.  ex  Polyc.  =C.  111.  *  ivoDecr. 
p.  6i  <  c«  itl,  et  Aiis.  iii  liiie  I.  7  :  Vrbano  II.  Abbati  S.  Rufi.  — Inlegram  eptsbdam edidii  PeUi  ia  ioni.  % 
pceu.  Theod.  p.  614.  *  et  Ans.  '  et  nullHt :  Ivo.—  Ed.  lias.  ss  P.  II.  C.  I Y.  *  liab.  A.  451.-  iaterpr.  Dio- 
lijrsiana.  —  Biircb.  I.  5,  c.  19.  Ans.  I.  6,  c.  «0  (04).  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  47.  Polyc.  i.  3»  c.  15.  •  desiiL 
In  orig.,  ap;  Bnrcb.  et  Iv.,  et  iu  fidd.  coll.  o.  pr.  Uas  ^^  coneiiio  :  Edd.  Arg.  Mor.  Ven.  h  ^^  «dd.  : 
ftti  civitatet  tenent  :  Burch.  Ivo.  **  debere  :  iid.  =3  C.  V.  "  bab.  A.  787.  --  interpr^  Aaastasll.  -»  Ansm 
.  7.  c.  IINI.  —  in  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  allegaiur  ex  syu.  Ylll.  '^  epitcopalia :  Edd^  Arg.  Nor.  Yen.  I. 
Lugdd.  II,  tll.  ^'hie:  Ld.  Bas.  ^*etti:  Edd.  coil.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ^' sao^o  :  Ans.  **  itf- 
fnitabuntur  :  Eild.  coU.  o.  '*  morielur  :  eged.--  Ans.  (cr.  Marc.  c.  9,  v.  IG.)  **  exUinguetur  :  eanl.  — 
id.  «  beo  adv. :  eaed.  "  Joan.  c.  i,  v.  16.=zP.  111^  C.  Yl.  **  Kp.  24,  (scr.  A.  600),  1. 10.  £d.  Maur.—  Ans^ 
I.  7,  c.  197  (199).  '^  converteHdum  :  orig.  — couvertaiionem  :  iuld.  iNor.  Yen.  1.  **  coiiaarstoim  eam- 
pieverint  :  E*\il.  coll.   o.    **  desid.  in  ori|(.  et  Ed.  Bas.    "  cnm    Edd.  Bas.  t^ugdd.  II,  111*  —  Bobm.    ** 

2Ba/i/o  .  orig.  —  Aits.  — Edd.  coll.  o.     '  ilu  ap.  Ans.  ct  in  Edd.coH.  O/    **  denune.  :  Ed.  Bas.    **%uaii^ 
et:  £dd.coU.o. 


l 


iW  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.  i008 

IV  Pare.  Cratian.  Qutnitur^  ri  ingresiis  monasie-'  A  el  intraverit  monasterium ,  liberis  non  exsiantibus. 


rftnn  ultra  relinquatur  licentia  teHandi  ?  Hoc  Grego- 
rius  prohibet^  ita  seribens  Januario  Caralitano  Epi" 
scopo,  iib.  VII.  Jndict.  4,  epitt.  7  " : 

C.  VII.  Post  mona$terii  ingretium  nulli  relinQuitur 
licentia  teHandi. 
Quia  ingredientihus  monasieriuro  convertenQi 
gralia  ullerius  nulla  sit  leslandi  licenlia,  sed"  res 
eorum  ejusdcm  monasterii  juris  nant'*,  aperla  legis 
definiiionedecretum'^  est. 

G.  VUI.  Po$l  monasterii  ingressum  eidem  monasterio 
omnia  sunt  conferenda. 

//€m  Gregorins  Papa  Cgpriano  Diacono,  lib.  Jm^. 

episl.  6", 
Periatum  est  ad  nos  Petronillam  nomine,  de  pro- 


monasleriOf  quod  iiigreditur,  res  ejus  conipetere 
jubemus.  §  1.  Sed  ^  si  persona  liberos  habens  an  te, 
qnamde  rcbussuis  intereosdisponat,  monasterium 
inlret,  liceat  ei  posiea  inter  eos  dividere,  legiiima  ** 
non  diminuta  ^*,  et  quod  eis  non  dedit^'  monasterio 
rompetet.  §  2.  Sed  si  omne.n  substantiam  inter 
filios  dividere  volueril,  sua  persona  filiis  contuime* 
rata  parlem  sibi  retineat,  qux!  monasterio  compe- 
tere  dcbei^\  §  5.  Sed  si  post  ingressuni  moriatnr, 
ante,  quam  inler  eos  dividat,  filii  legiiimam  ^'  per- 
cipiant  ^*,  reliqua  substanlia  monasterio  compe- 
tente.  Jn  Authenticis^^  de  monachis,  constitut,  5,  in 
collat.  i,  §  4.  Nnnc  auiem,  qiium  monachiis  factns 
esi**,  hoc  ipso  ressuas"  oblulisse  videtnr",  si 


Tincia    Lucania   progenilam,    per  exhorlalionem  B  prii,s  lesiatus  non  sil.  *er  exinde,  jiidiclo  ejns  ces- 


AgnelU  episcopi  fuisse  conversam,  resqiie  suas 
omnes,  quas  babere  potuit,  licet  sibi  Jure  poluissent 
compeiere,  tainen'*  easdem  *'  monasterio,  quod'* 
ingressa  est,  eiiam  specialiter  donalionis  lilulo 
contulisse. 

Gratian.  Econtra  Paulus  primus  eremita  in  testa- 
mento  '  colobium  suum  Athanasio  Alexandrino  epi- 
seopo  reliquit,  tunicam  vero  D.  Antonio,  Sed  aliud  est 
de  his,  qui  in  monasterium  ingressi  se  et  sua  tradi- 
derunt :  aliud  de  his,  qui  solitariam  vitam  ducenles  se 
nuHi  ecclesi(e  tradideiunt  t.  Jlli  semel  tradita  nutli 
iradere  possunt  :  isti  nuili  oblata  libere  testari 
possunt. 

C.  IX.  Jtem  in  Aulbenticis,  constitutioni^*^.      q 
Si  qaa  mulier  aut  vir  nnoiiaiticaro  elegerit  Tium» 


sanle,  lege  disponitur,  ut  si  liheros  habeal'\  in 
qnos  aut  nihil,  aul  minus  legitima  porlione  quo^ 
quo  '*  donandi  liiulo  contuleril,  eaienus  substanliae 
monasterio  destinatae  detrabatur,  ne  quid  coutingal 
circa  liberos  iniquum. 

C.  X. 

Jtem  cx  Novella  CXXIII  ^  ". 
Non  liceal  parenlibiis  liberos,  vel  liberis  parentes 
ab  heredltale'^  repellere  moiiacbos  fnctos,  qiiainvis, 
dum  laici  fucrant,  in  causani  ingralitudinis  incido 
rini.  §  i.  Item  non  liceat "  parenlibus  liberos  suos 
ad  solitariam  vitam  transeuntes  abslrahere  de 
monasteriis  *'. 


CAUSA  XX* 


GRATIANUS. 

Duo  pueriiiie  annos  agentes  a  parentibus  monu' 
sterio  traditi  sunl ;  unus  invitus,  atter  sponlaneus  eu* 
euUam  induit.  Ad  annos  pubertatis  venieuies,  inviius 
ad  sacularem  miUtiam  rediit,  spontaneus  monasterium 
districtius  petit  (Qu.  I.)  Nunc  primum  quagritur,  si  in 
vueritiat  annis  traditi  cogunlur  religionis  propositum 

NOTATIONES 

C.  VIII  f.  Jn  leslamenlo:  Longe  aliter  B.  Ilioro- 
nymns  in  viia  Paiili ;  scribit  cnim  B.  Antoniuin  pai- 
lio,  qnod  ei  donaverat  Albanasiiis,  Panli  corpus  in- 
Yolvisse,  et  addittiie  qnid  pius  heres  ex  intestati 
bonis  non  posiitierel,  tutncam  ejns  sibi  vendicavit^ 
quam  in  si^ortarum  modum  de  paimm  (oliis  ipse  sibi 
contexuerat. 


tenere  f  (Qu.  II.)  Seeundo^  ti  preeter  voluntatem  pa* 
rentum  tonsuram  vel  religionis  vestem  quis  in  pueritia 
aecipiat,  an  pos4it  sibi  detrahi^  an  non  .*(Qu.  III.) 
Terf  10 ,  qui  prater  propriam  voluntatem  cucuUanr 
induerit,  an  cogatur  eam  retinere^  an  non?  (Qu.  IV.) 
Quario,  si  ab  uno  monasterio  in  aiiud  districtius  iiceat 
aiicm  transire  f 

CORBECTORUM. 

D      B  Tradiderunt:  Sic  est  emendatum  ex  plerisqne 
manuscripiis.  Aiitea  legebalur  :  tradere  pushunt, 

C.  X.  ^.  Hoc  caput  expressc  habeinr  apiid  Julla- 
num  antecesborem,  Novella  425,  cap.  59.  lii  qno 
aliqiii  Gratiannin  reprelienderunt,  qui  hanc  iulUni 
epitomeu  videre  minime  potuerao 


Qb«st.  III.  P.  IV.  C.  VIL  "  Ep.  7,  (scr.  A.  69»),  1.  9.  Ed.  Maor.  —  Ans.  L  7,t.m  (iOO).  »•  add,  : 
«1 :  Edd.  coll.  0.  "  sint :  ead.  »*  definitum  :  Ed.  Bas.  =:  C.  VIIL  •»  Ep.  6,  (scr.  A.  594),  I.  A.  Ed.  Maur. 
—  cf.  c.  2.  X,  de  tesl.  ••  noit :  Ed.  B.is.  "  eidem  :  orig.  ^  eos  eidem  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  ••m 
qnod  :  Eild.  coll.  o.  =C.  IX.  »•  Nuv.  143,  c.  58.  Auth.  Si  qua  mui.  C.  de  SS.  EE.  ^  Et  :  Ed.  Bas. 
•«  ieg.  nuiU  :  Anih.  —  add. :  portatione :  Ed.  Lugd.  l.  —  poriione  :  Edd.  rell.  *•  add.  :  triente  vel  u- 
vtisse  -z  Edd.  cnll.  o.  pr.  \l\si.  *»  dederii  :  Aulh.  —  Edd.  coll.  o.  —  Bohm.  **  debeat  :  Edd.  coll.  o. 
•»  add.  :  portionem  :  ea'd.  *•  percipient  :  Aulh.  **  Auth.  Nunc  autem  Cod.  de  epp.  el  cler.  —  Nov.  5, 
c.  5.  "  esset  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  *»  add. :  omnes  :  Auih.  —  Edd.  coIU  o.  ••  videdtur  :  Edd.  coll.  o. 
■»  habet :  Ed.  Arg.  —  iiaberet :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  •»  add.  :  modo  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  lll.  =:  C  X.  *■ 
Jul.  Ep.  Nov.  115,  c.  62.  bo.  —  CoH.  Ans.  ded.  I.  6,  c,  125, 126.  •^  add.  ;  sua :  Edd.  coli.  o.  »•  Ucet  i 
Ed.  Bas.    •»  monasterio  :  Edd.  coll.  o. 


Patbol.  CLXXXVIL 


8S 


1099  DECRETl  PABS  SEC13NDA 

QUiESTIOL  ^ 

GRATIANUS. 
I  Pare*  Quod  irura  ottfos  puiritia  traditi^  quum 
aduUi  fuirint^  liberum  habeant  arbitrium  manendi  vel 
diicedendif  probatur  aucioriiate  iionx  •  Synodi  \ 

C.  I.  Virginitatii  profetno  quo  tempore  firma  e$$e 
incipit. 

Firma  aulero  liinc  eril  professio  virginiialis,  ex 
qiio  adulta  jam  stas  esse  coeperit»  et  *ea*  quae  solet 
apla  nupliis  depuiari  ac  perfecta  >>. 

Gratian.  Si  virginitatis  professio  tune  incipit  e$u 
.firma,quum  (Bla$  cceperit  e$se  aduUa^  et  religioni$ 
pr4ife$$io  tunc  demum  debet  es$e  firma^  quum  ad 
aduUam  wtatem  perventum  fuerit.  Sed  kie  de  illa 
profe$sione  agitur,  quw  in  anni$  puerilia  proprio  ar»  B 
hiirh  Deo  offertur^  quam  non  confirmat  parentum 
consen$u$.  Ceterum,  quce  a  parentibu$  Deo  offertur 
profeuiOy  inviolatam  sertari  oportet. 

Unde  Gregorius  scribit  ad  Augu$tinum  Anglorum 
Epi$copum  «  * : 

C  II.  Non  Hcet  ae  mona$terio  egredi  quem  pater  vel 
mater  intra  anno$  infantite  fecerit  ordinari» 

Addidistis  adhac,  quod  si  paier  vel  mater  Alhtm 
Si1iamT«  inira  septa  monasterii  in  Infanti»  annis 
liub  regulari  tradiderint  disciplina,  utrum  liceat  eis 
post,  quam  puberiaiis  '  annos  impleverint  ^,  egredi, 
et  roatrimonio  copulari.  Hoc  omnino  deviiamus, 
quia  nefas  est  ut  oblaiis  a  parentibus  Deo  liliis  vo- 
luptatis*  frena  bxentur. 

C  111.  Ant  propria  profeuiOf  aut  patema  devotio 
monachum  facit* 
Item  ex  Coiicilio  Toletano  IV»  c.  48  *. 
Honachum  aut  paterna  devotio,  aot  propria  pro- 
fcssio  facit.    Quicquid   borum   fuerit»  alligatum^i 
•  lenebit.  Proinde  bis  ad  mundum  revertendi '  inter- 
cludimus  adttum,  et  omnea*  ad  saeculum  interdi- 
'4:imtts  regressus. 


.  CAUSA  XX.  QUiEST.  I. 


flM 


C.  IV.  In  mona$terio  perpetuo  maneant  qns  m  pmrem 
tibu$  traditi  $unl, 

Item  Isldorus  •  K 
Quicunque  a  parentibus  propriis  in  roonasierio 
fuerit  delegatus»  noverit  se  ibi  perpeiuo  pertnan- 
surum  '*.  Nam  Anna  Samuelera  pueruui  ^'  iiaiu» 
est  ablaciatuin  Dco  *cuin'  pietale  obtulit»  qni  et  la 
robiisterio  templi.  quo  a  matre  fuerat  deputalus, 
perniaiisii»  et  ubi  con3titutus  esl  deservivii. 
C.  S.  Deeudem.  l?kLE\.] 

Item  ex  Kegesto  Gregorii,  lib.  i,  epist.  48,  md 
Anthemium  *'. 

<  Quia  autein  dura  esi  in  Insulis  congregatio  mo- 
nachoruni,  etiain  pueros  in  eisdem  monasieiiis 
aiite  XVllI  *'  annoruin  lempora  suscipi  prohibenus. 
vel  si  qui  ^^  *nuiic*  sunt,  lua  eos  providentia  "  ao- 
ferat,  et  in  urbem  Roinanam  traiismittat.  Uoc  et  in 
Palmaria  aliisque  Insulis  te  per  omnia  volooiys 
custodire.  i 

C.  VI.  Qui  a  progenitoribtts  mona$terio  traditua  e$t, 

de  eo  egredi  non  licet. 

Item  ex  Concilio  Triburieiisi  '^ 

Quem  priinogenitoresad  monasterium  tradiifenuit, 

et  in  ecclesia  ccepit  canere  ei  legere,  nec  uxoreni 

ducere,  nec  monasterium  deserere  poterii :  sed  si 

discesserit,  reducalur;  si  tonsuram  dimiserit,  nirstti 

tondeatur;  uxorem  si  usurpaverit»  dimiltere  eoa- 

pellatur. 

C-VII   PALEA. 

\Uem  ex  Pcenitentiali  Tbeodori  ^'.] 

t  Infans  pro  infante  poiest  dari  Id  monasterio, 

quamvis  aller  vocaius  *'  sit.Tainen  melius  est  votra 

solvere.  Similiter  et  pecora  aequali  pretio  (si  iiecesse 

est)  sunt  redimenda.  > 

11  Pare.  Graiiaii.  Ex  kie  auctoritatibus  cotligitnr^ 
quod  paterna  prolessio  pueros  tenet  obiigato^^  nec 
licebit  ei$  a  propo$ito  diuedere,  quod  paterna  dero- 
tione  in  puerilibu$  annis  $u$ceperunt.  Sed  obHcitnr 


NOTATIONES  CORRECTORUE. 


€ausa.  XX.  QoAST.  I.  C.  I.*.  iVoftir:ln  nonnuUis 
vetustis  exemplaribus  est :  ociavas.  Verum  In  octava 
.nb  lladriano  II ,  habita  non  liabetur,  sed  in  liliro 
B.  basHii  de  inslitotis  monacborum  ,  Riiftno  inler- 
iirete,  eap.  %.  Similia  etiam  suut  apud  eunidem  R. 
basilium  in  wgulis  fusius  disputalis,  cap.  15. 

^.  Ac  perfecta :  tiaec  nou  suut  iu  eo  B.  Basilii 
•loco. 


D  C.  II.  «.  Sic  etlam  cltat  Ivo.  ExsUit  in  epistola  4, 
Grej^orii  lli ,  ad  Bonifaciuni  legatum  Gerniaiiix,  et 
simile  haheiur  in  concilio  Wormacietisi,  c.  2i. 

C.  III.  ^  Alligatum :  In  duobits  Vaiicanis  coiicifio- 
runi  codiciitus,  et  Lucensi  regio  legilur :  alUaatum. 

C.  IV«.  Hoc  iiou  est  inveiitiim  iii  libris  B.  Isidori» 
sed  Sniaragdus  in  expositione  regule  B.  Beuedicii» 
c.  59,  boc  idcni  ex  ipso  Isidoro  referl* 


i  CADS4  XX.  QuiEST.  1.  P.  1.  C.  1.  ^  Iino  ex  reg.  Basiili  c.  8.  —  In  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  citatiir  ex 
^IX  synodo.  —  Cotl.  tr.  p.  p.  i,  t.  14,  c.  17.  =  C.  II.  *  lino  Gregoriiis  II,  in  capilulis  ad  Boniracium  A. 
'  7i6.  —  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  15.  '  ad  pub,  :  Edd.  coll.  o.  ^  pervenerint  :  Ed.  Arg.  ->  inolveerint  :  Edd. 
*  rull.—  Ivo    '  voluntalis. :  Edd.  Lugdd.  =  C.  III.    *  hab.  A.  633.  —  Burith.  1. 8,  c.  6.  Ivo  Dccr.  p.  7,  c.  oU. 

Polyc.  L  4,  t.  54.=:C.  IIL   *  reverti  ;  fiunb. — Ed.  Bas.   '  omnem  r^^ressiim :  Coll.  Ilisp.  =C.  IV.    *C^put 

iiicerium.  —  CoU.  tr.  p.  p.  2,  t.  50,  c.  1.     ^*  mansurum  t  Edd.  coll.  o.     *'  add.  :  suum  :  e;ed.  =C.  V. 

""  £p.  50,  (sor.  A.  591),  I.  1.  Ed.  Hanr.  — cf.  c.  1.  Comp.  II.  et  c.  6.  X,  de  reguhr.  —  Komen  Palea:  le- 

i;tiur  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.    ^*  XXVII!  :  Ed.  Bas.     *^  ^utdem  :  Ed.  Arg.    *'  experienlia  :   oriK. 

—  Cd.  Bas.  =  C.  VI.    ^  c.  27,  cone.  Tribiir.  hab.  A.  895,  in  compcnditnn  redaclus.  —  Burcb.  1. 8.  c.97. 

Ivo  Decr.  p.  7,  c  115.  =  C.  VII.    "  Eadeni  fere  leguutur  in  capitulis  Tbeodori  (c,  57),  apud  d*AdieriuiB 

t«  I.    **  videtur  legeuduiu  esse :  \viu$. 


iiOI  DECftEn  PARS  SECUNPA.  CAtJSA  XX.  QC.£ST.  L  IfOft 

iUu.l  Leoiiis  Papae,  ept$i,  XC,  ad  Runicum  Ephco-  A  duxinius,  tit  XV  anno  a  praelatis  moniti  *'  inqul- 


pum^  cap.  13,  e<  14  ^ 

C  VIII.  Son  licei  puellii  nuptta»  eligere^  qua:  ipnn- 
lanca  voluniaie  virginiiaiis  $usceperunt  proposiium, 

Puellje,  qiisc  ^ion  couclae  parentiiin  iinpcrio,  sed 
sponianeo'*  judicio  virginitulis  propositum  atque 
hal)iluin  susceperunl  **,  si  posiea  iiiipiias  eligunt", 
prxvaricantur,  eisi  "  con&ccralio  *^  non  accessit**, 
ciijus  utiqiie  iiou  fraudarentur  niuiiore,  si  in  propo- 
sito  pennanerent.  Anihigi'"  vero  iioii  potesl  crimen 
inagiiuni  admitii,  ubi  et'^  proposilum  deseritur,  ei 
consecratio  violulur.  Nam  si  liuniana  pacta '"  non 
possunt  inipuiie  calcari.quid  eos'^  manebit,  quif 
Gorruperint  foedera  divini  sacramenll  ? 

Grauaii.  Quum  ergo  in  princtpio  hujus  capHuli 


raiitiir,  ulriini  in  ipso  hubitn  permanere  ciipiant,  an 
non?Sivero  permanere  professi  fuerinl,  ullerius 
posiiitendi  focum  minime  amplecli  possunt.  Sin  autem 
adsxcularem  habitum  reverii  voluerint,  redeundi 
licentia  nullo  modo  denegetur,quiasniis  inutiieesi, 
ut  coacta  serviiia  Domino  **  pra;$tenlur.  i 

111  Fars.  Gratian.  Velamen  autem  non  licel  impo* 
nere  virginibue,  ni$i  certie  diebus» 

Unde  Gelasius  Papa  ad  Episcopos  per  Lucaniam 
c.  U,  et  ib": 

C.  XI.  Non  nisi  ceriis  diebns  velamen  imoonaiur 
eirginibus, 

Devotis*Deo*  ••  virginibus,  nisi  aut  epiphnniorum 

die  **,  aut  in  albis  paschalibus,  aut  in  aposioloruin 

dicaiur:  Puellx,  qiiaenon  coacl»  imperio  parenium,  ^  nalaliliis^*  sacrum  velainen  minime  imponaiur  ^^, 


dutur  intelligi ,  guod  $i  coacta  habilum  virginilatis 
sumserintf  sine  pra^varicalione  ipsum  desererepossuni, 
Sed  puelia  hiic  nubilis  intelligitur,  cujus  (ut  in  sequen- 
tibus  demonstratur)  posi  duodecimum  annum  esl  libe- 
rum  arbitrium;  nec  in  eleclione  propositi  cogitursequi 
parentum  imperium. 

Sic  et  Uiud  inteliigendum  est,  quod  esi  staintum 
in  Synodo  liabita  ab  Eugeuio  Papa  U,  c.  5i  ** : 

C.  IX.  Extru  voiuntatem  propriam  retrusi  in 
monasteriis  non  (eneantur, 

Sicut  qui  nionasleria  elegerunt  a  monasteriis 
egrcdi  non  permitiunlur,  ita  bi,  qni  inviti  sine 
just»  oJTensiunis  causa  suiit  iiitromissi ,  nisi  vp« 
leii^es  non  teneantur,  quia  quod  non  petunt  noii 
observant.  Ideoque  tales  considerandi  sunt  magis'^  G 
jkeccata  couimiiiere  quani  plangere,  sicut"  in  de- 
creto  sanctissitui  Leonis  Papas  manifestissime  con- 
liiietur**. 

[Unde  Marcellus  Papa  '  »*  ;] 
C.  X.  PALEA. 

c  lUod  auteni  statueiidum  esse  censemus,  ut,  si  in 
minori  siate  fliii  monasteriooblati  fuerint,el  sacrain 
lonsiiram  vel  veiamina  susceperint,  dignuni  quidein 


nisi  forsan  (sicut  de  bapiismate  diclum  esi)  gravi 
languore  correpiis,  ne^*  sine  hoc  munere  de  saeculo 
exeaiit,  iinploranlibns  non  negelur.  §  1.  Viduai» 
autem  velare  poniificum  nullus  attenlet. 

IV  Pars.  Graiian.  Tempus  quoque  consecralionis 
earum  simililer  bbservalur. 

Unde  Gregorius  in  Regeslo^  lib.  Itl,  ep.  11  *• : 

C.  Xll.  Ante  sexagesimum  (Biatis  suai  annum  virgines 
non  consecrentur. 
Javenculas  fleri  abbatissas  vehementissime  pro- 
hibenius.  Mullani  igilur  fraternitas  tua  nisi  sexage- 
nariain  virginem,  ciijus  viia^  hoc  atque   niores 
exegerint,  velari^*  permittat. 
C.  XHL 
Item  ex  Concilio  Cartiiaginensi  lil  <^*. 
Sanctimoniales  ante  annum  qiiadragesifflum  noo 
velenlur. 

C;  XIV.  Anie  vigesimum  quinium  annum  virginei 
non  consecrentur. 

Item  ex  Concilio  Carthaginensi  UI,  c.  l  ^^^, 

Placuit  ut  anle  XXV   annos  aslatis  nec  diaconi 

ordinentur,  nec  virgines  consecrentur,  et  ut  lccto- 

res  ^  populuin  non  saiutent. 


MOTATIOINES  CORRECTORUM. 

C.  X.  f  Notatur  iiomine  Pale»  etiam  ab  auctore     vero  noniiullis  addiUs  liabetur  in    eonciKo  Aga« 
Kloss:e;  sed  exstat  fere  in  omnibus  vetustis,  et  sine      tbensi,  cap.  19. 
Palea*  noinine.  C.  XIV.  ^  Anlea  citabaturex  concii.  Africano  IV; 

C.  XUI  ^.  Sic  citatur   eUain  fh  oinnibus  veiu-  D  sed  sup.  dist.  77,  c  Piacuii  citatar  ex  CarUiagi- 
stis,  sed  in  uulio  Cartbaginensi  est  inventam.  Idem      nensi  ill,  ubt  babetur. 


QijifesT.  i.  C-  VIL  •»  Ep.  167,  (scr.  A.  45S,  vel  459.)  Ed.  Baller.  —  Bufch.  I.  «,  c.  4.  Ito  Decr.  p.  7, 
c.  20.  Polyc.  I.  4,  I.  55.  =:  P.  II.  C.  VIII.  **  ex  spont.  :  Coll.  Hisp.  *'  susceperint :  Edd.  cotl.  o.  pr. 
Arg.  "  elegeriut  :  Edd.  coll.  o.  *'  ad<l.  :  nondum  eis  :  Coll.  liisp.  —  Burch.  ivo.  —  Edd.  coll.  o. 
.*^  consecratioms  gratia  :  Burch.  Ivo.  **  accesseril  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  '*  Qu:e  seqiiuntur 
nou  liubeutur  ap.  Dioiiys.,  Psendoisidorum  Merlini,  orig.  ap.  Balh*r.,  Burcb.  ei  Iv.  —  sunt  tamen  In 
Coll.  Hisp.  *'  desid.  iii  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ."  [acta  :  Edd.  Nor.  Ven.  I,  II.  Par.  *•  eas  :  Coll.  Hisp. 
^de  kis ;  Edd.  Arg.  Nor.  —  de  eis  Edd.  rell.  t  ^'*«  -  Coll.  Hisp.  ==:  C.  IX,  "  hab.  A.  826.  "  maxime : 
oris.  »•  sicut-^cont.  :  absunt  ab  Ed.  Arg.  "  aJ.i. :  libro  VII :  Edd.  Bas  Lugdd.  II,  III.— /.  VI :  Edd.  rell. 
=  C.  X.  '^  Caput  incerliiin.  —  Aliquid  simile  legiiiir  in  c.  i3,  conc.  Mo^.  hab.  A.'8I5.  *'  censuimus  : 
Ed.  Bas.  —  moniiis  et  verbis  :  ib.  —  tnoniii  verbis  :  Edd.  rell.  »•  Deo  :  Ed.  Arg.  zt=  P.  III.  C.  XI.  "  scr. 
A,  494.  —  Burch.  I.  8,  c.  15.  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  189.Decr.p.  7,  c.  56.  Polyc.  l.  4.  t.S5.  "  quoque  :  Coll. 
liisp.  —  Bnrch.  Ivo.  ^^  in  epiphania  :  Biirch.  Ivo.  —  in  ep.  die  :  Coll.  Hisp.  -  -  Edd.  coil.  o.  ^*  natalibus : 
ead.  — exd.  ^*  imponant  :  Coll.  Hisp«  ^*  a^ld. :  aulem  :  Edd.  coIL  o.  pr.  Arg.  Mor.  Ven.  I.  t^  P.  IV. 
C.  Xll.  *•  Ep.  II,  (:>cr.  A.  594).  1.  4.  Ed.  Maur.— Coll.  tr.  p.  p.  1,  l.  55,  c.  91.  Polyc.  I.  4, 
t.  :55.  ^^  wtas  :  orig.  ^  velure  :  Edd.  col.  n.  pr.  Liigdd.  11,  III.  =  C.  XIII.  **  Imo  c.  19, 
trone.  Ag^lli.  hab.  A.  50(i.  =s  C.  XtV.  ^^  hab.  A.  3^7.  —  Bmcb.  1.  3,  C.  11.  Wo  Pan.  1.  3,  C.  30.  Poifc. 
I.  i,  l.  i7.    *•  lector  —  saiiaet :  Burch.   IvO. 


^lttt                                DECREITI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI.  QUi£ST.  II.  1101 

C.  XY.  PALEA.  A  niiis  aut  uniis  aui  aml)o  parentes  dederinl  fori««, 

Jl€m  Pius  Papa  ^  ^*.  aut  uolenlibus  aul  nescieniibus  sese*  suscepiam  non 

Virgincs  non  velenlur  «nle  XXV  aunos.  nisi  forle  ^'^^  ^'«*"»  *"  «»"'»  •Wi^avorini,  sed  vel  coram  se, 

necessitale  pericliianlis  pudiciliae  virginalis,  ei  uon  ^'«^  c'^''«'«  ^«clesia  \  palamque  in  convenlu  eosdeni 

suol  consecrandx",  nisi  in  epiphania  ,  el  in  sab-  fi»*'»'^  ^a^»«  ^'^^'^''^  permiseritil ,  ad  Kccularem  re- 

balok  pascha.  el  in  aposlolorum  oaialiiiis.  nisi  vcrli  habilum  filiis  ipsis  qnandoque  penilus  noo  li 

cansa  morUs  urgente.  ^^^'^ '  ^**'  convicU  .  qnod  (onstiram  aul  religiosam 

V  Pars.  Gratian.  Qtt«mm  autem  vidu^  vefari  pro^  ^^s^»"  aiiquando  habuerinl .  mox  ad  religtonis  cul- 

*i*«anlttr,  viduitatU  tamen  profeuio  tn  uripiii  ab  '""^  habilumque  revoceniur .  el  sub  slreuua^  distri- 

ti$  ett  facienda.  Veitit  quoque profes,ioni  conveniem  «i'">"«'  l»"J"smodi  observanlia  inservirc  roganlur. 

ut  eis  tradenda,  qua  ubique  utantur.  §  »•  Pareniibus  sane  filios  siios  religioni  contradcre» 

Unde  in  Concllio  Toletano  X,  c.  4"  :  "«"  «"»1»""*  <1"^""  "*^^"^  ^'^  ^"^'^"*"  decimamb  eo- 

€.  XVI.  Profeuionem  viduitaiis  fndant^et  habUum  ^»*"  «^»«^'«  ^""""^  ^*^^"^^^  ^^^''''  esse:  tiosiea  vero. 

eumant  religionis ,  quce  catiitatem  tervare  propo-  an  cum  voluniaie  parenlum ,  an  suy'  devotionis 

nunt.  sit  soliiarium  voium ,  erit  flliis  llcituro  religionis 

Vidua,qux  sanclae  religionis  obtinere  proposiium  ^  assuinere  culium.  §  %,  Qiiisquis  autem  ▼«!  aboli- 

volnerit,  sacerdoti  vel  minislro,  ad  quem  aiil  ipsa  lione  tonsurae,  vel  saecularis  vestis  assumlione  de» 

venerit ,  aut  qiiem  ad  se  venire  coiitigerit,  scriptis  tectus  fuerit  attigissc  transgressioiiem ,  et  excom- 

professionein  faciat  a  se  aut  signo,  aut  subscripiioiie  niunicationis  censuram  accipial,  et  religioni  semper 

Dotatam,  continentem'*,  se  et'*  religionis  proposi-  Inh.Treat. 

lum  velle,  et  hoc    perenniter    Inviolate  servare.  G.  II.  Vsque  ad  annoi  XJI  paierna  voluntatispudla 

Tunc»*  accepta  a  saccrdote  vel  ministro  apta  reli-  subjacebit  arbitrio. 

gionis  professioni"  vesle,  seu  in  lectulo  quiesceiis  ^'^^  **  Coiicilio  Triborlensi ,  c  44*. 

sive  ln'*quocunque  loco  consisiens ,  constanter '*  Puella.si  anie  XII  annos  aetacis  sponie  smsa- 

*ea*"  utatur,  nec  diversi  coloris  aut  diversac  partis  c^m  sibi  velamen  assumserlt,  possuut  stailai  pa- 

eadem  sit  notabilis  vestis ,  »ed*»  religiosa  et  non  ''®"l®s  ejus  vel  luiores  id  faclum  irriium  faccre ,  si 

suspecta.  voluerint.  At  si  annum  et  diem  Md*  dissimulando 

consenserint ,  uiieriiis  nec  ipsi,  nec  ipsa  muura 

ODESTIOII  'hoc*  potcnmt».  §  1.  Si"vero  in  fortiori  aetotc 

*  adolescentula  vel  adolescens  servire  Deo  elegerit , 

GRATIANIjS.  C  DQn  est  potestas  parentibus  prohibeudi. 

4  Pars.  Dt  hii  vero^  qui  preeler  voluntatem  paren*  II  Pars.  Gratian.  Velamen  autem  nulli  sanctiwo- 

ftttn  lORSttram ,  vet  religiosam  veHem  eutceperinl^  tic  mali  alteri  imponere  licet. 

definitur  in  Coiieilio  Toletano  X»  c.  6 ' :  Vnde  Eutychianus  Papa  ait "  : 

C  I.  Tonsura  vel  vesti$  retigioea  in   minori  astatt  C.  111.  Abbati$$a  pra$umen$  velare  virginem  nef  m* 

euuepta  a  parentibns  irrita  fieri  poteet.  duam  excommunicetur. 

Si  In  quaiibet  minori  astate  vel  religionl  debliam  Siaiulmos,  ut  si  abbaiissa  aut  qiislibeC  lancti- 

westem »  v^  religiouis  lonsuram  in  utroqiie  sexu  nionialts  post  banc  diffinitionem  in  iantaw  andn- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

ti.  XV.  i  Caput  hoc  inter  deereta  Pii  non  est  inr-  QuiEST.  11.  C.  1.  •  Dederint  forte  :  Tn    conciliii 

^entum,   et  abest  a  tribus  vetustis  Gratiani  exem-  etiam  manuscriptis  legitur  :  dederint  cerle*  ami  ao- 

plaribus.  De  csnsis  vero ,  ob  qnas  anle  XXV  annos  tentibue,  eic.  In  Panormia  vero  :  dederint^aut  cert 

possint  virgines  vdari,  agllur  In  concilio  Milevitano  notenlibue ,  etc* 

c.  26,  et  Africano,  e.  93,  ex  quo  Afrlcano  refertur  ^Quartum  duimum  :  Sic  etiam  in  Panormia;  In 

Capit.  1. 1 ,  c  46.  uno  autem  vetusto  Gratiani ,  et  concilionim  codici- 

k  Safr6aio  .*  In  uno  vetosto  le^itur  :  in  a/6is,  et      biisetiam  iiianuscriptislegitur  :  us^tt^aiii/eaMiiMi**- 

«pud  ceteros  coliectores  :  in  albt$  pa$chalibu$»  D  auud  ceieros  vero  colleclores  :  ad  duodecim 


QojBST.  •  C.  XV.  ^*  Compestiuni  est  nOc  capiit  ex  c.  95,  conc.  Afr.  (in  codice  Ifadr.)  et  decreto 
Gelasii,  quod  supra  c.  11,  reiatuiu  est,  qiiod  apcrte  monuit  Regino  I.  2,  c.  177.  —  Burch.  I.  8,  c.  18. 
Ivo  Pan.  I.  3,  c.  190.  Decr.  p.  7,  c.  59.  Polyc.  I.  i,  t.  55.  ••  offerendm:  Ed.  Bas.=P.  V.  C.  XVI.  »*  liab. 
A.  656.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  1.41,  c.  2.  '*  continere :  Ed.  Bas.  '*  desld.  in  Edd.  coll.  o.  pr. 
Bas.  ^  Ac  tune  :  Coll.  Hisp.  ""  u$ui :  ib.  —  ei  profeuicnie  :  Ed.  Bas.  '*  desid.  in  Coll.  liisp. 
•*  tfiCKiiciaftfer  ;   ib.     ••  desid.  ib.    ••  ni$i :  ib.  | 

QoiEST.  II.  P.  1.  C.  I.  ^  hab.  A.  656.  —  Biirch.  1. 8,  c  l.Ans.  I.  II,  c.  176.  Coll.  tr.  p.  p.  2,  I.  41,  e.  3.' 
IvoPau.  I.  5,  c.  186.  Decr.  p.  7,  c.  27.  *  ita  in  Coll.  Hisp.  etap.  Burch.  et  Ivo  Decr.  •  desid.  in  Goll.| 
llisp.  et  ap.  Ans.  •  epi$copo  ■  Ivo  Pan. —  Edd.  coll.  o.  *  merna  :  Coll.  Hlsp.  •  o6s«nMilfoiie  :  ib.  \ 
tradere  :  Ivo  Paii.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  1«  **  ita  in  Coll.  Hisp.  et  ap.  Ans.  '  ss  SRir  :| 
£dd.  coll.  o.  =  C.  11.  *c.  21,  conc.  Tribur.  (hab.  A.  895),  redactus  In  compendium.  —  Burch*  1.8,i 
G.  M.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  116.  •  add. :  votuntatem  :  Edd.  Lugdd.  II,  lU.  *•  Porro  $i  :  Burch.  Ivo.  s^ 
P.  H.  C.  111.  "  Imo  c.  47,  I.  1,  conc.  Paris.  VI,  faab.  A.  829.  —  Bnrch.  I.  8,  c.  17.  Ivo  Pan.  I.  5,7^ 
m.Decr.f.  7,  c.38. 


f  i05  DECRETI  PARS  SE€OMDA,  CAUSA.  XI.  QViEST.  IIT.  1lM 

dam  proruperil»  ut  aul  viduaniy  aul  puellam  vir-  A  monasterip  ,  in  utroqne  sexu  praevaricator  *ad  pro* 


ginem  vdare  praesunial ,  judicio  cauonico  usque  ad 
satisfaciioueni  subdatur. 

iil  Pars.  Gralian.  Bac  aMtoritate  prcrdicta  el 
paterna  pro[e$$ione  docetur  aduringi  ifuilibet  in 
puerilibus  annis ,  el  prwter  voluntatem  eorum  propo^ 
$ito  $u$cepto  perhibelur  Uneri^  ni$i  ton$wram  vel  re- 
iigiosam  vestem  pareiitee  mox  vi$am  abdieaverint. 
Parvuli  vero^dum  offeruntur^  nonni$i  $ub  muUorum 
ie$timottio  $u$cipiendi  $unt, 

Unde  in  iiona  Synodo  legitur  «  '* : 
C.  IV.  Infanlee  oblati  a  partntibue  wb  plurimorum 
teetimonio  $u$cipiantnr.   ' 

Oporiet  infantes  cum  voluntaie  et  consensu  pa« 
rentum ,  imo  ab  ipsis  parenlibus  oblatos,  sub  pluri- 


positum*  invitus  reverti  cogatur,  ut  vir  deioude.i- 
tur  et  puella  ad  nionasterium  regrediatur^*.  St 
auiem  quolibet  patrocinio  desertores  permanere 
voluerint,  sacerdolali  senteniia  Mta*  a**  Ghristia- 
norum  coelu  habeantur  exiorres  ,  ut  nee  locus  •  eis 
ullus  sit  communionis.  §  i.  Yiduae  quoque  (siciit 
universalis  synodus*^  jamduduin  statuit)  professio- 
nis^'  vel  habitussui  desertrices  superie>ri  sententia 
condcmncnlur. 

C«  III.  Semel  inclero  taxatl^  vel  monasteriit  depu* 
tati,  ad  militiam  non  redeam,. 

Uem  ei.  Concilio  Chakedonensi » c*  1*^« 

Eos,  qui  semel  in^clero  laxati  fuftrim,.8ive  in 

monasterio*'  depuiati^,  decrevimii»  neq^e  ad  mi- 


inoruui  testimonio  suscipi,  ut  omnis  occasio  inale-  B  litiain  ,  neqiie  ad  honores  saeculares  venire*  Eot 


dicti  gratia  excludatur  hominum  pessiinorum  ^ 

0U.E8T.     IIL 
GRATIANUS. 

I  Pars.  Qnod  autem  qui  invitus  propoeitum  reH- 

gioni$  susceperit  non  $it  cogendue  ad  inviii  pfopo$iti 

obeeroationem .  te$tatur  Leo  Papa  episU  XCaliUr 

XCII  nd  Bu$titum  Epi$copum^  c.  12  dicen$  *  .-^ 

C.  1.  Non  poteet  de$eri  propo$itum  monaetii  $pant^ 
$u$eeptum. 

Propositum  monachi  proprio  arbitrio  et  volunUte 
susceptutn  deseri  non  potest  absque  peccalo.  Qtiod 
cnim  *  vovii  *  Deo  debet  et  reddere.  Unde  qui  relicia 


autem'*,  qui  hoc  ausl  foerint  facere ,  et  Donijot 
rei  p<Biiitere  maluerint ,  nt  ad  boe  Idem  revertan* 
lur,  quod  ante**  obtentu  Dei  stbi.  proposueroot*'» 
convenit  anaihematisari  **. 

II  Pars.  Graiian.  Quum  dieitwr^  propomtum  mo* 
nachi  proprio  arbitrio  et  voiuntate  tttscaplami,  inteUi^ 
giturt  quod  $i  propria  vo/icnlau  $u$ciiptum  non  fuetin^ 
ob$ervari  non  eogitur, 

Vnde  Nicolaus  Papa  $eribit  omnibu$   Epi$eopi$  1» 
Regno  Ludovici  ** : 

C  lY.  Mona$terialibn$  di$ciplinii  nuUu$  $ubjictatu9 
invilu$. 

Prsesen^  clericus ,  nomine  Lambertus ,  una  cum 

palrestto,  nomine  Attho,  quondam  videlicet  co- 


singularitalis  proressione  ad  militiam  vel  ad  niiptias  C  niiie,  nunc  auiem  clerico,  ad  limina  aposiolorum 


devolulus  est,  public»    poenitenii^e    satisfactione 

purgandus  est,  quia,  etsi  iniiocens  miliiia,  et  ho- 

nestiim  potest  esse  conjugium  ,  electionem  tamen  ^ 

nielioruin'  deseruisse  trausgressio  est. 

C.  II.  Qiit  religio$um  habitum  $ponte  $u$eeptum  de* 
eerere  voluerit  ad  ipsum  redire  cogatur. 

Jtem  ex  Concilio  Toletano  VI ,  c.  6*. 

roclivis'  corsus  est  ad  voluptaleni  el  imitatrix 

nntnra  vitiorum.  Quainobrem  quisquis*  viroruin  vel 

luiilierum  habitum  semel  induerit*  spontanee  reli- 

giosuiu,  aut  si  vir  deditus  ecclesi»  'clioro*,  aut 

ftMuina  fuerit    *aut  fuii***  delegaia  ^'   piiellaruiu 


properans  adiit  pra-seniiam  iiostram  ,  assereiis  qua- 
liter  idem  pater  ejus  iu  lalcali  adhuc  ordine*^  iii 
pnediis  propriis  a>diflcasset  duo  monasteria,  voIud^ 
laiem  gerens,  ut  post  suum  decessum*'  pra^sens^ 
ejus  rilius  Lambertus  in  locum  ejus**  succederet^ 
quem,  infra'^  teneram  aetatem  inler  oetavum  et 
decimum**  annuin  constiiutum,  memoratus  pater 
proprio  arbilrio  absque  regulari  institalione  extra 
omnein  ilUus  voluntalem  cucullam**  iiiduiL  Igitur 
post  quoddam  ipsiiis  temporis  spatium  (ut  ipse  di>^ 
eit)  Salomon  episcopus  cum  quibusdam  aliis  absqii^ 
patris  oblatioue  vel  abbatis  percepta  ^  benedictione 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  IV.  «  Est  in  eodem  littello  B.  Basilii,  et  eodem  D  cilioruiii  Lucensi  regio  legiiur  :  ut  nec  tocutio  eum 
capiie,iuqiio  est  cap.  Firma  supra  ead.  q.  1 ,  et  ei$  uUa  $it  communi$\  Reliqui  vero  codices  con- 
si^uuiiur  cuntiueiiler  post  illud.  cordant  cum  Grallano.  Apud  ivonem.  est  :  Ut  nec 

f  Pe$$imorum  :  In  eoTibello  est :  pdirtmomm.  loeue.  ei$  uUu$-  $it  communi$^ 

QuiCST.  ill.  C.  11.  ^Vt  uee  iocu$ :  In  iibro  cao- 


"  Imo  ex  rega.i  Basilii.  —  io  Ed.  Bas-  ciUKur  ex  syii.  VII.  —  CoH.  tr.  p^ 


Qu^^T.  n.P.III.C.  IV. 
p.  2,  t.  44,  c.  17. 

QOiCST.  111.  P.  I.  C.  I.  '  Ep.  167.  Ed.  Baller.  scr.  A.  458,  vel  459.— Burch.  I.  8,  c.  8.  IvoPan.  I.  5, 
c.  182.  Qecr.  p.  7,  c.  19.  Polyc.  I.  4,  t  34.  *  add.  t  qui$  :  orig.  —  Colt.  citi.  —  Edd.  eoU.  a.  *  vovet :  Edd. 
roll.  o.  ^  desid.  iu  orig.  et  ap.  Burch.  *  meliorem  :  Biirch.  —  Bohui.=rC.  II.  *  h^b^  A.  658.  —  Burch. 
1.  8,  c.  14.  Ivo  Decr.  p.  7,  c.  55.  "*'  add.  :  autem  :  Edd.  cnll.  o.  '  quiqui :  Coll.  Hisp.  *  add. : 
ffet  induerunt :  ead.  —  Burch.  ^^  aut  [uit  :  desid.  iii  E«l.  Btihiu.  "  deligata  :  ColL  llisp.  ^*  monaeterium 
ingredifuur  :  Buich.  Ivo.  —  mona$terium  vediutef^etur  :  CoW.  lli&p.  ^*  de  :  ead.  *  ita  iu  ead.  '^  coiic. 
Tol.  IV,  c.  55.  >•  pro(e$$ionum  :  Edd.  coll.  o.=:C.  lU.  "^  h»b.  A.  451. ~  Bureh.  I.  8,  c.  4.  Ivo  Decr.  p. 
7,  c.  28,  uterque  ex  Dioiiysio.  "  mona$:eriii  :  Coll.  liisp.  —  Ed.  Bah.  —  Bohm.  **  desid.  in  Coll.  Ilisp*. 
**  aicl  eo$  :  ib.  '*  .idd.  :  non  :  Coll.  Hisp.—  Ed.  B:is.  *^  propo$ueraH4  :  Goli.  Uisp.  —  propo$uerint  :  Ed. 
**  anathema  e$$e  (uiisHa  vuce  :  conv. )  :  Coll.  Hisp.rrP.  II.  C  IV.    **  Caput  incertum.  —  Ivo  Decr. 


Bas. 


p.  6|  c.  556.    *^  habitu  :   Ivo.    "  di$ce$$um :  ib. 
Ivo.    **  eucuUa  :  EJ.  Arg.    ^  recepia .  £d.  Bas. 


ei  i  id.    *'  intra  :  Ld(L  Lugdd.  IL    UL    *•  XI  i 


«07  DECHm  PARS  SECUNDA. 

eundem  LaiDl>ertDm  inonaftticum  babiiuni*^  tnduere  A 
ferit  (ut  feruni)'*  inviuim,  et  sub  bac  occasione 
patema  seu  materna  hereditate  a  fratribus  suis 
privatum  ease»  atque  contra  omnem  (ut  dictum  est) 
▼oluntatem  suam  quasl  regularem  iilum  monacbum 
permanere  ▼olunt'*.  Super  qua  re  diiigeiiti  cura 
investigantes ,  etiam  sub  adjuraiione  patrem  ipsius, 
fii  verum  dlceret,  inlerrogavimus;  sed  idem  paler 
Attbo  respondil,  se  lalem  babuisse  et  babere  vo- 
luntatem ,  ui  *^  filius  suus  verus  monaclnis  fierci*', 
et  in  locum  ejtis  succederet '*.  Sub  *Meslincatioiie 
autem**  jurejurando  firmavit'*,  quod  ,  quando  pri- 
nitus  ei  cucullam  induil,  idem  Lambertus  semper 
restitlt,  etnunquam  se  fieri  monachum  conaensit; 
aeddemum  ab  insoquenlibus  monastico^  liabitu 
Tiolenter  est^'  indutus,  asserens ,  quod  nunquam 
fegulam  aliquam^*  promlsit,  neqneego,  pater  ejiis, 
pallio^'  altaris  induturo^  illiim  obiiili^neqoe  a 
quocunque  sacerdoie  vel  abbate  (ut  inos  posciij  ^' 
))enedictione  percepta  regul^e  unquam  se  mona- 
chorum^*8ub}eclum  fulurum  promisit.  Super  bis 
omnibus  '  etiam  *  protestatus  est  praefatus  clericus 
Aitbo ,  quia  ,  si  eo  lempore  laro  durae  observantlas 
monasticani^'  intellexissei  regularo,  nunquam  eun* 
dem  filium^  Lambertum  coegisset  porlare  cucuU 
)am.  S  f.  Qitapropier  consulie  psalmographi  ^*  verba 
recolentes,  quibus  voluiiiarie  se  Deo  sacrifienre 
pronuncial,  el  voluntaria  oris  sui  bencphicita  fieri 
jn  conspeclu  Dei  obsecrat,  prxseiitem  ,  ut  dicliim 
est,  clericum  nomine  Lamberlum  nilniine  debcre  f* 
existiinavimus  sub  lali  violcniia  fieri  monacbum. 
Quod  enim  qiiis  iion  eligit,  nec'*  optat,  profecio 
non  diligil;  qiiod  autein  non  dlligii  facile  conlem- 
nii.  Nullum  qulppe"  bonum  nisi  volunlarinm.  Id- 
circo  Dominus"  non  rerendam  in  via  virgam.  per 
quam  violentia  ulli  inferalnr,  prapcepit.  Qiiapropler 
roiisuliius  agelur'*,  si  piis  suasionibus  coniemtum 
liiundi  el  ainorem  Dei  praedicaudo,  quam  violenliam 
iurerendo  ad  coelestem  amorem  illum  accenderitis. 
Unde  omnium  vestrum  caritaii  banc  noslri  apoaio- 
laius  mandare  decrevimus  epistolam,  monentes 
aique  prxcipienles  ,  quateniis  (si  ita  verum  est ,  ut 
isli  diciint)  nulliis  episcopus  vel  abbas,  seii  mona- 
choruni  reliquorum  conventus,  moiiasticis  illum 
regulis  invitum  subjacere  compeliai;   neque  ullo  D 


CAUSA  XX.  QUiEST.  IV.  itO« 

modo  Traires  ejus  per  hanc  oecnsionem  Deemiam 
hubeanl  paierna  seu  materna  iltiim*^  hereditaie 
privare;  sed  iisqiie  dum  divina  inspiratione  com- 
piinciiis  propria  voluntate  regulaR"  se  subtlat«  li- 
ceai"*  cum  a  mundanis  et  laicalibus  remoinm  ▼a« 
gaiionibus  vel  ncgotiis  tnier  religiosos  et  ecclesia- 
sticos  viros  In  canonica  degere  vita.  Non  enim  pti- 
tamus  (quod  absit)  canonicos  rcligtosos  a  sanctorum 
monachorum  *viia  et'  consortio  sejunctos,  qtiia 
unusquisqiie  secundum  Aposiolum"  propriam  mer* 
cedem  accipiet  secundum  laborem  suum. 

III  Pars.  Grhtian.  Si  vero  episcopi  vel  abbiiis  il- 
lecti  promis$ionibu$  aliqui  tonsnram  vel  religionis 
ve$tem  $u$reperinty  ip$i  quidem  in  eo^  quod  coepentnt, 
permaneantf  ret  vero  eorum  heredihu$  $ui$  resii^ 
luantur, 

Unde  in  Afoguntino  Goncilio  legitur^**  : 

C.  V.  Uestituaniur  heredibut  ret  eornm^  qui  ab 
epi$copi$  vel  abbatibu$  decepii  comam  depotuerunl, 
Constiluit  sane  sacer  iste  conveiitns  ,  ut  episcopi 
siveabbates,  qui,  non  in  fructuni  animarum,  %^\ 
in  afariliam  ei  lurpe  bicrum  inhiautesy  quoslibet 
liomines  circumveniendo  totuiiderunt »  et  res  eoruro 
tali  persuastone  surripiierunt,  poRnileiiiiae  canonicae 
uf pote  turpis  lucri  sectaiores  subjaceaiit.  lii  vero » 
qiii  illecti  couiain  deposueninl,  in  eo,  quod  ccepe- 
runi»*,  perseverare  cogantur,  res  Tcro  eoniro  he- 
redibus  reddanlur. 

OUiBSTIO  IV. 

GRATIANUS. 

I  Pars.  Quod  vero  ab  uno  mona$terio  in  aliud  di' 

ttrictiut  trantire  monachi$  liberum  tit ,  ex  Concilio 

Triburiensi  habelur,  in  quo  tic  $tatutum  e$t  *  : 

G.  1.  xVon  sunl  frohibenda  virgine$  sacrar,  quw  eauut 

religionis  altud  monasterium  adire  detiderant, 

Virgiiies  sacra;  si  pro  lucro  aninifle  sua;  proptcr 
districtiorem  vilam  ad  aliud  monasieriuin  pcrgere 
disposuerint ,  ibidemque  commanere  decrcvcriiit, 
synodus  conccdu.  Si  vcro  fuga  disclpliiia!  aliuui  lo- 
cum  qu:esicrinl,  redire  cogantur. 

Gralian.  Quod  autem  de  virgimbu$  $acri$  hoe  ca* 
pitulo  ttatuitur,  de  monachit  etiam  coHtequent^r 
intelligitur^  el  de  quolibel  etiam  cterico. 


KOTATIONES  GORRECTORUM. 
C.  y.  ^I>t  hac  ciUitioiie  diclum  est  sopra  ifi,  q.  7,  c.  penult. 


QvM^i,  III.  C.  IV.  ••  nionflifiVo  habitu  :  ib.  ••  fertnr  :  Ib.  —  Ivo.  ••  votuit :  ib.  —  id.  •*  ut  et :  E<f. 
)tas.  ••  fui$$et  :  Ivo.  ••  ei  tuccessisset  :  id.  •^  Sed  $nb  :  id.  *•  desid.  in  Ed.  Bas.  ••  firmahal  :  Ivo. 
"  monachico:  id. —  Edd.  Arp.  Bas.  *»  fuerit  ;  Ivn.  *»  aliqunndo  :  ib.  ^*  palla  :  W. — Ed.  Arg.  **  inrolw 
tnm  :  Ivo.  *•  depotcit  :  ijl.  *•  unqnnm  tubnrtum  fnisse  monachnm  :  ib.  *'  monachicam  :  Kd.  Bas.  *•  add.  : 
»«iim  :  Ib.  —  Ivo,  *»  Ps.  53,  108,  ii8.  ••  vet :  Ed.  Bas.  ••  ergo  :  Edd.  coll,  o.  ••  W  Dom. :  Ivo.—  Ed«l. 
Arg,  fias.  ■•  agitur  :  Ivo.  —  Eild.  coll.  o.  *^  add.  :  qnad  ab$ii  :  Ivo.  '•  reguUt:  id.  ••  ticet  :  Ed. 
Kas.  "  i  Cor.  c.  5,  v.  8.=:P.  III.  C.  V.  "  cf.  ad  c.  42.  C.  iO,  q.  7.  ••  acceperant  :  Edd.  coll. 
0.  nr.  fias. 

QuiBST.  IV.  P.  I.  C.  I.  *  c.  26,  coiic.  Tribur.  ()nb.  A.  895),  redactus  iu  compendium.  ->-  Reg.  1.  I» 
c  i80,B«rch.  I.  8,  c.  M.  Ivo  Dccr.  p  7,  c.  42. 


DECRfeiTi  PARS  SECUNDA.  CAUSA  IXI.  QUiEST.  I.  IHO 

A  nisi  forle  probatis  posl  emeritos  liibAm,  aiiI  propier 
inrirmitatisnecesstiatem  a8pertor,abbatisl1cenita  ^^ 
regula  remitiatiir.  Quod  ita  «lemum  flat  **»  ut  intra 
eadem  monasterii  septa  manentes,  lamen  sab  abba- 
lis  potestate,  separatas  babere  cellulas  perinittMn* 
tur.  Abbaii  quoque  «  '*  slngulas  diversas  *^  ceilulas 
aut  plura  monasleria  babere  non  liceat,  nlsi  taiitinn 
proptcr  incursum  boslilitatis  ^'  intra  iiuiros  rcce- 
ptacula  collocare. 

Giaiiaii.  Verum  koc  inteliigendum  e$i  de  monachit 
reiigiose  menlibus^  quibus  vota  speciaiii  abilinenliof 
tet  aiicuJM  districtioni» ,  qua  generaiem  consueludi'' 
nem  iuorum  fratrum  excedat,  tine  abbatii  comeniu 
vcrere  non  iicet,  ne  euper  eoi  fratrei  icandaii^entur. 
Causa  etiam  iHorum  italuium  en  hoc^  qui  regutarem 


ilOO 


H  Pars.  S  1.  Sed  objichur  iliud  Basilii « * : 

G.  U.  Voia  monachi  iine  contemu  abbaiii  tui  irrita 
iunt. 

Monacbo  *  non  licet  voium  vovere  sine  consensu 
abbatis  sui;  si  autein  voveril  ^,  rrangeuilum  erit. 

Jtem  iliud  Agatbensis  Concilii,  c.  27  ' : 

C.  Ili.  Monachum  nuliui  iUicipiat  aut  ordinet  abtque 

abbatii  iui  permiau. 

Bfonacbum,  nisi  abbaiis  sui  aut  penmssn  ani  vo- 
lunlaie  ad  alteruin  nionasterium  cninnrJgraiitein, 
nullus  abbas  suscipere  aiit  retinere  priesuinat ;  sed 
ubicunqiie  fueril,  abbali  suo  aiictorit.ite  *  canonutn 
revocetur^.  §  1.  Item  '  clcricis  sine  coinrncndatiiiis 
litteris  *  episcopi  '*8ui  licentia  non  pateat  evagandi. 
In  monacbis  quoque  praesenlis    sententix    rorina 


servetur,  quos  si  verborum  Increpatio  noii  emenda-  B  diiciptinam  iubterfugienlei  peregrinationii  vota  tibi 
verit ,  eliam  "  verberibus  statuiinus  coerceri  **.  aitumuni ,  quod  nec  monacho ,  nec  alicui  cierico 
§  2.  Servandum  qnoque  de  monacbis ,  ne  eis  ad  ^cet^  ne  kac  oceatione  ad  taieuiarem  conpertatio' 
solitarlas  cellulas  liceat  a  congrrgationc  discedere,      nem  redeat» 


C\tSA  XXL 


CRATIANUS. 

Archipretbyter  cujutdam  eccietim  profpotituram 
atteriut  accepit,  necpriorem  vuit  relinquere;  tacuia^ 
rium  quoque  negotiorum  procurator  egicitur;  etarit 
et  futgidit  vettibut  te  exornant  ab  epitcopo  tuo  eor» 
ripitur;  retirto  ogicio  tuo  ad  tmcularem  juiicem 
habet  confugium.  (Qu.  I.)  Primum  qumritur^  an  cie-  q 
ricut  in  duabut  ecctetiii  poait  eontcribi  ?  (Qu.  II.) 
Secundo^  ti  unam  vvluerU  retinquere,  an  liceat  ei  ad 
aiiam  transire?  (Qu.  III.)  Teriio ,  an  procuralionet 
tacuiarium  negotiorum  eiericit  ticeat  tutcipere  ? 
\Qu.  IV.)  Quarto,  an  ctarit  el  fuigidit  venibut  eit 
ornari  expediat  T  (Qu.  V.)  Quinto  ,  an  ab  epttcopo 
correpti  tuum  officium  reiinquere ,  et  ad  teecutarem 
judicem  eonfugere  valeant  ? 


QU-fiSTlO  I. 

GRATIANUS. 

Iji  duabut  eecietiit  aiiquem  connumerari  potat 

septinia  Synodus  prohibet,  dicent  c,  15  *. 

C.  I.  In  duabut  eccletiit  ciericut  conscribi  itui!a 
modo  debet. 

Clericus  ab  instanli  lempore  non  connumeretnr 
in  duabus  eccleslis.  Negotiaiionis  eniin  hoc  est  el 
tttrpis  lucri  *  proprium  *,  et  ab  ecclesiastica  eensue- 
tudine  penitus  alienum.  Audivimiis  eniin  ex  ipsa 
dominica  ^  voce,  quod  nemo  potcst  duobus  doini- 
nis  servire.  Aut  eniin  unuin  odio  babebit,  ei  alie- 
rum  diligel :  aut  unum  susiinebit,  et  alterum  cou* 
temnet.  Unusquisque  eiiim  secnndum  aposiolicain' 
vocero  In  qiio  vocatus  est,  in  hoc  debet  nianere,  et 
in  una  locari  ecclesla.  Qu£  eiiiui  per  tnrpe  liicrmii 


NOTATIONES  CGRRGCTORUIf. 


QuiBST.  IV.  C.  II.  «Sensus  buji»  capitts  aiiquo 
modo  clici  potest  ex  serinone  2  de  insiitutione  nio- 
iiachoriiirt,  el  cap.SS  monasticaruin  conslitutionum 
B.  BasiUi. 

C.  III.  i>  Licentia :  Hspc  vox  abest  a  vetnslioribus 
concilionim  e:liiioiiibus,  et  fcliiobus  codicibus  Vaii- 
niiiis,  diiobusqiie  itein  Graiiani  excmplaribiis.  In  D  venat  cetiutat*\ 
recentioribus  auiein  Colonicnsibus  editionibus  legi- 


ttir  :  atperior  ab  abbatibut  reqnta  nermittatur*,  Sed 
apud  J^ilianum  aniecessorem  Novetla  123,  uuin.  53, 
ubi  siniile  habeiur,  licenlia  abbatis  rcqiiiritiir. 

«  Abbati  quoque  :  Sic  in  aliquoi  conciliorum  edl- 
(ionibu^.  In  aliis  autem,  prxcipue  in  Coloniensi  qiia- 
tuor  tomorum  legitur  :  abbatibtu  quoque  tinguiit  di* 


OuiCST.  IV.  P.  JL.  C.  II.  •  Imo  ex  poMiii.  Thcoilori  c.  6.  —  Burclu  I.  8,  o.  9»  tvo.  Decr.  p.  7,  c.  52. 
P .lyc.  L  4,  t.  54.  »  Uonnchit  :  El.  Bas.  ^  voverint :  Edd.  Bas.  Ven.  II.  =:  C.  III.  » bab.  A.  506.  —  1 1 , 
refert  Ivo  Decr.  p.  5.  c.  157.  *  tub  anct.  :  Ed.  Bas.  ^  revocentur  :  CoU.  Ilispw  *  c.  28.  *  add.  :  vei 
epitlolii  :  Rd.  Bas.  **  vei  epiunpi :  Ed.  Lugd.  II.  ^'  eot  et :  Ed.  Uas.  *  ita  iii  Coll.  Hisp.  **  fiet  :  Coll. 
Jlisp.— Edd.  Bas.  Nor.  Veii.  I.  —  Bolim.  »•  vcro  :  Ed.  Bas.  •'  ii»  in  CoU.  Uisp.  **  divertatque  :  Eld. 
Bas.  Ln^'(ld.  Par.  *■  hotpitaiitalii :  Coll.  Hisp. 

Causa  XXI.  QuiEST.  I.  C.  I.  •  bab.  A.  787.  —  Ans.  I.  7,  c.  08  (UO).  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  5H.  ^eom- 
modi :  Ivii.  *  comnwdum  :  Ed.  Bas.  —  proprinm  commodum  :  Edd.  reli.  —  in  gr«co  cst :  fciff^g^Mi/D^CMC* 
♦Maitb.  c.  U,  V.2I.    •  cf.  I  Cor.  c.7.  , 


ini  DKCRETl  PAltS  SCCUNDA.  CAUSA  IIL  QUiEST.  U.  11  |i 

Ui  eccie&iatticis  rcbus  efficiunlur  aliena  consislunl  a  A  valde  IseUGcal,  ob  hoc ,  quixl  de  tua  rratemitaia 


Deo;  rid  vit»  vero  hujus  necessiiatem  stiidia  sunt 
diversa.  Ex  hisergo,  qui  voluerit,  acquirat  corporis* 
o|>portuAa.  Ait  enim  Apostolus  '  :  Ad  ea^  qute  mihi 
oput  eranl ,  el  hit  qui  mecum  »unl ,  minmraverunl 
manut  itio!»  £t  b«€  quiUcm  in  bac  'a  Deo*  servanda* 
iirbe.  Ceterum  iu  viilis  ^,  qu»  foris  sunt,  propter 
inopiam  hominnm  induigeatur. 

Gralian.  Sed  duce  ecdeiitn  intelliguntur  ecclesicB 
duarum  civiialum^  in  quibus  nullus  debel  con- 
scribi. 

Unde  in  Cbalcedonensi  Concilio  c.  10,  tiaiutum 
e$l*: 

C.  11.  De  eodem, 
Clericum  in  duarum  ecclesiis  civitaium  *  eodem 
lempore'  *  conscrilii  non  oporiet  **.  B 

Gralian.  Sed  econtra  nonnunquam  episcoput  civt- 
ialit  uniut  efficitur  arehiefntcoput  alteriut  cicilatit , 
nec  lamen  priorem  eccletiam  deterit ;  ted  prior  ecete» 
tia  quati  commendata  relinQuitur^  tecunda  quati 
titulala  habelur. 

Vnde  Leo  IV  tcribit  " : 

C.  III.  /n  ttna  eccletia  titutatu»  atteram  tibi  commen-' 
datam  potetl  habere. 
Qtii  plures  ecclcsias  reiinet,  uiiam  quidem  tttula- 
tam,aliam  verosub  commendaiioneretinere"debet. 

Sic  et  iltud  Agalliensis  Concilii  cap,  57,  intettigen- 
dum  ett  ": 

C  lY.  Duobus  monatteriit  unut  abbat  prweette  non 
potetl. 

Unum  abbalem  duobiis  luoiiasteriis  praesidere  in-  u 
lenlicimiis. 

Gratian.  Potett  etiam  utrique  tanquam  tilulatof 
prceeette^  tedjure  tpeciali^  non  communi, 

Unde  Gregorius  tib,  II  ^  epitt.  13,  ad  Agnettum 

Epitcopum  c  *^: 

C.  V.  (Jnut  evitcoput  duabut  prceficitur 

ecclftiit. 

Relalio  cleri  siinul  et  populi  Tarracinensis  ^  nos 


bona  testaiur.  Et  qiiia  derunclo  Petro  poniifice  suo 
sibi  cardinalein  postulant  constilui  le  sacerdotem, 
eorum  vota  "  necessario  complenda  esse  praevidi- 
mus.  Et  infra  :  §  I.  Tota  igitur  menlis  Intentione 
ita  hicruin  aniniarum  Deo  **  nostro  facere  festinato, 
ut  digna  te  nierces  ante  ejus  conspectum  in  die 
retributlunis  inveniat.  Quicquid  vero  de  praedicue 
rebus  ecclcsi»  vcl  ejus  patriiuonio,  seu  cleri  ordi- 
natione  promolioneve,  et  omnibus  gencraliler  ad 
eum  pertinentibus  solcrter  atque  canonice  ordiiiare 
facereque  provideris ,  liberam  habebis ,  quippe 
ut  sacerdos  proprius,  inodis  oinnibus  faciilta^em. 
C.  VI  •  ". 

Illud  quoque  rralernilalem  luain  scire  necesse 
est,  quoniam  sic  te  praedictae  Tarniciiieiisis  ecclesiae 
cardinalein  esse  coiislituimus  sacerdoiem  ,  ut  eC 
Fundensis  ecclesia:  ponlirex  esse  non  dosiiias »  nec 
curam  gubernationemque  ejus  prsetereas ,  qnia  iia 
frulernitaleni  tiiam  '*  saepe  diclae  Tarracinensi 
eccleslae.  *siciit  praefali  sunius,*  praeesse  praecipi- 
uius,  ut  'antedicUB*  Fundensis  ecclesiae  tibi  jura 
poleslaieinve  nullo  modo  subtrahamus. 

GnUian.  Non  enim  potett  utrique  pratidete  lan* 
quam  tiiutata*^ted  unitanquam  commendata^,  aiteri 
vero  tanquam  litutatas  praette  votet, 

QUiESTlO  II 

GRATIANUS. 

I  Pars.  Qui  vero  reticta  tua  ecctetia  ad  atiam 
trantire  voluerit ,  nequaquam  tine  dimitzoriit  tilerig 
tui  epitcopi  tutcipiatur, 

Vnde  in  sexta  Synodoc.  il^legiiur*: 

C.  L  Sine  dimittoriit  titeris  in  atiena  ecclesia  clerieuM 
non  ordinetur. 

Quoniam  diversarum  ecclesiarum  clencl  suas,  in 

quibus  ordinali   sunt,    ecclesias   rclinquentet ,  ad 

alios  concurrunt  episcopos,  et  ignoranle  •  episcopo 


NOTATIOINES  CORRECTORUM. 


Caosa  XXL  QuiEST.  L  C.  L  •  Deo  teivanda : 
Antea  legcbaiur  :  in  hac  urbe  tervaudam.  Emenda- 
lum  esi  ex  Anasiasii  exeinplaribus ;  graece  eniin  osl : 
h  T«vn}  T13  Ofe^>axra>  TrdXcc.  Apud  Ivoncm  est :  in 
hac  servanJa  urbe  '**. 

i>  Vitlis  ;  Grxce  esl :  x^P^^^i^  1"^^  latius  patet. 
S'iniincai  enim  s:rpe  regiuiies. 

C.  V.  «  Alia  esi  senieiitia  B.  Gregorii.  ac  Gra- 
lianus  putare  videlur.  Hunc  enini  Agnellum,   qui 


sacerdolem,  ut  tn  sequenli  capile.  De  qua  re  nola- 
tuin  estsiipra,  dist.  71,  cap.  Fraternitatem. 

<i  Tarracineutit :  Sic  est  emenilaiuin  ex  veluslis, 
qiiiim  lii  vulgalis  essel  :  Tarraconentit  genlis,  la 
originali  auiem  legilur  :  Tnrracinih  degentitf. 

C.  Yl.  ^  In  vettislis  codicibus  lioc  esi  conjuuclum 
siiperiori,  quemadmodum  in  ipsa  episiola,  et  apud 
Aiiselmum« 

QuiEST.  II.  C.  I.  <^  Ignorante :  GiTCce  est :  rv^fUK* 


iHitea  Fiiiidnrum  erai  episcoptis,  qiiod  ea  civitas  ad  D  ^i^^a  tov  oIxswj  cirioTioTrov ;  id  esi :   ^ine  ttntentim 
hosle  essct  vasiaia,  Tarracinae  cardinalem  constiiuii     proprii  epitcopi. 


QUiCST.  L  C.  L    •  carpori  ;  E«ld.  coll.  o.  —    '  Aci.  c.  20  v.  54.  —    *'•  iia  in  Ed.  Arg.  —  in  EiL 
B:is.  male  :  lioc -^  tervanda  tunt.z=C.  11.    *  hab.  A.   451.— inierpr.    Dionys.,   nonnullis   immulalis. 

—  Burch.  I.  2,  c.  96.  Ans.  I.  7,  c.  108.  Ivo  Dccr.  p.  7,  c.  173.  •  eod,  temp.  :  desid.  in  «rig.  el 
Coll.  cill.  "  ticere  :  ib.  =C.  IIL  "  Caput  inrerinm.  —  Coll.  ir.  p.  p.  <,  l.  60,  c.  6.  "  tenere  :  Edd. 
crtll.  0.  =  C.  IV.  »«  hah.  A.  506..—  cL  ad.  c.  30.  D.  23.  —  cf.  conc.  Epaoii.  c.  9.  —  Burch.  I.  8,  c.  81, 
(ex  conc.  Arausico.)  Ivo  Decr.  p.3,  c.  164,  p.  7.  c.  99.  =  C.  V.    '^  Ep.  13.  (scr.  A.  595),  i.  3.  Ed.  Ilaur. 

—  Ans.  I.  5,  c.  «8  (27).  Polyc.  I.  1,  t.  8.  t  eiap.  Ans Terraconentit :  Ed<l.  Lngdtl.  "  detideria  :  Ans. 

-^  Edd.  coll.  o.  "  Domino  :  orig.  —  Edd.  coll.  o,  =C.  Vl.  "  Aiis.  ib.  »•  fraternitati  tuce  —  Terrtt- 
einentit  ecctetiee  curam  injungimut  :  £dd.  coll.  o. 

QOAST.  11.  P.  L  C.  1.    Mmoex  Kynodo  Trullana,  hab.  A.  61^.— Cull.  Ir.  p.  p.  2,  l.  II,  c.  7.  — io  Edd. 
coll.  0.  pr.  Ba^.  ciiatur  cx  syn.  Yll. 


llfS  DEGRETI  PARS  SKCUKDA.  CAUSA  XXL  QVMSl.  111.  IIU 

proprio  in  «nenls  constiliiuntor  ecclesiis,  nlu  ccn-  A  agere  qu»  probibiia  suni,  siatnic  sancla  syiKHjiit 

lingil  ^,  eos  sine  su)  examinatione  permanere  ,  cadere  de  ^^  proprio  gradu* 

pracctphnns  aniocio ,  ul  nuUiis  clerieorum  omnlno,  Gratian.  Sed  aliudest  traniferri  ^  aiiud  praprU 

in  qiiocunqne  gradu  sit,  licenliam  hal)eat  sine  di-  temeritate  transire.  JUud  apoituHca  aucioritate  fieri 

inissoriis   literis  sui  episcopi   in   altera    constitui  iicet^  lioc  vero  omnimodis  prohibetur, 

ecclesia.  Qni  rero  lioc  amodo  non  obseryaveril  *,  Ul  Pars.  §  i,  Sicut  autem  duabut  ecciesiie  unue 

ad  opprobrium  ejus/  qui  ordinaverit  eum,  depo-  prwponi  non  dehet,  ita  ncc  una  eccletia  inter  pluru 

natur  tam  ipse,  qiiam  qui  eum  sine  ratione  susce-  divtdi  miet, 

pA.ri  (^nfftf  in  Remensi  ConcHio  /tf^i/tir  **; 

C.  II.  Ad  aliam  ecclesinm  trantire  derico  non  licet.  ^'  ^^'  ^''"'  ^'^'"'*  duobut  sacerdotibus  diwdi  non 

ii  propriieminiiteriis  iua  (uerit  destiluta.  poieit. 

-            ^       ,  Stcut  iii  unaquaque  ecciesia  unus  presbyler  debet 

Item  ei  Conc.lio  Ilispalensi  II,  c.  3  •,        .  ^^^  j^,  j^^^  ^„^  ^p^„^^  ^^,  „,^^  ^.„3  ^.^.^„^^  ,,^„ 

Placuii,  ui  si  quis  clericus  ministeriis  *  eccleBiae  potest  dividi  Inier  plures  presbyleros,  sed  unum 

propri»  destitutis  ad  aliain  transilum  fecerit,  com-  lanuimmodo  habebit  sacerdoiem,  qui  eain  caste  ct 
pellente,  ad  quem  fugerit»,  sacerdote.  ad  ecciesiam,  B  slncereregal.  Unde  interdicimus,  ut  niillus  pnesumat 

qiiam  priiis  iiieoluerat,  remittatur^  .Qni  vero  eum  ecciesiam  inler  duos  vel  plures  dividere,  quia  ecclesia 

susceperit,  nec  statim  sine  ullo  nisn  exceptionis  ad  Cbrisii  uxor  ctsponsa  debetessc,  non  soortuiu,  sicot 

propriani  ecclesiam  remittendum  etegerit,  quamdiu  Calixtus  Papa  **  testatur. 

eiini  rest^ituat,  coinmonione  se  privatum  agnoscat^  |V  Pars.  Gratian.  Conductkiit  quoqve  pre$byterh 

Deserioreni  autem  clericum  cingulo  honoris  atqtie  eccietia  commitii  non  debet. 

ordinis  sui  exutom  aliquo  le  npore  niooasterio  rele-  Unde  Innocentius  II,  in  Synodo  Romana,  c.  I0«". 

gari»  convenit,  sicqne  postea  in  ininisterium  •  eccle-  C.  V.  CoiMr«c/ilitf  pretbyterit  ecciuia  non 

siastici  ordinis  revocari.  Nam  non  poteric  in  talibus  committatur. 

propagationis^  aboieri  licentia,  uisi  fuerit  in  eis  Pra^cipimus  etiain,  ne  conductitiis    presbyteris 

propter^*  correptionem^*  disciplinae  subsecuta  cor-  ecclesiae  committantur,  et  unaqiiaeqiie  ecclesia,  cui 

rectio.  faciiltas  suppetit,  proprium  habeat  sacerdotem. 

Gnitlan.   ObjtcUut  autem  iilud  Chalcedoncnsis  — 

Concilii  c.  10»  :  QDiESTIO  III. 

C.  III.  Nihil  commiine  habeat  cum  eccietia  prioriqui  q  -     CRATIANUS. 

de  una  ad  aiiam  trantlatue  e:tt.  Quod  autem  derici  tcecuiarium  negotiorum  procu" 

II   Pars.  Si  quis  jam*'  translatus  est  abalia*^  ratoret  etu  non  vaieant  ^  auctoritate  Carthaginensis 

fcilesia  in  aliam,  nihi:  liabeat"  coinmune  cnm  Conciii i  P  pro^alur ,  tn  47110  Nicatiut  •^   Epiteopna 

firiorc  *ecclesia*,  sive  sub  'hac*  ecclesia  constitntis  Culutitanut  dixitte  iegitur  cnp,  6: 

inarlyriis**,  sive  in  parochiis*%  sive  xenodocliiis,  C.  I.  PALEA^*. 

aut  eorum  negoilis.  Eos  vero,  qui  ausi  fuerint  post  <  Pervenit  in  sanctain  synodom,  quia  de  eis,  qtii  in 

orJinationem  biijus  magiiae  et  univcrsaiis  synodi  clero  connuinerantur,  quldam  propter  turpis  lucri 

•  NOTATIONES  CORRKCTORUM. 

*  Vbi  rontifigit:  Gr;rce  legilur  :  *Ex   toutou  ti         C.  V.  •  Hoc  caput  liRdftin  verbis   repeiit  Eiige- 

owt^i}  «wiroTdexTouc  avrcjc  xftTccoTqveu ;  id  esi :  /if-  nius  III,  in  concilio  Lateraiiei>si,  quoil  exstat  iu 

qite  hinc  eveuit,  ut  ipti  reddanlur  non  tubjecfi.  Yaiiraiia  bildiothcca. 

^  Ad  opprobrium  ejut:  Gr:ice  esL  :  'Eizti  0  fjoi         QUiCST.  III.  C.  1.  «  ^icnsiui :  Einendatn  est  haec 

TouToairoToO  vOv  n-«^«i^)^TTo';Ar/oc, « AXa  xaTaio-^rOvsav,  inscriptio  ex  ipso  coiicilio,  et  vetiistis  Gnitiani  codi- 

To  71  in  «vToi,  Tov  Tijv  ^"poToviav  auTw  fircTcOijxoTa,  <'il)us,  qinim  :inle:i  nicndos»»  legereliir  :  Nicoiaut 
x«0«f/}ti«6«> ;  id  est  :  Num  qui  a  pnvtenti  tempore  Itoc  D  Papa  Episcopit  Cattiiianis  **.   Poplinet  aiiteni    liic 

von  observatf  ted^  qiianinm  in  te  ett^  eum^  qui  ipsi  litulus  ad  cap.  Credo,  proxiine  post  Paleam  interje- 

manui  impotuit ,  dedecorat,  deponntur,  e;c.  ctani  seqiieiis. 

C.  II.  <l  Propagationii  :  Iti  concilioruni  cditiot)i'  ^  Hic  itlein  canon  7,  conciiii  Chnlredonensis  af- 

biis  et  codlcibus  Vailranis  partitn  est :  propagationi-  ferlur  supr.  di^l.  86,  c.  fin.  ex  alia  versione.  Abest 

bnt^  pnrlini  -  pervagationis.  Iii  codice  vero  Lucensi  auiem  bxc  Palea  a  collatis  exenipiarihiis,  exceptis 

rcgio  legilur  :  pravaricationit  *.  diiobus. 

QoiBST.  11.  C.  I.    '  obtervavit  :  Ed.  Bas.  =  C.  II.    *  b»b.  A.  619.  —  Coll.    tr.  p.  p.  2,  t.  4tl,    c.  2. 

*  iiimtf rri<  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  •  confugerit  :  Edd.  coll.  o. .  •  revertatur :  ead.  ^  cognotcat  r 
(!;imI.    •  deiigari :  Coll.  Hisp.  —  reiigari.:  Ed.  Bas.    •  monatterio  :  Ed.  Von.  II.  —  minitterio  :  Edd.  rell. 

•  pervagationibut  :  Coll.  Hisp.  *•  per  :  Edd.  coll.  0.  "  correctionem  :  ea;d.  —  Coll.  Ilisp.  =  C.  III. 
"  liab.  A.  451.  — P.  H.  "  autem :  Ed.  Arg.  ^^  una  :  Edd.  colL  0.  <•  liabet  :  Edd.  Lngdd.  II,  III.  '•  matrici- 
bitt  :  Ed.  Bas.  —  martyribut  :  Edd.  rell.  "  ptochii*  :  Coll.  Ilisp.  '•  a  tuo  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  II ,  III. 
=  P.  IIK  C.  IV.  «•  Cap.  iiuerium.  —  Keg.  I.  l,  c.  2i3.Burcb.  I.  3,  c.  i5.  Ivo  Paii.  1.2,  c.  44.  Decr.  p.  3, 
i-.  49.    '•  cf.  C.  7,  q.  i.  c.  39.=  P.  lY.  C.  Y.    •»  conc.  Lat.  II,  liab.  A.  1139. 

QuiBST.  III.  C.  I.  '  hab.  A.  348.  vel  349.  —  Burcb.  I.  8,  c.  150.  —  cf.  D.  54.  c.  3.  '*  Cusrt/taiiis  : 
Kd.  Bas.  •— ru/f<ramff  :  Edd.  Arg.  Nnr.  Yen.  L  —  •  c.  3»  conc  Cbalc.  bab.  A.  451.  —  supraD.  81$,  c.  fln. 
pfofertur  ex  cadein  Uisp.  iiiterpr.  et  ib.  lectionis  varietatem  invenies  notalam.— Burcb.  1. 2.  c.  145.  Ivu 
Dccr.  p.  6,  c.  il4,  ex  Dlonysio.  —  Uciiiacraiur  in  Ed.  Bas.  — 


II tS  DECUKTl  PARS  SGCUNOA.  CAUSA  XXL  QUiEST.  IU.  111« 

f^raiiom  allenaruin  *  possc86iotiiiin  conditctiones  eC  A  nis*'  consisteniibu^  salniem.  Jampridem  in  cancitio 


saeculares  caiisas  siiscipiunl^,  vi  se  ipsos  qitidem  a 
niinlsleriis  sanclis  per  desidiain  scparnnl,  ad  doinos 
antem  saecnlarinm  concnrrunt,  et  substantiariim 
eorum  giiliernationes  avariliae  causa  suscipiimt. 
Decrevit  Igitur  sancta  *el  magna*  synodiis,  neminem 
deinceps  eoruin,  lioc  est  non  e|)iscopuin,  Kive  cleri- 
cum,  aut  monacliiim,  conducere  posscssiones,  aul 
niisceri  sxcularihus  procurationilHis,  nisi  fortc  qui 
lcgibus  ad  ininorum  aelniiim  iiiiclas  sive  prociira- 
liunes  itiexcusabiles  aurabanuir,  aui  cui  ipsius 
clvitatis  episcopus  ecclesinslicarum  rerum  comini- 
serii  gubernacula,  vcl  orpliaiionini,  aut  vidunriim^ 
qux  IndtTensx  suiit,  aiit  cariiin  persoharam,  quac 
niaxime  ecclesiasiico  indigeiil  adininicuio  propter 


episcoporum  est  siatutumi  ne  quis  de  clericis  et  Dei 
minlstris  tutorem  vel  '*  curatorem  testanieDlo  soo 
constituat'^,  quando^'  singiili  divino  sacerdotio  lio- 
norati  et  in  clerico  '*  ministerio  constiiuti  noD  nisi 
altari  et  sacriliciis  deservire,  et  precibus  alque  ora- 
tionibiis  vacare  debeaiit'*.  Scriptum  estenim**: 
Nemo  tnilitani  Deo  obtigal  $e  negotin  tmcularibtu^ 
ut  posiit  placere  ef,  qui**  le  probavit.  Et  infra  :  §  !. 
Quod*'  episcopi  ^t  anlecessores  noslri  religiose  coii- 
sideranies  et  salubriier  providenies  censuenint,  ne 
quis  Vrater*  excedeus*^  ad  tutelnm  vel  curam  cle- 
ricum  nominaret;  ac*'  si  quis  liocfecisset,  non  of- 
ferretur  pro  eo,  nee  sacriflcium  pro  dormilione  egus 
celebraretur.  Neque  '*  enini  apu  J  *'  allare  Del  nie- 


timoreiu  Det.  Si  quis  vero  tratisgressus  fuerit  hxc  D  >*6tur*^  nominari  in  sacerdoinin  prece  qui  ab  altari 


siatuta,  correctiotii  ecclesiaslicae  subjaceat.  i 

C.  11.  Qui  clero  annexi  $unt  $a'cnlarium  po98e$$iomm 

procuratore$  non  fiant. 

Credo  placere  8ugg«stioneni  meam  sanclilatt  ve« 

8tr»,  et  displicere  vobis,  ut  qui  servtunt  Deo,  et 

annexi  aunt '  clero,  accedaiit  ad  actiones,  seu  ad- 

ministraiiones  vel  procuraiiones  domorum  '.  Gra* 

lus  ^  episcopiis  dixit  :  *  Ct  *  Apostoloruin  statuta 

siiDt,  qude  diciiiit  *  :  Nemo  miUtan$  Deo  implieat  $e 

negoiii$  $ffcularibu$,  Proinde  aut  clerici  sint  sine 

nciioiiibus  domorinn,  aul  aclores  sine  olficio  clerico- 

rum.  Universi  dixerwii :  lloc  observemus. 

C.  III.  De  eodem, 

item  ex  Concilio  Carihaginensi  III.  c.  45.  '. 


sacerdotes  et  roioi8tros  voliiii  *' avocare  **. 

G*  V.  i^oti  lieet  cleticU  mollitii$  et  $a!eularibu$  rebu$ 
obligari. 
Item  ex  eadem  '^ 
Mollitiis» '*ei  laqueis"  sxcularibiis  obligari  "^ 
non  debent  qui  divinis  rebus  et  spiritualibns  occu  • 
patfabocclesia  recedere*,  et"  ad   lerrenos  et 
sacnbres  aciiis  vacare  *non  possunt*. 
C.  VI»  S«€ularibu$  negotii$  elerid  non  aUigemtmr, 
iteni  ex  eadem  '^. 
12«»  qni  in  ecclesia  Doinini  ad  ordinationem  cleri- 
cain^  pronioveiitur,  in  niillo  ab  adminislratione  di- 
vina  avocentur'*,  nec"  molesiiis  et  negotiis  s«cy* 
laribus  alligentur  •,  *sed  *'  in  bonore  sportulaniium 


Placuil,  ut  episoopi,  presbylcri,  el  diaconi,  vel  C  fralrum,  tanqiiam  decimas  er fructitms  accipienies'. 


clerici  iiou  siiit  condiii toirs,  ncque **  prociirnlores 
",  neque  iillo  tiirpi  ■*  vel  inbonesto  negotio  victum 
qiixranl,  quia  respicere  dcbent  scriptum  esse"  : 
Plemo  militan$  Deo  implicnl  $e  negoiiis  $a^culnribu$, 
C.  IV.  Sircularium  negotiorum  procurationem  clerici 

non  iu$clpiattt, 
Jlem  ex  epi$toln  »^  Cypriaiii  ad  Pre$bytero$^  et  Dia- 

conos,  et  plebem  Furuininorum  f  tib.  Lepi$t,9. 

Cypii.inus  pre&byieris,  ct  diucouis,  ei  plebi  Fur- 


ab^*  allari^'et  sacriGciis  iion  recedanl,  seddie  ac 

iiocie  ccelestibus  rcbiis  et  spiritualibus  serviani. 

C.  Vlt.  De  eodem, 

Item,  Ht  $upra,  Cyprinnus  ibidem  ". 

Sacerdolium^  decreluin"  religiose  et  necc8snrie 

fuctum  servelur  a  nobis,siinul  et  "  ceieris  fruirbus 

detur  exemplum,^',  ne  quis  sac^rdoles  et  miuisircis 

Dei  altari  ejus  et  ecclesis  vacaiiies  ad  s;i'cu)ares 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  V.  «  }loUitii$ :  Vera  leclio  esl  :  mote$tii$,  Sed      nenf.  Et  I.  2.  episl.  5.  bis,  et  I.  3.  epist.  21,  *propc 
qniaest  iniiiuni  capilis,  non  est  muiatum;  alia  aii-      nnein  in  omnibus  Cypriani  coJicibus  legilur:  or</i- 
teui  iionnulln  et  iu  boc,  et  iii  aniecedeirti  cipile      nalio  derica^  el :  epistotx  cterictc, 
emendaia  sunt.  a  Altigentur  ;  Eini;ndalus  et  locupletalus  est  bic 

C.  VI.  J  Clericam  :  Reslitiita  est  vcra  loriio  Cy-      locus  ex  origiiiali  itiipresso  et  inanuscripto. 
priani,  (|uani  niannscripil  velustissiini  codices  rcti-  f) 


Qd^st.  III.  C  I.  ^mnjornm  :  Eild.  roll.  o.  ^suuipianlt  —  $eparent.  — concurrant  —  $uscipiant  :  Edd. 
coll.  0.  =  C.  II.  ■  fueriHi  :  fcd.  Bas.  •  add.  :  $wcutarium  :  Edd.  coll.  o.  *  Gratianus  :  ened.  pr. 
Arg.  »  4  Tim.  c.  2.  v.  4.  =  C.  III.  •  bab.  A.  597.  —  Burcb.  I.  %  c.  154.Aiis.  I.  7,  c.  iSI  (1611.  Ivo 
D*cr.  p.  6,  r.  Mt.  «•  <tttt :  Coll.  Ilisp.  —  Burch.lvo.  '*  add.  :  privntorum  :  Coll.  Ilisp.  — Burob.  Ivo. 
"  add.  : /ficro  ;  Ed  B;is.  *' 2  Tim.  c.  2,  v.  4.  =  C.  IV.  »^  s«t.  c.  A.  249.  —  Ivo  Decr.  p-  6,  c.  59  u 
f  Ffirti/niem  :  Eild.  coll  o.  *' F//rii^iifi  :  ea;d.  "  «/ :  Ed  Bns.  -  ne  :  Edd.  rell.  "  nominarerit : 
Ivo  —  EdJ.  coll.  0.  ^^  qnnndo/jnidem  :  Edd.  Par.  Liigild.  —  ^wowwm  :  E«l«l.  rell.  — tvo.  ^^  cierico- 
rum  :  Edd.  coll.  o.  **  debent  ;  Ed.  B;is.  •»  2  Tim.  c.  2,  v.  4.  •«  cui  :  Edd.  coll.  o.  "  ad.l.  :  enim  : 
Kdd.  B.1S.  Liigdd.  II,  111.  '^  decedens :  Edd.coll.  o.  "  at  :  Edd.  Bas.  Ven.  11.  Par.  Lngd.  I.  ••  cf.  D. 
88,  c.  14.  «»  ante  :  Edd.  coll.  o.  «'  merentur  :  ea«<l.  "  votunt :  ea»d.  "  advocare  :  Ed.  Arg.  =C.  V. 
*'  |vo  Dt»cr.  p.  fi.  c.  394.  ••  MoHibu$  :  Ed.  Arg.  "  $ircutaribu$  rebu$  laquei$que  :  Ivo.  —  E<M.  colJ  o. 
'^  $e  obligare  :  Edd.  coll.  o.  "  add.  :  $nnt  :  ea?d.  —  Ivo.  '•  nee  ad  :  ead.  —  Ivo,  a  qiio  verba  asteri- 
scis  inrliis:!  pariier  absuot.  =  C.  Vi.  '^  Ivo  ib.  c.  ?i95.  *  clericntem  :  Ivo.  —  ctcricorHm  :  Edd.  coll.  o. 
"  advocentur  :  Edd.  Arg.  Bas.  "  ne  :  Ivo.  '^  sed  -  acc,  :  alisunt  ab  Ivoue.  *•  nee  ab  :  Ivo. —  Edd. 
rolLo.  "  atlaTii$  :  Ivo.  =  C.  VIL  "  Ivo  ili.  c.  596.  ^  Sacerdotum  :  orig.  —  Ivo.  "  $acralum  :  Kd, 
Bas.  "  $imul  ri  fratr.^  ut  ceieri$  :  Ed.  Bas.  —  $imwl  cum  fr,  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ^*  add. :  4o^ 
num  :  Ed.  Bus. 


I«7  MCRETi  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXI.  Q\5JESf.  IV.  111« 

niolesttas  devocct.  OhserYari  *cnirn*  «le  ^^ceiero  po-  A  C  II.  Cierici  ilwinitinere  amhvtanie$,  Mirealibi  </«• 


Irril,  ne  iiltra  hocflal^*  circa  personain  clericoriim, 
sl*  qaod  •ntinc*  facliim  esi"  fueril  vindicalum. 


QUiliSTIO  IV. 
GRATIANUS. 

Quod  tero  fulgidn  el  clari%  vesiibu»  eh  ornari  non 
Uceat,  fNsepiitna  Sy iioilo  jubelur,  inquaticslatntum 
est  c.  16,  > : 

C.  I.  Corripianttir  elerici,  qui  unguentis  et  claris  t?e- 
stibui  et  fulgidis  lasciviunt. 

Omnis  jacianiia  *  ei  ornaiurn  corporalis  a  sacrato* 
onliae  aliena  osl^.  Eos  ergo  episcopos  vel  clericos, 
qni  se  fulgidis  et  claris  vesiibus  ornanl  emendari 


gentes^  congrnis  sibi  vestibus  ttiantur» 

Jtem  ex  Syiiodo  VI,  c.  27.*». 

Nnllus  eonini,  qui  connnineranlnr  in  clero,  vesti- 

mentum  indecens  habeat,  sive  in  civiiaie  degens 

sive  in  ilinere  amhiilans,  sed  stolis  iiialur,  qnae  con- 

cessx  sunt  clericis.  Si  vero  qiiis  tale  quid  feccril, 

per  unam  hcbdomadam  siispendaiiir*'. 

C.  III*  Non  sa'cularihus  vestibns,  sed  ordini  suo  con- 
venientibus  clerici  utantur, 

Item  Zacharias  Papa  in  Sgnodo  Romana.  e.  3.  ^  ^^. 

Episcopi,  presl)yteri,  diaconl,  sxcnlaribus  indii- 

meniis  non  uianinr,  nisi,  ut  condecel,  lunica  sacer- 

dotali;  sed  ncqtie  duin  ambnlaverint  in  civitate,  aut 

in  via,  aut  in  plaieis,  sine  operiinento  praesiiniant 


oporlet.  Qnod  si  in  hoc  petmanserinl,  epilimio  tra-B  «l"**»*»»^'  P"»;*»-"  "  1"  '1'"««*  ^mo  '*  awbHlav 


daniiir'.  Similiier  el  eos,  qui  unguentis  inuuguniur. 
j  1.  Quoniam  vero  radice  amaritudinis  exoria  oon- 
laniinatio  facta  cst  in  ecclesia  caihollcay  Christia- 
iios' calumniantinm  haeresis*,  *et*  hi,  qui  hanc  re- 
ceperunl,  non  soliim  imaginarias  picluras/  abomi- 
itali  sitnl,  sed  ciiam  oinnem  rev(;rcntiam  repnlernnt, 
eos,  qui  rcligiose  ac  pie  vivunt,  oflrendentes,  ac  per 
hoc  coinpleiur  iii  eisqitod  scrip:uin  esl*  ;  Abomiua- 
lio  est  peccatori  Dei  cultuSf  igiiur  si  invenii  fiierint 
deridenies  eos,  qui  vilibus  et  religiosis  vesiihns 
ainicll  snnt,  per  epitimiuin  corriganlur*.  §  2.  *A*^* 
priscis  enim  *u««que*  lemporibus  omnis  Bacraliis** 
vir  cum  niediocri  ei  ^*  viii  vesie  converftabalur.  Omne 
ifuippe,  quod  non  propler  necessitntem  siiain,  sed 


riul,  quia**  sicut  iniilier  orans  in  ecdesia*^  noii 
velalo  capite  deturpal  caput  siium,  jiixta  Aposloli  ** 
voceiu»  iia  sacerdos  siiie  operiinenio  lietiirpat  sacer- 
dotiuin  suiim.  Qttod  si  lemere  pracsumserii  contra 
statuta  agere,  coinmuuione  privetur,  doiiec  quae  sisi- 
luta  siint  adimplere  maturet. 

G.  IV.  Exira  domuni  sine  proprio  ornatu  sacerdotes 
non  appareant. 

Uem  Leo  Papa  IV.  in  Sgnodo  Romana.  c.  12.  **. 

Sine  ornalu  sacerdoiali  exlra  domos  sacerdofes 

apparere  non'^  convenit,  ne,  ut  aliquis*'  sa*cuta- 

rium,  injurias  paiiantur;  *sed**ea  solumn^odo,  qnae 

per  Patres  constituta  videntiir,  observet*.  Conlrarius 

deniqiie  inventus  aoi*'  desinat,  aui  canoiiicae  ftub- 


propter  veniislatein  accipitnr,  elaiioiiis  habetcaluiD  ^  J^^eal  discipiinae. 


niain,  quemadinoduin  magniift  aii  Basiltus^*.  Sed 
neqiie  cx  sericis  texturis  vestem  quis  varialam  in- 
ilueiuii,  neque  apponebai  variorum  coiortini  orna- 
meiiia  iti  suminiiaie  '^  vebtiineiilorum.  Audieruut 
eniin  Vx  deisona  lingiia*,  qitia  f  qui  mollibns  vesliun- 
tur  in  domibiu  regum  sunt. 


C»  V.  Careant  beneficiis  eecleslastici$  qui  corrigi  cb 
episcopis  contemnunt, 

Jtem  Innoceniiiift  Papa  11.  in  Concilio  Laieranensi^ 
cap,  i.  «  »*. 

Praeciplmus,  ui  lain  episcopi  quam  clertci  in  stalu 

mcntis,  in  habilD  corporis,  Deo  ei  baniinibiis  placere 

siudeant,  et  nec  iu  superfluitaiei  scissura  «i,  aal  co- 


NOTATIONES  C0RRECT0RI3M. 


QUiEST.  IV.  C,  1.  •  IJa^reiis :  Qiium  anlea  h^gere- 
Inr  :  ha^reiicorum'*  ^  sic  esi  citienlaluni  ex  Aiiasta- 
ftio,  ei  Ivone,   et  rospondrt  grsroir  voci  :  alpetnci    ' 
ijtque  ex  iisdem  nonniilla  alta  suiit  re^tilnia. 

C.  III.  ^  lla*c  synodiis  a  Zaoharia  Papa  hablla  ex- 
fitat  in  bibliotheca  Valicaiia  et  Re^ietisi. 

C.  V.  '  Uoc  capul  ediluin  est  ab  Innoccntio  II.  in  D 


conc.  Lateranensi,  deindeab  Engenio  III.  in  conciiio 
Romano  esl  innovainni. 

^  Scissura :  Hacc  vox  non  est  in  coiicilio  Innocen- 
tii;  in  synodo  auiem  Eiigcnii,  in  exemplari  galUoo 
legititr  :  fissura.  Iii  Vaticano  anieiii :  scissurw,  et  iq 
nonnullift  Gratiani  vetufttis  eiemplaribus  :  fissurm\ 


QciEST.  III.  C.  VII.  **  et  de  :  Ed.  Arg.  *•  ^uit  faciat :  Ivo.— Edd.  coll.  o.  ■•  quod  si  :  Ed.  Arg.  "  fuerii 
est  :  £dd.  ooll.  o.  pr.  Bas.  Liigdd.  II,  III. 

^oiEST.  IV.  C.  I.  *  hab.  A.  787.  —  iiiterprelalio  Anastasii.  —  Ans.  I.  6,  c.  195  (192).  Ivo  Deor.  p.  5, 
o.  37?,  *jactura  :  Edd.  Ven.  L  II.  Lugdd.  I,  II.  Par.  *  sacro  :  Ivo.  — -  Ed.  Arg.  *  sit :  Ed.  Arg.  ■  coii- 
tradantur :  £dd.  coll.  o.  *  deftid.  in  Ed.  Arg.  **  ita  in  Edi.  coll.  o.  ^  scripturas  :  Edd.  coll.  o. 
■  EccL  c.  I,  V.  26.     •  corriguntur  :  Edd-  Arg.  Kor.  Von.  I,  II.     **  A  cl  usque  :  desid.  ap.  Iv.     "  sanctus  : 


•*  apostolicam  ;  eaed.  —  cf.  i  Cor.  c.  11,  v.  4.  =  C.  IV.  •»  iino  ex  synodo  Eitgenii  II,  hah.  A.  8i(>.  — 
Ans.  1.  7,  c.  i&t  (tl6).  *^  nullo  modo  :  Edd.  coll.  o.  •*  aliqui :  Ed.  Bas.  •*  sed-^obs. :  non  sunl  np.  Ans. 
"  add. :  deinceps  :  orig.  «  C.  V.  ••  hab.  A.  1159.—  Ivo  Pan.  in  fine  I.  8,  c.  140.  *  ita  in  Edd.  Arg.  Bas. 
—  scissuro!  :  Edd.  rcll.  —  scissura  :  Ivo. 


HI9  .  DECRETI  PAR8  S£CUNDJL  CAUSA  XXL  QDiEST.  V.  Ilfa 

Iftre  tetlittHi,  nec  In  lonsura  iutiienliuni  (quoruni  A  poruin  pro^  qiiocnnqne  criroine  fuerit  daouiaitt^i, 
fortna  et  exeropliim  esse  deliODt)  offeudantaspectuin, 


htsd  poUiis  quod**  eoruin  deceal^  sanctitatein  'pite 
se  fernnt*.  Qiiod  si  nioniti  ab  epUcopis  einendare 
noluerint,  ecclesiaslfcis  careant  beneiiciis* 

QUiESTIO  V. 

GRATIANUS. 

Suum  vero  ephcopum  reliHquere,  et  ab  officio 
$uo  dhcedcre,  atque  ad  ttecutarem  judicem  confugere 
nulti  licet. 

Unde  in  Agalhensi  Concilio  c.  8*  leffitur  '  : 

C.  1.  Clerieui  ad  judicem  toscularem  confugient  de 
commnnione  eecletiof  depeilatur. 
Placuil,  ut  clericns,  si  relicto  oflicio  suo  propler  ^ 
dislrictionein  ad  sxcularem  judicem  •  fortasse  con- 
fugerit,  et  is,  ad  quein  recurrit,  solatium  ei  *  defen- 
sionis  linpenderit,  cuni  eodem  de  ecclesi«  comniu- 
nlone  pellatur. 

C.  II.  Pretbyter  vel  diaconut  ab  epitcopo  depotUut 

imperatorem  non  adeat* 

Item  ex  Concilio  Antiocheno,  c.  12.  '. 

Si  quis  a  proprio  episcopo  depositiis  preshyier^ 

Tel  diaconus,  aut  eiiam  si  a  synodo  quilibet  eplsco- 

piis  fiierit  exauctoratus,  molestiani  iniperialibus  au- 

ribus  inferre  non  pr.-esumal,  sed  ad  niajorem  epi- 

S4:oporum  synodum  sese  converiat,  el  qux  se  putat 

habere  justa  in  eorum  concilio  alleget,  atque  ab  his 

de  seexspecietqua;  fuerit  depromia  senteniia.  Quod 


non  liceat  euni  Mve  ah  ecclesiis,  quihu:!  praefaiL, 
sive  a  quolibel  boinine  defeiisari ;  iiilerposita  p«oa 
dainni  pecuni»  atque  honoris,  quo'  nec  xiateoi, 
nec  sexum  excusaiidum  esse  prsecipiuius. 
C.  IV.  Communione  privetnr  qui  eccletiasiicee  ditci' 

plinm  regulam  fugientem  ditpentare  propsumii. 
Item  ex  Concilio  Arelateiisi,  c.  4  *. 

Si  forte  aliqiiis*^  clericoriim  regiilani  disctplins 

ecclesiasticae  sublerrugietis  fuerit  evagntiis,  quicnn- 

que  eum  susceperit,  et  non  solum  pontifici  soo  iio« 

reconciliaverit,  sed  niagis  defensare  pnesumsent, 

eixlesiae  communione  priveiur. 

C.  V.  Spe  reconciliationit  careat  qui  ab  epiteopu  c«»- 
demnatut  imperatorem  adierit. 

Item  ex  Concilio  Martini  Papae,  c.  35.  ^^ 

Sl  quis  episcopus,  preshyter  aut  diaconus  exeooH 

niunicatus  in  concilio  iiijuste  se  queritur  conderona- 

luni,  ad  majorenii>  episcoporum  synoduni**  rcTer- 

tutur,  ei^'  eorum  inqiiisiiionem  et  judiciuin  exsp»- 

ctans,  si  qiias  se  jiistas  cnusas  habere  pulal,  illis'^ 

exponal.  Si  aiitein  conteinseril,  et  importaiis'*  se 

palatio  aures  principuni  inqnietare  voluerit,  blcatl 

nullain  veniam  poteril  pervenire,  neque  spein  fubirz 

reconciliationis  hahebit^*. 

C.  VI.  Epitcoporum  cauta!  coram  principibus  esami' 
nari  non  debent. 

Item  Gregorius  Conttantinm  «  Auguttof  ^  tih.  If, 
epitt.  U.  ". 

Si  episcoporum  rausae  inihi  commissorum  apoil 


si  deficiens  pnsiilanimitate  hoc  iioluerii  facere,  sed  r  P»^»"'"^*  <Jominos  alioruni  patroclDiw   »*   dispo- 

£...._._< f •.     *  .  •       •        •  ••  •■  n.ta.liiM      SArul!»    ama    ••*     aaaIaoia      •«!*    Mi.S«l    CftMA  9    C^A 


iniporlunus  fuerit  imperatori,  hujusinodi  nuilani  ve 

niam  balieat',  neque  locum  ullius  assertionis  suae, 

iiec  gpem  recipieiuli  gradus  habeat  in  fulurum. 

G.  III.  Non  defentetur  ab  aliquo  qui  epitcoporum 

judicio  damnatur. 

Itemex  Concilio  Carthaginensi  V,  e.  2.  *. 

Si  quis  cujuslibet  honoris  clericus  judicio  eplsco* 


nuiilur,  infelix  ego  in  ecclesia  Ista  qiiid  fado?  Sed 
ut  episcopi  mei  ^*  nie  despicianl,  et  contra  nie  rffo- 
giuin  ad  saecnlares  judices  habeant,  omnipolenti 
Deo  gralias  ago,  peccatis  meis  deputo.  Uoc  umeH 
breviier  suggero,  quia  aliquantulum  exspecto,  ei  it 
ad  nie.  *diu*  venire  dislulcrint*^,  exercere  in  ces*' 
districtionein  canonicain  nullo  modo  cessabb. 


N0TAT10N£S  COURECTORUM. 


QoiEST.  V.  C.  I.  •  Judieem  :  Sic  in  recentioribus 
ronciliorum  Coloniensibiiseditionibns;  sed  a  vetu- 
stiorihns,  et  co:licibns  Valicauis  et  Capilulari  [I.  6. 
f .  i43j  ahesl  yox  isia. 

C.  V.  i>  Majorem:  Antea  legebalur :  majorum  epi-  j 
«copornfii  eonciiium'*.  Einendatum  est  ex  codice  Lii- 
ceiisi  regio,  quoniam  concordat  cnin  canone  Aiitio- 
cheiio  siipr.  ead.   Si  quit  proprio,   unde  videtur 
snininm. 

C.  VI.  «  Coiu/aiiii(e  :  In  yulgails  et  plerisquema- 


nuscriplis  legilnr :  Conttantino  Augntto***.  Emenda- 
tiiin  esl  ex  uno  velnsio  Gratiani,  el  aliero  episiola- 
rum  B.  Grcgorii ,  licet  in  editionibns  iUanini  sil : 
Conttantio!  Augusta*.  Nam  nxorein  Mauricii  impera- 
,  loris,  ad  qnam  scrihit  B.  Gregoriiis,  ConstantinaiD 
vocalain  ess*;  lestanlnr  Zonaras,  Nicephoriis,  Cedre- 
iiiis,  et  Ana^tasins,  Bihliothecariiis.  et  ioaniies  Dia- 
conus,  in  vita  B.  Gregorii,  I.  5,  nuni.  51.,  referens 
epistolani,  ex  qua  sunitum  est  boc  capiit,  Cottsumi- 
nas  Augustas  scriplam  asseriL 


QuiEST.  IV.  C.  V.    **^tcar  eot  deceat  :  orig.    **  decet  :  Ed.  Bas. 

QuiEsT.  V.  C.  I.  >  hab.  A.  5(MJ.  —  Coll.  tr.  p.  p.  2,  t.  28,  e.  7.  *  desid.  in  Coll.  Hisp.  =,  C.  11.  *  liab. 
A.  35i.  —  Burch.  I.  2,  c  180.  Ivo  Decr.  p.6,  c.  »5,  ex  Dionysio.  ^  tel  vretb.  :  Coll.  Hisp.  '  kabei : 
Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  l.  —  haltere:  Edd.  rell.  =C.  III.    •  hab^  A.  iOi.  —  Coll.  ir.  p.  p.  2.  l,  !9,  c.  i. 


Deusd.   p.  4. 
5i4. 

Arg 


qttu 


*  desid.  in  Coll.  llisp.    *a  quo  :  ib.  —  qu»:  Ed.  Bas.  =C.  IV.    *  coiic.  Arel.  III ,  hnb. 
Ed.  Bas.  =:C.  V.   y  c.  li,  conc.  Antioch.  ex  inlerpr.  Marlini  Brac.    **  centHium  :  &I. 


"  'coneiUum  :  Coll.  Hisp.    *'■  ut :  Edd.  coll.  o.   ^^  desid.  in  Ooll.  Hisp.    ^'  importunant  :  ib.  ***«- 
*«fre:Ed   Bas.  =  C.  VI.    •"  ila  in  Edd.  coll.  o.    "  Ep.  «I,  (scr.  A.  595),  f.  5.  Ed.    "  -   - 


c.  196.  /'  patroclnio  i  Edd.  coll.  o.    '*  desid.  in  Ed.  Bas.    **  dittulerii :  orig. 


Maur.«— Aiis.  i.  ^ 
eo :  ibid« 


im 


BFCRETI  PAnS  f^CCUNDA.  CAUSA  lltl.  QU.€ST.  I. 

CAUSA   XXIL 


Mfi 


GRATIANUS.  A 

Quidam  epttcopus  juravit  faUum  quod  puhibat 
verum.  quo  eoniperto  arehidiaconun  ejus  jurnvit  «e 
nunquam  prastuiurum  ei  obedientianu  CompeUitur 
arehidiaconus  ab  episcopo  ad  exhibendam  sibi  coU' 
suetam  reverenliam;  aeeusatur  episcopus  de  dnplici 
perjurio,  etdeeo,  quod  falsum  juravit^  et  quia  ar^ 
chidiaeonum  ud  pejerandum  compellit.  (Qu.  I.)  Primo 
queeritur,  an  juramentum  sit  prastandum^  an  non  ? 
(Qu.  11.)  SecundOt  si  sit  perjurus  qtn  jurat  falsum 
quod  putabat  verum?  (Q<i.  ill.)  Tertio,  si  ticuit  ar- 
ehidiacoHO  denegare  episcopo  consuetam  obedientiam  ? 
(Qu.  IV.)  Quarto^  si  consiiterit  esse  iliiciium  quod 
juravit  archidiaconuSf  an  sit  servandum  ?  (Qii.  V.) 
QuiHtQf  si  constiteril  illud  servandum  esie^  an  e/;i- 
scopus  sit  reus  perjurii^  qui  contra  juramentum  nrc/it- 
diaeanum  suum  ire  compelUt  ? 


QU^STIO  I. 
GKATIANUS. 

I  Pars.  Quod  juramentum  prw$tandum  non  stt^ 
auctoritate  canonicce  scripturcB  probatur,  Ait  enim 
Christus  in  etangelio  discipnlis  ' :  Sil  sermo  Tesler : 
Esl  est,  non  non;  quod  aiilem  ainpliiis  esl  a  nialo 
est.  Item  Jacobus  *  in  epistola  :  Ante  omnia,  fralres 
niei ,  nolite  jurare  omnino.  Vtraque  auctoritate 
Juramentum  prohibetur  prcestare,  Scd  aliud  est  ad 
juramentum  sponte  accedere^  atiud  vet  ad  asseren- 
dam  innoceniiam  suanit  vet  ad  pacis  fcedera  confir^ 
manda^  vel  ad  persuadendum  auditoribus ,  quando  ^ 
pigri  sunt  credere  quod  eis  utite  est^  juramentum 
offerre,  Primum  proliibetur ,  secundum  eonceditur. 
Non  enim  jurare  omnino  peccatum  est. 

Vnde  in  Concilio  Toletano  Ylll.  c.  2  tegitnr  * : 

C.  \,Juramentum  pro  fcedere  pacis  esi  fariendum. 

Omne,  quod  In  pacis  foedera  ^  yenil,  tunc  soli- 


dius  suhsislit  ',  quum  juramenti  hoc  interposilio 
roborat.  Sed  ei  omne,  qirod  amiconim  animos 
conciliat ,  lunc  fidelins  '  durat,  qimm  eos  sacra- 
menti  viDCula  lif^ant.  Omne  etiam  ^,  quod  testilius* 
adstipulatur  %  tunc  verius  coustat,  quum  id  adje* 
ctio  jurationis  '*  aflirmat.  Quod  s*  et  "  lesiis  *  de* 
ficial,  innocentis  fidem  sola  jurisjorandi  taxatio  ma* 
nifestat. 

C.  II.  Juratio  non  est  prohibenda,  nec  tanquam  bonum 
appelemda. 

Item  Augustinus  super  epistotam  ad  Gatatas^  eap, 
1.  in  fine  "• 

Non  est  conlra  pneceptum  f  juratln«  quae  a  malo 
est,  non  jiirantis,  sed  incredulitatis  "  ejus,  ciii  *^ 
jiirare  cogitiir.  Nam  hinc  '•  intelligitur,  ita  Do- 
minum  prohibuisse  a  Jurando  *',  ul,  quaniutn  iu 
ipso  esi,  quisqiie  non  jurel ;  quod  niulli  faciujil,  iu 
ore  habenles  jurationem  tanquain  inagnuin  aut 
"  siiave  aliquid.  Nam  utique  Aposlolus  noverat  '* 
pRPcepium  Domini,  el  juravit  tjimeo.  Non  enira 
au.lieiidi  siint  qiii  has  iiirationes  esse  non  piitani. 
Quid  eniin  facient  '*  de  illa  **  :  Quotidie  **  mo* 
rtor,  per  vestram  gloriam^  fratres^  quam  habeo  m 
Chrisio  Jesu  Domino  nostro :  quam  graeca  exem- 
plana  manifeslissiniam  juralionem  esse  coiiviiicuut 
**.  Prohibemur  ergo  ^  jurare  cupiditate  aul  de- 
lectatione  f  jurandi.  Quamvis  eqim  juramentum 
am|iKu8  sii,  quam  esl  est,  non  **  non,  et  ideo  a 
malo  sit,  non  tamen  a  malo  tiio,  sed  *^  infirniitaiU 
aut  increduliiatis  eorum,  qui  non  aliter  moventur 
ad  fidem. 

C.llf.  Pejerare  peecntum  est^  nonjurare, 
Item  Augustinus  in  epist.  CLI V,  ad  Publicotam  *'. 

in  novo  teslamento  **  dictum  est,  ne  omniiio 
juremus.  Quod  quidem  mihi  propterea  dictuin 
videlur,   non  quia  *verum*  jurare  peccatum  est» 


NOTATION£S  CORUECTORUM. 


CAtSA  XXII.  QujEST.  I.  C.  K  •  Si  et  testis :  in 
Tetnsiioribus  concilionini  ediiionibus,  el  duobiis 
codicihus  Vnticanis,  et  iino  inoHasierii  Dotiiinic:ino- 
rum  legilur :  Quod  etsi  gestis  deficiat ,  nocenti»  /i- 
ilem,  etc.  Sed  recemiores  cdiiiones  Colonieiisos,  el 
codex  Lncensis  regius  habenl  ul  Gratianus,  el  Ivo, 
ei  Panormia.  1 


C.  H.  i>  Prohibetnut  ergo :  Apud  B.  Angnsltnum  et 
ceteros  collectores  hic  locus  ita  hubet :  Quantum 
ergo  in  ipso  esl ,  noii  )icral  Apostotus;  non  enim 
appetit  jurationem  eupiditate  aut  detectatione  jurandi, 
Amplius  eniw  est^  quam  est  est,  non  iion,  et  ideo  a 
malo  estf  ud  infirmitatiSf  elc. 


Cacsa  XXll.  Qc^T.  1.  P.  1.  «  Matih.  c.  5,  v.  37.  •  Jac.  c.  5,  v.  i2.  =  C 1.  ■  hab.  A.  655.  -- 
Ivo  Pan«  1. 8,  c.  83.  Decr.  p.  62,  c.  2.  "  fmdere  :  K\q\\.  Hisp.  '  substat :  ib.  *  fixius  :  ib.  *  enim  :  Ivo» 
—  EiU\.  coll.  0.—  '  testis :  Ivo.  —  Coll.  Hisp.  *  adslipulat :  Coll.  ilisp.  **  adjurationis  :  Ed.  B«^s.  *■  ^f 
si :  Edd.  coli.  o.  •=  C.  II.  "  ivo  Pan.  I.  8,  c.  84.  Decr.  p.  12,  c.  3  Petr.  Lomb.  Sent.  I,  3,  c.  39.  Polye. 
i.  5,  L  11.  +  add.  :  Dei :  Ivo.  -►  lidd.  coll.  o.  "  increduti :  Edd.  coll.  o.  **  a  quo  :  easd.  —  Ivo.  •• 
de^id.  in  Ed.  Ba«.  —  kint. :  Ivo  Decr.  —  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  i.  —  liic  :  Edd.  rell.  —  Ivo  Pan.  **  jnre- 
jurando  :  Eiid.  coll.  o.  "  et  :  eaed.  —  Ivo  Decr.  *•  novit  :  Edd.  coll.  o.  **  faciant :  Ivo  Poii.  —  faciunt : 
fid.J9as.  **add.  :  juratione  :  Edd.  coil.  o.  pr.  Arg.  ^idr.  **  1  Cor.  c.  I&,  v.  31.  *'  ostendunt  :  Edd. 
eoll.  o.  tt  ditectione  :  exd.  —  Ivo  Puii.  **  vet  non  non  :  esftd.  *^  add. .  a  mato  :  Edd.  Arg.  Bas.  Lugdd. 
II.  iU.=:C.  ilL  **  Ep.  43.  Ed.  Maur.  s<  r.  A.  398.  —  ivo  P:in.  1. 8,  c.  85.  Decr.  p.  13.  c  4.  **  Mattb. 
t.H,  v.  35. 


112$  DECUETI  PAItS  SECCNiA.  CAUSA  XXII.  QHJESl.  L 

scd  quia   pejcrarc  immane  peccalum  esi ,   a  qiio  A  C.  VI  Jurare  non  ett  peeealnm. 

loiige  nos  csse  voliiil  qui  omiiino  ne  juremus  ad- 


H*S 


iiionuit  *'. 

C.  IV.  In  neceisariis  verum  jurare  peccatum  non  ett. 
Idein  serniQue  XXX,  de  verbit  Aponoli  **. 
Ui  iioverilis,  venim  jurare  non  esse  peccaUim, 
iiiveuimtis  el  apostoluiii  Pauluin  jiMrasse  ** :  Quo- 
tidie  morior^  per  veetram  ttloriam^  fratreSf  ^nam 
Meo  in  Chritto  Jesu  Domino  nostro.  Pcr  vestrani 
f^lorinm  juraiio  est;  non  enini  sic  ail«  per  vesirain 
gloriani  inorior  **,  quasi  vestra  gloria  nie  Aicil  ** 
inori,  quomodo  ,  si  diceretur  per  venenum  «^,  per 
gladium,  per  besiiam,  per  inimicum  morluus  esl» 
iiitetligeretur  facienie  iniiiiicOf  facienie  gladio,  fa- 
cieitte  veneno  iiioriuus  est. 

C.  V.  Non  lanquam  bonum  appelendum,  nee  tanquam 
malum  juramenlum  est  vilandum, 

Idem  de  sermone  Domini^  lib.  i.  c.  50  **. 
Iia  ergo  prxcepisse  Dominiim  intelligiiur ,  ne 
Jurelur  **,  ne  quisquam  sicut  bonuin  appctat 
Jusjurandum,  et  assiduitate  jnnindi  ad  perjtirium 
per  consuetudinem  delabatur.  Quapropter  qui  intel* 
ligit  non  in  bonis,  sed  in  necessarils  Jurationem 
haliendam,  refrcnel  *^  se  quantum  potest ,  ut  non 
ea   utaiiir ,   nisi    necessiias   *>  <ogat ,  videlicet , 


Idem  ibidem  eontinenter  ^. 

Tu  maluni  nou  facis,  qui  beiie  uteris  jiiratione, 

qu(e  ,  elsi  ^  non    bona,    taineu   necessaria    esi  , 

ui    alteri  persuadeas  quod   utiliter  persuad«s   ^. 

Sed  a  lualo  est  iliius ,  cujus    inQrroilaite  jurare 

cogeris. 

C.  VII.  Per  Deum  jurare  permiliitur^  ne  per  idole 
juretur. 

Item  Ilieronymus  super  Hieremiam,  ad  r.  4.  •* 
El  jurabunt  • ,  vivit  Dominiis  in  veriiaie  ,  n 
in  judicio,  et  in  jtistitia,  el  betieiliceiil  eiim 
geiiles  *• ,  ipsumque  laudabunt.  Quomotlo  rrg<i 
evangelinm  jurare  nos  prohibet?  Sed  hic  *•  ;  /«- 
rabis  •*,  pro  confessioiie  dicitur,  el  a«l  co«- 
B  (iemnalionem  idolorum ,  pcr  qtias  jurab:il  Isracl. 
Deiiifiuo  auferuntur  offendicula,  et  jiiratiir  •*  per 
Dominum  •*,  qoodque  dicitur:  vivil  DifmiMt^ 
in  lestamenvo  vpteri  jusjurandum  est  ad  ■•  coiiilemn»- 
tionein  mortuoruin,  per  quos  juretomnis  idoloialra. 

C.  VIII.  tnfirmis  jurare  conceditur. 

Ilem   Uierouymus  super    Matthwum  libm    /.  •   « 

c.  5.  '^  • 

Considcra ,  quod  •hic*  ••  Sa.vator  non  per  Deam 

••  jurare  proliibuciil  ■',  sed  percoelum,  cl  lorrani. 

et  liierosolyinam  ,    et  per  capul  tuum.    Et  hoc 


qnum  •*  videt  pigros  esse  bomines  ad  creden-  ^,,3$*,  parvulis  fuerat  lege  concessum,  ut  qiiomodc 
dum  quod  eis  utile  est  credere,  nisi  juratione  viciimas  immolabant  Deo,  ne  eas  idolis  imnioLw 
flrmetur  "•  Ad  hoc  ilaqtie  ••  pertiiiet  qiiod  slc  rent,  sic  et  jurare  permittereninr  in  ••  Deuni;  noii 
dicitur  ••  :  Sit  aulem  sermo  vester :  Est  est^non  quod  recte  hoc  facerent,  sed  quod  melius  css*;t  ** 
non.  lloc  bonum  est  et  appelendum  ,  quod  autem  q  d^  \^  exbibere  quam  daBinonibus  *•. 
amplius  est  a  maloest;  id  est  :   si  jurare  coge-     ^  ^^  Exeommunicetur  clerii^us  per  creaturas  perti^ 


ris,  scias  de  necessitate  venire  Infirmitaiis  ebrum 
^,  quibiis  aliqnid  suades  ^S  qtix  infirniitas  utique 
roaium  est ,  unde  nos  quoiidie  liberari  dcpreca- 
inur,  quum  dicirous.^*:    libera  nos  a  malo,  Ita* 


nactter  jurans. 

Ilem   ex  Concilio   Carlbaginensi   IV.,  c.    61.  d 
6!£.  •«. 
Clericum  per  creaturas  jurantem  acerrlmc  ob- 


que  iioii  dixit,  qiiod  autein  **  aniplius  est  malum  jnrgandiim ;  si  perstiteril  in  viiio ,  excommu- 
cst.  Tu  enimnonmalum  facis,  qui  bene  ^^  uieris  nicandnm.  Iiiter  cpulas  vero  cantantem  snpra- 
juratione.  dicia;  scnlentla  severitate  coerccndum  deccminitts. 

NOTATIONES  CORKECTOHUM. 


C.  IV.  «  Per  venenum  :  Aptid  B.  Augnsiinum  et 
Bedain  sic  legiliir  :  quomodo  si  dicerel,  per  vene^ 
num  morthus  est ,  per  gladium  mortuus  est^  per 
bestiam  mortnus  est^  per  inimicum  moriuus  esU  id 
esi  [anenie  inimico  ^  facieme  gladio  ^  laciente  ve- 
ueno^  et  simitia  ;  Aoii  $ic  dixii^  per  vesiram  gto- 
riam. 

C.  VI.  ^  Quee^  etsi :  Apud  B.  Angusliniim  post 


ultima  verbacapiiispwcfdemis:  beue  uteris  jura^ 
tione,  sequitiir  coiiiiiicnier  ^^uof  etsi  non  bona,  etc., 
quemadniodiin»  et  in  iino  pervelusio  Graiiani  codi- 
cu,  in  qiiu  li«c  «hio  capita  uou  sunt  dlstiiicta. 

C.  VII.  •  Etjurabuttt :  Apiid  ilieiemiam  cap.  i. 
legiiur  :  et  jurabis;  verum  quia  est  initium  capiiis, 
D  non  est  muiaium,  se<l   panlo  post  reposiiiuu  esl  * 
jurabiSt  ubi  aniea  legebaiur  :  juramenlum* 


OuiEST.I.C.III.  *' (Tommopit :  Ed.Bas.—f oiiimoniii/:Edd.  rell.—Ivo.  =:C.  IV.  ••Serm.  180.  Ed.  Maur.— 
Polyc.  I.  6,  t.  H.  *•  i  Cor.  c  15,  v.  3i.  *•  add,  :  eao  :  Edd.  Arg.  Bas.  *»  (aciat :  Ed.  Lugd.  III. -feci/ : 
Etld  rell.pr.  Liigd.  II.  =G.  V.  **  Aiis.  I.  ii,  c.  76.  *«*;iirarc/Mr  :  Kild.  coll.  0.  **  refrenat :  e«d.  »11^ 
eessitaie  quum  videi  :  orig.  ••  ut  :  Ed.  Ba^.  "  firwentur  :  ib.  *•  utique  :  Edd.  rull.  0.  ••  Mallli,  c.  5, 
V.  57.  *•  utique  eoruni  :  E4I.  Bas.  **  suadeas  :  ib*  **  Mallh.  c.  6.  v.  14.  *•  desid.  in  Ed.  Bas. 
**  desid.  ib.  =  C.  VI.    w  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  80   l>ecr.  p.  12,  c.  5.    ^  sundes  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  Arg, 

Bas   =  C.  VII.     "  Petr.  Lomb.  Scnt.  I.  3,  dist.  59.  — cf.  Ilierem.c.  i,  v.  2.    ••  add       " ''" 

Bas.  Lug.ld.  II,  III.    ^•hoc  :  Ed.  Arg.    *•  juramentum  :  Edd.  coH.  0.    ^'  jurat :  orig 


:  omws  :  Edd. 

•*add.   :  Deum: 

\%  c.  6. 


E Id.  ci.n.  o.  pr.  A-g.  •*  et ad  :  Eid.  Arg.  Bas.  =  C.  Vlil.  •*  Ivo  Pan. I.  8,  c.  87.  Decr.  p.  \%  C  6. 
Pelr.  Loiiib.  Seiit.  I.  3,  dis<.  59.  ••  desid.  ap.  iv.  ••  Dominitiii  ;  Kd.  Arg.  •'  prohibuit  :  E.ld.  colko. 
■•  per  :  eued.  pr.  Arg.  •»  est :  EJd.  coll,  0.  ••  <i(Fmoiiiti :  eajd.  —  Ivo.  =  C.  IX.  •»  c.  7i,  7o.  SnuitL 
eeil.  aut.  -  cf.  ad c.  9.  D.  18.  —  Beg.  I.  i,  c.  150, 153,  Burcli.  L 4,  c.  170,  175.  Ivo  Becr.  p.  «,c.iW, 
261* 


IIS5 


DECRETI PAKS  SIXIUNDiL  OAUSA  XXII.  QU.CST. 


112« 


€.  X.  C(erieu9  d§poH»lnr^  laieu$  anathemaiizetur ,  A  mino  juramenta  tua,  Non  enim  peccalum  pnecipe- 


per  eapUlum  vel  oapul  Dei  jurans. 
Item  Pius  papa  '  **. 

Si  quis  per  capillinn  Dei  vel  capul  juraveril , 
vel  alio  modo  blaspliemia  coiura  Deum  usus 
fuerit ,  si  in  *'  ecclesiaslico  ordine  esi,  depoiia- 
lur ;  si  laicus  ,  anatlienializelur.  El  si  quis  per 
crealuram  *^  juraverit,  acerrime  castigeiur,  et  juxta 
id,  quod  synodus  dijudicavcrity  pcKiiiteat.  §  1.  Si 
quis  auiem  kilem  hominem  non  manifcstaverit,  non 
est  diibiuuiy  quin  divina  condeinnatioiie  coerceaiur. 
S  2.  Sed  si  **  epi^opus  ista  emendare  iieglexeriii 
acerrime  *'  corripialur. 

Jl  Pars.  Gralian.  Quifritur^  quis  magis  leneatur^ 
an  ilte^  qui  per   Deum^  an  ille^  qui  super  sacra 


retur  nobis. /(em  infra:  §  4.  Non  vobis  diciiiiu5« 
nos  non  jurare.  Si  eniin  hoc  diciiuus,  mentiiniir. 
Qiianluni  ad  me  pertinet,  juro  ''»  sed  «|iianuim 
mihi  videlur,  magna  neoessiiate  compnlsus,  i|uniTi 
videro^*  non  mihi  credi  ",  nisi  faciain,  et  ei,  qui 
niibi  non  credit,  non  expedire,  quod  non  credit. 
llac  perpensa  rationeel  coiisideraiioiie  liiirala  cum 
magno  timoredico:  Coram  Deo  ^  aut,  lestis  est^* 
Deus,  aul,  scU  Christus,  sic  esse  ^*  in  animo  meo,  et 
vldeo,  qiiia  plus  esi,  id  est  quia  ampliiis  csi  quaiii  est 
est,  non  non.  Sed  qiiod  **  amplius  esl  a  '^  inalo  est, 
etsi  non  a  malo  juranlis,  a  malo  esi  noii  credcntis. 

Jll  Pars.  Gratian.  Ex  pr(Bmissis  coUigilur,  quod 

jurare  non  est  peccatum;  non  lamen  tanquam  bonum 

evangelia  juratf  Huic  qua!stioni   Joaiines  Chryso-  B  „|  appeiendum,  ne  consueiudine  juramii  labamurin 


stoinus  respondet^  dicens  '^ : 
C.  XI.  Non  ett  maius  per  evangelium^  quam  oer 
Deum  jurare, 
Si  aliqua  causa  fueril*  niodicum  videtur  facere 
qui  jural  per  Deum.  Qul  autein  *Jnrat*  per  evange- 
lium,  majiis  aliquid  fecisse  videtur.  Qiiibus  ^simili- 
ler*  dicenduin  est  ** :  Stulti.scripturae  sanctaeS  pro* 
pter  Deiim  sunt,  non  Deiis  propter  scripturas. 
C.  Xlf.  Son  solum  in  altari  vet  reiiquiis,  sed  etiam  in 
communi  ioquela  perjurium  caveaiur, 

Item  llieronymus  ^  '*. 
Habemiis  in  lege  Dei  scnptum  '* :  Non  pejerabit 
in  iiomtfie  meo ,  nec  poUues  nomen  Dei  tui  in  vo- 
tium.  Ideo  admonendi  sunt  omnes ,  iit  diligenter 


perjurium.  Sed  quum  dicatur  procedere  a  malo  non 

eredentis^  videtur,  quod^  etsi  jurare  peccatum  non 

sit^  juramentum  tamen  recipere  malum  sit,  Sed  no> 

mine  mali  non  malitia ,  sed  peccati  poBna  intetligi" 

lur,    Ex   peenaii  enim  infirmitate  incredulitas  illa 

processit ,  qua  ad  jurandnm  compeUimur,   hpsum 

autemjurare  sicut  peccatum  w)n  estt  ita  juramentum 

ab  aliquo  recipere  malum  non  est. 

Vnde  Aui(;uslinu<    scribii    ad    Publicolam      emst. 
CLIV,  " 

C.  XV.  JuratUentum  arcipere  non  prohibemnr. 

Qiiainvis  diciuin  sil.  ne  jurcHius.  nii&quani  mc  tn 

sciipiuris  sandis  legisse  nieiniiii  ",  iie  ab  aliquo 

juraiionein  accipiatiiiis  **. 


caveant  perjurium,  non  soliim  in  altari  seu  san-  C      iv  Pars.  Graiian.  Sed  quwritur,  an  sit  utendnm 


ctorum  reliquiis,  sed  eliam  in  commimi   loquela 

C.  XIII.  }ion  prohibel  Deus  jurare^  sed  pejerare, 

Item  Isidortis  Sententiarum  lib,  IL,c,  31  '^ 

Noii  esi  contra  Dei  pr;ecepium  jiirare  ;   seri  dum 

jurandi  usum  facimus,  pcrjiirii  crinien  incurrimus. 

C.  XIV.  Juratio  non   est  peccatum, 

item  Augustinus  de  verbis  ApostoU^  sermont  28. 
ai.  30.  " 
Si  peccatum  esset  jnratlo,  nec  in  vetere  lege  d(- 
«eretur  **  :   Non  pejerabis;  reddas  f  autem  ^^  Do* 


fide  ejus.  qui  per  dnmonia  jurat  ?  Dt  hih  ita  scribit 
Augusiiuus  ettdent  epist.  CLI  V^  ad  Pubiicoiam  **  * 
C.  XVI.  Licet  uii  fide  ejus,  ^ui,  ut  eam  eetvet^  per 
dwmonia  juna, 

Movet  te,  utruin  ejus  ftde  utendum  sit,  qui,  ut 
eain  serveu  per  da.*Hionia  juraverit.  Ubi  le  volo 
prius  considerare,  utrum  si  quispiani  per  Deos  fal- 
sos  juRiverit  se  fideiu  servatvruiii,  ei  eam  non  ser- 
vaverit,  non  tibi  videatur  "^  bis  **  peccasse?  Si  enim 
laii  juraiione  promissam  servaret  **  fiJem,  ideo  laii- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  X. '  Similliina  hishabentur  Novelia  77,  apud  D  veiustts,  et  originali,  et  Polycarpo.  Antea  legeba- 
lulianum  anlecessorcm ,   sed  non  prorsus  eadein.      iur  :faclai\ 

Quare  aptid  Ivonem  Novell»  lociis  aOiartur  p.  42.  c.  C.  XII.  ^  'Burchardus  ct  Ivo  cilant  ex  dictis  llie- 
52.,  Iioc  autem  raput  refertiir  c  27,  ex  decretisPii,  ronynii,apud  quem  non  est  iuventuui.  seU  in  capi- 
quemadmodum  et  apud  Burcluirduin.  tularibus  lib.  1.  cap.  65. 

C.  XI.  a  Sancim :  Sic  est  eineudatum  ex  aliquot 


QoiBST.  I.  C.  X.  •  cf.  peen.  Rom.  l.  2,  c.  10.  —  Burch  1, 12,  c.  45.  Ans.  I.Hf,  c.  72  (71).  Ivo  Decr. 
p.  12,  c.  72.  **  ex :  Coll.  citt.  *^  creaturas :  Edd.  coll.  o.  *'  Et  n  :  E  id.  Aig.  Bas.  **  a  tynodo  :  Biircb. 
=P.  II.  C*  XI.  *^  Imoaiiclor  operis  iniperfecti  honi.  44,  inc.  25.  Matiii.  —  Peir.  Loiiib.  Sent.  1.  3,  ilisl.  39. 
Polyc.  I.  6,  t.  41.  **  estita,  o  stuiti  :  Ed.  Bas.  *  ita  in  Edd.  Bas.  Lngdd.  H,  111.=  C.  XII.  **  lino  ex 
Cap.  Reg.  Fr.  I.  4,  c.  61.  —  Reg.  I.  2,  c.  341.  Burch.  I.  42,  c  2  Ivo  Deer.  p.  12,  c.  59.  "  Levil.  c.  49, 
V.  42  =  C.  XIII.  T»  Burch.  L  42,  c.  40.  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  88.  Decr.  p.  12.  c.  7»  Polvc  l.*6,  L  42.  = 
C.  XIV.  »•  Serm.  480.  E.  Maur.  —  Ivo  Pan.  L  8.  c.  89.  Decr.  p.  42,  c.  8.  Polyc.  f  6.  l..  41.  "  Levlt. 
c.  40.  V.  42.  f  reddes  :  Ivo.  ^  Edd.  coll  o.  pr.  Par  Lugd.  I.  ^^  desid.  in  Edd.  coll.  o.*pr.  Lugdd.  II, 
III.  ^A9ii;irro:  Edd.  coll.  o.  **pideo  :e»iL — Ivo  Pan.  *'  quod  erediiur  :  Ed.  Bas.  ^^  est  mi/it  : 
Ivo  Pan.  —  Edd.  coll.  o.  ^*  ^icorf  sie  est  :  Edd.  Coll  o.  —  Ivo  Decr.  '*  hoc  quod  :  Edd.  coll.  o. 
**  «  m.  est  nonjuranlis^  sednon  credenlis  :  e«d  =  P.  111.  C.  XV.  *'  Ep.  43.  Eit.  Maur.  scr.  \,  308.  —  Ivo 
I^r.  p.  42,  c.  4.  *'  iegi  meminerim  :  orig.  ^^  alio  :  ib.  —  Ivo  Decr.  **  reciffiamus  :  Edd.  coli.  o.  = 
P.  IV.  C.  XVI.  •*  Ans.  L  41 ,  c.  75  (74).  Ivo  Pan.  1. 8,c.  447.  Dccr.  p.  12,  o.  35.  Polyc.  I.  6,  t.  44.  Petr. 
Lomb.  Seni.  I.  3,  dlst.  39.    *'  mdetur :  £dd.  coil.  o.  pn  loscdil.  ll>  lli.    **  u :  £d.  Arg.    '^cuftoi/tiet  :or&g* 


f  127  DECRETl  PARS  SECI3NDA. 

tiini  ^  peccasse  jtidicarelnr,  qiiia  per  tales  *^  Deos  A 
juravit  **.  HIikI  auiein  nemo  **  reprehenderet  *\ 
quia  tidem  servavii.  Nunc  vero,  quia  et  jiiravit  per 
qtios  non  debuit,  et  contra  pollicitam  fldem  fecit 
qiiod  non  debuit,  bis  ulique  peccavit,  ac  per  hoc  qiii 
utittir  Me  illius,  qiiem  constat  jurasse  per  Deos 
falsos,  et  utitur  non  ad  nialam  *'  rem,  sed  ad  Ilci* 
lam  et  bonam,  non  peccato  ejus  **  se  sociat,  quo  ^ 
per  daeinonia  jiiravit,  sed  bcno  paclo  ejus,  quo  fi- 
dem  servavit.  Neque  eniin  kic  eam  fldein  dico  ser- 
Tari,  qiia  fldeles  vocantiir  qui  baptizaiilur  in  Chrislo. 
Illa  enini  longe  alia  est  longeque  discreta  a  fide  hu- 
manorum  placiloruni  aique  pacloroin.  Veruntamen 
sine  ulla  dubitalione  niiiius  malum  est  per  Deos 
falsos  veraciter  jurare,  quam  per  Deum  verum  faila- 
ciler.  Quanto  enini  per  *'  quod  juratur  magis  est  ^ 
sanctum,  tanlo  magis  est  poenale  perjurium.  §  i. 
Alia  *ergo*  qiixslio  est,  iitruin  non  peccct  qut  per 
falsos  Deos  sibi  jurari  facitt  quia  ille  t,  qui  ei  jurat, 
*urat  per  Deos  falsos,  quos  colit.  Cui  quxstioni  pos* 
suiit  illa  lcsliinonia  eufTragari,  qu»  ipse  comniemo- 
Abinielecb  rasti  de  Laban  **  et  Abimelcch,  sl  tamen 
per  Deos  soos  joravity  sicut  Laban  per  Deum  Na- 
cbor  K 

Gratian.  Sic  eliam,  qunm  in  libro  3lachab<rorum 
Homani  legunlur  pacem  ftrmatte  cum  Jud(vit,  inleUi" 
gendi  tunl  juratu  per  [altot  Ihot,  ticul  et  Judaiiju- 
raverant  per  Deum  verum,  Sic  eliam  et  de  juramenio, 
quod  fit  per  creaturat,  inteUigendum  ett^  quod  iptum 
quidem  jurare  per  creaturat  malum  ett,  quia  a  Deo  r 
prohibilum  etl ;  ted  ^ervare  quodjuratur,  bonum  eif, 
«1  eviletur  peccMum  mendacii  et  dolotitatit.  {  I. 
Sed  objicitur,  quod  Joseph^  vir  tanctut^  per  creaturae 
juravit,  dum  dixU  fratribut  tuii  '**  :  Per  salulein 
Pharaonis,  iiou  exibilis  hinc.  $  2.  Sed  tciendum 
ettt  quod  tancti  non  tam  per  ereaturat^  quam  per 
Muctorem  creaturarum  jurabant,  nee  in  ereaturit  aliud 
quam  erealorem  iptarum  venerabantur,  ticut  Joteph^ 
qul  per  Pharaonem  jnrandc  hoc  in  eo  veneratut  ett^ 
quod  Dei  Judkio  potilut  erat  in  infimit.  Unde  Apo- 


.  CAI5SA  XXI!.  QUJCST.  L  1198 

tiolut  >*>  aU  :  Oiiinis  poiestas  a  Deo  ett.  Iiem  Chru» 
ttut  Pilato  ***  :  Non  liaberes  in  me  potestatem  nis* 
cssel  tibi  dainm  desuper.  Deut  autem  per  creaturms 
jurare  prohibuU,  ne  tei  more  genliUum  aliquod  mi* 
men  deitatit  ereaturit  inette  erederetur,  vel  ne  ereu'' 
lurat  eontemtibilet  judicando  per  eat  promitta  pro 
nihiio  duceremut,  %  5.  Sed  quwriiur,  quid  graviwe 
tit,  an  per  ereaturat,  an  per  ereatorem  jurure  faila-' 
citer  ?  Dupliciter  enim  reut  etl  qui  per  erealurat  jurat 
mendacUer^  quia  et  conirn  prohibitionem  jurai  pet 
quod  tibi  jurare  non  lieel,  (a  quo  peccato  ett  immu- 
uitf  qui  non  nJti  per  creatorem  jurat,)  el  proiiuium 
dolo  capit,  quod  facit  eiiam  per  ereatorem  mendaeUer 
jurant,  Sed  »i  perjurium  tanto  magit  peenale  ett^ 
quanto  tanctiut  iUud  ett,  per  quod  juralur,  apparet^ 
quodf  etti  per  creaturat  mendaciter  jurant  dupliciur 
peccet,  graviori  tamen  te  tubjicit  poencequi  perneef 
torem  jurat  mendaciter. 

V  Pars.  i  4.  Perjurii  autem  peena  grawetima  «sf, 
quam  ti  quit  timent  ad  eonfettionem  venire  noluerU^ 
a  fideUum  contortio  ett  abjiciendut. 

Unde  Eutycbianus  Pcpa  ^  *** : 

C.  XVII.  FideUum  consoriio  careat  qui  peouiem' 
tiam  perjurii  agere  noluerit, 

Praedicandum  est  etiam,  ut  perjuriuni  fideles  ca- 

veant,  et  ab  lioc  sumiinipere  absiiiieant,  scientes 

boc  grande  scelus  esse,  et  in  lege,  et  in  Propbetis, 

et  in  evangelio  prohibitnm*  Aiidivimus  eniiD  **\ 

quosdam  parvipendere  boc  scelus,  ei  levem  quo- 

danimo«lo  perjurls  poeniteuliae  inodum  imponere; 

qui  '*'  nosse  debent,  talem  perjurio  poenitentiain 

iinponi  debere,  qiialem  et  de  adulterio,  et  de  fomi- 

caiione,  et  de  homicidio  sponte  commisso,  et  de  ck- 

leris  crliuinallbus  vitiis.  { I.  Si  qnls  ▼ero  perpetnio 

perjurio  aut  qiiolibet  crimiDali  pecci«to«  timeiis  p(E- 

nitentiam  ***  longam,  ad  confessioneni  yenire  no- 

luerit,  ab  Ecclesia  repellendus  est,  sive  a  conima- 

nlone  el  consoriio  fideliuin,  ut  nullus  cuin  eo  oome« 

dat,  neque  bibat»  *neque  oret*  "*,  neqoe  in  doino 

sua  eum  recipiaL 


NOTATIONES  CORRECTORUH. 


C.  XVI.  t  Quia  iUe  :  In  epistolis  B.  Augustini  ex- 
cusis  legitur  :  quam  Ule,  qui  ei  jurat,  faltot  Deot 
colU;  iii  codiceearnnidein  vaiicano:  ^«aii<fot//e,  qui 
ei  jurat,  faltot  Deot  colit ;  in  ediiione  Frobrniaiia, 
et  apuii  Ivoneui  :  quia  Ule,  qui  eijurat,  faitot  Deot 
eolii. 

^  Nachor :  Sic  est  emendalum  ex  loco  ipso  Geiie- 
sis.  Ivoiie,  et  uno  vetusio  Gratiani  codicc,  in  cujus 
quidem  vulgaiiserat :  perDeum  Sochot ';  in  B.  Au> 


gnstini  antem  :  per  Deum  Jaeob. 

C.  XVil.  I  Burcbardus  etiam,  Polycarpos,  et  ivo 
citaiit  ex  Eutychiano.  Inyentuni  vcro  est  inier  qiiaB- 
dani  capltula  Tlieodulpbi  episcopi  Aoreliancnsis  aJ 
suos  presbyieros  scripta*  c.  26«  qvat  in  antiquo  co- 
dice  nonia:  habentur. 
D  A  Neque  oret  :  Additum  id  est  ex  Tbeodulpho, 
Burcbardo  et  Ivone. 


Qo^T.  I.  C.  XVI.  ••  tamen :  Edd.  coll.  o.  **  deot  faltot  iuraverit :  ewJ.  ••  add. :  u  fidem  tervaiurum  : 
e:id.  pr.  Arg. lias.  Nor.  ••  add. :  recle  :  Bobm.  «^ reprehendet : ivo Decr.  ••  11011  ad  malum, ted  ad iiatum 
ei  bonum  :  orig.  -  -  Aiis.  Ivo.  —  Edd.  coll.  0.    *•  iiliut :  Ivo.  —  Edd.  coll.  u.    *^  ^tii  :  ead.    ••  irf  perz 


rij.. 


tdd.  Liig^til.  ^  Genes,  c  21,  etSI.  •  iia  Edd.  Bas.Lupdd.  II,  ill.  —  Socoih  :  Kdd.  ieli.  •••  Geii.  c.  4i,  r. 
L^-  .  .".T-  ^-  *^'  "'  * •  '•*  ^*"'  «• «».  V.  <i.  =  P.  V. C.  XVII.  »••  Imo  c.  16.  Cap.  TheoduUI  Aurel.  — 
Biircb.  I.  li,  c.  14.  Aue.  L  H«  c.  7!  (70).  Ivo  Decr.  p.  li,  c.  71.  ••*  uutem  2  Ivo.  —  £dd.  coU.  o.  "•add. : 
ettam  :  ib.  *••  petnitentias  longam  a^rumnam  :  orig . 


1121 


DCCRETi  PAR8  SECUNnA.  CACSA  XXII.  QL'iCST.  lU  f  130 

<}UjEST]0  II.  A  poiiit.  Pa  aliiitn,  qiii  &cii  ralsiim  esse,  el  dkli  veriini 

CRATIAiNUS. 


I.  Par6.  Qaod  aulem  perjurium  ut  faUum  jurare^ 
foeiU  probatur.  Ait  £nim  Augusiuiiis  in  Hbro  P^almo- 
rum  euper :  Doiniiii  est  lerra  «  : 
G.  I.  Pejerai  qui  aliier  fa^lufut  M  qmam  promitdu 

In  dolo  jiirai  qui  allier  racu^rus  est  qiiam  promii- 
Ui,  <|«um  perjurium  sit  nequiiier  decipere  credeii- 
cein  K 

G.  II.  Quoi  dekeal  habere  comile$  jutjtnrandunL, 
Jtem  Hieroiiymus  Mip^r  Hieremiam,  lib,  I^  adc.i ', 

AniinaverUsndtini  esl,  quod  jusjiirandum  lios  ha- 
lieat  coiuiies,  verjiaieni,  judictnm  alque  jttsliUam. 
Si  isia  ilefuer iiil,  nequaquain  erii  jurameoiumv  sed 
perjurium. 

Gratian.  Item,  qui  faitnm  jural  mentiiur.  Men-  ^ 
tiendo  auiem  jurare  nihil  aliud  e$t  quam  pejerare. 
j  1.  Quum  ergo  omne$,  qui  loquuntur  mendacium^ 
fterdendi  tfn/,  juxta  illud  P$atmi$lig  > :  Perdes  omiies, 
<|ui  loquunlur  ineiidacium,  multo  magi$  damnabile$ 
fuitt,  qui  nuntieudp  pejerare  convincuntur,  qnia  no- 
men  9ei  $ui  in  vanum  as$umunt.^^.Sedaliud€sl 
fat$um  jurare^  aliudjurarie  in  dvlo,  Non  enim  omnie^ 
qui  aliter  f4iciuru$  e$t  quam  promilUtJndolojurat.  li- 
cet  tnim  Apo$ti)kt$  aiiter  facturu$  e$$et  quam  promit- 
terei  Corinthiia  in  prima  epi$iolaf  quum  uii  >  :  Veiiiam 
ail  vos,  non  lamen  in  dolo  juravii^  aui  mendaciter 
promieit.  Ille  emm  in  doio  jurai^  aut  mendaciUr 
promittit,  in  cujus  mente  e$t,  non  $ic  $e  factufum^  ut 
pronntiit;fHeaiitem,quipromittiifal$umquodputai^  ^^^^^  ^!^^^^  propierea  jnsliluta  sunt,  non  ••  per 


esse,  et  jurnt  taiiqunm  veruin  sit  quod  scil 
ralsuin  esse.  Yidetis  qunm  isia  deiestanda  sit 
beUua,  ei  dc  rebus  humnuis  exl^rmiimnda?  Quis 
eniiu  hoc  **  fierj  yelit  **?  Oinnes  bomines  tnlia 
delesianlur.  Fac  aliuro,  ^qui  ^"  puiat  falsum  esse, 
et  jura^  tanquam  verum  siiy  et  forle  yerum  esu 
Verbi  gralia  {lU  inlelli^afis)  "  phiit  in  illo  loco; 
inierrogas  hominiMn,  et  piilat  *•  non  pluisse,  et  ad 
negoUum  ejus  coippeijt,  jut  dicat,  piuit,  sed  puiai 
mn  plui^s^  'DicJlur  ei,  vere  pluil?  vere*.  ei  jural  c; 
et  tamen  pfiiit  ilii»  sed  Ule  nescit,  et  puiat  nou 
pluis^*  :  perjinus  esi.  Jnterest,  quemadinoduui 
verbum  proeedat  ex  animo.  Ream  linguam  non 
facit  nisi  niens  rea. 

Graliaii.  Qnin  ergo  mens  huju$  non  erat  rea  (ne- 
eeiebal  enim  falsum  e$$e  quod  jurqvU  e$$e  verum)^ 
nec  temere  vel  negUgenter,  $ed  cum  magna  diiigentiu 
videbatur  $ibi  deprehendi$$e  verum  quod  juravit  fal- 
svm,  perjurii  reu$  nequaquam  eet  judicandus.  Ilem^ 
quod  dicitur^  qui  fal$um  jural  mentitfir,  non  univer- 
$aliter  hoc  intelligi  debet,  Nen  enim  omni$f  qui  fal- 
$um  dicit,  mentilur,  sictU  nec  omni$,  q^i  fnentiiur, 
faliUfn  dicit. 

Unde  Augustl^ius  in  ^nchiri^io,  c.  ^%  '*  : 

G.  IV.  Nom  ut  mentiri  dicere  faUum  guo4  putat  ve- 

rMm. 

Is  '*  a.utem,  qul  **  mentitiir,  contra  id,  quod 
animo  senlit,  loquitqr  voluntate  fallendi.  |  (.  £t 


rcrnfii,  rtec  in  doio  jurat,  mc  meudaciter  promitUi, 

iJnde  Aiiguslinus  de  verbi$  Ai>o$tolif  urm.  XXYIII^ 
al.  XXX.  • : 

G.  lil.  De  eo^  qui  jurat  faieum  quod  ptiiat  verum. 

Homines  falsnin  juraiu,  vel  quum  fallunt,  vel 
quiiin  fiUlwuur.  Aiil '  ^euim  ^  puUi  komo  verum 
«sse  quod  fMsum  est,  et  temere  jurat;  aut  scii  vel 
puut  falsum  esse,  et  taiue^)  pro  vero  jiiral,  ei  nihil- 
<Nniiius  cufM  scelere  JHrai.  I>iatant  autem  i&ia  per« 
juria,  qiitt  diie  commemoravi.  Fac  '  illuui  ^  jurare, 
qui  verum  ^iitat  esse  pre  q«o  ||iral ;  verum  puiat 
esse,  et  tameii  falsuin  est;  non  *  ex  animo  isle  pe- 
jerat  ••,  fallUur  :  hoc  "  pro  vero  bnl)et,  quod  fal- 
siiiu  est,  nyii  4>ro  re  falsa  scieiis  jurationein   inier* 


qiMB  se  invicem  homines  fallant,  sed  per  qiiae  quis- 
queln  alterius  notitlam  cogilaiionessuasproferat'*.. 
Verbis  ergo  uli  ad  fallaciam,  non  ad  quod  instiluta 
sunt,  peccatuiu  est.  (  2.  Nec  ideo  ullum  "  menda* 
ciuin  putauiluro  est  npn  .esse  peccatum,  quia  possu« 
inus  aliqiiando  alicui  prodesse  mentiendo.  Possumus 
enim  et  furaudo,  si  pauper,  cui  palam  datur,  sentit 
commodtim,  et  diyes,  cui  clnin  tollitur,  non  sentic 
iocoinmodum,  nec  ideo  tale  furtuin  quisqiiam  dixe- 
rit  "  non  esse  peccalum.  Et  $upra  c.  18.  '^  :  §  3, 
Nemo  mentiens  judicandus  est  qui  drcit  '*  falsum 
quod  pulal  verum,  quoniam,  qunnlum  in  ipso  est, 
non  fallitipse,  sedfallUur.  Non  itaqiie  meudacii,  sed 


aliquando  temeritatis  arguendus  est  qui  falsa  in- 

NOTATIONES  CORRECTOttDM. 

OufST.  II.  G.  L  <^  Qiiod  hie  ciiaturex  B.  A^gu-  D  «  Etjurat :  Addita  b.i!C  suntex  originali  et  Ivone, 
«tiiio  iu  giossa  iiilerlin.  Ps.  25,  in  vers.  Nec  juravii  ut  locus  sii  iiUeger.  Necesse  eiiim  est  praicedere 
in  <^o/o,  leferiurcx  Gassiodoro.  juramentum,  ut  qujs  pei^urus  dicaiur,  ciijiis  jura- 

G.  VI.  >  F,af  iHum  •  Sic  etiam  apud  Ivonetn,  ei 
in  uno  V.aticaoo  codlce  seriuoniiiii  B.  Augustini,  et 
iuAiiiuerp^  editioiie,  Nain  ih  atiisest:  faciiiu$jurui. 


me^nli  in  codicibus  Gratiani  nulla  erat  meiiiio.  Alia 
eiiam  nouuulla  sunt  emendata. 


QliiEST.M.G.  I.  ^  credente$  :  Ed.  Bas.  «  G.  11.  *  Ivo  Pan.  1. 8,e.  125.  Decr.  p.  12,  c.  22.  Petr.  Lomb. 
Seni.  I.  5,  disi.  39.  •  Ps.  5,  v.7.  M  Gor.  c.  W,  v.  5.  =G.  111.  •  Sermo  480.  Ed.  Maur.  —  Ivo  Pan. 
1.8,  c.  ni.  Uecr.  p.  12,  c.  39.  Petr.  Lomb.  ib.  *  desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III. 
'  abest  ab  Iv.  Pau.    •  facit  :  ib.    ^  nam  :  ib.    *•  perjurnt  :  orig.  —  Ivo.—  Bdd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  Par. 


"  hic  :  Ivo  Pan.  —  Edd.'  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Vcn,  I.'  "  abesiab  Iv.  Pan.  et  Edd.  coll.o.  pr.  Par.  LujMd. 
••  votuit  :  Ivo  Pan.  »*  desi«l.  ap.  Iv.  —  Ed.  Ven.  L  ••  inteiligae  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugd.  II.  **  H 
dicit  plui$se  :  Edd.  c|||.  o.  =  G.  IV.    "  Peir.  Lomb.   I.  3,  disl.  38.    *•  Omni$  :  orig.    "  menHtur  qui 


••  votuit  :  Ivo  Pan.     **  desiil.  ap.  Iv.  —  Ed.  Ven.  L    ••  inteiligae  :  Edd.  coll.  o. 

dicit  plui$se  :  Edd.  c|||.  o.  =  G.  IV.    "  Peir.  Lomb.   I.  3,  disl.  38.    *•  Omni$ 

fidd.  Bas.  Liigdd.  II,  lil.    ••  non  ui  per  ea  $e  invicem  homine$  fallant^  $ed  ut  ei$  :  E»\\i.  coil.  o.     "  perfe» 

rat :  orig.    "  add.  :  tamen  :  Ed.  Bas.    ••  dixit  :  Edd.  colJ.  o.    «*  Pelr.  Lpmb.  ib.  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  I3&. 

Decr.  p.  12,  c.  51.    ••  dixit :  Ed.Bas. 

Patbol.  CLXXXVIU  36 


Iini  DE^RETIPARS  SFXUNDA.  CALSA  XXII.  OniEST.  II.  <I5« 

caiJlus  **  crcdit  ac  pro  veris  habel,  potiusqiie  e  con-  A  Vnde  AugiistinHS  iu  EnchmtiiOf  c.  21  "  : 

C.  VI.  Falli  in  his,  quof  ad  fidem  non  perlineni^ 

aul  parvum,  aui  nhllum  e$l  peecatum* 
lii  qiiibus  **  rebus  nibil  inieresl  ad  cafiesscoduiu 


Irario,  quantum  in  ipso  esl,  inentitur  ille,  qui  dicit 
venim  "  quod  pulat  falsiim.  Quantum  eniin  ad  ani- 
mum  ejus  alliiiet,  quia  non  quod  scntil,  hoc  dicit, 
iion  veruin  dicit,  quamvis'  verum  inveniatur  esse 
quod  diclt.  Nec  ullo  modo  liber  esl  a  mendacio  qui 
ore  nesciens  verum  loquitur,  scicns  autem  volun- 
taie  *"  metitilur.  Non  considcratis  itaqu«  rebos 
ipsis,  dcquibus  aliquid  dicilur,  sed  sola  intenlione 
dicenlis,  melior  est  qui  nesciens  falsum  dicit,  quo* 
iiinm  id  verum  putat,  quam  qui  mentiendi  animnm 
sciens  gcrit,  nescicns  verum  csse  qiiod  dicit. 
C.  V.  Non  menlitur  quianimum  fallendi  non  habet, 
Item  Getasius  Papa  **. 
Bi^aius  Pauliis  apostolus  non  ideo  (quod  absit) 


Dei  regnum,  utrum.  credantur,  an  noii,  et  utruiii 
vera  ^sive  sini,  sive*  putentur,  an  falsa ;  in  bis  er- 
rare,  id  esi  '*  aliod  pro  aiio  putare,  non  arbilriiii- 
dum  est  esse  peccaium,  aut  si  esi,  uiitiimuin  esse 
alque  levissimum. 

€.  VU.  In  hi$  qua  ad  fidem  penineut,  gramus  est 
fatli  quam  alio*  decipere, 
Idein  in  Enchiridio,  c.  18,  «i  ^*. 

In  ipsarum  ^*  consideratioiie  rerum,  qii;c  dicuutur, 
tanluin  iulcresi,  quia,  sive  quis  fallilur  sive  iiieii- 
tiaiur,  ulcunque  falli  qiiam  mentiri  inintis  e^it  inn- 


ferollisse  credendus  est  aut  sibi  exsiitisse  contrariiis,  ^  Inin,  qiinntuin  perlinet  ad  hoiiiiiiis  voliiiituteui ;  i;i- 


qnoniaui,  quum  ad  llispanos  '*  se  promisisset  itin- 
riiin,  dispositione  divina  majoribus  occiipatiis  ex 
vansis  implero  non  poiuit  quod  promisit.  Qiinnlum 
ciiini  ipsiiis  voluntatis  interfuit,  lioc  proniinciavit, 
quod  revera  voluisset  efliccre.  Qiiuntum  enim  ad 
divini  secreta  consttii  *S  (quue,  iil  iiOiiio,  omnia  non 
poluit,  licet  spiritu  Dei  plenus,  agnoscere)  superna 
praeterinisit  dispositione  pra*venius.  §  i.  Nec  quia 
fi.  Petrus  npostoius  pro  affeclu  divinsL*  reverentiae 
ipsi  Domino  respondit  *'  :  Non  iavabit  mihi  pede$  in 
amrnum,  fefellisse  (quod  absit)  aut  in  sua  putabitiir 
iiiiuime  conslitisse  sententla,  quia  mox  eidein  di* 
viiiae  voluutati  cesserit  *',  et  quod  se  dixerat  non 


men  ^*  loiioie  iclembilius  est  in  his,  qiia:  ,\  religioiic^ 
sejiincia  sunl,  menliri,  quam  in  his,  siiic  qiioniui 
flde  vel  nolitia  Deus  coli  ^^  non  potest,  falli  ^*. 

U\  Pars.  Graiian.  hemf  quod  diciiur  :  Perdes  + 
omnes  qui  loquuntur  mendacium,  non  de  omni  men- 
dacio  inielligindum  etU  Sunt  enim  quoidum  menUa- 
cia,  in  quibn»  etsi  sit  aliqua  culpa^  non  lamen  dam- 
nabilia  suni^  imo  tanquam  non  mendacia  habenda 
suni,  Sunt  et  alia  mendacia,  qum  sum  gravioris  culpte^ 
de  qtiibus  inielUgHur  :  Perdes  omnes»  qui  loquaulur 
mendaciuin.  §  i.  C//  autem  appareat^  quae  mendada 
sint  venialia^  et  qum  damnabiliay  distinguendum  e</, 
quot  sint  genera  mendacii. 


esse  faclurum,  causis  adstriclus  *^  humanae  salutis,  p  De  quibus  Augustinus  scribit  in  libro  de  Mendaeio, 
passus  cst  prona  voluniate  faciendum.  r.  t4  *• : 

C.  VIII.  Quol  sint  genera  mendacii  ? 


II.  Pars.  Gratian.  Ille  ergo  fatsum  jurando  menii- 
tur^  qui  scit  falsum  esse  quod  jural,  Est  enim  menda- 
clum  (ut  Augustinus  •*  ait)  falsa  signi/ieatio  voeis  •• 
cum  voluntate  faltendi.  §  1.  Sed  quum  fattere  semper 
sit  voluntatis^  falli  autem  vel  infirmilatiSt  vel  temeri- 
•tatis,  gravius  autem  sit  quod  ex  votuntate,  quam  quod 
ex  temeritate  vel  infirmiiate  procedit :  atiquando  con- 
lingit  falli  vel  nutium,  vei  minimum  esse  peccalumt 
aiiquando  ex  ipsa  rerum  varia  consideratione  minus 
€sse  faiiere  quam  faili. 


Primum  ^^  est  capitale  mendacium  longeque  fii- 
gieudum,  quod  fit  in  doetrina  religioiiis,  ad  qiiod 
mendacium  nulla  conditione  quisquam  ^  debei 
adduci.  Secundum  auieni,  ut  aliquem  lasdai  injustey 
quod  'ei*  i  tale  est',  ut  ^  *ei*  nuiii  prosit,  etobsit  ali- 
cui.  Tertium,  quod  iia  prodesi  alteri,  ui  obsii  aiieri« 
quamvis  non  ad  iromunditiam  obsii  corporaleiii. 
Quartum,  *quod  Qt*  sola  mentiendi  falleodique  libi- 
dine,  qiiod  mirum  *•  mendacium  esi.  Quintiim,  qiiod 


NOTATIUNES  CORRECTORUM. 

C.Vfl.dApudB.Augustinum,nccmuUoaIiterapiid  h  tiri  minus  sit  matum,  quaninm  perlinet  ad  homims 
Ivonein  lcffiiur '  :  In  ipsarumaulem.qua^dicnntur,  voiuntatem,  tamen  longe  tolernbtlins  sttinhis.etc, 
<onsideratione  rerum  tautum  inierest,  qna  in  requis-  Verum  ob  glossam  in  versic.  Utcunque.  (al.  ubicun^ 
que  faiiatur  sive  mentialur,  ul,  quum  falli  quam  tnen-      que)  non  esi  mutatum. 


Qui£ST.  II.  C.  IV.  **incaute  :  Edd.  Bas.  Par.  Liigdd.  If,  III.  --incautius  :  Ivo.  —  fwcrfM(iw«  creditapro  reris 
habel :  orig. —  "  tanquam  verum :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  ■'  voluntatem  :  E«l.  Bas.  =  C.  V.  •»  Apiid  Ans.  I.  15, 
c.  22,  hoc  capui,  cujus  auctor  oiiiniuo  non  esi  reperius,  multo  loitgius  profertiir.  ••  Hispaninm  :  Ed.  B.is. 
»»  conciiii:  Edd.  Arg.  Bas.  Ven.  II.  »•  Joan.  c.  13.  v.  8.  »»  cesnit  :  Ed.  B^s.  •^  nditrictis  :  ib.  •«  in  libro 
;i(l  Coosenlitim  de  mendacio  c.  12.  —  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  125.  Decr.  p.  12,  c.  45.  »•  desid.  in  orig.  ei  Iv. 
Dccr.  =C.  VI.  »*  Ivo  Pan.  I.  8.  c.  152.  Decr.  p.  12,  c.45.  Pelr.  Lonib.  Sciil.  L  3,  disi.  39.  »•  ^iir- 
bu\dam  :  orig.  '•  el  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  VII.  *  eodeui  fore  «lodo  iu  PAnuruua.  *•  Fvo  Paii, 
ib.  c.  133.  Decr.  ib.  p.  51.  *»  adil.  ;  quoque  :  Ed.  Bas.  *»  et  tamen  :  Edd.  Arg.  Bns.  ^»  regione :  Ed.  Ilas- 
—  add.  :  fidei :  Edd.  Bas.  Liigdd.  **  r<r/i  ;  Etl.  Bas.— «)ji  ;  EUI.  Ven.  Fl.  Par.  *•  nec  faiii :  Edd.  Lugd. 
I.  Par.  —  clesid.  iu  Kd.  Ar<?.  f  Psal.  5,  v.  7.=:C,  Ylll.  **  Ko  Pan.  I.  8,  c.  12i.  Dccr.  p  12,  r.  I.Peir. 
Lt»iiib.  Soiit  ib.  dist.  38.  *'  l*nmum  est  ad  evitandum  cap.  meud. :  orig.  =  C.  ViU.  *»  qitivis  :  Ed«l.  Arg. 
VtMi.  II.  Liigrl'1. 1.  —  quis  :  Eild.  roll.  f  iinn  esi  iu  orig.  el  ap.  Iv.  —  neque  apnJohui.  *»  (iuod  :  Edd. 
Aig.  Bas.     ■•  m<?  wm  ;  orig.    -  Ivo  Qecr. 


fWS-                               mRCTI  PARS  SECINDA.  CAUSA  XX:i.  QL-tST.  IF.  115^ 
fil  plaeendi  eupSditate  de  suayiloqiiio  *'•  llis  onini-  a  menlitur,  quanto  inagis  ^  a  primo  recedil.  Quisqnis 

bos  peniliis  eviiatis  atqiie  rejeclis,  sequitur  sextuin  aulem  esse  aliquod  genus  roeiidacii,  quod  peccaiuin 

genus,  qnod  'ei*  nulli  obesi»  et  proiiest  alicui,  veluii  non  sil»  pntaverit,  decipiet  »e  ipsuin  tiirpiler,  qiiUHi 

si  ifuispiani  pecnniam  alicujus  ii^uste  •  toilendam,  honestuin  sc  deceptorem  arbitratur  **  alioruni. 

scieiis  iilii  sii  '*,  nescire  se  mentiaiiir  'quocunque  C.  IX.  Non  licei  atieui  humilUatis  cauga  mentiri. 

iiHerroganti;"  '.  Septlmuni  ■*,  quod<  et  niilli  obest,  Item  Augiistiiius  de  ver'nit  nposioli ,  sermone  XXXL 

et  prodest  allcni,  veUiii  si  nolil  •*  bomineiii  ad  nior-  <*'•  ^XiX.  " 

leni  qiiaesiintii  proilere,  mentiatur,  Ei  infra  ibidein  :  0"*"™  humililaiis  causa  menliris,  si  •*  non  eras 

Oclnviiin  esi  geniis  mendacii,  qiiod  cl  nulii  ol>est,  l>eccaior  anie,  qunm  roenlireris  •»,  menliendo  effl* 

el  ad  hoc  prodest,  ni  ab  immnnditio  coiporHli  ali-  cerisquod  eviiaveras.  Verilas  «•  in  te  non  est,  nisi 

qiiem  tueaior.  El  infra  c.  21  :  §  I.  Non  est  igitiir  ^  "^*  dixeris  peccatorem,  nt  etlani  esse  cogooscas- 

menliendum  in  doclrina  pieiatis;  magnum  •»  'enim*  ^«"las  aulem  ipsa  est,  ul  qnod  es  •Nlicas.   Nam 

scelus  esl,  et  ■•  primum  genus  detesiabiiis  mendacii.  <l"omodo  est  humilitas,  iibi  regnat  falsitas? 

Non  esi  •*  inentiendiim  secundo  genere,  quia  nnlli  ^*  ^*  ^^  eodem. 

farienda  esl  injiiria.  Non  est  ••  meDtiendum  tertio  '^*"*  (Jregorins  ••  lib.  XX  VI,  Moralium,  e.  2, 

genere,  q^iia  niiHi  cuin  alierius  injuria  eonsulendum  B  Incaute  ••  suiit  *  hiiiniles  '•  qui  se  meodacio  illa- 

esi.  Non  est  mentiendum  qaarlo  genere,?  propter  Q"^'^*-                       « 

ineiidacH  libidlnem,  quae  per  se  ipsam  vitiosa  esl.  ^*  ^'-  ^^"  ''**'  menliri,  ut  arrogantiu  vitetur. 

Noii  est  inenlienduni  qiiinlo  genere,  qoia  nec  ipsa  ''^  Aiigustiniis  $uper  Joannem,  Iractatu  XLIII, 

veriijis  flne  ••  placendi  boininilMis  enuncianda  esl;  ^'*>"  "*  cavealur  arroganiia,  ut  veriias  relinqua* 

<|n:into  minus  inendaciiim,  qnod  per  se  Ipsnm,  quia  ^*"'' 

lueudaciuin  est,  utiqiie  iiirpe  esl?  Non  est  meiitien-  C.XII.  Non  omne  mendacium  oeque  pecealumettm 

duin  sexto  genere,  ncqiie  cnim  reclc  *elinm*  testi-  Idem  m  EnchiridiOf  £,18  ^  ^*. 

iiionii  veritas  pro  rnjusqunni  ••  leinporali  commodo  Hifai  aulein  videturttpeccatum  esse  quldein  omne 

;ic  saluie  corruinpitnr;  ad  senipiiernnni  vero  salutem  mendacinm ,  sed  multum  interesse  qiio  animo  et 

niiltus  ducendus  esl,  opitulanle  mendacio.  Et  infra :  qnibus  de  rebus  quisqne  mentiatur.  Non  enim  sic 

Nc(tue  septimo  genere  nienijenduin,  non  enfm  cnjus-  peccat  *IIIe*,  qui  consulendi,  qnomodo  ille»  qui  no- 

quain  comtnoditas  aul  salus  temporalis  perficiendsc  ceiidi  voiuntate  mentitur,  nec  ^Mantum  ^*  nocet  qui 

lidei  prjefcremla  esi,  ncc  se  quisquam  >  in  recte  viatorein  nientiendo  in  adversum'^iter  mittit,quan- 

/iiclis  nostris  lain  inale  movcri  seiitiat,  ut  flat  eliani  ^  tum  is,  qui  viam  viiae  mendacio  fallente  depravat. 

aniino  deterior  longeque  a  pieiaie  remotior.  El  in-  C.  XIII.  Non  ett  aliquo  modo  quitibet  decipiendus. 

fra  :  Nec  oclavo  gcnere  menliendum  est,  quia  el  in  /^^^  Augustinus  t«  libro  de  conjtictu  vitiorum  atque 

V»o^!S  caslilas  animi  pudjciiiae  ^  corporis  prafcriur,  9tr<ii<um,  c.  49.  ^* 

el  iii  nialis  *id',  quod  ipsi   facimus,  eo  quod  llcri  Nec  arlificioso  mendncio  iiec  simpiici  verbo  opor- 

sinimus,  nobis  dainnabilius  esl.  §  2.  In  his  aiitein  •^  let  decipere  queinquam,  quia  quoiuodolibet  »  roen- 

(k:io  getimbns  tauto  ouisque  miiius  peccal,  qnuin  tilur  qnis,  ocriiil  aniinaiii. 

NOTATIONES  CORRECTURUM. 

C.  VIII.  •  /n;iitl0:Abeslaborigin;iIi  vox  isla,  pio  >  Quauto  mogU :Ui  origimdl  lenitur:  quanlo emer" 

qua  in  duobus  Gratiani  cotltcibus  legitur  :  juste.  git  ad  octavum^    ttmio  amplius,  qnan  o  Jevergit  ad 

'  Quocunque  inlerrogunie  :  Addiia   hxc  suiit  ex  primum.  Sed  ernl  glossa  iii  vers.  Recedit. 

orisinali,  C.  X.  ^  Incaute  sunt :  Sic  in  plerisque  nianuscri- 

^Se  quis^uam  :  Apnd  B.  Angiislinnm  et  Ivonein  ptis.  Vulgala  lectio  eratitncau/i  su/il /iowmis<«liile- 

est  :  Nec  si   quisquam  in  recte  faclis    nostris  tam  ger  auieiii    B.   Gregorii  locus  sic  liabet  :  Incante 

mate  moveiur,  ut  fiat  etiam  animo  delerior  longeque  sunt  humiies  qui  se  mendacio  illaqueant ,  dum  nrro' 

a  pietate  remotior,  propterea  recle  fncla  deserenda  ^  gantiam  vitantt  imo  meniiendo  superbiunt,  quiu  con^ 

$unt.  Sed  ob  glossain  in  ven>.  recte  fuclis  iion  est  tra  veritatem  se  erigunt,  quam  retinquunU 

nintatuin.  C.  XII.  ^  Nonnulla  iii  lioc  cnpiie  snnt  inducta,  et 

^  Pudicitias  :  Apud  eosdem  babetur :  pudidtia  cor"  alia  eniendala  ex  B.  Auguslino  el  Ivone. 

porii,  et  in  malis  id,  quod  ipsi  facimus,  eo  quod  fieri  C.  Xlll.  *  Quomodotibet  :  lii  ipso  libello  legiliir    : 

eiuitHUS^  mnjttt  esl.   Sed  eadciii  causa  obstitii   ne  quolibel  artis  modo  meiUiulur,  os,  quod  mentUur  , 

iiiularelur.  occidit  unimam,  Sed  Ivo  cuin  Gratiano  conoordat  ^ 


QujSKT.  II.  C,  VIII.    •»  suavi  eloquio  Ivo  Pan.  —  Edd.  roll.  o.    "  scit :  Edd.  Arg.  Bas.    ••  add.  :  genus 
matidacii  est  .  FM.  coll.  o.  pr.  Arg.     ■*  notens  ;  orig.  —  Ivo.  —  Ed  I.  coll.  o.  —  bobin.     ••  quod  :  E<t.  Arg. 

—  quia :  Edd.  rell.  (pr.  Bas., a  qua  abest.)—  Ivo.  ••  desid.  in  Ed.  B.is.  «^  add. :  igiiur :  E^kl.  coll.  o.  ••  add.: 
i>'/wr  :  E*l.  B.JH.  "•  causa  :  Edd.  coll.  o.  —  cnpiditate  :  Ivo  Pan  ••  cujusque  :  Ivo  Pan.  —  cujuscuuque  : 
iVo  Deer.-  h:d.l.  ndl.  o.  «'  £r^o :  Ed.  Arg.  Bas.  •■  arbilretur :  E.ld.  coll.  o.  =  C.  IX.  •»  Sei ino  181.  Ed. 
Maur.  —  Ivo  Pnn.  1. 8,  c.  Ii8.  Decr.  p.  |-2,  c.  44.    «*  abesi  ab  Edd.  Arg.  Bas.    ••  mentieras :  Edd.  Arg.  Bas. 

—  mentieris  :  Edil.  Nor.  Ven.  I,  II.  ••  add. :  autem  ipsa  :  Edd.  ctdl.  o.  pr.  Arg,  •'  esl  :  Ivo  Pan. «—  Edd.  coll. 
o.  =  C.  X.  «»  Ang.at.Greg.  :  Ed.  Arg.  ••  incauti  :  Edd.  coll.  o.  '•  homines  :  Edd.  Ven.  11.  Lugdd. 
I*ar.  5=  C,  XII.  '*  Ivo  Oecr.  p.  44,  c.  51.  ff  non  absurde  videlnr  :  Edd.  coll.  o.  '*  aiii  vero  :  ori^.  — 
Ivo.  "  »dd. ;  itie  :  Ed.  Bas.  '*  dicersum  i  oiig.  —  Ivo.  =  C.  XIII.  '•  Coll.  tr.  p.  p  5  t.  «,  c.  itf.  IvQ 
Decr.  p.  i2,  c.  i\. 


I1S5                                   DECRKTI  PARS  Sei.UNDA.  CAUSA  XXlt.  QUJ»T.  tl.  {130 

C.  IIV.  Vro  temporali  rtta  aticujuM  perfectm  mcnlm  A  Ifilc  qnod  potosl.  Qiinm  atiiem  ad  iMiae  *■  »rtieiiliini 

Rofi  f/eM.  votiiiim  fueril,  ui  lall  fs&hiti  oonnilere  imiI  paccaiMlo 

ItetH  AiigHslmiM  In  tfHinto  Pxnlmo  ad  femk.:  i  Pep-  um  imMil,  |oni  se  exieihnel  tion  babere  qvid  Csfc- 

des  omoos.  «loi  loquunliir  >  '•  ^.,,^  i,,iamloid|reUcr.«me«»pefi|»ierii,iHiOdieeie*> 

Ne  qiHs  arbilrelnr  perfecium  el  spiritaletii  lionii-  f«ci«|  •% 

nem  pro  isla  lemporall  vila,  in  ^^  ciijiis  niurie  iimi  *            ^  ^y.  j.   _i_ 

occiditur  sive  sua  siveaUeriiis  aniuia ,  debere  inen-  .       ...        .  *       .*       ...  ,. 

.....  Item  Istdoros  m  SyitOTimiiff ,  c.  10  •'• 

tirl,  qtiouiam  '■  aliud  eat  mentiri,  a  iud  esl  ventiii  ^               ^        j..          '#              _. 

J         ...         ...        «  .        ...            ...  Omne  genus  mendacii  sumniopere  riige,  iiee  GMU, 

occuftare;  slqHid^m  aliud  eai  faUmn  dtcerot  aliud  ^^.,..  ..^  i.,^..^„.«  f.i.„«,    «^;  ...  «J™.^    -.— .^ 

"       ...      .....          ....  nec  «iiidio  loquarts  falsum,  nec  ul  pnrsies.  mei^ 

verNtn  tatere;ut6i  qms  forte  ve^ad  iilam  visibilem  ....    ,               ^    11^..  r..ii    ....         r  ...  -  • 

*   .  ..  \  tin  stuileas,  tiec  qitalibei  lallacia  vitam  alicoius  cle- 

nnrtl^  non  Yult  '*  boniiiiem  prodere,  paratiis  esse  .     ,       .,          ..   1    • .     •    ••      ^-u 

,  •^           *  *  fendas,  Cave  tuenilacium  tn  ••  omnibus. 

debei  verum  occullare,  non  faUiim  dieere.  iK  neque  ^  ^y,,  ^^  ^^^^^^  [PALEA.] 

prodai,  iieque  menllalur.  ne  occldat  aiiNnani  suum  „^,„  Augusiiutts  in  lib.  He  nundMeio.  c.  d  p*\ 

pro  corpore  alierius.  El  infra  :  §  i.  Duo  ••  siinl  oiu-  ^  g.  ^^^.^^^,  ^^  eoitfiigial-,qul  im^ndacio luo po^sU 

ninogdnera  mendacionim,  In  qi.ibus  non  est  magna  ^  „,orieliberari,m>»  es  mentliuros.  Os  ••emmqtio.l 
culpa,  sed  lamen  noti  sunt  sine  culpa ;  quum  aut  joca-  B  ,„^„ju„,^  ^^,^^  ^^j^,^.  £,  i^f^a  ..51.  Quuw  er^o 

mur,  aut  ••,  ut  proiimis  prosinius.  ineniimur.  Illud  ••  ^^^,,^^  ^^a  »ienia  auiitliliir .  nuiiquam  pto  cu  . 

pritmim  fn  " jocando  ideo  non  est  peniiciosissimimi  «S  j       ,^^  ^.^^  ^       ,.  ,a.  «e„Uendi.m  esl. . 
quia  non  fallil.  Novil  enlm  llle,  cui  dicitur,  joci  •• 

causa  ess«  dicfum.  Seci.iKlum  atiiem  idco  niiims  ••  ^*  ^^"'-  ^""JI/^Ji^nT^^cT^^                 *"'  *"* 

vsi,  quia  retinct  nonnullant  benevolentiaiu.  §  i.  Ulud  j^^^  Auguslinos  1«  iibro  qweit,  Gen.  c.  44. 

vero.  qeod  non  babei  dupi«x  cor,  ncc  inendaciuiii  queett.  145  ^•^ 

quidem  diceuduni  esl,  tanquam,  yerbi  gratia,  si  cui  Q„oil  auietn  «••  ait  fratribus  suis  Josepb  :  Nefcte* 

gladius  comiiienilelur,  et  promillal  se  redditumm ,  ^atn^  quia  *••  auaurio  auguratur  homo,  qualh  e$o?  de 

qiHim  ille,  qui  comuiendavit  "  poposceril;  si  forte  hoc  augurio  etiam  mandavii  eis  dicenaum  per  hi»« 

gladium  Buuni  i^pelat  furens,  manifesluinesl,  *luuc  mineiu  'snunr,  quid  sibi  velit,  quaiH  solcl.  An**^ 

iion  esse  reddeiidttui  ••,  ne  vel  se  occidat,vel  alios^^,  quia  non  serio,  sed  "■  joco  dictum  est ,  ut  eiiitus 

ilonec  ci  santtas  resiiluatur.  ilic  ideo  non    babel  docuit,non  esl  babenduin  niendaciuin?  Me.idacia 

iIupicK  cor,  quiti  ille ,  cui  comniendaiiis  esl  gla-  enira  a  mendacibus  serio  agunlur,  noii  joco.Qumii 

diiis,  quum  promitlebal  se   re^Iditurnm  poscetiti,  aiitein  qux  non  sunl  lanquam  ^••joco  dicuntur,  noi» 

BOii  eogllabal  lUrentem  posse  repeiere.  Et  infra  :  ^  depulanlur  *•*  mendacia. 

i  3.  Ilaoifeslum  *>  esi  non  esse  cuipandum  aliquando  Gratian.  Sed  in  veiere  te$tumento  multa  permittt^ 

veruiii  tacere  ,  falsniii  auiem  dkere  non  i.ivenitur  baniur^  quorum  exemplis  hodie  uti  non  licet. 

couceaMun  •esse*  perfectis**  Unde  Cregorius  lib.  XVIil.  Morat.  c.  5. : 

G.  XV.  Woilro  peceaio  aileriu$  Mfnfi  eonsuiere  C.  XIX.  Yeterum  exemplo  mentiri  non  licet. 

%ton  debemus.  Si  qiiis  per  vetus  teslainenlum  vnll  suuro  loerl 

IJem  tii/i6ro  conframffidaciiim,  c.  17.  •^  mcniiaciuni,  quia   minus  illic  quibusdam  fonasae 

Faciat  bomo  eliain  pro  temporali  ••  bominum  sa-  nocmTit»  dicat  necesse  esl,  rerum  alienarum  ra* 

NOTATIONES  CORIIECTORUM. 

C.  XIV   •  Manlfeetum  :  Apud  B.  Aegiisiinum  haec  Vitde  manifestum  est^  ete. 

antccednnt:  Verum  nHlem  ocentlavit  et  Dominns^  C.  XV.  ^  RecU  :  In  originali    legitur:  liofl  recfe^ 

qnum  ditcipuiis  nondnm  idoneit  dixit :  Multa"  habeo  sed  iion  esl  emeii<latuin  propter  easitm. 

vobis  dteere,  sed  uunc  non  potestts  porlare  illa  ;  C.  XVII.  p  Caput  Uoc  abesl  a  plerisque  veiusl»» 

et  apcstotus   Pautus  ,  ^iiiim  ait :  Nou**  polui  loqiii  _  el  iii  diiobus  esl  cum  DOmine  Palcx. 
vobis,  quasi  spiriliialibus ,  sed  quast  carnalibus.  " 


QvAST.  II.  G.  XIV.  T^  Ans.  I.  il,  c.  79  (78).  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  130.  Decr.  p.  If,  c.  46.  '^  mone cmjua 
sua  vet  atterius  occiditur  anima  :  Edd.  coll.  0.  ^^  Sed  quon,  :  eaed.  —  Ivo.  *•  tetit  :  FaM.  eoU.  o. 
••  add.  :  uero:  e:ed.  pr.  Arg.  Nor.  '^  aiil  proximo  menlimur :  Ivo  Pan.  —  aut  pro  prox.  ment.:  Ivo  Decr. 
—  0«!  proximo  consulendo  mentimur:  Edd.  coll.  o.  ••  add.  :  autem  :  eaed.  ••  desid.  in  Edil.  Arg.  Bas. 
*^  pemictof um  :  Edd^  coll.  o  —  Ivo.  ^  joeandi  —  fuiste  :  Edd.  coll.  o.  ••  mjltns  :  orig.  —  Ed.  Anr. 
**  commendaverit :  Edd.  coll.  0.  •*  credendum  :  Ed.  Bas.  ••  afiitm.  Edd.  coll.  0.  *  Joan.  c.  16,  v.  li. 
••  1  Cor.  C  5,  V.  1.  ••  sancfis  :  Edd.  coll.  0.  —  Ivo.  =  C.  XV.  ••  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  145.  Decr  p.  II, 
V.  48.  ••  rila  lcmp.  ae/  sat.  i  Ed.  Bas.  —  vita  temp.  et  sai.  :  Ed.  Arg.  ••  ad  lioe  ventum  :  Edd.  coH.  o.  — 
Ivo  Pan.  •^  in  Ed.  Rom.  leitu  leg. :  naii  recte,  sed  muiatutn  esl  simul  cum  ipsa  notatione  in  indice  erra- 
aomm,  qiiod  edilores  posteriores  oinnes  fiigil.  —  fadet :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  =  C.  XVi.  ••  1. 
«,  e.  10.  —  Ivo  Pan.  I  8,  c.  Ii6.  Decr.  p.  \%  c.  49.  **cum :  Ed.  Bas.  =  C.  X VH.  •* Ipsa  Angusiini  veHia 
noh  profcruniur.  ^^confmgerit,  qni  de  :  Edd.  roli.  o.  ••  Ointiff  — 9111'  :  Edd.  Arg.  Bas.  —  «f.  Sap.  r.  I» 
y.  II.  "•  ilesid.  in  Ed.  Arg.  =  C.  X  Vffl.  ••»  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  I».  Decr.  p.  14,  c.  43.  •••  desid.  ap.  h. 
I>e«r.  ei  in  Edd.  coil.  0.  pr.  Luvdd.  Par.  '••  ^iita  non  ett  in  augurio  homo,  qvatis  eeo  :  Edd.  coll.  0.  —  cf» 
Genes,c.44,  v.  15.  ^•^aut  :  £<ld.  Ven.  I.II.  Nor.  Lugd.  L  Par  ••*  Ivo.  Pan.— Edd.  coll.  o.  pr.  Lncild. 
Par.    •••  add.. :  sint :  Edd.  coll-  0.  pr.  Arg.    ^*^  deputentur  :  Edd.  coll.  o. 


1^7  DECItET!  PiUlS  SFXCMDA.  CAtSA  XIU.  QtJifiST.  H.  1153 

fitiiiH*el*  '**  relriiMiliOiieiti  iiifuriac»  qii»  iiiliriniaillic  A  C.  XXI.  SimuiAiw  utilii  esi  ei  m  fcyki»^re  aMHien^a^ 


t-onoem  eiinl,  sibi  nocere  non  posse.  Qim  ouuiia 
cuHCiis  liqiiel  qnanie  animaUverstone  veriias  in^e- 
qnitHr  ^**9<|«ai  noluB  jam  sigmficalioiiie  suffi  uuibia 
|N«i|K)8itn  in  vera  came  dcclurftlur. 

C  XX.  ObUttficH  W«  ^bUU  remuueraUB  de  metiducU 

zuttt  punitef. 

idem  eodem  lib,  cap.  2.  *** 

Si  quxlibet  culpa  sequenU  solel  pin  opnraiioiie 
purgari,  quanio  roagis  b«c  ractllitne  *"  al»stergiuir, 
quaro  mater  iNroi  operis  pielasipsa  comitatur?  Noii- 
iiulli  vero  de  "*  obstetricum  fallacia  coiianiur  asse- 
reref  hoe  mendacii  geniis  non  esee  peeealuro,  na" 
lime  qnod  iUk  memiemibna  scripumi  eei  ^" :  quia 
etdificovit  ittis  lkminutdcmo$  "^».  In  qua  magia  re* 
oompenaallone  cegnosctiur,  quid  mendacii  culpH  ft 
inereatur.  Mambenignitatas  eanim  mercest  qux  eis  in 
sHemapotuit  vilaretribui.prnfriissa  ^"cnlpameiid»- 
eii  in  lerrenaui  "'  est  rocoinpensaitionem  declinata. 

Gmtian.  Ahiakam  ^iM^f  loquM  ai  puero$  iUO$ 
ait  "^  ;  Se:leic  bic  cum  asino;  ego  et  pver  illu^ 
usqtie  |ieriransH»imus,  et»  quum  adoraverimuSt  re- 
Tertcmiir  ad  vos ;  Hcet  aliud  u  fmumm  deliberaret^ 
iamen  excu$atur  a  miendMtio»  Uude  Ambroeiue  in  libro 
de  Pairiarchi$  ^^^  :  Propbeiavit  Abratiam  '^*,  quod 
ignoraliat.  Ipse  solus  dispouebat  redire  inimotato 
lilio.  Sed  Doiuiuus  per  os  ejus  locutus  est  quod 
parabat  Captiose  aiitem  loqueliatur  cum  servulis, 

allquiSy   aul 


Item  Uieronymus  in  epi$t.  ad  Qahtn^^  €.  Si, 
Uiilem  sfmulationem  et  in  letnpore  assHmendam, 
Jebu  regis  Uracl  nos  doceat  exemftfuin,  qui,  qiinin 
iion  potuisset  iuterflcere  sacerdoies  Biial,  iiisi  se 
niixisset  *••  velle  idoiutn  coiere,  dixil  •••  :  Conjfre-, 
gate  mihi  omnes  $aeerdotes  Baal.  *St  enim"  re$i  Aokab 
xervivit  Baat.  "'  trt  puucie^  ego  serviam  e\  "•  in  mui^' 
ti*.  Et  David  '**,  quaiido  inutavit  raciem  suam  co« 
ram  Abimelecli,  et  dimisit  eum,  et  abiit.  Nec  mirum 
qiiainvis  justos  homines  Uinen  aliqua  simtilaro  pro 
lempore  ob  suam  et  aliorum  salutein,  quuin  et  ipse 
Dominus  noster  •••,  non  habeiis  peccatum,  nec  car* 
nem.  peccati,  simulationem  peccatricis  camis  as- 
sumserit  '•^ut,  condeninaiis  iii  carne  peccainiu,  iios 
in  se  raceret  justitiam  Del. 

Gratian.  EccCt  fj^c^  mendacia  sunt  venialia,  et  quce 
damnabilia.  %  \,  Sed  qncentur ,  quare  dieat  Augueti- 
ntcs,  non  esse  mentiendum  pro  temporaii  vita  adcujuSf 
quum  Abraham  de$cendens  in  jEgyptum  rogttverit 
Saram^  ut  sororem  ejusse  esse  mentirelur^  dicensf: 
Novi,  quod  pulchra  sis  mulicr,  et  quod,  quum  vi- 
derint  te  jfigjptii,  dicturi  suut,  uior  IHius  esl,  et 
liiteHlcient  me,  et  te  reservabtint.  Dfc  erge,  obse* 
cro  te,  quod  sorormeasis,  utbetie  sit  inihi  pro» 
pter  te,  et  vivat  auiiua  mea  ob  gmiiatn  tui.  Sed  A6fa- 
ham  non  mendacium  dici ,  $ed  verum  taceri  voluit, 
(Jnde  idem  Augusiinus  ait  in  quceeHon.  Cene$,  qum$t. 


cc. 


XXJU  Quomodo  Abraham  excusetur  a  mendaeto 
qui  Saram  $ororem  $uam  e$$e  dicsit^ 


iie  cognito  negolia  aui  inipediret  '*^ 
l^euiittt  obslreperet  aut  fletu. 

V.  Pars.  i  i.  Quandoque  aliquid  jubendo  $ignifi'  ' 
ccffiiu  velie  fieri^  quod  tamen  fieri  nolumus ,  sed  ex- 

pmmmtum  obedientia:  quwrimue,  $icut  Abraham  a  Qnaerilur,  cur  Patriarcba  mentiri  voluit,  ut  dlce- 

Dea  temtatut  legitur  «",  ^icttm  jussu$  e$t  immolare  fi-  >«i  Saram  sororem  suam,  et  iion  potius   Deo  coii»- 

ii«m,f4i#m  Itonuniit  nolebat  ab  eo  occidi.  Onde  in  »«'««1»  H"'.  »>  ^eUet.  ejus  pudicitiam  apud  Pharao- 

aodem  libro  idem  Ambro$iu$  "• :  Non  enim  volebai  "cm  servare  possel.  Sed  veritatem  voluit  celari,  non 

Deus  imroolari  a  patrc  fiiiiim'"»,  nec  impleri   hoc  inendaciiim  dici.  Soror  enim  dicitor,  quia  lilia  fra- 

jDuuiia  volebat,  qui  ovem  pro  filio  inunolandam  ob-  l"s  erat  Et  in  boc  osienditur,  quod  nemo  debet 

tulii»  sed  tenlabai  aifeciiim  patris,  si  Dei  priEcepfa  tentare  Deum  suum,  dum  habet  quod  raiionabili 

prsrerretlilio.  Ei  in[ra  :  Noo  iojicias,  inquil,  ma-  consilio  racial.  Fecitquod  potuit :  quod  non  potuit 

imm  in  pt.eniin.  neque  racias  ei  "^  qnldquam.   Et  Deo  commisit,  in  quem  speravit.  nec  cuin  fides  aut 

fjtfra :  Afeclnm  tuiim  inqiiisivi,  Hon  facium  exegi;  spes  refellii.  Si  autein  inierrogatus  illam  *remii»am* 

lcniavi  mentem  uuitii.  ai  etiam  fllioiiileaissimoiion  indicasset  *»  uKorem,  duas  res  luendas  commitieret 

imix^eres  propierme.  Non  wrero  quod  donavi  ipse,  Deo,  elvitam  suam,  et  uxoris  pudicitiam. 
•icc  li;eredeminvideo,quem  largitus siim non  Ubcni .  o     Giatiai».  Item  oppouUur,  quod  Jacob  »»*  tnentiendo 

KOTATIONES  CORRECTOBOM. 

C.  XXII.  q  In  quaslione  ipsa  26.  non  sunt  omnia  »ib.  4i.  eontra  Faoainm,  et  contra  Seciiii^fiiium,  et 

verba  hiijus  capiluli :   sed  coiifeclum  esi  etiain  ex  ex  ahis  locis. 


QuAST.  II.  C.  XIX.  »•»  dicat  reributionem  :  Ed.  Bas.  »••  insequatur  :  eao.  =  C.  XX.  "•  Prior  cap, 
I>ar8  leg.  ap.  Iv.  Decr.  p.  1«.  c.  41.  ••*  (ociit  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "*  ex  :  ICiid.  LugU.  0.  III. 
— -  desid.  iii  rell  "»  Exod.  c.  4,  v.  21.  *»*  domum  :  Edd.  Veu.  I.  Nor.  "»  adniissa  (al.  :  admixm)  : 
oriiK.  ""  terrena  recompensatione  :  E«hl.  coll.  o.  |>r.  Lugdd.  II,  III.  *»^  Gen.  c.  22,  v.  5.  *" J:^'  **'.'  *''*'*• 
c.  8.  "•  dcaid.  i4i  Ed.  Arg,  Bas.  Nor,  »••  *»ad.  ;  eum  :  Edd.  coll.  o.  "»  Geiies.  c.  22.  "»  eod.  c.  8. 
"»  add.  ;  suttifi  :  Edd.  c<Jll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  "*  illi  :  E(UI.  coll.  o.  =  C.  XXI.  »••  finxit :  missa 
voce  ;  ni$i :  Edd.  Bas.  Lngdd.  11.  Ui.  "•  dicens  :  Edd.  coll.  o.  ~cf.  4  Reg.  c.  iO,  v.  18, 19  »«  e» ;  Edd. 
roll  0.  ««  sibi  :  e»d.  pr.  Lugdd.il,  III.  "•  i  Reg.  c  24.  *»•  add.  :  Je$usChri$tus  :  Edd.  Bas.  Ltigdd. 
II,  m.  »«  auumsit  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  M.  III.  t  Cen.  c.  12.  v.  4i.  sqq.  =  C.  XXII^  *"  .^««•[S 
Auguslini  in  hoc  capite  hinc  inde  sunt  mtilaia.  Siinilia  lcsjunlur  in  1.22,  contra  Faustum  c.  5d.  el  54,  •• 
imUcaret :  Edd.  Arg.  Bas.—  indicaret :  Edd.  rell.     "^  (ieues.  c.  22 


ii:f  Dcocn  PARS  secc^djl 

m  mki  fffmil^  H  mUi  Mrnf ,  wte  Uamm  ra^dkcatftlsr,  X 

.  Sed  imuk  diemdm  m  mm  £mm 
fOMfMMM,  an  «tf  «A^Bs.  Xmm  €mm.  dixd  at 
\  mmuemdo^  ud  pu  frm^fouiurm, 
e,  riu  mdemmde,  Sic  ei  Lkriuus  lemmmemi 
m  Beiimmt^  aoii  ferumm^  $ed  imdimueme 
«vMttu  ErM  er§e  Jecmk  £c«s,  ■#«  mmuemde^  mi  di- 
smmme^  md  emrfii^me  ftimtofemimrm^  de  mou  fr.rnim^e- 
wmm  im  frimc^Vmm  iramuumJo,  ticui  ei  if$e  Etam 
ftim§§imUM  mmdfHdo  de  friuogemiio  mom  ffimogeni^ 
imu  feri  uermii.  Sie  ei  Jmdmi^  ^umm  euemi  ^u  Ahnzkit 
emrme^  fM  ■#■  fueruui  fUii  ejus  imuiaiiom^  mou  de- 
fmimmimr  imier  fU^os  Abrahr^  ud  dicumimr  fUd  dimkoli^ 
emjus  flii  $uut,  ucm  u^teeudo^  ted  imuiemdo,  Umde  m 
Jhmimt  mudire  muruermut  *** :  Si  Glii  Abrabx  esiis, 
opera  Abrah:e  Caciie;  duoc  aocera  qiueriiis  ae  in-  ^ 
lericerc,  bcNDiiieai,  qui  vci iialem  loeBiiis  ftnia  to- 
Itift.  fUic  Abraban  soa  fecil.  Tos  es  ^ire  diabolo 
cslis,  ei  icsidcria  pairis  vesiri  fjcere  Toliis.  |,  I. 
Eeemirm  ^emiilet^  quum  zecuudmm  tripuem  cmrmt  uk 
Akrukmm  etumi  mliemit  immum  imdiuiiom  fUei  etjmtii^ 
Hm  tmccettermm  im  fUiot  Abrukm.  Vmde  uk  Afotiolo 
"*  dtdiur  mdem  ;  Si  aoiem  Cbrisii,  ergo  Abrabx 
SMCii  esiis.  Biue  idem  Afotiolut  uribeut  Rowtauit 
«tl  ** :  0  Is  ladaee,  si  drcoiiicidaris,  nec  legcio 
» draifBcisio  l«a  prsepuliom  lada  esl»  qoo- 
\  el  pnepolioa,  si  jusliiias  legis  costodial,  iii 
italor.  Prmferlur  ergo^  ui  ex 
frmmitttt  colligiiur^  imdimiio  operit  origiui  tmruit, 
ferudter  ergo^  tum  memdmciter,  Jacob  u  dijoi  Etam  ^ 
eisr  ;  mec  mumiiemdo.  ted  urmm  diceudj  tibi  profuii^ 
miieri  wero  mom  mocuii^  quia  beutdiciiouem  tibi  debi- 
imm^ccefiip  mon  ulienum  turripuii,  (.  2.  Epiuofut 
tero  ititp  d€  quo  ugiiur,  eiti  faltum  jurariif  iamem 
quim^  ui  tupra  dicium  ett,  ream  ***  liuguam  non  fadi 
nitirem  memt^  nequaquam  reus  prrjurii  Itabetur.  Pro- 
kaimr  koc  eiiam  exemplo  Saulit,  g «t,  quum  ettei  fu- 
gmmiurut  tontra  PhHiiimot^  juratil  u  interfeclurum 
qmcunque  anie  tolit  occatum  comederet,  Jonathut  *** 
uuiem  fUiut  ejut^  non  audilo  regi»  jurameH:o,  quum 
fugmamdo  magnam  hostium  ttragcm  deditui,  ei  tatU" 
Um  fccitui  in  fsrael,  fame  laborant  tidit  fatum  mei^ 
litf  quem  regia  tirga,  quam  gettabat  in  manibui, 
mccefU  ei  comedii  $iatimque  oculi,  quot  fere  famet 
clauteraif  mferii  $uni^  et  faciet  ejut  exhilarata  eti.  I> 
Quc  comperto  Saul  voluii  eum  dare  mtd  ;  ud  freci- 
kut  ei  fim  fcpuH  tmppiicaiione  plmcatut  mortit  reto- 
cmmi  teniemiam,  ne  iuterficcreiur  ille/fer  quem  talut 


CiUSA  JUL  QCJBST.  IT. 

dmtm  erm  »  imuei^  m  qM 

tiimm  fufmht  Uie 

jmrmtii,  qmm  qumd 

frudkms  fmfmii  i 

rn  remt  mrguiiur, 

jmrmnimmfietit^dm 

qumm  utm  cmrumii  mfectm,  ted  fmfmii  tmffUemimm 


QTiSTIO  in. 

GRATU5CS. 

Qumm  ergm,  mi  rmiom  et  mxemflo 
ifiutfmi  rem  ferjmrii  mm  ettet^i 
uk  mrdndimemm  M  deme^mn  mmm  dcMl, 
eAmmtm  iiimimmmm  iUum  etm  ctmmmrtt^  mme 
iiwmm  immum  tememdmm^  m  tufru  mmmmrmmm  etf, 
tuiH  dericmrmm  wmmrmm  ub  eo  lieerm  diuedere,  Lmmr 
mm  ergo  Ultdium  eam  qumd  mrdudimcommtiurmmmutm 
frmmmi.  Omde  mteritm  qmttriimr,  mm  dekem  tertmri, 
mlmm? 

QOJESTIO  IV. 
CRATl\>CS. 
•   Pars.  Quod  uuiem  Ulicitu  jurameutu  tertari  uou 
dibcaui^  io  Toldano  Coocilio  TUL  cuf.  t.  ie^iur, 
t«  quo  tic  tiasuium  tm  *  : 

C.  I.  Jfciios  esl  toiu  tiullm  promitdomit  mm  impiere 
qmm  erimum  commutiere. 
Si  publicis  sacramcnlorom^csiis  (qiiod  Hens  awf^ 
Ul)  a  qoikoslibcl  iiriciu  tcI  imm  booa  cisiitissci 
condilio  aflegau  \qmt  aoi  jognbre  anioum  palria» 
aol  agcrc  •  compcllercl  sliipnim  sacratissimc  *  ▼ir- 
giiiis*  Donquid  non  lolerabilias  esset  slolue ) 
sionis  TOU  rejiccre,  qnam  per  inoilKom  pr 
rom  cnslodiam  eiborrendam  criminom  ii 
mensoram  ? 

C.  H.  Aiiquamdo  nou  txpedit  premittum  tertmrt  tm^ 
ermmeuium. 

hem  Ambrosios  de  ojktis,  lib.  /.  mf.  W.  • 
Est  eliam  contra  officinm  noniiiiDqnam  ^olTere 
promissnra  saeramenlnm  'cnslodire'  ••  ut  Uerodcs, 
qol  joraTtl,  qiioniam  quioqaitd  petiinm  *  esset,  darel 
filix  Herodiadis,  *ct*  nectm  ioanuis  prapstilil,  be 
proniissnm  negarel. 

Gratian.  /tem  in  urmone  S.  Aogoslini  Epiuopi  dt 
decollatione  S.  Joammit  Baptittm,  qui  tie  imdfii : 
f  Qimm  tanctum  tmugeiium  legereiur  »  : 


NOTATIONCS  COKRECTORCM. 
QjBMST.  IT.  C.  II.  *  Cutlodire :  Addlu  est  toi  ista  ei  ortginali,  ei  coocirio  ToleUno,  in  qno  refertur. 


QvMtr.  II.  C.  XXII.  *»*llauh.  e.  II.  «•*  io:Mi.  c.  8,  v.  :i9. 
«0.    »»•  sopraGad.c.  5.    »*•  I  llif?.  c.  41. 


••^  Cal.  c.  5,  T.  29.  •••  Rom.  c.  2.  ▼.  «5. 


iiii  nf:(:hETi  pa;is  skcuxda.  causa  xxii.  qv^jest  iv.  itH 

C.  in.  PiV*fl«/tM/,  qucd  David  iSnbal,  vcut  juraverat^  A       C.  YII.  De  duobm  mnlU  minux  etigi  oportet. 
non  occiderit,  Meiii  ibidem  *K 

Qiiod  David  jurameniiiin  per  sniiguinis  efriisionem  Non  sofum  in   *'  juranilo,  sed  in  omni  *\  quod 

DOM  iiuplevii,  ninior  pietns  riiii.  Video  ^  Dnvid  pi)im  aginins,  liaec  esfmoderatio  soiertius*^  ohservaudn, 

lioiiiiueni  ei  snnoliim  in  lemerariani  jur.iiionein  ce*  ut,  si  in  tatem  forte  lapsuin  versuii  lioslis  incideri- 

ri<iisse,    et    m:ilui.sse  non   rarere  qiiod  juravernt,  mus  insidiis,  ex  quo  sine   aliquo  peccati  contagio 

qiiaiii  juraiionem  suam  Tuso   hominis  sanguiue  im-  surgere  uon  possiinus**,  illum  potius  evadendi  adi- 

plcrc  '.  tnm  pelamus,  iu  quo  ininus  pcricuK  nos  perpessurofl 

C.  IV.  De  eodenu  Idrm  ibidem*,  esse  cernimus» 

Jurnvii  Davi.l  4nui  re,  sed iiou  implcvil  juraiiouem  ^    ^„,    y^,,,,,,,;/;,,,   ^,,  tnramentnm  non  implere, 

niajori  pielato.  Et  infra:  §.  1.  Rcre  S.  David  nou  »'  qnam  turpe  eat  fncere. 

quidem  iralus  snnguinem  hominis  fudil:  sed  eum  ^^^^,  Amhrosius  de  olficiis  lib.  IIL  c.  12.  ** 

falsum  jurasse  oegnre  quis  poterii "  ?  De  duohus  Unusquisque  simplicem  sermonem  "  pioferat; 

peccal,s  elegil  miui.s  - ;  sed  miuiis  fuil  illud  iu  com-  ^^^  ^^^^^^  .^^  sanciificationc  possideai.   nec  fratrcm 

|>aralioucmajoris".Nam,per8eipsumappensnm,  ^^^^^^    circumscripiione   verborum   inducat;   nihll 
.iiagnum  malum  esi  falsa  »^  |uiaiio  ».                    B  p,o.„iit..t  inhoueslum,  aul,  si  promiseril,  lolerabi- 

C  V.  Turpiavota  servanda  non  tunt.  ,.^^  ^^^  promissuni  noii  facere,  quam    facere  quod 

lum  Isidorus  in  Sj/nonymi,.  iibro  tecundo  •  ".  ^         ^.^^  g^p^  .,  ^,,^.^.^,,^  coi.slriognni  se  ipsos  ju- 

Inmalispromissis  rescinde  «dem,  In   lurpi   voio  ,j,j„,,„j.,  gacramenio,    et  quu.u  ip.i  cognoverint 

inuta  decietum.  Quo.l   incauie  vovisti  n|»^  facias.  p,o„,mendum  non  fuisse,  sacnmenli  tamen  con- 

Impia-cnim-  est  promi.sio.   qiiae  scelere  adimplc  i^„,p,aUpne   faciunl  quod  spopoiideninl.    sicul.de 

'"**•  llerodesupra  scripsimus,  qui  "  sallalrici  priemiuni 

C.  VI.  Nou  eu  ^^;;;;^^^^^^^^                          ^«^  «^^«'^  •.  lurpiter  promisil.  crudeliler  solvit.  Turpe  *\  quod 

rtem  Beda  in  homil.  XLIV.  in   nataii  decoHatipnii  '•eguum  pro  saltaiioue  promitlitur;  crudele  ".  quod 

S.  Jounnis  ".  mors  Prophejae  pro  jurisjurandi  religtone  donatur  ". 

Si  alinui.l  forienos  incautius  jurasse  »»  contigerit,  Quanto  tolerahilius  tali  fuissetperjuruim  sacraraen- 

()uod  (diservaium  pejorem  vergat  in  exitum,  libere  lo  f  ?  Si  lamen  perjurium  possit   dici  quod  ehriiis 

■  litml  consilio  salubriore  mutandum   noverimus,  ac  inter  vinajaraveral.  quodeviratus^  intersaltanliun 

mngis  iiisiaiite  necessflate  pejerandum  nohis,  quam  choros  promiserat.  Inferlur  disco  Prophei;e  cnp"i. 

|iro  viiando  perjurio  inaliud  crimen  gravius  esse  q  el  hoc  aeslimalum  est  ftdei  esse,  quod  ameniiie  " 

«Jiverlendam.  Denique  juravil  David  *•  per  Domi-  fnil.  Et  post  pauca  de  Jephte  ^  disserem:  §.  1.  Mi- 

iium  •«  occidere  Nabal  virum  stiiltum  el  impimii,  serahilis,  itiquit,  necessilas,  qu«  solvitur  parricidio. 

atque  omnia,  quae  ad  illum  ••  pertinerent,  demoliri.  Melius  esl  non  vovere,  quam  *•  vovere  id,  qnod  sibi 

Sed  ad  primam  inlercessionem  Abigail  feminie  pru-  Is,  cui  promittitur,  nolil  exsolvi.  Et  post  pauluium  : 

dentis  mox  remisit  minas,  revocavit  ensem  iii  va-  §.  ii  Non>«  semper  igitur  promissa  solvcnda  **  om- 

giiiam,  iieque  aliquid  culpas  se  lali  *■  peiiiirio  coii-  nia  sunt.  Denrqiie  ipse  Dou.iniis  fre(|uciiler  suaiii 

traxisse  doluit.  u\uM  scntentiam,  sicut  Scriptura  indicat. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  lU.  >>.  Video:  U.']ecsnnt  verha  B.  Augusiini  iii  sino  codice  habeiur.  Alter  auiem  lihellus  de  con- 

1*0  sermone.  Antecedentia  aulem  videulur  summa  teuiptu  inundi,  qui  et  ihidem,  ei  niiie.i  Aniueipiaj, 

Aiia^dam,  nec  sunt  apud  Ivonem  aut  in  Panormia.  el  olim  Veneliis  sub  hoc  lituh» :  hidorus  de  honwie 

C.  V  c  SecundQ  :  Eiiam  B.  Branliiis  in  vila  Isi-  et  ratione  deflenie.el  deiiomineet  ratione  consolaute. 

dori  mcmoralduosSynonymorum  lihro».  Et  iu  S^-  impressus  est,   videtur  epilo.i.e  quadam  Syuouy- 

nonymis,  qu3B  iiuper  cum  alij3  Isidori  op.erihus  suiit  >»<>y"»V„  ^  ^  .            ,;,        ,             .         o    a. 

Pniisiis  impressa,  fnclle  locum  haberct  divisio  in  C.  Vlll.d  EMraiMj  ;  Emeiulaium  est  cx  B.  Ain- 

iliMts  lihros.  Nani  ex  posteriore  parie  videtur  siim-  D  brosio  et  Ivone.  Antea  cniin  legcbatur  ;  el  jnra- 

lus  libellu»  de  norma  vivendi,  qul  In  eo^lem  Pnri-  tus, 

Ou.€ST.  IV.  C.  m.  •  adimpiere  :  Ed.l.  coIL  o.  =  C.  IV.  •  Ivo  Decr.,  Petr.  Loiuh.  ih.  -  Pan.  ih.  c.  9i. 
^^juramoilo  quidem  adstrictus  :  Ivo  Pnn.  -  Kdd.  coll.  o.  "  poluit  :  E.l.  Aig.  «*  mnnnum  ;  Ivo. 
--  Edd.  coll.  o.  »  pnons  :  Ivo  Pan.  —  pejoris  :  Edd.  coll.  o.  '^  falsum  :  e;e( .  pr.  Arg. 
«as:  "•  jurare  :  fvo.'^- Edd.  coll.  o.  =^  C.  V.  -  Ivo  Oecr.  p  42  c.  i^  -^l'"^^':  \t^\^^}i^ 
c.  I,  cl  rrihur.  c.  41.  "  uon  :  orig.  -Ivo.  Edd.  Arg.  Bas.  =:C.  VI.  "  Ivo  Pan.  .  8,  c.  94.  IK^cr.  p.  li. 
r  15.  -.  cf  iMfra  c.  16.  "  jnrare  :  Edd.  coll.  o.  "1  Ueg.  c.  25.  *»  Deum  :  Edd  co  l.  o.  *  eum  peru^ 
uebani  :  ea.l  *•  pro  tati  :  eid.  ==  C.  VII.  **  Ivo  Pan.  l.  8,  c.  95.  Decr  b.  •  dcs.d.  m  E.Id.  Arg.  Bas. 
«•  oifin^  :  Ivo  Pan.'-  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *^  '^'/«f '«««;.. »^^iJ •/<>>; ^•,  "  P^""»""'  ,*^;«'«- " 
Jvo  P.  n.  =C.  Vlll.  ••  Ivo  Decc.  p.  14,  c.  17.  -  cf.  couc.  Tolel.  VIII,  c.  2.  »•  add.  ;  suum  :  Edd.  Arg. 
Bas.  Lugud.  II,  IIL  »*  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  101.  »*  Matlh.  c.  14.  »»  a.ld.  :  quod  ;  Edd.  coll.  o.  a;  .1.  : 
est'  i^l  ••  add.  :  est  :  e«d.  »•  datur :  e;ed.  -  Ivo  Pau.  t  homicidio  :  Ivo  Decr.  Nec  tnmen  iln  in 
omnibiis  Ambrosii  codd.  legitur;  testantur  enim  opp.  A.iihros.  Edd.  Mnurinl  in  q}"*"»»^»"\*^«Vnn'^T  .tt' 
in  «iiis  :  ejuralus  (quemadniodum  in  Panormia) ;  ni  aliis  ;  irntus.  "  ammiioi :  Ivo.  -  Ldd.  ^fol^  «•  P»^; 
Lugdd.ll,in.  »»Jua.  c.  11.  »»  ^iiiim  wo».  :  absuiilabEdd.Arij.Oas.  *«  cf.  lufra  c.  12.  ''  solvenUQ  . 
Ed.  Bas. 


1143  nSGRETl  PAtlS  SECUNDA.  CAUSA  XXII.  QIJiCST:  IT.  ftU 

C.  IX.  IneommnlahUit  Deut  quundoque  tua  mktet  A       C.  XII.  Ifon  omma  promtttu  toirenda  tuut. 

!II.  Ogiclorum,  e.  i%  •«. 


staluta, 
Uem  ex  Concilio  Tolelano  Vill.  c.  %  «  ^*. 
Incoimnaiabilis  ^  eaderoque  ^  seinper  exislent 
1>ei  ^  nalura  *parcens*  ^*  siia  <uepe  in  sacris  tileri» 
Ifgiliir  mnlasse  promissa,  ei  pro  intsericonlia  lem- 
perasse  senteniiam»  Unde  quainlibel  ^^  sit  impassi- 
liilis  alque  iinmulabilis  ^^  Vjusdeinqne  ^*  deitalis 
licet  sint  dicta  flrmissima* ,  crebro  tanien  ejus  et 
Juramenta  legtintur,  el  poeniieniia,  quni  sacris  ex- 
fttanl  **  niysteriis  adoperta.  lorare  namque  Dei  est 
a  se  ipso  nullateiius  ordinaia  couTeliere  :  poeniiere 
Tero  eadem  orJiiiata,  quuni  voliterit,  immulare.  Sie 
per  Hieremiam  "  dicit :  Repenle  loquar  advertum 
§enlem^  et  adtertum  regnum^  ut  eradicem  et  detlrttmn 


Jlem  Ainbrosiiis  lib. 
Noii  **  semper  promissa  oiiinia  solvenda  siiiii. 
Denlque   ipse  Duiiiiniis  rreqiienter  sikiui  **  nmtal 
seAteiiliam,  sicul  Scriptura  imticat* 
C.  Xllt.  De  eodem» 
lUm  Isidofus  Sehtentiarum  (ib.  II.  ^e.  31  ^. 
Non  esl  observandum  **  juranientuin  '*,  quo  ma* 
Kini  iiieante  promittitur,  veluti  si  quispiam   adull^ 
r:v  perpciuam  eum  ea  permMiendi  ftdeni  polliceaiur* 
Tolerabilius  est  enim  noii  implere  sacraiueaium, 
qiiam  permanere  in  slupri  Oagitio. 

C.  XIV.  Haie  jurant  petniteniiam  agat, 
Item  ex  Coiicitio  Toletano,  c.t  ^  ^. 
Necessc  est,  ut  male  jnran&  dignam  po^tentiain 


etdUperdam^iUud,SipwmtenihmegerUgensiUa^^^.j^^^  eo  ^^^  ^„,^0    e^,l„|  ^ontra  prxccpium 

iilius  suinsit  in  vanom,  «pira  in  fcxodo  stViptuinest : 

Nec  enim  insonlem  tiabebit  Dominus  eum^  qui  assum' 

serit  ••  nomenDomini  •»  Dei  sui  ^*  frusira. 

4:.  XY.  \Jtem]  Ei  iii  Leviiico  '*. 

iV^oit  pejerabis  in  nomine  meo,  nec  potiues  nonun 

Dei  tuif.ego  DominusAhxUm  tameii  ^*,  quod  r.ictururo 

sesacramento  devoverit  ^,  otiiuino  non  facial,  qaia 

siulia  vola  frangenda  stiiil. 

C.  XVI.  Juramenlutn^  qfio  maium  incamtepromhtUur^ 
noh  esi  servaudunu 

Item  ex  Decreto  Soieris  Papx,  e.  3   <  'S 

Si  aliquid  fortc  incniKins  nos  jurasse  couligerit 

qiiod  obserTatum  pejorem  vergat  in  exitum«  illud 

consilio  salubriore-  mutanduin  noverimus,  el  magis 


super  **  fhalo  suo^  ^quod  locuius  sum  adversus  eam*^ 
agam  et  "^  ego  poBnitentiam  snjier  '*  malo^  quod  co" 
ptavi^  u$  faeerem  ei  **« 

C.  X.  Sapientis  est  revocafe  quod  maie  loquitm\ 
Ilem  Angnsiinns  '^* 

Magii»  sapiei>li«'e  esl  revocare  hominem  quod 
male  locutus  esi. 

C.  XU  Qna  pcena  (eriatnr  qni  iUiciium  juramentum 
.  facit 

Ttem  ex  Concilio  llerdonsi,  c.  S  ^, 

Qui  sacramento  se  ohligaverit,  ut  litigans  cui» 
quolibet  ad  pacem  nullo  niodo  redeat,  pro  perjurio 
nno  anno  a  ^  commiinione  corporis  et  sanguinis 
bomini  segregatus,  reatiim  siium  eleemosynis,  0»- 
libus  etquantispotuerit  jejuniis  absolvat.  Ad  cari«  C  instante  necessitale  pejeraitdum  "  nobr»»qaam  pro 
lalem  Tero,qua&'^operitmaliitudineinpeceatontm,  faclo  i^jiiiramento  i^i  aliiid  criinen  majus  csse  di- 
celeriter  tenire  lestinei.  Tcriendum. 

NOTATIOiNES  CORIIECTORUM. 

C.  IX.  *  Inilinm  hiijus  capiuili  einen<lalum  esi  ex 
eilitinnibus  conoilioriim  Colonieusibus,  et  codico 
Luceiisi  regio.  In  veinstiorihns  aulem  editk>nibus, 
r.i  duobBS  codicibns  Vaticanis,  duobusque  monasie- 


rii  Dominicani  posfversic.  Innectenda,  quod  in  ipso 
<*oncilio  anlecedit  hiiie  capilulo,  sequiuir  continen- 
ler  :  ECenim  immntabilis  deitaiis  ticet  dicta  siiU  /tr- 
titlfttma,  crebro  tamen  eic.  inlennediis  oniissis* 

C.  XIV.'  Vcrha  propria  hiqiis  et  seqiienlis  capitis 
Hon  sunf  in  cnn.S.  conc.  Toletani  VIII,  ex  quo  ta- 
iiien  citant  Unliaiius  in  lib.  pamil.  c.  II.,  et  Bnr- 
ehardus  lib.  li.  c.  %d.  Conjuncle  enim  lioe  affert 
eum  iis,  qUffi  in  secundo  illo  canone  leguntur.  Idein  o 


vero  Burchardus  e.  7,  ciiat  ex  Toletano  c.  9.  Ivo 
aulem  absohite  ex  Toieiaiio.  Siiiii(|iie  apuU  ipsos 
haso  dno  capiia  cotijiincta,  queniaihiiOiinin  el  iii 
aliqiiot  vetustis  (»i'aiitini  exeiiipluribus,  stne  Voce 
isUi  :  Item, 

C  XVI.  >  II :i  etinin  mlcri  eollectores.  Sed  snpra 
eadv,  c.  Si  aliqnid^  iis<leni  verbis  afrertiir  ex  Beiia, 
ajMid  queni  Ii:iIhMiii',  ni  il>i  est  iiidic:Uuin. 

*»  Pro  facto  :  Apnd  Ivonem  et  iii  Panorinia  legi- 
Inr  :  pra  vUando  perjnriOy  iit  sup.  ead.  c.  0*.  lu 
Polycarpo  aiilem  :  prolecto  in  aUud,  Anseliiins  habci 
qnemadinodum  Gratianus. 


QuiEST.  IV.  C.  IX.  ^*  hab.  A.  653«  ^  lucomm,  idem  semperqne  exs.  Deus  Deique  summa  nalura  :  Rdil. 
Arg.  Bas.  —  Incunim,  Deus,  idemque  semfter  ex.,  Deique(Dominique  :  l.il.  Veii.  I,  denique  :  Ed.  N^ir.) 
suiNma  natura  :  Udd.  rell.    ^  idemque  :  Coll.  Ilisp.    *'  add.  :  fttmiiN  :  ib.    ^*  praceUens   :  ib.    ^^  licei  : 


llisp. 
"*  idem  quidem  deUate  prmissima  :  Coll. 
desid.  in  Eil.  Arg.  —  dMp^rj^/im  :  Ed.  Bas. 


Hisp. 


••  exMtat  :  Ed. 
Coil.   Ilisp.  — 


idemque 
Cdd.  coll.  0.  ^  fit<roiitmK/a6i/ts  :  easd 
Bas.    »» llier.  c.  Ig,  v.  7.    *•  et  disp, 

Kdd.  coll.  0.  •*  desid.  in  Ed.  Bas.  ■•  a  :  Edd.  coll.  0.  "•  eis  :  esed.  =  C.  X.  •*  Caput  hicertni».  = 
€.  XI.  ••  hab.  A.  546.  —  Reg.  I.  4,  c.  381.  Burch.  I.  42,  c.  17.  Coll.  ir.  p.  p.  2,  t.  b4,  c.  6.  Ivo  Decr. 
p.  12,  €.74.  »•  desid.  in  Ed.  Bas.  ••cf.  4  Petr.  c.  4.  v.  8.  =  C.  XII.  •»  cf.  siipra  c.  8.  •■  Ivo 
Pau.  I.  8,  c.  402,  (  :  t%conc.  liHerdenst),  •»  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  =  C.  Xlll.  •*  Bnrch.  I.  42. 
» .  40.  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  442.  Decr.  p.  42,  c.  36,  et  67.  Polyc.  K  6,  t.  42.  — cf.  conc  Tolct  Vlil,  c.  2.  *» 
lonservandum  :  orig.  —  Burch.  Ivo  c.  67.  ••  sacranHntum  :  orig.  —  Burcli.  Ivo. — Edd.  coil.  o.  =C.  XIV. 
*'  in  cone.  Tot.  Vltl,  loci  tantiim  Exodi  (c.  20,  v.  7),  etLevitlci  (c.  49,  v.  12),  qui  in  hoc  el  sei|n.  cap. 
prosiSBl,  leguntur.  —  cf.  Corr.  —  Burch.  1. 42,  c.  7,  et  29.  Ivo  Decr.  p.  12,  c.  64  ••  sumsU  :  Ed^l.  coll. 
o.  ••  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  ^*  abest  ab  Ed.  Bas.  =  C.  XV.  ''  Levit.  c.  19,  v.  42.  -  '•  enim  :  Edd. 
Ilas.  Logil.  I.  »»  devoverat  :  Edd.  coll.  o.  =C.  XVi.  ^*  cf.  snpra  c.  6.  —  Beg.  I.  2,c.  325.  Burcb.  I.  42, 
i*.  48.  Aiis.  1.  44,  c.  73  (75).  Ivo  Pdfi.l.8,c.  448.  Decr.  p.42,c.  73.  Pulyc.  I.  6,  l.  41.  ^»  perjurandnm  ; 
Ldd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  ^  Ufg.  ivo.  *  perfecto  :  Ueg  Burcb. 


4lt9 


MXmETI  MRS  SE€UMBA 


C*  XVU.  Temiritoi  emudetur,  quum  uicauia  difini-  A 
tio  Bohitur, 
item  ex  Concilio  feliberiiano,  c.  i    i  ♦•. 
biflSniiio    incaiita  laiidabiriter  solvenda  est,  nec 
est  pracTaricalio,  seti  leineriiaiis  eineudatio. 

i,  XVHi.  lUicilum  jurqmentnm  non  eu  %ervindum, 
hetn '». 

ActTone  (|\iarta  septimft  synodi  ^  Jfoannes  apocri* 
sariui  oH^ntatiiim  sedium  dlxk  :  Significal  sermo 
patris  nostri  Soplirt)nli,  qiiod  imfeRns  sit  Jnrantem 
pejerare^^  quam  seftare  sacramentum  fn  fractione 
sacrarum  imaginum.  Hoc  autem  dicimug,  qnia  sa- 
cramenio  quidam  se  excusHtit.  Tarsishis  patriarcka 
dixii :  Quia  pater  ^  Sopbrotilu^  riOTerai  bonitateni 
Dei,  propterea  iransgredi  voluit  impium  juraioen- 
tuin.  Iiem  pauio  po»t :  §.  i.  Taraslus  patriarclia  g 
dixit  :  Uerodes  servavii  jurainentiim,  et  periit  : 
Petrus  vero  negavii  cuin  juramemo,  et  conversus 
flevit,  et  salvatus  est^*.Oiniie  enim  peccatum  bonus 
Deus  iodulget»  si  quis  ex  toto  corde  poeuiteat.  Saii- 
cta  sjnodus  dixit :  Sic  *nos*  docet  *^  saneta  Scriptu- 
ra.  Item  Leonlius  *'  episcopus  Phoceae  '*  dixit : 
Scriptiim  esi  "  :  Juramentum  mendax  ne  diligatie, 
Qua  de  causa  jiiraineiuuin  nostruin  mendax  dissol* 
vatur,  qitasi  nullani  virtuiem  babens* 

C  XIX.  Non  obterventur  juramema^  qua^  sunt 
contra  divina  tnandttta. 
item  IsidOTUS  "*  *. 

Si  qiiis  pneventus  fuerit,  ut  deftmaft^^gerie  ^<iid' 
eoruin,  qu»  non  placent  Deo,  p<ienit^tiaro  agat,  et 
quod  contra  mandatuin  Domini  statutum  est  in  irri-  ^* 
tuui  revocetur.  Item  Hieronymui  in  libro  f  di  na- 
tura  :  S  1.  Tribus  siquidem  modis  jiiramenta  eOn* 
tracia  solveiida  sunt.  Prinio,  qiium  qnis -mafe  JutaL 
Secundo,  qiiiiin  quis  iiicaute  jurat,  iton  put^tis  lioc 
esse  peccalum.  Tertlo,  si  pueri  vel  puelfak  fn  dotaio 
parentuin  se  juramento  constrinxerint ,  ptttribtts 
postquam  audierint,  contradicentibus. 


GAUSA  XM.  QDMW.  tV.  ffM 

II.  Pars.  Gratian.  Ecea,  quodfuramemaiUkita  iau- 
dabiiaer  iolvuntur^  damnabiliter  urvautur.  Quod 
tunc  itttelligendum  e$t^  qaamU  iurameutum  iUieitum 
d4$erUur,  ut  ad  bonum  redeatur.  {.  L  Ceterum  $i 
propterea  deteritur^  ut  in  aliud  nuUum  tran$eaturt 
iUicitum  eacramentum  damnabiliUr  ^ervatur  ^  $ed 
damnabiiiu$  eomtemuitur» 

Vade  Augiislinus  de  bono  eo^jtfgali^  c.  4.  ■*  ; 

G.  XK«  Non  e$t  appeUanda.fide$^  quas  ad  peccatum, 

faciendum  adhibetur. 

Si  "*  ad  peceatum  facicndum  ftdes  adhibetur  "^ 
nrmim»  si  fides  afipellandn  est'*.  Verumtamen,  qiia- 
fiscnnquc  sit,  si  et  contra  i|)sam  fit,  pejiis  flt  ■% 
fiis^  quuin  proptcrea  descntur,  tit  ad  veram  fidetn 
legitimamqne  redeatur,  i^l  est  ut  peccatuin  eroende- 
lur  Tohmtatis  pravitate  correcia,  tanquam  si  quist 
qufiro  boininem  solus  exspoliare  nen  possit  *%  in- 
TtniM.  sociuHi  iniquitfttis,  et  cum  eo  paciscatuTv  nt 
simiil  id  faciant,  spotiumqiie  partiaatur,  quo  faci* 
fidre  cMmisso  lotum  solos  aoferai.  Dolei  qnidem 
iiie,  ec  fi4em  sibi  non  esse  servalai»  oonqueritur; 
^ram  in  ipaa  itoa  queVela  eogiiai^  deboi»  potius  in 
bmn  Vita  ipei  fcttmMMe  SodelMi  fidkmlwMe  servai^ 
^am  *\  ne  proBda  imqiin  ex  boaiiiie  fieMli  si  seidiW 
quam  inique  sibi  in  pecoali  socieiiate  scrvaia  wm 
fuerit.  lile  quippe  utrobiqiie  perfidils  pcoleclo  soel»- 
ratier  judlcamltte  est. 

C  XXI.  Si  propterea  fide$  non  9ervfih&,  ^t  ad  ^dimfii 
fedeatmr^  nan  ideo  vioiari  dieitMr^ 

Idein  ibideni  *K 

Mtilier,  si  fide  cottjfig;iii  violata  (fiiicMi  serv«t 
ad^ltero,  utlqiie  niahi  est;  sed  *'  n  ttee  adnJlerQt 
fM|or  *est*.  Porro  si  eam  flagilii  pceiiiseait  et  nd  ea- 
istitatein  rediens  conjugalem  pacla  ac  piAcitaadtthft- 
riiia  rescindat,  mlror,  si  eam  fidei  vioUtriceni  irel 
ip!«e  adolter  putabit. 

Gratiaii.  Ex  ki$  itaque  apparet^  qucd  $i  t(tti$quamt 


NOTATIOHeS  GOAR£CTORUH. 


C.  XVII.  t  Ivo  citat  nt  Graibniis.  Bardiardus 
atfleln  eX  roneilio  Hibemenss  et  sic  est  in  Diauu* 
BCfif>l)i  collectione  canonuin  incerti  auctoris. 

G.  X^III.  ^  Aciione  quaria  $epriinag  $yhodi  :  Hiec 

vcrba  in  uno  Vetusio  Gruiiani  codice  siniI  liiiilus 

qtieinadnihduot -et  apud  Ivoiiem),  iuiiium  vero  ca- 

|M4i:^  i^s^ ;  loanuee^  eic*  et  versio  lixc  non  est  Aiia- 

stasii  bibliothecarii. 

"1  Quta  Paier  :  Aliter  haliet  locirs  illesynodk  Ibi 
encin  e)[  LrniiNMihk>,  seuliortospiritali,  cojusaiicior 
est  Soplijpoi^US,  refertur  consiliuui  abbatis  Tbeo- 


dori  iEliotas  daliim  Incltiso,  ui  Juramentiun  dialiolo 
pnetitiium  de  non  adoranda  iin»gine  Virginis  Ma- 
ii;e,  Jesiim  iiifantem  gestantis,  iiiino  m6do  servaret. 
C.  XIX.  "  In  libro  de  iirstimtls  monaielfoniiii 
0.  Basilii,  Rufiiio  iiiterpreie,  Um  legiiniHr  :  Si  qui$ 
D  pr(pventu$  fuerit^  ut  dtffiniat  agere  aliquid' eornm, 
quar  non  placent  Deo.  Iii  responsioiie  vero  snijjicitur : 
ptBniieniiam  debet  agere^  ei  piostea  :  oportei  irfka 
revoeare  qu^Feunque  ex  prweumtiona  eOlra  maada- 
tum  Dei  $tatuuntur^ 


OujisT.  IV.  C.  XVII.  *^  Legitur  in  I.  54,  collectlonfs  canonnm  Ifibemensinm ,  qeam  in  tomol, 
Spicilegii  edidit  d'Acherius.  —  Biinh.  1. 14,  c.  i5.  Ivo  Decr.  p.  12»  c.  80.  sc  G.  XVlll.  ^*  bab.  A.  7S7. 
—  IvoPau.  I.  8t  c.  98  —  100.  Decr.  p.  12,  c.  15.  Petr.  Lomb.  I  3,  disu  59.  ^*  periurare  :  Ivo.  — 
K<ld.  euU^  0.  pr.  Lugdd.  '*  fuit  :  Edd.  Arg.  Bas.  ■*  doeeat :  Cd.  Bas.  '*  Leonlinue  :  Kdd.  Liigdd.  '* 
1'koea! :  Ed.  Par.  —  Phocew  :  Cdd.  rell.  cum  Iv.  ^  Z»ch:»r.  c.  8,  v.  17.  ==  C.  XIX.  *^  Prior  pars  capi- 
tis  esl  ap.  Basiliuni  in  regulis 4>revioribus  iiiierr.  f84;  altera  in  pcen.  Rom.  edilo  ab  AnU  Aiigiistino  t.  2, 
c.  15.  —  OqII.  ir.  p.  p.  3,  1. 1 4,  c.  16.  f  Hicronymi  de  nalura  rerum  ifnHus  liber  exslat.  r=  C.  XX.  " 
Ivo  Pan.  I.  8,  c.  86.  Decr.  p.  12,  c.  14.  ^*  Quum  vero  ad  pecc.  admittendum  :  orig.  "  adhibeatur  :  Cdd. 
Arg.  Bas.  -—  exhibeatur :  fcdd.  rell.  «^*  appeUatur  :  Ivo.  •—  appeUetnr  :  Cild.  coll,  o.  ■•  e$t  :  «cd.  •• 
vo$$et  :  Cdd.  Aig.  Bas.  ^^  observundam  :  cxd.  =  C.  XXI.  •MvoPan.  I.  8,  c.  97.  Decr.  ib.  •*  de* 
^iJ.  iu  Cdd.  Ai|;.  Ba«. 


1141  M:CRETrPAIlSS£C|}Nt>A.  GAUSA  \\\l.  QUifiST.  IV. 

tttdiximM,  ilfkitnm  furamentumnon  iervaverit,  ut  in  A  fis,  ttcum  arhiia  panibui^  dieentes 


tXl^ 


nfiud  matum  petniciOBum  declinet,  tanto  §raviu$ 
detinquit^  quanto  damnabHivM  aeeumutantur  peceata 
peecatiM.  Si  autem  propterea  deteritur^  ut  ad  bonum 
redentur^  iii/iil  culpee  pro  tali  perjurio  contrahitnr  ; 
potiue  deflendum  ett,  $i  in  atiquo  iiUus  juramenti 
vccasione  nos  deliquisie  conngerit,  Vnde  Augustinus 
scribit  Severo  MHevitano  Episcopo  ,  consutenti  de 
qHodam  llubatdo^  qai  a  comanguineis  cujusdam  pet- 
ticit  coactus  fuerat  jurare^  se  illam  duclurum  in 
conjugem,  nec  matri  suo!  vel  fratribus  utierius  ne" 
eessaria  tubminitlraturum.  Rescribit  ergo  B.  Augti- 
Slintis,  Ut  diximuSf  Severo  Milevitano  epitcovo^  ita 
dicent  •*: 

G.  XXII.  De  quodam  tJubatdo,  aui  juravit  se  non 
ministralurum  necettaria  matri  et  fratribus. 
Iiiler  celera,  iit  rogaveras,  n  pairc  noslro  Ambro* 
ftio  iiuaesivi,  quid  libi»  carissime*',  agendtmi  sil  de 
llubaldo  parochiano  liio,  qui  taplus  el  timore  necift 
impnlsus  **  8u.t  coiicubiiiaejurainento  rirmavit  ip« 
sain  in  conjiigom  suscipere,  propriamque  matrem 
cum  Tratribus  de  donio  expellere,  nibil^e  eis  alimo^ 
nltt  unquam  impendere*  Quia  tero  quam  prius  con- 
cuMnam  *^  habueral  non  est  peccatum  in  conjugein 
•iiscipere,  inatrimoaiuin  sit  in  Deo  rnrmiim  et  ^n^ 
hite.  S  1.  Porro  jttranienlom  non  ob  hoc  fuisse  iiisti- 
tutum  invenitur,  ut  esset  vincuhim  iniqullatis,  vel 
nuitricldii,  vel  fratricidii,  seu  ciijuscunqne  criininis« 
Mec  credo  sacramentum  ad  hoc  debere  (ieri,  ut  in- 
jiista  juratio  suoruin  boiiornm  sit  injuste  jurantibus 


eispoliatio,et  accipienti  *'  jBteriia  damiiatio.  Perjiirii  ^  diuiuniior.. 


Firi  patifn^ 
venimus  de  terra  tonginqua^  calceamenla  sumt  aun  i 
in  pedibut  nostrit ;  panit  defecit  in  mtarciis  nasirit, 
audivimus  Dominum  ette  vobitcum  ,  et  vemmus  cem- 
ponere  pacem.  Quod  verbum  placuit  senioriBus  IsrBe^, 
et  fecerunt  pacem  cum  eit,  Pott  diem  vero  tertism. 
quum  fitii  Itrael  appropinquarent  Gabaoniiis^  occw' 
rerunt  eis^  quibus  juraverant  seniores  Jsrael.  Iil 
autem  videnles  se  esse  deceptos ,  votueruiU  delere  r», 
sed  pepercit  eis  Josue  propter  iuramentum.  seBi^Tmji 
Israejl* 

Unde  Arobrosius  in  tib^  Oficiorum  JIJ.,  c.  10. 
G.XXIIL  Quapdam,  ticet  a  Deo  protiibeentur^  tmmes 
juramento  firmaia  non  sunt  evitanda  ***. 
Innocens  *•*  credit  omni  verbo.  Non    ••*   riinp^. 
Jl  randa  racflitas,  sed  laudanda  bonitas.  Uoe  esc  inai^ 
centem  esse,  ignorare  q.nod  noceat,  et,  si   «rmr»- 
scribltur  ab  aliquo,  de  oninilMis  lamen  •lienc*  jntf- 
cat  qui  Gdem   esse   in    omnibus  arbilmi nr.  II . 
igitur  mentis  suo;  dev.otione  "'  incliMaiiis  Ibsne  **', 
ut  crederet  Gabaonitis,  lestnmeiitum  ***  (llsposirit  ***. 
pacem  dedit,  confirmavit  secictafem.   Sed  ubi  is 
lerras  eocum  ventuin  est,  deprelit^nsa  fhiucie,  qnn^t, 
quum  essent  flnitimi^^advenas  se  *^*'  esse  siinnhT^ 
rant,  circumscriptum  se  popnliis  patrum  inifiginri 
coepii.  Josue  ^'  tamen  pacem,  qiiani  dederat,  rero- 
candaro  non  censuil,  quia  firmata  erat  sacrameeii 
religione,  ne»  dum  alienam  perfidiam   redarigoeret» 
suam  fidem  solveret.  Mulciavit  '^*  tnmeii  eos  Titioris 
obsequio  roinisterii.  Glemeiilior  ^**  seiiientla.  sel 


iiamqiie  percutitiir  peeiia,  et  velut  bomicida  in  ex- 
trehio  examine  a  jiislo  Judice  degrandlnabitur»  per 
qiiem  sacrosaiictuin  evaiiguliuin  ad  iiijustum  et  illi- 
citum,  et  Deo  mininie  ainabilis  quasi  lestimooium 
{usts  et  buaiaiix  pctitionis  adducilur.  {  2.  Foveat 
itaqoe  Hubaldiis  inairein  et  fratres,  et  liigeat»  si 
coactione  et  dmore  jurainenti  aliquid  dcfuil  m.itri. 
Qui  vero  eum  jurnre  coegerinit  quod  noii  debuit, 
reatu  perjurii  impliciti  teneantur.  Itijuria  quippe 
liijuste  Irrogata  ejus  est  infainia,  qui  racil.  Nec 
enim  ullo  modo  ad  opprobiiiim  coaclae  voluntalis 
Iraditur  quod  iliicita  coiidilio  i:ecessitati$  extorsit. 
III»  Pars.  Gralian*  Sed  quim  ftis  omnibus  iUicita 


Gratian.  lUicilum  ergo  juramentum,  quod  scrvtn 
prohibetur^  intettigendum  est,  quod  scitur  esse  ill.ci- 
tum^  dum  juralur.  Si  autem  nescitur  ilticitum  este. 
ipsa  ignorantia  excnsat^  ti  putetur  ticitum  este,  non 
ex  ignorantia  jurit,  ted  facti.  Atiud  enim  ett^  ti  ati- 
eujus  coputa  credatnr  etse  ticita^  quia  nescitur  esse 
consanguinea^  vel  quia  creditur  ette  vidua  ;  aliud^  ti 
ideo  putatur  licita,  quia  contanguineorum  eonjuuctio 
vet  reticlarum  copula  nulto  jure  credalur  esse  protti- 
bita.  Hic  enim  ett  ignoraniia  juris,  qum  neminem 
excusat^  nisi  eui  permiititur  jus  ignorare ;  ibi  vero 
ignorantia  facti,  qua  quitqne  vere  exeusatur,  Senioru 
autem  Israet  non  ignorabunl  gentet  lerrce  promitsionis 


iuramenla  non  tervanda  probentur ,  opponitur,  quod  9  ex  prcecepto  Domini  etse  detendas;  sed  ignorabant 


J^sue  **  Cabaonitas  contra  pra^ceptum  Domini  non 
deleverit^  quia  semores  Israet  juramemo  eum  eit  paceni 
firmaverant.  Sed  notandum  ett,  quod  ten'oret  Isroet, 
etsi  tcirenl  a  Donuno  ette  imperalum ,  ut  delerent 
gentes  terra  promissionis,  decepti  lamen  a  Gabaonitis 
nesciebant  eos  esse  incolas  terrte  promisna.  Ve- 
nerum  enim  (ut  liittoria  referl)  attritis  caleeame n- 


Gabaonitas  esse  incolat  terree  promittionit^  Ignore- 
banl  tiquidem  faclum,  ted  non  ignorabant  jut  facti, 
arque  ideo,  etsi  itticitum  ettet  quod  juraverunt,  tamen 
debttit  quod  juramento  firmaverunt.  §  i.  Quod  autem 
illicitum  juramentum  tervari  profiibetur^  non  eti  gt* 
ueraliler  intetligendum ,  Jnromentumnamqne{ut  Hie\ 
ronymut  lestutnr  super  Ilierenmm)  '^^  debetliabere 


QuiEST.  IV.  G.  XXI.  '^  Nibil  huuc  cnnancm  cum  Au,y:iislino  commune  babere  censemn».  =:€.  XXil. 
*'  (lesid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  **  compusus  :  <Ned.  *^  desid.  in  Edd.  colf.  o.  pr.  Bns  Liigdd.  H.  11. 
••  add.  :  etiam  sii  :  Edil.  Bas.  Liigdd.  11.  Ili.  »»  Jos.  0.  =  G.  XXIfl.  "•  servanda  :  Edd.  V^n.  I.  II. 
Liigdd.  Par.  "»  Prov.  c.  14,  v.  15.  "«  add.  ;  ett  :  EiUI.  Bas.  Liig»ld.  II,  III.  "»  devote  :  Ed.  Lugd.  I. 
—  dote  :  Edd.  rell.  "^  non  est  ap.  Aiiibros.  —  Jesus  :  Edil.  coll.  o.  *•'  testem  Dei  :  Ed.  Bas.  —  iwfff- 
iii«iiiMm  Dei  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  I.  Lugdd.  II,  III.  *•"  imposuit :  Ed.  Yeii.  il.  —  posnit  :  Edd.  Arg. 
Nor.  Veu.  L  »"  se  simutaverint  :  Kdd.  Arg  Bis.  *•*  Jesus  :  VM,  ooll,  0.  »•*  M Htciavil  eot . 
metiori    tamen   obsequto    minitterii  :  e;cd.    *'•   add.  :  eii.m   :   cicd.     "•  snpin  qu.  2,  c.  2. 


*  '*9  DECRETI  PARS  SECLWOA.  CAUSA  XXIL  QLiCST.  V,  115«^ 

■^  '  ^ijusunam,  vcn  j%  g^jt.^^i  pTofitheiuT,  sed  de  moiatione  toii  ^itieniia^ 


^ntem  isia  defueTin\  non  est  juramenlum,  sed  perju- 

y-iiiwj.  Unde  duiur  iuteliiai  illicitum  ^sse  jttramemum , 

4-ni  aliqnod  istorum  defverit;  non  tamen  euicunque 

contigerit  aiiquod  istorum  deesse  proliibetur  servari. 

§  2.  Aliquando  namque  juramento  deest  jusiitia ;  ve- 

/jiif,  qunm  quispiam  post  votum  castitatis  dncit  uxo- 

rem^  juramento  /irmans,  nnnqtfam  se  ab  ea  discessu" 

«Mm,  quod,  qnainvis  illicitum  sit.  qnia  justitia  sibi 

probatur  dees%e,  tamen  anctoritate  Angustini  servari 

prarcipHur.  floc  autem  si  qnis  contendat  prterogaliva 

€onjugii,  non  propter  reiigionem  jurisjurandi  servari, 

animadvertat,  Gabaoniias  ob  solam  retigionem  conira 

Domini  imperium  reservatos.  Quum  ergo  omne  Do* 

tiit/tt  praceptum  justum  sit,  palet  ei  justiiiam  deesse^ 


sibi  jubetur  indici.  §  6.  Ex  modo  jurandi  tune  esi- 
illicifum  jttramentum^  quando  incomiderate  et  !««>-♦ 
cumspecte  aliquid  jurntur,  qno  nee  corporaiis,  nee 
spirituaiis  saius  adimitur^  et  sine  qno  utraque  saius 
reparari  et  vita  conservari  valet  :  vetuli  dum  aliquis 
a  parentibus  coactus,  ut  ctericatns  tonsnram  vei  reii» 
gionis  vestem  suscipiat^  se  neutmm  faeturum  jnra* 
mento  prmaverit.  Hoe^  quamvis  aliquibus  tideninr 
reprehenslbile^  quia  opus  caritutis  juramento  $e  non 
factufum  pTomisit,  nutia  tamen  auctoriiate  servari 
prolubeiur,  quia^  etsi  nuuquam  eiericalus  lonsuram 
vei  reii^onis  vestem  sHScipiat^  nou  tamen  ideo  minus 
salutem  promereri  vatet,  quum  nonnuili  in  laieaii  ha- 
bitu  sanctissimi    et   Deo    ditecti  invemaHtur.   Quo 


quod  ejus  prwcepto  contranum  invemtur,  i  5.  Judi^  »       ^   #       .^    ,       .  ,       .  <.  n-  .        ..       i-     .    • 
'  r         .    -  exempio  evtdenter  daiUT  tntetligi  qttottes  attquts  ju- 


einmquoque  aliquando  juramento  eonstat  deesse^ve 
iutif  quum  propria  temerilate  atiquis  ducins  jurat  se 
fuandueattirum  et  bibiturum,  Hoc  quamvis  teviiate 
indiscreta  Hiicitum  probetur^  non  lamen  ideo  viotari 
jubetur,  §  i.  Juramentum  itaque  muttipliciler  t7/tci- 
fufii  inieliigitur,  Est  enim  iilicitum  atiquando  ex  eo 
quod  juratur^  atiquando  ex  causa  exlra  venienti^  aii- 
quando  ex  modo  jurandi.  Ex  eo  qtiod  jnrafur,  lune 
esi  iilidlum  juramenttim,  quando  id,  quod  jttralur^ 
in  sui  natura  vitiosum  est  vel  vilam  adimens^  ut  adui'- 
teriumf  homicidiumt  it  his  simitia ;  vel  reparari  non 
permittens,  vetuti  cum  inimico  ad  paeem  non  redire^ 
indigenti  misericorditer   non  subvenire,  Jsta,  qnia 


fat  se  non  facturum  atiquid,  qno  expeditior  sibi  via 
prcpparetur  ad  beatiludinem ^  dninmodo  sine  eo  valeat 
saiutem  inveniret  quod  juromvntum  non  proMbetur 
urvare.  Unde,  quum  juramus,  nos  iion  datnros  ati* 
quid  aticui^  siiie  qiio  utraque  satus  ejus  poiest  esse 
incotumis,  etsi  altqua  ex  eo  sibi  eommoditas  pr<esta-- 
retur^  nulta  tamen  auetoritate  juramentum  servaft 
proltibemurf  dumtnodo  sit  nobis  atia  via  necessitatibus 
ejus  subteniendi, 

QtJ.BST10  y. 
GUATIANUS. 
i  P;irs.  Qttod  autem  quinto  loco  qucerilur^  si  iici-' 


perspicuam  in  se  habent  injustitiamf  etsi  juramento  ^ 

firmentur,  tamen  servari  non  debenl.  Circa  itwe  uti^  ^  *•*'"  "«^'  9«^^  arcliidiaconus  juraverat,  an  et)iscopus 

esset  reus  perjurii^  qui  ad  pejerandtm  archidiaconum 
eogebatt  faciie  potest  discerni,  Si  enim  consentieHs 
pari  pcena  eum  facienle  puniendus  est^  multo  magis 
iiie^  qui  eogit^  reus  admissi  criminis  probaiur,  Unde 
Pius  Papa  ait  «  ^  : 

C.  1.  Qui  pejerare  compeltit^  et  qui  competlitur^ 
perjurus  uterqtie  probatur, 

Qui  compulsus  a  domiiio  sciens  *  perjurjt  *,  uiri- 
que  siinl  perjuri ,  el  (lomiiiiis  ,  ei  niiles:  dominui, 
quia  pnec«pii;  iiiiles,  quia  pliis  domiiium  quaiii 
animam  dilezil.  Si  iiber  esl,  qundruginla  dies  in 
pane  et  aqua  poeniteat,  et  septem  sequenles  annos; 
si  ^  servus  ejusdem,  tres  qiiadragesimas  et  legilimaft 


que  juramenta  intetligenda  sunt  qute  de  illkilis  jura-' 

meniis  non  observandis  supra  siatuta  ieguntur,  Quis- 

quis  ergo  se  jttramento  ftrmaverit  aiiquid  facturtt%a, 

quo  vei  corporatiSf  vei  spirituatis  satus  adimatur, 

vel  sine  quo  ulraque  satus  reparari  vel  con/irmari  non 

possit,  ftdem  promissam  servare  prohibelur;  quorum 

exempta  prcemi^sts  auctoriiates  subjiciuni,  r/um  eum, 

qtii  homicidium  facere,  vel  atimenta  matri  et  frairibus 

non  subministrare,  in  adutterio  perseverare,  vei  ad 

pacem  cum  adversarie  non  redire,  juramenium  pr<V' 

Miando  promiserit »  satubriori  consitio  itticita  vola 

i^bservare  non  permittunt,  §  5.  Est  eiiam  id,  qnod 

juratur,  atiquando  vitiosum,  non  nahtrn  sui,  sed  ex 

k'*iusis  extra  venientibus;  veluii  quum  atiquis  post  ro-  j)  »^''**s  pcEDileat.  ' 

fiirM  easiitatis  jurat  aticui  se  liabituruiu  euin  m  con-  C.  II.  Pcenitentia  efus.  qui  in  manu  episco^fi  aut 

jugem,  Conjugem  namque  habere  in  se  ipso   mttluin  in  cruce  consecrata  peferat. 

non  est  ;  lamen  huic  ex  volo  perniciosum  i%t.   Hoe  Item  '• 

uu(em  juramentum^  ettuinsi  ilticituin  »'/,  non  tamett  Qui  pejerat*  se  tn  roanu  episcopi,  aul  iu  cruire 

NOTATIONES  COKRl!;CTORU.M. 

QufST.  V.  C.  I.  *  Anselmiis  lioc  citat  ex  pocnitcntiali  Theodori ,  qtiemadmodum  Bucliardus  ei  Ivo  se((« 
capituium* 

QuAST.  V.  C  I.  ^  ex  poen.  Tlieod,  :  Ans.  ).  14,  c.  63  (62),  ex  popn.  simplicilcr  priorem  parteiu  citai. 
Rcg.  I.  2,  c.  530.  —  ex  Pio  Burch.  I.  12,  c.  4.  Ivo  Docr.  p.  42,  c  61*  —  cf.  pwH.  Uoin.  Aiit.  Augubi. 
I.  2,  c.  I. —  Prior  pars  esteliamap.  Cgbcrtuiii  de  rem.  peccat.  (Mansi  t.  42.)  *  jferi,  se  scieas  :  Burcb. 
Ivo.  —  peri.,  si  seiens  :  Keg. '  *  pejerat  :  Edd.  Liigdd.  Par.  ^  sed  si :  Edd.  Arg.  Bas.  =  C.  il.  '  k^adeiii 
fere  leguntur  apud  Egberlum  I.  4,  c  9,  uiide  allcgat  Rabanus  in  ep.  ad  lleribaldtim  c.  18.  -^  Reg.  I.  2, 
c.  531.  532.  Burcb.T.  42,c.  5.  Ans.  1.  41,  c.  64  (65).  ivo  Uecr.  p.  42,  c.  62.  Polyc.  I.  6,  t.  41.  *  perju- 
ral  :  Reg.  Ivo.  —  KtU\.  cuil.  o   pr.  Lugdd.   1,  II.  i\ir.  i 


«»  DECRETI  PAnS  SECUNDA.  CAUSA  XX».  QUiEST.  V.  Ui$ 

CM&ecraU,  (rea  annos  piBniteal;  si  vero  in  criice  A  iJeo  didl:  Jura  milil,  ui  ndes  ei  fiai",  oon  est 


non  contecrata,  aanoin  uniim  pcmiieaL  Qui  autem 
eoacttts  fuerit  et  igiiorans  se  pejera?erit ',  et  postea 
cognosdt,  tres  quaUragesimas  poeiilicat. 

C  lU.  QuM  pmna  tU  f^riendut  qui  uecettkale  e^aclut 

perjural. 

Jum  ex  Pfleoiteutiaii  TbeoJori". 

Siqois  coactus  pro  Tiu  redimenda ,  vel  pro  qua- 

libei  eausa  ve!  necesaitate  pefjurat  %  quia  plus  cor- 

fnu  Quam   animam    dilcxit,   ires    quadragesimas 

posHiteat.  Alii  vero  judicant  ires  annos,  unum  ex 

liis  io  pane  et  aqua. 

G.  IV.  Qui  pejerau  el  aliot  pejerare  facii^  gua 
pcstta  th  feriendut. 

lum  Gtdasius  Papa  >>  *\ 


Si  quis  pcjcravit  '*,  et  alios  sciens  in  pcrjurium  ^  uotabuntur 


peccaium  <  :  lamen  humaiia  tcntatio  est.  Si  autem 
scit,  eum  fecisse,  novii  'fectsse,  videt  fecisse*  et 
cogit  *»  jorare,  liomicida  est.  Ille  euiro  suo  se  per- 
jurlo  perimit^ :  sed  isie  *^  oianum  inlerficientis  et 
impressit '^,  et  presslL 

C.  VII.  Vtque  ad  exiium  vitw  non  eammunim  ^ 

aliot  ad  perjuria  traldt. 

Item  ex  Goncilio  MaUsconensi  l^c.  17  **. 

Si  quis  coHvictus  fuerit  alios  ad  £ilsa  ^  testi- 

nionia  vel  perjuria  altraxisse,  veJ  quaeuoque  cor- 

nipiione  sollicitasse»  ipse  quidem  usqite  ad  exitum 

viifls  non  communicet;  ii  vero»  qui  ei  in  perjurio 

cocisensisse  prol»antur,  postea  ab  omni  tesUraoiiio 

sunt   removendi'%  et  secundum    legem   iiifamia 


dnxerii",  quadragiuta  dies  poQniteut  in  pane  et 
•qna,et  aeptem  sequentes  annos,  ei  iiunquam  sit 
siiieiNBuitentia.  £t  aUi,  si  coiiscu  lueriut,  similiier 
IHBnileaot. 

C.  V.  Bondeiiam  vineii  qui  tcient  ad  perjurium 
kominem  compeliiu 

iitmAupmiimi»intermottededecollaUoneS.Joannit^ 
[ideolaerm.  J/,  de  tancHty\ 
llle*%quihominemprovocat  adjurationem,  etscit 
eiMu  faisum  esse  iurautrom**  vincit  homicidam, 
quia  homicida  corpusooclsurusest,  ilie  aiiiniani,  imo 
diias  anlmas,'  et  i^os,  quem  jurare  provocavit,  et 
aiiaiu.  Scis,  verum  esse  quod  dicis,  ct  falsiini  ^esse* 


It.Pars.  GraUan.  i/m,  qui  audil  aliquem  faltum 
jurare^  el  lacel^  delinquU, 

Vnde  Augustiuus  ait  in  qumsliouibut  Leoitici  q^  I»  ad 

«•  5 : 4  Auims,  qu»  audierii  vocera  jurantis 

falsum,  etc.  >  **  : 

G.  VIII.  €ui  ntjudicaudum  faitum,  quad 
ab  aiiquo  jnratur. 
ilt)C  videtur  dicere,.  peccare  liominem »  qno  ^ 
audiente  jurat  aliquis  falsum,  ct  scit  eum  fjlsiim 
jurarOt  et  tacet.  Tunc  autero  scii,  sl  ei  ^  rei ,  de 
qua  joraiur,  lestis  fuit,  aut  vidit^S  aui  conscins 
fuit  ^«  id  est  aliquo  modo  coguovit ,  aut  oculis  iiiis 


eonspexit,  aut  ipse'S  qui  jurat,  illi  iiidicavit.  Ila 
quod  ille  dicit,  et  jurare  compellisfEccc^*  jtirat,^  eiiim  poluilesse  conscius.  §  i.  Sed  iiiier  Umorem 
ecce  p^erat  ^\  *ecce  perit*.  Tu  quid  InvenisU  7  imo     hiijua  peoeaUy  et  ^  Umoreni  p 


oi  iu  periisU*  qui  delllius  morie  *te*  **  satiare^ 

voluisU. 

* 

C.  VL  Jfmi  peccat  qui  $uramenlum  exigit  abeo^ 

quem  netcit  faltum  jurare. 

Idcin  in  termone  de  perjuriit ,  [id  ett  in  termone  de 

verbit  Apotioli,  XXX,  n/.  XXVII!]*: 

Qui  exigit  jurationem,  multum  inierest,  si  nescit 

Ulum  falsuro  juraturum,  an  scit.  Si  eniin  nescK,  ei 


proditionis  hominuui 
oon  panra  exisUt  plerumque  leoUiUo.  Possumiis 
eniHi  paratum  ad  perjurium  admoneudo  yel  prohi- 
Lemlo  a  tam  gravl  peccato  revocare ;  sed  si  oon 
audierityet  ^ram  oobis  de  re,  qiiam  novimus, 
falsom  jnraverit,  uirom  prodendus  sii,  si  '"^  prodiius 
eUam  pericolum  morUs  incurrat,  dillicillitna  qiixstio 
est.  Sed  quia  **  non  expressit,  cui  boc  Jodicanduin 
sit,  tttrom  iUi»  coi  juraUiri  an  sacerdoU  cuipiam  '^, 


NOTATIONES  CORRECtORUM. 

C.  iV.  ^  Pulycarpns  triboft  lioc  fio,  cxteri  vero         C.  Vlh  ^   Falta:  In  concflio  ipso  Matisconensi 
IndicaU  coHectores  Pelsg:o.  (rcsUtuta^enim  esl  citatio  ex  matiuscriptis ,  qoum 

C»  VI.  •  Non  etlpeecaium:  lu  orlginali  est :  non     afniea  citaretur    MogunUnense)  *'  iegiior  :  faltum 
muleo  dietre^  won  *  ette  peccatum.  Sed  ob  casuiii  non      tetlimonium  vel  perjurium  **^. 
est  niulatuiu.  D 


QoJEST.  V.  C.  II.  '  verjuraverii  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  —  Ivo.  •^juravii :  Reg.  r=  C.  Iff.  •  Iiivcntuni 
rst  in  eodem  capileapudfigliertum.^Reg.i.  2,  c.  532.  Biirch.  1.  12,  c.  6,  et  ho  Decr.  p.  12,  c.  63,  pro(v> 
runt ex  iMrn.  Rom.,  Ans.  1. 1 4 ,  c.  64» ex  Theodoro.  —  Polyc.  I.  6,  t.  II .  * m pejerat :  Burch.  — te  perfurtit : 
lvo.=C.  IV.  ^*Siroile  aliquidlegilurin  libro  poenitenliati,  qiiein  Regino  protiilit  I.  f,  c.  300,  Idein  veroin 
poen.  Rum.  Ant.  Augustini  t.  2,  c.  5.  ^Borcb.  I.  42,  c.  9.  Aiis.  i.  1 1,  c.  67  (65;.  Ivo  Decr.  p.  42,  r.  60. 
Polyc.  ih.  *'  te  perjuvaverii :  Ans.  Burch. — £dd.  Arg.  Bas.  —  te  perieraveril :  Uiyperjuraverit :  hM,  Nor. 
Ven.  1,11.  '•todax^rtl  :  Edd.  Arg.  Ba».  Lugd.l.  II,  111.  =:  C.  V.  "  ivo  l'an.  I.  8,  c.  108.  I>ecr.  p.  42,  c. 
28.  Peir.  Lofflb.  I.  5»  dist.  3j^  '^  lila  koma^  qai  alium  provocat :  Ivo.  "  iurare  :  Ivt»  Pan.  **  adil.  :  qnad 
iUa  :  Edd.  coH.  o.  "  perjwrat  :  Ivo.  —  Edit.  (udl.  o.  pr.  Par.  Lngihl.  "  iion  rst  ap.  Iv.  *>  eaiiari  :  ivo. 
Edd.  coH.  o.  pr.  Arg.  =  C.  VL  ••  Ivo  Pau.  I.  8,  c.  410  Docr.  p.  12,  c.  50.  Petr.  Lmifb.  ib.  *^  tit :  Ivo. 
—  Edd.  coll.  o.  '  abest  ab  Iv.  Pan.  **  adU.  :  eum  :  Edd.  cnll.  o.  «*  interetmt  :  EiM.  Arg.  Bas.  — ivo 
Pan.  —  tiiitfnnfil :  fidd.  relL  —  Ivo  Uecr.  «♦  iiie  :  Edd.  Arg.  B;is.  *•  expretrii :  ort.  =  C  Vfl.  *•  kib. 
A.  584.  —  Boreh.  I.  46,  c.8.  Ivo  Decr.  p.  42,  c.  ^6.  *'  iia  Edd.  roll.  o.  *'*  ti:i  BurHi.  *'  prohikeudi  : 
Orig.  =  C.  VIII.  *•  Ivo  i>aii.  I.  8.  c.  109.  Uccr.  p.  42,  i'.  2».  *»  ^fiod  :  Ed.  iias.  »•  ejut :  Edd.colLo.  — 
Ito  Pan.  •*  vident :  CTd.  --  Iv».  •*  fnerit :  Edd.  coll.  o.  ^'  Hie  ipte  i  easd.  —  Ivo  '^  tiHcr  itiHoma 
liii;«f  :    Edd.  coll.  o.    "  fl«  ui :  cicJ.     "  add.  ;  hic  :  cad,  —  Ivo.    "  let  cinpiam  :  orig.  —  Ivo. 


WJa  DiECaETI  PARS  SECUNDA.  CAI3SA  XXII.  QUifiST.  Y.  ilS4 

qiii  nofi  sohim  enni  pereeqni  non  potest  irroganclo  A  fonn  sonant.  Dtvina  vero  Jiitncia  talio  e»**  aiidiHHi, 


siippliciiiiii.  sed  etrsim'  or:ire  pro  itlo  |K>tG8t  :  videtiir 
niilii,  quod  se  'lioiiio*  •»  soival  a  »•  pecf ati  viticulo, 
sl  iiuticet  tiililMis,  qui  iiingis  pos9Hnt  pioilesse  qnam 
ohesse  perjuro,  sive  ad  ^  corrig(Mi«hiiii  euin,  sivc  ail 
Deum  pro  illo  placanduin,  si  6t  ipse  confessiotiis 
adhibeal  disiiplinani  f • 

Gratian.  Si  ergo  i$te,  ui  itipra  diclum  e$i,  qui  auJit 
talsum  jurare,  et  lacel,  delimiuit  ^  multo  magii  Ule 
reu$  esf »  qui  ad  pejerandHin  nliquem  compellit, 

lil.  Pars.  S  I.  Quwriiur  de  eo  ,  qui  verbum  callidi- 
ttUe$e  circumvenire  putat  illuin,  cui  juramentum  adferi^ 
0n  $it  reu$perjuriij  ni$i  $erv4iverit  quodjura$$ecreditur, 

De  hoc  ita  $crbit  Isidonis  Senientiarum  lib,  It^ 

C«  1X«  Di  eOt  qui  calliditaU  verborum  jurat. 
Ooaftuuque  arte  vexboruin  quisque**  juret^', 
Dcus  lamen,  qui  «onscienti»  testis  e&t,  ita  hoc  ac- 
cipit,  sicut  ille,  cui  juratur,  inlelligit.  Diipiiciter  au- 
4em  reus  At,  quia  ^^  ei  Dei  noiuen  in  vauum  assumit, 
et  proiimum  dolo  capit. 

C.  X.  Perjuru$  e$t  qui  euper  iapid«iii  Mtim 
jurat. 

item  ex  $ermone  S.  Augiistinj  XXX,  de  verbU 
ApostoU  "^. 

Ecce,  dico  «aritati  vestnr,  et  **  qiii  super  *^  la- 
pidem  lalsum  jurat  perjurus  est.  Uiide  lioc  tiico? 
qiiia  roulti  et^  in  hoc  ralluiitur  ^*,  et  putant,quia 
jiihil  est  per  qiiod  jurant,  iion  se  crimine  teneri  per- 


qualia  ex  iiitimis  prureruntnr.  $  I.  Cerle  "^  uovertt 
illc ,  qui  tnientioiiem  et  volontalem  aMerius  variis 
explical  verfiis,  qui»  noii  debct  aliquis  verba  coiiil- 
deiarot  sed  voliintatem  et  iiitenlionem,  qnla  non 
d(H:et  inienlio  verhis  deservire,  sed  verba  intentionl. 
Cratinn.  5i  ergo  divina  judicia  urba  nostra  talia 
[orie  audinnt,  qnalia  ex  intimi$  proferuniur,  si  in- 
tentio  non  debet  eervire  verbie,  $ed  verba  iiHenliom : 
paiet^  Quod  Deu$  non  auipit  $ic  juramentum.  siVifl 
i7/e,  cui  juratur,  $ed  potiu$  $icut  qui  jurat  intelligit » 
^iium  recipienli  non  ex  iniimi$,  $eH  ex  hi$  qute  pro^ 
feruntur  [ori$,  verba  no$tra$onent,  g  \,Item  objicitur^ 
qui  iurat  $uper  tapidem,  putan$  $e  jurare  $upet  so- 
ero$aneia  Evangelia,perinde  tenetur^ac  st  euper  Evunr 
^  geliajuraverit,  licet  ilie,  cuijurat,  ideo  $uper  lapidcm 
iilur$i  jurare  fecerit,  ne,  non  $ervando  qtiod  promittitf 
reatu  perjurii  teneantur*  $  2.  Item  objicitur  de  civi' 
bu$t  qm  credunt  $ejurare  obedituros  con$ulibu$  $ui$ 
in  omnibuif  quas  $ibi  imperata  fuerint  pro  honore  $ucs 
eivitaii$  ;  ne  vero^  obedientiam  recu$attte$,  reatu  per-^ 
jurii  illaqueentur,  eupponitur  breve  juraturi$,  in  quo 
aliud  continetur^  quam  se  juraturo$  arbilrenlur,  viiie- 
licet  ne  Padum  iu  Niium  convertant^  veL  atiquid  hujue- 
modi  faciant.  Si  ergo  contra  hoc ,  quod  u  jura$$e 
crediderant,  con$ulibuM  $ui$  obedietuiam  denegarent, 
numqwd  eecundum  intentionem  recipientie,  an  potiu$ 
$ecundum  inienticmem  jurantie  juramentum  Oeu$  Hlu4 
acciperet  ?  §  ^*  ^^^t  ^*  innocene  de  adulterio  vil 


jurii.  Prorsus  perjiirus  es,  quia  per  id,  quod  '•  sao-  q  furla  impeliiue  innocenliam  euam  vetlet  a$$erere,  ju* 


cliim   non  putas  «,  falsiim  juras.  Si  tu  illud'san- 

ctum  non  putas,  sanctum  puta  >  cui  juras.  Non 

enim  qiiando  juras,  tibi  juras,  aut  lapidi  'juras% 

«ed  proximo  *^  jiiras.  Homini  juras  ante  tapidem,  sed 

iiumquid  non  '*  ante  Deum  ?  Non  te  audit  lapif  k>« 

qiienicm ,  sed  punit  te  Deus  fallentem. 

Sed  ohjicitur  iltud  Gregorii  XXVI,  libro 

Moratiumt  c.  7: 

C.  XI.  Apud  Deum  verba  no$tra  non  ex  ore »  $ed  ex 
corde  procedant. 

ilomame  aores  verba  nostra  talia  jodieaiil,  qoatia 


raret  autem  $e  ab  ob}ecli$  $i€  e$$e  inmnnem,  $icut  in 
brevi  iUo  continetur.  quod  manib»$  $ui$  $e  acrtpaiMe 
arbitratur,  coutineatur  autem  in  itlo,  hunc  reum  e$$e 
objectorum,  numquid  a  Domino  per}uru$  reputabiiurl 
aut  numquid  poterit  argui,  $ejura$$e,  adutterii  aut 
furti  reatum  incurri$$e  ?  Non. 

ninc  eiiam  Cbromatius  ^  in  c,  5  Maiihm  : 

C.  lU.  interjuramentum  H  l^uiionem  fiMim 

nulla  debet  e$$e  differentia. 
Juramenti  haec  *'  causa  est,  quia  omiiis,  qui  jnrat» 
td  boc  jurat,  ui  quod  Tcr niD  est  eloqualor  '*.  El 


MOTATIONES  COIUIECTORUM. 

C  X.  •  fion  puta$  :  Sic  ctiam  Ivo.  In  origlnali  stini ;  sed  in  uno  Valicano,  et  apnd  lyonem»  et  Pn- 

est  siiie  negatione,  et  forte  legendum :  ffutat,            D  normiam,  ct  In  aliqtiot  vetusiis  Graliani  exenipla- 

f  Si  tu  ittud  :  In  todicibiis  Augustini  impressis,  et  ribus  :  pulat  *. 

nno  Vatiraiio  legiinr :  $ed  ego  Utum  $anctum  non  C.  XII.  ^  Chromattu$  :  Antea  citabatur  :  thry$o- 

pnto.  In  .illero  vero  etiam  Vaticano,  et  apu'd  Ivonem :  $tomu$  »•,  cui  errori  occasionem  dederat  simi.iiuiio 

$ed  ego  itiud  $ancium  non  puto.  primarum  litterarum, 

B  Puta  :  Sic  iu  codicibus  Impreiiis  B.  Auga- 


Ot^st.  y.  C  TIU.    «  abest  ab  Iv.    ••  $olv.  in  hoc  a  :  ho  Pan.  - o*  illo  ab$otvat :  fdd.^ Arg.  Bas.  -  «ft 
hocabsofv.  :  Edd.  rell.  -  Ivo  Decr.    ^  eo  ^orrigendo^iive  Deuntpro  eop^^^^^^ 

cinam  :  ortg.  --  ko.  -  Edd.  coll.  o.  -  Bobm.  =  C.  IX.  *«  Burch.  I.  «,  c.  10.  Ans.  .  il,  c.  76  (75).  Ivo 
pZ  I.  8.  c.  4i«.Decr.  p.  i«,c  56,  67.  Petr.  Lmnb.  I.  5,  dist.  59.  "  au/*  :  Edd.  coll.  o  ^  jurat:  Eild. 
Ven.  I.  li.  Par.  Lugdd.  **  qni  :  Edd.  coi*.  o.  pr.  Lugdd.  B,  III.  -  Biirch.  lvoPan.=  C.  X.  *•  Ito  Pait. 
I    8     •  116.  Vcr   p^  *•  ^iiod  :  Edd.  Par.  Lugdd.  U,  jn.     •>€;;  orig.-Ivo.     *•  ali- 

cst  abEd.  B;is.    ••  Fa//u«l :  Edd.  Lngdd.  II,  Ul.    ••  in  Panormia  totus  hic  iocu»  aperie  corriiptMs 
est.    "itiinEdd.coll.o.pr.L«gdd.  &,!«.    •«  add. : /ao  :  Edd.  coil.  o.    "  »»>««J, *»>  Ef«- »? ^^^^^ 
••fofM;  Edd.  coil.  0.    •*  ancior  eorum,  qtias  sequuntur,   non  esl  inventus.  ==  L.  XII.        iia  w  um 
coll.  0.    ••  hui»$  :  Edd.  Arg.   Bas.  —  /Miitt»morfi :  EdU.  reU.    ••  hquatur  :  Md.  eoll.  #. 


4156  DGCRETI  PARS  SECUNDA.  GAUSA  XXII.  QUJCST.  V.  IL^ 

ideoDomlimitlterjorQineiilumetlcMitieiainnosirain  Aganiur  j^irare,  'sicut  Gunebodigni  laeiuDi*  U  Ei  oui 


nttliam  vuU  esse  distaniiam ,  quia ,  sicui  in  jura- 
mento  niiliani  conveuit  esse  perlidiain,  itn  qiioque 
in  verbis  nostris  nuUum'^  deltel  esse  iiieiidiiciuin  , 
quia  uirumque»  et  perjuriiiin  et  mendacium ,  diviiii 
jiidicii  poeiia  dammilur,  direiUc  Scriplura  "' :  0«, 
qnod  mentitur,  ocddil  animam,  Qui^iiiiis  crgo 
Terum  '*  loquilur,  jural»  quia  scripluiu  est*®  :  Te$tis 
fidelii  non  memiiur. 

€•  XIII.  Attte  quam  aliffui»  jaret^  pejerat^  si  contra 
coHicienuum  jurare  parat. 

Ideui «. 

Qiif  pcjcrare*'  paratus  est,  tiuie,  quam  juret'*, 
jani  perjurus  esse  Tidclur,  quia  Dcus  non  ex  ope- 
ribus*^  judicat,  sed  .cx  cogitaiionihus'*  et  ez 
corde. 

Gratiati.  Ex  /ii|  ommbut  co/%i(ttr,  quod  jura- 
menia  secundttm  intentionem  prcestanlis^  non  reci" 
pitntit^  a  Deo  judicantur,  Quomodo  ergo,  secuudum 
isidorum^  quacunque  arte  verborum  quis  jurat  ^  Deus 
sie  accipit^  sicul  t//e,  cui  juratur^  inteiiigitl  Sed  sicut 
aliud  est  catiida  arte  verborum  jurare^  aliud  simf:/i« 
citer  intentionem  suam  jurando  euunciare ,  sic  uHud 
est  simplici  intentione  juramentum  factum  recipere^ 
aliud  in  rccipiendo  catlitlitttte  uti^  quia,  sicut  quisquam 
epud  Deum  non  vaiet  atiquem  iasdere^  sic  nec  prwter 
ejus  intentionem  valet  quis  alicui  subvenire,  Deus 
autem  dupiicitatis  aspernaior  simpiicem  intentionem 
utrittsque  considerat ,  et  tam   ex  parte  recipientis 


B 


semel  pcrjuralus  fuerii»  nec  tegtis  sii  posl  bor, 
nec  *^  od  sacramontiim  accedat,  nec  in  sua  causa 
vel  altcrius  juraiorexislat. 

C*  XV.  Ante  quatuordecim  annos  nullus  iurare 

cogatur, 

Item  ex  Concilio  Elibcritano  ^  ••. 

Pueri  anle   annos  quatuordeciui   non   coganter 

jurare.  Puella  qiioque ,  si  in  purrili  xAule  sita  ia 

domo  patris,  illo  nesciente,  jurainetito  se  coiistriiH 

xerit,  ei  paler  ejus,  ut  audierit,  staiiui  coniradixcrit, 

YOta  ejus  et  juramenla  irrila  eniui,    ei  facilias 

einendubiiur. 

C.  XYl.  De  eodem,  et  ut  ajejunis  juranunta 
prwsteniur, 

Item  Coriielius  Papa  *  ••• 

llonestum  eiiain  vi<ietur,  ut,  qui  iii  saneiis  auJet^ 
jnrarci  lioc  jejunus  faciat  cuni  oinni  boneslale  ci 
tiiuore  Dei,  et  ^'  ut  ^*  pueri  ante  annos  qaaiHor- 
d6ciin  non  cogauiur  jurare. 

Gratian.  Prwterea  sunt  quwdam  tempora »  quikn 
jurare  prohibemur. 

Unde  in  Coiicilio  apud  S.  Medardum  hablto  ** : 

C.  XYIl.  Qttibus  temporibus  jurare  prokibemur. 

Decrevil  sancia  synodus,  ut  a  septuagcsiiua 
usqiie  iu  octavam  pascliae,  et  ab  advenlu  Dosijt.i 
Ubque  iii  oclavaiii  Epiphaiii^c,  iiec  iion  et  in  j«-juius 
quatuor  temporuni,  et  in  litaniis  inajoribtts,  ei  iii 
diebus  doininicis,  el  in  diebus  rogalionuin  ytii»  de 
concordia  et  paciflcatione)  nullus  super  sacra  Ct:  a- 


quam  ex  parte  prwstantis  verborum  artem  aspematur  C  gelia  jiinire  prxsuuiat. 


et  odit. 

IV»  Pars,  1. 1.  De  atate  vero  jnrantium  quwritnr, 
qua  (Btate  qmsque  ad  jurandum  debeut  cogiJ  De  qno 
in  primo  libro  Capitularlum  c.  63,  sic  invenitur 
definitam  •• ; 

C.  XI Y.  Ante  rationabiles  annos  aliqui  non 
cogantur  jurare. 

Parfuli ,  qui  siiie  rationabili  astate  suot,  non  co- 


Y  Pars.  Gratian.  De  forma  vero  fideiiiatis^  et  quid 
quisque  debeat  dominOf  vei  e  converso,  sie  inoemitur 
in  epittola  Fulberti  Episcupi  **  '^  : 

C.  XVIll.  QucB  infidetitafe  sunt  observandm, 

De  furina  fidclitalis  aliquid  srribere  luoiiiius,  bse 
vobis,  quae  sequuntur,  breviter  ex  libroriim  aucun 
ritate  notavi.  Qui  domino  suo  fidelliatein  jurai,i:iia 
sex  seniper  iu  inemoria  dcbet  babere  :  i.:coluuie. 


NOTATIONES  GOBRECTORUM. 

C.  XiV.  1  Sicnt  Gunebodignifactuttt :  Addila  istbaBc  refert  prtmam  hiijos  capitis  p:irtem  Ivo  c.  35. 
sunt  exonginuli*'*.  C.  XYII.  >°  Episiola  b.%c   Fulberii   uiissa  est  e 

C.  XY.  ^  Duchardiis  hoc  citat  ex  concllio  Iliber-  Gatlia,  descriptaex  velusto  codice  ecclet^i^e  Beilova' 

nensi,  ul  alia,  quai  concilio  Eliberitanotribuuiitnr.  ^  censis,  cujiis  liic  est  tltulus  :  Glorioto  duci  Aquita' 

C.  XYI.  ^    Cieieri  etiain  colleciores  ciiant.  exde-  norum  W,  Fulbertus  Carnotensis  episcoput  oratiouU 

crelis  Cornelii  P:ipae.  ExslaUniem  lib.  1.  Cipitular.  D  tuffragiunu 
c.  G3,  noiiiiuliis  pruitcrea  verbis  iiiterjectis.  Et  inde 


Qu^esT.  Y.  C.XII.  *^  nii//a  debent  —  niendacia :  Edd.  Arg.  Bas.  .*•  Sap.  c.  1,  v.  1 1.  '^vettrum :  Ed.  Bas. 
*•  Pruv.  c.  U,  V.  5.  =:C.  Xlll.  *^  Nun  legilur  apud  Chroin:iiiuin,  et  videiur  excerptum  esse  ex  hom.  li. 
ad  c.  3.  M:iith.  operis  iui|>ei'rccli.  **  perjurare  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yen.  I,  II.  **pejeret  :  Edd.  Lugd.I.  Par. 
perjurat  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ycii.  I,  II.  •^  udd.  :  tantum  :  Edd.  H:i$.  Liigdd.  II,  lll.  •*  cogilatione  :  E.*.  Ba5. 
=  C.  XIV.  ••  C:ip.  Aquisgr.  Caroli  M.  A.  789.  c.  62.  —  Rei?.  I.  2,  c.  313.  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  105.  Derr. 
p.  12,  c.  23.  '**  :i-«serii  PitlHBUs,  hi  veiUHlissimis  lcguiu  Langobard.  codd.  (quibus  hoccnp.  ins4Ttiiui  e-t 
1.  2.  t.  53,  c.  2i),  ie};i:  Sicnl  Gnmlebada:  iege viventet,  "  ted  nec  :  Edd.  bas.  Lngild.  II,  111.  c=  C.  XV. 
**  Legendiiiii  erit :  llibernenti^  cuui  liiireliardo  I.  12,  c.  26;  siuiile  enini  legitur  iu  colleclioue  (aiionuiii 
iniieinensinin,  qua;  pnMki  jinis  fa«'ta  est  iii  ^picilegio  Dacheiiaiio.  —  Ivo  Paii.  I.  8,  c.  104,  105.  Dccr. 
n.  12.  c.  81.  ^  C.  \V1.  ••  cl.  ad  c.  U.  —  Ueg.  1.  2,  c.  312.  Ihircli.  i.  11  c.  12.  Ans.  I.  12,  c.  G9.  Ivo 
r:iii.  I.  8,  r.  120.  Uec.  p  12,  c.  60,  33.  ^^  habet  i  Ivo  l'an«  ot  Derr.  p.  33.  ^'  desid.  iii  EdJ.  Arg. 
Nor.  Veu.  I.  '*  alicst  :ibE(l.  Iias.=:  C.  XYM.  ^*  Simile  luibetnr  in  Cap.  Caroli  Calvi,  iii  qiio  (oiic* 
ap.  S.  &ledarduui  coiiliruiavit,  ct:q>.  licg  1.  2|  c.  310.  ctexeo  Kurdiardus  (I.  12,  c.  20),  capul  suuui  cou- 
lei-isse  vidcUir.  r=:  C.  XVIII. '  '^  Episiol:*  1*  iiU)crti  Kp.  Cariiotensis  :iii  Guilflniuni  Aquitaiiuruni  duccui,quu:  iu-* 
ter  alias  (^xstat  iiuprcssa  iu  t.  18.  Uibi.  Putr.  —  ivoPan.  1.  8,«'.  12i.  Decr.  p.  12,c«  70,  —  cf.  Keud*  1.  S. 
t  G. 


41S?  DECRETl  PARS  SfiCUNDA. 

iiitttm,  honettnm,  01^6»  Cicile,  possibile.  Incoliime 
\iUelicet,  ne  sil  in  damnum  doinino  suo  de  corpore 
suo,  Tolum,  ne  sit  ei  in  damnum  de  sccreio  suo, 
ye\  de  munilionibus,  pcr  qoas  tulus  esse  poiesl. 
llonestuin,  ne  sit  ei  dainnum  de  sun  justilia,  ve)  de 
alifs  causis,  quae  ad  bonestalein  ejus  pertinere  vi- 
deniur.  Ulile,ne  sit  ei  in  dainnum  de  suis  posscssio- 
jHbus.Facil6  vel  possilnle,  ne  id  iionum,qiiod  donii- 
«us  sous  facere  leviier  poierat,  Taciat  ci.  dilTicile, 
neve  id,  qiiod  possibile  eral,  leddat  ei  inipossibilc. 
Ut  fidelis  b;ec  '*  nocumcula  caveat,  justum  ^*  est. 
S  1.  Sed  quia  non  sufficit  b  abstlncre  a  malo,  nisi 
iiat  td«  quod  bonum  est,  restat,  ut  in  eisdem  sex 
siipradiolis  consiliun  et  auxilium  doinino  suo  fid^ 
liter'*'  praestet,  si  beneAcio  dignus  videri  vuli,  ei 
salvus  esse  de  ftd^litate,  quam  juravit.  §  2.  Dominus 
•quoqne  fldeli  amo  in  his  omnibus  vicem  reddere  de- 
iiet.  Quodsi  non  feceril,  roerito  censebitur  malefi- 
dus  ^',  sicut  iiie,  qui  in  eorum  •  prapvaricatione  vel 
faciendo,  vel  consentiendo  deprebensus  fuerit  per- 
lidus  ei  perjnrus. 

C.  XIX.  De  eodem.  [PALEA  ]  '*• 
Augufiitnut  p. 

«  Si  quis  laictts  juramenlum  violando  profenal, 
qiiod  regi  ei  domino  suo  Jnrat,  et  poslea  perverse 
«c  doloM  ejus  regnum  iractaverit,  ei  in  moriem 
ipsiug  aliquo  macblnamento  insidialur,  quia  sacrile- 
^tum  peragit,  in  Cbrislum  Domini  "*  manum  mil- 
lens»  anatbema  sil,  ntsi  per  dignaro  poenitenli»  sa- 
lisfactioneni  eiuendaverii,  sicul  coiistitutuiii  a  san- 
eta  syiiodo  esl,  id  est  sseculum .  relinquat,  arma 
deponat,  in  monasterium  cat,  et  poeniteal  omnlbus 
diebus  nUB  siiae.  Veruiiuamen  coininunionem  in 
cxilu  viue  su»  cum  eucbaristia  percipiat*^  §  I. 
Episcopus  'vero*,  presb^acr,  diaconus,  si  boc  cri- 
ineo  coiiimiserit,  degradeiur.  » 

\1  Pars.  Gratian»  Vl  Uatfue  es  prmmmh  appa* 
4-1 1,  mendacium  nec  $implici  $ermone  debet  proferri^ 


CVUSA  XXH.  QUiEST.  V.  i\S$ 

A  n^c  juramento  firmari.  Memiacium  antem  non  $0" 
lum  in  verbiSf  sed  eliam  in  simnlalis  oieribus  esse 
probatur. 

Vnde  Atnbrosius  ait  in  sermone  habito  in  dominicn 
de  Abrahnm^**  ; 

C.  XX.  Menlitur  qui  professionem  suam  operibus 
non  osiendit, 

Ciivele,  fralres",  fniendacium,  qiiia  omiies,  qiii ' 

aniant  inendaciuin,  filfi  suiit  diaboli ',    Ei  infra : 

S  I.  Non  solum  In  falsis  verbis,  sed  ellain  in  siniula- 

tis  opcribiis  mcndaciuin  est.   Mnndacium   naniqiie 

est  Cbrisiiannm  se  dlcere,,et  opera   Cbrlsti  non 

faccre.  Mendacium  est  episcopum,  saceidoiem  vel 

clericum  se  profiteri ,  et  contrarla    buic  onlini 

operari. 

D  C.  XXi.  Quoties  sermo  malus  de  ore  nostro  prt^ 
cedat, 

liem  Hleronymus  iii  «•  4,  epist,  ad  Ephesios  '^. 

Qiiolies  vero  loqnimiir,  aol  non  in  tempore,  atn 
importuno  loco,  aut  non  ut  convenii  aiidientitMis, 
toiies  sermo  malos  procedit  de  ore  hostro  ad  de- 
structionein  eoniin  qui  audiuiit.  ConsidereiiMis 
itaqne  quid  loquamur,  qoia  pro  oniiii  olioso  verbo 
reddituri  sumus  rationeni  in  die  judtcii. 

VH  Pars.  Graiiiin.  Juramentum  vero  clericms  lakco 

prwstare  non  debet. 

Vnde  iii  Iteniensi  Concilio  Ugitur  **  : 

C.  XXil.  Cuiquam  taico  clericus  nihil  jurare  pra' 
sumat, 

Nulliis  ex  ecclesiastico  ordine  cuiquain  laico  quld- 
^  quam  super**  sacrosaiicta  Evangelia  jiirare  prsesq- 
mal.  sed  simpliciter  cuin  veritale  et  puriiale  dicat : 
esl  est,  non  noii.  Seo  si  est  aliquid,  qiiod  sibi  obji- 
ciatur^,  prout  judicaverint  qui  ejusdeui  ordinis 
sunt,  aulcorrigatur,  autexpurgctur. 
|I>ALEA.] 

c  Episcopo  simititer  clericus  juramentum  prwstare 
non  debet^  nisi  forte  is,  cui  ecclesias  procurationem 
commiitii*  i 


NOTATIONES  CORR£CTORUM. 


C  XVin.  ^Setfquianon  sufficlt :  lii  Ipsa  episioia  le- 
i;ilur  :  Sed  non  ideo  casamentum  meretur;  nou  eisuf- 
ficit,  Apud  Ivonem  vero  :  Sed  non  ideo  cassamentum 
mereiur,  Non  enim  sufficit,  etc. 

«  Qni  ffi  eorum  :  iii  cpislola  le(|;itur  :  si  mox  pras' 
.  wricaiione ;  apiid  ivonetii :  si  in  eorum  pratvariea- 
tione.  lii  PanDriuia  V(;ro  ut  apud  Graliniium. 

C.  XIX.  P  Capiii  boc  in  nietioribus  Gratiani  co- 
liicibiiK  iioii  babeliir.  Rurcliardus  et  Ivo  ciiaut  ex 
diciis  Angnslini.  Siinile  autem  babeiur  in  coiicilio 
Tuletaiio  lU,  c.  8,  ex  Hispauia  misso. 


C.  XX.  4  Initium  biijiis  semionis  esi :  Sct/o/e» 
fratres, 

*-  Diaboli :  lu  codice  Vaticano,  iibi  hic  sermo  ha- 

.    belur,  sequiintur  baec  :  quia  non   solnm  mendax 

D  esi^  sed  etiam  el  paier  ei  inventor  ipsius  mendacii  est. 

Omnis  enim  simulatio  ei  omnis  duplicilas  mendadum 

esi.  Ergo  non  solum,  etc. 

C.  XXII.  *  Objiciatur  :  Apud  Burcliardum  et  Ivo- 
neiii  sciiiiilur  :  ad  episcopum ,  in  cujus  terriiorio 
isi^  deferatur,  et  juxta  id,  quod  i7/t,  ^tit  ejusdem 
sunt  ordiniSf  dijudicaverini,  aut  corrigatur,  aut  es» 
purgetur. 


Ot^EST.  V.  C.  XVIII.  »•  hic  documenta :  Ed.  Bas.— tec  doc:  Edd.  rell.  ^^justnm  et  bonum :  Edd.  Bas.  Lupdd, 
I',  III.  — 6o«icm  ;  Kdtl.  rdl.  "  fidele :  Edd.  Ven.  II.  Par.  l.ugdd.  —  fidelis  :  Edtl.  lel!.  '•  waieficus  :  Ed.  Bas. 
^  C.  XIX.  ^*  Vid«'iur  canonis  aiicior  paiicisea  perstrinxisse,  qiiae  in  coiic.  Tol.  X,  c.  t  XVI,  c.  8, 
hisins  fraclanlur.  —  Burch.  I.  12.C.2I.  Ans.  I.  H,  c.  74  (73).  Ivo  Decr.  p.  12,  c.  78.  Polyc.  I.  6,  t.  4i.  — 
Cuniprelienditur  eiiaiu  in  |ioenit.  Rom.  Ant.  Augusiini  t.  2,  c.  7.  •>*Dtft:Edd.  Bas.  Liigdd.  11,  III.— 
Dominum  :  Edd.  rell.  •*  accipiat  :  Burch.  Ivo.  —  £dd.  coU.  o.  =C,  XX.  ••  Non  videiur  Ambrosiiessc. 
*'*add.  :  carissimi  :  Edd.  Arg.  Bas.=  C.  XXL  •^  non  in  opportuno  tempore,  nnt  non  in  opportuno  toco  : 
Edd.  lolt.  0.  =  C.  XXII.  •*  Non  legiiur  in  conciliis  Remensibus.  Siuiile  est  in  excerplionibus,  qu:e  iti- 
(uniur,  Egberti  c.  19,  (ap.Mans.  t.  li),  etinCap.  CaroliM.  A.  80t,c.  20,  et  in  c.   58.   conc.  Meld. -^ 


Bnrtb.  L 'i,  c.  188.  Ivo  l*an.  I 
sacr.  ev.  ;  Burcb.  —  ivo  Pan. 


5,  c.  11.  Dccr.  p.  6,  c.  235.     ••  supra  :  Edd.  coll.  o.  —  supra    sacra  ft 


If 51  DEGRETl  PARS  SECUNDA.  CAU6A  XXIU.  QhMSl.  l. 

Vnae  ilrlmiiiis  II»  ait  *  '^  :  A  bus  ecclesiaslioanuii  reniin  dispeimti# 

.  C.  XXItl.  Deeodem.  fuerit,  silki  jitrarecoinpeMiit.  i 

f  Ntillus  episcopus  clericos  suos,  nisi  Tnrle  qui- 


flM 


CAUSA  XXIII. 


CRATIA.NUS. 
QuHam  pfnMcopi  cttm  ptebe  $ibi  cammiMa  in  beere- 
dm  tapsi  iunt ;  circumadjo^enl^  calholicoi  mtnii  et 
crueiatibu»  ad  kcsre$im  compellere  coep^runt;  qug 
compert^  Apo$tolicut  ctttkolici$  epi$popi9  cireufnodja& 
centium  ret^onum,  qui  pb  imfferatore  civHem  jurisdi' 
ctionem  acceperant^  imperavit^  ut  catholicoi  ab  hare" 
ikii  defenderent,  et  quibui  modis  possent  fos  ad  fidei 
ueriiatem  redire  compelierent.  Episeopi^  haic  mandata 


pam,  ei  uerum  :  QiiS  angartaveril  10  millc  j 
▼ade  cuni  eo  duo  inillla  ;  item  quum  Apotimimi  di- 
cat*  :  Non  vos  derendenles,  carissinii.  se<i  dale  l»> 
cum  \t»  :  quid  aliud  prohibemurt  quam  praiprim  per- 
sonof  injuriitm  r^pelieref  {  i.  /im,  qmmm  Peuo^ 
gtadio  maqislrum  defendente^  Ckrieiaa  ^fax^rBC  ^: 
CoiiTerie  gtaduiui  tuuin  in  vagiiiam  ;  aii  pQtas«  q/mmi 
non  postiiui  roji(are  patram  meimi»  ai  e^fattKftM 
niiiii  plus  ^iuaiu  diuMledin  lagiones   aagel*»»* 


ApostoUci  recifienies^  CQmvQcqth  asUitibus  aperte  ei  ^  danique^  sicut  d$  IK  Andraa  leplwe^  qmum  fierai 


perinsidiascontraktereii^op  fugnar^  cmperum.  Tan- 
dem  nonnuUia  eorum  meci  ira((iti§*  niiis  rebns  suis 
tel  eeciesiaaiiciM  exspoHatis^  aliiscarcfrfi  et  ergflstula 
Tichms^  ad  uniialem  caiiioiiem  fidei  coacU  redierutii. 
<Qo.  1.)  llie  primmm  quofHur,  an  mili^are  pecfia^ut^ 
sit  ?  (Qu.  IL)  Secundo^  quod  bellum  sit  justum^  «< 
qmamada  a  filiis  Israei  JMsta  beUa  gfirebqnfuf  f  ifya. 
Ili.)  Teriio^  an  injuria  socioruiin  amis  sit  prapul' 
sandaf{QuAS.)Quario^  am  vindicta  sit  inferendaf 
(Qu.  V.)  Quui/o,  a«  nt  peual^um  judici  vei  nUaistro 
reos  occidere  f  (Qti.  VI.)  Sexto^  an  mali  sint  cogendi 
adbonumf  (Qu.  VII.)  Septimo^  am  kmretid  smis  et 
tccleufB  rebus   sini  exspaHandi^  etqux  pouidei  qb 


cmfsus  pepulorum,  utde  moHibus  imiqmijmdicia  eum 
enpereudi  et  ub  injuria  moftis  Hiqm  defenetaremi,  ipse 
ecoptra  et  exemplo  et  uerbo  patieniiam  dacesta,  rmfa- 
bat  eos^  ne  suum  martyrium  impedireui^  ^id  miimd 
monemurf  quam  sicut  proprias,  ila  ei  sociormm  ui- 
jurias  patienter  tolerare,  uee  qd  arma  coHcmrrere^  sed 
eormm  efcempio  ad  siadiia  feeenda  aminmm  ffwecparo' 
rel  ^%  Item,  quutif  in  f^roverbiis  «  dicaiur  : 
windictai»,  et  ego  niiriiMiain,  dlcil  Daniiuos ; 
quum  in  evangelio  dicaiur  *  :  Nolile  judicare,  el  i 
judicabiiuitti ;  iiem^  quum  paterfamiiias  dicmi 
valemiibus  coUigere  ifizania  •  :  Sinite  airaqtie  cre- 
scere  usi^iie  ad  messeHi»  et  tuncdicani  measoribus. 


ka!retieis  abiata  an  dicalur  passidere  aliena  f  <Qu.  ^  .colligite  uzaiiia,  et  alligate  in  fasciculos  ad  cemlM- 


Vlli.)  Octavo^  an  epiuopis  vel  quibmsiibet  clerids 
aua  iiceat  auctoritaie^  vei  f  Apostaiicit  val  itnperato* 
fi$  prwcepto  arma  maveref 


QU^STIO  I. 

GRATIANUS. 
Quod  militare  atienum  videatur  ab  evavgelica  disci-^ 
pliiio^  hiiic  tideiur  posse  probari  quia  omnis  mititia 
md  ab  infur.mm  prapulsandam,  vei  propter  vindictam 
inferendam  eat  instituta^  injuria  autem  vet  a  propfia 
persouflt  v4  a  sacio  repellitur^  quod  utrumque  evau* 
§atica  iage  prakibatmrs  Quum  cnim  4icitur  :  Sj  ^itis 
ik  percussefii  iu  unaHi  nuixilltiin,  prxbe  ei  et  eke* 

NOTATIONCS  CORRECTOaiJM. 

C.  XXUI.  ^   In   ali(|aot    Vetustis   exeinplaribiis  D  teiitia  illa  solet  quidem  uroverbii  loco  usnrpari, 

Aiiis  buius  causai   ei^t  iu  vcrs.  Expurgetur.  Absuat  sed  iioti  babeiiir  iu   libro  Proverbioruw.  Affertiir  a 

auleiu    ba^c  vcrba,  et  sequeiis  capui   Nuttus,  lu  B.  Paulo  ad   Roin.  c.  42  (conjuiicie  cuui  alia  &eit- 

iiiio  auietu  iiou  tiiotlo  ista  liabcntur,   sed    etiam  ifiitia  ex  c.  !25.   Proverb.),  et  ad  iiebraeos  c.  fu; 

Xiip.  I,  de  juramento  caluuiuix,  et  coiistitutio  nova  Deut.  c.  3),  iii  caniic.  sic  scriptutu  eat :  liea  est 

Uenrici.  uttio^  et  ego  retribuam. 

CA0S4  XXlll.  QujBST.  1  •  /n  Proverbiii  :  Seii-- 


readiUB ;  {  3.  Itemf  quum  rexilte^  qui  mmptims  fece- 
rat  filio  suo ,  missis  exerciHbus  suis^  angelormm  n- 
delieet^  dicatur  perditurus  homiddas  propkelarum  ei 
aposiotorum^  qui  vocati  ad  nuptiqs  vemire  coniempu' 
runt  credendo  ;  item,  quum  Pamius  aposidus  dicmi 
in  epistoia  ad  Homanos  '  :  Nolite  judieare  invlcem  ; 
item :  Tu  quis  es,  qui  judicas  alienum  sorv4iui?  Sao 
dotnitio  siaty  aut  cadil.  Sive  ergo  vivimus  sive  nio- 
riniur,  Doinini  sun}u.s.  In  hoc  eiiiin  Cbristus  nior- 
tuus  est ,  ct  resurresit^  4il  et  vivorum  ct  mortiio- 
niin  dominclur  :  in  his  omnibus  quid  aliud  pradpi- 
tur^  quam  ut  vindicta  delinquentium  dioitio  reserve* 
tur  examini?  Quum  ergo^  ui  supra  dictum  est,  miti' 
tia  ddeatur  instituia  vd  ob  injuriam  propuisMndam^ 


QujtST.  ?•  C.  XXHI.  •*  Non  reperitur  in  epistoHs  Vjbani  II.  —  Ans.  I.  6,  c.  17«.  —  cf.  c.  I.  Comp. 
L  et  c*  5.  X,  de  jureiur. 

CADSA  XXlli.    \sine  :  Edd.  Yen.   !.  Nor.  Lngdd.  fl,  ttl.  Par.  --  me  :  Edd.  Arg.  «Yen.  |1.  Lngdd.  f. 

QujBST.  I.  '  Mattb.  c.  5.  v.  39.  '  Rom.  c.  12,  v.  f  9.  •  <  Matth.  c.  26.  v.  52.  ^  Deut.  c.  $2,  v.  S5. 
•  Mattb.c.  7,  T.  I.    •,Malth,  c.  13,  t.  30.    '  Rom.  c.  U,  v.  4. 


1  I6t  DECUETl  PAnS  S£€UNDA. 

%«<?/  ad  vindiciam  infereudam,  ulrumque  autem  Uge  A 

^vangeliea  prohibeatur^  apparet,  quod  mititare  pec- 

€:atnm  est. 

Uinc  etiam  Gregoriiis  ait  *  : 

C  I.  Belta  camatia  bellorum  spiritalium  ^guram 
getunt; 
Nisi  belto  ista  camalia  flguram  bellorum  spirita- 
litim  Kererenl,  nimquam,  ut  opiiior,  Judaicarttiii 
hisioriarutn  libri  discipulis  Gbristi,  qui  venil  paeein 
«locere,  legeadi  in  ecclesiis  fuissent  ab  Apostolis 
iraditi.  Quo  enlm  eis  bellorum  proflceret  ista  de- 
scriplio,  qaibiis  dlcltur  ab  lesu  •  :  Pac€m  meam  do 
9obi§^  paeem  wuam  ^*  reUhquo  vobii  ?  et  quibus  per 
Aposloluni  jubeturet  dicitur^^  :  Non  vo$metip$o$ 
tindicante$^  $ed  magi$  injuriam  accij^te^  et  magi$ 
fraudem  paiimini  ?  I3nde  deniqiie  scieiis  Apostolus  B 
^*  nuUa  **  uobis  jain  ultra  beila  esse  eariMlii<*r  per • 
ageiida  »  sed  aninue  cerianiina  contra  spiriuies 
adTersarios  desitdanda^  velui  uiagister  militi»  prae- 
ceptuin  dat  niilitibiis  Gbristi,  diceiis  '^  :  Induite 
vot  arimiXiiram  Dei,  ut  po$Mti$  $tare  adver$u$  aUU'' 
t%a$^  diaboHt 

Gratian.  Ui$  ila  re$po§idetur  :  Prascepta  patieu- 
lior  110«  lam  o$leutatione  corporie  quam  prwparatione 
cordi$  $unt  retimenda. 

Uude  Attciisliiius  ait  in  eermone  dt  puero  cemuriO" 
fii*fc««: 

C*  II.  Prmcepta  patieniia*  virtute  animi^  non  oeten^ 
tatione  corpori$  $ervauda  $unt. 

Paratus  debet  esse  bomo  jiistus  et  pius  patienier 
eoruiH  maliliam  suslinere,  quos  fieri  boiios  quaerii,  Q 
ut  numerus  potius  crescat  bonorum,  oon  ut  pari 
nialiiia  se  quoque  "  nuinero  addat  nialorum.  Dciii- 
que  ista  prxcepta  niagis  '"  ad  prcparaiionem  cor- 
liis,  ^quae  *'  intus  est,  pertiiiere*,  quam  ad  opus, 
quod  in  aperto  fit,  ul  teueatur  in  secreto  animi  pa- 
tienlia  cum  benevolentia,  in  inaniresU)  autem  id 
fiat,  qu4»d  eis  videlur  prodesse  posse,  quibus  bene 
velie  debemus.  (  1.  Uiiic  liqiiido  oslenditur,  quod 
ipse  Domiuus  Jesos,  exemplum  singulare  patienii», 
quuin  percuieretur  in  raciem '*,  respoiidit  *^ :  Si 
male  dixi ",  exprobra  de  malo  ;  $i  autem  beue^  quid 
^  me  ccsdx$  ?  Nequaquam  igitiir  praTeptum  suiiro, 
<i  verba  intueamur,  impJevit.  Neque  eiiim  praebuit 


GAUSA  XXIIf.  OU^ST^  1.  im 

percuiieutj  alterain  p«)rlem.  sed  potius  probibuit 
ne  *^  qui  fecerat  injiiriain  augeret.  El  latiieri  para- 
ttis  veticrat**  iinn  soluni  percuti  in  faciem»  veruin 
etiam  pro  liis  qiioque»  a  quibus  li<rc  **  paiiebalur, 
crucinxus  occidi,  pro  quibiis  ait  in  cruce  peiideiis  : 
Pater  *^,  igno$ce  t//t<,  quia  ne$ciunt  quid  faciunt, 
(  i.  NecPauliis  aposioiiis  prxcepium  Douiini  et.ma- 
gislri  siii  videtiir  iinplesse,  ul^i  eliam  'ipse*  percus- 
sus  in  factem  ",  dixil  priacipi  sacerdotiim  :  Per- 
cutiet  **  teDeu$,  paHe$  deatbate;  $ede$  jadicare  me 
ueundum  legem^  et  contra  iegem  jubee  me  percuti  ? 
£t  quum  a  circumslantibus  dicereiur  :  Injuriam 
faci$  principi  $aeerdotum  t  irridens  **  eos  admonere 
volttii  quid  dixeril,  ut  qui  saperent  intelllgereut 
jam  destruendum  eese  adventu  *^  Gbrisii  parieteai 
dealbalnm,  hoe  est  bypocrislm  sacerdotit  Judaeorum. 
Ait  quippe  :  iV#sdvf,  fratree^  quiaprineep$  csl.  Scri- 
ptum  e$t  emm  ff  :  Prinmpi  popuii  iui  nou  maiedi' 
<et,  quum  procul  dublo  qui  in  eodeni  populo  creve- 
rat,  atque  in  **  lege  fiierai  eni(rtltis,  illum  priod* 
pem  sacerdotum  nescire  non  possel,  nec  eos,  qui- 
bus  ica  notus  erai,  «llo  modo  faileret,  quod  nesclrel. 
Sunt  ergo  ista  praecepia  patienilie  seinper  In  eor^ 
pneparatione  retinenda,  ipsaque  ^  benev«leotie,  ne 
reddatur  malum  pro  malo,  semper  iii  veluiitate 
complenda  *est*.  f  3.  Agenda  sunt  autem  mitlia 
etiam  cum  invitis  benigna  quadam  aeperitate  ple- 
ctendis,  quorum  poiios  uiilitatl  eonsolendnm  est 
quam  voinotatl.  Et  infra  :  Nain  in  corripieiido  fliio 
^  quamlibet**  aspere,  nunquam  profecio  amor  pa- 
lernus  amittiior.  Fit  **  tamen  quod  nolit,  et  dolea: 
qoi  etiam  invitus  videtur  dolore  sanandns.  |  i.  Ac 
per  hoc,  si  terreoa  ista  respublica  praecepta  Ghri- 
stlatia  custodiat,  et  ipsa  beila  sfne  beiievolentia  non 
gerentur,  ut*^  ad  pietaiis  justillxqiie  *pacatain*  so- 
cieiatem  viciis  facilius  consulalur.  Nam  cui  licentia 
iniquitatis  eripitur  utiliter  **  vincitur,  quoniam  ni« 
bil  est  infelicius  felicitate  peccantium,  qua  poenalis 
nutritur  impunitas  et  mala  volonus,  velut  bostis 
iiiterior,  roboratur.  Et  pauto  po$t :  §  S.  Nam  ai 
Gbrisiiana  disciplioa  omnia  bella  colparet,  koc  po« 
tius  *militibus*,  consillum  salutis  peteotibus,  in 
evangelio  dicerelur,  ut  abjicereut  arma,  seque  mi- 


N0TATI0NE8  GORRECTORUM. 

G.  11.  ^SIc  etiam  citai  Anselnius*.  Potyc.  non  aflert  aiiclorem.  Habetor  aotem  in  ep.  5.  Aiig.  ad 
Marcellum. 


QuiiST*  i.C.  I.  •imoOrigencs  bem.  45,  in  li4>rum  Josua.  •Joan.  c,  U,  v.  27.  "dcesllo  Ed. 
Bas.  "  I  Gor.  c.  6,  v.  6.  "  add.  :  dicat  ad  Romano$  :  Edd.  Bas.  Lugd.  II.  "  loco  verb.  :  itu//a  ^ 
uttra,  lcg.  iu  Edd.  coll.  o.  :  ultra  non  **  Epb.  c.  6.  v.  H.  "  in$idia$  ;  Ed.  Bas.  cum  Vulg.  =  G.  11. 
•  in  cod.  Ans.  coU.  ciimurex  Aug.  ad  Marceliinuin.  »•  Kp.  158.  Ed.  Maur.  scr.  A.  41«.  —  Aiis.  1. 13,  c. 
5.  Polyc.  I.  7,  t.  7.  "qui$:  iwid.  col!.  o.  "  magi$  $nnt  ;  eaed.  ci  Ans.  »•  quee  —  vert.  :  absunt  ab 
Aiis.  *•  lacie  :  E<Id.  Bas.  Ven.  I,  11.  Nor.  •'  Joaii,  c.  IS,  v.  35.  "  loc}Uu$  $um  :  Edd.  coll.  o. 
"  cur  :  Ed.  Bas.  »*  ue  fnceret  et  im.  ageret :  Ed.  Bas.  —  ne  fac.  ^t  ini.  augeret :  Edil.  rell.  *•  adveu' 
erai  :  Bdd.  cell.  o,  ■•  desid.  in  EI.  Ba».  —  hoe.  :  EiUI.  rell.  *'  Liic.  c.  23,  v.  34.  "  fncie  :  Edd.  Nor. 
Veii.  1,  II.  ••  Percuiiai  :  fcUid.  coil.  o.  —  cf.  Act.  c.  45,  v.  3.  »•  irridenter  :  orlg.  »»  per  adventum  : 
Ans.  — in  adventu  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  II,  III.  —  i/i  adventum .Edd.  rell.  ft  Exod.  c.  2i,  v.  28.  »■  tbi : 
orig.  — Ans.  »•  ip$a  quoque  :  Ans.  —  tUld.  coll.  o.  •*  /ilium:  Edd.  coll.o.  *^  quendibet  :  Ed.  Aig. 
Nnr.  Vhiu  I.  II.  P:Ar.        *•  Hat :  EiJd.    uill.  u.    »7  $ed  ut  :  eacd.  --  add.  potiue  :  Edd.  Bas.  Laiftdil.  il,iU» 


Nor.  Ven.  1.  lU  Par 
•*  utiliui  :  Edd.   coll 


Patool.  tLXXXVII, 


Sl 


f fOS  DECRETl  PARS  SECUNDA 

liiiie  omnino  stiblnilicrent.  Dicium  est  autem  eis  :  j^ 
Neminem  concusurith ,  *nnlli «  ra/timRtVim  feeeriiis*; 
iugiciant  vobis  stipendia  testra,  Oiiibns  proprium 
gtipcndinm  siiflicere  debelprscepit,  niililare  utiqne 
tioii  proliibnit. 

C.  III.  In  bellicis  armi$  miiiles  Deo  placere  possunt. 
Itcm  ejitsdeni  ad  Bom/adirm,  epist.  CCYIl  •*. 
Noii  exisiiniare  iieminem  Deo  placere  posse,  qui 
in  ^  arniis  bcllicis  niilitat  ^^  In  bis  erat  sanctns 
David  ,  cni  Dorttinus  tam  magnuro  perhibuit  lesli- 
moninm.  In  liis  etiam  plurimi  illius  temporis  jusli. 
In  liis  erat  *et^  ille  ^  oenturio,  qui  Domino  dixit  ^  : 
A'o»i  stim  dignus ,  ut  intres  sub  tectum  meum.  Et  in- 
fra  ;§  i.  lioc  ergo  primum  cogita,  quando  arinaris 
ad  pngnain  *\  quia  virlus  iua  eiiaro  ipsa  corporalis 
donnni  Dei  est.  Sic  enim  cogitabis  ^  de  dono  Dei  ^ 
non  Diccre  conlni  Deum.  Fides  enim,  quando  pro- 
mittiinr,  eiiain  hosti  servanda  est,  contra  quem 
iielliNn  geritur ;  quanto  magis  amico ,  pro  quo  pu- 
gnamr?  Paceiit  *'  habere  debet  voluniast  bellum 
necessilas,  ut  liberet  Deus  a  necessiiate,  et  conser- 
vet  in  pace.  Non  enim  pax  quaeritur  ut  belliim  exd* 
.  tetur  ^*,  sed  belluro  geritur  ut  pax  acquiratiir.  Esto 
ergo  *eiiam*  bellaiido  pacifieus,  ut  eos»  quos  expu- 
guas»  ad  pacis  utiiitalein  ^^  vinceitdo  perducas.  Beati 
enim  pacifici  (ail  Domiuus)  ^'  quia  filii  Dei  vocabun- 
4ur,  S\  autem  pax  btimana  Cam  dulcis  est  pro  tem- 
^rali«alute  mortalitjm ,  quaiito  est  dulcior  pax  di- 
viua  prosierna  saluie  aiigelorum?  Itaque  hostein 
puguantein  necessitas  perimat  ^*,  non  voluntas. 
Sicui  rebellanti  ^  et  resistenti  violentia  redditur,  ^ 
lia  vscio  *^  vel  capto  misericordia  jam  debetur,  ina- 
xime  in  quo  pacis  perturbatio  non  limetur. 

Jicm  ejttsdem  contra  Manichaeos^  \id  est^  libro  XXII 
conira  Faustum^  c.  74  et  US  '*] : 
€.-lV.  Quw  sunt  in  bello  jute  reprebendenda, 
Quid  cujpalur  iu  bello?  An  qiiia  moriuiitur  quan- 


CAUSA  XXiif.  UUiGST.  I.  II4U 

doque  morituri,  ut  dominentur  in  pace  vietDri?<lloc 
reprelieiidere  "  tiinidoruni  est  '^,  iiiTn  religiosoruiiu 
Nocendi  cupidilas,  ulciscendi  crudelilas,  inipaciiliis 
aique  implacabilis  aniinus,  Tcritas  rebellaiidi,  libi<lo 
domiiiaiidi,  et  si  qua  siinilia,  bxc  suni  quie  tn  bellis 
jure  culpantur.  Quse  pleruinqiie  ui  etiain  jure  pn- 
niantur,  adversus  vioientiain  "  resisientiuro  (sive 
Deo,  sive  aliquo  legiiimo  knperio  jubente)  gerenda 
ipsa  bella  suscipiuntiir  a  "  bonis ,  qouni  in  eo  lin- 
inanarum  renim  ordine  inveniiintur,  ubi  eos  vel  jtt- 
bere  "  lale  aliquid,  vel  In  lalibus  obedire  jitste  ** 
ordo  ipse  constringit.  Unde  neqn^  •  loannes  ^  ab 
arinis  jubet  discedere  niilites,  et  Cbristus  **  tribata 
Caebari  moiiet  rcddi,  quia  propter  bella  necessario 
niiliti  siipendium  praebetur  *^  Ordo  lamen  ^  ille 
naturalis  mortaliiiin  paci  accomniodalus  boc  poscil 
'*,  ut  suscipiendi  belli  aucloritas  aique  consiiiuni 
apud  *^  principes  sit.  Et  infra  :  §  i*  Sed,  si  huroana 
cupiditate  bellum  geritur,  non  nocet  sanctlft,  in  *' 
quos  non  habet  quisquam  potestatem ,  nisi  desupor 
daiam.  Non  **  enim  est  potestas,  iiisi  a  Deo,  siT^ 
jiibente  sive  sinente.  €rgo  vir  justiis,  si  **  forte  sub 
rege,  homine  etiam  sacrilego ,  inililet ,  recle  petesi 
illo  jubente  bellare ,  si,  vlce  **  pacis  ordinein  scr- 
vans,  quod  **  sibi  jubetur  vel  non  esse  contra  Dci 
pnecepium,  cerlum  est,  Tcl  utrum  sit,  certaui  uaa 
eilf  ita,  ut  forlasse  reum  faciat  regem  iniquitas  i  1*« 
perandi ,  innocentem  autem  niilitem  osiendat  crtli» 
serviendi. 

C.  V.  Militare  non  est  peccatum. 
Item  ejusdem  in  libro  de  verbis  Dtfmini,  traciatu  sice 
sermone  XIX  ^*. 
Militare  non  est  deliclum,  sed  propler  praedan 
miliiare  peccatuin  est;  nec  remputilicam  gererecri- 
minosum  esl,  sed  ideo  gerere  '^  rempublicain ,  ut 
rem  familiarem  potius  augeas,  videtur  esse  datnna- 
bile.  Propterea  enim  providenlla  qnadain  militan- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

«  lVti//t  ;'Reposiius  cst  integer  locus  evangelii«  nt  D  alia  ex  originaii. 

estin  ipsa  epistola  ^,  et  lib.  ^t  coiitra  Fausium,  c.  C.  IV.  «  Vnde  neque:  Hinc  usqiie  ad  vers.  Ordo^ 

Ik^  knv^  *tf\\i  i  Contenii  esiote  stipendiis  vesiris**»  Gr.iti:)niis  suininaiim  reiulit  seulenliam  B.  Aiigu- 

C.  111.  ^  Sic  enim  cogitubis  :  kuiasi  leget)<ilur  :  slini -{*f-)*,  quxab  eo  copiosiiis  et  clarius  exponiitir» 

Sic***  emm  cogitabis  f  de  dono  Dei^  non  faciefj^  sicut  eiiam  a  vers.  Sed  <i  kumana^  nsquc  :ui  \ers. 

contra  Dominum.  Emendatuui  est  et  hoc  et  iiiulia  Non  enim. 


Qu£ST.  I.  C.  JL  •  ei  apud  Ans.  —  cf.Luc.  c.  3,  v.  14.  "  ita  Edd.  coll.  0.  =  C.  III.  »  Ep.  189. 
Ed.  Maur.  scr.  A.  417.  —  Ans.  I.  i3,  c.  4.  Ivo  Decr.  p.  iO,  c.  iitf.  Polyc.  1.  7,  t.  i3.  *•  desid.  in  Edd. 
coll.  o.  "  ministrat  :  eaed.  —  Ans.  *■  sanctus  ille  :  Edd.  coll.  0.  "  Matlh.  c.  8,  v.  8.  **  pugnandum  : 
Ed.  B;is.  •*•  Si  :  Edd,  colL  0.  f  «dd. :  hoc  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11.  ffl.  ff  facias  :  Ed.  Bas.  —  Apiid 
Aiis.  leg.  queniadiiiodum  a  Corr.  est  indicatum.  ^»  Pac.  Iiab.  voluntatis^  beilum  necessitatis  :  Aiis.  —  pae. 
hab.  voiufitntis  [ooiuntas  :  Ed.  Bas),  est  (abesl  ab  Ed.  Arg),  bellum  autem  debel  esse^  elc.  ;  Edd.  coll.  0. 
^  exerceatnr  :  Edd.  coll.  o.  *'  unitatem  :  Edd.  Bas.Liigtld.  II,  lli.  *•  Matth.  c.  5,  v.  9.  *•  deprimai  : 
Ans. — Edd.  coll.  o.  '*  ^e//aiirt :  Edd.  coll.  0.  •*  vtcioris  capto  :  Ed.  Arg.  — •  vicioriis  capio  :  Edd. 
Lugdd.  11,  III.  —  vic/on  capto  :  Edd.  rell.  =  C.  IV.  "  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  45.  »»  reprehendiise  :  Edd.  coll. 
o.  •*  l»iiii(/orirm  :  Ed.  Bas.  ■•  vioientias  :  Edd.  coll.  o.  ••  add.  :  omnibus :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  III. 
•^jurare  vel  jubere  :Ed.  Bas.  ••jiirM  :  ib.  ttfq»»*  itnegra  est  ap.  Ivoiiem.  •»  Luc.  c.  3.  ••  Maith. 
c.  22.  •'  stipendia  praheantur  :  Ed.  Bas.  ••  autem  :  Kdd.  coll.  0.  •»  h(sc  possit  :  Eil.  Veii.  I.  •*  pe- 
nes  :  Ed.l.  coll.  o.  ••  Joan.  c.  19.  ••  Rom.  c.  15.  •'  si  forteetiam  sub  reg.  (add.  :'et  :  Edd.  Bas.Lugdd. 
II,  111)  hom.  aacr, :  Edd.  coll.  0.  ••  vilce  :  Ed.  Arg.  —  civicte  :  orig.  ••  riii  qucd  jubetur :  orig.  —  Ivo. 
—  assenint  tamer  Manrini  legi  iu  cmld. :  quumid,  quodjub.  =C.  V.  "  Noi»  e;ii  Augusltui  tx  sciiu 
Maurinorum.  —  Ivo  Paii.  1. 8,  c.  60.  Decr.  p.  10,  c.  123.  "  agere :  Ivo  Dccr.  —  EOd.  coll.  o-  pr. 
Lugdd. 


%m 


DCCRETl  PAAS  S£CUNDA,  CAUSA  XUIl.  QUJIST.  U. 


1165 


tibus  sunt  stipendia  coiisiitiiia,  ne,dtim  sumtus  A  pnediclo  viro  magiiifico  (ribuno,  sicut  et  fecistis» 


^uasritur,  prado  '•  grassetiir.  Item  infra :  §  i.  Dicil 
ipse  Dointiius  ^* :  Reddile  quas  Dei  suni  Deo ,  et  qua 
Civsuris  Cmari.  Igilur  quod  Cxsnr  prsecipii^^  reren- 
duro  est,  qiiod  Mmperalor*  ^*  indicit^'  lolerandum 
est;  sed  fit  intolerabile ,  dnm  f  prxdam  exaclores 
accumiilaut.  llem  infra  :  g  2.  ItuerrogaveruntV 
Joannem  militet^  dicenles  :  Quid  faciemtts  et  nos  ? 
Ait  illis  *Joannes\  neminem  concutiatis ,  neque  ca- 
lumniam  faciatis^  sed  contenti  estote  stipendiis  vestris. 
Ilic  ^*  jam  cognoscere  se  debet  omnis  boino  qui 
luilitat.  Non  enim  tantum  de  his  niililanlibus  scri* 
ptura  loquiiiir,  qui  armaia  miliiia  dermeniiir,  sed 
quisquis  uiiiiliae  su»  cingulo  ulitur,  dignitalis  su;e 
fuiles  adscribitur»  alque  ideo  hxc  senteniia  potest 


oiiincm  debeaiis  pro  serenissimornm  dominorom 
uUlilalc  vel  conservanda  civitnle  obedientiam  exhi-- 
bere,  qualeiiiis  quicquid  a  vobis  liucteniis  bene  ge- 
8lum  agnosciUir  '*  per  prdesenlis  '^  teniports  vigl* 
lantiam  ac  soliciludinem  augmenlelis. 

Cralian.  Ex  his  omnibus  coliigUur^  quod  militare 
peccatum  non  ebt,  et  quod  pra^cepta  patientia  in  pra- 
paratione  cordis  ,  non  in  ostentatione  corporis  obser- 
vanda  sunt. 


QU^STIO    II. 

CRATIANUS. 
Quod  autemquwrilur^  qnod  siljuslum  bellum,  IsU 


dici  (verbi  gralia)  militibus,  prolecloribus,  cunctis-  B  dorus  EtgmoL  lib.  XVJII,  c.  i,  inquii 


que  rcctoribus.  Quicunque  sibi  slipendia  publice 
decreu  consequitur,  si  amplius  querit,  tanqtiam 
cahiumiatoretconcussor  Joannis  senlentia  condeni- 
natur. 

C.  VI.  Pacata  sunt  bella ,  quas  geruntur^  ut  mali 
coerceantur  bonique  subleventur. 

Item  ejusdem  de  diversis  Ecclesite  observationibus^''*, 
Apud  veros  Dei  cultores  etiam  ipsa  bella  pacala  "' 
siint,  qiias  noii  cupidilate  aut  crudelitate,  sed  pacis 
sludio  geruntur»  u(  mali  coerceantur  et  boni  suble- 
vcntur. 

C.  VII.  Summa  est  Inus  militia!  reipubliciB  mtHitatibui 
obedieniiam  exhibert, 

tem  Crcfforiiis  iinirer«ts  militibut   NeapoUtams^ 
iib.XU.epist.W^.  i 

Siiinma  militix  laus  inier  alia  boua  merita  li«c 
est,  obedienliam  reipublicae  "  utilitatibus  exhibere, 
quodque  '*  sibi  utiliter  imperatuin  fuerit  obtempe- 
rare  *\  sicut  etiam  nunc  devotionem  vestram  fe« 
cisse  didicimus,  quae  epislolis  noslris,  quibus  magni- 
flcuin  virum  Constantium  ^  tribunum  custodise 
clvilatis  deputavimus  praeesse,  paruii»  el  congruam 
mililaris  devotionis  obedientiam  demonstravlt.  Unde 
acriptis  vos  pr»sentibus  curavimus  admonendos,  uti 


C.  I.  Quod  sit  juslum  bellum. 
Justum  est  bellum,  qtiod  ex  ediclo  «  geritur  de 
rcbus  repeiendis  ',  aiit  propulsandorum  l^osiium 
*  causa.  Et  cap.  i5  :  §  i.  Judei  dictus,  quasi  ^  jns 
dicens  populo ,  sive  qiiod  jnre  disceptet.  Jure  au* 
lem  disceptare  est  juste  Jodicare.  Non  est  autem ' 
judex,  si  iion  est  in  eo  justitia. 

G.  II.  fiihil  ad  justitiam  interest,  tive  aperte  tive  ex 

insidiis  aliquis  pugnes. 
Jtem  Augustinus  inlibro  quastionum  Vi,  quast.  iO. 
Dominus  *  noster  ^  jubet  ad  Jcsum  Nave,  ut  con- 
ntituat  sibi  retrorsus  iiisidias,  id  est  iusidiantes  bei- 
laiores  ad  insidiandum  bostibiis.  Hiiic  admonemttr, 
hoc  *  non  injuste  fieri  ab  bis  qui  justum  beUuui 
'  genint,  ut  nibil  homo  justus  praecipue  cogltare  de- 
beat  *  in  his  rebus,  iiisi  ut  *]ustum*  belluin  suscipiat 
cui  bellare  fas  esi.  Non  euim  omnibus  las  est.^Quum 
•utem  Jusium  belliim  susceperii,  utruin  ^*  aperta 
pugna,  utruiu  iusidiis  *vincat\  nihil  ad  justiliam  in- 
terest.  Justa  autem  bella  definiri  soleiit,  qu;e  ulci- 
scuntur  injurias,  si  '^  qiia  gens  vel  civitas,  qu» 
bello  petenda  est,  vel  vindicare  neglexerit  qiiod  a 
Sttis  iniprobe  fiiaum  est,  vel  reddere  quod  per  inju 
rias  ablatum  est.  Sed  etiam  "  hoc  genus  belli  sijie 


NOTATIONES  CORRECTOftUM. 

C.  VI.  '  Sic  etiam  citat  ivo,  quod  tamen  apiid  B.  D  QuiEST.  II.  C.  I.  ^  Edicto  :  In  codicihus  fsidori 
Augustinuin  non  est  inveiitum,  quamvis  episiola  ad  etiam  inanuscripiis  legitur  :  ex  prwdicto.  Citai  enim 
Janiiarium  talem  fere  habeat  titulum.  Simile  liabe-  Ciceronem  ex  libris  de  republ.,  qui  negal  jirstum 
iiir  sup.  ead.  Noli.  §.  Est  ergo^  etdecivitate  Dei,  esse  belium,  nisi  denunciatum,  iiisi  indictum,  nisi 
lib.  i9,  c.  i2.  de  repeiiiis  rebus. 


QujEST.  I.  C.  V.  "  prteda  :  orig.  —  Ivo.  *»  Matth.  c.  «2,  v.  2i.  »^  prtecepit :  Edd.  Ven.  I,  II. 
Nor.— Bohm.  '•  abesl  ab  Iv.  Pan.  ''*imperat:  ead.  —  Edd.  coll.  o.  -f  dum  illud  pr(vda  exactioui$ 
accumulat  :  orig.  "  Luc.  c.  3.  v.  ik.  »•  Sie  autem  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  =C.  VI.  »»  NiiIIus  exstat 
Augusiini?  de  div.  eccl.  observ.  liber.  —  Ivo  Decr.  p.  iO,c.  i05.  ••  pecaUa  :  Ed.  Bas.  =:  C  VII.  •»  Ep. 
3l,(scr.  A.  504),l.2.Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  i3,  u.  9.  •»  sancttB  reip.  :  orig.  »»^ttfc^uirf  :  Edd.  coll.  o.  •* 
obtdire  :  Ed.  Bas.  ••  Constantinum  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  ••  ostendiiur  et  cognoscitur  :  Ed.  Bas.  — 
cognoscitur  :  Ed.  Arg.    •^  prce-tenlem  :  Edd.  coH.o. 

QuJiST.  II.  C.  I.  *  Ivo  Pan.  l.  8,  c.  54.  Decr.  p.  iO,  c.  iiO.  •  repetitis  :  orig.  •  hominum :  Edd.  coIL 
o  ^  quia  jut  dicat  :  Ed.  Ven.  II.—  quia  jus  dictat  :  Edd.  rell.  —  Ivo.  •  enim  :  Edd.  coU.  o.  =  C.  II. 
•  Quod  Deutjubetyloquent  ad  Jetum  (Jos.c.  8),  ut  constituat  sibi  prorsus  insidiat  :  orig.  ^  add.  :  Jesus 
Chrisius  :  Ed.  Bas.  •  abest  ab  orig.  •  cogitat :  Edd.  coll.  o.  ^^  utrum  aperte  pugnet^  an  (aut  :  Ed.  Bas), 
ex  insidiis :  Cdd.  coii.  o.  "  Sie  gent  et  (vel  :  Edd.  Arg.  Bas.)  civitat  petenda  ett,  quce  :  esd.  '•  abest  ab 
iisJ.    pr.  Bas.  Lugdd.  II»  IIL 


«167  DECRCTl  PAllS  SECUiNDA.  CAUSA  XXIH.  QU.€ST.  III.  41« 

dubitallone  ^'justuin  esl  qiiod  Deus  iinperal,  *apiid  Aest*  :  Baculus  arundineus  rex  ^gypti,  si^perifae» 


qneni  iiou  esl  iniquitas*,  el  '^  novit  quid  cuique 
lleri  debeat;  in  quo  bello  ductor  exercilus  vel  ipse 
populus  iiop  taiu  auctor  belli.  quaiu  niiuister  judi- 
candus  esi. 

Gratiau.  Qiciirn  ergo  ju$ium  bellum  n( ,  quod  ex 
edieio  geritur^  vel  qno  injuriw  ulciscuntur,  quanritur^ 
^uomodo  a  fUiie  hraet  justa  bella  gerebantur, 
De  his  ita  scribit  Aiigustinus  in  quwsiionibus  Nume- 
romm,  ifuwst.  44,  ad  c.  20  " : 

C.11I.  Innoxius  transitus  filiis  Itrael  negabatur^  atque 
ideo  justa  bella  gerebant. 
I^oiaiidiiin  est  saiie,  quemadinodum  jiista  bella 
gereliautur  [a  '*  fiiiis  Israel  conira  Amorrhaeos^. 
lunoxius  enim  iransilus  denegabatur  ",  qui  jure 
buniaiiac  sociei^itis  aequissitno  patere  debebat. 

QD^STIO  111. 

GRATIANUS. 
Quod  vero  injuria  sociorum  armis  propulsauda  non 
sil ,  exemplis  el  auctoritaiibus  probatur.  Dominus  ^ 
enim^  quum  ab  llerode  qucereretur  ad  interficiendum^ 
KMi  ptArodnium  nbi  quofMt  armorum^  quum  oc- 
euUo  instinctu  posm  %n  cum  comertisse  manus  Ju- 
deeorum^  sed  fugiens  in  jEggptum  latnii  ibi  per  se- 
pt^um.  Sie  Hiam  ,  ^umn  a  Judwis  *  lapidibus 
peieretur^  abscondit  se^  ei  exivii  de  templo.  Sic  eiiam, 
quum  duceretur  ad  erucem^  noiuit  *  comnwvere  ad- 
versHS  seniores  Judasorum  liirfram,  quce  nuper  ei  ob- 
viam  proctsserat,  et  cum  palmis  tt  laudibus  eum 
r^ceperat.  Sie  eiiam  inHrrogatus  a  Piiato  «in  rex  C 
esseif  aii  ^ :  Regnum  luouni  hoii  esl  de  hoc  niundo. 
Si  eiiiin  essut  de  hoe  mundo,  miuistri  uiei  ulique 
ileceriarcut.iii  ego  non  traderer  Judxis ,  tnsinicaits 
iUos  ad  regnum  iiujus  mundi  pertinere^  qui  auxiiio 
hnmanamm  firiicm,  «oii  divino  prmudio  ab  imminenti 
injuria  se  lueri  contendutu.  lUm ,  ^miiii  discipuiis 
suis  «tr  *  :  Si  vos  persecuti  fueriut  iu  uua  civiiate, 
ftigilein  aliam,  tioti  arma  armis,  sed  fugam  perse» 
quentibus  doeuit  opponi.  (  I.  Ilem.  ^icut  iegitur  in 
Ksaia ,  jEggpius  a  Nabuciiodonosor  dgvasiata  esi^ 
fiita  /E/ti«  Israei  contra  Assgrios  et  Chaldaos  prote- 
«ffoms  ei  defensionis  auxiiium  promisit.  Onde  dictum 


sl  aliquis  innixus  fuerit ,  confrinjcetur,  ei  perfuraii' 
iiianuin  innitentis.  Ipsi  etiam  Juden  cupiin  i\r 
AKfK,  qnia  spem  sum  iiberaiioms  non  in  $olo  Dee,  tti 
in  liomine  posuemnt.  Sic  etiam  de  primis  eredeuiihi 
tegitur  ^,  quod  rapinam  suorum  bonorum  cum  ym» 
suscipiebani ,  non  qucerentts  sibi  aiioruus  jHUrocim. 
sed  gaudentes ,  quoniam  digni  inteniebauiur  prt  i». 
mineJesu  contumeiiam  pati.  Sicet  Aposioiue  im  frms 
epistoia  suadel  Corinlhiis  *,  ui  injmriam  tl  frshim 
palienler  ferant  poiius  quttm  repeitudo  fruires  lo» 
datixenl.  Sic  <ib  idoioihyiis  el  a  einaiihee  etea  eam 
abstintndum  potius  quam  cum  seandaio  frctrum  ds- 
mus.  Sic  el  a  sumtibus  absiinet^  ne  aliquod  o/eaih 
cuium  evangeiio  Christi  prwstarei.  Quum  erg*^  id 
B  qui  ab  injuria  armis  arceiur^  non  minua  oeaudaiim' 
quam  iile  a  quo  abiala  coram  judice  repoMnin^, 
palet  quod  ad  propulsandam  injuriaus  uon  saa  r#> 
tenda  armorum  aukiUa.  Quod  auiem  peiendn  m 
esi^  iiiud  jure  prwsiari  non  debet,.  §  2.  Sed  «rc/n 
muita  riie  profslantur,  qute  tamen  jure  nou  peiMUtr. 
Bonus  enim  non  riie  injurim  vindielam  peiit,  fca 
ma^tim  pro  maio  redderel^  quam  iamen  judex  niu 
infligeret^  nec  uisi  bonum  pro  mah  redderei. 
Vude  Aiigustinusin  exposilione  Psaimi  CVIIIak'. 
C.  I.  Qua  sint  differentim  reiribuiiouum- 
Sex  diOereuli^e  suiil  :  reddere  lioiin  pr«i  na», 
noii  re.Idere  iuala  pro  uialis;  haec  *doo*  iMom 
sunt,  et  *  prjus  nielius.  Noii  leddere  bona  pro  iMt^ 
reddere  niala  pro  liouis;  baec  duo  maloruiB  sobi.  c; 
'*  posterius  deterius.  Reddere  boiia  pro  bonis,  wBk 
pro  malis ;  hsec  duo  mediocrium  sunl  :  prios  fr^ 
piiiquuin  bonis,  conveiiit  etiam  iitalis  ^»  qnod  Ckv 
slus  iion  arguit ,  sed  plus  oportere  dicit,  qata  ft  ^ 
etlmici  boc  faciunt ;  posterius  propinquuni  ma^ 
couveiiit  tamen  etiam  bonis.  Uiide  et  lex  *'  no^ 
nlliouis  statuit :  Ocuium  pro  oculo.  Qaae,  st  did  pt- 
tesl,  iiijustorum  jusiitia  est»  non  quia  Iniqna  k 
ullio  quam  lex  statuit,  sed  quia  vitiosa  est  Gtias 
ulciscendi ,  magisque  ad  judicem  pertlnet  boc  "  it- 
ter  hoinines  decernere  *\  quain  bonum  liomhM 
Kibi  expetere.  Hlc  enim  redderet  maluoi  pro  mA 
judex  vero  «  punit,  noii  deleciatione  alieaae  Biscriz, 


NOTATIONES  CORKECTORUM. 
QcJiST.  lU.  C  I.  •  6.  Augustiiius  in  explanaiione  D  discedniit  a  verbis  B.  Augustini 


Ps.  108  bas  sex  difTercutias  apiissiiue  explicavii , 
cujus  seuteiitiiiiu  auctor  glossui  ordinaria:  in  eodein 
loco  breviter  retulit,  ex  qua  glossa  videtur  acceptuiu 
boc  capiit. 

^  Coiioeiiil  altam  maiis  :  Verba  ha!C  non  siiiit  iii 
plerisque  vaustis*,  iieque  in  glossa;  sed  noii  longe 


•  Jndex  vero  :  In  glossa  ordiiiarla  el  plerisqve 
Graiiaui  iiianuscriptis  ie^imr  :  judex  rero  uof ,  ui 
dilectione  jusiiiici^  quod  esi  bonum  pro  malo,  ^od  r. 
Deus  jttdex  facii  ^^.  Mon  siint  Inineu  reliqna  indnru. 
qiioniaiu  apiid  B.  Augustiiiiiui  in  eadem  esplaiiaiJM 
aliquaiilo  luferius  eadeui  fere  babentiir. 


QoiBST.  n.  C.  II.     "  duWo  :  Edd.  coll.  o.     "  qui  :  eaBd.  =  C.  III.     «•  ivo  Pan.  l.  8.  c.    57.  Der: 
Edd.  coll.  o.  p.  10,  c.  119.       ^*  a-^Am.:  nou  suut  iu  orig.,  suiit  latueu  ap.  Iv.      ^^   tseouk^u. 

Qu£ST.  III.     «Mattb.  c.  i.    *  Mattli.  c.  il.    *  Joaii.  c.  18.    Mb.  v.  56.    •   Maitli.  c.  10,   v.  ^   « 
Esa.  c.  56,  V.  6.    '  Act.  c.  5.    *  1  Cor.  c.  6,  v.  7.  =  C.  I.    •  sed  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  H,  111.     »•  soi 
Edd.  (Oll.  0.  pr.  Bas.    *  iioo«»nt  iii  Edd.  Arg.  Nor.  Yeii.  I.  II.    *^  desid.  in  Edd.  Bas.  Lu^d.  11,  Ul.   '■* 
Exod.  c.  21,  V.  24.    ••  hic  :  Ed.  Uas.     '^  ditcernere  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.    *'  Jud.  vero    uon ,  ui 
(si  :  Ld.  AT9i.)  deieclatione  juslitiw  jutlum  P^^  injmto,  qnod,  eic.  :  Edd.  Ara.  Nor.  Ven.  I,  U.  P.ir.  — Ju£. 

wero  noii,  seU  diiectione,  etc.  eodeiu  modo :  Ed.  Lugd.  I.  -7-  Eadeni  suut  iu  Etl.  Bas.i  Disi  aiUMi  f    ' 

Toc. :  pro.  — In  Edd.Lugdd.il,  III,  est  utiu  lextu,  oiuissa  tamcu  voce  :  ^mnit. 


^m  DEGRETI   PARS  SECUNDA. 

^  tiod  est  maliim  pro  malo ,  sed  dileclione  jusiiiiae.  A 
j  tisiuni  pro  injusto,  qiiod  est  bontini  pro  malo,  qiiod 
^iiuni  Deus  judex  facil, 

Gralian.  Jtem  ab  aliqw  capto  injuste  $ua  exigun- 

-    €  ur^pro  vita  tamen  redimenda  juile  o/feruntur.  Jtem 

^asa  »acra  ab  aliquo  barbaro  injuste  exiguntur,  pro 

'wr^demtione  tamen  eaptivorum  juste  privstanlur.  Sic 

•  ^i  injurioi  propultatio^  licet  injntte  postulelur^  tamen 
Juste  pnestatur^  quanquam  et  ipsa  postulatio  non 

t    msquequaque  injusta  probetur,  §  1.  Aliud  enim  est 

.     nnjuriam  propellere.  ui  $ibi  liceat  volupiucte  vtvere, 

:;    tf  iiud^  ut  aliorum  utilitali  iibere  possU  vacare*  Sicque 

niiud  est  sufragium  ab  Jtomine  tanquam  a  minittro 

Justitia  postulare^  ut  mala  volunias  adversantium 

^jus  ministerio  eareat  effectu^  et  bonorum  voluntas 

ejus  suffragio  sortialur  efectum ;  aliud  $pem  suam  a  ^ 

.^    Deo  in  hominem  transferre^  ut  adversa.  qua  inferun" 

^    tnraDeo  ad  vitee  eorrectionem  ^  humano  pellantur 

.     auxilio  nuUa  prcecedente  eorreetione,  sicut  Jsraeiitfff 

efui  captititatem  $ibi  imminentem  jEgyptiorum  $uf- 

.      fragio  $e  putabant  po$$e  eradere  $ine  poenitentia  prcs"' 

y*  ierilw  9i<ar,  non  revocante$  ad  memoriam  :  Da  *'  no- 

'^   bis  aiixilium  de  trihulatione,  quia  vana  salus  homi- 

^  u\s.  Ei  idem  **  :  Hi  iii  curribus»  et  hi  In  equis,  nos 

"  ^  atiiem  in  nomine  Dei  noslri  invocabimtis.   Petere 

ergo  vel  pr(e$tare  in  tribulatione  $ubsidiumf  ut  vo/u- 

ptuo$e  qui$  in  erimitie  vivat^  damnabile  e$t,  Petere 

autem  vel  prm$iare  tolatium^  ui  mali$  faculla$  delin^ 

^'^  quendi  adimatur^  ut  eecle$ia  pacem  adipi$catur^  ut 

^  ^'  4iUqui$  multorum  utilitati  $erv€tvr^  utile  e$t  et  hone-  ^ 

"^'    stum;  di$$imulare  vero  e$t  gravi$$imum,  Hinc  de 

^  ^   M^aulo  legitur  ^',  quod^  quum  quidam  Judteorumju- 

^'    ras$ent  $e  non  cqmetturot  panem,  ni$i  eum  interfi^ 

''■"• '   certnt^  peliii  militee  a  prmtore^  quorum  prm^idio  illce- 

?^'   sut  tervaretur  ab  injuria  Judmorum^  non  $u(b  volu^ 

'<^'    ptati^  $ed  omnium  utilitali  victuru$,  Hinc  in  evangelio 

^'  '-   *"  mercenariue  vocatur  qui  videt  lupum  venientem^  ei 

*  ^  dimittit  ove$,  et  fugit,  (  2.  Hinc  eliam  eccle$ia  auxi^ 
•'   iium  ab  imperaiore  ad  tui  defentionem  peiere  mo- 

^'   netur, 

'  '-^*      Unde  Augttstinus  ad  Bomfaeium  aii,  epi$l.  L.  ^' : 

^  €.   II.  Ab    imperaiore  ecdeeia  augUium  potiulara 
«''  debei. 

MaiimMnns  episcopuft  Vagieiisis  aoxiliuin  petiit 


a\USA  XXIH.  QUi£ST.  IH.  1170 

ah  imperatore  Ghrisiiano  [contra  **  bostes  ecclesi:c]r 
non  lain  sui  ulctseendi  caiisa,  qnam  tuendn  ecele* 
six  sihi  crcditae  *^  Quod  si  pnclennisisset,  noii 
ojusruissel  laudanda  palienlia,  sed  iiegllgenlia  me» 
rilo  culpanda.  Neque  eiiim  *ei*  aposloliis  Paiilus  yI- 
lae  sus  Iransitori»  consulebat  *\  sed  ecclesiae  Det« 
qnando  contra  illos  qui  euin  occidere  coospirave- 
rani,  consilium  eoruin  tribuno  ui  proderetur  effecit* 
Unde  factum  est  ui  eum  ad  locum  quo  fuerat  per- 
doeeiidos»  dediiceret  iniles  armaius,  ne  illorom  pa- 
teretur  "  insidias. 

C.  Ul.  ilaihoiici  advertut  keereticot  a  potettatibut 

ordinati$  defentionem  possunt  postulare. 

Item  Auguslinus  ad  Emeritum^  epi$t,CLXJV  '\ 

Nosiri  adversus  illiciias  ei  privaias  vestronim  vio- 

lenlias  (quas  et  vos  ibi»  qui   talia  *non*  facilis  «^. 

doleiiselgemiiis)  a  potestaiibus  ordinatis  toitionem 

**  petiinit  Don  qua  t  vos  **  persequantur,  sed  qua  '* 

se  defeDdant. 

G.  IT.  Quanium  iMere$t  inter  per$ecutionem 
eatholicorum  et  hmrelicorum, 

Jtem  ejosdem  eontra  litera$  Petiliani,  L  JJ,  e  88  **. 

Pro  membris  Chrlsli  adversus  vos  sa*viaiit,  et 
vobis  resistunt,  quicunque  iu  calholica  **  *  parvae** 
adbuc  fidoi "  eo  aniino  sunt  quo  lunc  Petrus  fuit, 
qiiuiu  rerruiii  pro  Chrisli  nomine  strinxit  '^  Sed 
muUuiii  inieresl  inier  vestram  pcrsecuiioiiem,  e^ 
islonim.  ¥os  siiniles  estis  servo  sacerdolis  *  Judaeo- 
rum* '%  quia  servientes  principibus  vestris  adver- 
8US  ecclesiam  caiholicam,  id  est  adversus  Cbristi 
corpus,  armamini.  Isti  autem  tales  sunt,  qiialis  tunc 
Petrus  fuit,  qui  pro  Christi  corpore,  id  est  pro  ec- 
clesia,  eiiam  **  corporaliier  pugnavit. 
C.  V.  Juttiiim  plenut  ett  qui  patriam  beUo  iueinr  m^ 
barbarit» 
Jiem  Ambrosius  libro  /,  de  ofieUt^  c,  27  ^. 

Fortitodo,  quae  *  vel  in  *  bello  tuetor  a  barbaris^ 

patriam,  vei  doml  defcDdil  infiroiosi  vel  a  latnmi- 

bos  socios,  plena  joslitiae  **  esl. 

C.  VL  ProdeU  latroni  vel  piraiw  qui  wumbra  ejut 
debUitai, 

Item  Hieronymos  sHper  Sophomam^  ad  c,  i  **. 

Si  quis  foriitodinem  laironis,  et  "  piralae,  *  el 

foris*  ••  enervat  ••,  infirroosque  *  eos  *  ••  reddat  *', 

prodest  ^*  illis  soa  infirmitas.  DehilitaU  enim  mem- 


1." 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C*  UL  ^  Non  faeiii% :  Addita  est  negalio  ex  origi-  D  cto  conc  Carthaginensi,  ac  rcpctitur  in  conc.  Afri- 
nali  et  Ivone^,  et  alia  etiam  eroendata.  Refert  auieiu  cano  cap.  60,  cilatur  aulem  iiifra  eadem  c.  Ab  im- 
ibi  U.  Augostinus  id^,  quod  decrelum  fueral  in  san-      peratorib 

QUiEST.  Ul.  C.  i.  «•  Psal.  59.  V.  15.  «•  Psal.  49,  v.  8.  "  Act.  c.  25.  "  Joan.  c.  10.  s=  C.  U.  '• 
fcr.  A.  ^417.  — Ep.  185.  Ed.  Maur.  — -Ivo  Decr.  p.10,c.  59.  Polyc.  I.  4,  t.  ult.  *•  contr.-^eccL  :  iioii 
huiii  in  orig.,  sed  lanien  ap.  Iv.  ^^  traditm  :  Ed.  Bas.  ••  contuluii  :  Edd.  coil.  o.  — -Iva  —  cf.  Ac(. 
c.  25.  ••  paterei  intidiis  :  £dd.  coll.  o.  =  C.  Ul.  *^  £p.  87.  £d.  Maur.  scr.  A.  405.  —  Ivo  P^n.  I.  8,  c.  26. 
Decr.  p.  40,  c.  80.  *  iion  est  in  Pan.  *•  ^Utionem  :  Ivo  Pan.  —  £dd.  coil.  o.  \  ni  :  Cd.  Bas.  ^^iccHi ;. 
«dd.  rell.  —  Ivo.  ■•  liot :  £dd.  coll.  o.  —  Ivo.  *'  quia  :  «ed.  —  id.  =  C.  IV.  ••  Ito  D»ecr.  p.  40,. 
V.  75.  *•  eccle$ia  :  Cdd.  coll.  o.  ••  par,  —  fid. :  non  sunl  ap.  Iv.  •^  Joan.  c.  48.  ••  non  est  ap.  Iv. 
•*  desid.  in  Ed.  Bas.  =  C.  V.  •^  Ivo  Pan.  I.  8,  r.  54.  Decr.  p.  40.  c.  97.  ••  ju$titia  :  Edd.  eoll.  o.  sx 
C.  VI.  ••  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  50.  Decr.  p.  10,  c.  415.  «^  vel :  Eild.  coll.  o.  **  ei  fur.  :  iiou  siint  ap.  Iv. 
^  diripiai  i  orig.  —  Ivo.    ^*  non  est  ap.  Iv«    ^^  r^i^t(  :  Edd.  coll.  o.  eiiam  prodL :  Ld.  Arg. 


1 1 71  DECRETI  PAHS  SECLNDA 

brt,  quibus  prius  noii  beiie  iiiebaiiliir,  a  malo  opere  A 
cessabunt. 

C.  Yll.  QuiiocH  non  repellU  injuriam  iimilh  est  ei 
qui  facit. 
llem  Ambrosius,  libro  /,  de  oj}?ctf<,c.36. 
Non  *'  in  infereiida,  sed  in  depellenda   injiiria  lex 
Tirluiis  esi.  Qui  enim  non  repeltii  "^  a  socio  iiiju- 
riani,  si  poiest,  tam  est  in  vitio  qitam  iile  qui  facit. 
Vm\e  S.  Mojses  hinc  prius  orsus  cst   tentamenta 
bellicae  •  fortiludinis.  Nam  quuiii  vidisset  Uebraeum 
ab  ^gypiio  injuriam  accipieiitein  ^',  defendit  ita, 
ut  i£gyplium  prosterneret«  nlque  in  arena  abscon- 
}  deret.  Salomon  quoque  ait  *^  :  Eripe  eum  qui  ducitur 
ad  mortem. 
C.  Ylll.   Malorum  impietati   favet  qni  ei$  obviare 

CCMt. 

Uem  Anastasius  et  Damnsus  Papa^V 
Qui  poiest  obviare  et  perlurbare  perversos,etn^n 
facit,  niliil  aliud  est  quam  favere  eoruro  impietati. 
Nec^enim*  caret  scnipulo  societatis  occultae  qui 
nianiresto  facinori  desinii  obviare. 

C«  IX.  Qui  divina  mandata  conlemnuni  $everis 
coerceantur  vindictii. 

Item   Calixtus,  epi$t.  II,  ad  epi$copQ$  Gallia  ^. 

Justum  est  ut  qui  divina   conteinnunt  mandata» 

et  inobedientes  Patruin  ^'  exsistunt  jussionibus,  se- 

yerioribus  corriganlur  vtndiclis,  qnatenus  ceterl  ta- 

lia  coniiiiittere  tiineaiit,  et  omnes  gaude:int  fratema 

concordia,et  cuncii  sumant  severitalis  atque  boni- 

tatis  '°  exeuiplum.  N^im  si   (quod  absit)  ecclesiasli- 

cam  soliciuidineni   vigoreinque  negligimus,  perdit  Q 

desidia  disciplinain,  et  aiiiniabus  Odclium  profecto 

noccbitur. 

C.  X.  Imperatores  cum  epi$coporum  promione 
eccte$i(e  defen$ionem  adver$u$  diviium  voientiam 
debent  $u$cipere. 

Item  ex  concilio  Carthaginensi  V,  c.  9'^ 

Ab  imperaioribus  "  universis  visnm  est '  posiu* 

landum   propter  afflictionem  paiiperum,   quoruni 


.  CAUSA  XXm.  QUiEST.  IV.  HW 

molestiis  sine  intermissione  fatigatnr  Eeclesia,  ut 
defensores  eis  adversus  potentias  divitum  cuim  cpi- 
scoporum  provisione  delegeniur  *'• 

Cratian.  Ecce,  quod  nonnunquam  e$t  obfnandum 
perver$i$,  et  injuria  $oeiorum  armi$  est  propuUanda^ 
ut  et  maU$  ademta  facuUa$  delinquendi  pro$it,  et  bo^ 
ni$  optata  faculta$  tibere  con$ulendi  Eccleam  mtm'- 
stretur.  Hoc  qui  non  facit,  con$enUt. 

Vnde  Augustinus  ait  in  P$alm.  LXXXI  : 

C.  XI.  Non  $unt  immune$  a  icelere  qui  non  tiberani 

eo$  quo$  pos$unt  a  facto  liberare. 

Ostendit  [Propheta]  nec  illos  immunes  a  scelere 
esse,  qui  permiserunt  Cbristum  principibus  intcrfi- 
cere  '^,  quuin  prae  muliiludine  timereniur,  et  pos- 
sent  illos  a  facto,  et  se  a  coiisensu  liberare.  Qui  de- 
sinit  s  obviare  ",  quum  potest,  consentit. 

QUiESTIO  IV. 

GRATIANUS. 

1.  Pars.  Quod  autem  vindictd  inferenda  non  $it, 

multi$  modi$  probatur,  Mali  enim  tolerandi  $unt,  non 

abjiciendi;   increpatione  feriendi^   non  corporatiter 

expellendi. 

Vnde  Augustiiius  ait  in  libro  de  verbi$  Domiut, 
$ermone  X  YIII  •  f  : 

C.  L  Quomodo  mali  $unt  toterandi^  et  quomodo  ab 
ei$  recedendum  $it. 
Tolerandi  suut  quidem  mali  pro  pace,  ncc  corpo- 
raliter  ab  eis  recedatur  ;  sed  spiritualiler  ^  exire ' 
est  facere  quod  pcrtinet  ad  correciioncm  malonim, 
quantum  licet  pro  gradu  cujusque,  salva  paee; 
displicere  est  non  tangere.  Mon  ciflin  proplietae,  qoi 
faaec  dicebant,  popiilum  suum  dimiserunt,  scd  iuter 
eos  liabitabanly  quos  increpabant,  unum  *  lemplnni 
cuin  eisinlrabant,  eadein  sacramcnla  celebrabant. 
Uoc  '  est  exire,  ore  non  parcere,  hocest  imniundum 
non  tangere,  voluntaie  non  consentire. 


jSOTATIONES  correctouum. 


C.  YIL  «i^W/tca?:  Sicemcndatumestexorlginali, 
quum  eiiam  in  inanuscripiis  Gratiani  legeretur : 
imbe!li$*\ 

C.  X.  '  Yisum  e$t :  Sic  est  emendatum  ex  codici- 
bos  concilii  impressis  et  manuscriptis.  Antea  lege- 
balur :  ju$tum  e$t  auxilium  po$tulandum  '*". 

C.  XL  s  Qui  de$init :  Haec  in  eadem  glossa  rofe- 
nintur  ex  Cassiodoro,  cujus  verba  sunt  hict; :  Nam 
quum  po$$i$  obviare  perver$i$,  $i  de$ina$  adrer$ari. 


eon$en$u$  errori$  e$t. 

QuiEST.  IV.  C.  L  •  Capnt  boc  est  in  glossa  ordiiia* 

ria,  2.  Cor.  6.,  ad  ea  verba  :  Esnte  de  medio  eorttni. 

Sententia  vero  esl  accepta  e\  sermone  18.  Augu- 

l^  stini  de  verbis  Domini,  ex  qiio  infra  ead.  c.  Ecce  et 

c.  Recedite  ad  idem  periinentia  referunlur. 

^  Spiritualiter  :  Hic  interposilx  erant  duac  vooes: 
Bpiriiuatiter  autem*^  qim  sunt  expunct»,  qoia  et  a 
plerisqtic  vetiistis,  et  a  glossa  ordinaria  absttiii. 


QtjesT.  in.  C.  Vlt.  ^  Non  inferenda  :  Edd.  Arg.  Nor.  Yeii.  1,  11.  —  ^oit  in  ferenda :  Edd.  relL 
^  revellat :  Ed.  Bas.  *'  imbecHlit  :  Edd.  coll.  o.  ^'  palientem  ;  Ed.  Bas.  —  cL  Exod.  c.  2.  ^  Pror. 
c.  24,  V.  41.  =:C.  VIIL  ^M^egitiir  inEp.  (Pseudoisidor.)  Dainasi  ad  Slpphanum.  — Ans.  L  i3,  c.  i9. 
Polyc.  I.  7,  i.  ii.  — cf.  c.  3.  D.  83,  c.  5.  D.  86.  =  C.  IX.  *•  Caput  Pseudoiaidor.  —  cf.  Greg.  M.  ep. 
4i,  1.  9.  Ed.  Maiir.  -iA"S*  L  i3,  c.  i3.  Ivo  Decr.  p.  6,  <••  346.  Polyc.  ib.  *•  paterni$  :  Edd.  goIL  o.  ** 
hone$iati$  :  Ed.  fias.  |rs  C.  X.  *'  Irab.  A.  401.  —  Coll.  tr.p.  p.  %  1. 19,  c.  9.  "  imperaiore :  Coil.  Hisp. 
***  ita  in  Edd.  coll.  o.  *'  deligantur  :  Coll.  Hisp.  =  C.  Xl.  '^  crucifyere  et  interficere :  EdiL  Bas.  LiiiikU 
II,  III.  *■  obv.  perver$i$  —  ei  non  fadt.  eon$entire  videtur :  Ed.  Bas.  —  eodem  modo  Edd.  Logdd.  II.  ilL, 
nisi  quod  in  fine  legitur :  con$eniit, 

•^    - " " ^.        -  ^         ^    ^^     ^^ 

ergo  :   Edd.   coLl.  o. 


QciCST.  lY.  C.  L    f  Sermo  88.  Ed.  Maur.    *  iu  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nox*    *  koc 
'  $ed  UHum  :  Ed.  Bas.    '  add.  :  ergo  :   Edd.   coU. 


417»  DECRETI  PARS  SECUNBA 

C«  H.  Quod  maii  $hu  loierandi  a  bonh. 
Idem  c  \ 

Tii  boiiiis  tolera  inaltim.  Naiu  cl  Chnsliis  Jii- 
ilaiii,  qmiin  sctrei  rurein  esse,  tolcravil  et  ail 
pr;iHlicanduiu  mlsit,  eique  cuin  aliis  eucharistlam 
deilii. 

C.  111.  Pro  pace  eccletlo!  tnttii  suni  loierandi, 
Idcni  $ttper  Joamiem  tractatu  £.,  ad  c,  12  ^  '. 

Quid  ergo  voluit  Dominus  nosier  Jcsns  CbrislM» 
fratres  mci,  admonere  ecclesiam  snam,  quando 
unum  perdiiuin  inier  duodecim  Iiabere  voluit,  nisi 
ut  uialos  tolerenios,  ne  eorpus  Cliristi  dividnraas? 
Ecce  inler  saiictos  est  Judas,  ecce  fur  est  Jiidas,  et» 
ne  conleninas  %  fur  sacrilegus  ^,  non  quaHsciinqne 
fur  *,  *  fur  loculorum  %  sed  dominicorum ;  loculo- 
riini,  sed  sacrorum.  S!  '  crimina  disccniunliir  in 
foro  '*  qualiscunquc  furti  et  peculatns  (peculatns 
enini  fartunr.  dicilur  de  re  publica,  et  non  sic  judi- 
ratur  furlnm  rci  privatie,  quomodo  publicae),  qnanio 
velienienliiis  judicandus  esl  sacrilegus  fur,  *qui  aii- 
8US  fuerit*  non  undecunqiic  tollere",  sed  de  eccle- 
sia  tollere.  Qiii  aliquid  de  ecclesla  furator  Jud» 
perdito^*  comparatur. 

C.  IV.  De  eodem. 
Iileni  $erm.  XYJIL  de  verbit  Domini  *•. 

Ecce,  inquiunt,  dicit  Propheia  ^^ :  Recedite,  exite 
inde,et  immundum  ne  {eft^/erifu.Quomodo  ergo^  roa- 
los  pro  pace  tolerabinius,  a  quibus  exire  et  recedere 
jubemur,  ne  tangamus  iinmundum?  Nos  istam  re- 
cessionem  spiritaliter  intelligimus  :  illi  corporaliier. 
Nam  et  ego  clamo^*  cum  Propheta;  el  qualiacun- 
que«  somus  vasa,  utiiur  nobis  Deus  in  dispensatione 
veslra".CIamarous  et  "  nos,  et  dicimus  vobts,  re- 
cedite,  exite  inde,  et  immundum  ne  leiigeritis»  sed 
conlactu  ^'  cordis,  non  corporis.  Quid  est  enim  tan- 
gere  immunduro,  nisi  consentire  peccatis?  Quid  est 
autein  exire  inde,  nisi  facere  quod  periiuet  ad  cor^ 


.  CAiJSA  XXII1.QU>€ST.  I¥.  UTf 

A  rectioiiem  malormii,  fvantiim  pro  iiuiusciijiisqiic 
gradu  alque  pcrsona,  salva  pace,  neri  potesi?  Et 
paulo  pott:  §  1.  Eigo,  Cratres  mei,  quotqitot.habetis 
iuler  vos,  qui  adhuc  aniore  «eciili  pncgrBvaulur« 
avaros,  perjuros,  adullcros,  inspectores  **  nugarum* 
consuUores  **  mathcinaticoriiin»  phanaticoruin  **, 
augurum,  aruspiciim,  cbriosos,  luxtiriosos,  quicquid 
inier  vos  malonim  esse  nostis,  quantuin  potisiis, 
improbate,  ut  corde  recedatis,  et  redarguitc,  ut  ex- 
eatis  inde,  et  noliteeoiisentire,  iit**  iinmundiiui  notk 
tangatis. 

C.  V.  Paci/icui  eUqui  eorfigit  quod  potett,  vel  exeiu^- 
dii  a  se  quodnonpotest. 

Idem    in  secundo    iibro  contra  epistolam   Parme^ 
nianiy  c.  1. 

Q  Quisquis  vel  quod  polest  arguendo  corrigir,  vd 
quod  corrigere  non  potest  salvo  pacis  viuculci  exclu- 
dit,  vel  quod  salvo  pacis  vincuTo  excludere  non  po- 
test  asquitate  iroprobat,  firmitaie  supporiat,  hic  est 
pacificiis,  etab  isto*^  roaledicio,  de  qtio  scriplunr 
dicit*' :  \m  his^  qui  dicunt  quod  nequam  est  bonum^-. 
et  quodbonum  est  nequam,  *et  reiiqua\  omuino  Hber, 
prorsus  securns,  penitus  alieniis.  Et  infra  .*§  i.  Quo- 
inodo,  inquit  Parnienianits,  incorruptus  poteris  per- 
nianere,  qui  corniptis  sociaris  '  ? 

C.  VI.  Quid  sit  maiis  sociari, 

Ideiii  in  eodem  capiie  con/tniio**. 

Ita  plane,  *si*  sociatur  quis  malis,  *id  est*  si  inali*^ 

aliquid  cuin  eis  comniiltit,  aut  comnultentibtis  favet. 

Si  auteni  neutrum  facit,  nullo  modo  sociatur.  Porro, 

C  si  addil**  tertium**,  ut  non  sit  in  vindicando  **  pi- 
ger,  sed  vel  corripiat  jusius  in  misericordin  et  nr- 
guat,  vel  eiiam,  si  eam  pcrsonam  geril,  et  ratio 
conservanda;  pacis  adniitiit,  coram  **  oninibiis  pcc- 
«anles  argua^  nt  ceteri  timeant,  rerooveai**  etiam 
vel  ab  aliquo  gradu  honoris,  vel  nb  ipsa  commti- 
nione  sacramentorum,  ct  haec  omnia  cnm  dllectione 
corrigendi,  iion  cum  odio  perseqiiendf **,  plcnissi- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C  n.  e  Initiiim  hnjiis  capitis  esl  in   tractatu  50,  C  IV.  *  Et  quaiiacunqne :  Stccmendaluni  cst  ei 

in  Joaonem.  Ueiiqua  vero  videntiir  accepta  ex  glossa  B.  Augiistino  et Beda.^Aiitea  legebalur  :  aqualin**. 

ordinaria  in  Psalmum  9.  ad.ea  verba  :  Dixit  enim  in  C.  V.  '  Sociaris :  Apud  B.  Atigustinutii  huic  iii- 

corde  suo,  et  explanatione  B.  Augustini  in  Psalinum  lerrogationi  Parmeniani  seqtiitur  coutmenler  respoa» 

10.,  citjiis  propria  verba  refernniur  sup.  1.  qu»  i.  r^  sio,  qu«  babetor  in  proxime  seqiienti  capite  Jtapla^ 

Christus,  Ab  eodeni  vero  copiose  li9X  eadem  seii-  ne.  Ac  certe  niullo  aptius  interrogatio  Parmeniniii 

teiitia  exponittir  in  cpislola  16i,  et  B.   Augustini  respousio  unico  capilulo  coinpre* 

C.  ili.  ^  Mulu  in  hoc  captte  emendata  ex  B.  Au-  heudereiiuir. 
gustino. 

Qu^sT.  IV.  C.  11.  *  cf.  Gratian.  |  3,  post.  c.  48.  C.  7.  q.  I.  =  C.  III.  *  Polyc. 
t.  7.  •  *€ontendas  :  Edd.  coU.  o.  ^  fur  est  et  sacr.  :  £dd.  Bjs.  Nor.  Lugdd.  —  fur  «f 
Eild.  rell.  *  fiir,  sed  ioc,  dom.  et  sacr,  :  Edd.  Bas.  Nor.  Lngdd.  II,  III.  —  fur,  sed  et  dom. 
ioc.^sedsacr,  :  £d.  Arg.  — fur,  sed  domin,,  /oc,  sed  sacr,  :  Edd.  rell.  *  sic  :  Edd.  coll.  o.  pr.,  Bas.  ^* 
fure,nonqualiscunquelurii,sedpec.  ;  Ed.  Bas.  —  fur^,  n^c*,  eic.  eodeui  iiiodo :  Edd.  Liigdd.  II,  III.  — 
fure,  nec  —  sed  et  pec.  :  Edd.  rell.  **  toliere  hocesl  sacrilegium  committere  (nbest  ab  Ed.  Arc.)  sed  de 
ecciesia  :  Edd.  coll.  o.  "  iraditori  :  Ed.  Bas.  —  prodiiori :  Edtl.  rell.  —  Bolini.  =  C.  IV.  "  Seniio  88. 
Ed.  Maur.  —  Ans.  1. 12,  c.  65  (64).  Polyc.  ib.  »^  Esa.  c.  5i,  v.  II.  »  desid.  in  Ed.  Bas.  ^*  ciamabo  : 
ead.  *'  ita  in  Edd.  coll.  o.  et  ap.  Ans.  "  nostra  :  Ed.  Bas.  '*  desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  11,  III* 
^^tacttt  :  Ed.  Bas.  ••  spectatores  :  Edd.  Arg,  Bas.  —  inspectalores  :  Kdd.  rell.  pr.  Par.  Liv^iUi.  II,  lit 
•*  consuliatores  :  Edd.  coll.o.  pr.  Bas.  Par.  Lugdd.  **  uoii  esl  in  Edd.Ara:.  Nor.  *»  ui  —  ne :  Edd.  colL 
o.  pr.  Bas.,  in  qiia  leg.  :  n«.  =C.  V.  •*t7/o  :  Edd.  Lugdd.  II.  Hl.  *«  Esa.  c.  5,  r.  20.  =  C.  VI.  »• 
Polyc.  ib.  '^  abest  ab  Ed.  Bas.  **  addat  :  Edd.  coH.  o.  *»  iterum  vel  tert.  :  E<l.  arg.  *•  judirando  : 
fid.  Bas.  »*  et  coram  :  Edd.  coil:  o.  **  removeantur  :  Ed.  Par.  —  removeaiur  :  Edd.  rell.  pr.  Lugdd..  ^ 
add.  :  faeiat :  £dd.  coU.  o. 


1.    7, 

tacr. 


n7S  DfiGRfiTI  PARS  S&CUND4.  CAOSA  XXUI.  QUiEST.  IV.  i.^ 

mNiM  oOlrlum  non  M»lum  cailiislnia  innaceniU,  sed  A  pnisil,  monuisil,  adbibuisU  eiiaui;»  resexlgii,  Gtm. 


eilnm  diligeniisslm:e  scTerltalis  Implevii.  |}bi  au- 
leni^^ceierti  Impedlunitirjlia  duo  seroper  reienu 
Ineorfupmm  casiumqMo  cusiodiunl«  ui  nee  faciat 
maium»  iiec  approbei  facuim. 

il.  VIU  Alktm  pettmu  in  tfWrtie  aiiem  non  prm* 

Mem  iN  ^ii^ta  I5i«  eonira  Doneiisiet  **. 
Sl  ^ls  a  catbolica  ecclesia  ftierlt  separatus,  quan- 
lumlU«et  laudablliter  se  vivere  exisiimel,  Koc  aolo 
scelere«  quod  a  Cbristi  uniuia>  di^uncius  esl,  noa 
babebii  tiiam « aetl  Dci  ira  manet  super  e«m.  Quio- 
quis  aulem  in  bac  *^  ccclcsla  bcne  vixeril«  nibil  ei 
prxjmlictnl  aliena  pcccata ;  quia  in  ea  unnsquisqiie 
proprium  onus  porubil»  sicui  Aposlolus  dicit'*.  Ei 
ittfta  :  S  I.  Krgo  commiinio  maloram  mq  maculat  B 
nliqucm  pariicipalione  sacramenlomm,  scd  coosen* 
Monc  faclorum.  Nam  si  in  malis  faclis  noneisqnb- 
quc**  conscQiial^  porUi  malus  causam  snam  *et 
pcrKonam  suam*«  ncc  f  rxjodical  alieri«  quem  In 
roii^cnsione  ^  mali  n|Kii$  socium  noii  babet  cri- 
uuiiis. 

€«  VIH.  Xon  ar  ui*ra;«i  nio/iis«  si  ti  non  t-tsnsMCw, 

Idem  kk  smnonc  JVIII,  d#  ivviis  Domtm*^. 
A  «lalis  scmpor  conif  di^«Q|imitti :  ad 
«aula  CMfOf«  cofmlamittu  A^iin/nic}  i« 
nHHlls  nott  lansaculal  mabis :  si  ei  ^^  mm  CMscttiias 
ci  si  itdai||tt«o.  Hoc  tstmm  CMttuMinicare»  tton  con- 
MMirs;  cammtttticaittc  qoippe^  q«attdo  fado  ert  q 
enttoortMMi  x^ttMaiis  v^  afpvt^atiottb  ij|ttmiiMr> 
f-j  «nfftt  c  1 1.  Xeq«e  etfo  cottscttuetttes  sitts  amlis» 
M  appitbf lis;  ttOftte  ttCfliccsit«s«  M  »0«  aif«a^; 
ttcqttc  s«|Mbi€ttie&>  M  ittSttlUttier^  aff«aiis. 
C  IX«  ImmttMiiim  Hii^vfirMl  ]nin>A 

1(c<«^iie  |,  cilic**  ittde^«  ei 
IPMiu^  Scd  tOttiact«**  coi>ltt«  «0«  covforis.  Q«id 

<rM  ettim  itNiptfft  MMWBtttt«m«  «isi  cMixMirc  pec* 
catis^  |>Md  «si  ^«acm*»*  etire**  ittde«  «isi  faoere 
^^a«m  «o^miCm  ««  c«RVcmHMtti  sansa^vHH^  ^^BBttSttHi 
I^M^  «Miioc^i^l«sqM  fra>i«  aiqiic  ^rtMii,  udia  pttoe« 

^«?H0« 


gruam,  ei  qu»  HiiiUlero  *'  imn  violel**  disciplintni! 
exisli  inde*  Ei  tnfra:}  i.  ClamaTit  Isia  lloysesi*, 
clamavii  Esaias'^,  claroavii  llicremias**,  clamavii 
Eiecliiel**.  VidearoiiSt  si  dimisenittt  po|HilaiB  Dei, 
ei  se  ad  alias  genles  iranslnlcninl.  Qiiam  inulu,  cl 
quam  vebementer  HieremiaB  increpavii  10**  pton- 
lorea  et  scclcralo»  pc»puli  sui**!  luier  eos  iaac« 
eral,  unum  eum  eis  leiupbim  lutfabai.  eadeai  sa- 
crameola  celebrabai,  in  eadem  sceloraionrai  boaH» 
num  cottfregatione  vivcbat;  sed  clamando  esihai 
ittde.  Hoc  est  eiim  iude,  hoc  esi  imaanndum  ■«« 
Ungere.  M  volunuie  **  boh  conaentire»  0101«««« 
parcerc. 

C.  1.  A*oh  m«cttlii«l  tHHOcCTlts  fflcfa  «aciHinmi, 
f  lur  ak  ctt  crsdt  ho«  |»oatiuil. 

Idem  in  cpfsl.  ILVni,  «d  f  uicMiBm  ^. 

Q«am  mag«um  est  cri«ieB  «b  istorom  i««acctt- 

ti«m  coaun««iotte  aeparari?  Nam  ei  l««U*  ■«€«•• 

ti«na«  qttaa  i«ttOccttlih«3  de«mttslrari,  vd  «b  inao- 

cctttibtta  ciedi  ttoa  p«Si««l>  •««  cttiHq«i«aM  4«cm- 

cofttiu  fttsiittCtttttr,  Nott  Cttim  piopiec 
dcsctettdi,  sedpcopicr 
sicM  lolenvcnBM* 
diceba«l.i 

pop«li  feli«q«atta«t  9 

ctcm 


csi<  C^Aamtt 


C  XL  Mmii,  fttaa  < 

lolcrwK,! 

JXir,  4e  «cr«is  Ig     l  T^  «. 

FMseitt  pffittls  Dri  sui  jttita  le  avm»  rjipaor, 

ittbiattsntes  a&e«is«  f«cm  ««sti  laicM,  ct  Mels 

ciessa  pdkt««  m« 

ct  cMv^yicttoo*  coiTifcre^  i 
«d  alUKL  ?M 

p«rubit.  liaBuifrB.'|  I. 


t\  TB.  t  Tfc-^vi  «HiJMr  :  JLi 


Ifl9ai«   SciTBS»  ^« 


a.'>oMrftw^.  i;<siiiiii«Hi  cM  eiL  «ri^aali  ct 

OiKV.  IV.  C  n.     •  «44.  :  Mi«m  :  E4,  Im^  =  C   ^^        -t^  Ul    E4.   Kmir. 

«  ^^  ^l^  Hnt.  ^.iLde;.    *iuifLK  «ii.Ed4.cor,*.    »  »44. :  «HHm  -  Eoo.  cid^  «t. 
,^.  •l^^cCl^jaaUC.  ^.^.  jL     »i»«i«ini»:  Eit.  te. -- «hmma  :  EOiLLapikL  «.  » ^  ^ 
«  «r  :  t&iU  11«.  rri.  \  IIL     *»  Srrmc  «U  t.;,  «««r.  —  lv*  IVtt-  k  i  cllft.    •-  Ocbmi.    m   Wu^ 
•Immm  :  1^4..  Xt^,>m«-.  T#».  l,— »«»«.<-:  rvo,  —  R<*».=*-  l^    ••  l^  Hiw.  i^ i.  c^  4*- 
r.  4.    tK^«^^^«^l^    •*H;fj:E4liL  ri»t.*.      -  rj»Hr  r  E4,  Imw    * 
>k^«|i<«4.    -««r  :  EiLAt^,    *  owsoH«m  :  EdiL  Up4«i.  II,  HL  —  Ko.    •  « 
*v4L  ^    ■•  HHtei»  :  Eo4.  Lttp*.  L  l*«r.    "  XQriiH  :  E.ww  ohTl.  •.  pr,  Tmr.  LhsiWL    "  >«^   t.     * 
rsa.  c,  51.    •  riitm  c.  4.    *•  Ewwk.  r   U.    ^  4«s»n   n.  fcml.  Kk.  Ei^  IL  «.    •  »be   :  tu.. 
*J^  >  tHL   •  r^tammn  :  EA.  »«l  =:U  V    «  L^  SR.    i«r.  IL  4«^     Eo.  !b».    * 'l^ 
••  iffBMPr  fMMv^viA  #Mm  :  EAiL  r«*L.  o.    *■  jiniL  :  fm    tmA.    ••  rt.  rbili^   c  l.  =  C.  KL. 
•i^  l-n.  mmtr.  -^WHr^rfi.t.t.^      *•  *il..    -  iimm  .  Lhg  nil..  r..    «"  CaL  c  €.  ^  S^ 


i^r 


lam 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAtJSA  XXIII.  QDiEST.  IV.  1176 

nlientlc^^  Apnstoliim  dicentein'*  ?  A  l^*  perseqiituir,  sed  ignnecii  ei,  qiiftfti  rtitlicano** 


!!77 

mrtdo  feres'* 

UnuMqui$qtte  proprlum'**  onM$  portabit.  Lit>eret  te 

isUi  seniciilin.  Non  eiiiin  cuni  illo  cnmmnnlonres 

ataritiam  *^,  «ed  commniiirares  ciim  illo  Christi 

meiisatiK  Et  qiitd  tihi  obesset,  si  ciiiri  illo  comniU' 

nicarcs  Cliristi  mensain?  Aposiolus  dicit^*  :  Quienim 

mandueat  et  bibit  iMiigne^  judicinm  $ibi  manducat  et 

bibit :  sibi  iton  lilN.  Sane,  si  jiidex  es,  si  jiidicandi 

polcstatem  acoepisii,  ecclesiastica  regtila,  si  apndte 

accnsatnr,  si  yeris  docnmentis  testibusqite  conTin- 

citnr,  coerce,  corripe,  excommunica,  degrada. 

Grutian.  E$t  et  alia  di$tintlio  tolerandorum  et  ca- 

rendorum,  qnam  ex  verbi$  Angitstini  lieet  coUigere^ 

dicenii$  $erm.  JTL/.f,  de  verbi$  Domini^^  : 

C.  XII.  Pasior  e$t  dUigendu$^  mereeuarin$  toierandtt$^ 
latro  ca9€Hdu$.  B 

Tres  personas  diiit  Domiima  (ei  debemas  il* 
las  investigare)  iu  evaiigelio,  pasioris,  mercena- 
ni*\  et  foris.  Et  paulo  poit :  Paalorem  dixii'*  ani- 
niam  siiani  ponere  pro  oYilms  auia,  et  intrare  per 
januaro.  Furein  dixit  [ct  Jatronero  >]  ascendere  per 
aliatn  parlero.  Merceiiariiini  dixit,  lupuin  ver'  rnrein 
si  videat,  fugere,  qnia  non  est  illi  cura  de  ovibus : 
niercenarius  est  eiiim'*,  non*'  pastor.  lUe  intrai 
per  jaiimim»  qnia'*  pastor  est;  ille  ascendii  per 
aliam  partem,  quia'*  fur  esl;  ille  videns  eos  qtii 
volnnt  tollere  oves,  timet  et  fitgH,  qula  mercenarins 
est,  quia*^  non  est  illt  cura  deovibus,  mercenaritis 
est  etiiro.  Sl  iiivenerimus  tres  Istas  personas,  invenit 
sanctitas  vestra  *et*  qoos  diligatis»  *et*  quos  tolere- 
tis,  *et*  quos  caveatis.  Diligendt»  esi  pastor,  tole-  ^ 
randus  est  mercenarius,  eavendus  esl  iatro. 

Gratlan.  Ecee,  quod  mati  toierandi  $unt^  nee  eor- 
poraii,  sed  apirUuaH  rnndieta  $unt  puniendi.  Vnde^ 
quwn  diecifmli  non  recepti  a  Samaritam$ignim  cmlituM 
aaper  eo$dedueere  voimeruni,  dicente$magi$tfo^  :  Vis 
dicamus,  desceiidat  igiiis  de  cuelo»  et  consumat  eos? 
audierunt :  Mescitis  cufus  splriliis  estis?  Item  ** ; 
Omnis  qui  gladium  aeceperit,  giadio  periblt. 
C.  XIII.  Spiritali$  nunquam  carnalem  per$equilur^ 


rratri.  ^Scit,  eum  posse  prolicere  per  tenipus,  et  si 
qnando  iEgyptlx  filtnm  viderit  iraseeniem,  rer4>rda" 
tnr**  unius  patris,  qni  boves  ^  creavit,  et  cullces, 
cl"  in  magna  domo  noa  soluni  esse  vasa  anrea  et 
argeiitea,  sedet  lignea  et  fictiiia**. 

C.  XIV.  Bonf  a  mali$  nunquam  in  hac  vita  penitus 
po$$unt  $eparari, 

Item  Aiigitstinns  in  iibro  IV^  de  bapti$mo^  c.  12.  >. 

Qnautns  arrognnli»  lumor  est,  quanta  bumilitalis 

et  lenitatis  oblivio,  arrognntio!  *^  qnanla  jactatio,  ut 

qnis  *aut  auileat,  aut*  racere  se  posse  credat,  qnod 

ncc  Apostolis  concessil**  Dominus,  ut  **  zizania*^ 

a  frumento  putet  se  posse  discemere? 

C.  XV.  Pra:$en$  eccle$ia  $innd  recipit  bono$  et  malo$» 

Item  Gregorius  Itomilia  XXXV!  11.  Evang* 

Hsec  autem  vita,  qti»  inler  coBlum  et  inremum 

sita  esl,  sicut  in  niedto  subsistit,  ita  ntraruinque 

partium  cives  communiler  recipit :  qnos  laroen  sai<* 

cta  ecclesiaet**  *nunc*  indiscrete  suscipit**,  et  poai- 

mo<lam  iti  cgresstone  disrernet.  Si  ergo  boni  eslisp 

quaiiidin  in  bac  viia  subsistitis»  «quaniroiter  lole* 

rare***  roalos  *debetis\  Mam  quiaqoia  roahw  non 

tolerat,  ipse  sibi  per  intoleraoiiam  *soam*  testia  est, 

quta  bonus  non  est.  Abel  enim  esse  rennil,  queiii 

Cain  malitia  non  ezereet. 

IL  Pars.  Grallan.  Ex  hi§  ommbus  eoKigitur,  quod 

malorum  vindicta  Ueo  re$ervanda  €</,  nee  $unt  eorpo^ 

raiUer  puniendi,  $ed  crebra  admonitione^  et  carilatis 

beneficio  ad  correethnem  invitandi»  Vnde  Chrutue 

in  evangelio  ^*^  ait :  Audistis  qoia  dicittm  est  in  lege 

***  (quem  modum  ultionh  le»  $iatuit) :  Oculuin  pro 

ocnlo,  dentem  pro  dente.  Egoauum  hanc  atciMi/u- 

^tfwm  toUens^  et  ad  mansuetudinem  et  caritati$  per- 

feaionem  vo$  iwritan$,  dico  vobi$ :  NoJite  ***  restslere 

roalo,  sed  diligite  inimicoa   vestros»  benefacile  iis 

qui  odenint  vott  ut  sitls  filil  patria  vestri,  qul  solein 

suum  ortri  facit  super  bonos  et  malos»  et  pluit  super 

jiistos  et  Injnstos.  Hinc  Paulu$  ait^^ :  Si***  esurie- 

rit  Inimicns  tuus,  ciba  iilum;  si  sitit,  poium  da  illi. 

Omni$  enim  iniquu$  bonorum  e$t  inimicu$;  omni$*^* 

autem  amicu$  huju$  $cbcuU  etiam  inimicus  e$t  Dei. 

lnim\cu$  autem  Dei  bonilatie  et  justilim  est  inimicu^^ 

ac  per  hoc  amatorem  justitia:  et  bonilati$  diligere  non 

NOTATIONES  COiUiEGTORUM. 

C.  XII.  i  Et  iatronm  :  Hx  dnae  voces  uou  suni  p  eam  bovem,  Significat  anlem  elepbanlem. 

in  ort^iiiali  :  Anseliiiiis  tamen  illas  habet.  C.  XIV.  *  Verba  sunt  Cypriani  lib.  4.  ep.  2.  ad 

C.  XIII.  k  Bove$  :  In  CGdicibns  B.  Hieronymi  im-      Aiitoniannnr.  ciiata  ab  Augnstiiio  lib.  i,  c.  1i.  de 

pressis  lCj^itur  :  ^ifl  tucem  bove$;  verum  in  codice      baptismo  oonira  Donatistas. 

Vaiicano  liorum  commeniarioruin  liabelnr :  qni  (n- 


$ed  e  converso. 

Uincetiam  Ilieronymus  aitincomment.  ep.  odGaL  eA* 

Qui*^  secundum  carnem  natus  erat,  persequeba* 

tur  **  spiritalem :  nunquam  enim  '*  spiriialis  carna- 


orig. 


QuiEST.  IV.  C.  XI.        »*  ferres  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  Arg.  Nor.   Vcn.  1 ,  11. 
ig.  —    ttttendere$  :  Ivo.  —  atienden$  :   Ed.   Arg.        ^*  Gal.  c.  0,   v.   5.        ** 


f '   si  aitenderes  : 

Arg.        ^'  (ial.  c.  ((,   V.   5.        ^'  SNrim  :   Edd.   coll. 

o.    '^   avaritia,  $ed  «  ;  E.l.  Bis..    '•  i  Cor.  c.  if,  v.   29.  =r  C.  XII.     "  Serm.  137.  Ed.  Manr.  — 

Ans.  I.  6,  c.  U8  (U5).    ''   et  merc.   :  Ed.  Bas.    '•  Joan.   r.  10.    '*  adtl.  :  etiam  :    Edd.   coll.  o. 


**  if«/em  :  eaed.  pr.  Liigdd.  II,  III.  *^  et  non  :  Edd.  coU.  o.  **  qui  :  exd.  '*  ^ni  :  ea^d.  ^  nec  ilU 
atl :  eed.  ••  Luc.  c.  9,  v.  54.  **  Maiib.  c.  «6,  v.  52.  =  C.  XIII.  »'  Gal.  c.  4,  v.  29.  •• 
per$ejuatur  :  Ed.  Bas.  **  vero  :  Edd.  coll.  o.  '•  ru$tico  :  e.vd.  pr.  Bas.  *'  recordabitur  :  Edd.  colt  o. 
•*  2  Tim.  c.  2,  v.  20.  **  add.  :  votuU  :  Edd.  coU.  o.  =  G.  XIV.  *  Imo  ad  Maximum  et  rell.,  ep.  54,  ed. 
Oxon.  *^  el  «rr. :  Edd.  coll.  0.  **MaUh.c.I3.  **  add.  :  rfdWtcer  :  E<ld.  Bas.  Liigdd.  11,111.  **s/m- 
fttnm  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  XV.  **  desid.  in  EJ.  Bas.  *•  $uuepit  :  Ed.  Arg.  ***  tolerate  :  Edd. 
coll.  o.  •*«  Matib.  c,  5,  v.  58.  »•«  Exod.  c.  24,  v.  2i.  '••  .Mallh.  c.  5,  v.  39.  ***  Rom.  c.  12,  v.  20. 
*••  IVov.  c.  25,  V.  21.    »••  Jac.  c.  i,  v.  4. 


il79  DEGRETI  PARS  SECUNDA. 

pofeH.  Quum  trgo  inimkot  difiqert^  vei  iHi$  benefo'^  A 
cerej  cihum  et  potum  iufmimUrare  jubemur :  tntmf* 
coB  pertequi  et  punire  proitibemur,  §  i .  In  tege  enim 
ngieriM  test^tmenli  corporalit  pcena  itatuta  eet :  in  lege 
vero  evangelii  omni  peccanli  per  pegnitentiam  promit- 
titur  venia,  Vnde  iila  a  lerrore  incepit^  diceni  ^*' ; 
Egosum  Dominus  Deiis  zclotes,  visilans  peccala  pn- 
Irum  in  Glios  ii8(|iic  lii  terliam  et  quarlam  {;enera- 
tioneni.  Hffc  vero  a  lenilale  mantueludiniu  et  mt- 
tericordim^  iia  inquient  ^*' ;  Beali  paiiperes  spirilu, 
lieali  miies,  lieati  niisericordes,  qiioiiiam  ipsi  niise- 
ricordiam  consequcutor.  In  illa  dicebatur  '*' :  Qui 
feceril  lioc  vel  illud,  niorle  moriatur.  In  isla  '** : 
Gaudeo  supcr  uno  peccatore  poenilentiniii  agenle,  ' 
qitani  super  nonagiiita  novem  justis,  qui  nou  indi- 
gent  poenilentiii.  ir«m**' ;Non  veni  vocare  juslos,  ^ 
ned  peccatores  ad  poenitenliam.  Estoie  ^'*  niiseri- 
cordes.  sicut  et  pater  vester  roisericors  est.  luitium 
quoque  prmdicationit  talvatorit  notlri  el  prceconit 
ejutdem^  ad  pmniteniiam  peccatoret  inviiavit.  Sie 
enim  nterque  exortut  ett,  dtcens;  Pc&niteniiaiu  "* 
ngile,  appropinqsavit  eniin  regiuim  ccBloriini.  Sie 
in  Actibttt  Apotloiorttm^  quum  Judai^  compuncti  de 
teetere  mortit  Chritti^  dicerent  Petto  :  Qiiid  facie- 
iitus,  viri  fratres?  iegitur  Peirut  retponditte  ^^^ : 
Poeniteiitiam  agite,  et  baptizetnr  unusquisqtie  ve- 
slruro.  Et,  ut  univertaliter  dicaiur^  inlege*^'  popu- 
Int  ille  rudit  urviii  limore  panarum  cogebatur : 
unde  et  legem  in  pmdagogum  accepit.  In  evangelio 
autem  poputut  gratim  tiber  et  adullut  filiaU  amore^  et  p 
hwreditatit  cerlitudine  ad  cullum  divinm  tervitutit 
invilatur,  Unde,  quum  quidam  tegem,  quati  eoercen- 
tem,  prmdicarent  ette  tenendam  timul  cum  gratia, 
a?l***  Apottotut:  Non  enhn  accepistis  spiritura  ser- 
ritulis  iterum  in  timore,  sed  accepistis  spiritum 
adoptionis  fllioruni,  in  qiio  clamanius :  Abba  paier* 
^  2.  Hine  eiiam  Gregoriusait  in  expotitione  evangeHi: 
Simile  fnctum  est  regiium  coclorum  hoiniiii  regi,  qul 
fecit  nuplias  fllio  suo. 

C.  XVI.  /n  tege  cuique  permlKebatur  diligere  ami- 
cttm,  et  odire  inimicum, 

Quum"^  in  lege  scripluin  sit :  Diliget*^*  amicum 
tuum,  et  odio  habebit  inimicum  luum^  accepta  tuuc 
licentia  jtistis  fuerat,  ut  Dei  *iiiiiiiicos**'*  suosque 
advei*sarlos,  quanta  possent  virtute,  comprimerent, 
eosque  in  ore ""  gladli  ferirent.  Quod  in  novo  pro- 


CAUSA  XXIIl.  QUiEST.  lY.  lloO 

culdubio  icfitamenlo  compescltar,  qnum  per  aeroet« 
ipsam  veritas  pncdicat,  dicens***  :  Diligite  inimicoo 
vettrott  benefacite  hitt  qui  oderunt  vot :  Qui  **^  ei^o 
per  tauros^  nisi  veteris  testaroenti  paircs  signantar 
"'  ?  Nain,  dum  ex  perinissione  legis  acceperanl  qua- 
tenus  adversarios  suos  odii  retributlone  percnierenc 
(ul  ita  dicaui),  quid  aliud  quem  tauri  erant,  qui  ini- 
niioos  siios  corporeaef  viriutis  corim  feriebant?  Quid 
vero  peraltilia,  nisi  patrcs  novi  leslamenti  figuran- 
tur?  qui  duin  graliain  iiileriiai  pinguediiiis  perci- 
piuni,  xleriiis  "'  desideriis  inntientes,  ad  "^siibliiuia 
conleniplationis  su»  pennis  sublevanlur. 

Gralian.  Hit  ita  retpondetur  :  Sunt  qumdam^  qum 
talubri  dunlaxat  admonitione  snnt  corripienda^  non 
corporalibut  flagellit  animadvertenda ;  ud  eorum  vtn- 
dicta  divino  examini  tantum  ett  retervanda^  quando 
in  delinquenlet  videlicet  diteiplinam  exercere  non  pof 
tumut,  vel  quia  non  tunt  nottrijurit,  vel  quia  illorum 
rrtmt/irr,  etti  nobit  nota  s nn/,  lamen  manifettit  judi» 
ciit  probari  non  pottunt.  i  i,  De  hit^  qui  non  tunt 
nottri  jurit,  ait  Apottolut  in  prima  epitiota  ad 
Corinihiot :  Quid  eiiim  inibi  attinet  de  his,  qiri  fori» 
siint,  jndicare?  de  bisenim  DominusjodicabiL 

Quod  Augusiinus  exponent  «//"***: 

C.  XYH.  Infideiium  coitoquia  et  convivia  non  tunt 

evitanda. 

Infideles  iion  possuinus  Cbristo  lucrari,  si  eoruin 
colloquium  vitamus  et  conviviuin.  Unde  el  Domlniis 
"*  cum  publicanift  et  peccalorilms  manducavil  el 
bibit.  In  his  vero,  qui  inlus  suot,  id  est  infldelibus, 
putredo  resecanda  est. 

Graliao*  Hine  etiamt  quum  Propheta  dicil  *"  :  F«« 

cil  Dominus  judiciiiin  omnibus  itijuriam  patienlibllt, 

exponendo  addit  Auguttinuo :  ab  bis ,  qui  non  sunt 

Mii  juriSt  iii  quos  nequit  disciplina  exerceri.  {  I. 

Itemt  quando  muititudo  ett  in  teelere^  nee  talvu  pace 

eccletim  maii  puniri  pottunl^  toterandi  tuut  poliut^ 

quam  violata  paee  eccletim  puniendi, 

Vnde  Augiistinuft  mt  in  libro  de  fide  et  operikut^ 
et  e.  4.,  5.  f  : 

C.  XVIII.  Qumdam  mala  puuienda  tunt ,  et  qumdam 
toleranda. 

Quidam  *  vero  ***  e  contrario  periclitantes*,  quum 
bonorum  inalorumque  permixtionem  in  ecclesia  de* 
iiionstratam  seu  prxdiciam  esse  perspexerint,  el 
palientiae  praecepta  didicerint,  (quas  *  ita  *  nos  fir- 
roissimos  reddunt,  ut  eiiamsi  videntur  ^**)  in  ecdesia 


NOTATIONCS  CORftCCTORUM. 

C.  XVI.  *  /n  ore  :  \n  originaii  et  quatuor  Gra-  D  Augustinum  de  poenitenliae  medicina  c.  5. ;  Tcrba 
liaiii  vestiistis  est :  jttr«  9/ii(/tr*.  vero  fere  oronia  sunt  in  gloss.  ord.  I.  Cor.5.  ad 

C.  XVIL  B  Seiisus  bujus  capiiis  habetur  apud  B.      vers.  AlioquiH*  et  interlineari  ad  vers.  Intut. 


QujEST.  IV.  C.  XV.  "»  Exod.  c.  20,  v.  6.  "•  Mattb.  c.  5,  v.  3.  *••  cf.  Exod.  c.  19. 
"•Liic.  c.  15,  V.  7.  "•  Malih.  c.  9,  v.  i3.  "•  Luc.  c.  6,v.36.  "»  Matth.  c.  3,  v.  %,  "^ 
Act.  c.  2,v.  58.  "»cf.  Cxod.  c.  i.etGal.  c.  5.  "•Ilom.  c.  8,  v.  13.  =C.  XVI.  *"  boro.  58,  io 
Matlb.  c.  22.    "•  Lev.  c.  19,  v.  18.    "•  iion  est  in  orig.    "  ita  in  Edd.  coll.o.  pr.  Par.  Lugdd.    ^  Lac. 

'^      "'  Z \  ".'  Ed.  Bas.     ^**  a /errenis  :  aad. 

—  orig. 


"^  quasi  contempl,  penna  xese  ad  tublimia  subievant  :   Edd.  cull.  o.  —  C.  XVII.     ^*  cf.  supni 

"     "■  **       ^•^Psal.   U3.    V.  7.  =iC.  ;  •       "    '^  .     "   ~ 

Aiis.     *"  rideautur:  Etl.  B;is.  -^vi^teatHr  :  Ed-I,  rcU.pr.  ^rg. 


C.  2,  q,  I,  c,  18.  "•  Luc.  c.  5.      "»  Psal.   U3.    v.  7.  =i  C.  VXlll.  f  Ans.  I.  12,  c.  63.  Polyc.  I.  7,  l.  7. 
•••  cero  —  ver,    :   iion    suiil    ap. 


1181  DECRETI  PARS  SECUi^lDA.  CAUSA  XIlll.  QOMST.  If.  IISl 

essc  ziziDb,  non  lainen  inpeduilttr  aui  fidcs,  anl  A  tali  peccdlortterHdeprehensns,  ol  AnMlieimiledifmm 


cariias  iioslra ,  anl  ***  qaoniam  zizania  ^**  iii  ec- 
desia  esse  cemiiiins,  ipsi '"  iteecdesia  recedamos, 
desliluendam  *  pulenl  ***,  ecclesiae  dlsciptinam, 
qttandam  penrersissiroam  securiiaiem  pneposilts 
iribueuies.  ui  ad  cos  non  perlineai,  nisi  dicere 
qnid  cavaidum,  qttidre  radendnm  sil;  qttodlibei 
anlem  quisqttc  racial  non  curare.  Nos  vero  ad  sa- 
WUB  '^  doclriiiani  pcrlinere  arbilraninr  *  ez  *  ntris- 
qne  lesiimouiis  (ulam  ^^  senleniiam  moilerari  ***, 
ttl  ei  canes  in  ccdesia  propler  pacan  eccle<i«  lo- 
leremu$,elcanibussaiiciuin,  ubi  pax  ecclesi»  tnla 
esl,  Bon  demus.  Quum  ^*^  ergo  *  sea  per  negligen- 
tiam  praeposilDram  '**,  sive  per  aiiquam  ^**  excusa- 
bilem  necessiiateni,  siTe  per  occuhas  obrepiiones  '^ 


inTcnimtts  iu  ecdesia  malos ,  quos  ecclesiastica  di«  ^  AugMUinL 


babeatttr,  fial  hoc,  ttbi  periculum  schismalts  nttlhim 
csl.  Ei  infrm  :  §  I.  Quaodo  *  iu  *  ***  cnjttsqne  cri- 
racn  iiotttm  esl  *  omnibns  *  ^^ ,  ei  omnibus  cssecra- 
btle  a|>parei  ***,  ui  tcI  nullos  pror^,  Td  non  tales 
habeal  derensores,  per  «fuos  possil  schisma  contln* 
gere,  non  dormial  seTerilasdtscipltn^e. 

III.  Pars.  Gralian.  Est  et  atia  causa^  tfna  correptio 
terberdm  vel  verborum  videtur  etse  inntilis  ret  supen" 
fnm.  Prccdesiinati  enim  ad  tiiam  sine  correptione 
mntantnr  sicnt  Petms  *••,  qnem  Dominus  respieient 
nemine  corripiente  commovit  ad  lacrimas,  Prtrscitiad 
moriem  inter  fagella  deteriores  fiunt,  sicut  Pharao» 
Bonis  ergo  snperfiua^  damnandis  kme  inveninninr  esse 
inutHia,  Hu  ita  respondelur  auetoritate  Cregoni  ei 


sdplina  corrigere  ant  coercere  non  possumus,  lunc, 
iie  asceiidal  in  cor  noslram  impia  el  pemiciosa  pne- 
snmptio  ,  qoa  ezislimemtts  *"*  nos  ab  his  jBSse  sepa- 
nindos ,  ttl  peccalis  eorum  noii  inqoiiiemur,  aiqne 
ita  posl  nos  irabere  conemur ,  Teluli  niundos  san- 
dosqoe  discipulos  ab  onitatii  compage  quasi  a  ma- 
lomm  consoriio  '^*  segregalos  *^' ,  Tenianl  in  roen- 
tem  iliae  de  scripliiris  simililudines ,  el  diTina  ora- 
cttla,  Tcl  cenlssima  exempla,  qnlbus  demonslratum 
et  praennneiatttm  *H  esl,  malos  in  ecdesia  peraiixlos 
ImhiIs  iisqae  in  lincm  sseculi  tempusqtte  judicii  rttln- 
roe  '^ ,  el  ttibil  bonis  in  unitaie  ac  parlicipalione 
sacramenioram,  qni  eoram  ractis  non  consenserinl. 


Augusrmus  enim  in  Hbro  de  eorreptione  ei  gratiae.  SL 

sic  ait : 

C*  XX.  Sicut  ab  oratione  eessandum  non  e$t,  ste  nee 
a  correptione, 

Sictii  non  esi  ab  oraiione  cessandnm  pro  eis 
quos  corriji^i  Tolumas,  etiamsi  nuUo  bominum  oranie 
pro  Petro  Dotoiniis  respexii  eum,  eireeil  eam  sunm 
peccaium  flere:  ita  non  esl  n^ligeuda  cnrreplio  ***• 
qunmvis  Deus,  qaos  Toluerit,  *  ctiam*  nou  «orri^ 
ptos'*^  raciatessecorrectos.  Tiincautemcorrepiione  *** 
proficit  hoino,  qonm  miseretur  atque  adjuval  qui 
racil,  quos  Toliieril,  eiiam  siue  correpiiuiie  '*'  pro- 
ficert*. 


^r  .         iM   *  j   /^  •    •  Grcgorius  nero  tn  Dialogo^  lib.  L  e.  8,  *•* 

obriitttros  **•.  S  l.Qumn  Tcroeis,  perqtios  ecdesia  ^  ^  w.  o  i-       j   .-     -     7  ,    ^ 

*       7  .?   .  ..         .   C  C.  XXI.  So/i0r<ri/Mliiiali  M/vanficr,  ani  iJiposiai/aiido 

regitttr,  ailesi  '*'  salTa  paee  polestas  disciplin»  ad*  -  - 


ailesi  •" 

Terstts  iinprolios  aul  nerarios  exercendc  ^^,  tunc 
rarsiis,  ne  ^^  soeordia  seguiliaqne  dormianius,  * 
aliis  *  ***  aculeis  praeceplorum ,  qn»  ad  severiiatem 
coerdlimiis  "*  periineiil,  ezcilandi  siimus  ul  gres- 
sus  noslros  in  Tia  "*  Dotnini  ez  ulrisqae  lesl^moniis 
illodoce  atifne  adjulore  ^  dirigenles,  nec  palieniire 
nomlne  lorpescamus ,  nec  obteala  diligentix  saeTia* 


C  XIX.  L^rtas  oeenlta ,  sewerims  aatem  punienda 

sunt  ab  ecelesia  delieia  wmmfesta. 
Idem  contra  epistolam  Parmeniani^  tib.  111  ^  e,  2  ***. 
Quum  quisque  rratram ,  id  esl  ***  Cbrislianomm 
inms  in  ecclesi»  socielale  consliluloram ,  iu  aliquo  D 


suo  labore  meruerunl» 
Obtineri  nequaquam  possuntqua*|>raedesUnata  iion 
rueranl  '*•.  Sed  ea  qux  saiicti  viri  orando  dDciuii!» 
ita  pnedestiiiata  sunl,  nt  precibus  obliiieiiutttr.'  Nani 
ipsa  quoque  pereunis  regni  pnedestinatio  ita  esl  ab 
oninipotenli  Deo  disposiia,  ut  ad  lioc  electi  ex  laliore 
penreniant^quateuus  postulamlo  uiereaiiliir  accipere 
qufid  eis  omiiipotens  Denb  aiite  sxcula  disposuil  do- 
narc. 
C.  XXIL  Occmlio  Dei  judicio  mali  obduranlnr  fiiigel- 

lis^  boni  emendanlurm 

liem  AugttsUnos  t«  libro  de  prtedestinatione  et  gralia^ 
c.  45.  »•. 
Nabuchodfmosor  *"  pfleuiteiiUam  ineraii  rructuo- 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 
C  XTlll.  •  /)e<iilit«iu/am.' Apnd  B.  Augiislinum  le-      MulU  Tcro  alia  ex  illis ,  ei  origiuali  in  lolo  hoc  ca« 
gilur  :  instiiuendam  pniani  eccUsiom  el  disciplinam;      pite  suiil  restitiita. 
sed  ceteri  collectores  cum    Gratiano  coiicordanU 


QcjcsT.  IV.  C.  XVIII.  •••  et :  Edd.  coll.  o.  »»»  :aianiam  :  Edd.  Lngdd.  II,  IM.  *"  non  iieo 
ipsi :  Edd.  coll.  o.  «•«  pniant :  ead.  "*  sacram  :  Ed.  Arg.  *••  rtfam  senteniiamque  :  ktnt, 
—  Edd.  coll.  o.  »••  moderare  :  Ed.  Bas.  *»'  Quum  vero  per. :  Ans.  —  Edd.  co!I.  o.  »»•  preelalo- 
rum  :  Ed.  Arg.  "»  atiam  :  Ed;!.  Ven.  I,  II.  Par.  Lugdd;  **•  «iirrepliojiei  :  Edd.  ooll.  o.  ***  (tstimemns  : 
ced.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  111.  •**  conjunctione  :  Edd.  coll.  o.  '^  uparalos  :  Edd.  Arg.  Bas.  —segregan- 
dos  :  Edd.  rell.  •**  pronunriafttm  :  Edd.  coll.  o.  **•  futuri  tolerandos  :  ca»d.  *••  abfuturas  :  Edd.  Liigdd. 
II,  III.  **^  abest  :  e»d.  **•  exercenda  :  Ed.  Bas.  '•»  neguesoc,  neque  segn,  sed  ac.  :  Ed.  coll.  o.  *••  non 
est  apad  Ans.  *••  correptionis  :  Ed.  Bas.  •••  rias  :  ead.  *»*  actore  adi.  :  ead.  =  C  XIX.  *■♦  Ito  iii 
prologo  fjl  Decr.  p.  2,  r.  07.  Poljc.  I.  7,  L  7.  •»•  et  :  Edd.  coll.  o.  —  Ito  in  prol.  •■•  abesl  ab  It. 
prol.  *•*  desid.  ib.  *••  appareat  :  Edd.  coll.  o.  pr.  kr%.  Nor.  Veii.  1.  —  Ito  iit  prol.  **  Loc.  c  2i.  = 
C.  1\  *••  correetio  :  Edd.  coU.  o.  *•*  correetvs  :  caed.  *•»  ex  eorreciione  '  eaed.  *•»  correctione :  eaed. 
=C.  XXI.  «•*  Bttrch.  1.20,  c  19.  Ito  Dccr.  p.  17,  c.  51.  *••  fuerint :  orig.  —  Coll.  cili.— EJd.  coli.  o. 
=  C.  XXU.    •••  Convenii  iiiter  VV.  DD.,  huiic  libruiu  iiuu  cssc  Augusliiii.    ■•^  Joau.  c.  «. 


fl8» 


DCnRETI  PARS  SEGUNDA 


«im.  ^oiiiie  post  inniiroeras  iinpielates  flageilains 
pcBnitiril,  el  regniim,  qiiod  per«liderat,  nirsus  ac- 
repit?  Phsrao  '**  autein  ipsis  flagellis  est  deterior 
eifeclns  et  periit?  Hic  miiii  raiionein  reddat  qiii  di< 
vinum  oonsiliuin  niroiuiii  allo  ***  sapufnliqne  corde 
dijudicat»  cur  medicanientiim  unins  inedici  manu 
conrectum  alii  ad  iMiertiuin,  alii  valiierit  ad  salutein» 
nisi  quia  Cbrisii  "*  bonus  odor  aliis  est  odor  viiae 
in  vitaro,  aliis  odor  mortis  in  inortein?  Quanlum  ad 
Naiiirain,  ainbo  liomiiies  erant,  Quautum  ad  digni- 
tatein  "^ ,  ambo  reges.  Quantuin  ad  causain ,  aiiibo 
eapliviim  populnin  Dei  possidebant.  Quantam  ad 
pcenam«  ambo  flageilis  clementer  adiuoniti.  Quid 
ergo  fiiies  eorum  fecit  essc  diversos,  iiisi  quod  unus 
manuin  Dei  sentiens  in  recordalioiie  pro{iri;e  iniqui-' 
tatis  ingeinult,  aiter  libero  conlra  Dei  inisericordis- 
sifiiaui  verilaiein  pugnavitarbiirio? 

C.  Xllll.  Idem  p. 
Vasis  ir:c  nunquam  Deus  redilerel  interituai ,  si 
non  spontaneum  iiiveiiiredirhomo  habere  peccatuin» 
quta  nec  Deus  peccanti  lioinini  jiiste  inrerrei  irain, 
si  hoiiio  ex  pnrdesiinatione  Dei  cecldisset  in  culpam. 
Idem  "' :  §  i.  Praedcstinationem  Dei  sive  ad  bonum 
sive  ad  inaluui  in  hominibus  "*  operari  Ineptissiine 
dlcitur,  ut  ad  ulrumque  hoinines  quaedam  necessilas 
videatur  Impellere,  quum  in  bonis  voluntas  sit  in- 
lelligenda  non  siiie  gratia,  iii  nialis  aulem  volimtas 
intelligenda  "^  sine  gratia.  §  2.  "'.  Quum  vero  ali- 
quos  a  Deo  aut  traditos  desideriis  siiis  ,  aut  obdii- 
raios  legimus  aut  relicios,  magiiis  '^*peccatis  '^^ 
fiuis  hoc  ipsos  meruisse  profitentur,  quia  talia  eorum 
crimina  praccesserunt ,  ut  ipsi  sibi  "'  pcenas  "^  de- 
biierint ,  quae  "*  eis  etiam  suppliciuin  verterent  in 
realum.  Atque  ita  nec  de  judicio  Dei  queriinur,  quo 
deserit  meritos  deseri,  et  misericordiae  ejus  graiias 
agimiis ,  qua  liberat  non  merilos  liberari.  §  5.  Yi- 
res  *"*  itaqueobedienliaenon  ideo  cuiquam  subtraiii, 
quia  enm  iion  praedesiinavit ,  sed  [ideo  ^**  euin  non 
praedestinaviij ,  quia  recessurum  ab  ipsa  obedieniia 
«sse  pRCvidii.  §  4.  Pracdestinalio  **'  igitur  **^  Dei 


.  CAUSA  XXIIL  QUJIST.  lY.  llSi 

A  semper  in  bono  est ,  quae  ^**  peccatam  soia  boinlMs 
voluntate  coinmissuro  aat  remittendoro  f  novit  com 
lattdeinisericordiae,aut  plectendum  cuui  landejiisli- 
tise.  In  *"  uialis  autem  operibus  noslris  sola  pne- 
scieutia  Dei  inielligenda  esl,  quia,  siciit  praesctvic 
et  pnedestinavit  qiis  ipse  fecit ,  et  ut  faceremus  d^ 
dii,  ita  praeselvit  tantuni,  non  eiiam  pnedesiinavii, 
qiiae  iiec  ipse  fecit,  iiec  ut  facerenius  exegil.  f  S. 
Ili  *"  autem  ^'* ,  de  quibiis  ^"  dicitnr  ^**  :  Ex  r«Ms 
esierutti ,  ied  non  fuerunt  ex  nobii,  Si  entni  fuiisem 
ex  nobit ,  mansi$ieni  ulique  noMfcicm,  voluntate  eiie» 
runl,  voluntate  ceciderunt,  etquia  praescili  suiilca- 
siiri  non  sunt  pnBdestiiiati ;  essent  auteni  praedesti- 
nativ  si  essenl  reversuri ,  et  In  sanctiiate  ac  verllaie 
mansuri.  Aik  per  boc  praedesiinatio  Dei  luultis  esc 
B  causa  standi ,  nemini  est  causa  labendi. 

Gratian.  tYou  ergo  neeeuiiatem  facii  eorreeiiomg 
rel  obduraiioHis  divina  prwdeetinaiio  $eu  prasicieniim^ 
quum  boni  per  gratiam  eorriganiur^  ei  libero  arbiiria 
mali  pereani.  Neque  eiiim»  quia  prafde$iinaiio  $eu 
prmcientia  Deifalli  non  poie$i^  neceuario  eoemiufd 
qux  proedeeiinantur  vel  pr(E*ciuntur  sicui  nec  neceeem* 
rio  pr(gde$tinaniur  vel  prweduniur  qum  fuiura  9uni : 
$ed  quia  bona  ab$que  eju$  gratia^  mala  prmier  ejus 
ecientiam  evenire  nonpo$$uni.  {  i.fjuamvts  ergo  eon^ 
venienier  dicatur ,  $i  kme  prcedesiinaia  $unt  vel  prir- 
$ciia ,  nece$$ario  evenient :  non  iamen  ideo  abeQluis 
verum  e$t ,  nece$$ario  evenient  qucs  prwde$tinata  $u»a 
vel  prmecita ;  quia  hic  nece$$ita$  referiur  ad  rerum 
eventum^  ibiadiniuitum  divincB^preeecientiar.  VndeAu^ 
gu$tinu$  *'* :  Duae  sunl<iy  tn^tifi ,  necessilates,  siin- 
plei  una ,  veluti » *  qua^  necesse  est  omnes  bomiiiea 
esse  roortales  :  altera  conditionis»  ut,  si  aliqueui 
ambulare  quis  scii,  eum  ambuiare  necesseesi.  Qiiod 
enim  quisque  esse  novil,  id  esse  aiiter,<  quam  *" 
noium  est ,  nequiL  Sed  haec  minime  secum  illaiii 
simplicem  trabit;  banc  enim  necessiiatein  non  pro- 
pria  ^"  facit  natura,  sed  condiiiouis  adjectio.  Mulia 
enim  necessitas  cogit  incedere  volunlate  gradieniem» 
quauivis  eum  tunc,  quum  graditur  "^»  inoedero 
necessarium  sii.  Eodem  igitur  modo»  si  quid  provi* 


NOTATIOiNES  COHRECTORUM. 

C.  XXIII.  p  In  plerisqne  vetnstis  caput  hoc  con-  D  ^  ^«^  *«"<•'  Haec  a  Burchardo  et  Ivone  citantur  ei^ 
iunctum  est  superiori,  et  in  lilulo  est :  Item  *,  non  B.  Aiigusiino  in  libro  de  praeilesiinaiione.  El  sen- 
lcfem ;  esl  aulem  confectiim  ex  locts  indicatis  Ful-  tentia  habeinr  copiose  eiplicala  in  liliello  de  prafr- 
gentii ,  Prosperi  el  B.  Augustini.  deslinatione  Der  inter  opera  B.  Augusiiul ,  toino  7; 


QuiEST.  lY.  C,  XXIII*  '*'  Eiod.  c.  5  seqq.  ^"  alle  :  Edd.  coll.  o.  —  allum  eapienii  corde : 
org.  "•  J  Cor.  c.  «,  v.  15,  16.  *"  dignitatee,  Ed.  Bas.  —  C.  XXIIK  *  ila  in  Edd.  Arg* 
B:is.  —  liiiiiiiin  cap.  eit^lat  iii  lihro  Fulg(*iiLit  ad  Motiynittm  ei  rcfertnr  ei  August.  ap.  Burcli.  1. 
SO.  c  .^S,  et  Iv.  Decr.  p.  47,  c.  4(i.  "*  ei  Prosperi  iibro  adversiis  capitula  Galioruin  c.  o.  '^' 
bu$:  Edd.  coll.  o.  "^  add. :  e$t  :  eaed.  pr.  Bas.  "•  ei  ejiisdtin  llbri  c.  H.  "•  magi$ 
o.  nr.  Bas.    "'  iii  pecc.  :  Edd.  Liigild.  II,  III.     *"  •-•  "*'"  "-— -   ^-"  w*a«^m»i  .  nria     nf  «, 


<oll. 


Edd.  coil.  0. 
c.  15,  ^usd 


'*•  ip$i  $ibi  pmna  fieri  debuerini  :  ong. 


omiii- 

:  Edd 

"^  pcenam  : 


qua  —  verieretur :  exil.  "*  c.  42,  cjus<lem.  '"  ideo  —  prced, :  non  sunl  in  orii^.  '•• 
quoque  :  Edd.  coll.  o.  '•'  7111 :  £d.  Bas.  f  >"  E^*  Rom.  vitiose  legiliir  :  miiuni/niii. 
*"  haec  sunlposleriora  lotius  opusculi  Prosp.  verba.  "^  hncc  hnbentur  in  c.  42,  responsionis  ad  obje- 
cliones  Yincentianas  pro  Augustino,  qiK^e  Pro^pero  tribui  solet.  *"  ad<l.  :  $uni  :  Ed.  Bas.  '"  aild.  : 
hie  :  Edd.  Lugdd.  II,  IIK  ^"  Joan.  c.  2,  v.  iO.  *'^  ei  libro  de  prxdeslitialioiie.  —  cf.  ad  r.  S2.  ^ 
Biirch.  I.  20,  c.  21.  Ivo  Decr.  p.  17,  c.  32. ,  •"  ac  :  Burch.  Ivo.  -^Ed.  Bas.  »••  ipea  :  fid.  Bas.  "• 
radialur  :  Edd.  ColU  0« 


llSt  DECRETI  PARS  SECUNDA 

ileiiiia  pracsens  videt ,  id  necesse  cst  essA ,  tameisi 
uuilani  natuRB  habeat  necessitaiein.  At«|ui  ***  Deiis 
ea  futara,  qux  ex  libertate  arblirii  proveniuni,  prae- 
seiilia  ^**  conttietur.  Hxc  igilur,  ad  iiiliiitutn  relaia 
«iivinuin,  neccssaria  fiuiit  per  disposiiioiieni  diviii:c 
notionis.  Per  sc  vero  coii«iderata  absolutain  '  iia- 
lunp  suae  liberlatein  noii  deseriiiit.  Fient  igitur  pro- 
cuMubio  cuncia  qua;  futura  Deus  esse  pncnoscii; 
sed  eorutn  qtiasdnm  de  libero  prollcisciinlur  arbitrio, 
qu»9  qtianivis  eveniant  *" ,  exsisteiido  tanieu  natii- 
Tain  propriapi  non  ainlttunt ,  qua  priiis  quain  fie- 
renlt  etiain  nou  evenire  potuissent.  §t.  His  om- 
mbiwmaia  tiotira  iibero  adscribunturarbitrio^  qnum 
aiibi  divtHn' adscribaiflur  indignathni,  (Jnte  Crego- 
tius  '**  :  Quum  £uperna  indigiialio  sese ,  ut  iia  dixe- 
rim,  medullitiis  inovet,  hancopinio  vel  opposiiio  '*' 
huniana  non  reniovet ,  necse  cuilibct  '**  uiilitcr 
dcprecalio  objlclt »  quuni  semel  Deus  aliqtiid  ab  iii- 
tiinis  irascendo  disponit*  llinc  esl  eniin,  quod  Moy- 
ses  '*'  t  qui  reatum  tolius  plebis  apud  Doiniittiiii  *** 
siiisprecibus  tersit,  dumque  se  obicein  obiulit,  ili- 
vin»  iracundiae  viin  piacavit,  ad  peirain  Oreb  ve- 
iiiens,  et  pro  aqo»  exbibitione  difiideiis,  rcproinis- 
sionis  terram  ingredi  Domiiio  irascenle  noii  pottiit. 
{  5,  Iiem  AuguMiinut :  De  Tyriis  *  vero  et  Sidonlis 
quid  aliud  possumus  dlcere ,  quam  iion  esse  eis  d:i- 
lum  '**  utcrederent,  quos  *  etiam  *  credituros  fuisse 
ipsa  veritas  dicil '** ,  si  talia,  qiialia  apud  non  cre- 
denies  facta  suiit ,  virtuluin  signa  vidisseiit  ?  Quare 
aiitem  boc  eis  negatuin  fuerit ,  dicant ,  si  |K)ssunt, 
qiii  caluuiniantur,  et  osiendant,  curaptid  eosDo- 
niinus  mirabilta,  quibiis  profiitura  non  eraiii,  fcce* 
rit,  et  apud  eos,  quibiis  profuiura  eraiil,  iion  fe- 
cerlt.  Nos  eieniin,  si  rationein  **'  facii*ei  *  profuii- 
ditaiem  judicii  ejus  penetrare  noii  possuiiius,  inani- 
fpsiissime  tamen  scinius,  et  veniiu  esse  quod  dixit, 
etjnstuin  esse  quod  fecit,  et  non  soluin  Tyrlos  et 
Sidonios ,  sed  etiam  Corozaiin  et  Betlisaida  poiiiis^ 
coiiverti » et  fideles  ex  inndelibus  fieri ,  si  boc  in  eis 
voluisset  Dominus  operari.  Neque  eniin  ulli  fatsuin 
videri  potest ,  quod  verilas  ait  ■**  :  Nemo  polesl 
venire  ad  me  ,  nin  fuerit  ei  daium  a  patre  meo,  llem 


.  CAUSA  XXm.  QUiEST.  IV.  im 

A  q»i  per  Proplieuni  Jodalc»  plebl  proniislt  **' :  Lece^ 

ego  sepiam  ma$  tuas  spinis ,  et  mumam  eas  lapidikms 

quadris,  id  est  adiniatti   libi  faciiltateiu  peccamli. 

Mein  per  Psalmistatn  de  daninandis  dixir  '**  :  fiaut 

via:  iliorum  lenebra:  et  lubricum  ,  et  angetus  Domimi 

persequens  eos,  c  Sed  in  his  omnibus  vitia  mosira  hu^ 

mano!  adscribuniur  mentis  arbitrio,  quod  dinina  ci^ 

menlia  in  electit  misericordiier  veriii  ad  froiiiim,  iu 

damnandit  juste  reiinquit  ad  maium»  Sieut  ergo^ 

quamvis  certissime  sciamus,  neminem  uitra  terminum 

a  Deo  sibi  prwfixum  esse  viclurum  ,  omiiifriis  tameu 

languentibus  non  incongrue  medemur  :  sic^  quamvis 

nemo  salvelur ,  nist  pricdestinalus  ad  vitam,  omni  ta» 

men  delinquenti  est  adhibenda  correptio,  %tee  maiorum 

est  negiigenda  discipHna. 

Vnde  Idem  Augustiiius  oil  epist,  L.  Bonifaeio  '**  : 

C.  XXIY.  Non  semper  in  eos ,  qui  peccanl ,  vindicta 
esl  exercenda. 

Ipsa  pietas  y  veritas ,  caritas,  nos  iion  permiitit 

coiitra  Ca*ciiianuin  eorum  liouiinuiii  accipere  tesii- 

moiiitiin,  qtios  in  ecclesia  non  videinus,  cui  Deus*^* 

perliibettestinioniuin.  Qui  '^*  enim  divina  testiffieuia 

iioii  seqnuntur,  pondos  humani  lesliniouii  perdiiie^- 

ruiit.  Item  infra  :  1 1.  Molesitts  est  medicus  fureiiti 

phrenelico,  el  pat*$r  iiidiseiplinatofilio  :  ille  ligando» 

isie  '"  cxdeiido,  sed  ambo  diligendo.  Si  autem  illos 

iiegligaiit,  et  perire    |)ermiti»nl,  i»ia  polius  falsa 

niiinsHcludo  crudelitas  est.  Iiem  infra  :  {  2.  Si  '" 

|ier  poiesiaiem  '^^»  qua  per  "'  rdigionein  ac  fideni  * 

^  rcguin  *,  ientiiore  qiio  debuitv  divino  munere  ac- 

cepit   ecclesia,  hi  (jui  inveniuniur  iu  viis  et  *  iu  ^ 

sepibiis,  id  est  in  hjtresibtis  et  Bchisniatibtw,  cogun 

tur  inlrare,  iiou  quia  coguniur  reprebendant,  sed 

quara  '*'  coganlur  '*^  atiendanU  Convivtum  Doniiiii 

unitas  e$t  corporis  Chrisii  iion  soUim  io  sacranient» 

altaris,  sed  eiiam  in  viticub  pacis.  In  eadem  infru  : 

S  3.  Theodosius  ^  iniperator  iegeni  '**  generaliter 

iii  onines  haerettcos  prouiulgavit ,  ut  quisquis  conim 

eplscopiisvel  clericus  ubilihei  essei  inveniiis,  decem 

libris  auri  mulctaretur.    Iiem  iufra  :  }  4.  Si  duo 

aliqtti  in  una  donio  '**  habiiateat.  quaui   certissinie 

scirenms  esse  ruiittram,  nobisquo  id  pncnuuciauit- 


KOTATIONES  CORRECTORUM. 


'  Absoiutam :  Apud  Burcharduin  el  Ivoiieiu  legitur: 
ab  absointa  iiberlate  non  desinuut, 

•  De  Tgriis  :  Siinillima  his  lcguiitur  apud  B.  Ati- 
gusiinum  in  libro  de  bono  perseverautio*.  c.  14.  Ea- 
deni  vero  fere  sunt  apud  Prosperiiiii  ad  excepta  Ja- 
nueusitim,  in  respons.  ad  dubiuin  8.  sive  9. 

C.  XXIV.  ^  Theodosius  :  Aiiselinus  habei  iit  Gra- 
ilanus :  sed  propria  vcrba  B.  Augustiui »  ubi  de  re- 


D  primenda  rabie  Donatistanim  agit ,  sunt  Ikcc  :  Quod 
eo  modo^eri  aiiquaienus  arbilramur^  si  legem  piis-^ 
sima:  memorice  TheodosH ,  quam  generaiHejr  in  omnes 
hmreticos  promuigavit ,  tif  quisquis  eorum  e^nscopus 
veictericus  ubitibetesut  invenius,  decem  libris  auri 
mulctarelur,  exprcssius  in  Donatisius,  qui  se  negubani 
hwreticos ,  ita  confirmarenu  «^  mu  omues  ta  multua 
ferirentur.  eicetera  quas  sequuutur. 


QuiEST.  IV.  C.  XXIII.  "•  At  quidem :  ea!d.  •'«  prffscienlia :  eaed.  «•'  venianl  :  Ed.  Ba«- —'?*«/««'  •' 
Edd.  Lugdd.  11,  III.  *•«  MoraL  I.  9,  c.  12.  "•  vel  opp.  :  omissa  sunt  in  Etld.  Arg.  Bas.  '••  cujusltbeti 
Edd.  coli.  0.  »•'  Exod.  e.  3i.  '•'  Deum  :  Ed.  Bas.  '••  add.  :  desuper  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  —  cf, 
Malih.  c.  1 1,  V.  «1.  '•♦  decei :  Etld.  c«ll.  o.  •••  ralione  :  ead.  «••  Joan.  c.  6,  v.  **•  /*' Os-  C;  *.  y-  J- 
•••  Psal.  34,  V,  6.  =  C.  XXIV.  •••  Ep.  i85.  Ed.  Maur.  scr.  A.  417.  —  Ans.  I.  ii,  c,  61  (60).  Polyc.  I.  7, 
i.  5.  •«•  DominiM  :  Edd.  coll.  o.  •"  quos  :  e.%d.  '»'  ille  :  ead.  pr.  Lugdd.  II,  III.  «"  Quapropter^i 
orlg.-Bdd.Arg.Bas.Nor.  '»*  poi^f  1««  :  orig.  —  Ans.  —  cf.  infra  qu.  «,  c.  I.  "•  P^^^^^-^i' 
coll.  0.  "•  quo  :  orig.  —  Edd.  Arg.  Nor.  Vcu.  L  •*'  coguntur  i  Ed<l.  coU.  o.  •>•  cf.  Theod.  Cod.  I.  i% 
L  5,  c.  %U '  '^*  add. :  simui :  Edd,  coll.  o. 


1«§7  DECRETI  PARS  SIlCUND^. 

biis  nolleiiicredere,  alque  in  ea  ***  manere  persi&ie-  A 
rttnt,  sieos  imle  pessemus  eruerevel  inviios,  qiiibus 
imminenleni  illam  ntinani '  postea  *  *'^  deiuonsira- 
remus  ***;iii  redire  uUeritis  siib  cjus  pericultHn  "' 
non  audereni*  puio,uisi  rarereinus,  iiou  immeriio 
crudeles  judicaremur.  Porro  ,*  si  uniis  illorum  nobls 
diceret,  quaudo  inlraveniis  eruere  nos,  meniet* 
ipsiim  coutinuo  irucidabo  **";  alier  aulem  nec  exire 
quidem  inde ,  nec  eriii  vellet»  sed  neque  nccare  se 
auderet;  quid  eligereinus ,  uirum  ambos  ruin»  op- 
primendos  relinquere  ,  an ,  uno  saltem  per  *  niise* 
ricordiae^  noslram  operam  *"  liberato,  allerum  non 
iioslra  culpa,  seii  sua  poiius  interire  *"?  Nemo  *" 
est  tam  inrelix,  qui  iioii  quid  Oeri  in  talibus  rebus 
oporieal  racillime  juiliccl.  i/i?m  posi  pauca  :  §  o.  Quod 
si  plHrinii  essent  in  domo  ruilura,  et  iirde  saliem  ^ 
unus  libcrari  posset,  alqiie  ,  id  quum  lacere  coua- 
reinUr ,  alii  se  ipsos  praecipitio  necarenl,  dolorem  '** 
de  ceieris  nosiruin  de  uuius  saltein  salute  consolare- 
inur ;  uou  tainen  ,  ne  se  ipsos  alii  perder^iit,  pcrire 
iiniversos  niiilo  liberato  permiUeremus.  Quid  igitur 
de  opere  misericordiae ,  quod  pro  vila  seterna  adi- 
pi&cenda  et  poena  aeierna  vitanda  honiinibiisdebeinus 
impeudere ,  judicandum  esl ,  si  pro  saluie  ista  non 
solum  lemporali ,  sed  etiam  brevi  ad  *"  *  ipsuni  * 
esiguum  lcmpus  Kberanda  sic  nos  subvenire  honii- 
iiibtts^^ratiavera  et  benigna  compelli l  ?  i/<;m  in- 
(tq  :  §  6.  Si  **^  (iiu|uiunt  Donatisl»)  oporlei,  ut  nos 
exlra  ecclesiam  et  adversus  ecclesiam  fuisse  p<tini- 
teat,  utsalvi  esse  possimus,  quomodo  post  istaiu  q 
pcenitentiam  apud  vos  clerici  vei  etiam  episcopi  per- 
maneinus  ?  Hoc  iion  fieret,  qiioniaui  revera  '**  (quod 
fatendimi  csl)  fleri  iion  deberct,  iiisi  pacis  "' ipsius 
compensatione  sanarentur*  Sed  sibi  lioc  dicanl ,  et 
multo  maxiine  huniiliter  doleanl,  qui  io  taiita  morte 
prxrisionis  jaceant  **^  ,  ut  isto  quodam  vulnere  ma- 
tris  *"  calholic:e  reviviscant.  Qiium  enim  pracisus 
ramus  inserilur,  fii  aiiud  vulnus  in  arbore,  qu»  pos- 
sii  recipi ,  ut  vivat ,  qiil  siiie  viu  radicis  peribat;  sed 
quuiN  roceptus  recipienii  ooaluerit ,  et  vigor  conse- 
q«ietur  '**et  fructus;  si  autem  tion  coalueril ,  ille 
^iidem  arescil  *" ,  sed  vita  arlioris  permanebil.  Est 
enini  ei  *'•  lale  inserendi  geniis  ut  nullo  praeciso 
raiiio ,  qtii  intus  est»  ille,  qui  foris  est ,  inseratur  : 


CAUSA  XXUI.  QUiEST.  IV.  1ISS 

non  tamen  nullo ,  sed  vel  *"  levissitno  arhoris  vuW 
nere.  Ita  ergo  *^*  et  i^iti ,  quuin  ad  radicem  caiholi- 
cam  veniunt ,  nec  eis,  quamvis  *^*  post  erroris  sui 
pQenitentiaiii  honor  clcricatus  aut  episcopatiis  aii- 
ferliir,  fit  *^*  qnidein  aliquid  tanqiiam  iu  cortice  ar- 
horis  matris  contra  intcgritatcm  severil<ilis;  verun- 
tamen,  quia  neqiie  *^'  qui  plantil  esl  aliqniJ,  ne- 
que  qtii  rigal ,  ad  Dei  inisericordiam  precihus  fusis, 
coalcscenle  insitorum  *^  pace  ramoniin,  cariias  *^ 
cooperjt  mullituilinein  peccaioriim.  El  paulo  pott : 
§  7.  Verum  *^*  in  hiijusniodi  causis,  ubi  per  graves 
dissensioniim  scissuras  non  hujus  aul  illins  hoininis 
estpericuluni,  sed  popiilorum  *^'  slrages  jaccni'^, 
dctrahendum  est  aliquid  severltati,ut  majorihiis  ma- 
lis  saiiandis  caritas  sincera  subveniat.  liaheani  ergo* 
isti  *  de  pncterilo  detesiabili  errore ,  sicui  Peirus 
habuil  de  niend;icii  *^*  timore,  ainnrum  dolorem,  et 
veniant  ad  ecclesiam  Clirisii  veram,  id  est  ma- 
trein  calholicnin  :  sint  **®  in  illa  clerici ,  sint  *'* 
episcopS  utililer,  qui  contra  *'*  illani  *"  fuerunC 
hostililer.  Non  invidemus ,  imo  amplectimur,  opta- 
miis,  horlamur ,  et  qiios  in  viis  "^et  *"  in  sopihus 
inveniiuus  intrare  cogimus,  clsic"*  nonduui  qni-* 
busilam  persuademus,  quia  non  res  eorum,  sed  ipsos 
quxriiniis  ? 

C.  XXV.  Mediclnali   $everilaU  mali  cogaHlur  ad 
bouunu 

Wem  Feito,  epitt.  CLXVII.  **» 

Quid  *"  faciet  *hic*  ecclesise  medirina »  salutem 

onniium  maierna  carilale  conquireiis,  tanquain  inter 

phreneiicos  et  lethargicos  xstuans?  Numquid  coii- 

teinnere ,  numquid  desistere  vel  debet,  vel  potest  ? 

Ulrisqne  sil  *"  necesse  est  molesta  *",  qiiia  •"  ncu- 

Iris  '"  est  inimica.  Nam  et  phrenetici  nolunt  ligari, 

el  lethargici  nolunl  excitari,  sed  perseveral  diligen- 

tia  caritatis  phreneticum  castigare  *"s  lelhargicuro 

siimuiare,  ambos  amare.  Ainbo  olTeuduntur,  £eJ 

ambo  diliguntur.  Ambo  molestati  *",  qiiaindiu  a!|;ri 

sunt,  iiidignantur,  sed  anibo  sanati  *"  gralulaniur, 

Et  infrain  eudem  :  §  1.  Catholici  esse  iioii  incipiunt, 

nisi  baereiici  esse  destilerint.  Neque  enitn  sacni- 

menta  eoriim  nobis  iniiuica  sunt,  qtia'  cuin  *"  illis*" 

nobis  siinl  conununia,  quia  nou  humana  suut,  sed 

diviiia.  Proprius  *"  error  eorum  est  auferendus. 


QoAST.  IV.  C.  XXV.  '*'  eadem  :  eaed.  pr.  Bas.  *'*  non  est  ap.  Ans.  "'  pramonstravimui  : 
Ed.  Bas.  — -  prmdemonstravimut  :  Edd.  rell.  —  Ans.  *''  periculo  :  Ed.  Bas.  "^  cruciabo  : 
^tt^.  Nor.  Ven.l.  *"  notira  opera:  Ed.  Arg.  **'  add.  ;  permitteremut  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Arg.  "^  add. :  enim :  £d.  lias.  '*'  doleremus  de  ceterit^  verum  :  Edd.  cotl.  o.  '"  ad  id  :  Ed.  Arg.  — 
td  ad  :  Edd.  rell.  *"  omnibus  :  Ed«  Bas.  *'^  inlcgra  §  6,  rererlur  ah  Ivone  in  prologo.  *"  r^i^.  facieH" 
dum,  quod  fieri  non  debet  :  Ed.  Bas.  *"  patiri  ipsa  :  Edd.  coll.  o.  **^  jaceni  :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  c(ill. 
o.  "*  add.  :  «cc/Mto;  :  Edd.  coll.  o«  *"  coM«e^ui«ur  ;  orig.  —  Ivo. —  Edd.  coll.  o.  **^  arescet  :  Edd. 
cull.  o.  '"  desid.  in  Ed.  Bas.  "'  abest  ab  ead.  *"  etiam  :  E>td.  coll.  o.  pr.  Arg.  Lugdd.  11,  LI.  *'* 
^iiiimvis  postquam  vtx  erroris  sui  pcenitet  {posnitenl  :  Ed.  Bas.) :  Edd.  coll.  o.  *"  si  quidem  fii  aliqu.  cxd. 
•*'  I  Cor.  c.  5,  V.  7.  '**  fBorum  ;  Eild.  coll.  o.  '"  i  Pelr.  c.  4,  v.  8.  **'  cf.  D.  50,c.  io.  '^'  pluri- 
morum  :  Edd.  coll.  o,  pr.  Arg.  *^jacet  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Veii.  I.  '*•  mendaci  :  oiig.  "• 
9unt  :  E(id.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  '^^  sunt :  ea*d.  "*  in  :  Ed.  Arg.  *"  enm  :  Edd.  coll.  o.  *'^  in  mviis  : 
Ed.  B:is.  *"  atiC  tit  :  Edd.  coll.  o.  aut :  Botiin.  "'  etsi  :  orig.  =:  C.  XXV.  **t  ep.  ^^9.  e^i,  jMour.  scr. 
A.  408.-10  Edd.  coll.  0.  inscribilur  :  Fauslo,  —  Ans.  I.  9,  c.  5l>,  57.  Polyn.  I.  7,  l.  5.  *"  Quid  igifvr 
bic  lacint  :  orig.  *"  «t  nec.  est  :  Edd.  cidl.  0.  *"  molcita  eu  :  Edd.  Bas.  Ltigdtl.  II,  Ui.  —  »/st/  moU: 
Kild.  rcll.  .'"  Qum  :  EdiL  toll.  0.  '"  ventris  :  Ed.  Arg.  *"  ligare  :  E«Id.  coll.  0.  *•*  molestari :  eaed. 
'"  sanan  :  £d.  Bas.    "'  in  :  Edd.  coIL  0.    "^  add. :  etiam  :  Ed.  Bas.    •"  Prius  :   Edd.  coll.  0. 


1189  DCCRETI  PARS  SCCUmA.  €AUSA  XXIII.  QUJ&ST.  IT.  «190 

quem  inale  Imbibeninl  ***,  noii  sacranienUi,  qvae  si-  A  menlienteimortittefHenUapereutU.Sieetiain  Paulnt^ 


niiliier  acceperunt,  qu»  ad  pMMiR  tmm  porlaiit  et 

babciil ,  qiiaiiio  ***  imltgniiis  habent  *^\  sed  taineii 

habent. 

IV.  Pars.  Gratiini.  Eecet  quod  erimina  tunt  pM- 

menda^  quando  talva  pace  ecctetiw  feriri  pottuut;  in 

quo  tmnen  ditcretio  adhibenda  ett,  Aiiquando  enim 

delinquenlium  muttitudo  diu  per  patientiam  ad  paiii- 

tentiam  ett  extpectanda :  ntiquando  in  paucit  eti  pu" 

uienda^  ut  eorum  exemplo  ceteri  terreantur^  et  ad  pct" 

nitentiam  provocentur,  Hinc,  quum  ditcipuli  *^*  cosleiti 

igne  Samaritanot  vellent  contumere^  prohibiti  tunt^ 

et  Samariiani  ad  pomitentiam  tunt  extpeotali^  ut  Chri' 

tto  pra'dicante  converterenlur  ad  fidem, 

Vnde  Ainbrosiiis  ait  lib.  Vll^  eommentariorum  ad 

e.  9.  Luete  \v.  64.]  •''»  : 

C.  XX  Yl.  Jfon  temper  in  eot,  qui  peecant^  vindicta 
ett  exereenda, 

Qiiod  Cbristns  discipukis  "^  increpavil,  quia 
ignem  supcr  eos  desceudere  "^*  cupiebant  "* ,  qui 
ipsum  *^'  non  receperant,  ostenditur  nobis.  non 
^  semper  in  eos,  qni  peccaTerinl  *'*,  Tindicandum, 
qnia  nonnunquani  ampliiis  prodesl  ciemenlia,  tibi 
ad  patienliam  *^*,  lapso  ***  ad  correctionein.  Deni- 
que  Samariiaiii  citins  credideruul,  a  quibus  boc  loco 
igiii8arcelnr;»ec  discipuli  peccaiit,  qiii  legem  se- 
4|uuntur.  Sctebanl  enim  ei  Phinees  ***  repnlatum  ad 
jusiiiiam,  quia  sacrllegoi  Interemerat,  et  ad  preces 
lleli:e  ***  ignem  descendisse  de  ccelOy  *ut  Propiiels  » 
viiidicaretur  injuria  \ 

Gratiaii.  Potett  in  bae  prohibitione  Apottolorum 
illud  intettigi,  Apottoli  non  %elo  juttitiast  ted  amaritur 
dinit  odio  ob  injuriam  tuee  esputtionit  vindicandam 
Samaritanot  igne  voluerunt  eontumere;  Dominutau- 
Im  volent  eot  injuriam  proptim  pertonm  cum  patien' 
tia  et  gaudio  tolerare^  injuriam  vero  tervitutit  divina: 
non  inultam  relinquere,  ait  **»  :  Nescitis,  cujiis  spi- 
ritus  estis?  Uinc  etiam  Petmt^  qui  eum  atiit  au- 
dterai :  Beati  **^  eriiis,  qnuin  maledixerinl  vobis 
honiines,  ei  |[iersecuti  vos  fuerinl»  et  dixerint  omiic 
inahiin  adversus  vos;  gaudele  in  illa  die,  et  exsultate, 
quoniam  merces  veslra  copiosa  esi  in  c0B|is,  eontu 


B 


dum  a  tuo  contemtu  pia  admonilione  et  multimoda 
commendmione  tui  Corhithiot  revocaret^  magnm  i/r 
lum  Elymmn  *** ,  qui  crediturot  a  fide  retrahebat , 
ca'c'itale  percntiit ,  ut  ceteri  perterriti  prmdicationem 
ejut  non  impedirent,  ted  in  Christum  credentet  animm 
ca*citatem  effngerent,  Et  Corinthium  **'  t7/iim  forni- 
catorem^  tfuia  in  Deum  peccaveral^  tatanm.ad  vexan* 
dum  tradidit,  tlinc  etiam  Gregorius  tcribit  Januario 
Episcopo,  reprehendent  eum,  quod  ob  injuriam  pro* 
prim  pertonm  quemdam  excammunicaverat,  dieent 
L  II.  Indict.  10,  episi.  34.  ••• : 

C.  XXVII.  Pro   ifijuria  propria   episcopo   aliqnem 
excommunicare  non  licet. 

luler  querelas  mullipliccs  Isidorus  vir  clarissiuius 
a  rraternilnle  lua  fruslra  se  exconinuinicaluni  ana- 
tbeinutizaluinque  conqueslus  est.  Quod  ob  qiiaiu 
rein  facluin  fuerit,  duui  a  clerico  luo»  qui  pra;.seiis 
erat,  voluisseiuus  addiscere ,  pro  niilla  alia  causa» 
nisi  pro  eo,  quod  te  injuriaveral,  facluin  iunoluit. 
Qux  res  nos  vebemenier  a£Digil  *•*,  quod  ***y  si  iia 
esl,  nihil  te  ostendis  de  coeleslibus  cogiiare,  sed  ler- 
renain  te  conversalionem  bal>erti  significas,  duin  pro 
vindicta  propri»  iiijurix  (quod  sacris  regiilis  piohi- 
belur)  malediciioneui  aiiatheniatis  invexisli.  Unde 
de  ceiero  oniniuo  eslo  circumspectiis  atque  soliei- 
tus,  el  lulia  cuiquani  pro  dereiisionc  propriae  ***  iii- 
jurioi  'tiia:*  iiiferre  denuo  iion  pisesiimas.  Naiii  si 
lale  aliqtiid  feccris,  in  te  scius  postea  vindJcan- 
C  iinm  *". 

Gratian.  Hlnc  idem  in  homiliis,  ostendent,  quod 
peccuiaf  qum  in  Deum  vel  proximum  commiiiuntur^  a 
nubis  punienda  tunt,  ea  vero^  quibut  in  not  detinqui" 
tur,  patienter  vel  toleranda^  vel  potiut  dissimulanda 
tunt^  uit : 

C.  XXVIII.  Yatde  offendit  qui  dominica  de/bila  impune 
dimitin  ***. 

Si  is,  qoi  pra>latus  est,  debitori  doniiufco  culpas 
inipnne  diinittil,  non  inediocrlter  profecte  oflttidil, 
qni  debita  coeleslis  regls  et  Dbinini  sna  praesunitioiie 
resolvit.  £n  namqiie,  quae  in  nos  **^  cominitluntur. 


meliat  tibi  iliatat  cum  gaudio  tutcipiebal;  peccata  ^  facile  possumus  dimittere;  ca  veni,  quac  tn  Deuni 
vero^  qum  in  Deum  eommiltebantur^  acerrime  punie*  rommissa  sunl,  cuin  magna  discrelionc,  uec  ***  sine 
to«  Unde  Ananiam  *•*  et  Sapphiram  Spiritui  tancto     pcenitentia  debenius  ***  relaxare. 


NOTATIONES  COllRECTORUM. 

G.  XXVI.  ^Ut  Propheim  :   liaec  sunl  addita,  quoniam  referunlur  ab  ipsomet  Gratiano  infra  ead.  cap. 
Si  iUic. 


QojEST.  IV.  C.  XXV.    •*•  inierunt  :  esed.    *^*  quamvit  indigne  :  eaed.  pr.  Arg.      •''  abest  ab  Edd.  Nor. 
\eii.  I.     •"  cf.  Luc.  c.  9,  V.  54.  =  C.  XXVI.    «»•  noii  esi  ap.    Anibr.    «»^  add.  :  tuot  :  Edd.  colL 


o.      "'  add. :  de  cmlo  :  exd.  pr.Arg.  Bas, 

orig. 

cfe. 


ap 
*'•  gesiiebanl  :  oi  ig.  —  Edd.  coll.  o.  *"  Christum  : 
*"  peccanl  :  Edd.  roH.  o.  "  *"  pam/^M/i/im  ;  eacd.  *^^  quam  lapto:  exd. —  BolHn.  •»*  Num. 
••*  4  Reg.  c.  i.  •»»  Luc.  c.  9.  v.  53.  »•*  Maltb.  c.  5.  v.  H.  •»»  AcU  c.  5.  •»•  Act.  c.  15.  ••^ 
1  Cor.  c.  13.  =C,  XXVIL  «••  Ep.  49,  (scr,  A.  592).  I.  2.  Ed.  Maur.  —  Ans.  1.  12  ,  c.  23.  Polyc.  1.  7, 
l.  i.  *••  afflixit  :  Edd.  coH.  o.  "•  quia  :  orig.  ••*  abest  ab  orig.  •»■  esse  vind.  :  Edd.  coll.  o.  = 
C.  XXVIIL  •••  Nou  exstat  apud  Gregoriuin,  ^*^quot  :  EtL  Liigd.  11.  —  no«  .  Ed.  Liigd.  Ilt. —  ifofrM: 
£dd    rcU.    ••»  nec  tamen  :  Edd   Arg.  Bjs.  Nor.  —  nec  non  :  Edd.  Ven.  I,  II.     ••*  postumut  :  Edd.  coll.  0« 


Itdl  OECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  IXIU.  QUiEST.  W.  ||9t 

V.  Pars.  Gratiaii.  Semel  vero  ctUpa  dimi$9a  red-  A  Tenire  pacilice  pro  quibiisdMii  ecclesiasiicis  dispttf  i- 


divo  dolore  ilerMm  ad  ammum  revocari  non  debeL 

Unde  Gclasiiis  Centntio^  Joanm^  Cermano  ei  Pelro 
Episcopit  ••' 

C.  XXIX.  liijuria^  quum  $emel  remittitur,  iterum 
revocarl  nou  aebet. 

Si  Hlic  ,  ubi  li:vc  acla  suiit ,  praesentibus  utrisque 
constiteril»  el  sallsfecisse  Siephaimm,  ei  sitpplica- 
tione  suscepta  euni,  qui  uiale  tractatus  est,  iguo- 
Tisse ,  seuiel  iu  ablalione  •**  remissa  piiiiitio  reci- 
ilivo  •••  itolore  non  ileliet  ilerari,  divin»  scilicet  ••• 
iiiiitaiionc  cltfmeuti:r,  quae  Jiiiiissa  puccala  in  ullio- 
nein  retlire  uon  patitiir  ••^  Sin  vero  uibil  vel  tle  sa* 
lisfactioiie  probabitur,  vei  de  reintssione  transactum 
diiecUouis  visstne  sermone  monstrelur,  quatenns,  ^ 
sive  nunc  saliem  poteril  competens  satisfactio  pro* 
venire,  illnd  potiiis  exerceatur,  ubi  aiiimuni  i^nare 
•••  iiossit  afllfcti »  sive  ••*  irremissibiliter  •*•  perstet 
*•*  acerbitas,  iliidein  uibilominus  vindicetur,  ubi 
plectibilis  est  orta  pra»uiuiio.  ' 

Yl.  Fars.  Gratian.  Sedobjiciiur  Ulud  Ambroiii^^  : 
Ad  preces  llelia:  iguis  desceiidit  de  coelo,  ut  Prophe- 
ta:  viudicaretur  iiguna.  Quod  tune  intelligiiur  fa- 
cium^  ^uando  Achab  ••*  rex  Urael  pott  tieriliiatem 
iliam  irium  annorum  ei  ux  mentium^  qum  faeta  ett^ 
quando  precibut  Hetia:  elautum  ett  C4Blum  annit  frt- 
but  €t  mentibut  tex^  mitit  duot  quinquagenariot  ad 
lleiiam,  qui  dicerent  ei  ^*  :  Honio  Dei,  rex  Israel  vo- 
cal  le,  qui  ail :  Si  lioroo  Dei  sum ,  dei^ceudat  ignis 


tlohibiis  ia  palatium  principis,  et  ad  primum  et  se> 
cuaduni  velum  retinuit  omoem  cleruin  et  populuiii^ 
qui  mecum  veniebat,  et  niillum  permisit  luiroire, 
uisi  uie  solum,  ct  Vigilium  diaconum  nostrum.  Ue 
vero  vi  reteiito,  et  auie  pnedictam  patriciam  ^^  de- 
ducto,  miseruut  in  exsilium,  iu  quo  susteiiior  modo 
paiie  trlbalattottls  et  aqua  augustix.  Ego  '^*  Umen 
propierea  aon  dimisi»  uec  dimitto  ofliciuin  uieuiu, 
sed  cum  episcopis,  quos  congregare  potiii,  eos,  qui 
talia  erga  me  egerunt,  anatliemalizavi,  et  uua  cuui 
illis  apostolica  *et  syiiodali*  auctoriute  ^Ulut,  nul- 
lum  uuquain  uliter  decipieuduui,  sicut  dcceptus 
suni,  el,  si  aliquis  deinceps  ulium  uuquaiu  episcopo- 
rum  Uliter  deceperit,  aiiatbema  maraiiatba  fieret  iu 
conspectu  Dei  et  saiictoruiu  aiigeiorum.  Idem  Vigh- 
lio  '^' :  §  i.  Uabcto  ergo  cuiu  (lis  qui  libi  cmiteu- 
tiunt ,  plena;  daninationls  seuleatiaui ,  sublatiimqtie 
tibl  nomen  et  rotinus  minislerii  sacerdotalis  agnosce, 
Spiritus  saactl  jadicio  et  aposioUca  a  iiobis  anetori- 
ute  daronatus. 

Gratian.  Sed  ei  hic  nonmum^tedeeeUtimiujtmam 
niiut  ett*Quod  auiem  peccatum  poptdi  in  paucit  ul' 
eitcendum  oil ,  Mofftet  ***  exemplo  tuo  docuii ,  qui 
peccatwm  idoioiutrim  ta  pameot  cnltom  niuli  mndi» 
cavit^  morte  paueonm  expiant  peceata  aHUioram,  t« 
fnrtene  terrent^  in  potterum  diuipiumm  aandent. 
Sic  et  ipte  peccata  loiiut  popuii  mone  paucorum  pa- 
iffvir,  dum  pro  ***  formcalione  toiiut  popuii  una  dia 
de  cceio,"  et  consumal  vos,  el  statiiu  igiiis  descendit  C  ^^/^.  "'"''''  perieruni.   Sic  ei  pro  peccato  araraw- 


de  coelo,  et  consutiisil  eos.  Quo  facto  non  cuj^t  au- 
rifi  apud  Deum  etut  voiuit  oueadere ,  ud  quod  ilio 
etut  ^terut  lUut^  quem  eolebat^  non  l//e,  ad  cujut 
cuiiuram  tiupro  proprii  corporit  Jexabei  nonnullot 
pnvocabat^  evidentiuimit  indiciit  monttrare  curavit. 
Imjmria  erga  Prophetm  non  aiia ,  quam  injuria  Do- 
mini  ipeiut  intoiiigitur^  qum  in  paucit  vindicanda  est^ 
ut  cMri  terreantur, 

Itam  objicitMr  Utud  SUvertl  Papae  ad  Amatorem 
EpiMcopum  *•• : 

€•  IXX.  A|Msloliciu  aaaiA€aiafJs39Jl  «m,  fat  aam 
ceperumt^  vel  qui  deincept  epitcoporum  aiiquem 
ceperini, 

Guilisarius  ^  patricios  noster  uiandavit  me  ad  se 


rationit  *^^  vel  teniaiiomt  nonuuiii  puniti  tunt  •  al 
eorum  exempio  ceteri  ad  peemtentiam  cogaremtur.  Sie 
ei  quoiidie  nommUoa  punit  Deue^  ut  divina  promdeu' 
lia  etiam  circa  humana  vigiiare  cognotcaimr^  et  aoa- 
nuiiot  etiam  per  ionga  tempora  ad  penitaniiam  exefo» 
ciat ,  af  patiemiam  tum  bemgnitmiit  nobit  oneniaU 
Sic  etiam  Beiiat  **•  euiiuram  Bmal  vindumvit,  tacer- 
doiet  et  prophelat  ejus  interficiendOf  morie  auctorum 
expiant  peccata  imiiantium  popuiorum.  f  I.  Quod 
vero  peccata,  qum  pubticit  iudicHa  detaruuttir^  |hi- 
ateada  non  sial,  iilo  exempto  probatur,  qmo  Ckritiut 
*•*  ^at  Judam  toiut  fmrem  noHrai^  mom  objeeitu^  aod 
patientee'  ioieratu  attmtur* 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 

C.  XXX.  V  6at/tsarias :  In  iribns  velustis  eiem-  D  laium. 
plaribua,  cx  quibus  caput  boc  restitulum  est  Silverio         ^"  Prmdiciam  pairiciam :  Sic  mulatum  csl  ex  ipsa 
(atilea  euini  iribuebatur  Silvestro) ,  legitur  :  Be//t-      epistola ,  et  viu  Silverii ,  ubi  bxc  patricia  vocatur 
4artas,  sed  quia  est  iuitiuiu  capitis,  iioo  esl  inu-      Antouina.  Autea  legebatur  :  pra^dicium  patricium  \ 


QajssT.  IV, C. XXIX.  ^  Cap.  tcm|ioris  incerti.— Coll.  tr.  p.  p.  f ,  t.  16,  c.  S5.  —  cf.  infra  D.  4.  depoeu. 
c  34.  ^aboiitiome  :  £dd.  ooll.  o.  ••*  \idetur  legi  debere :  redimo.  ***  ucundum  imitationem  -.  Eiid.  Ar^. 
Bas.  Nor.  Veu.  1,  U.  *•*•  peraii.li/  :  K<i.  B.is.  •••  urvare  ;  ib.  •••  Si  vero  :  Edd.  ct>ll.  o  pr.  ^or.  Ven. 
I.  ••^  trreaiiti»t/ts  :  Edd.coll«  o.  •••  perttat  :  esil.  pr.  Par.  Ltigdil.  •••  tf.  siipra  c.  i6.  ••'  imo  Oclio- 
xias.  — cf.  4  Rog*  c*  f  •  •••4  Ucg.c.  i,  v.  9,  fO.  =  C.  XXX.  •••  Epislola  apocrypba.  — -  Aiis.  I.  fi« 
€.  8,  9.  Polyc.  I.  i,  t.  7«  *  ita  ia  E<ld.  coll.  o.  —  ap.  Ans.  leg.  quemadiiioduiii  est  lestitutuiu.  **•  Ei  : 
l£d.  Daa.  •«<  Ettistola  «qve  apocrvttba.  •"  Ei^od.  c.  5i.  •>•  Num.  c.  25.    •«'  Num.  c.  f  i.  •'•  3  Ueg.c.  f 8. 


£d.  Daa.  •"  Ettistola  «qve  apocryttha.  •"  Ei^od.  c. 
**Joaii,r.  f4  ^      r-     ^ 


1193 


DECRETl  PARS  SECUNDA.  GAUSA  IXIir.  QUiEST.  IV. 


un 


Unde  Ambrosius  iuper  primam  ephtolam  ad  Corin-  A  mieoSf  et  migereri  eorum^  ut  de,eorum  verdiHoM  do* 


thioi  cap.  5,  ait  *"  : 

C.  XXXI.  Judicii  uon  ett  iine  accuiatore 
damnare. 

Si  quis  poieslatem  non  habet  quem  scil  reum 
abjicere,  aut  probare  non  valel,  immunis  est,  et 
judicis  non  est  sine  accnsatore  damnare ,  quia  et 
Domimis  Judamy  qnum  fur  >  esset,  qoia  non  est 
accnsatos,  minime  abjecii. 

Gratiati.  SimHiter  non  en  ferenda  sententia, 
ijtLundo  multkudo  ett  in  tama^  vel  quando  ifle  peccat^ 
qui  ioeiam  kabet  muUitudinem, 

Unde  Augustinus  in  tifk  II l^  c.  2,  contra  epistolam 
Parmeniani  •*•  : 

C.  XXXU.  Quod  a  muititudine  peccatur,  vet  ab  eo^ 
qui  multiiudinem  habet  iociamf  ab  eccleiia  non  pu^ 
nitur^  ied  deflelur, 

Non  potest  esse  saUibris  a  mQltls  correptio,  nisi 
^ntrai  ille  corripitur,  qui  non  babet  soctam  multitu- 
dinem.  Qmim  vero  idem  morbiis  plurimos  occupa- 
▼erit,  nihil  aliud  bonis  restat,  qiiam  dolor  el  gemi- 
t«t«ut  per  iilud  signoni,  quod  EEecbieli  *^*  sancio 
reveiatur,  iiissi  "*  evadere  ab  illunim  ***  vastatione 
mereanlar.  El  infra  :  S  1.  Revera  si '"  contagio 
peccandi  nultitodinem  invaserii »  divinae  discipliiKC 
sefera  misericordia  necessaria  e^u  Nam  conslia  se« 
parationis  ec  inania  sunt,  et  perniciosa  aiqiie  sacri- 
lcga,  qiiia  impia  el  superba  sont  ***,  et  plus  periur- 
bant  in6rmosbonos,quam  corriganianimososnialos. 
Ei  hifra :  {  2.  Turba  atiiem  iniquonim,  quum  fa 


leamui^  eorum  $aiutem  detideremui ,  et  pro  eorum 
eorreciione  quoiidie  taboremus  et  oremtu,  peeniteit» 
tihui  iolatia  impendamus^  alter  alteriui  "^  onera  por- 
tantee;  non  ut  pertinaces  et  in  mato  peniitentes  im* 
puttitate  donemus,  Sicul  enim  erga  ptBnitenies  non 
severi^  sed  miserieordes  esse  monemur^  juxta  %{• 
iud  *** :  Noli  esse  7  nimis  jusius,  quia  est  jastos 
qiii  peril  in  jiisiilia  sua,  el  ffericm  *** :  Jiidicium 
sine  misericordia  erit  ei,  qui  non  fecit  misericordiam ; 
et  item  illud  Apostoti  iu  iecunda  epiitola  ad  Cortn- 
thioi**^:  Gui  aliqnid  donasiis,  ei  ego.  Nam  el  ego 
si  qaid  Joiiavi ,  propter  vos  donavi,  ac  si  ipse  Cbri- 
sius  donarei,  nt  non  circumveniamur  a  Saiana.Non 
enim  ignoramus  cogtt.itiones  ejus^^ut^os  neqnU 
B  comentiendo  decipere  facit  nimii  nsperos ,  iicut^  tn- 
^tiam,  peenitentibuiet  obstinatisin  malo  misericordiam 
impendere  proMbemur, 

t/fi(i^  Ambrosius fermoittf  VUI^  in  psai.  148,  v.  2,"* : 
C.  XXXIII.  *D«  justa  et  injusta  misericordia. 
Est  injusta  misericordia.  Denique  in  lege  scriptam 
est  de  quodam  ***:  Pion  misereberis  Utiust  et  in 
libiis***  Regnorum*»*  legis  ***,  qiiia  Saul 'postea* 
conlraxil  oflensam  ***,  qiiia  miscratus  est  Agag 
boslium  regein ,  quein  prohibuerat  sontenlia  divina 
servari.  Itaqtie  *'^,  si  quis  laironcni  fttiis  dcprccan- 
tibtis  rootus,  et  lacrimis  conjiigis  ejus  inflexiis  ahsol- 
Tendum  putel  ***,  cui  adbvc  latrocinandi  aspiret 
affeclus,  nonne  innocentes  tra(lit***exiliA  qni  lilierai 
muiionim  exiiia  eogitaniem?Certe  si  gladium  re- 


eiiitasestinpopnlispromerondi**^sermonem,generaii  ^  priniit,  vineula  dissolvit,  •ciir*  laxat  cxsilio  «"^cur 


olijorgatione  ferienda  est,  et  maxime,  si  occasionem 
aique  opportunitaiem  praebuerit  aliquod  flagellam 
desuper  Domini,  quo  eos  appareat  'pYt>  suis  roeritis 
vapulare. 

Gratian*  Prasctpta  vero  etangeliea  ***  da  ditectione 
inimicorum^  et  miuricordia  impendenda  prommiM^ 
exhortationei  quoque  apostoli  ***  de  cibandis  vet  po^ 
tandii  inimicii,  non  entenui  intelligenda  iunt^  ut 
poccandi  relaxetur  tmp«m*fat,  ied  ut  delinquenti  cor' 
rectio  et  naturm  minislretnr  subiidium^  donec  per 
ieuteniiam  judicisj  ademta  epe  correctionit^  matoruni 
totlatur  exerdtium»  In  hoc  ergo  juhemur  diligere  ini^ 


lalroeinaiidi  qua  potest  clementiori  vja  non  eripit 
faculutem,  qni  voluntatem  extorquerc  non  potuit? 
Deinde  inter  *^'  duos,  lioc  est  accusaiorem  et  rcum, 
pari  periculo  de  capite  decernentes '^*,  altenim,  si 
non  probasset ,  alierum,  si  esset  ab  accusalore  con« 
victus,  non*^'id,  qiiod  justitias  est,  judex  sequa- 
tur'^:  sed,  *dum*  miseretur  rei*^*,  damiiet***  pro- 
bantem  autdum  accusatori  favcl,  qri^^^  pn.bare^ 
non  possit  *^*,  addicat  "*  innoziuro;  non  potest  igitur 
hxcdici  justa  misericordia.  In  ipsa  ecciesia,  iibi 
maximc  misererl**^  decet,  leneri  quam  maxlmo 
del)]^t^forma  justitige,  ne  quls  a  communlonis  con- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  iXXl.  «  Quum  fur  :  Addita  bic  sunt  aliqaa  D  Bicc  quoque  ttidi  in  diebut  vanitatit  meas,  justusperit 
verba  ex  originali  *.  in  justitia  sua,  «l  impius  mutto  vivit  tempore  in  matuia 

G.  XXXK.  7  Noti  es$e :  Gratiaans  non  refert  ipsa  sua.  Noli  esse  justus  muttum,  nequeptui  sapias  quam 
prorsus  verba  Ecdesiastis.  fia  enim  sic  habent :      necesu  eu^  ne  ahuupescas. 


QoiEST.  IV.  C.  XXXI.  ^"  Non  est  Ambrosii.  —  cf.  C.  %  q.  4,  c.  17.  *  amtea  legebatnr  :  asaU  nee 
CArt«fi« /«rfflm  «♦;ede.  =  C.  XXXII.  »»•  Ivoin  prologo.  *»•  Ezecb.  c.  »•  •*•  sUe  su  :  Cd.  Arg.  »•* 
eerum  :  Edd.  coll.  o.  »••  ^ntcm  :lvo.  —  Kdd.  coll.  «,  ••*  /iuni ;  Ivo.  »•*  promovendi  :  Bobm.  •••  Luc. 
c.  6,  V.  47.  »••  Rom.  c.  1«,  v.  20.  ••»  Gal.  c.  6,  v.  5.  •'•  Eccl.  c.  7,  v.  17.  »'•  lac.  c.  «,  v.  15. 
•»•  t  Cor.  c.  «,  V.  10.  =  C.  XXXIII.  ••»  Aniea  citabatur  ex  Ambrosii  Ilbro  de  ofllciis.  —  Polyc.  1.  6. 
l.  21.  »••  I>eul.  c.  19,  V.  15.  •••  tibro :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ••^  regum  :  Edd.  col.  o.  —  cf.  1  Rm. 
c.  15.  »••  tegitur :  eied.  »••  add.  :  Dei  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  ^'  Ita  :  Ed.  Arg.  —  Atqui,  H  qme 
latroms  :  orig.  »••  putat  :  Edd.  ool.  o.  •••  iradet  :  e«d.  •^  iaxat  exsitium  :  esd.  —  vid.  leg. '  esse 
cum  codd.  Ambr. :  exitic.  •^^  si  inter  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  '^^  deeertanUs  :  Edd.  coll.  o.  •^  m 
«oit  :  eaed.  •^  exsequatur :  eaed.  •^^  atterius  :  eaed.  '^  aut  damnahit  probantem  :  ea^d.  •^'  au^ : 
eaed.  •^  prehari :  Edd.  Arg.  Ven.  I.  ***  posset  :  Edd.  Iks.  Veo.  I.  Par.  Lugd.  I.  •»•  addidt :  Ed.  Laf4» 
l.^^-addicet  :  Edd.  Par.   Lugdd.  II,  lH.^adjiciet  :  Edd.  rell.    •»'  ^ts  mti.  debet  :  Edd.  coJL  o- 

PiTROL.  CLXXXVII.  38 


il95  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  JLVll.  QUiEST.  lY.  1195 

soriio  abslenlus  *,  brevi  lacriiiiula  atque  ad  tempus  A  tractemus ;   perseqoamur  in  eis  proprtam  iaiqvi- 


paraia,  vel  etiam  uberioribus  ^  fletibus  commn- 
Dionem,  quam  plorimis  debet  postolare  temporibus, 
a  **'  faciiiiaie  sacerdolis  extorqueat.  Nonne  *^ 
qoum  uiiiinJulgct  indigno,  plurimos*"  facit  ad  pro- 
lapsionis  contagitim  provocari?  Faciiitas  enim  ve- 
niae  incenlivum  iribuit  delinquendi. 

C.  XXXI V.  Non  debemu»  in  mala  cauta 
pauperi  misereri. 

Item  Auguslinus  in  libro  Psalmorum^  Ptal,  32  a  *'*. 

Ne  amisso  judicio  sis  pauperi  in  mala  causa  mise* 

ricors,  cujus  si  parcis  saccello ,  percotis  cpr '",  et 

tanto  [nequiorem  reddis,  quanio  jiistum  sibi  favere 

videl. 

C.  XXXy.  Homlni  est  miserendumy  peccatori 

irascendum, 

Idem  b  M8. 

Duo  ista  nomina  quum  dicimus ,  homo  peccator, 

non  utique  frustra  dicuntur.  Quia  peccaior  est,  cor- 

ripe  :  quia  "•  homo  *esi*,  miserere,  nec  omnino 

liberabis  hominem,  nisi  eum  perseculus  fueris  pec- 

catorem.  Huic  officio  nomiiiis  ***  invigilet  disciplina, 

sicot  cuiqoe  regenti  apia  et  accommodata  est ,  non 

solum  episcopo  regenti  plebem  suam,  sed  etiam 

prtbperi  rcgenti  domum  suam,  diviti  regenti  famiiiam 

suam,  marito  regenti  conjugem  suam,  patri  regenti 

prolem  suam ,  judici  regenti  provinciam  suam,  regi 

regeiiti  gentem  suam.  Et  paulo  post:  §  i.  ita  nuUi 

homini  claudenda  est  misericordia ,  nulli  **'  pecca- 


tatem,  misereamur  communem  conditionem ' 

Grallan.  Ilem  illud  evangelii^  quod  objicUbaiuri 

Qiii  gladio  usus  fueril  gladio  cadet,  Augostlnns  es- 

ponit  in  22  tib.  contra  Faustum  Manichmtm,  cap.  70, 

ita  dicens  *••  : 

t 

C.  XXXYI.  Quis  dicatur  gladium  acdpere. 

Ille  gladium  accipit,  qoi,  nulla  superiori  ac  legi* 
time  potesiate  vel  jobente,  vel  concedenie,  la  san- 
guinem  '^^  aliciijus  armatur.  . 

Yll.  Pars.  Gratian.  Porro  itlud  Hieronymi  f ,  quo 
ecctesia  negatur  atiquem  persequi ,  non  ita  inleUi^n- 
dum  est,  ut  generatiter  ecclesia  nullum  persequaiur, 
sed  quod  nutlum  injuste  persequatnr.  Non  «mM 
^  omnis  \persecutio  culpabitis  est ,  sed  rationabitiur 
hareticos  persequimur,  sicut  et  Chrislus  corporatiier 
persecutus  est  eos,  quos  de  templo  exputit. 

Unde  Auguslinus  aix  Yincentio,  epist.  XLYill'^*: 
C.  XXXVIi.  Potestatis  officio  ntititer  inquieti 

corriguntur, 

Nimium  sunt  inqoieii  *Donatist£* «,  qoos  per  or- 
dinatas  a  Deos  potestates  ^  cohiberi  atqoe  corrigi 
mihi  non  videiur  inutile.  Nam  de  multorum  jam  cor- 
rectione  gaodemus.  Iiem  tnfra:  §  I.  Si  enim  qois- 
quam  inimicum  suum  periculosis  febribus  phrene- 
ticuin  factum  correre  videret  in  praecipitium  "\ 
nonne  tuoc  polius  lualom  pro  roaio  redderet,  si  eum 
sic  currere*'*permitieret,  quam  si  corripiendum  *^^ 


tori  *"  impunitas  relaxanda  est.  Hinc  itaque  'ma-  ^  ligandomque  curaret?  Et  tamen  tuncei  molestis» 


xime*  intelligendum  est ,  quam  »•»  non  »«*  sit  con 
temnenda  eleemosyn.i,  qux  quibusque  paupenbus 
jure  humanitaiis  impenditur,quandoquidemDominus 
sublevabit  •*•  indigentiam  pauperum  etiam  ex  his 
loculis',  quos  'ex*  opibus  •"  implfibat  alioruin.  Et 
pauto  post :  ^^.  Non  ergo  suscipiamus  peccatores, 
propierea»'"  quod  suni  peccalores,  sed  tamen  eos 
ipsos,  quia  et  homines  sunt,  liumana  consideralione 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXIil.  '  Abstenttts :  Antea  legebatur  a  con-  C.  XXXVII.  •  Donatisice  :  Apod  Anselmom  Utn- 
iortio  commanionis  vet  criminationis  **  abslractus,  Iiis  est :  Augustinus  Vinceniio,  Initium  vero  capitoli 
Emendatvni  est  et  hoc,  et  molta  alia  ex  ipsoori-  est :  Domtisix  nfmtum,  et  apod  B.  Ao^tinum  : 
giiiali.  D  Sed  Donaiistm  nimium,  Propierea  reposita  est  hoc 

C.  XXXIV.  <>  Fere  eadem  soni  in  glossa  ordinaria      loco  dictio  :  /)ona(t<f(e,  iiidocu  aoiem  in  titulo; 


simus  el  adversissimus  videretur,  quando  utilissirans 
et  ioisericordissimos  exstilisset.  Sed  plane  salnte 
reparau  tanto  ei  uherius  gratias  ageret,  quanio 
sibi  eum  minos  pepercisse  sensisset.  Et  pott  puuea : 
§  2.  At  *enim*  quibusdam  ista  non  prosunt.  Noro- 
quid  idee  negligenda  est  medicina,  quia  nonnttUororo 
est  insanabilis  peslileniia  ?  Item  post  aiiqua  :  {  5. 
Non***  omnis,  qui  parcit,  amicus  esl,  nec 


inPsal.  52,  ad  vers.  Ditifit  misericordiam  ^  ex  B. 
Augustino  collecta  sententia. 

C.  XXXV.  ^  Iniiioih  bojos  capiluli  habetor  in  ser* 
mone  ^4  et  109,  de  tempore,  et  hom.  6,  in  lib.  50 
homillarom.  Veroni  integrom  est  apod  Bedam  in 
comin.  epistolae  ad  Galatas,  c.  6. 


ibi  enim  antea  legebatur :  Augustinus  ait  Vineeniio 
Donatista  *• 

d  Potestate$  :  Seqoebatur  in  vulgatis :  torcti/aret  **, 
qoae  vox  altest  a  plerisqoe  vetustis,  et  Anselmo»  et 
originali.  Multa  vero  aiia  ex  ipso  prsesertim  ori^- 
nali  sunt  emendata* 


QoiCST.  IV.  C.  XXXin.  **  vet  crim,  :  nonieg.  in  Ed.  Arg.  —  commun^  erim. :  Ed.  Bas.  "*  in  ub.  :  ib. 
***  in  :  Ed.  Arg.  **^  add.  :  etiam  :  Edd.  coll.  o.  ***  ad  protaps.  {prolationis  :  Edd.  Ant.  Nor.  Ven.  1.) 
conl.  vocai  umversos  :  Edd.  coll.  o.  =  C*  XXXIV.  *'*  Glossa  ord.  in  Ps.  52,  ex  Augostino.  *'^  add.  : 
ejus  :  Cdd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  =  C.  XXXV.  *•*  Imo  Beda  in  Gal.  c.  6,  verbis  ex  Aogostino  hind  inde 
colleclis.  —  Ans.  1. 13,  c.  21.  Polyc.  I.  6,  c.  24.  "•  et  qma :  Edd.  Bas.  Logdd»  It,  lii.  ***  omni»  :  vera 
lectio.  —  Ans.  ••'  sieut  nulti :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ••■  peccato  :  Ans.  •••  quod  :  Edd. 
coll.  0.  ••^  nnti^Mam  :  Ed.  Bas.  •••  sublevavit :  Edd.  coU.  o.  •••  operibus  :  eaed.  pr.  Arg.  *••'  Propur 
quod  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  —  propter  hoc  quod  :  Edd.  rell.  **•  naturam  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXVL 
'•*,  Iro  Pan.  I.  8,  c.  44.  Decr.  p.  10,  c.  liO.  «^*  sanguine  :  Ed.  Bas.  f  sopra  c.  13.  ==  C.  XXXVlL 
'^'  Ep.  03.  Ed.  Maur.  scr.  c.  A.  408.—- Ans.  I.  12,  c.  5s>.  '  iia  in  Edd.  coll.  .0.  **  iu  ineaed.  pr» 
iirg.  '"  ^a?tf«p«  :  orig.  —  Ed.  Arg.  »^*  ire  :  Edd.  coU.  o.  "^  corrigendum  curandumque  ligara  z 
tdia,    •'•  supra  C.  5,  q.  5,  c.  2. . 


1197  D£CRGTI  PARSSECI3NDA 

qui  Yerberat,  iiiiniicus.  Meliora  sunl  ?u1nera  amici, 
quam  blanda  '^'  oscula  inimici.  ilelius  *^  esi  cum 
severilate  diligere,  quaro  cuni  lenilale  decipere. 
Ulilius  esurienli  panis  iollilur,  si  de  cibo  securus 
jusliliam  negiigebal  *^",  quam  esurienii  panis  fran- 
gilur,  ut  injusiiliae  seduclus  acquiescal.  Ii^.m  posl 
pauca:  5  4.  Pulas,  neminem  deberecogi  ad  jusii- 
Uain,  quum  legas  pairemtainiliasdixisse*^*  servis: 
Quoscun^iue  inveneritis  cogile  intrare;  quum  legas  *** 
eliam  ipsum  primo  Saulum ,  poslca  Pauium ,  ad  co- 
gnoseendam  ei  ienendam  verilaiem  magiia  vio- 
Jenlia  Cbristi  cogenlis  esse  compulsum.  Jtem  poti 
pauea :  §  5.  £i  noveris '''  ;<iiquando  furein  avcr- 
tendis  pecoribiis  pabuium  spargere»  ei  aliquando 
pastorem  flageilo  *ad  gregem*  pecora  errantia  revo- 
care.  Item  infra :  §  6.  Si  sempcr  essei  culpabile  per- 
secutionem  facere,  non  scripium  essei  in  sanciis  li- 
bris  *** :  Detrakentem  proximo  suo  occuUe,hunc  per- 
leigrv^^ar.Aliquandoergo  et  qui  eam  paiiiur  iiijusiiis 
€$u  ei  qui  eam  facit  jusius  est.  Sed  plane  semper  **' 
et  mali  persecuii  sunt  bonos ,  et  boni  *persecuii 
suul*  malos;  illi  nocendo  per  iitjustiiiam,  isti  ***  con- 
sulendo  per  discipliuam ;  illi  immaniler,  isti  tempe- 
ranter;  illi  servientes  cupidilali  **',  isti  caritati. 
Nam  qui  trucidal  non  consideral  quemadmodum'* 
laniet :  qui  aulem  curat  considerai  quemadmodum 
secet.  ille  'enim*  persequilur  sanitatem»  iste**' 
putrediiiem.  Occideruni  iuipii  Propbeias :  occiderunt 
impioset  Propbet^e.FIageliaveruui  iudtti  Cbristum: 
iud^osflageilavit  eiCbristus;  iradiii  suul  Apostoli  ab 
hominibus  potestaii  humanae  :  iradidenint 'ei*  Apo- 
sioli  bomines  poteslaii  saianx.  In  bis  omnibus  quid 
atiendiiur,  nisi  quis  eorum  pra  veritate,  quis  pro 
iuiquitaie»  quis  nocendi  causa,  quis  emendaiidi  ?  Et 
pauto  post :  §  7.  Consianlinus  imperalor  'prinius' 
oonstituit,  ut  res  couviciorum  et  uiiiuti  pervicaciier 
resistenlium  tisco  vendicarentur.  Et  post  pauca : 
(  8.  Cerie  *"  nuilius  crimen  maculai  nescieiiiem. 
hem  infra :  §  9.  Facta  •**  nocentium  ***,  quae  inno- 
ceniibus  demonsirari  vel  ab  innoceniibus  credi  non 
possuoi,  non  inquinant '*^  quemquam,  si  propter 
innocenlium  consortium  eiiam  cognita  susiinentur. 
Non  enim  propter  malos  boni  deserendi,  sed  propter 

NOTATIONES 

C.  DLXVIII.  •  Altende  ergo :  Locus  hic  (quem- 
adniodum  ci  mulia  alia  in  hoc  capite)  emendatus  *.st 
ex  b.  Augustiuo.  Antea  legebatur :  Atiende  ergo^  et  ^ 


CAUSA  XXIiL  QUiEST.  iV.  im 

A  bouos  niali  tolerandi  suni,  sicui  toieraverunt  Pro- 
phetas  eos  '**,  contra  quos  tania  dicebani,  nec  com- 
uHinionem  sacramentorum  '*'  iilius  populi  relia- 
quebant. 

C.  XXXVIil.  Nceretici  ad  salul^m  etiam  inniti  sunt 
trahendi. 
Item  Donato  Presbgtero,  epist.  CCI V  «**. 
Displicet  libi ,  qaia  traheris  ad  salutem,  quuin 
tam  **■  mullos  nostros  ad  perniciem  Iraxeris  ?  Quid 
eiiim  volumus  ***,  nisi  te  coinpreiieodi ,  ei  prxsen* 
tari,  et  servari,  ne  pereas  ?  Quod  autem  in  corpore 
laesus  es,  ipse  tibi  fecisti,  qui  jumcnio  tabi  inox 
admolo  uti  noluisti ,  ei  ie  ad  terram  graviter  eol- 
iisisti.  Nain  utiqiie  alius,  qui  adductus  est  tecum, 
oollega  tuus  iliaesus  **^  venii,  qui  Ulia  sibi  ipse  nou 
fccil.  Sed  neque  boc  »••  putas  tibi  fieri  debuisse, 
quia***  neminem  existimas  cogendum  ^esse*  ad 
bonum.  Attende  quid  dixerii***  Apostolus  :  Quiepi-^ 
scopalum  desiderat  bonum  opus  desiderat,  £i  ta* 
men  tain  muiti  nt  episcopatum  suscipiant  lenentuf 
iiiviti,  perducuniur,  inciuduniur»  *custodiunlur*  pa- 
tiimiur^*^  quae  noiunt»  donec  eis  adsil  voiunus 
suscipiendt  operis  boni.  Quanto  inagis  vos  ab  errorc 
pernicioso,  iii  quo  vobis  iNimici  estis,  Irabendi  estis 
ci  perducendi  ^*  ad  veritaiem  vel  cognoscendam , 
vel  eligcndam,  non  soium  ui  honorem  salubriter 
habeaiis,  sed  etiam  ne  pessime  pereaiis?  §  i.  Dicis, 
Deum  dedisse  iiberum  arbitrium»  ideo  non  debere 
cogi  bomincm  *nec'  ad  bonam.  Quarc  ergo  illi,  dc 
quibus  supra  dixi***,  coguniur  ad  bonum?  Ailende 
Q  ergo «  qood  coiisiderarc  non  vis.  Ideo  voiuntas 
bona  misericorditer  impeudiiur,  ut  mala  volucus 
hominis  dirigatur  ^^  Nam  quis  ncsciai,  uec  dam- 
nari  hominem ,  nisi  merito  mal(e  volunlatis ,  oee 
iiberari,  nisi  bonam  haboerit  voluntatem  ?  Nou  *** 
tamen  ideo  qui  diliguniur  nialx  suae  volunlati  iiu- 
ptme  et  crudeliier  permiltendi  suiit,sed,  ubi  po- 
testas  datur,  ct  a  maio  proliibendi,  ct  ad  bonum  co- 
gendi  ^*.  Nam,  si  voluntas  mala  semper  suae  oer- 
miilcoda  cst  libertaii,  quare  Israeliue  recusantes  et 
munDurauies  iam  duris  flagellis  a  malo  prohibc- 
baotur,  et  ad  terram  promissionis  compelie- 
bantur  ?  Si  volunias  ^*'  mala  seinper  ^*  suae  per- 

CORR£CTORUM. 

eonsidera^  quod  non  ideo  voluntas  bona  misericorditer 
impenditurf  ut  mala  voluntas  hominis  diligatur  **\ 


QoiKST.  IV.  C.  XXXVII.  "•  abesi  ab  £d.  Arg.  —  w/uoiorta  :  orig.  "^  Prov.  c.Ji?,  v.  b.  ^^  ne- 
Qligat  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  »'•  Luc.  14.  v.  25.  »»•  Aci.  c.  9.  »•'  Et  noveritis  :  £dd.  Arg.  Nor. 
Ven.  1.  —  et  quum  noveritis  :  £dd.  rell.  »*•  Psal.  100.  v.  5.  »•»  Mpe  :  Edd.  coll.  o.  ••*  iii  £d.  Has. 
61  ap.  ipsum  Auf  ust.  et  hic  ei  infra  pro  isti  leg.  :  illi.  »••  swvientes  cupiditaie  :  £dd.  coll.  o.  pr.  Bas. 
Lugdd.  II,  III.  •••  quemadm.  secet,  qui  vero  sanare  tult,  considerat  :  Ed.  Bas.  ••'  ille  :  £d.  Bas.  —  orig. 
»•»  cf.  C.  I,  q.  4,  c.  4.  •••  cf.  supra  c.  10.  »••  nocentem  :  £d.  Bas.  •»*  coinauinant  :  Edd.  coIL  o.  pr. 
Arg.  •••  abesl  ab  orig.  et  Edd.  Arg.  Bas.  »•»  Mcrorttin  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  «  C.  XXXVIII.  ^*^  Ep. 
175.  Ed.  Maur.  scr.  A.  416.  —  Ans.  1. 12.  c.  57  (S6).  Deusd.  p.  2.  »••  tamen  :  Edd.  coll.  o.  —  add.  : 
/11 :  EdrBas.  •*«  voluimui  :  orig.  »•»  et  iUws. :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  lU.  »••  hwc  :  Ed.  Bas.  »**  qui : 
Edd.  coll.  0.  ^*  dicat  :  Ed.  Bas.  —  cf.l  Tiro,  c  5,  v.  1.  *»^  add.  :  tanta  :  orig.—  mata  :  Ed.  Ba». 
—  mala  inmti  :  Edd.  rell.  ^*produeendi :  Ed.  Bas.  --deduc. :  ori|;.  ^»  diximus  :  Edd.  coll.  o.  "'  iu 
in  Edd.  coll.  o.  ***  rfi/t^a(ttr  :  ead.  •••  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  47.  *^*  add.  sunt :  Kdd.  coli.  o.  **^  add. ; 
»ero :  eacd.  p.  Arg.  Nor.  Veo.  1.    •*•  abest  ab  £dd.  Arg.  Nor.  Vco.  1. 


im  DECRETl  PARS  SECllNDA.  CAUSA  XXIH.  QUiEST.  lY.  mo 

miuenda   est   libertati ,  quare    Paulus    non    est  A  etsi  non  ad  salutem,  non  ^**  ad  ecdesiae  pacem,  non 


permissus  uti  pessima  volantaie,  qua  perse- 
qoebatur  Ecclesiam,  sed  prostraius  est,  ut  excae- 
caretur*",  excaecntus  *",  ut  mnlaretur,  mula- 
tus  ^^\  ut  mitlerelur,  missus,  ut  quaiia  feceral  ^" 
iii  errore,  talia  pro  veritate  paieretur  ?  Si  voluntas 
ntala  semper  suae  perniiltenda  cst  lil)ertati,  quare 
inonetur  pater  in  scripluris  sanctis  ^**  filium  durum 
non  solum  verbis  corripere,  sed  etiam  laiera  ejus 
tundere,  ut  ad  bonam  discipiinam  coactus  ac  domi- 
tus  dirigatnr  ?  Unde  idem  ***  dicit :  Tu  percutii  eum 
virgOf  anlmam  autem  ejus  iiberas  a  morle.  Si  ^*'  mala 
volunias  semper  snrD  permiiienda  est  libertaii,  qnare 
corripiuntur  ^**  negligentes  pasiores,  et  dicitur 
eis  ^"  :  Errantem  *ovem*  non  rcvocaslis ,  perditam  **• 


ad  Chrisii  corporis  unitatem,  non  ad  sanctam  et 
inilividuam  cbarilatem.sedadmala  aliqua  cogererls, 
ncc  sic  tibi  ipse  mortem  inferre  debulsii.  Considera 
scripluras  divinas,  et  discuie  quantum  potes,  et 
vide,  ulrum  hoc  ^*'  fecerit  aliqnis  aliquando  justo- 
rum  nique  fidelium,  quum  ab  eis  tanta  mala  per- 
pessi  sunt,  qui  eos  ad  ^aeternum*  interitum,  non  ad 
vitam  *xiernam*,  quo  *tu*  compelleris,  adigebani. 
Et  post  pauca  :  §  5.  Repelis,  sicnt  audio,  qood  in 
evangelio  scriptum  est,  reccssisse  a  Domino  LXX 
^*^  discipulos,  et  arbitrio  sux  mate  aique  impiae 
discessionis  fuisse  permissos ;  cxierisque  duodecim, 
qui  remnnserant,  fuisse  responsum  :  Namqufd  et  vos 
vuUis  ire  ^*'  ?  Et  nou  attendis,  quia  tunc  primum 


non  xnquisistis  *'•.  El  vos  oves  Cbrisil  esiis ;  chara-  »  ecclesia  novello  germiue  pulluiabat,  nonduniqoe 


cterem  "®  dominicuui  portatis  ***  in  sacramento, 
quod  accepistis  :  sed  erraiis  ot  periiis.  Non  ideo 
vobis  displiceamus ,  quia  revocamus  errantes,  et 
qudarimus  perditos.  Melios  enim  facimus  voluntaiem 
Domini  monentis,  ut  *»*  vos  ad  ejus  ovile  redire 
cogamas,  qoam  consentiamus  ^**  volunlati  *ovium* 
crrantium,  ut  perire  vos  permittamus.  §  2.  Noii 
orgo  jam  dicere,  quod  te  assidue  audio  dicere  ^** : 
Sic  volo  errare,  sic  volo  perire.  Melius  •enim  nos* 
lioc  *"  omnino  *"  non  permittimus,  quantum  pos- 
sumus.  Modo,quod  te  in  puteum,  ut^''morereris***, 
misisti,  utique  libera  voluntate  fecisti.  Sed  quam 
crudeles  essent  servi  Dei,  si  huic  mala^  voluntati 


*in  ca*  fueral  completn  illa  prophetia  ^^  :  Et  ado^ 
rabunt  eum  omnes  reges  terrof,  omnes  gentes  servieni 
itti  ^'?  Qnod  utique  qoanto  magis  impletnr,  lanto 
majore  utitur  ecclesla  potestate,  ut  non  solum  In- 
vitet,  sed  etlam  cogat  ad  bonum.  Hoc  ^**  *tunc* 
Dominus  significare  volcbat,  qui,  quamvis  baberet 
magnam  potestalem,  prins  tamen  elegit  commen- 
dare  humiiitatem.  Hoc  ^  et  in  illa  convivii  simili- 
tudine  satis  evidenter  osieudil  ^^',  ubi  misit  ad  in- 
vitatos,  et  venire  noluerunt,  et  ait  servo  ^* :  Exi  in 
plateas  '  et  vicos  civitaiis,  et  pauperes  ac  dtbiles, 
cwcos  et  claudos  introduc  huc,  Et  ait  servus  Domino : 
Factum  est^  ut  imperasli,  et  adliuc  locus  est.  Et  ait 


tuoe  te  permilterent,  el  non  te  de  illa  morte  libera-  p  Dominus  servo  :  Exi  in  vias  et  sepes,  et  competle  in- 


rent?  Quis  eos  iion  merito  culparet?Quis  non  impios 
recte  judicaret?  Et  lamen  tu  le  volens  in  aquam 
misisti,  ut  morereris ;  illi  te  nolentem  de  aqua  le- 
vaverunt»  ne  morereris.  Tu  fecisti  secondum  volun- 
utem  tnam,  sed  in  perniciem  tuam;  illi  ^**  contra 
voluntatem  toam,  sed  propter  salutem  tuam  ^'*.  Si 
ergo  salus  ista  corporalis  sic  custodienda  est,  ut 
eliam  in  nolenlibus  ab  eis,  qui  eos  diliguni,  serve- 
tur  :  quanto  magis  ^"  illa  spiritalis,  in  cujus  deser- 
tione  mors  aeterna^metuitur?  Quanquam  ei  in  isu 
morte,  quam  tibi  tu  ipse  inferre  voluisti,  non  solum 


irare,  ut  impleatur  domus  mea.  Vide  nunc,  quemad- 
moduro  de  liis,  qui  prius  ^^'  venerunt,  dictum  ost : 
introdoc  eos ;  nunc  dlctuin  est :  compelle.  Jia  5igni* 
ficata  sunt  ecciesiae  primordia  adbuc  ciTSceniis,  ut 
essent  vires  ^^^  eliani  compellendi. 
C.  XXXIX.  Haretici  utititer  patiuntur  qum  catholiti 
utiliier  inferunt, 

Idem  super  Joannemf  traetatu  XI,  ad  c.  3  ^. 
Quando  vtill  Deus  concitare  potestates  adversos 
baereticos,  adversas  schismaticos,  adversus  dissipa- 
tores  ecclesi»,  adversns  ^*  essufilaiores  Christi, 


ad  tempoft,  sed  ctiain  in  seternum  morereris,  quia,  d  adversns  blaspliematores  bapitsmi,  non  mirentar. 

xNOTATIONES  CORRECTORUM. 
'  in  plateas  :  Sic   emendatum  est  ex  evangelio  B.   Lucae,  expunciis  duabus  vocibus.  Aniea  eDim 
legebalur  :  exi  dto  in  vias  et  plateas\ 


QCiEST.  IV  C.  XXXVill.  *••  ciecantur  :  Edd.  coll.  o.  **•  ca!catus  est :  eced.  *"  Mutatus  est  —  n^tssut 
est :  Edd.  coll.  o.  *"  fecerit  :  ead.  pr.  Bas.  Lugdd.  11, 111.  *"  cf.  Eccl.  c.  0,  v.  \%.  *»*  abest  ab  Ed.  Arg. 
—  add.  :  Satomon  :  Edd.  coU.  o.  —  cf.  Prov.  c.  23,  v.  14.  **'  Si  autem  :  Edd.  coll.  o.  **•  corriguntnr : 
Ed.  Bas.  "'  Ezech-  c.  34,  v.  4.  •»»  perditum  :  Edd.  coll.  o.  —  add.  :  vero  :  Edd.  Logdd.  H,  III.  **»  re- 
quisistis  :  orig.  —  Ed.  Bas.  *••  add.  :  enim :  Ed.  Arg.  "» portastis  :  Ed.  Bas.  ♦■•  n  :  Edd.  Bas.  Logdd. 
II,  Hl.  ^**consentimus  :  Bohm.  *»*  dixisse  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  *»»  Aic :  Ed.  Bas.  *»•  add.  :  perire : 
£dd.  coll.  o.  pr.  Bas.  "*  quo  :  Edd.  coll.  o.  •  "•  moreris  :  Edd.  Bas.  Ven.  I,  II.  Nor.  Par.  —  morieris  : 
Ed.  Lugd.  1.  "•  et  ilii  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  *••  contra  mortem  tuam  :  Edd.  coll.  o.  *»«  add. :  ird» 
iNtRiif  :  Ed.  Bas.  *»•  nec  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  *»'  hic  :  Ed.Bas.  ***  add.  :  aL  LXXII :  Edd.  Ven. 
K  11.  Lugd.l.  Par.—  cf  Joan.  c.  6,  v.  t>8.  *»»  abire  :  Edd.  coll.  o.  "•  nowdiMii  :  Edd.  Bas.  Lagdd. 
*»'  Psal.  71,  V.  H.  *»•« :  Edd.  coll.  o.  •»»  hic  :  Ed.  Bas.  —  add. :  tamen  :  Ed.  Arg,  **•  hic  :  Ed.  Uas. 
***  ostenditur  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas^  **•  Luc.  c.  14,  v.  2K  *  iia  in  Edd.  colt.  o.  pr.  Arg.  Bas.  *♦»  prtmiim 
ventrani :  Ed.  Bas.  —  prhno  venerant :  Edd.  rell.  ^^per  vires :  Edd.  Lugdd.  Par.  —  Bohm.  ==  C.  XXXiX. 
*••  Aus.  1. 12,  c.  64.  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  99.  Polyc.  I.  7,  l.  6.  *♦•  adv.  btoMph.  et  exsu$.  Chrisii  imfikm 
nonmerentur  :  Ed.  Bas.  — adv»  exsu$,  et  blasph.  Christi^  non  mirentur  :  Edd.  Lugdd.  11,  III.  —  udv.  itwf* 
Christi^  (add.  .  et  :  Ed.  Arg.)  adv.  blasph.  Chriuiy  non  mir. :  £dd.  K^i. 


1201  DECRETI  PABS  SECUNDA 

Qaia Deas  conciui  ^%ut  a  Sara  verberetur  Agar,  co- 
gnoscatseAgar*et*ponal  **»  cervicem; quia  **%quum 
kumi  liala  discederet  a  domina  saa ,  occorrit  ei  angelus, 
et  dixit  *"  :  Quid  "»  est  Agar^  aneilla  SarcB  ?  Quum 
quesu  ^*  esset  de  domina,  quid  audivitab  angeio? 
Reteriere  ad  dominam  $uam.  Ad  lioc  *'*  ergo  aflli« 
giiur,  ut  reverlatur,  atque  *"  utiuam  revertaiur, 
quia  proles  ejus,  sicat  &\\\  **•  iacob,  cum  frairibus 
luerediuten  tenebit.  Mirantur  autem,  quja  commo- 
ventur  poiesuies  t  Ghrisiianae  adversus  ^*  dete- 
sundos  dissipatores  ecclesiae.  Si  *•»  non  •ergo* 
rooverentur  *«•,  quomodo  redderenl  rationem  de 
imperio  suo  Deo?  Iniendat  carius  vestra  quid 
dicam,  quia  boc  pertinet  ad  reges  sasculi  ^**  Cliri- 
stiaiios»  ut  temporibus  suis  pacaiam  veliiit  matrero 
siiam  Ecclesiam  babere,  unde  spiriuliter  nati  suut. 
Et  pauh  poH  :  I  i.  Nabuchodouosor  rei  decrevit, 
diceiis  ^ :  Qutcunque  dixerinl  blatphemiam  in  dium 
Sidrac/i,  Miioch  el  Abdenago^  in  interitum  ♦•*  erunt, 
e$  domui  eorum  iu  perditionem  *••.  £cce  quomodo 
saevit  rex  alienigena,  ue  blasphemaretur  *••  Deus 
Israel,  qui  poiuit  ires  pueros  de  igiie  *••  liberare.  Et 
^•*  noiuiit,  ul  s^viaiit  reges  Cbristiani,  quia  Christus 
exsufilutur,  a  qao  non  tres  pueri,  sed  orbis  terra- 
rum  ctim  ipsis  regibus  a  gebennarum  igne  iiberalur? 
Ei  infra  :  §  a.  Quomodo  ergo  isti  f  regos  non  mo- 
veaiitur,  uui  non  *••  tres  poeros  attenduot  liberatos 
de  flamiiia,  sed  se  ipsos  'liberatos*  de  gefaenna  *•', 
quando  vident  Cbristum  a  quo  liberati  sunt,  exsuf- 
flari  in  Cbristiaiiis?  quando  audiunt  dici  Chrisiiano : 
Dic  te  nou  esse  Ciiristianum  ?  Taiia  facere  voiunt, 
et  •••  saltem  taiia  pali  nolunt.  Nam  videte,  qualia 
faciunt,  etqoalia  paliunlur;  occidunt  animas,  aflU- 
guntur  in  corpore ;  sempiternas  mortes  faciunt«  et 
temporaJes  se  perpeti  conquerantur. 

C.  XL.  Eccletia  htereiicot  ratione  penequitur. 

Idem  eontra  Ulerai  Peiiliani^  lib.  II ^  c.  79  *••. 

Qui  peccat,  iion  pecc;it  legis  aucioriute,  sed  con- 
tra  legis  aoctoriutem.  Quia  vero  Interrogas  *ine\ 
qux  sil  ratio  persequendi,  vicissim  te  interrogo, 
cujus  sit  vox  in  Psaimo  dicenlis  •'•  :  Detrahentem 
eecreto  proximo  suo^  hune  pertequebar.  Quare  iuque 
persecuiionis  'vel*  causam,  vei  *"  inoduro,  et  noii 
unU  iiuperiiia  generuliter  maioruin  persecuiioues 


.  CAUSA  XXill,  QUJSST.  iV.  im 

A  reprebendere.  Et  in[ra^  c,  82 :  Non  enim  persequi- 
nmr  vos,  nisi  quemadmodum  verius  persequitur  fai» 
siiatem.  liem  supra^  ^.  10 :  §  2.  Petiiianiis  dixit,  si 
Apostoli  persecuii  sunt  aiiquem,  au4  aliquem  ira- 
didit  Cbristus?  Augusiiiuis  respondit  :  Possem  qui* 
dem  dicere,  ipsum  saunam  omnibus  malis  homini- 
l)us  esse  pejorein,  cui  tamen  tradidit  Apostolus 
hoiiiinem  in  interitum  camis,  ut  spiriius  sit  salvus 
in  die  Domini  iesu  ^",  itemque  ^^*  alios,  de  quibus 
dicit  ^^^ :  Quot  tradidi  satanw,  ul  discant  non  biasphe- 
mare.  Et  Doniinus  'Christus*  fl«)gellato$  ^**  expulit 
de  templo  improbos  mercatores,  ubi  eiiani  coii- 
nezum  est  testimonium  scriptiirae  dicentis  ^^*  : 
Zelut  domut  tuw  comedil  me,  Ecce,  invenimus  Apo- 
stoium  traditorem,  Christum  perseculorem.  Et  infra^ 

^  £.  49  :  §  5.  Postremo  ^''\  quare  per  violentissimas 
turbas  etiain  ultro  iinprobi  estis  ecclesiis  catholicis, 
ubi  poteritis  •'•  advertere  quod  ionumerabilibus 
exemplis  res  ipsa  indicat?  Sed  diciiis,  vos  ioca^ 
vesira  defendere,  et  resisliiis  •^*  fnstiiius  et  caidi- 
buB  ^^,  quUHiscunque  potuerilis  ^*\  Quare  ibi  iioii 
audistis  vocem  Domini  dicenlis  •*• :  Ego  autem  dico 
vobit^  non  ^*  retittere  malo  f  Aut,  si  fieri  polest,  ut 
aliqoamio  recte  per  viin  corporaiem  ^  resisUtur 
vioientis  •••,  nec  ideo  pnneceptum  violetur,  quod  au- 
diviinus  a  Doinino  :  Ego  autem  dico  vobit^  non  •^ 
retittere  mato  :  cur  non  eliam  hoc  fieri  poiest,  at 
per  ordinarias  ••^  et  legitimas  potesiates  de  scdibus, 
qu%  iilicite  usurpanlur  vei  ad  injuriam  Dei  retinen* 

r  tur,  pius  expeliat  itnpium,  el  justus  injuslum?  Neque 
enim  eo  ^^"  modo  perseculioueni  passi  sunt  pseiido- 
propbei;e  ab  lielta  ^••,  quomoilo  ipse  Uelias  a  rcge 
nequissimo,  uut,  quta  flagelbilus  esl  Doniiiius  a  pcr- 
secutoribus,  propterea  "•  passiouibus  ejus  coinps* 
randi  suut  quos  ipse  de  templo  flagellatos  ejecit. 
§  4.  ResUt  ergo,  ui  iiihii  aliud  requirendum  ••*  esst; 
fatearoini,  nisi  utrum  jusie,  an  iinpie  vos  •••  sepa- 
raveritis  a  communione  orbis  terrarum.  Nam  si  iioe 
inventum  fuerit,  quod  inipic  fecerilis,  noii  ♦••  mire- 
inini,  si  non  desunt  niiiiistri  Deo  ♦^S  per  qiios  fla- 
gelleniini  ♦••,  quia  perseculioncui  patiniitii  ♦••  iiou  a 
nnbis,  sed,  sicul  scriplum  est,  ab  ipsis  faclis  vestris. 
Et  in  libro  de  unitale  eccletias,  cap.  17  :  §  5.  De  per- 

D  seculioiie  veslra  queiela  sedabilur,  si  cogitelis  et 


Qu^ST.  IV.   C.  XXXiX.    **^  vocat  :  Ed.  Arg.' — vociiat  :  Ed.  Bas.    •^*  tuamponat  :  Ed.  Bas.  —  tup- 

Cmat :  Edd.  rell.  pr.  Arg.  ♦•»  qu(8  :  Edd.  coll.  o.  "•  Genes.  c.  2i,  v.  M.  *•*  add.  :  tibi  :  Edd.  coll.  o. 
■  conquetla  :  eaed.—  Buhra.  *••  hcec  :  Ed.  Bas.  ♦•♦  alque  —  rev.  :  desid.  ib.  "•  desid.  ib.  —  prolet  : 
Edd.  rel).  jpattotet  fidei  Ckri$tian<B  :  Ivo.  ♦••  contra  :  Edil.  coli.  o.  ''"  ted  ti  :  Edd.  Arg.  Bns. 
Lugdd.  II,  III.  *••  commoverentur  :  Edd.  coil.  o.  pr.  Arg.  ♦••  add.  :  tciticet  :  ead.  Arg.  Bas.  ♦«• 
Dan.c.  5,  v.  96.  ♦«*  interitu  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  *•■  dispertionsm  :  Ed.  Bas.  —  ditpertione  :  Edd. 
Tell.  *••  blatphemetur  :  Edd.  coll.  o.  *«*  camino  ignis  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  li,  Ili.  *"  et  lamen  : 
ead.  t</  itti  :  Ed.  Bas.  *•«  add.  :  tantum  :  Edd.  coli.  o.  *•'  flamma  geliennw  :  e:vd.  *«■  sed  tamen 
latia  :  Ed.  Bas.  —  ted  lalia  :  Edd.  reli.  =  C.  XL.  ♦«•  Ivo  Decr.  p.  10»  c  j5.  *^'  Psal.  100,  v.  5. 
•**  et  '  Edd.  coli.  0.  *"  Dom,  nosiri  Jesu  Chritti  :  Edd.  coll.  o.  exc.  Arg.  —  cf.  1  Cor.  r.  5,  v.  5. 
''^'Item  :  Ivo.  — Edd.  coll.  o-  *'*  1  Tiin.  c  !,  v.  20.  *"  Joan.  c.  2.  *'•  Psal.  68,  v.  10.  *"  abest  ab 
Iv.  et  Edd.  coli.  0.  pr.  Lugdd.  *'•  po/Mcri/i«  :  Ivo.  —  Edd.  Bas.  Lugd.  I.  *"  resislere  :  Ed.  Bas.  *~ 
ctedilit  quoscunque  :  Ed.  Arg.  *•*  poteritis  :  Edd.  coU.  0.  pr.  Arg.  Lugdd.  li,  lli.  ^'^*  Mattli.  c.  5,  v.39. 
*••  holite  :  Edd.  Par.  Lugdd,  *•*  corporatiter  :  Ed.  Bas.  *••  violentiis  :  Ed.  Arg.  —  Bohm.  *•«  nolite  : 
Edd.  Par.  Lugdd.  *•'  ordinatas:  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  *••  eodem  :  Ed.  Bas.  "^Z  Keg.  c.  18.  19.  *•• 
desid.  in  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdil.  *•*  relinquendum  :  Ed.  Bas.  *••  verba  :  vos  —  impia  :  desid.  in  Edd. 
coll.  0.  pr.  Lu^dd.  *»»  nec  :  Ed.  Arg,  *»'•/)«  :  Edd.  coll.  o.  *»«  flageUamini  :  e«d.  pr.  Bas.  Lugd.  L 
—  Ivo,    ♦»•  pattemini :  Ed.  Lugd.  11. 


ffiOS 


DCGRETI  PARS  SCCUNDA 


iauUigalis  prius»  non  omnem  perseculionem  esse 
culpabiJero.  Aliok|ui  non  iaudabiliier  diceretur  ^*^  : 
Detrakentem  secreto  prommo  suo,  hune  penetfuebar. 
fHum  quotidie  Tidemus»  et  fllium  de  patre  tanquam 
de  persecutore  suo  conqoeri,  et  conjugem  de  ma* 
rito,  et  serTum  de  domino,  et  colonum  de  posses- 
•ore,  et  reiim  de  judice,  et  miiitem  vel  proyincialem 
de  duce  Yei  rege;  quum  illi  pierumque  ordinatissima 
poiestate  bomincs  sibi  subditos  per  terrores  ievio- 
ruro  ^**  poenaram  a  gravioribus  maiis  proliibeant 
atque  compescanC,  plerumque  autem  a  bona  vita,  et 
a  bonis  factis  roinando  et  ssviendo  deterreani.  Sed 
quum  a  malo  et  illicito  probibent  ^**,  correciores  et 
consoltores  sunt;  quum  aniem  a  bono  et  licito,  per- 
aecutores  el  opprcssores  sunt.  Gulpantur  etiam  qni 
prohibent  a  malo»  si  modum  peecati  modus  coerc.i- 
«ionis  '**  excedai. 

C.  XLT.  A  ngibui  terroe  contra  inimicos  luof  oiixf- 
lium  petal  eccletia, 
Idem  in  epitt.  XLVIII^  ad  Vincentium  ***. 

Non  invenitur  exainplum  in  evangelicis  et  aposto- 
licls  literis,  aliquid  peiiluro  a  regibus  terrae  pro  ec- 
clesia  *et*  coutra  iuimicos  ecclesie.  Quis  iiegat  non 
invenlri  ?  Sed  nondum  implebalur  illa  proplieiiu  '** 
Et  nune  reget  inteliigite^  erudimini  '*',  qui  judicatis 
terram,  *$ervite  Domino  in  timore\  Adbuc  enim  **^ 
inplebaiur  illud,  quod  in  eodem  psalnio  paulo  supe- 
rius  dicitur  '**  :  Quare  fremuerunt  grntet^  et  populi 
wtedkati  $unt  inania  f  Adttilerunt  reget  terrae  et  prin- 
ckpet  convenerunt  in  unum  '**  *advertut  Dominum  et 
advertut  Chrittum  eju$\  Veruntamen  si  racia  praeter- 
ita.in  propiicticis  libris  figunB  ruerunt  futurorum, 
in  rege  illo ,  qui  appellabatur  Nabuchodonosor , 
utnimque  tempus  flguratum  **^  esi,  et  quod  sub 
Apostolis  habutt,  et  quod  nunc  habet  Ecclesia.  Tem- 
poribus  itaque  Apostolorum  el  mariyrum  illud  im- 
plebaiur,  quod  flgiiralum  es(,  quando  res  memora- 
tus  pios  et  justos  cogebat  adorare  simulacrum,  et 
recusantes  in  flainmas  ***  mitiebat.  Nunc  *autem* 
illud  impletur,  quod  paulo  post  in  eodem  rege  flgti- 
ratum  esi,  quum  conversus  '**  ad  honorandum  Deum 
verum  decrevii  in  regno  suo,  ut,  quicunque  blasphe- 


.  CAUSA  IXIIK  QUiEST.  IV.  ItM 

A  roaret  Deum  Sidrach,  Misacb  et  Abdenago,  pcenit 
debitis  subjaceret.  Prius  ergo  tempus  iliius  regis 
8iguifleal)at  priora  lempora  regum  infldelium,  quos 
patiebantur  Ghristiani  pro  impiis.  Poslerius  vero 
tempus  ejusdem  *'*  signlficabat  tempora  *po8terio- 
rum*  regum  *jam*  fidelium,  quos  patiunlur  iinpii 
pro  Christianis.  Sed  plane  iii  eis,  qul  sub  nomiDe 
Christi  erant  seducti  a  perversis,  ne  forte  ovea 
Chrisii  sint  errantes,  'ei*  ad  *"  gregem  aliter"» 
revocandae  siut  "',  lemperata  "^  severitas,  et  ma- 
gis  '*'  mansueiudo  servatnr  *^*,  ut  coereiiione  exst- 
liorum  alque  damnorum  Uribulatione*  admoneantur 
consiilerare,  quid  et  quare  patianiur,  et  discant 
praeponere  rumoribus  et  ealumniis  hominum  scri* 
pluras,  quas  legunt.  Quis  enim  nosirum  '",  qnis 

n  vestrum  non  laudat  leges  ab  imperaioribus  ^^datao 
adversus  sacrificia  paganorum  ?  Et  certe  longe  ibi 
poeiia  severior  constituta  est.  Illius  quippe  iropie- 
laiis  capiiale  suppliciuro  est  *^*.  De  vobis  autem 
corripiendis  atque  coercendis  habita  ratio  esi,  qoft 
potius  admoneremini  "*  ab  errore  discedere  "S 
quam  pro  scelcre  puniremiui. 

C.  XLII.  Malot  Eccleeiajuttepersetfuitur. 
Uem  ejusdem  ad  Bonifacium  coMtfem,  ep.  L.  "*. 
Si  Ecclesia  vera  '*'  ipsa  est»  quae  persecutionem 
patitur ,  non  "*  quae  facit  '»' ,  quserant  ••'  ab 
Apoatolo,  quam  Ecclesiam  significabat  "^  Sara, 
quando  persecutionem  faciebat  ancilhe.  Liberam 
quippe  mairem  nostram  "*,  cQeiestem  Hierusalem, 

^  id  est  veram  Dei  ecclesiam,  in  iila  muiiere  dicit 
fuisse  flguratam,  qoae  aflligebat  ancillam.  Si  autem 
melius  discutiamus,  magis  illa  persequebatur  Saram 
superbiendo»  quam  illam  "*  Sara  coercendo.  lUa 
enim  dominas  faciebat  injuriam ,  ista  imponebat 
superbiae  disciplinam.  Deinde  quaero,  si  boni  et 
sancti  "*  neniini  faciunt  persecutionem,  sed  tan« 
lummodo  paiiunlur,  cujus  puUnt  esse  in  Psalmo 
vocem,  ubi  legitur  "'  :  Perteqnar  inimicot  mm,  et 
comprehendam  i7/of ,  et  non  convertar^  donec  deficiantf 
Ergo  si  verum  dicere  vel  agnoscere  "*  volumus,  esc 
persecutio  injusta ,   quam  faciunt  impti  Ecclesiae 

D  Christi,  'etestjusta  <  perseciitio,  quam  faciont  lin- 


NOTATIONES  COURECTORUM 

C.  XLII.  K  lU  est  justa  :  Addita  sunt  haec  usqne  ad  vers.  Itta  iiaquet  et  multa  alia  ex  Ipso  originali 
emeiidaia*. 


5.    *"  tevium 


ivo.  —  Edd.  coll.  o.     "*  prohibeant :  Edd. 
—  Ivo.  =  C.   XLI.      "»   Ep.   93.    Ed.  Maur.  scr.   A.  40S.  — 
"•  Psal.  %  V.  40.    '"  adcl.  :  omnes  :  Ed.  Bas.    '"  non  :  ib.    "»  l<- 


QuAST.  lY.  C.  XL.    "T  Psal.   iOO,  v 
coH.    0.      "*   correclionis  :  eaed 

Coll.     tr.     p.      p.     !2,     t.     50,   C.  30.  raui.  *,    t.  iv*  auu.    .    uintwm    .  a:ju.  v«o»  n«/r«  .  lu.  •«- 

gimr  :  Edd.  coil.  o.  '**  add.  :  etc,  :  Edd.  Arg.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  "'  prcrfiguraium  est  ;  Edd.  coll.  o. 
»"  ignem  :  eaed.  •**  add.  :  est :  Ed.  Bas.  '**  iUiut  regit :  orig.—ejutd,  regis :  Edd.  coll.  o.  '"  ideo  ad  : 
Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  111.  "*  alia:  :  Edd.  Nor.  Veii.  I.  —  aiiarum  :  Edd.  rell.  pr.  Arg.,  in  qua  desid. 
*''  sunt  :  Edd.  Bas.  Par.  Lugdd.  '*^  et  lemp.  :  Edd.  coll.  o.  —  temperanda  :  Ed.  Arg.  '"  magna  :  Ed. 
Bas.  *"  servetur :  Ed.  Arg.  '*^  nottrum  vel  quit :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II, III.— absunt  ab  Edd.  reli.  '"  eis : 
Ed.  Bas.    "•  constitutum  est  :    Edd.  coll.   o.    '"  ammonemini   :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.    •*»  recedere  : 


I90i  DECRETl  PAUS  SEGUiNDA. 

piis  Ecclesiie  Ghristr.  Ista  iiaque  "*  beata  est,  qiide 
persecutionem  palitur  propler  justitiam ;  illi  Tero 
misefi,  qui  persecutionem  patiuntur  propter  inju- 
sliiiam.  Proinde  isla  persequitur  diligendo,  iili  '*^ 
Msviendo  :  ista  ut  corrigat,  iili  "*'  ut  everlant :  ista 
ut  revocet  ab  errore,  illi  "*  ut  praecipitent  in  erro- 
rem.'  El  infra  :  §  i.  Quod  autem  '*^  dicunt  qui  con- 
tra  suas  iropietates  leges  justas  instilui  nolunt,  non 
petiisse  a  regibus  terr»  Aposiolos  talia,  nou  consi- 
derant  aliud  fuisse  tunc  tempus,  et  omnia  suis  tem- 
poribus  agi '".  Qnls  enim  tunc  in  Ghristura  credi- 
derat  imperalor,  qui  "*  ei  pro  pietate  contra 
impietatein  leges  ferendo  servirel  '^,  quando  "^^ 
adboc  illud  propbeticum  iinplebatur  *^*  :  Quarg  *^ 
fremuerunl  genUif  et  populi  mediiati  9unt  inania? 
Aduiterunt  regee  terrm^  et  prituipee  '^^  convenerunt 
in  unum  advenus  Dominumt  et  advereus  Christum 
ejus,  Kondum  autem  '^  agebatur  quod  paulo  post 
ia  eodem  psalmo  dicitur  '^*  Et  nune  reges  inieiii' 
gitet  erudiminif  qui  judicatis  terram,  Servite  Domino 
iu  limore^  et  extultate  ei  cum  tremOre.  Qoomodo  ergo 
reges  Domino  serTiuiit  iii  timoret  ^i^^  ^t  <]uaB  con- 
tra  jussa  Domini  '^^  fiunt  '^,  religiosa  severitaie 
probibendo  atqoe  plectendo?  Aliter  enim  servit, 
quia  homo  est,  aliter»  quia  etiam  '^*  'et*  rex  est. 
Quia  bomo  est,  *ei'  servit  vivendo  fideliter;  qoia 
*vero  etiam*  rex  est,  servit  "^  leges  justa  praeci- 
pientes  et  coutraria  prohibentes  conveDieoti  vigore 
aanciendo. 

G.  ILIll.  Exemplo  Christi  mali  eogendi  sunl  ad 

bonum^ 

Idem  ffi  eadem  epistola  "*. 

Quis  nos  potest  amplius  amare,  quam  Gbristus, 
qui  animam  suam  posuii  pro  ovibus  suis  ?  Et  *ta- 
men/  quum  Petrum  et  alios  apostolos  solo  verbo 
Tocasset '",  Paulnm ,  ^prius  Saulum' ,  ecclesiae  soae 
postea  magnum  aedificatorem,  sed  borrendum  antea 
Tastatorem»  non  solum  voce  compescuit ,  vcrum 
etiam  potestate  prostravit,  atque  in  **'  inndelitatis 
lenebris  "^  saevientem  ,  ad  desiderandum  lumen 
cordis,  ot  surgeret,  prius  corporis  cxcitaie  percus- 
sit.  Si  poena  illa  non  esset,  non  ab  ea  postmodum 
*"  8anaretur,et  qoando  apertis  oculisnihil  videbat. 


CAUSA  IXIIf.  QUiEST.  IV.  |«06 

A  si  eos  ^alvos  *'*  haberet,  non  ad  Imposltioneni  roar 

nus  Ananiae»  ut  eorum  aperiretur  obiulus,  tanquam 

squamas,  quibos  daosus  fnerat,  inde  cecidisse  Scri* 

ptura  narraret.  Ubi  est  quod  isti  clamare  consue* 

verufit,  liberom  est  credere  vel  non  credere  ?  cni 

vim  Ghristus  intuiit  ?  quem  coegit  ?  Ecce  '*'  habent 

Paulum  aposiolom;  agnoscant  in  eo  prios  cogentem 

Ghristum,  et  posiea  docentem,  prius  ferientem,  et 

postea  consolantem.  Mirum  est  aulem  "*,  quomodo 

ille,  qui  poena  corporis  ad  evangeliam  coactus  in- 

iravit ,  plus  illis  omnibus,   qui  solo  verbo  vocalt 

suni ,   in  evangelio  laboravit,  et  quem  major  timor 

compulit  ad  caritatem,  ejus  perfecia  cariias  foras 

niisit  "*  timorem.  Gur  ergo  iion  cogeret  Ecclesia 

perditos  filios,  ut  redirent,  *si  perdili  ^  filii  coege- 

runt  alios,  ut  perirent*? 

G.  XLIY.  yon  crudelitate  ,  sed  dilectionc  Moyses 
populum  ftagellavit. 

Idem  contra  Faustum,  lib.  XXll.c.  79  »••. 

Qiiid  crudele  Moyses  *aut*  mandavjt  aut  fecit , 

quom  commissum  sibi  populum  sancte  zelans,  ef  * 

uni  "*  vero  Deo  subditum  ciipiciis,  posieaquam 

cognovil  ad  fabricandum  et  colendum  idolum  deflu- 

lisse,  mentemque  impudicam  prostituisse  "'  dsemo- 

nibus,  iii  paucos  eorum  vindicans  gladio,  quos  Deus 

ipse,  quem  offenderant,  alio  et  secreto  judicio  fe- 

riendos  voluisset  mox  feriri,  et  in  prae^iiti  salobri- 

ter  terruit,  et  disciplinam  in  posterum  saiiiit?  Nam 

eum  nulla  crudelitaie,  sed  magna  dilectione  fecisse 

qood  fecil,  quis  non  in  verbisejus  agnoscat ,  oran- 

^  tispro  peccato  '•*  eorum,  et  dicentis  •••:  Si  dimit' 

tis  iilis  peccatum^  dimitle  :  sin  autem  •••,  dele  me  de 

iibro  tuo  ••^.  Et  infra  :  §.  i.  Sic  plane  et  Apostolos 

•••  non  crudeliler,  sed  amabiliter  tradidit  bominem 

Satanae  in  interitum  carnis,  ut  spiritus  ejus  •••  sal- 

vus  sit  in  die  Domini  '^*  Jesu  ;  tradidit  et  alios  ^^ , 

ut  discerent  non  blasphemare. 

G.  XLY.    Non  imputalur  fidelibus,   qut  ex  officio 

aut  lormenta  exercent ,  aut  eapitalem  sententiam 

ferunt, 

Item  iiiDOceiilius  Papa  emst,  111 ,  ad  Exsuperium  , 

Episcopum  Tolosanumj  c.  3  '^*. 

Quxsitum  estetiam  soper  hls,  qui  post  baptismom 

D  admiuistraveront,  et*^*  aot  tormenta  sola  '^^  eier- 


NOTATIONES  GORREGTORUM. 


C.  XLlli.  ^  Si  perditi:  Hxc  osqoe  in  finem  sont  addita  ez  originali%  eialia  emendata. 


•»•  ilta  :  ead.    »»»  itla 


evertat  :  eaed.    •*•  illa  — - 
•*•  sfBviret  :  e«d. 


QUiSST.  lY.  G.  XLII.    »»»  namque  :  Edd.   coll.  o 
proEcipitei  :  eaed.    »•'  enim  :  orig.    '»»  Comemre  :  Edd.  coll.  o.    »»»  Quis  enim  :  eaed. 
■*•  iunc  emm  :  eaed.    »*•  iior  fmp/. :  Ed.  Nor.    »*»  Psal.  2,  v.  i .    »^  populi  :  Ed.  Bas.    »*•  enim  :  Edd.  coM. 
o.    »*«ib.  v.iO.    »*T  Deum  :  Ed.  Arg.    »*•  fiiefiJil  :  Edd.  coU.  o.    »*•  desid.  in  Edd.  Arg.  Bas.  Lugdd.  II» 

Jll.    ^^servoi    - -'       "'  "'  ■  

Edd.Nar.Vcn 

Bofam.»»*  tenebras  setnendum  :  Ed.  Bas.  "^postea 

Arg.  Nor.  Ven.  I.    »»» wnitii  :  Edd.  coli.  o.  —  cf.  i  loao.  c.  4,  v.  8. 

Aiis.  L  13,  c.  i.  Polyc.ib.    •»*  mvo  ei :  Edd.coll.o.    »»»  unico 


0.  »*^  Deum  :  Ed.  Arg.  »*»  fnerini  :  Edd.  coll.  o.  •**  desid.  in  bdd.  Arg.  isas.  Lugdd.  li» 
I :  Kdd.  Arg.  Bas.  Ven.  L  Nor.  =  C.  XUB.  »»»  Ans.  I.  i3,  c.  i6.  Palyc.  ib.  »»» revoeassetz 
\.  L  -^evoeasui  :Kddj»relLpr.Arg.— cf.Act.c.9.  »»»nonleg.inEdd.Arg.Nor.Veii.l,eiap. 
^ras  siraemfiiiii :  Ed. Bas.  »»»po«wii : ib.    »»»Miio«:ib.   »»'cf.iiifraqo.6,c.i.  »»»fnim:Edd. 

*  non  sont  ap.  Ans.  =G.  XLiV.  »»» 
.  pr.  Arg.  Bas.  »»»  prostravisse  : 
Ed.  Arg.  '»»^  peceofts  :  Edd.  colL  o.  •••Exod.c.  32,  v.  3i,  3«.  »»»  add.  :  jioji  :  Bobm.  »•'  vitm  : 
Edd.  colL  o.  pr.  Arg.  »»•  I  Cor.  c.  5,  t.  5.  »••  non  est  in  Edd.  Arg.  Bas.  »••  Dani.  nostri  Jesu  ChrUti  : 
Edd.  colL  o.  pr.  Arg.  Bas.  »"  i  Tim.  c.  i,  v.  20.  =  C.  XLV.  •»•  scr.  A.  405.  —  Borcb.  1.  6,  c.  44.  Am. 
1. 13,  c  32.  Ivo  Decr.  p.  |0,  c.  94.  »"  desid.  in  £dd.^coll.  o.  pr.  Arg.  »'♦  abest  ab  Ed.  Arg.  —  ««••  t 
Edd.Bas.  Logdd.  '  " 


fil7  DECftETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXill.  QUiEST.  IV.  iWg 

CMront,  aut  eiiam  capitalcm  proMilere  seoieniiam.  A  C.  XLYIII.  Ecdmatikm  rtU^onh  immici   etiam 
Mhil  de  liis  legimus  a  majeribus  djflkiiuim.  Memi- 


belln  »unl  coercendi. 


nerant  enim  a  *'*  Deo  pote&lales  has  f uisae  eonces- 
sas,  et  propter  vindicum  "*  noxiorum  gladium 
fuisse  permissum»  el  Dei  ease  miuisirum  '*■  vindicem 
10  liujusmodi  daium,  Quomodo  igiiur  repreiieiide- 
reiu  factum,  f|uod  auctore  Dco  viderent  esse  con- 
cessuui  ?.De  liis  ergo^  ut  hacieiius  servaium  cst»  sic 
habcamust  ue  aut  disciplinam  evertere  "^ ,  aul  con- 
tra  auctorttatem  Domini  venire  videamur  *^'.  Ipsis 
auteiu  la  reddenda  ralione  gesu  sua  oiunia  serva- 
buntur  •^•. 

€•  XLYI.  Immunis  est  diclaior  a  culpa,  quum  legum 
aucioritas  in  improbos  exercelur. 


Idem  GeHHodiOf  Pairicio  ei  Exttreho  Africa ,  (ih,  i, 
episL  n  ••*. 

Siciit  excellenliam  Tcstram  hosiiKbus  "*  bellis  in 
hac  vila  Dominus  victoriarum  feclt  luce  nilgere,  iia 
opertet  etiam  inimrcis  eccleslsejus  oinni  vivacitate 
mentis  et  corporis  obviare,  quatenus  ejus  ex  «m- 
que  triam|)bo  rolgis  ac  magis  enitescal  opinio,  qBum 
et  forensibtts  bellis  adversarlis  caiholicae  Ecclesia 
pro  Christiano  populo  vebementer  obsistitis »  et  ce- 
clesiastica  prxlia  sicut  bellatores  Domini  fortiter 
dimicatis.  Notum  esl  enitn  baeretics  religionis  viros» 
si  eis,  quod  absit»  suppetlt  nocendi  llcentia  ,  ^canlra 


Ideni '•*  tn  eacfemepu^.  c.  5.  .^  ..         «> 

i„.  •    -. .    ..    .     I  .  .•  j.  .    ..   ocaiholicam  fldein  veheinenler  insurgere,  quaienut 

lllud  etiam  sciscitart  voluisti,  an  preces  dicianti-  B ,  .     .  ^   .     .      .     .     . 

bus  liberum  concedatur  utique  post  bapiismi  rege- 


nerationcm  a  principibus  poscere  inortem  aiicujus 
vel  sanguinem  de  reatu.  Quam  rem  priucipes  nun- 
quam  sine  cogniiione  concedunt,  sed  ad  judices 
commissa  ipsa  vei  crimina  semper  reuiitlunt  *  ut 
causa  *'^  cognita  vindicentur  ^\  qu2cquuni  quaesitori 
fuerint  delegata»  aut  absolutio  aut  damnatio  pro 
negotii  qiialitate  profertur.  £t  "*  dum  legum  au- 
fstoritas  iu  improbos  exercetur»  erit  dictator  immu- 
nis* 

C.  XLYII.  /ft  comctione  maiorum  Deus  ommpotens 

placalur, 

Jtem  Cregorius  BrunichildiB  ^  Begin(e  Francorum. 
tib.  V//,  ]ndict.  /,  epist.  5  ••». 


baereseos  suae  venena  ad  cabefacienda,  si  valiieriniy 
christiani  corporis  membra  transfundant.  Cognovi- 
mus  enim  eos  contra  catholicam  ecclesiam,  Domina 
els,;,***  adversante,  colla  surrigere  ••',  et  fldem  velle 
Christiani  nominis  inclinare;  sed  eir.ineniia  veeira 
conatus  eonim  coinprimal,  et  superbas  eoruin  cer< 
vicesjugoreclitudinis  premat.  Concilintn  vero  ca- 
tholicorum  episcoporum  admoneri  praecipite,  ut 
primatem  non  ex  ordine  loci  postpositis  vitae  meri- 
lis  faciat,  quoniam  apud  Deum  non  gradus  elegan- 
tior,  sed  vitae  melioris  actio  comprobatur.  Ipse  vero 
primas  non  passtm  (sicut  morls  est)  per  villas»  sed 
in  una  juxta  eorum  eleciionem  civitate  resldeal, 
quatenos  adeptaa  dignitatis  meUori  ingenio  reii- 


Si  quos  igilur  violeutos,  si  quos  adiilteros,  si  quos  q  stendi  Donatlstis  possibilitas  disponatur.  Ei  conciiio 


fures,  vel  aliis  pravis  actibus  studere  cognoscltis , 
Deum  de  eorum  t  correctione  placare  festinate,  ut 
per  vos  ■>  flagellum  perfldarttm  gentium,  quod  (quan- 
tum  videmus)  ad  multarum  nalionum  vindictam 
excitatum  est,  non  inducat ;  ne,  si,  quod  non  crc- 
dimiis,  divinse  ultionis  iracundia  sceleratorum  fue- 
rit  actione  commota,  belli  pestis  interimat  quos 
deltnquentes  ad  reciiiudinis  viam  Dei  pnecepta  non 
revocant. 


vero  Numidiae  si  qui  desideraverint  '**  ad  apostoli- 
cam  sedem-venire***,  perinittite  ,  et,  si  quilibet 
eorum  viae  contradtcere  voluerit'**,  obviate.  Hagts 
'*'  profecto  excellentias  "*  vestnc  apud  Creatorem 
gloria  proflcit,  si  per  cam  dispersarum  ecclesiarura 
potuerit  socielas  restaurari.  Quum  enim  largiia 
munera  ad  noniinis  sui  gloriam  conspicit  revocart, 
tanto  largiora  tribuit,  quanto  per  eum  '*'  rellgionis 
suae  dignilatem  videril  ampliari.  Persolventes  prae« 


NOTATIONES  COUUECTORUM. 

C.  XLV.  t   lfinfs(riim  ;  Sic  emendatum  est  ex      ^iuriftterinidelegata^etc^, 
originali  et  Ivone".  Aniea    legebatur  :  et  Dei'"     i   C.  XLVIL  ^  De  eorum  :  Sic  restitulum  eslex  va* 
ministerio  esu  dalum  in  hujusmodi  vindices.  Glossa      riis.codicihus  epistolarum  D.  Gregorii.  Antea  eral: 
autem  optiiiie  etiam  convenit  voci  :  vindicem.  D  Deorum  f  f . 

C.  XLYI.  k  FtJidtcfttiiir  :  Einendatum  est  ex  ori-         *  Per  vos  :  In  originaii  esl :  super  vos ,  sed  ob 
finali.  Antea  legebatur  :  vindiceni^  qui,  quum  guai'      glossam  in  vers.  tiagelium  iion  esi  muUtum  fff. 


QuiEST.  IV.  C.  XLV.  "■  Roro.  c.  13,  v.  4.  *^*  rtndicfas:  Ed.  Oas.  *'  iu  etiam  Burch.  et  Ana.  ***  de 
Dei  :  Ed.  Bas.  *^*  avertere  :  Ivo.  —  Edd.  enll.  o.  pr.  Bjs.  Lugdd.  '^*  videantur  :  Bobnu  *^*  r^eier- 
vabuntur  :  Ed.  Bas.  =  C.  XLVl.  ■'^  Idem  ad  Toletamm  episcopum  :  Edd.  Ven.  IL  Logdd.  Par.  —  Id* 
ad  Tolos.  ep.  :  Edd.  rell.  *■■  add*  :  ipsa:  Edd.  coll.  e.  pr.  Bas.  f  ila  Edd.  eoll.  o..  nisi  qiiod  in  Ed. 
Bas.  leg. :  judicvni.  •"  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  di.  =  C.  XLVII.  »*  Ep.  1 1,  (scr.  A.  599),  I.  9.  Ed.  .Maur. 
—  Aiis.  I.  13,  c.U.  tt  iu  Edd.  coll.  o.  pr.  Uas.  ftt  ^P.  Ans.  est :  per  vos.  =  C.  XLVlli.  **^  Ep. 
74,  (scr.  A.  591),  i.  I,  Ed.  Maur.  —  Ans.  1. 13,  c.  29.  '"  eiiam  ex  host. :  Ed.  Bas.  —  ex  host. :  Edd.|Nor. 
Ven.  I,  IL  Par.-  hosUbus :  Ed.  Arg.  •••  Eius  :  Ed.  Bas.  ••'  subigere  :  Edd.  Ven.  II.  Par.  Lugd.  I.  ^ desi^ 
derai :  Ed.  Lugd.  II. —  desiderant :  Edd.  rell.  "**  pertenire^  fermitte :  Ed.  ktf^.  ***  pufavertl :  ib.  —  Ans. — 
ptifav#niil :  Ed.  Bas.  —  voluerint  vei  putaurint  :  Ed.  Nor.  —  voiuerit  vel  putaverii  :  Edd.  rell.  ^*  Ha- 
9iia  :  Ans.  —  add. :  ergo  :  Ed.  Bas.  —  ijjftficr  :  Edd.  rell.  —  hlagno  profectu  :  orig.  ^**  exeollemlia  «#• 
iira  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  Ul.  '**  ea  :  orig.  ^  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.,  in  qaa  eet 
Bobm. 


lUO                             BEGRETl  PARS  SECUNDA.  GA|}SA  XXIII.  QUiEST.  lY.                         ISIO 
terea  paienae  caritatis  affeciuro,  Dominum  peiinms,  \  Tu  auiem  quis  es,  qui  judieas  alieDum  aervwn  1  d0 

«laod  **^  bracbium  vealrum  ad  compriinendos  iioa-  a/t>nt  cordit  ouuUu  ittuiligendum  e$(.  Qnod  viih 

teaforle  efficiat.  et  mentem  ■*' vestram  lidei  aelo  dicia  inferri  pouitf  montiratum  ttt.  Nuhc  rettat 

velQt  mucrone  •••  gladii  vibranlis  exacuat.  ottendere  quod  debet  inferri,  et  quod  magit  mgun- 

C.  XLIX.  Merito  fidei  bellorum  paratur  viaoria.  iurilli  qui  puniuntur^  quam  qui  impuniti  ireliMfKun' 

Idem  ad  eundem,  lib.  /  ,  epiiU.  73  •**.  lur ;  quod  utrumque  muUorum  auctoritate  proba'- 

Si  non  ex  fidei  merito  et  Cbrisuanx  religionis  iur. 

gratia  Uinta  excellenlix  vestrae  bellicoruro  actuum  AU  enim  Augustinus  •": 

prosperitas  eveniret»   non  *suinmopere*   miraada  C.  L.  Ad  iram  Deut  provocatur ,  quum  mala  puniri 

ruerat  •*•,  qinim  sciamus,  lia^  etiam  anliquis  bel-  differumur. 

lorum  ducibus  fnisse  concessa.  Sed  quum  futuras ,  ^Si  ea  p,  de  quibus  vebementer  Deas  ofTenditor, 

Deo  largiente,  viciorias  non  carnali   providentia,  insequi  velulcisci  differinius,  ad  irasceiidttni  utiqiie 

sed  magis  orationibus  praeveniiis,  fit,  ut  hoc  •*•  in  divinilatis  palienliam  provocamus.  Nonne  •••  Achor 

sluporem  veniat,  quod  gloiia  vestra  non  lerreno  •»* /f/lMi  Zare  prar/eriti  mandatum  Domini,  et  tuper 

consilio«*%sedDeodeauperlargienledescendai^".  omjietn  popii/«m  hraei  ira  ejut  incubuUf  Et  iUe 

Bbi  enim  meritorum  veatrorum    lof|iiax  non  ^^^^  erat  unuthomo.atqueuttnam  tolut  periittet  in  tce^ 

currit  opinio?  qus  >t' beila  vos  frcquenler  appe-  Uretuo. 

lere  non  desiderio  fundendi  sangninis  .  sed  •••  dila-  c.  L1.  Vindietarqnte  ad  correctionem  talet,  non  ett 

tandse  •••  eausa  reipuldicse  in  qua  Deum  coli  conspi-  prohibeuda, 

cimus,  loquiiur,  quatenus  Cbrisli  nomen  per  sub-  Jtem  Augustiniis  de  termone  Domiiti  in  monfe, 

ditas  gentes  fidei  pratdicatione  circuniquaque  dis-  .    ''^-  ^t  c.  57  et  38  •". 

cnrrai  •••.  Siout  etiim  exleriora  vos  virtuiiira  opera  ^  vindicia  i ,    qu»   valel    ad   correciionem  . 

eroinenies  in  hae  vlta  coiisiitimnt,  ita  ei  interna  non  probibetur,  qiiae  etiam  ail  misericonliam  perii- 

morum  ornainenla  ex  corde  niilndo  proccdeniia  in  nei.  nec  impedil  illud  propositum  ,  quo  quisque  pa- 

fiiuirain»  viiamcoBlesiiumgaudionimpanicipailone  ratusesl  ab  eo  quem  cohrecluin  esse  vulip   plura 

glorificant  •••.  Phirima  entm  pro  pascendis  ovibus  perferre.  Sed  buic  vindictai  referendie  •»•  non  est 

B.  Petri  apostoioruiii  principis  •••  excelleniiam  ves-  idoneus,  nisi  qui  odium.  quo  fliigrare  •"  solent  qul 

tram  pr:»»sliiisse  didicimus,  ita,  ut  non  parva  loca  ^  vindicare  desiderant.  dilectiouis  magnitudlne  •*• 

patriinonii  ejus  propriis  niidala  cultoribus.  largilis  superaverit.  Kon    enim  meluendum  est»  ne  odissc 

Dacorumohabitaiionibiis*«',  reslauraverit«»^.Quae-p  Parvulum  filium  parenles  videantur,  quum  ab  cia 

cunqnc  igiiur  bic  •••  illi  Chrisiianissima  •'•  mente  vapulat  •"  peccans,  ne  peccet  uUerius.  Ei  cerie  •" 

confertis,  horum  retributionem  pe'r  spem  in  futuro  perfeclio  dilectionis  ipsius  Dei  patris  iinilalione  •«' 

jiidicio  sustineiis.  '^^'^'^  proponitur,  quuin  in  sequentibus  dicitur  •"  : 

l^III  Pars.  Gralian.  Breviier  montlratum  est,  quod  ^«^'>''«  inimicot  vettrot.  benefacile  hit  qui  oderunt^ 

bcni  iaudabillter  pertequuntur  ma/oi,  et  maii  damna-  vot,  et  orate  pro  eit  qui  vot  pertequuntur.  Et  lamen 

mer  persequunlur  bonos.  Itlud  autem  ApottoU  •"  :  "^  *P«o  <>'C»l»"'  P^^  propbeUm  ••• ;  Quem  enim  diii' 

NOTATIONES  CORRECTORUU. 

C.  XL1X.  ^  Fuiuram  :  In  duobus   codicibus  epi-  C*  L.  P  Si  ea :  Usque  ad  vers.  Provocamut  sunt 

stolarum  legitur ;  in  futurorum  gaudiorum  participa-  in  regesto  B.  Gregorii  iib,  2,  Indict.  li,  epist.  27, 

fion«;  in  uno  vero  manuscriplo  :  tn  futura*  caie-  scripta  Hartino  abbatl,et  Benenalo  iiouirio.  Retiqua 

ttium  gaudiorum  pariicipaiione.  In  codice  tamen  D  vero  non  ibi  legiintur,  sed  sunt  verba  sacrae  scriptu- 

\aticano    legitur    qnetnadraodum    apud    Graiia-  rae  cap.  22  Josuae.                                I 

num.  C.  Ll.  «I  Ea  vindicta  :   Apud  D.   Augustinum  et 

*  Dacorum:  In  libris  epistolarum   impressis,  et  Anselroum  sic  iegitur  :  Nequehieeavindicta  prohi- 

doobus  niannscriptls  le^itiir  :  DaditiorunC\  io  ali-  belur,  quce  ad  correclionem  vaiet  eiiam.  Ipta  enim 

quot  vcro  antiquis  Gratiani  cxeniplaribus  est:  Da-  pertinet  ad  mitericordiam^  nec  impedit^  etc. 
corum,  vel  atiorum  hubitationibut. 


QoiEsT.  IV.  G.  XLVIII.  •••  qui  :  orig.  ^  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  \en.  I,  II.  •••  ejut .  Edd.  coll.  o.  »••  inK- 
erouatn  :  orig.=  C.  XLIX.  ••'  Ep.  75,  (scr.  A.  591),  I.  i, £d.  Maur.  ~  Burch.  I.  15,  c.  18.  Ans.  1. 15,  c.  50. 
Ivo  Decr.  p.  16,  c.  19.  •*•  fuerant  :  orig.  —  Rurcb.  Ivo.  •••  hic  :  Ed.  Bas.  •••conci/to  :  Edd.  Bas.  Lugd. 
I.  ••'  ditcedat  :  Burch.  •••  add.  :  tanlum  :  Edd.  coll*  o.  —  Bohm.  •••  diiatandi  causam  :  Ed.  Arg. 
••*  ditcurreret  :  Eihi.  coIJ.  o.  —  Biirch.  *  futura  rlfa  :  Burch.  Ivo.  •••  giori/icenl  :  Ed.  Arg.  —  giori^ca- 
bunt  :  Ed.  Bas.  •**•  add.  :  utiiitatibut  :  orig.  —  Edd.  coil.  o.  *'  ita  ap«  Ans.  —  antiquorum  vei  aiiorum 
tei  datorum  :  £d.  Arg.  —  Aiaurinis  ex  Cluvero  videtur  legendum  esse  :  Daralitiit.  ••^  habitaloribut  : 
orig.  —  Ans.  —  Edd.  coJI-  o.  —  Bohiii.  •••  retlauratset  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  •••  non  est  iu  orig.  — 
/iwi7/i«:  Ed.Arg.  — i//«:edd.rell.  •«•C/jri«Oo«a:orig.— ;P- VHI.  •"  Roin.  c.  U,  v.4.=C.|L.  •«Mino 
Gregorius  ad  Marinianuiii  et  BencnaUim.  I.  5,  ep.  27,  (scr.  A.  595.)  Ed.  Ilaur.  •*•  Jos.  c.  22,  v.  20. 
•»*  Achan  :  Vulg.  =C.  Ll.  •*•  Ans.  I.  13,  c.  2.  Ivo  Decr.p.  10,  c.  60.  •'•  inferendte  :  Edd.  coll.  o. 
•''  add.  :  hominet  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  •*•  mantueludine  :  Edd.  coil.  o.  —  Ivo.  •*•  vapulet  :  £d.  Bas.  •'* 
recte   :   ib.     •"   twffawdo  :  Edd.   coU.  o.      •"   Malih.  c.  5,  v.   41.     •"  Prov.   c.  3,  v.  12, 


«"                             DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIII.  QU^ST.  IV.  «li 
git  Dominut  eorripit,  flngellat  au(em  omnem  filium ,  A  lens  eos  non  amore  •»•  correclloneni,  fted  odio  desi- 

quem  recipit.  Dicil  etiam  ••*  Dominus  •»:  Servut  ',  derare  vindiclam.  Ilaquc  posiquam  •»•  eos  docuit, 

^t  netcit  voluntalem  Dominitui,  et  laeit  digna  •«•  quid  esset  diligere  proximum  tanqnam  se  ipsum! 

plagit,  tnpulaint  paucit ;  tertut  autem.quiteit  volun^  inAiso  eliam   Spirilu  sancto  .  quem  decem  diebus 

Itf/m  Domini  tui.  el  faeit  digna  •"  plagit,  vapulabit  completis  posl  ascensionein  suam  desiiper   ut  pr#. 

multit.  Non  ergo  -quajriiur- .  nisi  *ul  ef  •«  ilie  •"  miserat,  misit,  non  deruerunt  lales  vindicta.  quain- 

▼mdicet,  cui  rerum  ordine  potesias  daia  esi .  et  ea  vis  multo  rarius  quam  m  veleri  testamcnio.  Ibi  enim 

▼olunlaie  vlndicel,  qua  paier  •  parvulum  •»•  niiitni  ei  majori  parieservienles  limore  premebantur;  bie 

flagellai.quem^»*  per  nuaiem  odisse  nondum  •»•  autem  maxlma  ••'  dilectione  liberi   nutriebantur 

poiesl.  Iliiic  •••  enim  ••^  aptissimum  ••»  exemplum  Nam  et  verbis  apostoli  Peiri  Ananias ,  ei  uxor  ejus 

4Utnr^»^,quo8alis:appare(,posse  peccaium  amore  (sicut  in  Actibus  Apostolorum  •••  legimiis  exani- 

poliiis  vindicari,  quamJmpunitum  relihqui,  ut  il-  mes    cecideruni ,   nec    resusciiati  sunt,    sed  se- 

luni,  in  quein  ••'  viudical,  non  poena  miserum,  sed  piilti  •»•. 

correcliune  bealum  •••  velii;   paratus  tamen  •••,si  C.  Lll.  QumverUati  eontraria  tunt  ChrUtiani  per^ 

opus  sit  •^»,  a?qiio  animo  plura  lolerare  ab  eo  illaia  tequi  debeni. 
•**,  qucm  vult  esse  correctum,  sive  in  euin  «*»  ha-  D  Item  Augustinas  contra  Cretconium  Grammatieum , 

beat  poieslaiem  coerceiidi,  sive  non  babcat.  §   \,  ^                 lib.  III ,  c,  6i**^, 

Magni  aulem  et  sancii  viri,  qiianquam  «*»  oplime  ^  Q»isquis  Cbristianum » (inquis)  persequilur,  Chri- 

scirenl  morleni  istam,  qiiag  aniiuain  dissolvil  a  cor-  ^^*  ®^^  iiiimicus.  Verum  dicis,  si  non«  hoc  in  illo 

pore,  formidandam  nonesse,  secundum    eorum  P^>^^^uitur,  qaodChrisioestinimicum.  Neqiieenin 

lamenanimum,  qui  illam  liniereni.nonnullapeccala  dominus  in  servo,  paler  in  filio,  marilus  in  con- 

morte  punierunl,  quo  cl  viveniibus  uiilis  •♦*  meius  i"fi>® » ^""'"  ^'"^  utrique  Christiani ,  non  debent^»^ 

incuteretur.et  illis,  qni  mortepuniebantur,  nonipsa  Persequr  vitia   Cbristianae  contraria   veritatl.  An 

mors  iioceret,  scd  peccaium,  quod  angeri  posset,  si  ^erOf  si  non  persequantur**»,  non  rei  negiigentis 

▼iverenl,  i!iiiiinueretur  •".  Non  temere  illi  judica-  ro^rJlo  tenebuntur? 

banl  •••,  quibus  tale  jiidicium  donaverat  •*'  Dcus.  ^*  ^'*'*  Q^^^^dmodum  homo  debet  diligere  proxi' 

liide  est,  quod  Ilelias  •*•  morie  mulios  affecit  *  ei*  "'"*"  "^"'  '^  ''''"'"• 

proprla  manu.  ei  igne  diviiiilus  impelralo,  quum  •*•  'T  f"*^"'"""^  ^^  Macedonium  ,  ep.  UI^^. 

et  alii  multi  •••  et  magni  viri  eodcm  spiritu  consii.  ^^^^^  '"'''"^  ^"'«^*"*'  proximum  tanquam  se  ip- . 

lendo  ••»  rebus  humanis  non  lemere   fecerinl.  De  ?"!;"'  ^*"^"™  P^^"^"^  **®'"'"^'"  *^^»'  beneficen. 
quoHelia  quum  exemplum   dedisseni^»«  discipuli  ^  *'1     . 'T*' '*''"'"''. ''*  '"^^""^''**"«  ^^^^"^«' 

•Domino%commemoraniesquid  ab  eo  faclum  sit.  Jtnt'''     "*  ^^''^'«««"^'  ^^^"<^^^  «^  ^^o»^»^»»'» 

uteiiam   ipsis  darei  poiesiaiem   peiendi  de  cqbIo  '               r    iiv    n      // 

ignem  ad  consumendos  •»»  eos,  qui  sibi  hospiliuro  ,,      .        ..         '  *     ^       ,"*    , 

non  pr«.buerant  ••»,  reprehcndit  in  eis  Dominus  ^''"'  Augustmus  ad^Donaium  Pretbyterum  .  ep. 

nonexemplum   propbet»  sancti ,  sed  ignoranliam         Hali  sunt  prohibendi  a  iiialo,  et  cogendi   ad 
▼indicandi,  qiiac  adhuc  eral  in  rudibus ,  animadver-      bonum. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

Servut :  Toius  hic  locus  restilutus  est  ex  evan-  quod  etiam  aurior  glossoB  animadveriii. 

gelio  et  B.  Augustino,  multaque  alia  emendata.  ^Si  non  :  Apiid  B.  Auffustinum  «st :  ted  hoe  in 

■  Qua  paier  :  In  originali   legitur  :  qua  pater  in  illo.  Verum  Ivo  et  Panormia  cum  Gratiano  concor- 

parvutum  filium,  quem,  etc.  danl. 

9'^^['  ^  Chrittianum  :  Antea   legebatur  :   Quit'  C.  LIY.^De  hac  re  copiose  disputat  B.  Augusti- 

qwt  thrittianut  iniquum  *  non  pertequitur  *\  Emen-  nus  in  c.  Ditplicet,  sup.  ead.  Hic  vero  summa  illlttS 

datum  est  ex  origiiiali.  Sunt  enim  verba  Crescpnii ,  D  disputalionis  paucis  verbis  collecta  est. 

QciEST.  IV.  C.  LI.  •«•  autem  :  Bohm.  •"  Luc,  c.  12 ,  v.  47  seq.  •»•  non  digna,  plagit  vap. : 
Edd.  coll.  0.  ^*\non  digna,  plagit  vap.  :  eaed.  •••  non  esl  ap.  Bohm.  •»•  ipte  :  Edd.  coll. 
?;.  „-  *vo-  •••  aJtJ-  :  «««w  :  Ed.  Bas.  •»»  add.  :  tamen  :  Edd.  coll.  o.  •»»  non  :  ead. 
•••  Bic  :  Edd  Liigdd.  ••^  autem  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  «»»  apertittimum  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  •»•  duei- 
tur  ;orig.  —  dicitur  :  Edd.  Arg.  Ven.  II.  •»»  quem  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  •»•  add.  :  ette  :  Edd.  coll. 
0.  •»•  add.  :  tit  :  eajd.  •*•  fiat  i  Eild.  Nor.  Ven.  I,  II.  Par.  Lugd.  I.  ^*^»  illicita  :  Ivo.  —  Edd.  coH.  o. 
eo  :  Ed.  Bas.  •*»  quijam  :  orig.  —  Ans.  Ivo.  •**  utilibut  :  Ed.  Bas.  •*•  nonest  in  orig.,  neqiie 
ap.  Ans.  et  Iv.  •*«  tindicabant  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11.  m.  •*»  paraverat  :  Ed.  Bas.  •*•  5  Reg.  c.  18. 
•*•  quod  —  fecernnt :  Edd.  coll.  o.  —  Aus.  Ivo.  •»•  magni  et  divini  :  Ed.  Bas.  ••*  contulendi  :  orig. 
•■»Luc.  c.  9.  ••■  contxmendum  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  *»*  prceberent  :  orig.  — Ans.  Ivo.  •••  amare  : 
Ito.  —  Edd.  coll.  0.  •»•  potteaquam:  id.  —  caed.-^Bohm.  •»»  maxime  :  orig.  —  Ivo.  ^Edd.  coll.  o. 
•••  Act.  c.  5.  •••  add.  :  siini  .  Edd.  Arg.  Nor.  Vcn.  I.  —  Bohm.  =:C.  LII.  ^  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  15. 
Decr.  p.  10,  c  61.  *  <7«i  fnf^a. :  Ed.  Bas.  **  iia  ctiam  Iv.  Paii.  —  in  Decr.  est  :  CArisiianiifii  iRi^uiu 
peruquitur.  •«»  deberet  :  Ed.  Arg.  ••«  pertequentur  :  Ed.  Bas.=C.  LIII.  •••  Ep.  155.  Ed.  Maur.  scr. 
A.  4U.  —  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  16.  Dccr.  p.  10,  c.  62.  ••^  beneficeniia  :  Edd,  Par  Lugdd.  •«•  contultatiQue  : 
Edd.  Lugdd.  II,  III.  =  C,  LIV.  •«•  cf.  supra  «  S8.     '  ' 


til3  iOECRETl  PARS  SEGUNDA 

Gralian.  Ex  hit  amnibui  coUigitttr,  quod  vindicta 
ni  inferenda  non  amore  ipsiut  vindiciw,ted  xelo 
jusiili^e;  non  ut  odium  exereeaiur^  ted  ut  pravilat 
corrigatur.  Sed  quum  vindicla  aliquando  inferatur 
damnis  rerum ,  aliquando  ftagellit^  aliquando  eUam 
morte  :  qweriturt  an  sit  peccalum  judici  vel  ministro 
reos  morii  tradere  f 

QUiESTIO    V. 

GRATIANUS. 
I  Pars.  Quod  autem  nulli  Uceat  atiquem  occidere^ 
illo  prmcepto  prohalur^  quo  Dominus  in  lege  homici" 
dium  prohibuit ,  dietns ' :  N«n  occides.  Item  in  evan" 
gelio  *  :  Omnis ,  qui^acceperit  gladium ,  gladio  per* 
ii)it. 

C.  L  Mali  non  sunt  interficiendi  ^  sed  flageUis  emenr 

dandi. 

Jiem  Augusiiniis  ad  MarceUinum  Comitem ,  de  Do^ 

naiistis  captis^  episL  CLIX*, 

Circumcelliones  illos,  ei  clerioos  partis  Donali, 
quos  de  Hipponensi  civitaie^  ad  judicium  pro  faclis 
eorum  publicae  disciplins  cura'  deduierai,  a  lua 
n^bilitate'  comperi  auditos,  et  plurimos  eoruro  de 
bomicidio,  quod  in  Reslitutum  catholicum  presliy- 
teruro  coromiserunt,  ei  de  cstde  Innocentii  alterius 
caiholici  presbyteri ,  atque  de  oculo  ejus  efiosso  et 
de^  digiio  praeciso  fuisse  confessos.  Unde  mihi  sol- 
licitudo  maxima  incussa  est,  ne  forte  sublimilas  tua 
eenseat  eos  tanta  legum  severilate  plectendos ,  ut 
qualia  fecerunt  talia  patiantur.  Ideoque  his  liieris 
obtcstor  Gdem  tuam ,  quam  habes  in  Cbristo ,  per 
ipsius  Domini  nostri  misericordiam ,  ut  hoc  nec* 
facias,  nec  omnino  fieri  permitias.  Quamvis  enim 
ab  iilorum  ioteritu*  dissimulare  possemus»  qui^^ 
Don  acciisantibus  noslris,  sed  illorum  notariis*,  ad 
quos  tuendx  publicae  pacis  vigilantia  pertinebat, 
praesentati  videantur  examini,  nolumus  tamen  pas- 
sio^Cb  servorum  Dei,  quasi"  vice  talionis,  paribus 
suppliciis  vindicari ;  non  quo  scelestis  hominibus  li- 
centiam  facinorum  probibeamus  auferri ,  sed  hoc 
magis  suOicere  voiumus,  ut  vivi  et  nulla  corporis^' 


.  CAUSA  XXIII.  QUiEST.  V.  «U 

A  parte  truncaii  vel  ab  inquieludiiie  iusana  ad  sani* 
tatis  otium  legum  coercitione  dirigantur,  vel  a  ma- 
lignis  opcrtbus  alicui  utili  operi  deputenlur.  Yoca* 
tur  quidem  et  isu  damnatio ;  sed  quis  non  inlelligat 
magis  beneiicium  quam  supplidum  nuncupaudum, 
ubi  nec  saeviendi  relaxatur  audacia,  nec  poenitendl 
medicina*'  subtrahiiur?  linple,  Christiane  judex, 
pii  patris  ofiicium;  sic  succense^  iniquitati,  ut 
consulere  humanilati  memineris,  nec  in  peccatorum 
alrocitatibus  exerceas  ulciscendi  libidinem,  sed 
peccatorum  vulneribus  curamli  adhibeas  voluntatem, 
Noli  perdere  paternam  diligentiamf ,  quam  in  ipaa 
inquisitione  servasti,  quando  lantorum  scelerom 
confessionem  non  extendente'^  eqouleo**,  non  snl- 
cantibus.  ungulis ,  non  urentibus  flammis ,  sed  'vir- 

B  garum  verberibus  eruisti ,  qui  modos  coercilionia 
el  a  magistrisartium  liberalium,  et  ab  ipsis  paren- 
tibiis**,  et^^saepe^'  etiam  in  judiciis  solei  ab  epi* 
wjopis  adhiberi.*'.  Noli  ergo  alrocius  vindicare  qood 
lenius  ^invenisli*;  inquirendi  quam  puniendi  neces* 
sitas  major  est.  Ad  hoc  enim  et  mitissimi  bomlnes 
faciniis  occultatum**  diiigenter  atque  iustanter 
examinant  *\  uC  inveniant  quibus  parcant. 
C.  U.  PraUr  suppUcium  mortis  rei  sunl  puniendi. 
Idem  MarceUino,  epist,  CLYIII**. 
Poena  illorum  ,  quamvis  de  lantis  sceleribus  con- 
fessorum ,  rogo  te  ut  praeter  supplicium  mortis  sit, 
el  propter  conscientiam  nostram ,  et  propter  catlio- 
licam  mansuetudinem  commendandam.  Ipse  enim 


C 


fructusad  nos  pervenit  confessioois  illtyrum",  quia 


invenil  calholica  ecclesia,  ubi  *s^iam*  erga  atro* 
cissimos  inimicos  servet  atque  exhibeat  ienitatem* 
In  tanta  quippe  crudelitate  quaecunque  praeler  san» 
guinem  vindicta  •*  processerit ,  magna  leqitas  ap- 
parebit.  Quod  etsi  modo  quibusdam  nostris"  illa 
atrociiate  commotis  videlur  indignum,  el  qii^ai 
dissoluiionis  et  negiigenii»  simile,  transactis  lamea 
inotibus  animorum  '*  (qui  recenlioribus  factis  so- 
lent  lurbulentius  exciuri)  egregie  luculenu  bonitaa 
apparebit. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


QcjEST.  V.  C.  I.  ^Notariis  :  In  librisB.  Angn- 
siini  excusts  partim  esimotaria,  partim :  notoria*". 
In  codice  Vaiicano  epistolarum  ubique  legitur  : 
notaria,  ct  episU  160,  in  qua  de  eadem  re  agitur, 
in  codicihus  impressis  ac  manuscriplis  legilnr  :  no* 
taria,  ilemqne  in  Breviculo  in  collatione  priroi  diet 
semel,  et  secundi  bis.  De  notoriis  vero  mentio  est 
in  1«  Ab  accusationet  §  JSunciatores  ff.  ad  SC.  Tur- 


f^ill.  et  C.  de  accusat.  I.  Ea  quidem.  Apuleiua  etiam 
ib.  7,  de  asino  aureo  habet :  notoriam^  ei  in  glos- 
sario  legitur  :  notoria ,  «m^pa. 

^  Succense  :  Sic  est  emeiidatum ,  additis  etiam 
nonnnilis  ex  originali ,  Anselino  el  Polf  carpo.  An- 
lea  erat  :  Sic  succensere  iniquitali  mcmjit«rt«,  lU  noii 
l^  in  peccatwrum^  etc.f* 


QciBST.  V.  P.  I.    '  Eiod.  c.  20,  V.  15.   «Matth.  c.26.  v.52.=  C.I.    •  Ep.  133.  Ed.  Jaur.  scr.  A.  412.  — 
Ans.  l.  13,  c.  10.  Polyc.  I.  7,  u  11.    ^  non  est  in   orig.    *  eausa  :  Edd.   coll.   o.    *  voiunlate  :   Ed. 
Bas.     *    non   leff.  in    Edd.   Ars.    Bas.      •    iion  :    Edd.    coll.  o.   ^  nc  :  Bohm.     *    interitum  :  £d. 
Bas 
piidttm 


*  voiunlate 
non   leg.  iii    Edd.   Arg.    Bas.      •    non  :   Edd.    coll.  o.   —  ne  :  Bohm.    *   interilum 
*•  quia   :  Edd.  coll.    o.    ***   etiam    ap.   Ans.   est   :  notariis.    "   quasi  in    aUenee  partis   wp- 
Ans.  —  Edd.  coll.  o.    "  add.  :  sui  :   Ed.    Bas.    '*  add.   :  salutaris  :  Edd.   coll.   o.     f  >^^ 


etiam  Ans.  f  dilectionem  vel  diiigentiam  :  Ed.  Bas.  *^  extendendo  :  Ed.  Arg.  —  extento  :  Edd. 
rell.  *'  aeuleo  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Bas.  **  add.  :  adhibetur  :  Edd.  coll.  o.  '^  ut  :  eaed.  '*  ipse: 
Ed.  Ven.  II.  *•  haberi :  Ed.  Bas.  ••  admtsnim  :  Edd.  coll.  o.  **  examinare  debent ;  ea;d.  =  C.  H-  " 
Ep.  139.  £d.  Manr.  ser.  A.41t.  — Ans.  I.  13,  c.  11.  Polyc.  I.  7,  t.  12.  ••  eorum  :  Ed.  Bas.  *'  add.  s 
eorum  :  ead.    ••  ex  nostris  :  ead.  ^  vestris  :  Edd.  rell,    ••  add. :  impiorum :  Ed.  Bas. 


19131 


DECRETI  PARS  SECUNDA.  GA€SA  XXlll.  Q\]ALST.  T. 


Itltl 


C.  III.  Mali  prohibendi  $unt  a  malo,  et  eogendi  ad  A  ul  nec  inlercessoris  religio  contemnatiir,  quia  et 
bonum.  pleclcndo,  ec  ignoseendo  lloc  solum  bene  agiiur,  iiC 


Idem  Donato,  ejntt.  CXXVII*''. 

Vniim  sobmesty  quod  in  tua  jnslitia  periime- 
sdaiut,  ne  forte  (quoninm)**  qnidquid  niali  contra 
Christianam  socieUlem  ab  bomlnibus  impiis  ingra- 
titque  comnittituf ,  profecto  gravius  esi  ei  atrocius» 
qaam  sl  in  alios  *taJia*  coQimjliantur'*,  tu  quoque 
pro  immantl«le  facijiorum ,  ac  non  potius  pro  leiii-> 
taiis  Cbristian»  consideratioiie  censeas  coercendum. 
Q«od  te  per  Jesum  Cbrislum  ne  facias  obsecramus. 
Et  paulo  po$i  :  {  i.  Ex  occasione  terribilium  judi- 
cum  ac  Jegum ,  ne  aQterni  judicii  popnas  Iuant'% 
corrigi  eos  cupimus ,  non  necari ;  nec  disciplinam 
circa  eos  uegligi  Tolumus,  nec  suppliciis,  quibus 
digni  sunt,  coerceri*^  Sic  igitur  eorum  peccata  ^  ^ 
compesce ,  ut  sint  quos  pceniieat  poccasse.  Et  paulo 
poet  :  §  S.  Prolnde  si  occidendos  in  his  sceleribus'* 
homines**  putaveritis,  deterrebitis  nos,  ne  per 
Operam  nostrani  ad  ▼eslrum  judicium  allquid  '^  tale 
perveniat.  Qiio  comperto*illi*  in  nostram  pemi- 
ciem  licentiori  audacia  grassabuntur,  iiecessilate 
nobis  impacta  *',  ut  eliam  occidi  ab  eis  eligamus 
potius,  quani  eos  occldendos  vesiris  jodiciis  inge- 
ramus  '*• 

C,  IV,  Quiet  eecletite  principum  teverttate  Juvatur, 
Idem  Macedonio ,  epitt.  LIV*^. 

Prodest  *et*  severilas  vestra,  cujus  ministerio 
quies  adjuvatur  et  nostra.  Prodest  *et'  intercessio 


vita  boniinum  corrigatnr.  Quod  si  tanta  est  pervcr- 
sitas  et  impietas,  ut  ei  corrigend^^  iiec  discipiina 
posslt  prodesse,  nec  venia,  a  bonis**  tamen  ioieii- 
tione  atque  conscieniia,  quam  Deus  cemit,  siva 
severiiate  sive  lenitale,  iion  nisi  officium  dilectioait 
impieatur, 

C.  V.  PALEA«". 

c  Hoc  taroen  inteUigendum  esl  de  iins,  qiios 
praesentla  suppiicia  in  melius  commutant,  non  iie 
illis,  qui  obsiinati  sunt  in  malo,  qui  si  semper  vivc- 
rent,  semper  peccareni,  quorum  pocna  hic  iocipit, 
et  iu  xtemum  durabit.  > 

\I.  In  praitentiarum  nonnulli  puniuntur^  ne  in 
wternum  flageUentur. 

Ilem  Hieronymus  in  Nahum  Prophttam^  ad  c.  1^^ 

Quid  ergo,  ait,  contra  Dominum  cogilatis?  Ipse^, 
quicreavit^*  mundum,  et  consummaiionem  ejns 
faciet.  Qtiod  si  vobis  videiur  cradeiis ,  rigidus  et 
craentus^,  quod  in  diluvio^  genus  delevithumi- 
niiin ,  siiper  Sodomam  et  Gomorrbam  ignero  ei 
sulpbar  pluit,  iEgyptios  subroersil  auctibos^, 
Israelilarum  cadavera  prostravit  in  ereroo ,  scitote, 
euro  ideo  ad  praesens  reddidisse  supplicia ,  ne  iii 
aternuro  puniret.  Cene  aut  vera  sunt  qu»  Pro- 
phet»  loquunlur,  aut  falsa.  Si  vera  sunt  qus  de 
severitate    ejus  videntur  dicere ,  ipsi  dixerunt^  : 


Aostra ,  cojys  mlnisterio  severiias  temperatur  et  q  Non  vindicabit  Dominut  bit  in  id  tptum  in  tribula- 


vestra.  Non  vobis  displiceat,  quod  rogamini  a  bonis, 
quia  nec  bonis  displicel ,  quod  timemini  a  malis. 
§  I.  Nam  lioroinum  iniquiiatera  eiiaro  apostolus 
Paulus  non  tantum  *de*  judicio  futuro,  verum  eiiaro 
de  prssentibus  veslris  saecularibus*  potestatibus 
terruit,  asserens  et  ipsas  ad  dispensationem  divina 
providentiae  peninere.  Ofiim<**,  inquit,  anima  pote- 
ttatibut  tublimioribut  tubdita  tit^  ete.^  Haec  verba  apo- 
sloli  atilitatcm  vestrae  severitati:i  osienduni.  Proinde 
sicut  diJeciionem  Jussi  sunt  terrentibus  debere  qui 
timent,  ita  dileclionein  jussi  sunt  limentibus  de- 
bere  qui  terreni.  Nihil  noccndi  cupidiuie  fiat,  sed 
omnia  coiisulendi  caritate,  et  nihil  fiat  immaniier, 
nihil  inhumaniter.  Ita  forroidetur  uilio  cogniloris , 


tione;  sin  aulem  falsa  sunt,  et  falsum  esl  quod  dk 
cilur^*  :  Son  conturget  duplex  tribulatio  :  falsa  est 
crgo  ct  crudelilas,  qiise  in  lege  descripta  ^*  est.  Qiiod 
si  verum  est,  ut'*  negare  non  poleranl,  dicenie 
Propbela  :  Non  vindicabit  **  Dominut  bit  in  id  iptum 
in  tribulatione  :  ergo  qui  puiiiti  sunt  poslea  no» 
punientur.  Si  autem  ^ilii*  postea  punientur,  scri- 
ptura  mentiiur,  quod  dicere  nefas  est.  Ileceperant 
ergo  et  qoi  in  diluvio  perierunt,  et  Sodumitae ,  et 
^gyptii ,  et  Israelitae  in  suliiudine  inala  soa  in  vila 
sua.  §  1.  Quaerai"*  bic  aliquis,  si  fidelis  depreben- 
sus  ia  aduiierio  decolletur,  quid  de  eo  posiea  fiat? 
Aul  enim  punieiur,  et  falsuro  est  boc,  quod  dicitur  : 
Non  vindicabit*^  Dominut  bit  in  id  iptum  in  tribu- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  lY.  ^Sofcuiaribut :  Aniiquioribas  editionibus  Aulea  legebatur  :  iif  corrt^^iu/isrm^  nirfi/itrip^tiiar 
epislolaruro  B.  Augustiniin  margine  est  adscriptum :  ^  nec  venia  remedia  tuffragentur^  ab  omni  tamen  iu 
de  prmtentibut  vettrit  tecuribut  terruit,  In  Antver-  '^  tentione  •  elc. 

piana  vero  est  in  texiu  baec  eadem  leciio,  sed  siue      \  C.  V.  'Abcst  baec  Palea  a  vetusiis  exemplaribus, 
dictione  :  proEteniibut.  quae  coUata  sunt ,  uiio  excepto ,  io  quo  est  conjuii- 

^Ei  cprrigendoB  :  Sic  esl  emendatum  ex  originali.      cta  capiti  superiori. 

QoiEST.  Y.  CUI  **  Ep.  ftOO,  £d.  Maur.  scr.  A.  408.  —  Ans.  i.  13,  c.  12.Po1yc. ib.  **non  est  in  Eil.  Bas. 
**coiNmt</aittr ;  Edd.  coll.  o.  ^ineidant :  orig.  *'  exerceri :  ib.  **  abest  ab  Eiid.  coll.  o.  exc.  Bas.  '*  mroa 
putatit :  Edd.  coll.  o.  *^  aartd^m :  eaed.  **  impacta  et  indicta  :  orig.  —  £d.  Bas.  **  inferamut :  Edd.  coli. 
o.  =  C.  IV.  *'£p.  153.Ed.  Maur.scr.A.414.—  Polyc.  1.1,  t.ult.  **Rom.c.l5,v.l.  ^reicorrigendee: 
£dd.  Arg.  Bas.  **  ab  omni :  Edd.  coU.  o.  =  C.  V.  ^  llaiC  sunt  ipsius  Gratiani  verba,  hoc  translaU  ex  diclo, 
quod  sequilur  c.  43.  D.  5,  de  pten.  —  Omissa  sunt  in  Ed.  Bas.;  capiii  praeced.  aunexa  in  Ed.  Arg.  r= 
C.  VI.  «>  Polyc.  I.  6, 1.  12.  '*  add.  :  ett :  Eiiii.  coli.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  11,  lU.  ^*  creaveral  :  £d.  Bas- 
^  add.  :  Deut  :ead.  '*  cf.  Gen.  <%  7,  ei  19.  ^*  in  fuct.  :  Edd.  colT.  o.  pr.  Lugdd.  II,  111.— cf.Exod. 
c.  15.  ^^  Mahum  c.  I,  ▼.  9,  sec.  LIX.  ^  Idem  loc.  sec.  Vulg.  ^*  uripta  :  Edd.  coH.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  lU.  **  et :  eaed.  *'  judicabit  Deue  :  Edd.  coll.  o.  **  add. :  ergo  ;  eaed.  pr.  Arg.  Lugdd*  11» 
Ul.  —  cf.  c.  44,  D.  3,  de  pcen.   **judicabU  Deut  i  £dd.  coU.  o. 


mi  DEGRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  XXIII.  Q\}JES1.  V.  1219 

hiione,  ant  non  ptinietiir,  et  optandam  est  adulte-  A  C.  Y1I1.  Ex  officio  non  esi  peecatum  hominem  oc- 
rls,  nt  Itt  pncsentiaritm  brevi  et  ciia  p(Bn.i  crucia-  cidere. 


tm  rrustrenlur  aeternos.  Ad  qnod  respondcbfmus , 
Deum,  ut  omnium  reriim,  ita  ^el' snppliciorum 
qiioque  scire  mensuras'^  et  non  praeTeuiri  senlcn- 
tia  Judicis,  nec  illi  in  peccatorem  exercendae  debinc 
poense  aufcrri  potestaiem,  et  niagnum  peccatum 
^magnis  diuturnfsqae  lui  crnclalibus.  Si  qiiis  an- 
lem  punitus  si(  iit  ille  in  lege*',  qui  Israeliiis  male- 
diierat,  et  qui**  in  sabbato  ligna  collegerat,  tales 
postea  Qon  puniri »  quia  culpa  levis'^  praescnti  sup- 
plicio"*  compensaia  sil. 

C.  YIL  Qm  rei  eunt  ianguinis  ab  eecietia  defendi 
debent. 

Item  Gregorius  papa  >*. 

Reos  sanguiRift  defendat '  ecclesia,  ne  eflusione 
*'  sanguinis  parliceps  fiau 

II  Pars.  Gralian.  Hine  apparet ,  quod  mali  /fa« 
gellis  sunt  eoercendi ,  non  menibrorum  truncatione 
vel  temporali  morte  plectendi,  §  1.  Sed  objicitur 
illud ,  quod  Dominus  ait  ad  Moysen  "  :  Maleficos 
non  patieris  vivere  ;  itenn  •• :  Oiii  coieril  cum  ju- 
niento  niorte  rooriatur.  Adulterio  etiam  vel  btasphe- 
niia  crimine  notatus  immisericorditer  lapidari  jn- 
betur,  Item  MoyseSj  qui  legem  acceperat,  cultores 
idoH  morte  punivit,  Samuel  etiam  Agag  pinguiisimum 
regem  in  frusta  conscidit.  Phinees  quoque  Judwum 


De  occidendis  bominibus,  ne  ab  eis  quisqnam  *^ 
occidatur,  non  mibi  placet  consilium,  nisi  forie  sit 
miles,  aut  publica  functione  tenealur,  ut  non  pro 
se  boc  faciat,  sed  pro  aliis  vel  pro  clviiate,  ubi  etiam 
ipse  esi,  accepia  legitima  poieslale,  si  ejus  con- 
gruit  personsc.  Qui  vero  repelluntur  aliquo  terrore, 
ne  niale  *'  faciant,  eliain  ipsis  aliquid  forlasse 
pnestalur  ••.  Hinc  aulcm  dictum  esl  •^ :  Non  resi- 
stamus  malOf  ne  ••  nos  •*  vindicta  delcctel,  qiiae 
alieno  malo  aniinum  pnscil,  non  ut  correclionem 
bominnm  negligamus.  Undc  nec  reus  est  mortis 
aliena^,  qui,  quum  sux  possessioni  ex  lapidibus  ^ 
murum  circumduxcrit,  aliquis  ex  ipsorum  usu  '* 
^  percussns  inlereat  ^'.  Neqne  enim  reus  est  Ghnstia- 
nus,  si  bos  ojus  aiiquem  feriendo,  vei  equus  calceni 
jaciendo  aliquem  occidat,aut  ideo  non  debeiit  Gbri- 
stianorum  boves  babere  cornua,  aut  equus  ungnJas, 
aut  dentes  canis  ^*.  An  ^*  vero,  quoiiiani  aposlolus 
Paulus  satis  egil,  ut  in  tribiini  nolitiam  perferretur 
^S  insidias  sibi  a  quibusdam  perdiiis  prxparari  ^', 
et  ob  boc  deductores  accepii  arinatos,  si  in  illa  '• 
*arma*  scelerati  bomines  incidissent,  Paulus  in  ef- 
fusione  sanguinis  eorum  suum  crimen  agnosceret? 
Absit,  ut  ea,  qux  propler  bonum  ac  liciiuni  facunuft 
anl  babeinus,  si  quid  per  ^'  bapc  ^*  praeter  nostrani 
voluntatem  cuiquam  ''•  mali  acciderit,  nobls  im- 
putetur.  Alioqui  ••  nec  ferramenta  domestica  et  *' 


cum  Madianiiacoeuntem  giadio  transfixit,  quod  est  ei     agreslia  sunt  babenda,  ne  quis  eis  ".vcl  se  vel  al- 

fnirf  ftf  trm    mA     im§mlillt»w»      ^immitit^tf     nAMtmultS   in  tnAlmri  ^.  •_•.  ■  «•«.  ...  ««k 


reputatum  ad  justitiam,  Simiiiter  nonnulti  in  veteri 
testamento  invemuntur  malos  trucidasse ,  nec  tamen 
transgressores  legis,  sed  defensores  appetlantur,  {  L 
Prohibetur  ergo  itio  prcecepto  quisque  sua  auctoritaie 
itt  necem  alicujus  armari ,  non  legis  imperio  reos 
morti  tradere,  Qui  enim^  publica  potestate  funetus, 
ipsius  tegis  imperio  malos  perimit,  nec  itlius  prcscepli 
transgressor,  nec  a  calesti  patria  alienus  habetur, 

Vnde  Augustinas  ad  Publieolamf  epist.  CUV,  ••: 


teruro  interiinat,  nec  arbor  ••  *aut  resiis*,  ne  quis  *^ 
se  inde  suspendat,  nec  fenestra  facienda  *eftl*,  ne 
per  banc  se  quisquam  ••  praecipitet.  Quid  *•  plura 
commemorem,  quum  ea  commemorando  iUiire 
non  possem?  Quid  *enim*  est  in  usu  bominum 
bono  ac  licito,  unde  non  possit  *eiiam'  Demicie* 
irrogari  ? 

ill  Pars.  Gratian.  Se  ipsum  itiam  pirimer^  muita 
legis  auctoritote  aiieui  permtiitur. 


NOTATIUNES  GORREGTORUM. 

G.  Vn.  f  Defendat :  Apod  Bnrchardnm  et  Ivonem,  codice  Taticano  epistolamm  B.  Augnstini.  Nam  in 
qni  boc  ciunt  ex  dictis  Augustini ,  lcgilur :  noji  de-  impressis  desunt  istse  voces.  Apud  Gratianum  vera 
fendat.  erat  :  suee  possessiom  murorum  ambitum  eircumr 

G.  Ym.  s  Ex  lapidibus  '  Sic  est  'emendatnm  ex  D  duxit\ 


Qu^ST.  V.  G.  Vf.  •*  mensuram  :  eaed.  pr.  Bis.  Lugdd.  II.  JII.  ~  Levii.  c.  U.  ••  Num.  c.  15. 
•'  add.  :  et  brevis  :  Ed.  Bas.  — add.  :  ejus  :  Ed.  Arg.  •*  add.  :  severitatis  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Arc.  Nor. 
Ven.  I.  z='G.  VIL  »•  Haec  est  suinma  eorum,  qos  supra  G.  U,  q«.  6,  c.  5,  ex  Gregorio  refernnlar.  Burc h. 
I.  19,  c.  109.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  121.  ••  efusionis  :  Ivo.  — P.  II.  "  Exod.  c.  »,  v.  18.  ••  Lcvit.c.«0, 
V.  15.  =  G.  VIIL    •»  Ep.  47.  E<l.  Maur,  scr.  A.  59«.  —  Ans.  1. 15,  r.  IS.  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  I.  Decr.p.  *0, 


c.  l.Polyc.l.  7,  1. 11."  •^  aniMM  :  orig.  —  Ivo  Decr.  ^  mala  :  Edd.  coll.  0.  •*  prtBSietur  :  Edd. 
Bas.  Liigdd.  II,  IIL  •»  Matlh.  c.  5.  v.  59.  ••  add. :  forte  :  Ed.  Bas.  ••  vos  :  Edd.  Logdd.  II,  IIL  *  eo- 
•lein  fcrc  inodo  legltur  ap.  Iv.  in  Panorm.  —  in  Decreto  esi  :  ^nt  quum  sua  possessioni  muros  eireum" 
iinxerit;  apud  Ans.  vero  :  ^iir  ottimi  bucb  pou.  murum  drcumdux.  ^*  ex  tpsius  ruinis  orlg.— «  tptorttm 
liipsu  :  Bobm.  ^»  mieriit  :  Edd.coll.  o.  "  canes  :  easd.  —  Ivo.  "  At :  Ans.  —  Ed.  Arg.  —  Aui :  orig. 
—  Uo.  —  Edd.  rell.  o.  pr.  Logdd.  11,  IIL  —  cf.  Act.  c.  i5.  '*  perferrel :  Edd.  coll.  0.  '•  praparatus : 
eaed.  —  Ivo  Pan.  »•  si  im  illos  :  exd.  —  eod.  "  propur  :  Ed.  B;is.  '•  hoe  i  Edd.  colL  o.  pr.  Bas. 
Lugdd.  II,  lil.  ^  quiequam  :  Ed.  Bas.  ••  aliquamio  :  Edd.  Par.  Lugd.  I.  •'  aut  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Ary. 
^^exeis  :  Edd.  coll.  o.  ^nee  arbores  plantandce  :  eed.  —  vcrlwi  :  nee  arb,  —  priBcipiUt ;  omisia  mml 
In  IV.  Pan.  •^  add.  leseis:  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  Logdd.  II,  lU.  **  quispiam  :  Bobm.  ••  et  quid  :  Edd, 
coU.  o. 


1219 


DEGHETl  PARS  SECUNDA.  €Al]SA  XXIIL  QUi£ST.  V. 


Vnde  Auguslinus  llb,  1  de  civitate  Dei,  c.  17  ei  A  quandoquidem  *••  scrlpium  esl "' 


18.  •» 

G.  IX.  Qui  Deo  aucldre  belta  getservni »  pmecepta 
non  occidendi  nequaquam  transgressi  sunt, 

Si  non  licel  privata  potestate  alicui  liominem 
occidcre  *vel*  nocentem  ••,  cnjus  occidendi  licen- 
tiam  lex  nulla  concedit,  profecio  eiiam  qui  se  ipsum 
occidit  homicida  cst,  el  tanto  fit  nocenlior,  quum 
se  occideril,  quanto  innocenlior  in  ea  causa  fuit  ••, 
qiia  se  occidcnduro  putavit.  Nam  si  Juds  factum 
merito  deiestamur,  eamque  vcritas  judtcat,  quum 
laqueo  se  suspcndit,  sceleraiac  illius  traditionis 
auiisse  potius,  quam  expiasse  commissum»  quo- 
niam,  de  Dci  misericordia  desperaudo  ••  exiliabi- 
liier  poenitcns,  iiullum  sibi   salubris  pocniienli»  lo- 


ItSfiO 

Diiiges  pro^» 


mum  tuum  sicul  te  ipsum,  Porro  si  falsi  teslimonii 
^•*  non  minus  reus  est  qui  de  se  ipso  falsum  fate- 
tur  ^••y  quam  si  adversus  proximum  lioc  faceret, 
quum  in  eo  prxceplo,  quo  falsum  testimonium  pio- 
liibetur »  adversus  proximuro  prohibeaiur,  pos* 
sitque  non  recte  inlelligentibus  videri  non  esse 
prohibiluni»  ut  adversus  se  ipsum  quisqiie  falsus 
testis  exsislat  ^*^ :  quanto  magis  inteiligenduro  est, 
Don  iicere  homini  se  ipsum  occidere,  quum  in  eo» 
quod  scriptum  est :  Non  oeddet ,  nihiio  ^^^  deinde 
addito,  *nullus*,  nec  ipse  utique,  cui  pracctpitor» 
intelligitur  ^^*  exceptus?  Item  infra  eod,  capite: 
g  5.  Non  oecidest  non  ^'*  alierum :  *ergo'  nec  te. 
Neque  enim  qui  se  occidit  aliud  quam  hominem  oe- 


cum  reliquii :  quanto  magis  a  sua  ncce*^  se  absti-  b  cidit.  §  4.   Quasdam  vero  *^^  exceptiones  eadera 


nere  debct  qui  tali  supplicio  quid  in  se  puniat  noii 
habct?  ludas  eiiim,  qiium  se  occidit,  sceleratum 
hominem  occidii,  et  tamen  non  solum  Christi,  ve- 
nim  etiam  ••  suae  mortis  reus  finivit  hanc  vitam, 
quia,  licet  propler  *suum*  scelus ,  alio  lamen  sce- 
lere  suo  ••  occisus  est.  §  1.  Cur  autem  homo,  qui 
roali  nihil  fecit,  sibi  male  faciat,  et  se  ipsum  inter- 
liciendo  hominem  inlerficiat  iniiocentem,  ne  alium 
paiiatur  nocentem,  atque  in  se  perpeiret  peccatum 
proprium,  ne  in  eo  perpetrelur  alieuum?  Jlem  e. 
^  :  §  St.  'Neque  •^  etiiin  frustra*  in  sanctis  cano- 
nicisque  libris  nusquam  nobis  divinitus  praeceptum 
permissumve  reperiri  potest,  ut  vel  ipsius  adi- 
piscendae  immortalitatis ,  vei  uUius  *•  curandi  •• 


ipsa  divina  fecit  ^**  auctoritas,  ut  "•  liceat  homi* 
nem  occidi;  sed  his  exceplis,  quos  Deus  occidi 
jubet,  sive  data  lege,  *sive*  "^  ad  personaro  pro 
tempore  expressa  jussione.  Non  "•  •auiero*  ^  ipse 
occidit,  qui  ministerium  del)et  *^^  jubeiiti ,  sicnt 
adminiculum  gladius  est  utenti.  £t  ideo  nequaquam 
contra  hoc  pra:ceptum  feceruni,  quo  dictum  est : 
Hon  occides,  qn\  Deo  auciore  bella  gesserunl,  aut 
personam  gerentes  publicx  poiestaiis  secundum 
^us  •••  leges,  hoc  est  justissimae  raticnis  imperium, 
sceleratos  morte  punierunt.  Et  Abraham  "^  non 
soluin  non  est  culpatus  crudelitaiis  crimiiie,  verum 
eliam  iaudalus  est  nomine  pietaiis,  quod  voluit  fl« 
lium  nequaquatn  sceleraie,  sed  obedienter  occidere* 


cavendique  mali  •'  causa  nobismeiipsis    nccem  ••  C  £i  merilo  quxritur,  utrum  pro  jussu  Dei  sit  ha- 


inferamus.  Nam  et  prohibilos  nos  esse  inielligen- 
dum  est,  ubi  lex  ait  •• :  Non  occides ,  praesertim, 
quia  noii  addidit,  proximum  tuum ,  sicut  falsum 
testimoniuin  qunm  vetaret :  Fatsum  '••,  inquit,  /e- 
itimonium  non  dices  adversus  *•'  proximum  tuum. 
Nec  ^•^  ideo  tamen  *•• ,  si  adversus  se  ipsuin  quis- 
quam  '•^  falsum  testimonium  dixerit,  ah  hoc  se 
crimine  putaverit  alienum ,  quoniam  regulam  dili- 
gendi  proximum  a  semetipso /diiector*  *••  accepit, 


bendum»  quod  Jeplite  "•  filiam,  quae  patri  occarril, 
occidit,  quum  se  ^**  immolaturum  'Deo*  id  vovisset 
"^,  quod  ei  redeunii  de  praelio  victori  f  primitut 
occurrisset.  Nec  Samson  "•  aliter  excusatur,  quod 
se  ipsum  cum  hostibus  ruina  donius  oppressit,  nisi 
qiiia  Spiritus  "•  latenlur  hoc  jusserat,  qui  per  illuro 
miracula  faciebat.  His  igitur  cxceptis,  quos  vellex 
justa  ^*^  generaliter,  vel  Ipse  fons  jnstiti»  Deus 
specialiter  occidit  jubet,  quisquis  horoiiiero  vel  so 


NOTATIONES  CORREGTORUM. 

€.  IX.  ^  Non  ttutem :  Sic  esi  emendatum  ex  ori-  ^  hic  locus  multo  aliter  se  habebat.Snnt  autcm  et  alta 
ginali ,   praesertim  Antverpiano.  Nain  antea  toius      multa  restituta. 


QuiEST.  V.  G.  IX .  P.  III.  •^  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  4.—  in  Panorm.  le^intur  init.  capitis  usque  ad  S  2,  etif  5—5. 
•*  innocentem  :  Edd.  coll.  o.  -  '  Ivo  Paii.  ••  fuerii  :  Edd.  Arg.  Bas.  ••  desperandum  :  Ed.  Bas.  •'  sui 
€(ede  :  Edtl.  Lugdd.  U,  111.  —  sua  tmde  :  Edd.  rell.  —  Ivo  Decr.  ••  desid.  in  Edd.  coH.  o.  pr.  Bas. 
Lugdd.  II,  111.  ••  ahest  ab  Edd.  Bas.  Lugdd.  H,  ill.  •^  Neque  —  [rustra  :  non  stini  in  Decr.  Iv.  •*  ipsius: 
Edd.  coll.  0.  *^jcarendi  :  orig.  -r-  Ivo  Decr.  •'  criminis  :  Ed.  Bas.  ••  neceue  :  ib.  ••  Exod.  c.  20,  v.  5. 
»••  ib.  V.  16.  »••  apud  :  Ed.  Arg.  "•  Non  :  Edd.  Arg.  Bas.  »••  -abest  ab  Ed.  Bas.  "^  desid.  Ib.  *•* 
non  est  ap.  Iv.  >••  quoniam  quidem  :  Edd.  coll.  o.  ^«^  Matth.  c.  22,  v.  59.  ^•^  testimonio  :  Ed.  Bas. 
*••  fateatur  :  ib.  "•  asMiat  :  orig.  —  Ivo.  —  Ed.  Bas.  "»  nihil  :  Ivo.  —  Edd.  eoll.  o.  "•  intetligatur  ! 
id.  —  eaed.  »»•  nec  te,  nec  atterum  :  id. — exd.  "^  tamen  :  Edd.  Arg.  Nor.  —  »ero  i«rfe  :  Edd.  Bas. 
Lugdd.  II,  III.  «>•  fadat  :  Edd.  Ven.  II.  Lugd.  I.  Par.  -^  facU  :  Edd.  Nor.  Ven.  I.  »•  ut 
—  occ,  :  oinissa  sunt  in  Pan.  et  Docr.  Iv.,  el  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.;  sunt  tamen  ap. 
August.  "^  abest  ab  Iv.  Pan.  ^^  sive  putem  ipse^  qui  occidit  :  Uo  Pan.^eodem  niodo,  missa  umen 
voce  :  aulem  :  Edd.  coll.  o.  **•  prcebet,  :  Edd.  Liigdd.  II,  III.  ^*^  jus  legis  :  Edd.  coll.  o.  ^*^  Genes.  c.  22: 
'••  Judic.  c.  II.  "•  de:>id.  iu  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  "^  adtfovisset  :  Ivo  Decr.  f  ^iciuro  : 
Ed.  Bjs.    >'•,  Judic.  c.  16.    ''•  add.  :  sanctus  :  Edd.  Bas.  Lugdd.    '"  isla  :  Ed.  Bas. 


ttil 


DEGRETI  PARS  SECUNDA/  GAUSA  XXUi.  QUiEST.  T. 


I2tt 


ifsuni  vel  quemlibel  occideril,   homicidii  crimine  A  ^*  ^lll»  ^on  est  reut  homicidii  mUe$^  qui  poie$iaU 


iiuieclilur.  Item  «•  26 :  §  5.  lloc  dicimus,  boc  as- 
seriuius,  hoc  modis  omnibus  approbamus,  neminem 
sponuneam  moriem  sibi  inferre  debere,  veluli 
fuj{iendo  mplesiias  lemporales,  ne  incidat  in  per- 
peiuas ;  neminem  proplcr  aliena  peccaia ,  iie  lioc 
ipso  incipiat  babere  gravissimum  "*  proprium, 
quem  "*  non  polluebai  alienum  ;  neminem  propier 
sua  peccau  praelerila,  'propler*  quae  magis  hac  '** 
viia  opus  esl,  ui  possint  ''*  pcenitendo  sanari ;  ne- 
minem  velut  desiderio  vilx  melioris,  qux  post 
morlem  speratur,  quia  reos  "*  sux  mortis  inelior 
'*'  post  moriem  vita  iion  suscipii. 

C.  X.  Nemini  licel  tibi  rhanus  injieere. 

Idem  contra  literai  Petiliani,  lib.  II ^  c.  i9  *»*. 

Tu  dixisti,  laqiieo  Iradilor  perilt  "•.laqueum 
talibus  dereliquii.  Hoc  ***  ad  nos  omnino  non  per- 
tinel.  Ne<)ne  ehim  veiieramur  nouiine  marlyrum 
eos,  qui  sibi  collum  ligaverunt. 

C.  XI.  De  eodem, 

Uem  Hieronymus  in  Jonam  Prophetam^   ad  cap.  /, 

non  longe  a  fine  "^. 

Non  est  noslrum  tnortem  arripere,  sed  illalam  ab 
aliis  libenler  evcipere  ^'^.  Unde  et  in  persecutioni- 
bus  *••  non  licel  **•  propria  perire  manu  (absque 
eo,  iibi  castitas  periclitatur) ,  sed  percutienti  colla 
submittere, 

C.  XII.  Nulla  fiat  oratio  pro  his  qui  $e  ipsot  in- 

terficiunt. 

Item  ex  Concilio  Bracarensi  I,  c,  34  ^^^ 

Placoit,  ut  '*•  qui  sibi  ipsis  volunlarie  ^^*  aut 
per  ferrum,  aut  per  venenum,  aut  per  prxcipiiium, 
aut  per  suspendium,  vel  qiiolibet  inodo  *violentam* 
inferont  morlem,  nulla  prorsus  ***  pro  **•  illis  **' 
in  oblatione  commemoratio  fiat,  neque  cum  psalmis 
ad  sepulturam  eoruin  cadavera  deducantur.  Multi 
enim  sibi  hoc  per  igiiorantiam  usurpant  **^.  Simi- 
liter  et  de  bls  placuit  fieri,  qui  pro  suis  sceleribus 
puniuntur  **•. 

Graiian.  Impoinitentet  subaudiatur.  Item  Augusti- 
iius  in  eodem  lib.  I  de  civitate  Dei^  c,  26.  ^**. 


obedient  hominem  occidit, 
IV.  Pars.  Miles,  quum  obediens  poiestati,  sub 
qua  legiliine  coiistilulus  esl,  hominem  occidit,  nulla 
civilatis  suac  lege  reus  est  homicidii;  imo,  nisi  fece- 
rit,  reus  est  imperii  deserii  atque  contemti.  Quod 
si  sua  sponle  atqiie  auctoritaie  recissel,  in  crimen 
efl^usi  humani  saiiguinis  iiicidisset.  Itaque  unde  pu« 
nilur,  si  fecerit  iiijussus ,  inde  punietur,  nisi  *•• 
fecerit  jussus. 

C.  XIY.  Homicida  ett  qui  tponte  occidit  quot  judex 
jubet  occidi. 

Item  in  qua;stionibut  Exodi,  quwtt.    XXXIX  ad 
c.ii  »»». 

Quum  minister  judicis  occidll  euin,  qiiemjudex 

£  jussit  occidi,  prorecto,  si  id  sponte  facil,  boniicida 

esl,  eliamsi  eum  occidut,quem  scila  judice  debuisse 

occidi. 

C.  XY.  Sicut  jure  Inudatur  obedienlia,  ita  repreheu" 
ditur  qui  sibi  7ion  concessa  usurpat. 

Idem  lib.  XXII,  contra  Faustum,  e.  73. 
Lex  xterna  ita  medio  quodam  loco  posuit  ali- 
qua  Miominihus^,  ut  in  eis  usurpandis  merilo  repre- 
bendalur  audacia,  in  exseqnendis  ^auiem*  jure  ohc- 
dientia  lauJctur.  Abrabnm  ^  si  sponianens  in  occi- 
deddo  niio  motus  fuisset,  exsecrabilis  baberelur:  at 
jubenli  Deo  obsecundans  famulalus  est. 
C.  XYl.  Bono  animo  oficia  vindicta^  possunt  impleri. 
Idem  in  qucestionibus   super  evangelia,  lib.  /,  qu. 
iO  »•«. 
r     Officia  vindiclae  possunt  impleri  *••  bono  animo, 
quomodo  lex,  quomodo  judex. 

C.  XYH.  iVoit  est  iniquut,  ted  humanut ,  qui  crimeH 
pertequitur,  ut  hominem  liberet. 

Idein  ad  Macedonium^  epitt.  LIV  **^. 

Non  est  iniquitatis,  sed  potius  huroanitatis  socie« 

uie  devinclus  *••,  qui  propterea  est  crimiuis  perse- 

cutor,  ul  sit  bominis  liberator 

C.  XYIU.  Quare  tint  inttituta  regia  potettas  et  lega- 
lia  tormenta. 

Idem  in  eadem  epistola  *•*. 

Non  frustra  sunt  insiiluu  polesus  regis,  et  cogni- 

loris  jus  ^•^  ongulae  carnificis,  arma  mililis,  disci- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XV.  i  Abraham  :  Confeclum  cst  hoc  caput  ex  ^  motus  exsccrabilts^  Deo  autem  jubenle  obsecundaus 
verbis  B.  Augostini,  sed  collectoris  arbitraiu  im-  famulatus  non  soium  incuipabilis,  verum  etiam  lau- 
mutatis.  Atque  hsc  quidem  pars  sic  apud  illum  dabilis  invenitur^quia  Moysen,  Fauste^  reptehendit^ 
babel :  Quapropter  si  in  occidendo  filio  spontaneus  D  tfuod  exspoUavit  ^gyptios,  etc. 


QuiEST.  V.  C.  IX.  *■•  add.  :  peceatum  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  "•  proverbis  :  quem  non 
polL  al.f  inEdd.  Bas.  Lugdd.  11,111,  legllur  :  ne  in\o  perpetretur  aliennm.  —  Ab  iv.  et  in  Edd.  rell. 
piane  sunt  omissa.  *••  in  hac  :  Edd.  coll.  o.  *•*  possii  :  Ed.  Bas.  '••  reus  :  Ed.  Arg.  —  reum  :  Edd. 
rell.  "•  meliorem"-  vitam  :  Ed.  Arg.  =C.  X.  '•*Ivo  Decr.  p.  i,  c.  99,  p.  iO,  c.  7.  •»•  pen^  :  Ed. 
Bas.  *••  Aic :  ib.  =  C.  XI.  '•MvoPau.  J.  8.  c.  5.  ^**  accipere  :  Edd.  coll.  o.  ^**  perfectionibut :  Ed. 
Vcn.  I.  **•  add. :  iniAJ  ;Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =  C.  XII.  *"  liab.  A.  561.  —  Reg.  I.  2,  c.  92.  Burch. 
1.19,  c.  130.  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  188,  p.  15,  c.  UO.  *^*  add.  :  iis  :  Edd.  Liigdd.  II,  lli.  —  At  : 
Edd.  rell.—  Coll.  Hisp.  — •  Burch.  Ivo.  *^^  abest  a  Coll.  Ilisp.  et  Reg.  *^^  abest  ab  ead.,  Reg.  Burcb. 
et  iv.  *••  desid.  in  Coll.  Hisp.  *^*  eis  :  Ed.  Bas.  *^'  usurparunt  :  Coll.  Hisp.  —  Reg.  Burch.  Iv. 
*«  morfiinlHr  ;  Edd.  coll.  o.  =  C.  XIII.  »••  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  55.  Decr.  p.  10,  c.  98.  — P.|IY.  *»•  si  non  ; 
Edd.  coll.  0.  =  C.  XIV.  *•»  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  39.  Decr.  p.  10,  c.  103.  =  C.  XYI.  *••  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  40. 
Decr.p.  10,  c.  106.  *••  implere  6oftl :  orig.  —  Ivo.  — -  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Ven.  I,  in  quibus  est  : 
impleri  boni.  =  C.  XVII.  *»*  Ep.  153.  Ed.  Maur.  scr.  A.  414.  —  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  107.  *••  devictui : 
Edd.  coll.  0.  —  Ivo.  =  C.  XVIU.    '••  Ivo  rb.  c.  lOS.    »•'  add.  ;  gladii :  orig. 


1125 


^ECttETI  PARS  SEGUMDA.  CAUSA  IXin.  QUifiST.  V. 


1324 


jllint  dominantis,  sevcritas  «tiam  boni  patris;  ha-  A  cere  per  doctrinn;  sermonem  potestas  liocimpleat  '^' 


bent  omnia  isla  modos  snos,  caitsas,  raiiones,  utili- 
tates.  Ilan:  qtium  limentnr,  et  mali  cocrcentur,  et 
quieiiits  ^**  inter  malos  Yivunt  l)oni. 
C.  XIX.  Nonnunqvatn    potiui    peccal  qui  cuttsam 
monii  proshet^  qnam  ille^  qni  occidil. 

Idem  ibidem  "•. 
Q"am  homo  ab  homine  occiditnr,  multum  distat, 
utrum  fiat  nocendi  CBpiditate ,  vel  injuste  aliqnid 
auferendi  (sicut  fitab  inimico,  sicut  a  latrone),  an 
**•  uiciscendi  vel  obcdiendi  ordine  (sicul  a  judice, 
«icul  a  cartiifice),  an  '*'  evadendi  vel  subveniendi 
iiecessitaie,  sicut  ^**  inierimitur  latro  a  viatore, 
hostis  a  niilite.  §.  1.  Et  aliquandoqui  caosa  morlis 
fuit  potius  in  culpa  est,  qiiam  ille,  qui  occiilil ;  vc- 


|ier  dfsclpiinae  terrorem.  Saepe  per  regnum  terrennm 
cceleste  regnum  proficittUt  qui  intra  ecclesiam  posiii 
contra  fidem  et  disciplinam  ^eccleshe*  agunt  rigore 
principum  conteranlur,  rpsamque  disciplinam,  quam 
ecclesix  htmiilitas  "^  eiercere  non  prxvalet,  cerri- 
cibits  superborum  poiestas  principalis  imponat,  et» 
ut  veiieraiionem  ^  mereaiur,  virtiitem  poslestatis  "' 
iinpertiat  ^^^  Cognoscatit  principes  saeculi  Deode- 
bere  se  rationcm  reddcre  **^  propter  ecclesiam» 
quain  a  "*  Chrisio  luendam  suscipiunt.  Nam 
sive  augeatur  pax  et  disciplina  ecclesi»  per  fide- 
les  principes,  sive  solvatur,  ille  ab  eis  rationem 
exiget  "*,  qni  eorum  poiestati  suam  ecclesiam  cre- 
didit  »• 


lut  si  quispiam  decipiat  fidejussorem  suum,  alque  p  c.  XXI.  El  regia  poletian,  et  iacerdolaiii  defendai 

ille  pro  ista  legitimum  supplicium  luat.  Nec  tamen 

omnis,  qui  causa  alienae  inoriis  est ,  reus  est.  Quid 

*••  si  *enim*  quisquam  '•^  stuprum  petat,  seseque,  si 

iiou  impetravcrit,  interimat?  Qnid  si  filius  timens 

paicis  pia  vcrbera  prxcipilio  pereat  ?  Quid  si  alius 

liomine  liberato,  vcl  ne  alius  liberetur,  sibi  ipse 

mortem  inferat?  Nuin  prupter  istas  alienarum  mor- 

Ijuni  causas  aut  scderi  consentiendum  est,  aut  vin« 

dicta  peccati,  qusc  non  fit  nocendi,  sed  corrigendi 

studio,  etiam  ^••paterna  *••  tollenda  '•^,  aut  opera 

misericordiae  cohibenda  sunl?  Haec  quum  accidunt, 

debemus  eis  humanum  dolorem,  non  propter  illa, 

ne  accidant  *••,  recte  faclorum  reprimere  ^^  volun- 

latem  »^. 


auctorilai  qua  ad  divinam  confeaionem  perU- 
nent. 

liem  Lco  Papa  evist.  XXIX  ad  Pulcheriam  Augw- 

itam  *•*. 

Res  atitein  "•  buman»  »••  aliter  tutae  esse  non 

possunt,  nisi  qtiae  ad  divinam  confessionem  perti* 

nent,  et  regia  ei  sacerdotalis  defendat  auctorilas. 

C.  XXII.  Sacerdotaiii  admonitio  quoi  corrigere  «0« 

vaUi  ioscuiarii  poteniia  eorrigaU 

iiem  ex  Coiicilio  Turonensi  III,  e.  ii  '•^ 

Incesliiosi,  parricidde,  honiicid«  i|iulti*^*apod  nos 

reperiuntur;  sed  aliqui  ex  illis  sacerdoium  noiiint 

admonitionibus  aurem  accommodare,  volentes  in 

pristinis  perdtirare  criminibus,  quos  oportet  per  sae- 


cularis  poieniiae  '••  discipiinam  a  tam  prava  consoe- 
C.  XX.  Quod  uicerdotei  efHcere  docendo  non  valent ;  ^  tudine  coerceri,  qiii  per  salutirera  socerdoiam  mo- 


diiciplinas  terrore  poleitai  extorqueat. 
Item  Isidonis  lib.  ill  Sent*  dt  iummo  bonot 

Principes  saecnli  nonrtunqiiam  intra  ecclesiaro 
potestatis  adepiac  culmina  lenent,  ut  per  eamdem 
potestatem  disciplinam  ecclesiasticam  muniant.Cae- 
terum  intra  ecclesiam  potestates  necessariae  non 
esseiit,  nisi  ut  quod  noii  praevaiet  "•  sacerdos  effi- 


nita  noiuerunt  revocari  *^, 

C.  XXlll.  Maloi  comprimere^  et  bonoB  lubledare  i 
officitim  eit* 

Item  Hieronymus  stiper  Hierem.^  ad  c,  22. 

Hegum  "•  oflicium  '••  est  proprium,  facere  judi- 

ciutn  et  justitiam,  et  iiberare  de  mana  calumniato- 

ruui  *••  vi  oppresso,   et  peregrino»  pupilloque,  et 

viduae,  qui  *•'  facilius  opprimuntur  a  potentlbus  '•% 


NOTATIONES  CORHECTORUM. 

C.  XX.  k  retiera/tonflnrlnvnriiseditionibiishiijus  D  pertiat»  Apud  Ivonem  vero  (nam  Burchardl  eodez 
libri  legittir  :  ef  ttl  veneraftontf  mereafur,  titrittie  po-      inanifestuni   habet  mendum),  hoc  modo  :  «I  ne 
teitaiii  mpartiat.  In  coiic.  Parisiensi  sob  Lndovieo      venerationem  meretur^   ut  virtutem  poteitaiii  tm* 
ft  Loltiario  lib.  2.  cap.  %  ubi  hoc  refertur,  tegitur:      fmrtiat» 
•I,  «1  veimrationem  mereatur^  virtutem  poteHai  im^ 


QnAST.V.  c:  XVIII.  '••  ^ttteii ;  Ivo.  —  Edd.  o —  C.  XiX.  "•  Ivo  ib.  »••  <r«i :  Ed.  Bas.  »••  m/  :  Edd.  ©• 
•••  add.  :  ^ttando  :|Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  Hl.  *••  velui  st :  Ivo.  —  Edd.  o.  ^•^  quiiquii :  Ed.  Bas.  — ^tttsptani : 
Edd.  rell.  pr.  Arg.  *••  Aut  etiam  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ^^*  add.  :  rer^era  :  Edd.  coll.  o.  ^"  tolerandut 
emd.  pr.  Arg.  Bas.  *••  oceidant :  Ed.  Bas.  *••  reprimimui  :  Ivo.  —  repnmamtts  :  fidd.  coll.  o.  "•  verilm» 
tem  vei  voluntalem  :  Ed  Arg.  s=  C.  XX.  '^'  Burch.  1. 15,  c.  43.  Ivo  Decr.  p.  16,  c.  44.  Poiyc.  1.  6,  t.  i. 
"*  fravalent  iacerdotei  :  Edd  coli.  o.  ^''  tmpeirel :  Edd.  Ve:i.  1, 11.  Pac  —  imperet :  Edd.  rell.  —  orig. 
»  Btirch.  Ivo.  ^^*  ttli<tfaf  :  Burch.  —  Edd.  coli.  o.  "•  pntt«  :  Ed.  Bas.  "^  impertiatur  :  Edd.  Lugdd. 
U,  Ul.  —  impartialur  :  Edd.  rell.  *^^  reddituroi  eae  :  Edd.  coll;  o.  "•  abesl  ab  eisd.  nr.  Liigdd.  II, 
III.  '^*  e%igii :  Burch.  —  Edd.  coH.  o.  '••  iradidit :  eaed.  exc.  Bas. —  add.  :  committendam  :  Edd.Bas. 
L^gdd.  II,  lil.  =x  C.  XXI.  ^*'  Ep.  60,  (scr.  A.  460.)  Ed.  Baller.  —  Coil.  tr.  p.  p.  1,  u  45,  c.  3.  Ans. 
1.  !•  c.  74.  Polyc.  i.  I,  t.  27.  *•*  non  est  ap.  Leon.  et  Ans.,  neqtie  in  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ^^  omnee: 
Edd.  coll.  0.  —  Ans.  =  C.  XXII.  ^•^  hab.  A.  813.  —  Burcb.  I.  7»  c.  29.  Ivo  Decr.  p.  9,  c.  65.  —  cf.  Cap. 
Reg.  Fr.  I.  i,  c.  43.  "•  add.  :  proh  dolor  :  orig.  —  Cap.  —  Coll.  cilt.  ^'^  potentiam  diiciplinm  :  Ed. 
Bas.  ^"  eonverti :  Ed.  Arg. .—  reverit :  Edd.  relL  =  C.  XXIil.  *••  Add. :  autem  :  orig.  —  entm  :  EiL 
Bat.    *••  nou  est  ap.  Hicroit.    ^^  calumniantium  ;  Edd.  coll.  o.    *•*  qucs  :  Ed.  Bas.    *•*  voteitatibui :  ib« 


ms  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIU.  QUiBST.  Y. 

pnebere  aiaxiliuoi.  Ei  ui  curaiu  «is  prjBceplorum  Dei  A  Vndt  Joannes  VIU  '*' ; 


Bajorem  injicerel  '*',  inluiil :  Nolile  contmtate  *'% 
ut  non  solum  non  et ipiaiis,  seJ  ne  patiamini  quidem 
per  **'  ▼estram  conniventiani  ab  alii»  eontristarii  ei 
sttnguinem  innocentem  non  effuntialis  ia  loco  isto. 
Nomicidas  eniui,  sacrilegos  etc.  "*.  Et  po$t  pauea  : 
Si,  inqoit,  liapc  "^  feceritis,  o  reges  Juda,  tenebilis 
pristinam  poteslatem. 

Y.  Pars.  Gratian.  Ip$u  autem  pnneipibui  et  pote- 
eiatibui  fidem  et  reverentiam  eervari  oportel^  quam 
ftil  now  oxkibuerit  apud  Deum  pramia  invetdre  non 
poterit 

Vnde  idem  Hieronymus  in  epist.  ad  Titum  c,  t.  ad 
ven.  Servi  doininis.  : 


C.  XX VL  Querimoniai  eceletiarum  qui  in  dignilatibkt 
ogunl  atteniiut  debent  audtre, 

Adminislralores  plane  saecularium  dignitattim,  qiii 
ad  ecclesiarum  tuitionem,  pupillorum  ac  viduarum 
proteetionem,  rapaciumque  refrenationem  constituii 
esse  prociildubio  debent,  quoties  ab  episcopis  ei 
ecclesiastlcis  viris  convenli  fuerint,  eoruin  qiieriino' 
nias  aitenliiis  audianl,  et  secunduin  quod  necessitas 
expetierit  absqiie  negligentia  exaniinent  et  diligenli 
sludio  corriganu  Qiiod  si  Dei  timorein  pr«  oculis 
non  liabentes,  negligere  post  secundam  et  lertiani 
admoiiitioiieni  inventi  fiierint ,  oinni  se  noverint 
eomniuiiione  usqoe  ad  condignatn  satisraciioneni 


C.  XXIV.  jEterna  mercede  fraudatur  qui  fidem  e«  r«-  g  P"^alo»- 


verentiam  potestatibut  urvare  conlemnit. 

Si  apud  carnales  dominos  in  minimo  '*'  fideles 
fuerint,  incipient  eis  apud  Deuro  niajora  ***  committi. 
Ornat  autem  doctrinain  Domini,  qui  ea,  qua*.  con- 
ditioni  su»  apta  sunt,  facit,  et  ■**  e  dlverso confun- 
dit  ■**  eara  qui  non  est  subjectus  in  omnibus,  cui 
conditio  sua  displicel,  qui  contradicU)r  atque  frau- 
dator  in  niillo  fidem  bonain  ostendit.  Quomodo  enim 
potest  fidclis  esse  in  subsiantia  Dei  qui  earnali  do* 
roiiio  fldein  cxhibere  iion  poiuit  ? 

C.  XXV.  Militarit  ditciplitta  regi  omMa  tervai. 

Item  Ambrositts  in  tib.  /.  de  Patriarcliit ,  id  ett  da 
Abraham^  eap,  3. 


C.  XXYU.  Non  toium  liominet,  ted  et  conirarias  for" 
titudinet^  tunt  uitrices  iraf  DA, 

Item  Hieronymus  super  Joelem^  ad  e.  24*'- 
VH.  Pars.  Non  solum  hoinines  minislri  stittt  et 
iiltores  irae  Dei  Mii*  ***  his,  qui  malum  operanlur 
(unde  "*  non  sine  causa  gladtum  portant),  sed  etiani 
contrariac  fortitudines,  quae  appellantur  furor  et  ira 
Dei. 

C.  XXyill.  Qui  erudeiet  juguiat  non  eti  taiis^  qualis 
patientibus  videlur. 

Idem  superEtatamf  ad  c.  13*". 

'    Non  est  crudelis  qui  cnideles  Jugiilat :  sed  fcru- 
delis***  ideoTocatur],  quod  crudelis  patienlibus  esse 


DiVat«*»aliqois,  quom  ipse  vicerit,  qnomodo  dlcit  C  ^'^*"'  "*•  ^*""  ****  "*  ^^^  sospensus  patibulo 
••»  Abrahain  ad  regein  Sodomorum  :  AiAi/  siimam     crudelem  jodieem  putat. 


mbt  /tf,  quum  praeda  utique  iii  poiestale  vicUiris  fue- 
rit?  Docet  **^  militarem  discipllnam,  ut  regi  serven- 
lur  oiiinia.Sane  his,  qoi  secain  fuisseiit  Inadjumeii- 
tum  fortasse  sociaii,  partem  emolumenti  tribuendam 
asserit  tanquam  mercedem  laboris»  Ideoque,  quoniaro 
iihi  mercedem  ab  liomine  non  quaesivit,  a  Deo  acce- 
pit,  sicttt  leglmos  seriptttm,  qnla  post  haec  racium 
est  verbum  Doinlnt  ad  Abrabam  in  risu  ***  dlcens  : 
Noli  lintm,  Abralmm ;  ego  protegam  te,  utereet  iua 
muita^*  eriivaide. 

Vi.  Pars.  Gratian.  Praterea^  ticut  prineipibut  et 
potetfatibut  /idem  et  reverentiam  exhibere  eogimurf 
ita  teecularium  dignitatum  adminittratoribttt  defen-' 
dendarum  eccletiarum  neeestitat  incumbit.  Quod  ti 
fttcere  contemterint^  a  communione  tunt  repeiiendi. 


C.  XXIX.  Minister  est  Dei  (fui  maiot  pereutit  in  eo^ 

quod  mait  tunt. 

Iden  t^er  Eaeehieiem  lib.  UL,  ad  e.  9  •>•. 

Qvi  molos  pereolit  in  eo,  qnod  mali  sont,et  babel 

vasa  *'*  iuterfectionis,  ut  oeddat  pesslmte,  minister 

est  Domini  **'. 

C.  XXX.  Mon  tcetut  admiiUt  judex,  qui  hominet 

VfttMl. 

idom  tmper  epitt.  ad  Gaiaiaa  Ub.  II.,  ad  c.  5  ***. 
Jodex  non  esi  auetor  seeleris,  ^neqoam*  bomines 
■••  viocieDdo  •••. 

C  XXXI.  iVoii  efundit  tangsdnem  qui  homiddat  $1 
taeriiegot  pUMii. 

^         Idetn  tuper  HUrem.  iib.  l  F.,  ad  e.  22 

Homicidas,  et  saerilegos,  et  Tonenarios  •*•  pii« 


Omst.  V.  C.  XXIIl.  '*'  add. :  Propheta  i  Edd.  B.is.  Lugdd.  II,  III.  —  cf.  Ilierem.  c.  7,  ▼.  6.  <*• 
contristari :  Edd.  coll.  o.  *•*  iil  vettra  eonniventia  eveniat  eos  ab  aliis  contristari :  eaed.  ***Fcf.  iofra  c.  31. 
^*f  hoc  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXIV.  **•  fnimmts  :  esed.  '**  add. :  prirmta  :  e«d.  **•  ui :  Edd.  Arg. 
Bas.  Nor.  ••*  confundat :  Edd  Arg.  Das.  =  C.  XXV.  *•»  Ducei :  orig.  »••  dixti :  E^ld.  coll.  o.  pi. 
Arg.  •— cf.  Cen.  c.  14,  V.  23.  ••*  d«?el  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  pr,  Bas.  Lugdd.  H,  Ul.  ^*  visione  ;  Kd. 
Arg,  —  c:f.  Gen.  ic.  i5,  v.  f.;  •••  magna  :  Edd.  coil.  o.  =  C.  XXVI.  ••*  Imoc.  13,  goiic.  Ravenii. 
iMb.  A.  877.  — Ans.  I.  3,  c.  107  (110).  =  C.  XXVH.  *•»  IvoPaii.  I.  8,  c.  48.  Decr.  p.  10,  c.  144, 
•••abest  ab  Iv.  «*•  ei :  orig.  -Ivo  Dccr.  =C.  XXVIU.  *"  Ivo  Pan.  I.  8, c.  49.  Decr.  p.  10, c.  1 12.  •Wtffnil. 
—  voc. :  non  sunt  in  orig.,  ap*  iv.  et  in  Ed.  Arg.  »•»  videatur  :  orig.  —  Ivo  Decr.  »*^  abest  ab  W.  =  i'^ 
XXiX.  »»»  «urch.  I.  0,  c.  43.  ivo  Pan.  I.  8,  c.  51.  Decr.  p.  10,  c.  114.  —  cf.  infra  qu.  8,  e.  33.  ^^ 
ciiMiim  :  Burch.  —  Ed.  Bas.  •"  Dei :  Burch.  —  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXX.  •»  ivo  Pan.  I.  g,  c.  5i. 
Decr.  p.  10,  c.  115.  »»*  *omiiwm  ;  Ed.  Arg.  *••  inierimendo  :  lEd.  Bas.  =  C.  XXXL  »•*  Burcb.  i.  «,  c. 
43.  ivo  Pan.  I.  8,  c.  53.  Decr.  ib.    ■•»  fenerarios  :  Edd.  Arg.  Bas. 


Patboi,,  CLXXXVII. 


8» 


mi  DECRETf  PAUS  SCCUNDA.CAUSA  XXIU   QliEST.  Y.  fS^ 

nirenoiicsl  eflusiosangiiiiiis^sed  legum  iiiinislerium.  \  propler  iniqiiilalein  sclitsnialis  veslri,  qnid  •*•  ilH 

*riisi' correclores  vesiri  suni;  vos  aniem  *^,  sirui 
ceieri  diversoriim  sceleniin  rei ,  qui  poeiias  legibus 
pendutu  **\  profeclo  infeltcesei  in  hoc»  ei  in  sxcnio 


C.  XXXn.  Principes  ueeuH  pestimh  pareere  non 
debeuL 


lim  Cyprianus  iibro  de  exhortalione  martyriit  c,  5. 
c  Si  **'  audieris  in  una  ex  civitatibus,  qiias  Domi- 
nus  Deus  tuus  dabit  tibi  iniiabitare  **^  Me'  illic,  di- 
centes  :  E^mus,  et  serviamus  Diis  alii.s  **■»  quos  *** 
non  novisii  **%  inlerficieiis  necubis  ***  omnes,  qui 
sunt  in  civitale,  caeJe  gladii,  el  inceodes  civiiatem 
igni,  et  erit  sine  habitaculo  in  xlernuni :  non  reaedi* 
ficabitur  etiaiii  nunc,  ut  averlatur  Domimis  ***  ab 
indignatione  irae  sux.  El  dabit  misericordiam  tibi» 
et  miserebitur  tui,  et  muliiplicabit  te»  si  exaudieris 
Yocem  Domini  Dei  tui,  el  observaveris  pnecepta 
ejus.  »  Cujus  praeceptiet  vigorismemorMatathias  f 
inierfecit  eum,  qui  a<(  arain  sacrincaturus  accesse- 
raL  Qnod  slante  adveiitum  Cbristicirca  Deum  co- 
lendumetidolaspernenda  linecpnecepuservata  snnt, 
quanto  magis  post  adveiitum  Christi  ***  servanda 
8unt,quando  ille  veniens  non  verbis  iantum  nos  bor- 
tatus  *•'  esi  *•*,  sed  ct  faciis? 
C«  XXXIll.  Tribulaiionum  fia,gelli%  aliauanao  per/idia 
ca$iigalur. 

liem  Augustinus  contra  littera*  P%tiliani^lib.  11, 
c.  83  ••». 

Ad  fidem  nuUus  est  cogendns  tnvrtus  **^,  sed  per 
severitatem,  imo  et  per  misericordiam  Dei  tribula- 
tionum  flagellis  solet  perfidia  castigarl.  Nunquid, 
quia  mores  optinii  libertate  voluntatis  eliguntur, 
ideomores  pessimi  non  legis  integritate  puniuutur  ? 


futwro  •*•. 

C.  XXXIV.  Injuria  tacramentarum  Chriai  a  repbma 
e*i  wndicanda. 

Idem  tJi  eodem  /t^.,  e.  92  *^*. 
Si  propterea  persecutor  non  fuit  *^'  Nabuchodo- 
nosor  *^,quia  scelus  in  sancturo  Danielem  4:ommi9- 
suin  justissime  vindicavit :  qiiumodo  vindicanduni 
esl  a  regibus,  quod  Christi  sacraiiienta  fXsuOlaiitur, 
&i  rropheto:  inotnbra,  qnia  iii  pcricuhiiii  niissa  suiit, 
sic  vindicari  merucruull 

C.  XXXV.  DHigentissimi  reclores  sunt.  qni  mnlos,  ut 
Q  a  malo  {ugiant^  persequunturp 

Ideni  -in  libro  de  unitate  ecciesia^  c.  17  *^*. 
Si  vos  contraecclesiamChristi  aliare  ***  ercxissr« 
et  a  chrisliana  uiiitaie,  qiiae  loio  orbe  diffundilur, 
sacrilego  scbismaie  separatos  esse,  et  corpori  *•' 
Christi  (quod  est  EccJesia  toto  orbe  diffusa),  *el* 
rebaptizando;  et  blaspheiuando,  et  quantum  poleslis 
oppugnando  *•*  adversari  ***sancta  el  canonica  Scri- 
piura  **^  convincit,  vos  Impii  alque  sacriJegi  ***  : 
illi  autem,  qui  vos  pro  lanto  scelere  tamleniter  dain- 
norum  admoniiionibus,  vel  locoruin,  vel  lionorum 
*•*,  vei  prcotiiaft  pnvatioiie  deterrendos  ccercendos- 
que  decemanl,  nt  cogilantes»  quare  ista  pailaniini,- 
sacrilegium  vestnim  coguituin  fiigiatis,  et  ab  xtema 
daninatione  libereiiiiiii ,  *ct*  rcc:ores  diligeutissiiMi, 


Sed  tamen  male  vivendi  ultrix  disciplina  praepostera  C  et  consiiltores  piissimi  deputaniur. 


*••  est,  nisi  cura  ^  praecedcns  bene  vivendt  doctrinam 
praeiendat.  Si  *••  quae  igilur  adversiis  vos  legcs  con« 
siitutae  snnt,  non  eis  benefacere  cogimiui,  sed 
malefacere  prohibemioi.  Nam  benefacere  neuio  pot- 
est,  nisi  elegerit,  nisi  aqiaverit,  quod  est  in  iibera 
voluntate.  Et  infra  c.  84. :  §  1 .  Quum  aiiquid  ••^ 
•dversus  vos  reges  ••*  constituuiit,  admoneri  •vos 
credite,  ut  cugitetis,  quareista  patiamini.  Si  propter 
josiiiiam,  revera  illi  4>ersecutores  vestri  sunt ,  vos 
autem  beati  *•*,  qui  persecutionero  passi  *^  propter 
iustitiam  possidcbitis  **'  regnoin  coelorum.  Si  aulem 

NOTATIONES  CORRECTORDM. 

C.  XXXni.   1  Cura  :  Apud   B.   Augostinum  et  D  cirina  i:ontemnilur,stil  ob  glossam  in  veis.  Ct^ra  ttia 
Ivouem  legitiir  :  ninquum  prtedens  bene  vivendi  do^      cst  mulalum. 


C.  XXXVI.  Pion  amatur  tervus  vel  /S.'ttts,  quum  nom 
cornpilur. 

Ideiu  snper  epislolaiu  Joannis,  traetatu  VU  ***• 

Nun  putcs,  tunc  te  ainare  serviim  luum,  qiiando 

eum  iion  casdis,  aut  tunc  *le*  •••amarefilium  tuiini, 

quando  ei  nondas  discipliuam,   aut  tunc  *te*  •^ 

auiare  vicinuui  luum,  quandoeuin  non  corripis^**. 

Noii  est  ista  cbaritas,  KOd  languor.  Ferveal  chariias 

adcorrigenduiu,  ad  emeudatidum.    Si  siiut  ••^  boiii 

mores,  delectent  •••  :  si  •••  siinl  ••*  iiiali ,  eiiieti- 

dentur. 


QOiEST.  V.  C.  XXIll.  «••  Deui.  c.  15,  v.  12  seqq.  ••*  abest  ab  Ed.  Arg.  «••  afienis  :  Eild. 
coll.  o.  •••  add.  :  Deos /.  exiL  pr^  Bns.  *"  noscis  :  Ed.  Arg.  — novistis:  Ed.  Has.  •**  inieriicits 
necabisaue  :  Edd.  Arg.  'B.is.  **•  Deus  :  Edd.  loll.  o.  +  cf..  Macc.  c.  2.  •••  add.  :  rirca  Deum, 
colendum  :  Edd.  Bus.  Liigdd.  11,  IIL  *"  adhoriatus  :  Ed.  Bas.  *"  sit  :  Edd.  coU.  o.  r=  C.  XXXlli. 
*»•  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  7a.  *•*  abest  ab  Iv.  —  ut  dicitis  :  Edd.  coll.  o.  *••  prasposita  :  E<L  B  .s. 
•••5ic  :  Edd.  coll.  o.  ••^  aiiqui  :  Ed.  Bas.  «•«  leges  :  Edd.  coIL  o.  *••  add.  :  estis  :  EiTd.  Bas. 
Lngdd.  11,  III.  «^*  add. :  estis  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  «^^  quia  poss.  :  eaed.  «^*  i7/t  quidem  :  Ivo. 
—  Edd.  coll.  6.  *^*  add.  :  estis  :  Edd  Bas.  Lugdd.  11,  III.  «^  pendent  :  Edd.  coIL  o.  pr.  Arg.  V^>. 
*"  add.  :  eritu  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Veii.  1.  =  C.  XXXIV.  «"  Ivo  ib.  •"  fuerit  :  Ed,  Bas.  *^« 
add.  :  rex :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.—  cf.  Dan.  c.  3.  =  C.  XXXV.  •*»  Ivo  ib.  *••  atiaria  :  Ivo.  —  E%h!. 
coll.  0.  *•*  corpore  :  Edd.  Nor.  Veii.  1.  *•«  expugnando  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Liigdd.  II,  Ul.  **•  «li- 
tersarioi  ;  £dd.  coll.  o.  ««^  sepuiiura  :  Edd.  Nur.  Ven.  I,  H.  "*  add.  :  esiis  :  Edd.  coil.  o.  *•*  buMO^ 
rum  :  exd.  pr.  Arg.  Nor.  Veii.  1.  =  C.  XXXVL  «"  Ivo  Pau.  1.  8,  c.  22.  Decr.  p.  iO,  c  7!i.  •»• 
n«n  est  ap.  Iv.  •••  abest  ab  cod,  «'^*  corrigis  :  Edd.  coIL  o.  —  Ivo.  «•'  sint  :  Ed.  Arg.  »*«  i/«- 
leclentur :  Edd.  Nor.  Veii.  1.  «••  add.  .*  autem  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  ••^  siid  :  fidd.  Bas.  LugdU. 
U.  hl.  --  abest  a  rcil. 


I»9  DECRETI  PAliS  SECUNDA.  CAUSA  XXUI.  QUiEST  T.  it50 

C.  XXXVII.  Jnnocenlis  offielum  esi  nulli  nocere^  et  A  vivere  iion   siiierc,    fiiius  siios   noii  sinere  unpie 

peccantem  puuire,  ng<«rft. 

Idem  in  tib.  XIX.  de  civitate  Dei,  c.  16.  •"  c.  XLI.  Non  peccat  qui  ex  ogieio  nocentem  inter^ 
Non  est  *  Innocentiae  parcendo  slnere,  ui  in  ma-  ficit, 

lum  graviiis  incidatur.  Pertinet  crgo  ad  innocentis       Jiem  Auguslinus  tie  libero  arbiirio,  tib.  /,  c.  4  *^^ 
ofndum  nonsolum  neniinl  malum  inferre,  verum         :^i  .lioinicidium    esC  hominem   occidere,  poiest 

etiam  cohibere  a  peccaio,  vel  punlre  peccatum,  ut  tamen*^^  occidere  aliquando  sine  peccato.  Nam  rt 

aut  ipse,  qui  pleciitiir  ",  corrigatur  experimenio,  miles  hosiem,  etjudeivel  minister  ejus  nocenleni, 

aut  alii  terreanturexemplo.  et  cui  forteinvito  atque  iiiiprudenti  telum  manu  *' 

C.  XXXVni.  None$tmi$ericoriquivitii$nutrienfiii  fugit*^%  non   mihi  videnlur  peccare,  qiium  homi* 

^*''^''*  nem  occidunt.  Evodius  :  Asscntior  q.  Scd  •••  honii- 

Mem  ad  Lotharium  •••.  cicte  isii  appellari  non  solenl.  Idem  in  qu(Pitionibu» 

Qui  vttiis  niitriendis  parcit  etfavet»"',  ne  con-  Levitici,  qumt.  68,  ad  cap.  19  :  §  I.  Quuiii  hoino 

trlstet  peccanlium  voluntatem««»,  tam  non  est  mi-  justc  occidiiur,  lex  eiim  occiilit,  non  tu. 

«ericors,  qoain  qui  non  virlt  cullrum  rapere  piiero,  c.  XLII.  Non  qui  ad  bonum,  $ed  qui  ad  malum  co^ 
ne  audiat  plorantem,  et  non  timet  ne  vulnerntuin  B  0^^  perseqnitur. 

doieai  vel  exstiticlum.  Jtem  Pelngtus  Papa  ••^ 

C.  XWW,  Enormia  fiagitia  penaeulijudicescor»         Non  vos  homiiuiin    vaniloquia  retardent   dicen- 

ripiantur.  li„,n^  quja  persecutioncm   Ecclesia  faciat,  diim  vel 

Jtem    Hayjfio  "'P^''^ «/«««/««  o^    Bomanoi,  •••,  ea,  qiiaj  coramittuniur,  reprimit,  vclanlinanim 

-,     .  ,  '    .     «  ' .  salutem  requiril.  Errant  hujusmodi  riimoris  •••  fa- 

Sunt  quxdain  enormia  flagitia,  qiiae  potius  por  .   ,  .  L  •.••<.. 

..  .^,,  ^.   ,*       *^         *^  bulatores.  Non  pen»equitur,  msi  qul ad  mahim  co- 

mundi  judices,    quam  per  antistites  et    rectores  ..    /v  .  ,         .  ^    .       . 

.    .  .,.....,•  git.  Qui  vero  malum  vel  facluin  jam  punil,  vel  pro- 

ecclesiarum  vindicantur,  sicut^^^quum  quis  inter-  ^-k  .        a  .  •.     •  .         .  ...  .    l, 

^  .    ^      ,.  ...  .  ,  hibet  ne  flal,  nonpersequiturisie,  seddiligit.  Nani 

ficit  Pontificem  apostolicttni,  episcopum,  presbyte-  ^-    ..  •n-      .    .  .        .    ..; 

■^.  „  .         ,r       *^     *  *^      ^.  si,  ut  illi  putant,  nenio  nec  repnmendus*^*  a  inalo 

rmn,  sive  diaconuint.  Iliijusmodi  reos  reges  et  pnn*  ••!  ^^^«li   «.    i     ^  i       .c 

„'  ...  ••',  nec"^^  relrahendus  a  roalo  ad  bonum  esi,  hu- 

cipes  inundi  dainnant.  Ergo  non  sine  causa  gladium  ^»  ^^   .  i*  •       ,  .  . 

^       „,        ...       *,         ...   ,.  *    ^  manasetdivinas  leges  necesseest  evacuari,  qtiajet 

poriani*'*,   qtii   talia  scelera  dijiidicant  •".  Sunt  ^.i:.  «^„.,.„  ^,    JL^..  ..«.•:    .-.•  •    . 

.  :   ^  .     .  '  ....  malis  poDnam,  et    bonis  prxuiia  justiiia  suadento 

enim  maxime  constituti  propter  Jatrones  f,  liomi-  ^^^^,: «.    m^i   «  ^  ,/     «  ..• 

..;     ^,  \\  constituunt.  ftlalum  auiem  schisma  essc,  et  per 

cidas,  raptores,  ut  et  illos  damnent,  et  aljos  iuo  ^.,«,„«  ^,.^        ....     ,   .       ^j.  ,  ,  , 

„^  exieras  etiam  poiestates  hujusmodi  homines  debcro 

umore  compescant     .  C  opprimi,  et  canonicae  Scrlpiurae   auciorit.is,  et  pa- 

C.  \L.  Furtaeicrin   ta  a  rege  sunl  eohibenda.  ternanim    regularum  nos  verilas  docei.   Qulsquirt 

liem  Cypriaiiiis  in  nono  genere  abuiionii  p  •'*.  crgo  ab  aposlolicis  divisus  est  sedibus,  iii  sciiismat» 

Res   debet   fiiria   cohihere,    adulteria  ptinire ,  enin  esse  non  dubiuin  est,  et  coiilra  uiiiveraaleiu 

faDpios  de  tcrra  pcrdere,  parricidas  et  pejerantes  •'•  Ecclosiam  altare  conatiir  crigcre.  {  I .  Sed  qtiid  do 

NOTATIONES  CORRECTORIJM. 

C.  XXXVIl.  "*  iVora  est :  Intcger  locus  apud    B.  sionum  impressus  esi  tomo  nono  openim  B.  Au« 

AugU)>tiniKn  sic.  habct :  Sicut  enim  non  est  benefi-  gustini,  sed  est  etiain  in  iino  codice  Vaticanooptr- 

eentio!  adjuvando  eficere^  ut  bonum,  quod  majui  eitf  rum  B.  Gypriani,  et  iii  coiic.  Parisiensi,  iib.  2,  eap. 

amitlaiur^  ita  non  est  eic.  D  4,  hoc   idem  nonuin   abiisionis  geniis  referliir  ex 

yieciitur :  Sic  ex  originali  ;  antea  legcbator :  Cypriano,  quemadtnoduin  et  .ipud    Ivonein    et  i<i 

pnns  o//fV  habeiur,  nec  inuUo  aliter  Ivo.  Panormia. 

C.  XXXIX. * In  vulgatis  citabatur  ex  Augustino,         C.  \L\.^Evodiu$\  Assentior :  Wstv.  sunt   addilu 

tetl  in  vetustis  tribuilur  Haymoiii,  apud  qiiem  ba-  ex  originali  et  Ivone.  Cst  eiiint  lil)er  ille  scriptiis  iii 

betur.  dialogo'. 

C.  XL.  P  Libcllus  hic  de  duodecim  gradibus  ahu- 


gu;€ST.  V.  C.  XXXVII.  "•  Ivo  Decr.  p.  tO,  c.  77.  *  oditur  :  Ivo.  -  od.  habebarnr  :  Efhl. 
Arg.  Ba!$.  =  C.  XXXVIII.  •••  Ep.  104.  Ed.  Maur.  scr.  ad.  Ni^ctaritim  {Laetarium  :  Ivo  Decr.  p.  10, 
c.  79.)  A.  405.  —  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  25.  *"  fovei :  orig.  —  Ivo  Dccr.  •••  voluntates  :  Ed.  Bas.=C.  XXXIX. 
■«•  Videtor  potiiis  Remigti  Aulissiodorensis  esse.  —  In  Edd.  Bas.  Lu;;dd.  II,  Ili,  tribuitur  Aml)rosio.  iii 
rcll.  ei  Pan.  Iv.  (I.  8,  c.  5.)  Auguslino.  —  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  II.  •'•  add.  :  eH  :  Ivo  Decr.  -^  Edit.  coll. 
0.  —  eiitm  :  Ivo  Pan.  •*'  portat  —  dijudical  :  orig.  -^  Ivo.  •*•  vindieant  :  Ed.  Ba«.  j'  aliest  nh.  Iv, 
"*  compeicere  faciant :  \yo. — orig.  =C.  XL.  •'^  Neqiie  Cypriani  est,  oeqiie  Atigustim,  ciii  nonnnili 
tribtierunt. —  Ivo  Paii.  I.  8,  c.  55.  Decr.  p.  10,  c.  96.  *""  perjuroi  :  Edd.coll.o.  ^  perjurantii  :  Ivo.  =? 
C.  XLI.  •'•  Ivo  Pan.  I.  8>  c.  58.  Decr.  p.  10,  c.  101.  "^  non  est  .«ip.  Aiig.,  Iv.  et  in  E<i.  Arg.  -^  add.  i 
atiui  atium  :  Edd.  Bas.  Litgdd.  II,  III.  •'•  de  man.  :  Edd.  Bas.  Par.  Liigdd.  •^^  figit  :  Ivo  Decr.  -^fuge^ 
rit :  Ivo  Pan.  -—  Eiid.  coll.  o.  pr.  Arg.  *  in  Pan.leg. :  Neque  assentior.  •••  :idd. :  neeeliam  :  Edd.colU 
o.  z=  C.  XLII.  ••'  H:cc  legnntur  el  in  ep.  2.  Pelagii  I,  ad  Narseiem,  et  in  ei.  ep.  ail  Valerianuni,  qnniii 
iiner  monumenia  «ididit  Holstenius.  — Ans.  1.12,  c.  il  (45).  D^iisdeii,  p.  1.  Polyc.  I.  7,  l.  6. «—  Piirit« 
eul»  cap.  I(*gilnr  ciiaui  ap.  Iv.  Di^cr.  p.  10,  c.  95.  •*•  abest  ab  Ed.  Bas.  •*•  erroris  :  ih.  ••^  repreheii^ 
^fndus  :  Edd.   coll.  o.     •••  a  mal.  :  absiinl  ab  Ed.  Bas.    •••  nec  cogendus  ad  bonum  est  :  Eii.  kx^^ 


IS5I  DECRETI  PARh  SECUNDA. 

UiilMs  insenos  ChaleedoneDsi  v**  syiHNio  canoQ  A 
suioat  ***•  gloria  vesin  conslderet,  ubi  posl  alia 
sk  dicfl*"  :  Qui  a  commumQiu  u  ipium  nspe»- 
ditf  «I  eoileeiam  fadi^  ei  aliare  eQwMiiuii^  ei  nolme^ 
fii  ***  9ocanii  efn$capo  eonieniiref  ei  uoluerii "'  n- 
detn  ac4iuie$cere,  neque  oMire  primo  ***  ei  eecundo 
tocamif  hunc  omnino  damnarif  nec  utuiuam  vei  oro- 
iionem  •  mereri^  nec  recipere  eum  poiu  konorem,  Si 
enim  permaneerii  iurba$  faciem  ei  tediliones  eccla* 
<i<r,  per  exteram**^  polettatem  tanquam  $edilio$um 
comprimi.  )  2.  Et  B.  Angusiiniis  de  Ulibos  dicit**^ 
Mulia  eliam  cum  intitis  benigna  quadam  asperiiaie 
plectendii  agenda  tunt^  quorum  poiiut  uiililati  con» 
tulendnm  e$i  quam  roluntaii,  Nam  in  corripiendo 
filio^  quaniumtii  atpere,  nunquam  paternue  amor 
amiliiiuri  fU  tamen  quod  nolUi  ut  doleat  qui  eiiam  B 
inviius  videtur  dolore  tanandut.  Ecce  videlis,  quem- 
adinoitum  tanli  teslimonio  patris  non  persequalor 
coercendo  lalia,  sed  dillgal  emendando  Ules  sem- 
per  Ecclesia.  Facke  ergo  etiam  vos  qood  scientes 
iiilefitionem  clin^iianilaris  vestrae  frequenter  bor- 
Uiiiur,  et  daie  operani^  ul  (alia  fieri  ultra  oon  li* 
ceal,  sed  etiain  (quod  ^obis  facillimoin  esse  non 
dubiio),  bi,  qui  talia  praesumserunt,  ad  pilssimuiu 
principein  sub  digna  custodia  dirigantur.  (  3.  Re- 
colere  enim  debel  celsitoJo  Tcstra,  qoid  per  tos 
Deus  fecerlt  lempore  illo,  quo  f ,  Istriam  et  Veoe- 
4ias  qrranno  Totila  possideAie,  Francis  etlim  cuiicu 
vastiintibus,  uon  anle  4amen  Mediolaiiensem  epi* 
scopuiii  lieri  permisistls»  nisi  ad  cleiiieotissimum 
principein  exiiide  retulissetis,  et  quid  fteri  deboisset  ^ 
ejiis  iierum  scriptls  recognoTissetis ;  ei,  inier  nbi- 
que  ferventes  bostes,  Raveniiam  umea  ei  is»  qui 
nrdinabaiur,  et  is»  qui  ordinaturus  eratt  provitlentia 
tuliuinis  vestri  dedual  sunt. 

C.  ILIll.  Sclutmaiicot  ei  htereiicot  teeculi  poietta- 
ietcoorceani, 

Idem  Piartmf  Patricio  et  Duei  in  Itatia^. 

De  Liguribusy  atque  Yeneticis,  et  Histriis  episco- 

pis  quid  dicam  t  quos  idonea  est  excelleDtia  vestra 

^'  et  raiione  et  potestate  reprimere,  el  dimittitis 

eos  in  cooteintum  apostolicarum   sedium  de  sua 


C%USA  XXLI.  QUJIST.  Y.  m2 

nisiiduie  gloriari ,  qoofli,  si  quid  '''eosde  jodi' 
eio  oniversalis  synodi,  qood  CoosUDiinopoli  per 
priroam  noper  ebpsam  indicltooem  aeiam  esi,  forle 
noTebal»  ad  sedem  aposlolicam  (qoomodo  semper 
faclum  esl)  electis  aliquibos  *^  de  sab»  qui  dare  eC 
accipere  niionem  posseni»  dirigere  debaeranl,  ei 
Doa  daasis  ocolis  corpos  Cbrisli  Dei  Dostri,  boc  csl 
saoclam  Ecdesiam,  laeenre.  Nolite  e^  dubitare 
hnjasmodi  homioes  prindpali  tcI***  jodiciali  aocio- 
riuie  comprimere«  qoia  legoLe  Patrum  ***  boc  '^ 
spedaliier  consliloeranl,  al«  si  qua  ecdesiaslici 
oflidi  persona  coi  subjeclos  esl  resii.erii,  Td  seor- 
sum  colligeril,  aui  aliud  alure  erexerit,  sco  sdii- 
sma  feceril»  iste  ***,  escommuaieeior  aique  damoe- 
tur.  (2uod  si  Ibne  ei  hoc  ***  cooieinseril »  ei 
permanseril  diTisiones  el  scbisma  ^-  fadendo, 
per  potesuies  pabiicas  opprimaior.  Ecce  ***»  do- 
uiine ,  qood  auimos  Tester  forte  tioiidus  est» 
ne  persequi  Tidearis,  Je  Paunm  TOl^***aacioii- 
late  baec  **'  breviter  dirigenda  coravi,  quum  mille 
alia  exeinpla  et  coustituiiones  siiit***,  quibus  evi* 
denter  aguoscitur  ***«  ul  faeientes  sdssuras  iu 
sancta  ecclesia  non  solum  exsiliis,  sed  etiam  pro- 
scriptioiie  reruni  el  dura  custodia  per  puliJicas  po- 
tesutes  debeaiit  coerceri. 

C.  XliV.  Ab  eccletia  uniiate  diviti  a  teecularihut 
polettatibut  caerceantur. 
liem  Pdagius"*. 
Ooali  Dos  de  glori»  Teslraestiidiisjudiciograin- 
lemur,  noo  soluin  vesiram,  sed  moltoruai  ac  paeue 
oianium  credimus  habere  noilliam»  el  iddrco  nunc 
de  bls,  qa«  Tobis  prcseDiibos  ibi  fieri  siupemus» 
fidueialiter  apad  gloriam  Teslram  daxiuius  conqao- 
rendom.  Thrados  ''^  slquidem  aiqoe  tllaxiaiiUoaas, 
jiomina  untum  epi^oporuui  babenles.  el  eccles^ia- 
sticam  ibi  nniuiem  perturbare  dicuntur.  el  omnes 
ecclesiasiicas  res  sois  osibos  appticare,  io  laatom, 
VI  coiitra  oouni  eoniin,  id  est  Maximilianom,  usque 
ad  uos  per  Um  loiigum  iter  iiecessiute  compeU 
lente  qoidaio  infatigabiliter  Teulenles  preces  oller- 
rent.  Ob  qnam  causam  Pelnim  presbyienim  sedis 
nostrae,  sed  el  Projectom  noUrium  ad  eadem  loca 


NOTATIONES  CORAECTORUM. 
C.  XUL '   Interiut  Chaleedonenti  :  Aclione  4.  D  magnopere  concordat. 


conc.  Cbalcedoiiensis,  in  epistola  Arcbimandrita- 
mm  ad  ipsuin  conc.  pro  rebabiliutione  Dioscori, 
dlalur  can.  5»  coiic.  Antiocbeni,  et  eodem  fere 
modo  habeiur  in  ea  epistoia»  aUfue  bic  refertur. 
Cum  oeutra  lamen  antiqua  Tcrsione  ipsios  conc. 


•  Vel  orationem  .  In  utroque  concillo,  id  est 
Antiocbeno  priscae  Tersiouis,  et  Cbalcedotieiisi  le- 
gi tur  :  ficraiioNem.    Gnece  eniui   est  :  .an  [fugxfrf 


Qo^ST.  V.  C.  XLII.  »•'  tn  Chalc. :  £dd.  coH.  o.  pr,  Bas.  «••  ttatuii :  Ed.  Bas.  —  conuiiuai  : 
Edd.  rell.  ***  recte  monenl  Corr.  bunc  cao.  neque  Hisp.,  neque  Dion.  interpr.  esse ;  sed  neque  cum 
prisca  concordau  '**  noluii ;  Edd.  Arg.  Bas.  **'  noluit  :  eaed.  Liigd.  I.  ***  priut  :  Ld.  Arg. 
«•  H  priut  :  Edd.  relL  exc.  Lugdd.  II,  ill.  ***  extraneam  :  Ed.  Bas.  **^  ait :  ib.  —  cf.  D.  45,  c. 
ii.  t  add.  :  etiam  :  Ed.  Bas.  =  C.  XLIII.  •*•  Aiis.  1.  6,  c.  196  (108).  Polyc.  I.  7,  t.  5.  *•*  excelleniieE: 
ueira  :  Ans.  ***  ticui  :  id.  •*•  quibutlibet  :  Ed.  Bas.  ***  et  :  £d.  Arg.  ***  c.  5,  coiic.  Aiiliocb. 
—  cf.  cap.  aolec  »•*  hic  :  EJ.  Bas.  »•«  abest  ab  Ed.  Bas.  •••  hic  :  ead.  ••*  tchitmaii :  ead.  —  Ans. 
^  Ecee  de  quo  animo  :  Edd.  coll.  o.  •••  nobit  :  Edd.  Arg.  Bas.  ••'  hie :  £d.  Uas.  •••  tunt  :  EiUK 
Bas.  Nor.  Yen.  I.  •••  otiendiiur  et  agnotcitur  :  Edd.  A  rg.  Bas.  Lugdd.  IL  ill.  =  C.  XU Y.  •'•  ad  Narseieui 
ep.  L  —  Ans.  I.  12,  e.  46.  Pdyc  1. 7,  t.  5.    •"  Artaciut  :  Ans.  -   Teniiis  :  Ed.  Arg. 


<«5  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIU.  QU  JIST,  V,  !25# 

iltixinius  dcsiinnndoft,  al  ea,  qa»  cinonieis  siatulis  A  ciUonibus  reprimaniiir.  Ad  hoc  siqaidein  Dci  nuiti 


a  praedictis  pseudoepiscopis  compererinl  coinmissa, 
ye\  digna  debcant  ibi  uliione  coinpescere,  vei  eosdcm 
ad  nos  usque  perducere.  £l  ideo  saliiUntes  paterno 
affeclu  gloriain  vesiram  pelimus,  ui  prseralis,  qui  a 
nosira  sede  direcli  suni,  in  oninibus  pra^bealis  au« 
xilium,  nec  puielis  aiicujus  esse  peccati,  si  hujus- 
niodi  liomines  comprimuntur.  Hoc  enim  *t*  et  divi- 
Dae  ei  human»  leges  sUiuerunt,  ut  ab  ecclesis  uiii- 
tate  divisl,  et  ejus  pacem  iniquissime  perturbanlcs, 
1  sxcuJaribus  etiam  poleslatibus  comprimanlur. 
Nec  quidquam  majus  esl,unde  Deo  sacriricium  pos^ 
tilis  offerre.  quam  si  id  ordiuetis,  ul  hi,  qui  in 
suam  ei  aliorum  perniciem  debacchanlur,  compe- 
lenti  debeani  vigore  coinpesol. 


etiam  conlra  vos  lalia  praesumserunt»  ut  talla  vobit 
corrigenlibus  ab  eodein  *'*  scelere  alios  possiiis  ***, 
Deo  propilianle,  munire.  Quales  auiem  sini  ***  qul 
Eccleslam  fugiunl,  Eufrasii  vos  scelera  (qn»  ain- 
plius  occulia  Deus  esse  noluii)  evideiiter  iiiformanl, 
qui  in  bomicidio  qnidem  nec  bominis  necessiiudi- 
iiem,  nec  fralrls  charilatem,  nec  sncerdolii  revereii- 
tiam  cogitavil.  Incesiuoso  autem  adullerlo*"  eliam 
***  {ipsius '*^  vindiciae  abslulil  moduin,  quia,  si 
adulierium  puiiias,  non  remanel  in  quo  vindiceiur 
incestus;  Si  incestuoso  ingcras  pcenam,  iiiiiltum 
crlinen  adullerii  remanebit.«Ecce,  de  quo  colicgio 
sunl  qui,  quanlum  ad  superbiam  suam,  injiiriani 
vobis  iiiferre  inoliti  sunl,  ei,  quantum  ad  providen- 


C.  XLV.  IniquUas  prawmm,  qttamvis  ftoiiis  pra/l- B  Uam  Dei,  impollutos  vos  Ecclesia  servaverunt.Au. 
/xciaf,  tamen  pumenda  esi 


Jlem  Pelagius  Papa  Joanni  pairieio  »". 
Relegenies  litii^ras  excellentiae  vesirne,  de  injuria 
quidem,  quam  vobis  iniquorum  bominum  praesum- 
tio  iiigessii,  valde  doluimus.  Sed  quia  sciinus,  oc* 
culio  Dei  judicio  aniniam  vesiram,  euiper  aliorum 
iniquiiatem  ei  superliiam,  a  coniaminatione  schis- 
niaiis  custodiiam,  egimus  oiAnipotenti  Deo  gralias, 
qui  eiiam  de  malis  hominum  aciibus  bona  operari 
consuevii.  Nec  entin  sine  illius  provideiitia  faclum 
esse  credendum  esl,  ut  insensali  et  perversi  *^^  ho- 
inines  ad  hoc  usque  prosilirent,  ui,  suani  divisioiiein 
caiholicam  esse  credenies  Ecclesiam,  a  sua  vos  poU 
luiioiie  prohiberent.  Sic  eniro  per  misericordiam  Del 


ferle  lales  ab  ista  provincla,  utimiiii  oblala  vobis  » 
Deo  opprlmendi  perfldos  occasione.  QiioJ  ttinc  pli;- 
nitis  fieri  poieril,  si  auctores  scelerum  ad  clemen- 
lissimum  principein  diriganiur,  el  maxiine  ecclesi:e 
Aquileiensis  invasor,  qui  ei  in  schisniate,  et  in  eo  « 
maledictus,  nec  honorem  episcopi  poterii  retlnere, 
nec  merilum. 

C.  XLVI.  /n  cerlaminef  quod  cotitra  infidelet  geriiur^ 

quisquis  moritur^  coetesie  regnum  meretur* 

Item  Nicolaus  exercittd  Francorum  ^  •*■. 

Omnium  vestrum  iiosse  volumus  cbarilalein,  quo* 

niam  quisquis  (quod  iion  oplantes  dicimus)  in  hoc 

belli  cerlamine  fideliler  mortuus  fueril ,  regna  illi 


coelesiia  minime  negabuntur. 
eiiam   nescienlibus  illis  hoc*"  factum  esl,  ut  a  C  c.  XLVII.  Non  sunt  homicidtuqui  adversus  excom^ 
schismalicororo  factione  '"  eruli,  calhollcae,  qaaro  munieatos  %elo  matris  Ecelesiw  armaiuur. 

diligiiis,  servari  vos  conligissei  Ecclesiae.  Qoamvit      item  Urbanus  II,  Godefredo^  Lucano  episcopo  ***. 


igitur  veslra  per  Illorum  scelus  uiilitas  facta  sit,  no- 
iile  tamen  iiupiiniUm  praesumlionem  iniquonim  ho- 
niioum  grassari  permittere.  Si  enim  boc,  quod  in 
vesiram  gloriain  praesumserant,  non  fuerit  vindicta 
i^oropressuro,  quod  In  minoribus « '^^  non  valeant 
pnniri,  ambigi  ullra  non  debet.  Exercete  igitur  in 
lalibos  debitam  aocioriuiem,  et,  ne  eis  amplias 
taJia  eoromitieodi  spiritus''*  crescat,  vestris  coer- 


Excoinmunicalonim  .inlerfecloribus  (prout  '*^  in 
ordine  Ecclesiae  Romanae  didicislis  •"  secundum 
iiilentionem  ^^  modum  congriiae  salisfactionis  in- 
jiinge.  Non  *'*  eiiiin  eos  bomicidas  arbliramur, 
quos,  adversus  exconiniunicatos  zelo  catholicae  ma- 
tris*'*  ardeiiles,  aliqiios  eorum  Irucidasse  conlige* 
rit.  Ne  Umen  ejiisdem  ecelesiae  inalris  disciplina 
deseratur*'S  eo'**  teuore,quem  dixinius,  pQeniteii* 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  \LV.  *  Quod  in  minoribus  :  In  aiiqiioi  veiii-  D  exercilum   Franconim,   ubi  eliain  aflert  id»  quotf 

siis,  el  aptid  AnMlnium  legilur :  quid  in  minoribus^  infra  ead.  q.  8,  c.   Omni  limore,  ex  eodeni  Leone 

taleant^  ambigi,  eic*.  referliir. 

^ln  eoi  Anselinus  habel :  et  a  schismatico  ma-  C.  XLVII.  ^^  Imentionem  :  Ivo  el  Panonnia  ha- 

ledictus.  beiit :  intentionem  ipsorum ;  sed  ob  glossam   nuii 

C.  XLVI.  ^  Ivo  pari.  10,  c.  87.  vers.  Omntttin  est  additum. 
pestruMf  hoc  idem   ciut  ex  epislola  Leonis  IV,  ad 


fiCiEST.  V.  C.  XLIV  »»•  eliam  :  Ed.  Bas.  =  C.  XLV.  •»•  Eadem  fere  sunl  in  ep.  S.  Pelagii  ad 
Nanieieni.  ^  Ans.  I.  12.  c.  47.  Folvc.  ib.  "^  perHrsisumi :  Edd.  coll.  o.  •>•  non  esl  in  Ed.  Bas.  •** 
commumone  :  Edd.  colL  o.  *  tii  mriiorf^Mt  vaUat  puniri :  Eil.  Bas.  **'  add.  :  omnibus  :  Edd.  Ven.  I, 
II.  Nor.  Par.  Liig  1. 1.  •**  spes  :  Edd.  coll.  o.  *'*  eorum  :  Edd.  Arg.  Bas.  **•  posutis  :  Edd.  coU.  o. 
••«  sunt :  easd.  *"  tii  adult.  :  Ed.  Bas.  *•*  abest  ab  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  *»*  ipsi :  Edd.  coU.  o.  pr. 
Lugdd.  II,  III.  =  C.  XLVI.  •»  Cap.  incerlum,  quod  ali  If .  Pan.  L  8,  c.  50.  Alexandro  II,  Decr.  p.  10,  e. 
«7.  Lecmi  IV,  adi>cribilur.  =:  C.  XLVIL  *••  Cap.  lemporis  inceri'.  —  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  54.  •«>r6iil 
morem  R.  K.  nosti  :  l\o.  *••  didicisti;  Edd.  Arg.  Nor.  »••  Ivo  P.«n.  1.8,  c.  II.  **•  add. :  ecelesia: 
Eild.  coll.  o.  pr.  Arg.  **'  deswviut  :  \\n.  *»•  iion  csl  ap.  Iv.  —  secundutn  tenorem  '  Ed.  Bas.  — 
iMoreiN,  secundum  quem  :  Ed»  .4rg.  —  ir#  len.p  secundum  quem   ;  LJd.   rdL 


^^  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAtSA  XXIII.  QU.f:ST.  t.  I25tf 

liaro  eis  iiMlir:lo  CAnemeiiieiii.  qtia  d UinaB  siniplicl-  A  prinW/iM  Rommio-tim,   et  yer  nonnuUos  reget^en- 


Uti$  oculos  adversus  se  complaeare  Taleanl  *'%  sl 
forle  qifid  dupliciutis  pro  liuinana  fragillute  in 
oodeM  flagilio  incurrerinl  ^^. 

C.  XLVUL  Pa%  eecleum  nMuHiiam  eomalaiur  perdi' 

torum. 

lUm  AugusUotts  epittola    L.  ad  Bomfaclum^  de 

coereendit  hwreticit**** 

Qois  eiiim  nostrum  '  Telii  allquem  illorum  ***  non 
Boluni  perire,  Teromeiiam  aliqiiid  perdere?Sed  si 
siliter  uon  nieruii  paceui  habere  domas  David,  uisi 
Alisalon,  filius  ejus,  in  bello,  qiiod  gerebat  conlra 
pairein,  fuisset  exiinctus,  qiiamvis  uiagiia  cora 
inaiidaverat  sui.s  ut  euin,  quanlum  possenl,  vivum 
salvumque  servarenl,  ut '"  esset  cui  paenitenti  pa- 
lernus  affectus  ignoscerel,  quid  ei  restilit,  iiisi 
perdituin  flere,  et  siii  regiii  pace  acquisila  suam 
nioesiitiam  consolari  ? 

Gratian.  Si  ergo  viri  sancli  et  publiew  potettales 
bella  gerenles  non  fuerunt  transgreuores  iilius  man» 
dali :  Non  occides,  quamvit  quosque  flagiliosos  digna 
morle  petinterent ;  si  miles  suit  polestati  obediens  non 
est  reus  homicidii,  si  tjus  impeiio  quemlibet  fiagiiio- 
lum  interfecerit ;  si  homicldas ,  et  venenarios  punire 
non  est  effusio  sanguinis^  sed  legum  mimsterium;  si 
»ax  eeclesiat  meutitiam  eonsolatur  perditorum ;  si 
i//i,  qui  xelo  eatholica  matris  accenti  excommumeo' 
tot  interficiuntf  homicidie  nonrjudicanlur^  potet^  quod 
malot  non  tolum  ftagellari,  ted  etiam  inlerfici  lieel. 
§  1.  Sed  querriiur^  si  contingat  aliquos  malot  puniri 
ab  hitf  qui  non  habent  legitimam  potettaiem^  an  tint  G 
rei  effuti  tanguinit  fii ,  per  quot  puniuntur  f 
De  his  ita  uribit  Auibrosius  lib.  11  de  Cain  el  Abelt 

cap.  4  »•- 

C.  XLIX.  Aliquando  puniuntur  peeeala  per  populot 

juuu  aivino  excilatot. 

Reniiituiitur  peccaia  per  Dei  verbiim,  CDJos  Le- 
viies  inlerpres  et  quidain  *'*  exseculor  esi.  Remit- 
luiitur  '  etiam  '  per  ofDciuni  sacerdotis  sacrumqiie 
ministerium.  Puuiuntur  quoque*^  per  bomines, 
slcut  per  jiidices ,  qui  potestaie  ad  teinpus  utuntur. 
Et  infra  :  §  i.  Puniunlur  peccau  eiiain  per  popu- 
los»  sicut  legirout,  quia  saspe  ab  alienigenis,  Dei 
Jussii  exciiatis  propter  divinae  niajestatis  offensam , , 
subactiis  est  populus  Judacorum. 


tilium  populum  Itraeliticum  ^delinquentem  aliquando 
afflixil,  alyfuando  captivavit/^  1.  Unde  ipu  Dominut 
ait  per  prophelain  "^'  :  Virga  furoris  mei  Assur :  ipse 
aiitem  non  cognovil.  Attur  erat  virga  furorit  Domini^ 
qnia  per  eum  innumerat  gentet  divina  jutiitia  /tagetlarg 
ditpotuit.  Ipu  vero  non  cognovit ,  ^icra  in  superbians 
eiaiut  victoriamf  quam  atteculut  fuerat^  non  divince 
polenti<r ,  ud  tuit  viribut  attribuit.  Unde  conlra  ejus 
tuperbiam  Dominut  loquitnr^  dicent^  :  Nunquid 
glorfabitur serra  contra  eum,  qui  secat  in  ea?  aul  nun- 
cxnltabiiur  sccuris  conira  eum ,  qui  oedtt  in  ea  ? 
Quibut  timililudinibut  talit  pertpicue  ostendiiur^  quod 
ticut  terra  et  ucurit  nee  ucare^  nec  ccedere  iigna 
pottuttt,  niti  ab  alio  regantur^  ac  ideo  contra  regeniee 
^  te  tnperbire  non  debent :  tic  ilii^  per  quot  Deut  punit^ 
abtque  nutu  divinm  ditpotitionit  nihil  agere  valent 
ac  ideo  contra  regenlem  u  tuperbire  eit  non  licet.  §  2. 
tatet  in  eo ,  quod  puniunt ,  Deo  tervire  dicunlur;  im 
eo  autem ,  quod  ignorantes  se  eue  minietros  irip  Dei 
impia  vanitale  tuperbiuntt  mercedem  tuas  tertitutit  a 
Deo  non  niti  temporatem  inveniunt ,  pmnam  vero  tum 
tuperbi(B  non  effugiunt.  Unde^quum  Dominut  dicerei 
ad  Prophetam  de  Nabuchodonotor  :  Quid  '^  dabo  el 
pro  labore,  qtio  servivit  roibi  apud  Tjrum?sraffm 
tubjunxit :  Da ,  hoe  ett  datam  tibi  pronuncia ,  i£gy- 
ptum  et  i£lhiopiam.  Qttum  autem  in  corde  tuo  tu» 
perbient  pottea  diceret  *^* :  Nonne  liaec  esl  Rabylon, 
quam  ego  condidi  in  robore  regiii  me4?etc.  tiatim 
immutavit  Deut  rationabitem  mentem  ejut,  et  induit 
eum  ferina  bestialilatet  ut  ab  hominibut  fugient  cum 
bettiit  tiveret.  $.  3.  Per  Antiochum  *^^  quoque,  quum 
idolotatriam  Judaicce  ptebit  Dominut  puniretf  ei 
pacem^  quam  extege  Dei  abjecta,  et  ex  tacrit  natio* 
num  assumtit  quoprebantf  itlit  in  peruiciem  verterett 
quia  Dei  ditpotitionem  ignorant  tuo!  facuUatide-» 
Vdttatiouem  itliut  ptebit  attribuit^  imprecatur  in  eum 
Propheta  ^^  dicent :  Effuude  iraiu  luam  in  geiiies, 
qiic  te  non  noverunt,  et  iii  regna,  quae  iiou  invo* 
caverunl  nomen  tuuni,  iie  forte  dicant  in  genlibiis  : 
ubi  est  Deiis  eoruni  ?  §.  4.  Similiter ,  quum  per 
Romanot  peccatum  mortit  Chritti  Deut  punire  decre- 
vittet^  vrbit  excidium  et  Judaicas  plebit  miuram 
captivitatein  tuit  viribut  aduribere  cmperura^  nnde 


Gralian.  Bin^  notandmm  ett,  quod  aliquando  punit  j^  contra  eot  Propheta  imprecatur,  dicent  »*•  ;  Leva 
Deut  peccaia  per  netcientet,  aliquando  per  scientet.  inanus  tuas  in  superbias  eoruni,  qui  te  oderuul,  ei 
Perneuientet  peccatapunittiiAitper  Seniiacherib^^^,  qui  mulla  matigne  operati  monumenia  suas  viclorim 
et  per  Nabuchodonotor^  et  per  Antioclium  ■*■,  et  per      potuerunl  in  medio  atrio  tuo.  ^.  5.  Pertaenies  pee- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

G.  XLYill.  s  iVotfnim  :  Emendatnm  et  ex  R.  Graiianum  legebatiir :  Quis  enim  tettrum'*  vetlt  ati-- 
Augiistiiio,  a  quo  Daruiu  discordat  Ivo.  Anlea  apud      quem  inimicorum  suorum  non  totum  eic. 


QciK^T.  Y.  C.  XLVII.  **»  pervaleant  r  Ivo.  "*  contraxerunt  :  id.  —  incurrerunt  :  K'U  Arjj.  =s 
C.  XLYIII.  »»•  Ep.  185.  Ed.  Maur.  scr.A.  417.  —  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  59.  -  nostrum  : 
Kdd.  .^rg.  Nor.  —  a  Id.  :  non  :  Ed.  Ras.  •**  inimicnruni  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  —  aJd.  :  siiorttm  :  eaed. 
pr.  Arg.  R:is.  *»*  el  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  IH.  =r  C.  XLIX.  ***  Non  dcsiiiii,  qui  bunc  librnm 
nbjiidiceiit  abAmbrosio.  ***  quidem  z  Ed.i.  coll.  o.  pr.  Ras  Lugd:l.  II,  III.  '^»  add.  :  p^cmla  :  Edd. 
•oH.  o.  —  «*»  4  Rcff.  c.  i5.  "•2M.ich.  c.  5.  *"  Esa.  c.  iO,  v.  5.  «^^  ib.  v.  15.  »"  Ezecli.  c.  129,  v. 
18,  19.    »^*  D.n.  r.  4,  v.  27.    *'  I  Mach.  c.  1.    »^»  Psal.  78,  v.  6,  10.    »*»  P.sal.  73,  v.  5. 


•»^  DECRETl  PAIIS  8ECUNDA.  CAUSA  XXlll.  QU.CST.  VI.  Ii5« 

•aia  puuiuntur ,  tieul   Deun  };er  lilht  Itrael  voluU  \  ut  tf.rberibut   eot  coercerel ,   non  morte  perderet. 


peccaia  punire  Amorrhceontm  **^,  et  Chananaiorum 
el  aliarum  gemium^  quarum  terram  Itraelitit  pot" 
tidendam  dedit,  quibut  eliam  pratcepit  '",  ul  nemini 
eorum  parcerem^  ted  omnet  morii  traderenl/Quod 
propter  peccata  eorum  illit  eontigitte  ex  verbit  Do' 
mini  apparet^  qui^  quum  diceret  aU  Abraham :  Se- 
III ini  ^*  (uo  (labo  terram  baiic,  veluti  qucereret^ 
ifuare  non  modo  eam  dat  mUn?  audivit  :  Nonduiii 
enim  suni  peccala  Antorrhaiorutn  consnmmaia. 
Quo!  tunc  inieUiguntur  fuitu  contunmatat  quum 
populut  iUe,  de  jEggptiaea  tertitute  liberatut,  ter- 
rameorum^  ticul  Abrahce  promittum  fuerot^  in  here" 
ditalem  accepit.  §.  {j/Quum  ergo  tic  divino  juttu  ad 
puniendum  peecata  popnli  excitanturf  ticut  populut 


Quamvit  *'*  enim  tupplicando  tpatium  vitce  eit 
retervari  popotcit,  non  tomen  legum  teveritatem^  qua 
talet  morte  plectuntuff  non  obtervandam  docuiL 

OC^STIO  VI. 
GRATIANUS. 
Quod  autem  qumitur,  an  malitint  cogendi  ad 
bonum  ?  faciie  apparet^  Antiquut  namque  populus 
ille  metu  petnarum  ad  obtervaiionem  iegit  cogebatur. 
In  evangelio  quoque  Dominiit  ail  ditcipuiit  tuit ' : 
Nolite  iitntire  eos,  (pii  corpus  occidunt,  animaui 
auieni  non  possuni  occidere,  sed  polius  eum  limete, 
id  ett  ei  tit  timore  tervite ,  qui  polest  animam  et 
corpiis  perderc  in  gebennaiu.  Paulut  quoque^  quum 


ille  Judaicnt  ett  excitatut  ad  occupandam  terram  B  eccletiam  Dei  pertequeretur ,    in  itinere  caccatut  • 

pronmtivnis,  et  ad  delendat  gentet  peecatricet,  tine 

culpa  noxiut  tanguit  effnndltur,  et  quw  ab  eit  male 

potiideutur  in  jut  et  domininm  rite  tranteunt  bono» 

rum.  §.  7.   Quum  vero  occulio  inttinctu  aliqui  nio- 

veniur  ad  pertequendot  malot^  ticut  Sennacherib^  et 

ce:cri ,  qui  populMm  deiinquentem   pertecuti  tunt , 

licet  occttUo  inttinctu  operanle  illorum  meritit  tnrt- 

lenlur  adpertequendnm^  tnmen,  quia  prava  intentione 

tww  peccata  delinquenlium  punire,  ted  iUorum  bona 

rapere  vel  tuce  dilioni  tubjicere  guasrunt^  non  tunt 

immunet  a  criminej^De  quibut  etiam  notandum  ett^ 

quod  atiquando  ekcitantur  ad  puniendum   peccata 

bonorum^  ut  tandem  per  bonot  eorrectot  ipti  quoque 

puniantnr,  sicnt  in  iibro  Judicum  iegiiur  •"  de  Ja- 


ad  Deum  converti  coactut  ett.  Unde  te  abortivo  «i« 

milem  tettatut  ett^  dicent  * :  Novissiine  auteiu  oiu- 

niuin  tanquani  abortivo  tisus  esi  ei  mihi. 

Oine   Augustinus    tcribit    epist,     L.   ad    Uonifa- 

cium  »  *  : 

C.  1    Eccietia  malot  debet  cogere  ad  bonum   ticut 
Chrittut  Paulum  coegit 

Schismatici    dicunt:  cui  viin  Christus  intiilix^ 

quem  eoegit?  Ecce    habent  Pauluin    aposloluin. 

Agnoscant  in  eo  prius  cogeiitem  Chi-istum,  *et* 

pestea  doceniem :    prius    ferientem,  *et*   posiea 

consolaniem.  &lirum  cst  auiem,  quomodo   ille,  qul 

poena   corporis  ad    Evangelium   coactus   hitravit, 

plus  iliis  omnibus,  qni  solo  verbo  vocati  sunt,  k 


6fii,  rege  Chananworum^  et  de  Nddianitit,  i^Kod  ^  Evangelio  '  laboravit,  el  quem  major  timor  com- 

propter  idololatriam  populi   tiitcitavit  eot  Deut,  ut 

Itrael    affiigerent ,    et    terram    eorum  occuparenl. 

Qttum  autem  populut  Dei  tub  manibut  eorum  diutiut 

afflictttt  peccatum  tnum  recognotcerei ,  et  per  peeni- 

tentiam   tibi  Deum  placaret^   Dei  pra:cepto  et  **^ 

Barach^  comiiatut   Deboram  ptophelittam ,  usorem 

Lapidoth^  Jabin^  regem  Chanana!orumt   et  Zitaram, 

ducem  exerciiut  sirt,  contrivit^  et  Gedeon  Zebee  et 

Salamanay  reget  Madianitarum ,  et  Oreb  et  Zeb,  du- 

cet  eorum,  morti  tradidit».  §.  8.  Apparel  ergo,  quod 

altquando  periegiiimam  potetlatemgerentet,aiiquando 

per  populot  divino  juttu  excitatot,  mali  pro  peccatit 

euit  non  tolum  fiagellantur,  ttd  etiam  rite  perduntur. 


pulitad  chariiatem,  ejiis  perfecla  *  charitas  foraa 
misit  ^  timorem.  Cnr  ergo  noii  cogerei  ecclesia 
perdiios  tllios,  ut  redirent,  si  perditi  *  lilii  coege 
riiiit  •  alios,  ut  perireiit?  Qtiamvis  et  illos,  qaos  noii 
coegenint,  sed  lantiimmodo  seduierunt,  si  por  ter- 
ribiles,  sed  **  salubres  leges  in  ejus  gremium  '^ 
revocentiir,  blandius  \m  mater  ainplectitttr,  et  de 
illis  mulio  ampiius ,  quam  de  illis,  quos  nunquam 
perdidcnit,  gratulatur.  §.  I.  Ad  non  pertinet  "  ad 
diiigentiam  pastoralem  eiiam  illas  oves,  quae  non 
violenter  ereptaR ,  sed  blande  leniterque  sedoctse 
a  grege  aberraverint  ",  et  ab  alienis  possideri 
coeperint  *^,  tnventas  ad  ovile  dominiciinv,  si  resi- 


Nec  est  eontrarium  iliud  Auguttini^  quod  ad  Jf ar- |v  stere  voliierint»  flagelloriim  lerroribufr  vd  eliaai 
cellinum   pro   circumcellionibut  tupplicant  rogabat^      doloribus  revocare?  Jtem  infra:  §^  2.  A  Christo 


NOTATIONES  CORRtXTORUM. 


QojBST.  VI.  C.  I.  •  Iniliom  hiijiis  capiliili  .ipud  B. 
Ati|U8tinuni,  Ibi  de  Doaath>tis  .ngenteni,  sic  habet : 
Vbt  ett^  quod  isti  ciamare  eontuevervntj  tibermn  ett 


credere,  cui  vim^  eic.  iit  snp.  ea«l.  4.  Quit  not  vers. 
Ctti  vifti. 


Qqm&t,  V.  C.  XLIX.  «••  Jos.  c.  5,  G.  ••*  Deut.  c-  7^  v.  2.  •••  Gene».  c.  15,  t.  18.  ••• 
jod.    c.  4.    ••*   ib.  c.  «.    •«  cf.  tiipra  c.  i. 

Qo^ST.  VI.  •  MaUb.  c  10,  V.  28.  •  Act.  c.  9.  •  i  Cor.  c.  45.  v.  8.  =  C.  I.  *  Ep.  185.  Ed.  Maiir. 
w.  A.  417.  —  Ivo  Decr.  p.  «0,  c.  59.  —  cf.  suprsqu.  4,  c.  45.  »  i  Cor.  c.  i5 ,  r.  iO.  •  i  Joao.  c.  4, 
V.  i8.  '  miilit  :  Edd.coll.o.  •  perfidi  :  £il.  Arg.  •  cogerent  :  Ed.  Bas.  *•  et  :  Edd.  colL  o.  "  gre- 
wio :  e:ed.  pr.   LugiLt.   II,    III.   —  Ivo.     '*  Iwc  pert.  i  Edd.  coli.   o.    *•  aberracerant  :  ex'd.    '^  ca^i^it' 


ranl :  ea;ii. 


*«»  *  DECRCTI  PARS  SEGUNDA.  CaUSA  XXItl.  QU.€ST.  f .  1«3« 

liaip  eis  iiiilioito  congrueiitein,  (fiia  dl\lnae  siiiipliii-  A  principes  nomauorum,    el  y.er  noiinulloi  regesyen" 


Ull$  oculos  adversiis  se  complacare  ▼aleHni  '**,  si 
forle  qifid  duplicilalis  pro  liuinana  fragiliiale   in 
«odem  flagillo  inciirrerini  ^''. 
C*  XLVIII.  Pas  eccletim  mcntiiiam  con$oiaiur  perdi"  ^ 

torum, 

Itim  Aiiguslinus  epittola    L.  ad  BonifacJumt  de 

coercendii  hasreticii***' 

Qttis  eiiim  nostrum  <  velii  aiiquem  illorum''*non 
solum  perirej  verumeliam  aliquid  perdere?Sed  si 
uliler  non  meruil  pacein  liabere  doinus  David,  nisi 
Absaloii»  niius  ejus,  in  bello.  qiiod  gerebat  conlra 
pairein»  fuisset  exiinctus,  qiiamvis  inagiia  cura 
inaiidaverat  suis,  ut  euin»  quanluin  possent,  vivuin 
Balvuinque  servarenl,  ut  "^  essel  cui  poeniienti  pa- 
ternus  aflectus  ignosceret,  quid  ei  restilit,  iiisi  g 
perditum  flere,  et  siii  regiii  pace  acquisita  suain 
moesiitiam  consolari  ? 

Gratian.  Si  ergo  viri  iancti  et  publicce  poteitatee 
Mla  gerentes  non  fuerunt  transgressores  illius  man» 
iati :  Non  occides»  qUamvis  quosque  ftagitiosos  digna 
morte  ptfimerenl ;  si  miles  suce  poiestati  obediens  non 
tsi  reus  homictdii,  si  ejus  impeiio  quemlibet  flagiiio- 
sum  interfecerit ;  si  homicidas ,  et  venenarios  punire 
non  est  effusio  sanguinis ,  sed  legum  ministerium ;  si 
pax  ecclesiw  mcutitiam  consolatur  perditorum ;  si 
illif  qui  xelo  calholica  mairis  accensi  excommuniea^ 
tos  interficiunt^  homicidm  nonrjudicantur^  patet^  quod 
malos  non  solum  fiagellari,  sed  eiiam  interfici  licet* 
§  I  •  Sed  quceriiur^  si  contingat  aliquos  malos  puniri 
ab  Ats,  ^tit  ftoft  habeni  legitimam  poiestatem^  an  sint  C 
rei  effusi  sanguinis  hi ,  per  quos  puniuntur  f 
th  his  ita  scribil  Anibrosius  lib,  11  de  Cain  et  Abelf 

cap.  4  »•- 

C.  XLIX.  Aliquando  puniuntur  peccata  per  populos 

jussu  dhino  excilatos, 

Reniittuiitur  peccata  per  Dci  verbiiin,  cnjus  Le^ 
viies  interpres  et  quidain*'*  exsecuior  esi.  Remii- 
luntur  *  etiam  '  per  ofiiciuni  sacerdotis  sacrumque 
ministerium.  Puuiuntur  quoque*^  per  liomines, 
sicut  per  judices,  qui  poiestaie  ad  teinpus  utuntnr. 
Et  infra  :  $  i.  Puniiinlur  pcccala  eliain  per  p<ipu- 
los,  slcut  legimus,  quia  sxpe  ab  aiienigenis,  Dei 
Jiissn  exciiatis  propter  divinae  majestatis  off^ensam , . 
aubactiis  est  populus  Judxorum. 


tilium  populum  Isvaeliticum  delinquentem  aliquando 
afftixit,  a^^uando  captivavit^^^  \ .  Unde  ipse  Dominug 
ait  per  prophetain  '^'  :  Virga  furoris  mei  Assur  :  ipse 
autem  noii  cognovit.  Assurerat  virgn  furoris  Domini^ 
quia  per  eum  innumeras  gentes  divina  justitia  ftagetlare 
disposuit.  Ipse  vero  non  cognovit ,  quia  in  tuperbiani 
elatus  victoriam ,  quam  assecutus  fuerat ,  non  divinag 
potenti(F ,  sed  suis  viribus  attribuit.  Unde  contra  ejus 
superbiam  Dominus  loquitur^  dicens*^  :  nunquid 
glortabiiur  serra  contra  eum,  qui  secat  in  ea?  aut  nun- 
exnftabitur  securts  conira  eom,  qui  raed<t  in  ea? 
Qnibus  similitudinibus  satis  perspicue  ostenditur,  quod 
sicut  serra  et  securis  nee  secare,  nec  ca^dere  ligna 
possunt,  nisi  ab  alio  regantur,  ac  ideo  conlra  regentes 
se  superbire  non  debent :  sic  t7/t,  per  quos  Deus  punitf 
absque  nutu  divinas  dispositionis  nihil  agere  valent 
ac  ideo  contra  regentem  se  superbire  eis  non  licet.  $  2. 
tales  in  eo ,  quod  puniunt ,  Deo  servire  dicuntur;  in 
eo  autem ,  quod  ignorantes  se  esse  ministros  irct  Dei 
impia  vanitate  superbiunt^  mercedem  suof  servitulis  a 
Deo  non  nisi  temporalem  inveniunt ,  pcenam  vero  sua 
superbi(e  non  effugiunt.  Unde ,  ^tium  Dottiinns  diceret 
ad  Prophetam  de  Nabuchodonosor  :  Quid  '^'  dabo  ei 
pro  labore,  qiio  servivit  mibi  apud  Tyrum?sfa<ftii 
<ii6/utixtt :  Da »  hoc  est  datam  sibi  pronuncia ,  MgJ- 
ptum  et  iEthiopiam.  Quum  aulem  in  corde  suo  su" 
perbiens  postea  diceret  *^*  :  Nonne  liaec  est  Babylon, 
quam  ego  condidi  in  robore  regtii  me4?etc.  statim 
immutavit  Deus  rationabilem  mentem  ejus,  et  induit 
eum  ferina  beslialitate,  ui  ab  hominibus  fugiens  cum 
bestiis  viveret.  §.  5.  Per  Antiochum  *^^  quoquCt  quum 
idololatriam  Judaicce  plebis  Dominus  puniret^  et 
pacem^  quam  ex  lege  Dei  abjecta,  et  ex  sacrisnaiio* 
num  astumtis  qucerebant^  illis  in  perniciem  verteret^ 
quia  Dei  dispositionem  ignorans  su(e  facultaii  de^ 
vnstatiouem  illius  piebis  attribuiit  imprecatur  in  eum 
Propheta  '^",  dicens  :  Effunde  irain  luam  in  geiites, 
qiiie  te  iion  noverunt,  et  in  regua,  quae  non  invo-> 
caverunt  nomen  tuuni,  ne  forte  dicant  in  geniibus  : 
ubi  est  Deiis  eoruni  ?  §.  4.  Similiier ,  quum  per 
Romanos  peccatum  mortis  Christi  Deus  punire  decre- 
visselt  vrbis  excidium  et  Judaicm  plebis  miseram 
captiviiatem  suis  viribus  adscribere  caeperunt^  unda 


Gratian.  Hin^  notandum  est,  quod  aliquando  punit  ^  contra  eos  Propheta  imprecatur,  dicens  *^* :  Leva 
Deus  peccata  per  nescientes,  aliquando  pertcientes.  inanus  luas  in  superbias  eorum,  qui  (e  oderunt,  et 
Pernescientespeccaiapunit^siAitper  Sennacherib^''^,  qui  mutta  maligne  operati  monumenta  sua:  viciorias 
et  per  Nabuihodonosor,  ei  per  Antioclium  '^',  et  per      posuerunt  in  medio  atriotuo.  ^.  5.  Per  saetaes  pec' 

NOTATIOINES  CORRECTORUM. 

C.  XLVIII.  X  Nostrum  :  Emendatum  et  ex  B.  Graiianum  legebatur :  Qais  enim  vestrum"*  velit  ali- 
Augusliiio,  a  quo  oaruni  discordnt  Ivo.  Antea  apud      quem  inimicorum  suorum  non  solnm  eic. 


QuiK^iT.  V.  C.  XLVII.  •"  pervalirtnt  :  Ivo.  "*  coniraxerunt  :  id.  —  tncurremnt  :  Etl.  Arjr.  ^zt 
C  XLVIIL  "■  Ep.  185.  Ed.  M.mr.  scr.A.  417.  —  Ivo  Decr.  p.  40,  c  59.  '  nostrum  ; 
Bdd.  Aig.  Nor.  —  a  Id.  :  tioii  :  Ed.  Bas.  "•  inimicoruM  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  —  aJd.  :  suorum  :  caBd. 
pr.  Arg.  B.IS.  •"  et  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Ltigdd.  II,  IH.  =:  C.  XLIX.  •••  Non  desnnl,  qui  biinc  libnim 
liimidireul  abAmbrosio.  "*  qnidem  :  EdJ.  coll.  o.  pr.  Bas  LiigdJ.  II,  III.  »*•  add.  :  p^cra/a  :  Edd. 
..ftH.  o.  —  "»  4  Rcff.  c.  i5.  »"2Mnch.  c.  5.  •*»  Esa.  c.  10,  v.  5.  •*•  ib.  v.  15.  •"  Ezccli.  c.  |i9,  v. 
I8.  19.    »^^  D.;n.  c.  4,  v.  27.    *''  I  Mach.  c.  1.    •^»  Psal.  78,  v.  6,  10.    •*•  P.sal.  73,  v.  5. 


•«^  DECRETI  PAftS  SECUNDA.  CAUSA  XXIII.  QU.£Sr.  VL  1258 

M/a  puiiiimtur  ,  ticul   Deu$  yer  ^l\n$  itrael  voluit  \  ut  terberibu$   eo$  coerceret ,   non  morte  perderet. 


peccaia  punire  Amorrhaorum  ''^,  et  Cliananmrum 
et  aliarum  gemium^  quarum  lerram  Jsraeiuie  po$' 
tidendam  dedit^  quihue  eliam  prcRcepit  '"\  ui  nemiui 
eorum  parcerenl^  $ed  omnes  nwrii  traderenl/  Qnod 
propler  peccaia  eorum  ilii$  contigi$$e  ex  verbi$  Do- 
mini  apparet^  qui^  quum  diceret  aU  Abraiiam :  Se' 
iiiiiii  *^'  luo  liabo  terram  haiic,  veluti  qumreret^ 
quare  non  modo  eam  da$mUnf  audivit  :  Nonduiii 
eiiim  suni  peccaia  Amorrhaioruin  consiimmaia. 
Qu(B  tunc  inuliiguntur  fui$$e  con$ummata,  quum 
populu$  iUe^  de  JEgyptiaca  ^ertilute  liberatue,  ter^ 
ram  eorum^  $icui  Abraliae  promi$tum  fuerat^  in  here" 
ditatem  accepit.  §.  {j/Quum  ergo  sic  divino  ju$$u  ad 
puniendum  peccata  popnli  excildnlur,  $icut  populu$ 


Quamvi$  "*  enim  $upplicando  $patium  vilce  eit 
re$ervari  popo^cit^  non  tomen  legum  $everitalemf  qua 
tidet  morle  plectuntur^  non  ob$ervandam  docuiL 

ODiESTIO  VI. 
GRATIANUS. 

Quod  autem  qucerituPy  an  malitint  oogendi  ad 
bonum  ?  facite  apparet^  Antiquut  namque  populus 
itle  metu  pmnarum  ad  observationem  legis  cogebatur. 
Jn  evangelio  quoque  Dominu$  aii  discipulis  $ui$  ^ : 
Nolile  tiincre  eus,  qiii  corpus  occldunt,  animaiii 
auteiii  Ron  possunt  occidere,  sed  poiius  eum  tiinete, 
id  e$t  ei  in  timore  $ervite ,  qui  poiest  animain  et 
corptis  perdere  in  gebennam.  Pauiu$  quoque,  quum 


ille  Judaicus  e$t  exritatu$  ad  occupandam   terram  B  ecclesiam  Dei  persequereiur ,    in  itinere  cacalut  « 

pronmsionis^  et  ad  delendas  gente$  peccatricee,  $ine 

culpa  noxius  $angui$  effunditur^  et  quce  ab  ei$  male 

possidcutur  in  ju$  et  dominium  rite  tran$eunt  bono" 

rum,  §.  7.  Quum  vero  occuUo  instinetu  aliqui  wo^ 

veniur  ad  persequendos  malos,  sicut  Sennacherib,  et 

cetcri ,  qui  popul/im  deiinquentem   persecuti  $ttnt , 

licet  occulio  in$tinctu  operante  iUorum  meritii  tnrt- 

/ei//ur  ad'per$equeHdum,  tamen,  qwa  prnva  intentione 

non'  peccata  delinquentium  punire,  $ed  illorum  bona 

rapere  vel  suo!  dilioni  subjicere  qumunt,  non  $unt 

immune$  a  criminej  De  quibu$  etiam  nolandum  e$t, 

quod  atiquando  excitantur  ad  puniendum  peceata 

bonorum^  ut  tandem  per  bono$  correcto$  ip$i  quoque 

pnniantur,  $\eut  in  libro  Judicum  tegiiiir  ■»•  de  Ja- 


ad  Deum  converti  eoaclu$  e$t.  Vnde  se  abortivo  <i- 

milem  te$talu$  e$t,  dicen$  '  :  Novissitne  auteiu  oui- 

niuin  tanquam  al)ortivo  Tisus  est  ei  mihi. 

Uine    Auguslinus    $cribit    epi$t.     L.   ad    Donifa» 

cium  ^  *  : 

C.  1    Eccleeia  malos  debet  cogere  ad  bonum   ticui 
Chri$tu$  Paulum  coegit 

Sehismatici    dicunt:  cui  viin  Christus  inliilii^ 

quem  eoegit?  Ecce    habent   Paulum    apostoiuin. 

Agnoscant  in  eo  prius  cogentem  Christum,  *et  * 

pestea  doceniem :    prius    ferientem,  *et*    posiea 

consolantem.  Miruni  est  autem,  quomodo   ille«  qui 

poena   corporis  ad    Evangelium   coactus   iutravit, 

plus  illis  omnibus,  qui  solo  verbo  vocaii  sunt,  hv 


bin^  rege  C!ianana'orum ,  et  de  Madianitie,  qnod  ^  Evangelio  '  laboravit,  et  quem  roajor  limor  com- 

propter  idololatriam  populi   ^fttcitavit'  eo$  Deus,  ut 

Jsrael    affligerent ,    et    terram    eorum  occuparent. 

Qnum  autem  populus  Dei  sub  manibus  eorum  diutiue 

afiictu$  peccatum  suum  recognoseeret ,  et  per  poeni- 

tentiam   sibi  Deum  ptacaret^   Dei  pracepto  et  **^ 

Barach,  comitatns  Deborum  proplietissam ,  uxorem 

Lapidoth,  Jabin,  regem  Chananeeorum,   ei  Zitaram, 

ducem  exerciius  sui,  contrivit,  et  Gedeon  Zebee  et 

Sttlamnna,  reges  Madianitarum,  et  Oreb  el  Zeb,  du- 

ce$  eorum,  morti  tradidit,.  §.  8.  Apparet  ergo,  quod 

aliquando  perlegiiimam  pote$tatemgerente$,aliquando 

per  populot  divino  juttu  excilatot,  mali  pro  peccati$ 

8ui$  non  $olum  flagellamur,  $ed  etiam  rite  perduntur. 


pulit  ad  charitatem ,  ejiis  perfecla  *  charitas  foras 
misit  ^  limorem.  Cur  ergo  noii  cogeret  ecclesia 
perdiios  iilios,  ut  redireni,  si  perditi  '  lilii  coege 
riiiit  *  alios,  ut  perireiit?  Quamvis  et  illos,  quos  noa 
coegerunl,  sed  lanliimmodo  seduxerunt,  si  per  ter- 
ribiles,  sed  *^  salubres  leges  in  ejus  gremium  '^ 
revocentiir,  blandius  pi?  inater  ainpleciitur,  et  de 
illis  mulio  amplius ,  quam  de  iilis,  quos  nunquam 
perdldernt,  gratulatur.  §.  i.  An  non  pertinet  "  ad 
diligentiain  pastoralem  etiam  illas  oves,  qu»  non 
violenter  ereptsR ,  sed  blande  leniterque  seducte 
a  grege  aberraverint  ^*,  et  ab  alienis  possideri 
coeperint  ^^,  iiivenlas  ad  ovile  dominioitnh  si  resi* 


Nece$i  conirarium  illud  Auguttini,  quod  ad  Mar-  ^  stere  voluerint,   flagellorum  terroribus  vd  etjaan 
ceilinum   pro   circumcellionibu$  $upplican$  rogabat^      doloribus  revocare?   item  infra:   §^  2.  A  Christo 


NOTATIONES  COKUKCTORUM. 


QujBST.  VI.  C.  I.  •■  Iniliom  hiijiis  capiliili  apiid  B. 
Au|^ustinuni,  ibi  de  Donati)»tis  »gentein,sic  liabet : 
II  bt  e$t,  quod  istt  clamare  eon$ueterynt,  liberum  est 


credere,  cui  vini^  elc.  ut  snp.  ead.  4.  Quis  no$  vers. 
Ctii  vim. 


QuiBST.  V.  C.  XLIX.  "•  Jos,  c.  5,  6.  •"  Deut.  c.  7,.  v.  2.  •"  Genes.  c.  15,  v.  18.  •»» 
iad.    c.  4.    •»*   ib.  c.  «.    •••  cf.  siipra  c.  i. 

QuiEST.    Vl.     «  MaUh.  c.  iO,  v.  28.    •  Act.  c.  9.     •  i  Cop.  c.  !5,  v.  8.  =  C.  I.    *  Ep.  185.  Ed.  Maiir. 

<rr.  A.  417.  —  Ivo Decr.  p.  iO,  c.  69.  —  cf.  supraqu.  4,  c.  43.    »  i  Cor.  c.  i5 ,  v.  10.  •  i  loau.  c.  4, 

V.  18.    »  nii//i/  :  Eild.coll.o.      •  perMi  :  fid.  Arg.    •  cogerent  :  Ed.  Bas.    »•  et  :  Edd.  coll.   o>    "  gre- 

mit>  :  fepd.  pr.   Lugdd.   II,    III.   —  Ivo.     *»  ikoc-  per4,  i  Edd.  coll.   o.    *•  abenaverant  :  exd.    **  casfiit- 

rant :  eaud.  i 


^V^9  DECRETI  PARS  6ECI3NDA 

coACtQm  Mtendtmfit  Paalum.  Imitainr  Uaqne  Ec- 
fletia  In  isilt  cogenditf  Dominum  §uum,  quae  >* 
prius»  ni  neminem  cogeret,  expeciairii,  ut  **  de 
flde  regum  atqne  gentium  "  praedictio  "  prophctica 
compleretur.  {.  3.  Etiam  binc  *enim*  non  ab- 
Burde  Inielligiinr  illa  apostolica  senlentia,  nbi  B. 
Paulus  dixit  ** :  Paratut  **  uici$ci  omnem  inobe* 
'  ^ientiam,  ^uum^compUta  fuerit  pnor  tettra  obedien" 
iim.  §.  4.  Unde  et  ipse  Doininus  ad  magnani  coenam 
snani  prius  adduci  jubet  conviTas,  postea  *^  cogi. 
Nam,  qnnm  ei  servi  *  sui  *  respondissent  ** :  Do'' 
mine^  factum  e$t  quod  juuitti,  et  adhue  iocut  ett; 
exite^  inquit,  iit  viat  et  tepet,  et  quotcunque  invene» 
ritit  eogite  intrare»  In  illis  ergo,  qui  primo  ** 
Ifliiiier  ^  addncti  sunl ,  complela  est  prior  obe- 
dientia ;  in  istis  autem »  qni  coguntnr ,  inolie- 
dientia  coerceinr.  Item  infra:  {.  5.  Si  *'  per 
potestatem  **,  quam  per  religionem  ac  iidem 
regum,  lempore  quo  debuit,  divino  inunere  accepil 
Ecclesia,  ii,  qui  inveniuniur  in  viis  et  sepibus,  id 
est  in  liaeiesibus  et  scbismatibus,  coguntur  '^  in- 
irare»  iion  quia  cogontur,  reprebendaiit ,  aed  qno 
coganlur  *',  attendant* 
C.  II.  Vnnta  modit  errantet  eorripiuntur  a  Deo. 

Idem  ad  Donatittat,  eititt.  CLX  VI  '*. 
Quod  **  erraverat,  iiiquil  Doininus»  iton  revoeatit, 
et  quod  perierat  non  requitittit*  Hoc  vobis  per  nos 
ipse  DcttS  racit,  slve  '*  obsecrando,  sive  '*  minando, 
sive  corripiendo,  sive  daninis,  sive  laboribuSi  sive 
per  suas  occultas  admoiiiiioiies  vel  visitationes,  sive 
per  potestatum  teinporalinin  leges. 

C  III.  Non  e$t  contiHerandum,  quod  qnitque  eoptur^ 
$ed  quale  tit  t//ttd,  quo  cogitur»  * 

Idem  iN  epitt.  XLVIII,  ad  Vincentium  ^.  . 

Tides,  ut  opinor,  non  esse  considerandom,  quod 

qniM|ne  cogttury  sed  qiiale  sit  lllud  *^ ,  qno  **  co- 

giiur,  atrum  bonum,  an  nialuin  :  non  quod  '*  qiiis- 

qiie  bonos  possit  esse  invlius ,  sed  **  timendo  qiiod 

non  vult  pati  vel  relinquit  impedientem  animosita- 

lem,  vel  ignoratam  compellitnr  cognoscere  verita» 

lem»  vt  tiinens  vel  respuat  falsum,  deqooconlen* 

debat,  vei  qoeral  verum  quod  nesciebat,  et  volens 

}am  leneat  quod  nolebat.  Item  infra ;  {.  1.  Mea  pri- 

iiiilus  aenlenlla  erat  ^  neminem  ad  miiialein  ** 

Cbrisii  ^*  esse  cogendum  verbo  ^*  esse  ^*  ageiulnm. 


CAOSA.  IXni.  QUii^,  V.  I  40 

A  dispotatione  pngnandum  ^,  ratloiie  Tkieendum,  ne 

fictos  catholicos  haberemus  ^  qnos  aperios  b«reti- 

cos  noveramus.  Sed  haec  opinio  mea  non  coniradi- 

centium  verbis  ^,  sed  demonstranlium  superabatur 

exemplis.  Nam  primo  mihi  op|Hmebatur  civiias  mea, 

quse,  qiinm  tota  esset  in  parteiii  ^  Douati,  ad  oniia- 

lem  calboiicam  limore  legum  iniperialinin  c«mveraa 

est,  qnain  nunc  videmus  ^^  iu  bujus  veflRC^  ani» 

mositaiis  perniciem  detestari,  ut  inea  nunqnas 

fuisse  credaiur.  lu  **  alismiiliae,  qiiae  mibi  nomi- 

natim  commemorabaiitor,  ul  ipsis  rebiis  agnoseo- 

rem,  etiam  in  bac  causa  recte  Intelligi  posse  quoil 

scriptnm  esl  f  •  ^  eapienti  oeeationem ,.«/  $apkn* 

tior  erit. 

C.  IV.  Onere  pentionit  ruuicue  ad  Dondtmm  emt^ 
B  verii  cogatur. 

Itim  Gregorius  Januario^  Epitcopo  Caraiitano^  /j4. 

I!I.  epitt.  «6  ". 

Jam  vero,  si  rusiicus  tanUe  perfidiae  et  obsiina- 

tionis  lueril  inventus,  nt  ad  Deum  "  minime  venire 

consenliat,  tanto  pensionis  oiiere  gravandus  esl,  ul 

ipsa  exactionls  siiae  pcena  conipellaiur  ad  reciitudi- 

ncm  festinare. 

Gratian.  Ex  hi$  omnibu$  eoiiigitur  ",  ^iiod  wtali 

$uni  cogendi  ad  bonum,  {.  i.  Sed  objicitur^  quod 

uemo  eti  cogendut  ad  »d,  ad  quod  inutititer  cogitur» 

Ad  bonum  autem  quitque  inutiliter  cogitur^  quum 

Deut  atpemetur  eoacta   tervitia.  Vnde  Apo$toiu$^ 

quum  ad  eieemo$gna$  Corinthio$  hortaretur^  aU  '* : 

^  Uuusquisque,  prout  desliiiavit  in  corde  siio.  iion  ex 
tristitia,  aut  ex  necessilaie.  Ililarem  enim  datorem 
diilgit  Deus.  Vnde  datur  inteiligi^  quod  qui  inmtu» 
dat  propler  prieeenlem  pudorem,  et  rem  el  meritum 
perdit.  Item^  quum  redderet  fawom,  quare  $umtibu$ 
ab$tineret^  ait  '^ :  Si  ex  necessltate  evangelizavero» 
tion  erit  mihi  gloria.  {•  2.  Item :  Si  Invitiis  evaii- 
gelizavero ,  dispensatio  niibi  credila  est.  Si  auiem 
voleiis  boc  ago,  mercedcm  liabeo  apud  Deuni.  iKui, 
fitifm  Gaiatit  ecriberet ,  Ugaiia  non  e$$e  tenenda^ 
ait  ■' :  Si  Spiriiu  duciniini,  non  estis  sub  lege*  Es 
quo  apparet  fwii,  qui  $ub  tege  €|l,  id  ett  '*  ^t  ti* 
morepmee,  non  ttmora  juetitiw  $ervit^  uon  duei 
Spiritu  $aneto,  Si  autem  Spiritu  tancto  non  dueitmr, 
Deo  placere  minime  valei.  {.  5.  Item  "  :  Non  ac- 

D  cepislis  spirittiin   sprvilulis  iicTuni  i»  liniore,  aed 


Q^JUT.  \I.  C.  1.  ••  qui  :  rasd.  »•  et :  Ed.  Bas.  •'  gentittum  :  Edd.  coll.  o.  "  prwdicatto  :  orig.  — 
Ivo.—  E<ld.  Bas.  Lngdd.  «•  2  Cor.  c.  10,  v.  6.  *•  Varnti :  orig.  —  Ivo.  —  Ed.  Arg.  —  Paratue  tum  : 
Edd.  rell.    •*  et  noeiea:  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  *»  Lnc.  c.  U,   v,  45.    »» add. :  adveniu  :  Ed.  Bas.    •* 


ateuUtieg  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  ^'  eed  verbo  :  Ed.  Bas.  —  remm  verbo  :  Edd.  Yen.  I,  II.  Par.  Liigdd.  ^* 
ttiam  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  ••  revugnandum  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  **  haberem  —  noMrani :  Edd. 
S?Jv  i:  **  "^^*  •  «««^«»«  •  «d.  ^  pnrtet  :  eaed.  —  parle  :  orig.  "  rtdtmaa  :  Ed.  Bas.  *•  nottrtr: 
Edd.  Nor.-  Yen.  I.  ••  Iiem  et :  Edd.  coll.  o.  f  Prov.  c.  9,  v.  9.  =  C.  IV.  ••  Ep.  «6,  (scr.  A.  594». 
I.  f  Ed.  Maur.  —  Coll.  tr.  p.  fp.  I,  i.  55,  c.  90.  •^Dominum  :  Ed.  Arg.  —  Dom.  Deum  :  Ed«l. 
rell.  —  orig.  ••  inleiligitur  :  Bohm.  ••  iCor.  c  9,  v.  7.  •»ICor.  c.  9,  v.  16.  ••GaLc.  5,  v. 
IS*    **  id  e$t :  iion   suiit   ap.  Bnbin.    •'  ftom.  c.  8»  v.  15. 


I^il  DEGRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  IXIII.  QUiEST.  VII.  fm 

nccepsstis  spiritam  adoplionts    flliorum  ,  in    quo  A  qno  timemns,  iietardet  BponsQS,  no  (Ii8ceilat,.n6  eo 
clamftmus  :  Aliba  pater.  Ex  quibui  verbh  datur 
inlilHgt^  quod,  eiti  in  teteri  Tetlamento  timore  pmnm 
honiinet  cogebantur  ad  bonum^  tamen  in  novo  TetlO' 


careamus.  111«)  niilis  esiy  sed  non  pcrnianet  in  leier- 
num  ut  isie. 


menio  tota  fibertate  et  ditectione  jnttiiim  tunt  invi» 
landi  ad  ftdem.  Vnde  illi  dieuniur  *'  serri  et  /iltt 
anciUie,  pertinentet  ad  Itmael :  itti  dicuntur  liberi 
et  filii  liberw,  pertinentet  ad  Itaec,  {.  4.  Item 
Jofinnet  in  $ua  epiitola  '*  :  Timor  non  est  in 
cliaritale,  sed  perfecta  earitas  roras  mittit  limorem 
Qui  autem  cogitur,  limore  illo  dncitur,  qui  non  ett 
in  carUate;  qui  mannt  comprimit ,  non  animum 
mntat^  quo  pcena  timetur,  non  bonum  diligitur,  Porro 
tine  dileclione  boni  nullut  Deo  plaeere^  vel  In  numero 
bonorum  connumerari  poterit.  (Jnde,  quum  Propheta 


OUiESTlO  VIi. 

GKATIANUS. 

Nune  aniem  quwriiur^  an  hceretici  tuit  et  ecclniee 

rebut  tini  extpotiandi?  et  qui  pottident  hteretieie 

ablata  an  dicantur  pottidere  atiena  ? 

Dehit  ita  teribit  Auguslinus  ad  Yincentium^epiii^ 

KLVIIl  •  : 

G.  1.  Ret  lerrena  non  niti  divino  vel  humano  iure 
tenentur, 

Qiiicunqne  vos  ex  occasione  legis  liujus  Imperialis» 

non  dilectione  rorrigendi ,  sed  inimicandi  odio  per- 


diceret  «• :  Atiimalia  iua  liabilabnnt  in  ea,  teiticei  ^  sequitur,  displicet  nobis.  El  quamvis  res  quaeque  • 

terrena  recte  a  quoquam  possideri  non  possit ,  nisi 
vel  jure  divino,  quo  cuncta  justorum  sunt,  vel  jure 
hmnano ,  quod  iii  potestate  esl  regum  terrae  (ideo- 
que  falso  res  vestras  appellaiis ,  quas  nec  juste '), 
possidelis,  et  secundum  leges  regutn  lerrenoruni 
amittere  jussi  estts,  rrustraqiie  dicisiis,nos  eis  ^ 
congregandis  laboruvimus  ',  quum  scriptum  lega- 
tis  • :  Laboret  impiorum  •  jutti  eduni  ^  sed  tamen » 
quisquis  ex  occasione  hujiis  legis  ^ ,  quam  reges 
terrx  Ghristo  servientes  ad  emendandam  impieta^ 
tein  vestram  promulgaverunt ,  res  proprias  veslras 
cupide  appetit,  displicet  iiobis.  Quisqiiis  denlque  res 
ipsas  pauperum,  vel  basilicas  congrcgationum,  quas 


herediiate  ottendent,  quomodo  ad  iptam  habitatio» 
fififi  perveniant  •',  tubdit :  In  diilcedine  tua,  quam 
tu  prapparasti  paiiperi  Deus  ,  dutcedinem  vocant 
tttatitatem  boni  operit,  qua  bonum  fll  non  timore 
peencK  ,  ted  delectatione  **  juttitice.  Quum  ergo  tine 
hae  dulcedine  animalia  in  hereditate  non  habiienlf 
patet^  quod  nemOf  niti  inutiliier,  ad  bontm  cogitnr 
tole  limore.  Quicunque  enim  ad  bonum  cogitur^ 
tolo  timore^  non  amore  ducitur :  non  ergo  tuntmali 
rogendiad  bonum.  ^.  ^.  Hit  Ua  retpondetur:  Si  bo^ 
uum^  ad  quod  mali  coguntur^  temper  invili  tolerO' 
rent^  et  nunqnnm  voluntarii  tervirent^  inntiliter 
cogerenlur  ad  illud.  Sed  quia  hnmanas  naturw  ett 


,  qute  in  detuetudinem  ducuntur,  abhorrere  et  ^  sub  iiomine  Ecclesiae  lenebatis  (qune  omnino  non  de- 
.-/-  ^nn*,^  ...»f^Ai^  Mzi:^.^^    a^^.ni,  ••.•1...1-       i,enlur  nisi  ei  Ecclesia,  quau  vera  csl  Ghrisli  Ecclcsia) 

non  per  jiistitiam,  sed  pe.r  avaritinin  tenet,  displicet 
nohis.  Quisquis'  pro  aliqiio  flagitio  vel  racinore  de- 
jecium  a  vobis  ^  ita  suscipit  *,  sicut  siiscipiunlur 
qui  (exceplo  errore,  quo  a  nobis  separ»niini)  sine 
crimine  apud  vos  vixernnt,  displicel  nobis.  Sed  '* 
nec  facile  ista  inonstratis,  el,  si  inonsiratis  *',  non- 
nullos  loleramus,  quos  corrigere  vel  puiiire  non 
possunius,  neque  propter  pnleam  reliiiqnimus  areain 

NOTATIONES  GORUECTORLM. 


et  ea, 

contuela  magna  cuttodia  diligere^  flageliit  tribula" 
tionum  mali  tunt  cohibendi  a  mato ,  et  provocandi 
ad  bonum^  tir,  dum  timore  posnm  malum  in  detue- 
tudinem  dtirt/tir,  abhorreatur,  bonum  vero  ex  cou" 
tuetudine  dutcetcat,  Vnde  Augustinut  in  Psat.  127  : 
Qnuiii  per  limorem  ^  gehennae  continet  se  liomo  a 
peccato  9  fit  consueludo  justiiine,  el  incipit  qiiod 
durum  erat  amari,  et  Incipil  excludi  timor  a  cari- 
laie,  et  succedit  tlmor  castus,  de  quo  hic  dicitur, 


G.  IV.  t>  QHifm  per  timorem  :  Locus  bic  potiiis 
runvenii  ciitn  glossa  ordinaria  in  eumdeiuPsalmum ; 
sunt  lanieii  hic  aliqua  ex  B.  Augustino ,  quae  non 
suiit  in  glossa. 

QciEST.  VIL  C.  I.  «  Lahores  impiorum  :  Huic 
senlentias  siinile  esl  oitod  scribitiir  Prov.  i3  :  9q- 
(TRv^iCfTac  H  Srxatocc  ttaovtoc,  id  est,  ut  iiifra,  eadem 


5,  siint  teges  Honorii  ei  Tiieodosii  43,  52  et54,  !n 
quibiis  praecipitur  aediiicia ,  praedia  et  loca,  ^iiae  ad 
conventicula  Donatistarum  vel  aliorum  haerelicorum 
antea  pertinuerant,  ah  ecclesiis  catholicis  vendicari, 
vel  eisdeni  sociari  debere.  El  ad  has  leges  videtur 
spectasse  B.  Augustiniis,  et  hic,  ei  in  tractu  6  in 
Joanneni  (iit  nolalum  esl  siio.  distinci.  8.  Quojnre)^ 


ffKv^i^iTac  6t  drxectocc  ttAovtoc,  lu  esi,  ui  iiiira,  eaoem      joanneni  (iit  noiaium  esl  siio.  distinci.  0.  Uuojnre)^ 
c.  Quemadihodum  :  Thetaurizantur  autem  justit  dt-  ^  et  contra  liiteras  Petiliani  (ut  in  proxime  sequenti 


vitiiB  impiorum.  Ubi  vulgat»  habet :  cuttoditur  jutto      capit,e),  el  aiibi 

Yobit :  Si< 


tubtlanlia  peccalorit.  Iiemqiie  Esai:e  61  scriplum 
est  :  xac  ^iiw  tov  fio^^Ooy  avTMv  dcxaioec»  quiiin  ante 
dixisset-:  iex^^  t^v  xaxiUcBtu,  Sapieiili:«  10  legi- 
tiir  :  Ideo  futii  tnlerunt  tpolia  impiorum  iiifra,  ead. 
c.  Quemadmodum, 
^  Hujut  leuit :  in  coilice  Tlieodosiano,  lib.  16,  lit. 


Sic  esi  emendaium  ex  vetustis  codH^ibiis 
et  originali,  quuin  iii  vuigatis,  et  hie,  et  infra  24, 
q.  i.  Qtiis^uis  legeretur  :  nobit  \  Vos  autein  :  dejC' 
cium,  non  est  iniitata  ob  glossam.  Nam  in  vetustis 
hic  et  infra  cap.  ciiato,  et  apud  Ivoneni  et  in  origi- 
nali  est  :  projecium. 


QUiEST.  \I.  G.  lY.  ••  Gal.  c.  4,  v.  i«  seqq.  »»  1  Joan.  c.  ♦,  v.  18.  ••  Psal.  67,  v.  1 1.  •»  perveniat  : 
Bohin.     •"  dilectione  :  ib. 

QuJSST.  VII.  G.  I.  «  Ep.  93,  Ed.  Maur.  scr.  A.  408.  —  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  179.  Polyc.  I.  7,  t.  5.  *  </««?- 
eungue  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  0.  •  jutli :  orig.  ^  tit  eit  :  Echl.  coll.  o.  •  lahoramut  :  esed.  pr.  Lngild. 
II,  lil.  •  Prov.  c.  13,  V.  22.  '  edent  :  orig.  —  Ivo.  *  cf.  G.  24,  qu.  1,  c.  38.  '  iia  iii  Edd.  Bas.Litgd. 
I*  Par*  et  ap.  Iv.  *  tutcepit  :  Ed.  Nor.  ''•  adil. :  «imeR  :  Ed.  Has.  *^  ei  —  moii«(r,  :  absunt  ab.  Edd« 
€u!l.  tf.  pr.  Lugdd  II,  IIJ,  in  quibns  taincn,  sicut  in  orig.  ap.  Iv.  ct  Dohni.  ieg.   :  wonttrelit,; 


Ii45 


MiClifiTI  FARS  SECUNDA.  CAUSA  IXIIL  QUifiST.  ¥11. 


mi 


Doniipi,  neqiie  propler  piscee  iiiaIos  ruuipimas  reii.i  j^  conqiieri  videnliir»  qiiod  eos  in  noslratn  **  couiiini- 


Doniini,  neqiie  ^*  propier  hoBdos  in  fliie  segreganJos 

**  deserimus  '^  grcgeni  Domini ,  neqite  prupter  vasa 

facta  in  conitiiiieliam  niigramus  de  domo  Doroiiii. 

C.  U.  Calholici  non  ideo  aliena  posiidenl ,  quia  ab 
hmreliciz  ablata  tenent, 

Idem  conlra  liuerai  Petiliani,  lib.  7/,  e.  45  ". 

Si  de  rebus  vel  locis  ecclesiasticis ,  qnae  *leiieba« 
lis,  eC  noii  tenetis,  qtierinrmi,  possunt  et  Jndaci  ** 
se  justos  dicere,  et  iniqititaiem  nobis  objicere,  quia 
locum,  in  qtio  inipie  "  regnaverunl,  modo  Christiani 
possident.  Qnid  ergo  indignum,  si  ea,  quse  tenebant 
haeretici ,  seciinduni  parem  Domini  voluntatem  ca- 
thoiici  tcncnt?  Ad  onines  'enim  siniiles,  id  est  ad 
omnes*  inipios  et  iniqiios.  illa  vox  Dotniiii  valet  **  : 


nionein  viulcnio  legum  imperio  coarctamus«  Uoe 
utique  "  nullo  modo  faceremus ,  si  res  eomm  po»- 
sidere  velleinus.  Quis  "  avarus  quaerit  coraposse»- 
sorem?  Qnis  dominandi  cupiditate  inflaminalus  *^, 
vei  fasiu  doininaiionis  elatus,  desiderat  habereoon- 
&orlem?  Ipsos  certe  attendantquoiidam  siios.  jam  ** 
nostros  socios  et  fralerna  nobis  dilecUone  conjnn- 
ctos,  queroadmodum  ea  '*  teneant  iion  solura ,  quae 
habebant,  sed  etiam  nostra,  qux  noii  habebant,  qiis 
timien,  si  panperum  compauperes  "  sumus,  et  no- 
sira  Kitnt,  ct  itlorum.  Si  '*  autem  privailni  qn»  no- 
bis  siifliciant  possideinus ,  non  suiit  illa  nostra,  sed 
pauperum,  qiioruin  procurationem  qiiodammodo 
gerimiis ,  iion  proprieiatem  nobis  usurpatione  dani- 


Auferetttra  vobis  regnum  Dei,  et  dabitur  genti  fa^  B  „abili  vendicamus.  Quidquid  ergo  nomine  ecclesia 


cienii  jutiiiiam,  An  frustra  scriptum  est  '* :  Labores 
impiorum  **  juni  **  edeni  f  Quapropter  magis  mirari 
debelis,  quod  adhuc  tenelis  aliquid,  quam  quod  ali- 
quid  ainisistis.  Iiem  c.  59  :  §  i.  Si  qua  jam  praecisi 
*'  possidere  coepistis ,  qttia  vobis  "  ablaia  nobis 
Dominus '^  dedit,  non  ideo  concupisciinus  aliena, 
quia  illius  iniperio,  ciijus  suiit  oiniiia,  facta]  sunt 
nostra,  et  Jusle  iiostra  sunt.  Yoseuim  Miis*  uleba- 
niiiii  ad  prxcisioncni ,  nos  "  ad  unitatem.  Alioquin 
et  primo  populo  Dei  possent  illi  snbjicere  alicnae  rei 
conciipiscentiam,  qiii  divina  potestale  ab  eorum  fa« 
cie,  quia  '*  ea  terra  roale  utebantnr,  expulsi  sunt,  et 
ipsi  Jinfaei,  a  quibus  ablalum  est  regiium  secunduin 
verba  *^  Domini ,  et  datuin  est  gcnii  facienti  jiisti- 
tlain,  possunt  objicere  alisnae  rei  concupiscentiam,  C 
quia  Eci:lesia  Christi  possiilet  ubi  perseculores  Chri- 
sli  "  regnabant. 

C.  III.  Rei  eccletiaiticce  ab  haretici$  injuHe  poiii- 
denlur, 

Idem  epi$t.  L.  ad  Bonifacium  **. 

Quod  autem  nobis  objiciunt,  qiiod   res  eorum 

concupiscainiis  et  auferamus  **,  ntinam  catholici 

fiant,  et  iion  soliim  quae  dicunt  siia ,  sed  etiain  no- 

stra  in  pace  nobiscnm  et  carilale  possfdeant :  usqne 

adeo  autem  calumniandi  cupidiiate  caecantur,  ut 

Don  attendant,  qoam  sint  interse  contraria  qiiaa 

loquuntur.  ipsi  certe  dicunt,  et  invidiosisstme  sibi 


rum  parti  **  Donali  possidebatur,  Cbristiani  impe- 

ratores    legibus  religiosis  cum  ipsis  ecclcsiis  ad 

catholicam  ^^  transire  ^*  jiisserunt.  Quutu  ergo  nobis- 

cum  sint  ^*  plebes  earunidem  ecclesianim,  nobiscuin 

^*  pauperes,  qui  de  eisdem  possessiuiiculis  aleban- 

lur,  ipsi  polius  foris  posili  desinant  concupiscere 

alieiia,  sed  intreut  *iii*  unitatis  societatein,  ui  pari- 

ter  gubememus  non  illa  lantum ,  quae  dicunl  sua, 

veruin  etiam  quae  dicnntur  ^^  ei  nostra.  Scriptum 

est  enim  ^*  :  Omnia  ve$tra^  vo$  autem  CArt«/t,  CArJ- 

$tu$  autem  Dei. 

C.  lY.  Qui  a  corpore  Chri$ti  prwciditur  ipiritum 
juititiis  tenere  non  pote$t. 

Idem  in  eadem  epi$t.  L,  ^  f . 

Quemadmodum  niembruro ,  si  praecidatur  ab  ho- 

minis  vivi  corpore,  non  polest  tenere  spiritum  vitae» 

sic  homo,  qui  praeciditur  do  Chrisli  justi  corpore» 

nullo  modo  polest  tenere  spiritum  justitiae,  etiamst 

flguram  membri  tenenl,  quam  sumsit  In  corpore.  lo 

hiijus  ergo  "^  compagem ,  corporis  veniant  et  labo- 

res  suos  non  dominandi  cupiditaie,  sed  bene  oiendi 

pietate  possideant.  Nos  auiem  voluntaiem  nostram. 

ut  jain  dictuin  est,  ab  hujus  cupiditatis  sordibtis 

qiiolibet  inimico  "^  judicante  piirgamus,  quando  eos 

ipsos,  quoruro  labores  dicuntur,  ut  nobiscum  et  illis, 

et  nostris  in  societate  catbolica  utanlur,  qiiantum 

valerous,  inqnirlmus.  %  4.  Sed  hoc  est,  iiiquiuni,. 


NOTATlOiNES  CORRECTORUM. 
C.  lY.  '  Antea  ciiabatur  ex  epistola  ad  Yincentiuro,  .n  qua  non  habetur. 


QujEST.  Yll.  C.  I.  "  add.  :  emm  :  Ed.  Bas.  "  congregando$  :  ead.  '*  deseruimus  :  Kd.  Ven.  I.  =  (:. 
II.  »» Ivo  Deor.  p.  10,  c.  75.  "  wd^rt  :  Ed.  Bas.  "  iwipii :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  *•  Mallh.  c.  21.  v. 
43.  '•  Prov.  c.  43,  v.  22.  ••  inju9torum  :  Edd.  coll.  o.  pr,  Arj?.  Bas.  •*  pii  :  eaed.  pr.  B:i8  ■■  conriti  : 
|vo.  —  orlg.  ••  a  vobi$  :  Ed.  Bas.  •*  Deu$  :  ead.  —  Dnminus  Deu$  :  Edd.  rell.  "  uon  :  Hohin.  •*  qui 
Kdd.  coll.  0.  "  verbum  :  esptl.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  —  cr.  Psal.  434.  ■•  add,  :  ;;nttf  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Arg.  Bas.  =  C.  III.  ••  Ep.  485.  Ed  Manr.  scr.  A.  417.  —  Aiis.  I.  42,  c.  K9  (57).  Polyc.  I.  7,  l.  3.  »• 
add.  :  non  recte  objiciunt :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Yeii.  i.  '^  no$tra  communione  :  Edd.  co!l.  o.  pr. 
Liigdd.  II,  ill.  ••  itaque  :  E<ld.  coll.  o.  ••  add.  :  eiiim  :  e;ed.  pr.  Arg.  •^  influtu$  :  Ed.  Bas.  ••  modo 
etiam  :  Edd.  coU.  o.  ••  $ua  :  ea^d.  pr.  Lugd.  I.  —  orig.  "  compares  :  Edd.coll.  o.  ••cT.  C.  42,  q.  4, 
<*  iin.  ••  partis  :  orig.  —  BoUm.--parte$  Don.  po$$idebant  :  l!^dd.  coll.  o.  ^*  add.  :  unitatem  :  Ed.  Ba^. 
—  fcele$i(e  unitatem  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  -^  eccle$iam  :  Edd.  rell.  ^*  tran$ferri  :  Edd'  Lugdd.  11,  ill.  ^ 
transferre  :  Etld.  rell.  ^*  $unt  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  IIL  ^'  add.  :  $int  :  Edd.  Lngdd.  II,  ISI.  ^ 
$unt  :  Edd.  rell.  pr.  Aitf.  •*  dicunt :  Edd.  coll.  o.  *•  4  Cor.  c.  3,  v.  22  23.  =:C.  IV.  f  ^o»-  ir-  P-  P-  *» 
t.  50|  c.  5t.    ^^rero  :  Ldd.coll.  0.    ^^  iuimicoium  :  exd.   pr.  Arg.  Bus. 


1815 


DCCRRTI  PARS  SECUNDA 


qiiod  nos  movet  :  si  iiijusli  sumns,  qnare  nos  qnse- 
liiis?  Qnibus  respondemus  :  quserimus  vos  injnslos, 
iie  permaneatis  injusii ;  quaerimns  perdilos ,  ut  de 
inventis  g:«udere  possimus»  dicenles  *'  :  Morluut 
erat  fratet  *•,  et  revixU ;  perierai ,  et  inventu$  est. 
Quare  ergo  me,  inquit,  non  baplizas ,  ut  me  abltias 
a  peccaiis?  Respondeo ,  quia  non  facio  injuriam 
characteri  imperatoris,  quum  errorem  corrigo  de- 
sertoris.  Quare,  inquit,  apud  te  vei  '•  poenitentiam 
non  airo  ?  Imo,  nisi  egeris ,  salvus  esse  non  poteris. 
Qnomodo  enim  ''  gandebis  le  esse  correctum ,  nisi 
doleas  te  fuisse  perversum?  Qnid  ergo ,  innuiunt, 
apud  vos,  qnum  ad  vos  transimus,  accipimns? 
Respondeo,  non  qiiidcm  **  accipilis  bapttsmuin ,  qui 
v«il)is  exira  compagem  corporis  Christi  inesse  po- 
tuit,  prodesse  non  poliiit  :  sed  accipitis  nnitatem 
Spiritus  in  vinculo  pacis  (sine  qua  nemo  poterit  vi- 
dere  Denm)  et  charitaiein ,  quse,|sicnt  scripium  est, 
eooperit  '*  mullitudinem  peccaiorum.  Et  tupra  : 
g  9.  Si  aalem  considerenins  quod  scriptum  est  in 
libro  Sapienli»  '^  :  Ideo  justl  tulerunt  npolia  impio" 
rum;  item,  qaod  legitiir  in  Proverbiis  "  :  Thetauri' 
zantur  autem  justis  divitias  tmptortim,  tunc  videhi- 
mus,  non  esse  quaerendum,  qui  babeant  res  haereti- 
corum ,  sed  qni  sint  **  in  societale  justorum.  Item 
pott  aliqua  :  {  3.  Si  corpns  iCbrisli  tollit  spolia  im- 
piorumt  et  corpori  Chrisli  thesaurizantur  "  divitiae 
inipiorum,  non  debent  iinpii  foris  "  remanere ,  nt 
calumnieniur,  sed  intrare  poiius,  ut  '*  jusliflcentur. 
Item  post  aliqua  :  §  4.  In  **  Chrisli  ergo  coinpagem 
corporis  venianl,  et  labores  snos  nifn  dominandi  cu- 
pidliale,  sed  bene  utendi  *'  pietate  possideant.  Nos 
antein  voluntuiem  nosiram,  ut  jam  diclum  est,  ab 
Inijus  cupidilatis  sordibus  quolibet  iniuiico  judicante 
purgamiis  **,  quando  eos  ipsos,  qiioruin  laborea  di- 
cuntur,  iit  nobiscum  et  illis,  et  nosiris  in  societale 
catliolica  utantnr,  quantum  valcnuis,  inquiriinus. 

Gralian.  His  igitur  auctoritatibut  liquido  monstra" 
tur^  qnod  ea ,  qutg  ab  hosreticis  male  pouidentur,  a 
cntholicis  iuste  auferuntur,  nee  ideo  aliena  possidere 
iicmtur. 


.  CAUSA  Mllf.  QOiEST.  Vlll.  \m 

A  QU^ESTIO  VIII. 

GRATJANUS. 
1.  Pars.  De  episcopis  vero  vel  quibuslibet  clericis^ 
qnod  nee  sua  auctoritate^  nec  auctoritate  Romani 
Pontificis  arma  artipere  valeant^  faeite  probatur. 
Quum  enim  Petrus ,  qui  primus  apostolorum  a  Do* 
mino  fuerat  electus ,  materialem  gtadium  exerceret » 
III  nid^tsfrum  a  Judmrum  injuria  defensaret^  audl- 
rit  *  :  Converie  gladium  tuum  in  vaginam,  omnls 
enim  qui  gladiuro  acceperlt ,  gladio  periblt,  ac  si 
aperte  ei  diceretur :  haclenus  tibi  tuisque  prmdecesso' 
ribus  inimicos  Dei  gladio  corporali  ticuit  persequi ; 
deinceps  in  exemplum  patienti(e  gladium  tuum,  id  est 
tibi  hactenus  concessum^  in  vaginam  eonverte,  el  tan* 
tum  spirituatem  gtadium^  quod  est  verbum  Dei ,  in 
^  maclatione  veteris  vittB  exerce.  Omnis  enim  prirter 
t//tim,  vel  auetoritatem  ejus^  qui  tcgitima  potestate 
uiitur,  qui,  ut  ait  Aposiotus  *,  non  sine  causa  gtadium 
portat,  cui  eiiam  omnis  anima  subdita  est  debei,  om* 
tirs,  inquam,  qui  prwter  auctoritalem  hujnsmodi  gta" 
dium  aceeperit,  gladio  peribil.  {  i.  Ilem  Ambrosius*: 
Arma  episcopi  lacrymae  siint  et  orationes.  Item  ittud 
Aposloti  ^  :  Non  vosmetipsos  defendentes,  carisslini, 
quamvis  omnibus  generatiier  dicatur,  speciatiter  ta- 
men  pratatis  dictum  intettigiiur. 
Vnde  Joannes  Papa  VIII.  Angebergce  Impernlrici, 
excusans  Joannem  episcopum  removeri  de  mitilia^ 
dicit  •  •  : 

C.  I.  De  eodem.  [PALEA.l 
C      t  Nimium  ccrie  vcreinr,  et  Jnre  formidat  cnnira 
professionem  sui  ordinis  saecularem  militiain  exer- 
cerc;  ierram  defendere,  de  praeliis  traclare,  de 
armis,  terrenae  potesutis  est.  i 

C.  H.  De  eodem.  [PALEA.] 
Item  Innoceniins  Papa  *. 
c  Qiinni  a  Judaeis,  iiiquil,  Doiniiius  cnpcrclnr,  et 
Pctrus  ciiiosdani  inobedientis  aurem  abscindemt, 
ferire  proliibuit,  et  forma  omnium  sacerdotum  (qa<H 
mm  prior  crat)  eliam  pro  se  ipiO  capi  artna  carna- 
lia  prohibuit.  » 

C.  lil.  De  eodem.  PALEA. 
♦  Item  Ambrohins  *  ^. 

€  Non  pila  quaerunt  ferrea,  non  anna  Christi  mi-^ 

lites.  Coachii  repugnare  non  novi :  sed  dolor,  lietiii» 

0  orationes,  lacrjmae  fuerunt  mihi  arma  adversas  ml* 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


Qo£ST.  Vill.  C.  I.  *  Hulc  captii  et  seqnenti  non 
cst  in  vnlgaiis  pncpositum  nonien  Pale».  Utrumqne 
lainen  cuni  deinceps  sequenti  Palea  abest  a  pleris- 
que  veliisiisexenipbribus. 

C.  111.  ^  IniiiuiD  bujiis  capitis,  quod  constat  duo* 


biis  dimelris  iamhicis,  non  est  inventain«  Reliqoa 
habentnr  in  libro  5  epistolarnin,  in  oratione  c;/iitra 
Auxentinm,  qiiainvis  hic  v<»rba  aliqua  sint  jminn- 
Uia.  N:im  apiid  B.  Anihrosiiim  habent  ut  iiifra, 
ead.  c.  Convenior.  {  Quid  ergo  turbansini. 


QoAST.VIi.CIV.  *•  Lnc.  c.  15,  v.  54.  ^•add.itiMl^r^Edd.  Bas.  Lngdd.  **abealab  Ed.Bat.  "  «^^orih. 
"  uumqHd  :  \b.  —  wm  equidem  :  Edd.  idL  ••operit  :  Edd.  coll.  o.  —  i  Petr.  c  4,  v.  «.  '^Sap.c.iO, 
▼.  i9.  ••  Prov.  c.  i3,  V.  M.  ••  sunl  :  Ed.  Bas.  ^  thetauHzent :  Ed.  Bas.  —  tketauriuntur  :  Edd.  rell.  pr. 
Logdd.  II,  ill.  ••  forat .  Edil.coll.o.  ••  add. ;  intut  :  £d.  Bas.  ••  cf.  supra  initium  capil».  •*  vipendt  : 
E«td.  Bas.  Liigd.  I.  •'pnraavrmKi  :  Edd.c«ilLo.  ^^        ,^        ^.     « 

Qmst.  VIII.    •  Hatib.  c.  20,  v.  54.    •  Rom.  c.  i5,  v.  4.    »  cf.  c.  3.    *  Rom.  c.  i  J,  ▼.  i9.  ==  C.  1. 
Noiit-sM;!!  interepistolasloaiinis  Vlll.  =C.iL    •  Caput  onr.iinc  inccrlttin.  =  C  IIL        Paljc. 
t.15. 


L   4, 


«*7  DCCRETl  PARS  SECUNDA,  CAUSA  XHll.  QUiEST.  YIB-  fUH 

liles.  Tili^i  enini  mniiimenu  siint  sacerdolis.  Aliter  A  mulGleniur,  quia  iioii  posdunl  siiiiul  Deo  el  wculo 


nec  debeo,  iiec  possuni  resisiere ;  fngere  antem,  6t 
rellnqiiere  ecclesiam  non  soleo  •.  Servum  •  Clirisli 
nnn  cuslodia  corporalis,  sed  Domini  providentia  se- 
pire  consiievit.  » 

Grjlian.  Hinc  eliam  de  hi$ ,  ffui  in  bello  ant  rixa 
woriuHtur^  in  Goncilio  Trlburiensi  tic  italutum 
e%t  »• : 

C.  IV.  Pro  eierico ,  aui  in  bello  aut  rixa  moritur^ 

oratio  vel  oolatio  non  offeratur. 
Qtticunque  dericus  aut  in  belio ,  aut  in  riia,  aut 
in  "  genlilium  ludls  rooituus  fuerit ,  neque  in  obla- 
tione»  neqiie  in  oratione  pro  eo  postuletur»  sed  in 
iiianus  incldat  judicis;  sepuliura  lamen  non  pri- 
vetur. 


militare. 

II.  Pars.  Gratian.  His  iia  rapondetur :  Saeardot$9 
propria  manu  arma  arripere'non  debeni;  $ed  arm^ki 
arripiekdum  ad  opprenorum  defeneionem^  aiqua  nd 
inimieorum  Dei  oppugnationem  m  licel  kartari. 
Unde  Leo  iV  uribit  imd&uieo  Augueto  ^  ^*  * 

f\  VII.  Pro  Sarraeenii  Papa  jubet  populum  eofi^» 
garif  et  eis  ad  littue  marie  occurrera. 

Igiiur  quum  saepe  adversa  a  Sarracenorum  parU^ 

bus  perveniaiit  nuotia ,  quidam  in  Bomanum  por- 

luin  Sarracenos  elam  furtiveque  venturos  esse  di- 

cebant.  Pro  qiio  noslrom  congregari  praecipimot 

popuium,  maritiiiiomque  ad  Ilttus  descendisre  decre* 


C.  V.  GndM  «mi.,0  ir«lanlnr  in  mon«l*H<. rfmci  B  *'""!!;  '''«^!  •«"••» Roma  ". 


votuntarie  arma  iumentes, 
iiem  ex  Concilio  Toletano  IV,  c.  U  de  elertcis  arma 
fereniibtu  ". 
Clerici  •  qui  in  quacuiM|»e  seditione  ^*  arma  vo- 
lentcB  sttmserini  *aot  sumseruut*,  reperti  amisso 
ordinis  siii  gradu  in  roonasierium  '^  poenitentise  « 
Iradanlor  ". 

C.  VI.  Proprii  gradue  amittione  mulctentur  militaria 

arma  clerici  fereniet, 

Item  ex  Concilio  Meldensl,  e.  37  '*. 

Qoicunque  ex  clero  esse  videnlur,  arma  militaria 

non  sumani,  nec  arniali  incedant;  sed  professionis 

Ruae  vocabulum  religiosis  moribus  et  religioso  ha- 

bilo  praebeant.  Quod  si  conlemserint,  tanquam  sa- 

crorum  canonum  contemtores  et  ecclesiasticae  saii* 


C.  VIII.  Vltor  tui  gregit  Papa  debet  etteef  presctpume 
adjulor. 

Item  Leo  ••. 

Scire  vos  oportet,  quod  nunquam  ab  aliquibus 

nosiros  hoinines  sinimus  opprimi ;  sed,  si  necessilas 

ulla  «^  occorrerit »  praesentialiter  vindicamus,  floiA 

uoslri  gregis  in  omnibus  uliores  esse  debemos  et 

prsecipui  ad|jutores. 

C.  IX.  Cetietie  regnum  a  Deo  contequitur  qui  pro 

Chrittiattorum  defentione  moritur, 

Idem  exercitui  Francorum  ••. 

Omni  timore  ac  lerrore  deposito,  oontra  Inimicot 

sanctae  fidei  ei  adversarios  omnium;reIigionuni  age- 

re  viriliter  studete.  Novit  enim  omnipotens  ••*  si 

qiiiilbet  vestrum  morielur,  quod  pro  veriiaie  fiileit 


ctilaiis '^  profanaiores  proprii    gradus   amissione  G  ci  salvalione  pairiae,  acderensione  Chrisliauoriini 

NOTATIONES  CORRECTORUII. 

C.  V.  .«  PeBnitenliee  :  Sic  legitur  apiid  Anse1mnm% 
el  in  codicibiis  conciliorum  ediiis ,  et  manuscriptis , 
quamvis  In  posterioribus  editionibns  Coloniensibiis 
iu  niargine  sit  adscriplum  :  perenniier^  qiiemadmo- 
duin  aniea  apnd  Gralianuin  legebalur. 

G.  VU.  '  Cpisiolae  Leonis  IV,  ex  quibos  lioc,  et 
duo  sequeniia  capila  sunl  accepla,  non  exsiant.  lu 
veluslis  anleni  Pontificalibus,  quod  ad  liaec  cipiia 
videiur  facere,  legitur,  quiirn  magna  Agarenornm 
classis  ex  Africa  ad  vasiandain  Roinam  solvisse 
iiuntiareiur,  Neapolilanos,  Amalphitaiios,  etCajela- 
iios  navibus  Osliain  venisse,  ut  coiilra  Agarenospro  #  tlccletiee  dimicaniia  omnipoienti  dexlera  lua  corrobo' 


Botiiam  properavit^  omnetque  eum  gaudio  tuteepUf 
Ilti  autem  viaentet  tummum  Poniificem,  omnet  otcu^ 
lari  eoeperunt  pedet  ejut,  Summut  aulem  Prcetul  mit* 
tam  in  eccletia  B,  Aureas  eetebravilt  omnibutqua  cor" 
pnt  dominicum  traiiidit ,  atque  orationem  pott  per- 
ceptum  corput  tuper  eot  donavii :  c  Dettt^  cujut  de$^ 
tera  B.  Petrum  ambulantem  in/luctibut,  ne  mergere' 
lurt  erexit^  et  coapottoium  ejut  Paulum  tertio  naif 
fraganlem  de  profundo  pelagi  iiberavit^  exnndi  not 
propiliut,  et  eoncede^  ut  amborum  merilit  horum  /^- 
delium  tuorum  brachia  eonira  inimia^t  taneia  tum 


defensione  sancti  Pelri,  el  Roinana  urbe  dimicarent, 
Qiiorum  priiicipes  Leo  Papaad  se  vocaverit,  et 
cum  ipsis  miilta  tracurtt.  Atqiie  ipsa  prorsus 
verba  ,  qn:e  ad  hoc  Capul  perliiienl,  siiiil  haec  : 
Quot  benigne  tn  palatio  Laleranenti  tuscipientt  cau- 
.tam,  proqua  venerant,  inquiril,  IIU  aulemteob  aliud 
non  venitte  tettati  sniil,  niti  ut  tuperiui^legilur  exara- 


rentur  et  convaletcant^  ut  de  receplo  triumpho  nomem 
tanctum  tuum  in  cunctit  geniibut  appareat  gforio^ 
tum.  >  Die  vero  aliera  pott^  quam  pradictut  Pontifex 
revertut  esl  a  jam  pra:dicla  civilale,  ipsi  tceleratorum 
tocii  sive  participes  {tciiicet  Agareni)  juxta  liiut  ma- 
rit  Hosliensit  mullit  cum  navibtis  paruerunt,  Pratfati 
autem  homines  super  illos  facientes  impetum^  omnet 


tum.  Quorum  pius  Apottolicttt  credultss  verbis,  cum  ^  tuperavere  orationibut  Aposlolorum  et  tatuti  Prof- 
tnaqno  exereilu  et  artnorum  procinclu  mox  civitalem      tnlit. 


!«;tl  DECQETI  PARSSECUNDA.  CAUSA  IXIU.  QUifiST.  VUI.  ItSO 

iiiortuus  est,  et  ideo  ab  eo  pnemium  cceiesle  *^  con-  A  oonstantiam,  qui  Elymam  magnm  iriisDomini  reais- 

aequeiur  *'.  teniem  aetema  caecitale  ^*  damnavit.  Non  cst  cru- 

C.  X.  Contra  Longobardos  preeibu$  Badriani  Papa  delitas  '  crimina  pro  Deo  punire,  sed  pietas.  Unde 

Carolus  beltum  $uscepiL  ct  In  lege  dicitur  "  :  Si  fraier  iuw,  ei  amicue  **,  ei 

Ilem  Alcuinus  •  »•.  „x^r,  ^um  e$t  **  in  $mu  l«a,  depravare  *»  ie  9olua» 

Horiatn  et  precibus  Ha Jriani  Roman»  urbis  epls-  rit  *•  a  veritaU,  $U  manui  tua  $uper  eo$,  el  efunde 

copi  exoratus  Carolus  rex  bellum  contra  Longobar-  eanguinem  eorum  ^^. 

dos  buscepit.   quod  prius  quidem  et  a  paire  ejus  c.  XIV.  Omrdiim  m  veierl  testamento  ticebani,  gum 

Pipino  f,  *Slephano*  "  Papa  supplicanie,  eum  ma-*  in  novo  prottibeniur. 

f  na  diflicultate  susceplum  est.  Jtem  Joannes  Cbryso>tomu8  fttp^r  Maiiltaeum^  komi^ 

C.  XI.  Judieoi  non  debemue  pereetmi^  $ed  Sarrw  ''«  ^'^'/t  ««^'  ^-  ^  ^- 

ceno$,  Occidit  Pliinees  ^  honiinem,  et  reputatum  esl  ilU 

//fmAlexanderPapan,omRi6«a£ptffcopfsflispama;**.  ad  jusiiliam.  Abraham  vero  '•,  non  soltim  lioniicida« 

Dispar  nimirum  est  Judaeorum  et  Sarracenorum  sed  *^  etiam  parricida  "  quod  certe  gravios  est)  ef- 

causa.  In  iilosenim,  qui  Cbristianos  persequuntur,  fecinSy  magts  Deo  ^magisque*  complacuit  *•.  Pe- 

et  ex  urbibus  et  propriis  sedibos  pellunt.  juste  png-  o  tnis  '^  geininnm  fecit  bomicidium  :  fnii  lainen  opua 

natiir;  bi  vero  **  ubique  servire  parali  sunt.  spiritale,  quo4i  factum  est.  Non  soia  "  igitur  rospt^ 

€.  XU.  Qttt  crjmtnii,  quw  poie$t  emendare^  non  cor*  ciainus  opcra  '*,  sed  *^  teinpus  '•»  ei  causani,  ei 

rigit,  ip$e  commiiiit.  volunutem  ••,  et  personaruni  ••  differeiitiaiu,  ei 

Jtem  Joannes  VIII  »•.  Demago »» Duci  gtorioso.  quantacunque  alia  ipsis  operibus  acciderint  •%  dili- 

Prasterea  devotionis  tu»  studium  e&liortaninr,  ut  genlisslmo  inquiranins  ••.  Non  «nim  possumus  ad 

conira  marinos  lainjnculos,  qui  sub  pr»iextu  lul  ^eritatem  aliler  pervenire. 

nominis  in  Cbrisiicolas  debacchanlur,  tanlo  vehe-  q.  XV.  Neee$n(atein$tanie  eiiam  in  quadragesmali^ 

ipeiilius  accendari$,quanlo  illprum  pravilaierainain  bus  diebue  bettum  inire  tieel, 

ttii  iiominisobruscatam  fuisse  cogiioscis;  quoiiiam,  Jiem  Nicolaiis  Papa  ad  coneulla  Bulgttrorum^  c. 

licet  credi  possit,  qtiod  te  nolenie  illi  naviganiibus  46  ••. 

Insitlientur,  lanieu  •*,  qula  a   te  comprimi  posse  Si  nulla  urget  necessitas,  non  solnm  *in*qua* 

dicunuir,  ifisi   eos  coinpescueris  ••,  innoxius  non  dragesimali  tenipore,  sed  "^  omni  est  a  praslits  ali- 

babeberis.  Scrlplumquippeest  j^itfnmina^Mum  •^  stinendnin.  Si  aniein  inevitabilis  urget  importuni- 

potest  ••  emendare^  non  corrigit,  ip$e  commiitit.  tas  ••»  nec  quadragesimali  lempore  pro  derensione 

C.  Xni.  Crimen  punire  pro  Deo  non  e$t  crudelitae,  C  '»«»  "  «"«  ^"^^"  P***"*»  »«"  '««"^  palornaruni,  eai 
$ed  pieta$.  bellorum  proculdubio  prarparationi  parcenduin,  ue 

Iiem  Ilieronymus  ad  Riparium  contra  Vigitaniium  ••«      videiicet  Deom  videatur  bomo  leiitare,  si  babet  quod 
iiegi  syroniasten  '   Phinees  •*,   ausieritaiem  ••      facial,  et  suie  ac  aliorum  saluU  consulere  non  pro- 
Hciiae,  zeluin  Simonls  ••  Cbanansi,  Peiri  severita-      cnratt  et  sanct»  religionis  detrimenta  non  pr»- 
tem  Ananiain  et  Sapphiram  irncidantis  ^*,  Paulique      cavel. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  X.  •Qiiod  hic  refertur  ex  Alcuino  habeiur  In  cap.  II,  Aaaiam,  velul  etlani  Hesycblas,  qal  ait, 

vlta  et  gesiis  Caroli  M.,  per  Eginardnin  scriptis.  in  cupotm9va»  esse  iBoc  )^xv^* 
quo  liliro,  el  apud  l\ouem  pro  voce  :  hornuu^  legi-         s  iVoii  est  erudetiiae :  In  edilioneRomana  legitur  : 

tur  :  rogaiu.  non  e$t  crudetiiae  pro  Deo  pielae,  lii  Lngdnnensi  ve^ 

C.  Xlll.  <  Syroma$len  :  B.  Hieronymus  Nnni.  25,  ro  :  non  e$t  creduliia$  pro  Deo,  $ed  pietas;  lectio 

et  in  c.  2.  Malachiae  ,  o^upo/Mvnov  pugionem  iiiter-  tamen  Gratiani  non  videtur  rejicienda. 
preutur ;  tertio  autein  libro  Reg.  cap.  48,  et  lib.  4,  D 

QuiCST.  VUI.  C.  IX.  '^  pra?<i(tt/alMm  :  Ivb.  ••  coneequitur  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  =  C.  X. 
*•  Ivo  Oecr.  p.  10,  c.  9i.  Pan.  I.  8,  c.  32 :  ex  ge$ii$  Caroti  M.  juxia  Atcuinum.  —  Densd.  p.  5. 
—  legitur  ap.  Eginhardum,  vita  Caroli  M.,  c.  7.  (Ed.  Perix.)  -h  non  est  ap.  Eginbarduin.  •'  nou 
est  in  Pan.  =  C.  XI.  ••IvoPan.  I.  8,  c.  29.  Decr.  p.  13,  c.  114.  —  In  inurgine  Decreii  b»e  ep. 
directa  esse  dicilur  :  Epp,  GaltiaSt  quod  meliusesse  videtnr.  ••  abesi.  ab  Iv.  et  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  -=; 
C.  XII.  ••  Fragni.  epistol»  deperdil;s.  •*  Domagol :  Ivo  Decr.  —  Domago :  Pan.  ••  ahest  nb.  Iv.  P:in. 
etEd.  Bas.  ••  compre$$eri$  :  Ivo  Decr.  ^^  ques  :  Edd.  coll.  o.  ••  polerit  :  esd.  pr.  Bas.  Liigdd.  II,  III. 
=C.  XIII.  ••  Ivo  Pan.  l.  8,  c.  21.  Decr.  p.lOr,  c.  72.  "  i  Num.  c.  25.  »•  auetoritaiem  :  Ivo  Pan.  — 
Edd.  coll.  0.  —  cf.  4  Reg.  c.  1.  ••  1  Matlb.  c.  10.  ^^  trucidantem  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  —  cf  Ari. 
c.  f .  *«  $everiiale :  Ivo  Pan.  --  Edd.  coll.  o.  —  cr.  Acl.  c.  15.  "  Denl.  c.  15,  v.  6  seqq.  *»  add*  :  iHttt  : 
Ed.  Bas.  ^^  dormit :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo  Pan.  ^  depr.  veriiaiem  :  Ldd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  —  Ivo 
-  '^"7.    «IvoPaii,  L   8.  c.r 


Pan.  ^  votuerint  :  Ed.  Liigd.  1.  ^^  r><orttm  :  Ivo.—  Edd.  colt.  o.  =  C  XIV.  ^  Ivo  Paii,  1.  8.  c.  18. 
Derr.  p.  10,  c.  05.  ^*  cf.  Niiin.  c.  25.  ••abeslabEd.Arfl.--cr.Gen.  c.  22.  •'  oencm  :  Ed.  Bas. 
'•  filicida  :  Ed.  Arg.  •»  ptacuii :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "^  Sed  el  Peir.  :  Ivo.  —  Peir.  quoque  :  Ed.  Bas. 
—  J^eir.  lamen  :  Edil  rell.  ••  sotum  :  Ivo  Pan.—  Edd.  coil.  o.  ••  ad  op. :  il>.  "  add.  :  eti'm  :  E  lil. 
Bas.  Lugdd.  11,  Hl.  ••  ad  lempui  —  ud  caus^tm  :  Edd.  coi|.  o.  •*  ad  vol  :  e«d.  pr.  Nor.  Veii.  1.  ••  pers, 
quoque :  Ei\(i.  coll.  o;  •*  acciif^rttA/ :  c««l.  —  Ivo  Pan.  ••  re^ttiramKi  :  Ed.  b;is.  =  C.  XV.  •»  Mr. 
A.  80(i.  —  Ivo  Paii.  L  8,  c.  37.  Decr.  D.  10,  c.  93.  '^  sod  etiam  omm  tempore :  Edd.  coll.  o.  ••  oppor- 
tuniias  :  orig.  —  Ivo.  —  nece$$ita$  vetimport.  :  Ed.  Bas«    ••  nontum  :  ib. 


tm  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIII.  QUiCST.  VHI.  §«5« 

€.  XVI.  Pelrui  Anttmam  ei  Sapphiram  hurepando   A  sliie  niiqaa  mora  vel  ezcusaiione  reltxes,  c|o  .  teo»* 


morli  tradidil. 
Item  Gregorius  in  Dialog.  Ub»  //»  c.  50  ". 

Pcirus,  qui  Tabliliam  mortuani  orando  suscitavit, 
Anaiiiam  el  Sapphiraiu  menlientes  morli  increpando 
iradidil.  Mequeenim  orasse  in  eoruin  exstinctionelegi* 
tur.sed  solummodo,  culpam  quam  perpetraverant  **, 
inerepasse.  Constal  ergo,  quod  aliquando  baec  **  ex 
polestate,  aliquando  *vero*  '•  exhibenlur  '*  ex  po- 
Btulatione,  dum  et  islis  vilain  increpando  abstulii, 
el  iili  reddidil  orando. 
C.  XVII.  B.  Gregorius  quosdam  horittiur,  ut  mUilet 

congregent,  et  contra  hosiet  arma  viriliter  pareni. 
Idein  V^loci,  Magistromilitum,  lib.  XU^  ep,  21  ^*. 

Ut  ^'  pr4dein  expressimus  '^  glori;e  vestrae»  quia 
milites  iliuc  erantparati  venire;  sed  quoniam  ini- 
micos  coiigregatos  et  buc  discurrere  epistola  vestra 
sigiiificaverat,  hapc  eos  bic  cansa  retinuit.  Nunc 
vero  utile  est  vistim,  ut  ^'  aliqnanti  illuc  mililes 
iransniiitantur,  quos  gloria  toa  admonere  '•  ct  bor* 
tari,  ut  parati  sint  ad  laborem  *%  studeat,  et  occa- 
sione  inventa  cuin  gloriosis  liliis  noslris  Mauricio  ** 
et  Vitaliano  **  lo<{ucre,  et  qu£cunque  vobis  *^  Deo 
adjutore  pro  nliliinte  riMpublicxstaiuerint  "facitc; 
et  si  huc  vel  ad  Ravennates  **  partes  nec  diceii- 
dum  Ariulphum  **  cognoveritis  excurrere  'S  vos  a 
dorso  cjus  ita  *',  sicut  viros  decet  **  fortes,  labora- 
le,  quatcnus  opiiiio  vestraex  laboris  vestri  qualita:e 
amplius  iii  republica  Deo  auxiliante  proficiat.  Illtid 
tamen  prae  omnibus  admonemus,  ut  fainlliam  Ma 


venientes  illuc  hoinines  praedicti  "  viri  cuni  ei»  tMfie 
aliquo  iiupedimento  debeant  ambulare. 

C.  XVIII. 
Item  Ejusdein  Mauricio  et  Vitaliano,  iib,  XI l^  ^pistm 
25". 
Suppliciter  gloriae  vestrae  per  filium  nostnim  ^i- 
talianum,  cum  qiio  *et*  '*  tractetis  **,  et  verlM»  ei 
scripto  mandavimus.  Undecinio  autem  die  Btens^s 
jiinii  Ariulphiis  *^  hanc  episiolam,  quam  vobis    cfi- 
reximus,  transmi&it,  et  ideo  relcgentes  eam  viclf  te^ 
si  in  fide  sua  **  SuancnseSy  quam  reipublicae  pr»- 
misere,  perstiterunt  *',  obsidesque  dignos,  de  ciiii- 
bus  possiiis  confidere,  ab  cis  percipite  *S  et  iussiiper 
eos  denuo  >  sacramentis  obslringite  ^,  reddeiiies 
Q  eis  qiiod  *'  loco  pignoris  sustulistis,  *et'  f  sertno- 
nibusveslris  eos  sanantos.  Si  autem  manifcsttssime 
cognoveritis,  eos  *^  cum  Ariulpho  de  sua  siibjec- 
tione  **  locutos  fuisse,  vcl  cerie  obsides  ei  dcdisse, 
sicut  nos  Ariulphi  epislola,  quam  vobis  direxioius. 
dubios  rcddidit,  salubri  consillo  pertractantes»  M 
In  aliquo  anima  veslra  vel  ^  nostra  de  sacramenlis 
gravetur,  quicquid  uiile  rcipublicx  judicaveritis  pe- 
ragite.  Sed  iia  faciatgloria  vestra,  utnequesit  ali-> 
quid,  unde  possimus  ab  adversariis  reprebendi,  ne- 
que  *in  quo*  ulilitas  reipublicae  **  (quod  Dominus 
averlat)  negligatur.  Praeterea,  gloriosi  filii,  estoie 
solliciti,  quia,quanlumcomperi,  hostis  ^  multitudi* 
neni  habet  collectam,  et  in  Marchia  *"  diciiur  resi- 
dere;et  '**  si  huc  cursum,  Deo  sibi  irato,  mittera 


loin  ^,  et  Adobin,  Vigildi,  atque  Grussingi,  qui  cuin  C  voluerit,  yos  loca  ipsiiis  (quantum  tos  Dominos  a<l- 
glorioso  Mauricio  magistro  mililum  esse  noscuniur,      juverit)  depraedainini  ***,  aut  ccrte  sculpas  "^  quos 

NOTATIONES  COHRECTORUM. 

hostem  collectum  habet ;  partim  vero  :  hostis  cotlec' 


C.XVII.ii  Matoin :  Haec  nomlna  suntreposita,  quem- 
ailinoduin  habentur  in  codicibus  epistolaruin  im- 
pressis  et  inaiiubcriptis.  Antiqua  autem  exeniplaria 
Cratiaul  et  a  vulgaiis,  et  inier  se  valde  hoc  loco 
discr(*pant  \ 

C.  aVIII.  *  D^fitto  :  Abest  baec  dictio  a  codicibus 
epistolarum  exciiais  et  inanuscriptis ;  est  taineii  in 
vetiistis  etiam  Graiiaiil,  el  apud  Anselmuir.. 

^  Yeslra  vel :  Hae  duae  voces  iion  suiit  iii  codici- 
bus  cpistolaruin  ** ;  scd  apud  Anselmuni. 

^  JJosfis  :  In  epistolis  1«.  Gregorii  partiin  legitur  : 


lam  habet.  Apud  Anselmum  vero  esi  :  hosiem  coU 
lectam  habet. 

B  In  Marchia  :  In  epistolis  impressls  est  Narinas; 
in  nno  autem  manuscripto  codice  :  Namia  *'\ 

n  Sculpas  :  In  pleri^que  vetustiB,  sicut  eiiam  in 
codicibus  B.  Gregorii  iinpressis  et  nianuscriptis  le- 
gilur  :  cctf/fas  tf;,  qu^e  vox  etiam  apud  l^auliiiit 
Diaconuni  et  alios  scripiores  sigiiificat  exploratores. 
quod  vidit  etiam  anctor  giossae. 


•■  pairaveran! ; 
'•  Ep.  5,  (scr. 


^^  jusiitiam  et  ad  laborem  : 
**  abest  ab  E(hl.  coll.  o.  pr, 


QujEST.  YIII.  C.  XVI.    •»  Ivo  Pon.  i.  8,  c.  19.  Decr,  p.  10,  c.  63.  —  cf.  Act.  c.  9,  ei  5. 
Ed,  liiis.    '=»  talia  :  Iv#.— Edd.  coll.  o.    "  iion  est  ap.  Iv.    »*  exhibeni  :  orig.  =^C.XVU. 
A.  59S),  I.  2.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  15,  c.   6,  (Adjecta  nota  ;  dat.  d.  V,  Kal.  Oct.  Indicl.  X.^  —  PartKiii 
rcfcrt  Ivo  Dicr.  p.  10.  c.  90.  —  Tolyc.  l.  7,  t.  13.    "  Et  :  orig.  —  Ans.  —  Ed.  Nor.    '*  notificavimns  : 
Kdd.coll.  o.    "  et  t  Ed.   Bas.  — ««/  :Ed.  Ven.  II.    ^*  et  adm.  :  Ed.   Bas.      - 
Edd  ciill.  o.    "  Maico    :   Ed.   Ilas.    '•  Viiali  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I 

Bas.  Lugdd.  II,  lil.  ^*  persuasermt  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd,  U,  IIL  **  Rnvennce  :  Edd.  coil.  o.  " 
Arnnlphum  :  exit.  '^  occurrere  :  Ed.  Bas.  ••  iion  est  iii  ead.  ••  condecel  :  Edd.  coll.  o.  *  Alioni^ 
Moym,  Liigidifnsim  :  Ed.  Arg. —  Alioin,  Adhonaim,  Lugidifrisim:l^{\i^,  Nor.  Ven.  I.  —  A/ot/fRy  Arfojfm, 
Liigidifrustjm  :  Ed.  Bas.  —  AUotm,  Ad/toniaim,  Lugidifrusim  :  Ed.  Vcii.  II.  —  Atioym^  Adhoniaym,  Ln- 
gidifrosim  *  Ed.  LugiU  I.  —  Alioyu,  Adhouiaym,  Lugidifrusim  :  Edtl.  Par.  Lugdd.  II,  III.  —  Aloin^Adobin 
atque  Ingildi,  Cnisgini  :  Ans.  <>'  et  privd,  :  Bohm.  =  C.  XVIII.  ••  Lp.  30,  (scr.  A.  592),  1 2.  Ed.  Maur. 
—  Aiis.  I.  15,  c.  8.  Poljc.  ib.  ••  ut  :  orig.  ••  tractaretis  :  «rig.  —  Aiis.  —  Edd.  Lngdd.  II,  III.— «mcifl- 
veritis  :  Edd.  rWI.     •*  ei  hic  <    *  '  " 


ei  infra  in  Edd.  eoll.  o.  est :  Arnulplius.    ••  abcst  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd. 


11,  l.l.  •»  perstiterint  :  Ed.  Bas.  •*  accipiie  :  hi\ii.  coll.  o.  pr.  Arg.  •■  consiringite  :  Ed.  Bds.'— iirfs  r/w 
gilo  :  Edd.  rdl.  •*  qua:  :  Ed.  bM.— quos  vel  quod  :  Ei\,  Arg.  f  abest  a  Bobiii.  •^  abest  ab  Ei!.  Bat. 
••  sttbditiune  :  orig.  '*  suiit  taineii  in  Ed.  Maiir.  *•  uostrce  reipubL  Edit.  :  coll.  o.  reipubl.  exigit  :  urr. 
*••  ita  ap.  Ai?s.  —  in  Ed.  Arg.  esl  :  Mardias  ,  iii  Ed.  Bas.  :  in  ardius.  »••  ul  :  Edd.  coll.  o.  "*  de- 
prmdate  :  Aiis.  ff  c^lpa*  tel  teuttas  :  Edd.  Arg.  Seultas  :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  Par.  Liigdd.  II,  III.  — 
legcndum  erit  :  tcutcas,  eicniin  a7rov).x«  ap.  scTiplon*s  iuliniae  grxciiatis  excubias  desiguat. 


K53  DCCR£T1  PARS  SeCUNDA. 

mtUiiis  ^®%  solicile  reqniranl,  ne  dolenM  factum  ad 
nos  '*'  discurrau 

Gralian.  /n  regesto  €tiam  legiiur^  quod  B,  Grego* 
riut  civibut  ThutciiB^  ut  coura  Longobardos  arma 
pararenlf  mandavit,  et  miUlantibut  ttipendia  decre* 
tii.  Hoc  ergo  exemplo  et  prremittit  auctoritatibut  cla" 
ret^  quod  tacerdoiet^  etti  propria  -manu  arma  arri- 
pere  non  debeantf  lamen  v'W  At«,  quibut  hujutmodi 
efficia  committa  tunt,  pertuadere,  vel  quibutlibet^  ut 
ea  arripiant^  tua  auctoritaie  valeant  imperare, 
III.  Pars.  §  i.  Sed  objicitur  illud  T^icolai  ad  Ludovi" 
cum  et  Carotum  Heget  ^  *^^  : 

C.  XIX.  Epiteopi  non  debent  mliitaribut  occupari 
negoiiit* 
Reprfibensibile  valde  conslai  esse  quod  subin- 
tulisii,  dicenda,  inajorern  partem  omnium  episco* 
porum  diu  noctuque  cum  aliis  fidelibus  tuis  contra 
piralas  mariiiuios  invjgilare»  ob  «Idqne  episcopi  im- 
pediantur  veiiire,  quum  miliium  '^'  Cbristi  sil  Chri- 
sio  servire,  milituni  *••  vero  sxculi  sxculo,  secun- 
dum  quod  scriptum  est  ^^'^  :  Nemo  mHitant  Deo  im-- 
plicai  te  negouit  tmcularibut.  Quod  si  saeculi  mililes 
'sxculari*  f  militiae  studenl,  quid  ad  episcopos  et 
miliies  Cbrisli,  nisi  ut  vacenl  orationibus  '^*? 

C.  XX.  ifi  mortem  cujutlibet  hominit  epitcopi  te 

miteere  formideni. 

liem  Gregorius  Papa  iib.  Vll^  epitt.  /,  ad 

Sabinianum  -**'• 

Si  in  morte  "*  Longobardorum  me  miscere  vo- 

luissem,  bodie  Longobardorum  gens  ^^*  nec  regem, 

nec  duces,  *nec  comites*  baberet,  *atque  in  summa 

conruslone  esset  divisa  *.  Sed  quia  Deum  timeo,  in 

rooriem  cujnslibet  hominis  me  miscere  rormido. 

Gratian.  Ecce  quod  Nicolaut  Papa  prohibei  epi- 
teopot  twculari  militia  oecupari,  nec  etiam  contra 
fnaritimot  piratat  permittit  eot  ad  pugnam  accedere. 
Quomodo  ergo  Leo  Papa  advertut  Sarraceuot  urbeni 
egrediiur^  «/,  ui  eot  procul  a  litiore  arceat,  populum 
nndique  convoeai,  et  tuorum  injuriat  pratentinliter 
vindicat^  aique  cum  Gregorio  militet  ad  arma  invitai  ? 
Sifil  Hotandum  ett,  quotdam  epitcopot  (evitica  tanium 


CAUSA  XXm.  QUJIST.  Ym.  1254 

A  portione  ette  conlentot,  qui^  ticut  in  Dei  torte  tanium 
numerantur,  tic  iptum  Deum  tolummodo  in  heredi" 
latem  accipiunt,  dicentet  ^^* :  Dominus  pars  here- 
ditalls  meae.  Uit  nihil  ett  commune  cum  principibut 
t(ecutif  qnia  temporaiia  penitut  abjiciunt,  ne  eorum 
occatione  legibut  imperatorum  obnoxii  teneanlur. 
Talibut  nulla  occatio  relinquitur  occupaiionit  tascu^ 
lurit  mililioSt  quia,  quum  de  decimit  et  primitiit  «i- 
vant,  tanquam  fitii  tummi  regit  in  omni  regno  a  ter-  ' 
renit  exactionibut  tiberi  tunl  ita ,  ui  dicere  valeant : 
Yenit  ***  princeps  bujus  mundi,  et  intnobis  non 
babet  quidquam.  Porro  alii  tuntf  qui  non  contenti 
decimit  et  primitiit,  pradia,  villatt  et  cattelia,  et  civi- 
tatet  pottidentf  ex  quibut  coetari  debent  iribuia,  niti 
imperiali  benignitnte    immunitatem    ab    hujutmodi 

°  promeruerini,  Quibut  a  Domino  dicitur  **^  :  Reddite 
qux  snnt  csesaris  cxsari ;  ei  quae  sunt  Dci  Deo.  Qui- 
but  idem  Apostolut  *^*:  KeJdite  omnibus  debita,  cui 
Iribulum,  tributum;  cui  vcctigal,  veetigal. 

Unde  Ambroslus  ad  Marcellinam  tororem 

epitt.  XXXII  (V^: 

C.  XXI.  Ecctetice  imperatoribut  non  tint  obuoxioe. 

Convenior  ipse  a  comitibus  'el  tribunis*,  ui  **' 

basilicae  fleret  inalura  tradilio,  dicentibus,  impera- 

lorem  Jnre  suouii  "•,  eo  qiiod  in  poiesiaie  cjus  es- 

sentomnia.  Respondi ,  si  a  me  peterel  qiiod  meuiii 

esset,  id  est  funduni  meum,  argentum  meuin,  *ju»* 

bujiismodi  "»meum  "•,  ine  non  rerragalurum,  qnan 

qiiain  oinnia,  qux  mea  sunl,  esseiit  "'  panpenini; 

Q  verumea,  quae  divina  sunt ,  impeialorioe  poiestnii 
non  esse  "»  subjecia.  Si  palrimoninm  pelilur  "■, 
invadile;  si  corpus|,  occurram.  Vultis  in  vincula  rn- 
perc?  vulils  in  niorlem?  voluptali  "^  cst  mihl,  non 
ergo  nie  vallabo  circumrusione  populorum,  nec  al- 
tari.i  lenebo  vUain  obsecraiis;  sed  pro  aUaribiisgra- 
tins"*  iininolabor.  Ilorrebani  quippe  aiiiino,  qunni 
armalos  ad  basilicnm  ecclesise  occnpandnm  inlssos 
cognoscerem,  ne,  dnm  basilicam  vcndicant***,  aliqna 
strages  fieret,  qu«  In  pernioiem  lolius  vergerei  •" 
civilatis;  orabain,  ne  tanlae  urbis,  vel  poliiis  totius 
Italise  busio  superviverem.   Et  infra:  §  i.  Manda- 


NOTATIONES  CORRECTORCM. 

C.  XIX.  •  Epistola,  ex  qua  sumtum  esi  lioc  capnl,  D  Propterea  mutatus  esl  tilulns,  qui  anlea  erat :  Ad 

exslal  Romae  iii  monasierio  Doininicanorum,  scripla  Carotum  Imperatorem. 

LUdovico  et  Carolo  regibus,  cnjus  initium  est  :  Cre-  C.  XXI.  p  Capui  lioc  colleclnm  est  ex  variis  locis 

dimut  ex  Dei  dono,  \\\  qiia  de  Carolo,   sermonem  episiolie  ad  Marceliinain,  ei  oraiionis  contra  Aiixen- 

proprie  ad  ipsum  converiens,  queritnr  roniirex  ob  tium  de  bas!licis  non  tradeiidis,  ut  suis  locis  not:i- 

quasdain  excnsationes,  et  banc  praBcipiie,  qnae  hoc  Inin  est,  indiictis  prioribiis  citaiionibns,  qiia!erani; 

capite  contineinr,  nullos  episcopos  Roniam  ad  sj-  Et  tNfra,  aiqueex  iisdem  locis  mulla  sunt  emendatu. 
noduin,  quain  ipse  babere  vulebut,  niissos  ruisse. 


Qo*sT.  Ylll.  C.  XVni.  "•  miliiet  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  1.  —  mitteiit :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  "»  vot  : 
iiis.  —  Edd.  Bas.  Ven.  II.[=C.  XIX.  »**  scr.  A.863.  — Ivo  Decr.  p.  5,  c.  334.  »»  miiitibut  :  Ivo.  "• 
miiitibut  :  id.  —  mililet  vero  twc.  terviant  :  Edd.  coll.  o.  "^  2  Tim.  c.  2,  v.  4.  f  non  esl  ap.  Iv.  **• 
orationi  :  orig.  =:C.  XX.  »•»  Ep.  47,  (scr.  A.  594i,  I,  4.  Ed.  Maur.  »»•  mor««;m  :  Edd.  Bas.  Lngdd.  II, 
^'^gentet-^habereni  :   Ed.  Bas.      «»»    Psal.   15,  v^5.    *»•  Joiiii.  c.  14,  v.  50.    "*  Matlb.  c.  i2,  v. 

«"  add.  :  f»er  me  :  Edd.  coll. 
Arg.  Bas.  —  quidvit  /lut.: 
orig.     "•  iion  esl  in  Ed.  Arg.   '"*«in/:'Edd 
"*  voiunlaii  :   Ed.  Arg.  -  voluniat :  Ed.  Bas. 
ftenirei  :  eaeJ. 


III.     ^^^  gentet -^  habereni  :   Ed.' Bas. '   '«*»    Psal, 

21.    "»  Rom.  c.  13,  V.  7.  =  C.  XXI.     "•  scr.  A.  386.  Ep.  20.  Ed.  Maur. 

o.     ^^^  juttitte  tradi  debere,  utpote  ia  cujut  poi.  :  eaed.     **•  et  hui. :  eaid.  pr, 


coll.  0.    **»  tunt :  eicd.  pr."  Bas.  ""*  petit  :  Ed«l.  coll.  o, 
*»'  jfraifi :  Edd.  coll.  o.      "•  poouiut  vindicai  :  easd     *" 


1255  DECRETl  PARS  SECUMDA.  CAUSA  Uttl.  QUiEST.  YflL  liM 

tur^^MradebaftilicMD^bocest^lH^^^alifiMdMr^iim  Aprio  criiore  defendit.  Si  Ule  Tineam  BOfi  inMl 


in  Deum^  et  morere^  iiec  soiuui  dic  adTemus  Deonn* 
sed  eiiaiu  fac  adversus  Deum.  Mandatur»  Irade 
aluria  Dei.  Urgemur  igilur  prascepiit  regalibus;  sod 
coiiflrmaniur  scriplurae  senuoDibus.tqox  respondil : 
Tanqvam  ***  uiia  ex  intipientibtti  iocula  e$,  {Et  iu 
oraiione  contra  AuxenUum :  §  i.  Quid  **^  ergo  tur* 
bamini!  voJeus  nunquam  jus  "*  deseram;  coactiis 
repugiiare  nou  novi ;  poiero  dolere,  potero  flere , 
polero  gemere;.  adversus  aruia  ^*\  miliies  Gotbos 
quoque ,  lacryms  meje  mea  araia  suni.  Talia  enim 
•unt  inuuiuienta  saoerdolis.  Aliter  nec  debeo«  iiec 
possuiu  resisierc.  El  paulo  in(eriu$ :  {  3.  Utinam 
essem  securus,  quod  Ecclesia  hxreticis  minime  tra- 
derelur;  ad  palatium  imperatoris  irem  libentery  si 


suain,  nos  trademos  Ecclesiiam  Christi?Qttid  Igitar 
a  me  respoiisum  est  contumaciter  ?  Dixi  eiiim  coo* 
venius,  absil  a  me ,  ut  tradam  Cbristi  bereditatcni* 
Si  *^  iUe  Patram  beredilatem  non  tradidit,  ego  Ira* 
dam  Cbristi  bereditatem  ?  sed  *et*  boc  ^"^  addidi  : 
absit,  ot  tradam  bereditatem  Tairain,  boe  est% 
Dioiiysii,  qui  in  exsilio  ^^  causa  '^*  fidei  defunctos 
est,  bereditaiein  Eustorgii  couressoris»  bereditatem 
Myroclis  ***,  atque  omnium  retro  .fideliom  episco- 
poram.  Respondi  ego  qood  saeerdotis  esl  ^'^  Quod 
iniperatoris  est  faciat  imperator.  Prius  esi,  ul  ani- 
inam  mibi  quam  fidem  auferal.  £i  infra :  {  6«  Tri- 
butum  Caesaris  est,  non  negatur.  Ecclesia  Dei  esU 
Caesari  utiqoe  iion  debel "'  adjid ,  quia  jus  Caesaris 


hoc  congraerc  sacerdotis  ofiicio,  ut  iii  palatiu  magis  D  esse  non  potesl  templum  Dei.  Quod  com  im|iera- 


certarem,  quam  in  ecclesia.  Sed  in  consistorio  noii 
reus  Cbristus  solet  esse»  sed  judex.  Causain  fidei 
agendam  iu  ecclesia  quis  abuuat  ?  Si  quis  confidit, 
hiic  veiiiat.  Ei  in  eadem  epiitola  ad  Marceilinam : 
i  4.  Allegatur,  imperatori  licere  omnia » ipsius  esse 
vniversa.  Respoiideo  :  NoU  te  gravare»  imperetor, 
Ht  putes»  te  iu  ea»  qu»  divinasonl,  iinperiale  aliqood 
jus  babere;  «oli  te  exiollere,  sed,  si  Tis  diuiius 
imperare,  esto  Deo  subdiius  '"^.  Scriptum  esi  *"  : 
Qttor  "*  Dei  Deo ;  qua  c(x$ar\$  cte$ari.  Ad  iiupera- 
torem  ^"  palaiia  pertiiienl,  ad  sacerdotem  ***€<>> 
clesiae.  Publicoruni  tlbi  moenium  jus  coinmissiim 
est,  iion  sacroram.  Iterum  dicitur  "*,  mandasse 


imperatoreni,  debeo  et  ego  unain  b^isilicam  habcre. 


Respondi  '^,  noii  Iket  iibi  iUaiii  ^^'  babere.  Quid  libi 
cum  aJultera?  Adultere  est  enim,qu;e  non  est  legi- 
timoCbrisli  *^*  conjugio  copulata.  Et  tn  eademoro' 
tiome  contra  Auxentium :  {;  5.  Nabuibe  '^,  sau- 
ctom  Tiram,  po8sessorem;vineae  so»  scimus  inter* 
Dellatum  petitione  regia,  ul  vineam  suam  darei, 
ubi  rex  succisis  vitibus  olus  vilej  sereret,  eumque 
respondisse :  Abul  '^»  m  ego  Patrum  meorum  trt^ 
dam  Itereditatem.  Regeui  contrislatum  esse,  quod 
sibi  esset  alieuuni  jus  relatione  justa  negatum :  sed 


C 


loris.bonorittcentia  dictum  oemo  poieslnegare.  Qoid 
enim  hooorificenlius.  qoam  ot  imperator  ecciesi» 
filios  Jesse  dicalur?  Quod  quom  ^"  dicitur  *^,  sine 
peccaio  dlcitur  ^**,  cnm  ^^  gratia  dicitur  ^**.  Impe* 
rator  enim  bonus  intra  Ecclesiain  est,  *iion  siipra 
EccUsiam\  Bonus  eniiu  imperalor  quaerit  auxiUuoi 
ecdesi»,  non  refotat.  Et  iupra  in  eadem  oratione : 
I  7.  Si  de^*  meis'  aliquid  |iosceretur,  antfundus, 
aut  dotniis  *'*,  aut  aurum,  aut  '**  argentum,  id  quod 
inei  juris  esset,  *respondi  ine*  libenter  offerre  ^*' : 
leniplo  Dei  *"  nihil  posse'**  decerpere,  nec  tra- 
dere  illud,  quod  custodiendum,  non  iradeudum  ac- 
ceperim.  Deiiide  consulere  me  '*^  etiam  iuiperatorio 
salult  ^",  quia  nec  mibi  expedirel  tradere,  nec  illi 
accipere.  Accifiiat  *eniui*  vocein  iiberi  sacerdoiis, 
si  vult  sibi  esse  consultum,  recedai  a  Cbristi  liyuria. 
liec  pleua  humiUuUs  suiit,  et,  ularbitrar,  pleua 
affectus  cjus,  qoem  imperatort  debet  sacerdoo. 

C.  1111.  De  $ui$  exterioribue  eccle$i9  $oUunt 
tributtt. 

Iiem  Urbauos  Papa  ***. 

Tributom  **^  io  ora  piscis  piscante  Peira  inven* 

tum  est«  quia  de  exterioribos  suis,  qoar  palam 

cunctis  apparent,  Ecclesia    trilmlum  reddit.  Ncm 

autem  totum  piscem  jussus  est  dare ,  sed  lanlum 


miiliebri  coiisiiio  *^'  deceptiim  4  morie  iii   agrum 

venisse.  Sancius  ciiiiu  Nabuibe  vites  suas  vel  pro-  ^  suterem,  qui  in  ore  ejus  inventus  est,  quia 

NOTATiONES  CORRBCTORUH. 


f  Deceplum :  lii  originali  slatim  fiost  noe  ver bum 
seqMiiiir:  Nubuthe  tite»  $ua$. 


f  Si   de  mei$ :  Aptatus   est  nic  iocus,  quantdia 
Iicuit,ex  origtnaU. 


QuiCST.  Vm.  C.  XXI.  "•  Adveriiii$\  quid  jubeatur^  quum  mandalur  :  orig.  "»  Job.  c.  2,  v,  9.  "•  ilu 
V.  iU.  »»»  Holyc.  i.  4.  t.  i5.  ""  vo$:  fcdd.  coH.  o.  "«cf.  supra  c.  5.  ••*  $ubjectus  :  Edil.  coll.  o. 
*»  a4ld.  ;  enim  :  IWd.  Lugdu.  II,  lli.  "•  reddite  quas:  eaed.  —  Ed.  Bas.  —  add.  :  $um  :  Ed.  Bas.  —  cf. 
Multli.  c.ii,  V.  il.  i"  imperaioree  :  Edd.  coll.  o.  »»»  $aeerdole$  :  e«d.  «••  add. :  mihi :  e«d.  "*•  fie- 
s^oiid<;o  :  Edd.  Bas.  Lugdu.  U,  IIJ.  **»  ullam  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  «"  nbest  ab  Eil. 
Bas.  «*»  3lemiri$ti  etiam,  quod  lectum  e$t  hodie,  Nab.  :  orig.  »**  3Reg.  e.  21,  v.  3.  '*•  concUio  : 
Ed.iias.  »^«tuiu»  bicvcrsic.  abest  ab  Ed.  Arg.;  iu  reJI.  esl :  ^on  traiHait  i\ubuthe  $uam,  etego,etc. 
•M  akuc :  Ed.  Arg.  •••  add. :  po$itu$  :  Edtl.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  »*•  in  cauta  :  Edd.  Arg  Nor.  »■•  Mi- 
rocleiie  :  isUld.  coll.  o.  •»»  add.  :  [aciam  :  eaed.  »•»  debeiur  :  eaed.  *••  eiiim  :  eaed.  '•*  add.  :  /Uiuo  : 
Edd.  Arg.  Nor.  »»•  dic.  cMm  gloHa  :  Ed.  Aig.  —  dic.  cum  gralia  :  Ed.  Bas.  •»•  et  cum  :  Edd.  colL 
o.  pr.  Arg.  Bas.  ^"  iion  est  lu  liUld.  Arg.  Bas.  •••  de  me  aL  eompellere  turet  po$c.  :  Edd.  coll.  o.  ••• 
•dd. :  aut  ager :  Edd.coll.  o.  pr.  Nor.  Veu.  I,  II.  Par.  •••  ei  :  Edd.  Veu.  IL  Par.  Lugd.  L  »•»  oferrem  : 
£dd.  coll.  o.  »•»  £>omtRt :  e»d.  pr.  Bas.  •••  po$$um  nec  (aut :  Ed.  Bas) ,  dec,  nec  (aui :  Ed.  Bas),  trad,^ 
quum  Ulud  cu$tod.  :  Edd.  coll.  o.  »•♦  miAi  :  Edd.  Bas.  *••  add.  :  oportet  :  Edd  coil.  o.  pr.  Bas.  =€• 
XXII.    »<•  Non  eisut  inter  episiolas  Urbani  IL    ••'  cL   Matth.  c.  17. 


««57  DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  XXIU.  QUiEST.  VIIL  I25g 

ecclesia  dari  imperatori,  non  poniificalis  apex,  qui  ^  liberas  esse  el  immunes;  lege  scilicei,  quae  siiper 


in  ore  capiiis  ecclesiac  pnBeminel»  subjici  poiest 
regibus.  Sed  sane ,  ul  diximus,  quod  in  ore  piscis 
invenilur  pro  PeCro  el  DomlDO  dari  jubelur,  qiiia 
de  exierioribus  ecclesiae,  quod  constiiuiuro  anii-< 
quitus  esi ,  pro  pace  el  quiele,  qua  nos  tueri  et  dc- 
lensare  debent,  iniperatoribus  persolvendum  esi. 
IV.  Pars.  Gratian.  Quamvi$  eliam  huju$modi  non 
videantur  imperialibu$  exaciiouibu$$ubJiciendu  Nam, 
gumm  lempore  fami$  cunetorum  ^gypiiorum  terram 
$ibi  emerel  Pharao^  atque  $ub  eadem  fame  $ufB  $er' 
vituti  cuncla  $ubjiceret^  $acerdotibu$  '**  ita  nece$$aria 
tubmini$travit  ^  ut  nec  po$$e$$ionibu$  ^  nec  libertate 
nudarenlur^  Domino  ex  tunc  pronunciante^  ^acer- 
doiee  in  omni  genle  iiberoe  ei$e  oportere. 


bifjusmodi  inscriptioiiibusposila  est,  in  aiiis  quidem 
personis  suum  robur  obiinenie,  in  parte  auiem  ec- 
clesiastica,  vel  aliaruiii  domuum,  qu»  hujusaiodi  ^^ 
piis  consoriiis  deputalae  sunt,  suum  vigorem  pietatis 
intiiilu  mitiganle. 

Hinc  etiam  in  Parisiensi  Concilio  legitur  •  "' : 

G.  XXIV.  De  agro  eccleeiaetico  preebgter  non  cogaiur 
cen$um  per$olvere. 
Secundum  canonicam  auctoriiatem  et  conaiitu* 
tionem  domini  imperatoris  Ludovici»  de  ecclesia* 
siico  agro,  et  manso,  et  de  roancipiis,  quae  ipse  suis 
capitulis  ^  constiiuit,  vel  si  quilibet  pro  loco  sepuN 
turae  aliquid  largilus  ecclesias  fuerii,  dc  deciinis  «.. 
etiam  et  oblaiionibus  fidelium   nullus  queinquaui 


Lnde  Constantius  et  Constans  ^**  Amic  mmunilalem  B  presbyterorom  .aliqueincensumpersolverecogal«nec 

quisquam  cujuslibet  ordinis  vel  digiiilalis  exlnde 
quicquam  subtrabat,  aut  redbibitionein  ^*'  quamcttji- 
que  exigat  temporalem.  Quod  si  fecerit,  coinmu- 
nione  usque  ad  satisfacliooein  privetur,  ei  regia 
potestate  dare  cogatnr  ^ 

C.  XXV.  [PALEA.] 
Iiem  ex  Concilio  Woriiiaciensi,  c.  50  w  <•«. 
f  Sancitiim  est,  ut  unicuique  ecclesiie  nuus  roao- 
siis  integer  absqiie  ullo  servitio  attribuaiur,  et  pre- 
sbyteri  in  eis  constituii  non  de  decirois,  neqiie  do 
obligationibus  fideiiuin,  noii  de  domibus,  neque  ^'* 
de  atriis,  vei  de  bortit  juxta  eccJesiain  positis« 
ucque  de  prasscripto  inanso  aliquodserviiium  faciant 
prater  ecciesiasticum.  Et  si  aliquid  aroptius  habue- 
riiit,  inde  roajoribus  ^*'  suis  debitum  servitiuui  iro« 
pendant.  i 

Gratiau.  Uinc  daiur  initUigi^  quod  de  Ats,  qw» 
imperiatibeneficio,  vel  a  quibuilibei  pro  beneficio  ee* 
puUuris  eccle$ia  po$$idet,  nuUiu$  juri,  ui$i  epi$copi^ 
teneatur  adetricta.  De  hii  vero,  qucB  a  quibu$libe$ 
emerit  vel  vivorum  donationibu$  acceperii^  princi^ 
pibut  con$ueta  debet  obHqma^ut  et  annuaei$  per^ 


dederunt  eccle$i<B^  dicentee : 
C.  XXIII. 
In  qualibet  civitate,  in  quolibet  oppido,  vico'^*, 
castello,  municipio  "*,  quicunque  voto  Christianae 
religionis  '^*  meritum  eximiae  singularisque  Tirtulis 
omnibus  inlimaverit,  securitate  perpeiua  poiia- 
lur"'.  Gaudere  eiiim  ^^^  et  gloriari  ex  fide  semper 
volumus,  scientes,  magis  religionibus,  quam  ofiiciis  et 
iabore  "*  corporis  vel  sudore  nostraro  rempublicaro 
contineri.  Graiianue  '^'  ^uo^tie,  yalentinianu$  et 
Theodo$iu$  decreverunt^  dicentee  :  {  ^*  Universos, 
quos  constiteritcusiodes  ecclesiarum  "^,  esse  veh^' 
sanctorum  locorum,  ac  religiosis  obsequiis  deser- 
vire,  nullius  *^*  atlentionis  molestiam  sustinere 
decernimus^*'^.  Imperator  Ju$tinianu$  **' :  §  2.  San- 
eirous  res  ad  venerabiles  ecdesias,  vel  xenones, 
vel"'  roonasleria,  vel  ptocboiropbia ,  vel  brepbo- 
trophia,  vel  orphanotropliia ,  vel  gerontocoinia, 
vei^"  denique  aliud  tale  consortium  descendcntes 
ex  qualicunque  curialis  '•^  liberalitaie ,  sive  inter 
vivos,  sive  morlis  causa,  sive  in  uitimia  volunia- 


babita,  a**'    lucrativoruro    inscriptionibus 

NOTATIONES  CORREGTORUM. 

C.  XXIV.  •  Biirchardus  et  Ivo  p.  3»  c  56,  si-  et  apud  Ivoncrn  c.  175,  legittir  ;  neque  de  deeimte  et 

mile  quiddaro  citant  ex  conc.  Meldensi  c.  8.  Vieruin  obiationibu$  fidelium  cuiquam  pre$bijtero  aliquem  cen- 

idein  Ivo  eadeni  parle  c.  175,  hoc  idein  aflert  ex  sinn,  etc.  Ivo  tainen  c.  56,  liabet  ut  Gruiianus. 
conc.  Parisiensi,  in  quovidetur  innovatuni  quod         ^  Dare  €ogatur:\tk  ^owc  t%ii  hocemendarelega'' 

liunc  exstal  In  conc.  Meldensi  c.  63.  iUer  cogatur.  ivo  taroen  ut  Gratianus;  Burchardus 

^  Capitulie  :  Videtur  significari  caput  proxiroe  se-  vero  babet  laiilum  uaque  ad  verb.  privetur, 
qiienn,  quod  est  lib.  l.Capituiariiiro,  c.  91.               r^     C.  XXV.  ^  Abest  caput  boc  a  plerisque  vetustia 

»  De  decimie  :  In  dicto  capite  63,  conc*  Meldensis,  exemplaribus ;  habetur  Umeo  locis  indicatis 


QuiEST.  VIII.  C.  X XII.  ''•  Genes.  c.  47. =C.  XXIIL  '**  Imo  Constanlius  soiiis.  — Theod.  cod.  1. 16,  t.  2,  c. 
I6,(»cr.  A.3(>1.)— Aiis.  U4,  c.  U.  — In  Edd.  Arg.  Veii.  11.  Par.  Liigdd.  pro Cons/ait/itt< est :  Con$tantinu$; 
ad4l.  laiiien  iuArg. :  aL  Con$tantiu$.  "^  vel  vic,  vel  ca$t. :  Edil.  coll.  o.  "^  el  mun.  :  F.dd.  Arg.  Bas.— 
m/  iRifit.  :  Edd.  rell.  "*  legi$  :  orig.  ^'*  pattatur  :  Ed.  Bas.  "^  eum  :  Edd.  coll.  o.  *^'  laboribue  : 
Ed.  Bas.  "*  in  Edd.  coU.  o.  assigiiatur  V;ileiiiiiiiano  alque  Valenli  linpp.— Aiis.  1. 4,  c.  15. — cr.Tbeod. 
tod.  ib.  c.  26.  "^  ammarum  vel  eeci. :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL  "*  et :  ^M.  coll.  o.  "•  mUiam  cxd. 
pr.  Arg.  Bas.,  iii  quibtis  est  :  non  $u$tinere.  ^**  decrevimu$  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lug<ld.  II.  IIL  *'^  Cod. 
Jiist.  deSS.  EE.  c.  2i.  — Aiis.  L  4,  c.  22.  "•  abest  ai^  Edd.  coll.o.  pr.  Lugdd.  11«  III.  '«'  vel  ei  quod 
iquid  :  £d.  Bas.),  taie  aiiud  {aliquod  :  Ed.  Bas.)  coiMontum  e$t  :JS(id.  Bas.  Par.  Liigdd.  II,  IIL  •— »  quod 
ad  tuie  aiiquod  con$onium  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II,  et  addito  in  line  :  est :  Ed.  Uigd.  I.  **^  curiaU  : 
Edtl.  coil.  o.  '*'  abest  ab  iisd.  pr.  Ltigdd.  II,  III.—  '^*hi$  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugild.  II,  III.  =C.  XXIV. 
""  Jiiio  c.  63,  coiic.  Meldensis,  bab.  A.  845.  —  Burch.  I.  5,  c.  53.  Ivo  Uecr.  p.  3,  c.  56,  et  175.  *"  retri^ 
butionem  vel  redh.  :  Ed.  Bas.  =C.  XXV.»  '••  c.  10.  Cap.  Ludov.  Pii  A.  816.  —  Cap.  I.  1,  r.  83.—  cL 
obiic.  WoriH.  biib.  A.  858,  c.  50.  --.  Reg.  I.  1,  c.  24.  Burcb.  I.  3,  c.  52.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  55,  p.  lU, 
c.  2Ui. —  toiuin  caput  abesl  ab  Ed.  Arg.  ^**  ueque — po$.  :  nou  iunt  in  coii«^  Worm.;  ieguntur  ta« 
meii  in  Capit.  Ludov.     **'  $enioribu$  :  orig. 

Patrol.  CLXXXVH.  kO 


1255  DECRETl  PARS  SECUMOA.  GAUSAIIIIL  QUiEST.  YOt. 

ior«'Mradebaftilic«D,boeesi:IH4;"»ait>iMdMr*tim  A  prio  cmore  defendit.  Si  ille  Tiiieaiii  BOfi  tndUfi 


in  Deum^  et  morere^  iiec  soiuiu  dic  adf  er«u8  Deuin, 
sed  eiiaiu  fac  adversus  Deum.  Mandatur,  irade 
allaria  Dei.  Urgemur  igilur  pneceplis  regalibus;  scd 
conflnnamur  scripturae  serinooibus.^quae  respondii : 
Tanqvam  '**  una  ex  insipieniibue  locuia  es,  {El  m 
oratione  conlra  Auxeniium :  (  i.  Quid  '**  ergo  tur- 
baniini!  voleiis  nuiiquam  jiis  ^*'  deseram;  coacUis 
repugnare  nou  iiovi ;  poiero  dolere»  potero  flere , 
potero  gemere;.  adversus  arma  >'',  niiliies  Gotlios 
quoque ,  lacrymae  luex  wea  aroia  sunu  Talia  enim 
•unt  muninieata  saoerdoiis.  Aliter  nec  delieo,  iiec 
possuin  resisiere.  Ei  paulo  itt/erjtt< ;  {  3.  Ulinam 
essein  securus,  quod  Ccclesia  haercticis  niiiiime  tra- 
deretur;  adpalatium  imperatoris  irem  libentery  si 


suain,  iios  trademus  Ecclehiam  Christi?  Quid  Igitwr 
a  me  respoiisam  est  contuniaciter  ?  Dixi  enim  eon- 
▼enius,  absit  a  me »  ot  tradam  Cbristi  bereditatem* 
Si  *^  iUe  Patram  bereditatem  non  tradidit,  ego  lra« 
daro  Cbristi  bereditalem  7  sed  *et*  boc  *^^  addidi : 
absit,  nt  tradaro  beredilatem  *Pairuui ,  boe  est  \ 
Dioiiysii,  qui  in  exsiiio  *^  causa  *^*  fidei  defunctiis 
est,  berediuiein  Eustorgii  confessoris,  bereditatem 
Myroclis  "*»  atque  omnium  retro  .fideliuro  episco* 
poruro.  Respondi  ego  quod  sacerdotis  est  *''•  Qaod 
iniperatoris  est  faciat  imperator.  Prius  esi,  oi  ani- 
inam  mlbi  quam  fldem  auferat.  Ei  infra :  {  6«  Tri- 
butum  Caesaris  est»  non  negatur.  Ecclesia  Dei  est. 
Caesari  ntiqtte  non  debet "'  adjici »  quia  Jos  Caesaris 


boc  congruerc  saeerdotis  oflicio,  ut  iu  palatio  magis  B  esse  non  potest  tempium  Dei.  Quod  cum  impera« 

loris,bonorittcentia  dietum  Dcmo  poiestnegare.  Qoid 
enim  bonorificentius,  qoaro  ut  imperaior  ecilesim 
filios  tesse  dicalur?  Qood  quuni  ^"  dieitur  ^^,  sine 
peccato  dicitur  *",  cuni  ^**  gratia  dicitnr  ***.  impe- 
rator  enim  bonus  intra  Ecclesiain  est,  *iton  supra 
Eccl«siam\  Bonus  eniiu  imperalor  quserit  auxilium 
ecclesi»»  non  refutal.  Ei  tupra  in  eadem  oratione : 
l  7.  Si  de^'  meis'  aliquid  |iosceretur,  aot  fundus. 
aut  doiniis  ***»  aut  auruin»  aut  ***  argentum,  id  quod 
inei  juris  esset,  *respondi  ine*  Itbenter  offerre  *** : 
teuiplo  Dei  ***  nibil  posse  ***  decerpere ,  nec  tra* 
dere  illud,  quod  custodiendum,  nou  iradendum  ac- 
ceperim.  Deinde  consulere  me  '*^  etiaro  iuiperaioris 
,  saiuti  ^**,  quia  iiec  roibi  expediret  tradere,  nec  iili 
'  accipere.  AccifHat  ^eninr  voceni  liberi  sacertloiis, 
si  vuit  sibi  esse  consttltuin,  recedat  a  Cbrisli  liquria. 
Uaec  pleua  bumiliutis  sunt,  et,  ularbitror,  pleiin 
affectus  cjus,  qnem  imperalori  debet  sacerdot. 

C.  1111.  De  iuit  exlerioribue  eccleeiai  ioUunt 
tributa. 

ktem  Urbauus  Papa  '**. 

Tributnm  ^*'  in  ore  piscis  piscante  Pelro  inven** 

tum  esi«  quia  de  exterioribus  sois,  qoar  palam 

cunctis   apparent,  Ecclesia   tribuium  reddit.  ^on 

autem  totum  piscem  jussus  est  dare ,  sed  laiitum 


cerurem,  quani  iii  ecciesia.  Sed  in  coiisistorio  noii 
reus  Christus  solet  esse,  sed  judex.  Causaiii  fldei 
agendam  iu  ecclesia  qois  abnuat?  Si  quis  confidit, 
biic  veniat,  Ei  in  eadem  epitiola  ad  Marceliinam : 
i  4.  Allegatiir,  iiiiperatori  licere  oninia ,  ipsius  esse 
vniversa.  Respondeo  :  Noli  te  gravare,  imperalor, 
Ht  putes,  te  iu  ea,  quae  divinasunt,  imperiale  aliquod 
jus  liabere;  «oli  te  extollere,  sed,  si  vis  diutiiis 
imperare,  esto  Deo  subdiius  '"^.  Scriptum  est  *"  : 
Quae  ^'*  Dei  Deo ;  qua  catarit  catari,  Ad  iinpera- 
lerem  ''^  palaiia  pertinenl,  ad  sacerdotem  ***  eo- 
clesiae.  Publicorum  tlbi  rooenium  jus  commissiim 
est,  non  sacronim.  Iterum  dicitur  '*',  roandasse 
iniperatorem»  debeo  et  ego  uiiaiu  b.isilicaro  babcre* 
Hespondi  '^*,  non  licet  tibi  iliatn  *^*  babere.  Quid  libi 
cum  adulteraT  Aduliera  est  enim,qu;e  non  est  legi- 
timoCbrisli  *^'  conjugio  copulata.  El  in  eadem  ora-' 
tione  contra  Auxentium :  {;  5*  Nabmbe  '^,  sau- 
Gturo  virnro,  possessorem;vineae  suae  scimus  uiter* 
Dcllatum  petitione  regia,  ui  vineam  suain  darei, 
ubi  rex  succisis  vitibus  olus  vilej  sereret,  euinque 
respondisse :  Abtit  ^^,  ut  ego  Patrum  meorum  trm- 
dam  hereditalem.  Regetn  contrisutum  esse,  quod 
sibi  esset  alieiiuiu  jus  relalioiie  justa  negatum:  sed 
midiebri  cousilio  '^'  deceptiiiu  4  roorie  iii   agruin 


venisse.  Sancius  ciiiiu  Nabutlie  vites  suas  vel  pro-  j^  suterem,  qui  in  ore  ejus  inventus  est,  quia  non 

NOTATiONES  CORRBCTORUM. 


f  Deceptum :  In  origlnali  siatim  fiost  noe  verbum 
seqwiiur:  Xabuihe  tiiet  tuat. 


r  5j   de  meit :  Apiatus   est  nic  locos,  qoaniuln 
Iicuit,ex  onginali. 


QuiEST.  VIII.  G.  XXl.  ^*' Ad9er/t/isi9uii/;ic6eaiKr,  ^um  maR^a(»r:orig.  "•  Job.  c.  2,  v.  9.  "•  ilu 
V.  tu.  "»  i*ol>c.  I.  4,  l.  15.  "•  vot:  fcUd.  coll.  o.  "«cf.  supra  c.  5.  *•*  tubjectus  :  Ei\d.  coil.  «. 
*»»  add*  ;  enim  :  Edd.  Lugdu.  11,  III.  "•  reddiie  qua :  eaeil.  —  Ed.  Ifcis.  —  add.  :  tum  :  lid.  lias.  —  cf. 
Mattti.  c.ii,  V.  il.  i"  imperaioret  :  Edd.  coll.  o.  '••  tacerdolet :  eaed.  «••  adil. :  rniAi :  e«d.  **•  «<?- 
tpottdeo  :  Kdd.  Bas.  Lugdu.  II,  ilJ.  **»  uUam  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  •"  abfsl  ab  Eii. 
Bas.  »♦•  Blemiritii  eiiam,  quod  tectum  eti  kodie,  Nab,  :  orig.  «**  3  Reg.  c.  21,  v.  5.  »*•  concUko  : 
Ed.Bas.  "•tonis  hic  vcrsic.  abesi  ab  Ecl.  Arg.;  iu  rell.  est :  Sion  tradiUii  ^abulhe  tuam,  elego.etc. 
*w  i.dhuc  :  Ed.  Arg.  •••  add. :  potilut  :  Etld.  Bjs.  Lugdd.  II,  III.  **•  in  cauta  :  Edd.  Arg  Nor.  »••  Jtfi- 
roeleiit  :  Edtl.  coll.  o.  >•»  add.  :  faciam  :  eaed.  "»  debeiur  :  e»d.  "•  enim  :  ead.  *•*  add.  :  filiut  : 
£dd.  Arg.  Nor.  "•dic.  cum  gloria  :  Ed.  Aig,—  dic.  cum  gratia  :  Ed.  Bas.  «•»  el  cum  :  Ed^U  coli. 
o.  pr.  Arg.  Bas.  ^"  iion  est  iu  Eild.  Aig.  Bas.  •••  de  me  al.  compellere  iur  ei  potc.  :  Edd.  coll.  o,  ■•* 
•dd. :  flttl  ager :  Edd.coll.  o.  pr.  «or.  Veii.  I,  II.  Par.  *••  et  :  Edd.  Veii.  II.  Par.  Lugd.  I.  *••  oferrem  : 
£dd.  coli.  0.  »••  £>oiNtRt :  easd.  pr.  Bas.  »••  pottum  nec  (aut :  Ed.  Bas) ,  dec,  nec  (oui :  Ed.  Bas),  irad,. 
quum  Ulud  cuttod.  :  Edd.  coll.  o.  ^*^  mihi  :  Edd.  Bas.  '•'  add.  :  oporlet  :  Edd  coll.  o.  pr.  Bas.  ssC 
XXII.    »«•  Non  eisut  ioter  episiolas  Urbaiii  H.    ••'  cL   Maith.  c.  17. 


^«57  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIIl.  QUiEST.  VIII.  i25g 

ecdesia  dari  imperatori,  non  poniificalis  a|iex,  qui  ^  liberas  esse  el  innmunes;  lege  scilicet,  qu«  siiper 


in  ore  capilis  ecclesi»  praeeminel,  subjici  potest 
regibus.  Sed  sane ,  ut  diximus,  quod  in  ore  piscis 
invenilur  pro  Pelro  el  Domino  dari  jubeiur,  qtiia 
de  enlerioribus  ecciesiae,  quod  constituioro  anii- 
quitus  est ,  pro  pace  el  quiete,  qua  nos  lueri  et  dc- 
fensare  debeni,  imperatoribus  persolvendum  esi. 
IV.  Pars.  Gratian.  Quamvis  etiam  huju$modi  non 
videaulur  impgrialHui  exaciionibus  tubjiciendi .  Nam, 
guum  tempore  famis  cunctorum  ^gypiiorum  terram 
tibi  emeret  Pharao^  atque  tub  eadem  fame  tuw  ter- 
vituti  cuncta  subjiceret^  tacerdotibut  ^**  ita  necetsaria 
subministravit  ^  ul  nec  pottettionibut  ^  nec  libertate 
nudarentur^  Domino  ex  tunc  pronunciante,  tacer- 
dotet  in  omni  gente  liberot  etse  oportere. 


bifjusmodi  inscriptioiiibusposila.est,  in  aliis  quidem 
personis  suum  robur  obtinenie,  in  parte  auiem  ec* 
desiastica,  vel  aliaruni  domuum,  qu»  hujusniodi  ^^* 
piis  consorliis  deputatae  snnt,  suum  vigorem  pieutis 
intiittu  mitigante. 

Hinc  etiam  in  Pnrisiensi  Concilio  legiiur  •  **' : 

G.  XXIV.  De  agro  eccletiattica  pretbifter  non  cogatur 
censum  pertobere. 
Secundum  canonicam  auctoritalem  et  consiitu- 
tionem  domini  imperaloris  Ludovici,  de  ecclesia* 
stico  agro,  et  manso,  et  de  roancipiis,  quae  ipse  suis 
capitulis  ^  conslituil,  vel  si  quilibet  pro  loco  sepul- 
turae  aliquid  largitus  ecclesisB  fuerii,  de  decimis  «. 
etiam  ei  oblationibiis  fidelium   iiullus  queinquaui 


Lnde  Constantius  et  Constans'**  hanc  mmunitaiem  B  presbyterorum  aliquem  censum  persoivere  cogal«  nec 

quisquam  cujuslibet  ordinis  vei  digiiilatis  exinde 
quicqyam  subtrahat,  aut  redbibitionem  ^*^  quamcyn- 
qne  exigat  temporalem.  Quod  si  fecerit,  commu- 
nione  usque  ad  satisfactiooem  privetur,  et  regia 
potesute  dare  cogainr  ▼. 

C.  XXV.  fPALEA.] 
Item  ex  Concilio  Woniiacieiisi,  c.  50  w  «m^ 
f  Sanciium  est,  ut  uniciiique  ecclesi^e  nnus  man- 
siis  integer  absqiie  ullo  servitio  attrtbuaiur,  et  pre- 
sbyteri  in  eis  constituii  non  de  decirois,  neqne  «la 
obligationibus  fidelium,  noit  de  domibus,  neque  '** 
de  atriis,  vel  de  bortis  juxta  ecclesiain  positis, 
ncque  de  pncscripto  inanso  aliquodservilium  faciant 
pneter  ecclesiasticum.  Et  si  aliquid  amplius  habue- 
rint,  inde  roajoribus  ***  suis  debitum  servitium  iro« 
pendant,  i 

Gratiau.  Ilinc  datur  meliigi^  quod  de  kit^  qwB 
imperiali  beneficio^  vel  a  quibutlibet  pro  beneficio  se^ 
puUuris  eccletia  pottidet,  Hullint  juri,  niti  episcopi^ 
teneatur  adttricta.  De  hii  vero,  quce  a  quibutlibet 
emerit  vel  vivorum  donationibut  acceperit^  princi» 
pibut  cotttueta  debet  obuquia^ut  et  annuaeit  per» 


dederunt  ecciesia^  dicentet : 
C.  XXIII. 
In  qualibet  clviuie,  in  qnolibet  oppido,  vico'^% 
castello,  municipio  *^',  quicunque  volo  Christianse 
religionis  '^'  meritum  eximiae  singularisque  virtutis 
omnibus  inlimaverit,  securitale  perpeiua  potia- 
lur'''.  Gaudere  enim  "^  et  gloriari  ex  fide  semper 
volumus,  scientes,  magis  reiigionibus,  quam  ofiiciis  et 
labore  "'  corporis  vel  sudore  nostram  rempublicam 
contineri.  Gra^anttt  '^*  quoque^  Valentinianut  et 
Theodotius  decreverunt,  dicentet  ;  {  f  •  Universos, 
quos  constiterilcustodes  ecclesiarum '^%  esse  veP^* 
sanctorum  locorum,  ac  religiosis  obsequiis  deser- 
vire ,  nuUius  *^'  allentionis  morestiam  sustinere 
decernimns'"^.  Imperator  Juttinianut  '"' :  §  2.  San- 
eirous  res  ad  veuerabiies  ecdesias,  vel  xenones, 
vei"'  monasleria,  tel  plochoiropbia ,  vel  brepho- 
Irophia,  vel  orphanotropliia ,  vel  gerontocoinia , 
vei^*'  denique  aliud  tale  consorlium  descendcntes 
ex  qualicunque  curialis'*^  liberalitate,  sive  inier 
Tivos,  Bive  mortis  causa,  sive  in  ultimis  volunta- 


habita»  a*"    lucrativorum    inscriplioiiibus 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXIV.  •  BurchardttS  ei  Ivop.  3,  c.  56,  si-  elapud  Ivonein  c.  175,  legitiir :  neque  de  decimttet 

miie  quiddam  citant  ex  conc.  Meldensi  c.  8.  Veruin  oblationibus  fidelium  cuiquam  presbytero  aliquem  cen- 

idein  Ivo  eadem  parie  c.  175,  hoc  idem  aflert  ex  $umf  etc.  Ivo  Uiiien  c.  56,  habel  ut  Graiianus. 

conc*  Parisiensi,  in  ouo  vitletur  fnnovatum  quod  ^  Dare  cogatur :  In  conc.  esi :  hoc  emendare  lega- 

liunc  exsUl  in  conc.  Meidensi  c.  63.  Hter  cogatur.  Ivo  tamen  ut  Gratianus;  Burchardus 

*  Capitulit :  Videtur  significari  capulproxime  se-  vero  habei  tantum  usqiie  ad  verb.  privetur, 
qiienH,  quod  est  lib.  i.Capiiulariuro,  c.  91.               r^     C.  XXV.  ^  Abest  caput  hoc  a  plerisque  veiustia 

»  De  decimit :  In  dicto  capite  63,  conc.  Meldensis,  exemplaribus ;  babetur  taroeo  locis  indicatis 


QuiEST.  VIII.  C.  XXII.  ''*  Geues.  c. 47.  =C.  XXIil.  ***  iino  Constantius solus.  -^Theod.  cod.  1. 16,  t.  2,  c. 
16,  (scr.  A.3(>1.) — Aiis.  U4,  c.  14.  —  In  Edd.  Arg.  Ven.  II.  Par.  Liigdd.  pro  Cons(oii/ftt«  est :  Contlantinut; 
add.  taiiien  iuArg. :  al.  Constantiut.  "^  vel  vic„  vel  cast, :  Edd.  coll.  o.  '^'  et  mun.  :  Kdd.  Arg.  Bas.  — - 
vei  mun.  :  Edd.  rell.  '^'  legis  :  oiig.  ^^*  pattatur  :  Ed.  Bas.  **^  eum  :  Edd.  coll.  o.  *^'  laboribut  : 
Ed.  Bas.  "*  InEdd.  coU.  o.  assignatur  Valeniiniano  atque  Vaienti  liiipp.— Aus.  1.4,  i-.  15.  —  cf.Tlieod. 
tod.  ib.  c.  26.  "^  animarum  vel  eccl. :  Edd.  Bas.  Lugdil.  II,  IIL  "^  et :  Edd.  coU.  o.  "*  nu//am  exd. 
pr.  Arg.  Bas.,  iii  quibiis  est  :  non  tuttinere,  ***  decrevimus  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II.  ill.  *'^  Cod. 
Jiisl.  deSS.  EE.  c.  2i.  — Aiis.  1.  4,  c.  22.  <>•  abest  ui>  Edd.  coll.o.  pr.  Liigdd.  li,  III.  ^*"  vel  ti  quod 
iquid  :  £d.  Bas*),  tale  aliud  {aliquod  :  Ed.  Bas.)  contortium  est  :^(id.  Bas.  Par.  Lugdd.  II,  III.  •—si  (fuod 
ad  tule  aiiquod  consortium  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  I,  II,  el  addito  in  fine  :  est  :  Ed.  Uigd.  I.  **^  curiali : 
Edtl.  coil.  0.  »"  abest  ab  iisd.  pr.  Lugdd.  II,  III.—  *"  his  :  Edd.  roll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  =C.  XXIV. 
•"  Jiiio  c.  63,  conc.  Meldensis,  hab.  A.  845.  —  Burch.  I.  5,  c.  53.  Ivo  Uecr.  p.  3,  c.  56,  et  175.  *"  retri^ 
butionem  vet  redh.  :  Ed.  Bas.  =rC.  XXV.,  '*•  c.  10.  Cap.  Ludov.  Pii  A-  816.  —  Cap.  I.  I,  c.  83.—  cf. 
obuc.  Woriu.  hab.  A.  858,  c.  50.  —  Reg.  I.  1,  c.  24.  Burcb.  1.  3,  c.  52.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  55,  p.  i% 
c.  2Ui. —  toiuut  caput  abest  ab  Ed.  Arg.  ^**  neque — pos,  :  nou  sunt  iu  coik^  Worm. ;  leguiitur  ta« 
weii  in  Capit.  Ludov.     *'*  senioribut  :  orig. 

Patrol.  CLXXXVIL  ^O 


im  DECRETI  PARS  SECUNBA.  CAUSA  XKill.  QDiEST.  Vlif.  1200 

solvat  tribuia^  et  contocato  exercUu  eum  eit  profi-  A  episcopi  ad  comttalttm  accedant,  nisi  forte  Li,  qui  a 


cUeatur  ad  eattra.  Quod  tamen  hoc  iptum  non  tine 
conunsu  Romani  Pontificis  fieri  debet. 

Unde  Gelasios  Papa  Elpidio  Episcopo  ^** ; 

C.  IXVI.  Absque  auctontate  Romanii  Poniificis  aa 
comitatum  episcopi  proficisci  non  audaant, 

Quo  ausu,  qua  temeriiate  rescribis,  Ravennam^" 

te  parare  proOcisci,  quuni  canones  evidenter  pr»- 

cipiant  nullum  omnlno  ponliricum,  nisi  nobis  anie 

visis  atqoe  consuliis,  ad  comitatum  debere  conten- 

deres?  Quemadmodum  tibi  putas  licere  quod  non 

licet,  nisi  qood  hoc  onicio  carere  feslinas ,  quo  bis 

excessibos  te  ostendis  iiidignum  ? 

C.  XX VII.  Absque  metropotitani  consitto  vel  pro- 
vinciatium  -episcoporum  ad  imperalorem  episcopi 
non  pergant» 

Item  ex  Concilio  Antiocheno,  c«  1 1  '*\ 
Si  quis  eniscopns,  aut  presby  ler,  vel  omnis  omnino, 
qui  est  sob  ecclesiastica  regula  constiiuius,  praeter 
coiisilium  *'*  vel  iiiteras  eorum  episcoporum,  qtii 
sunt  inira  provinciam,  el  maxime  ***  metropolilani, 
ad  imperalorem^perrexerit '*^  hunc  alidicarieiejici 
non  solum  de  communione  debere,  sed  eiiam  pro- 
pria  dignitate  privari  decernimus"*  tanquain  mole- 
sluin  ei  imporiunuin  imperialibus  auribus  contra 
ecclesiastica  consiituta. 

Gratian.  Reprehenduntur  "*  er§o  Galiieani  episcopi 
a  Nicotao^  quoniam  apostolica  auctoritale  contemta 
fotius  arma  sequi  elegerant^  quam  apostolico  conspe- 
ctni  sete  reprwseniarent.  Quanquam  proficiscentes 
ad  comitalum  possunt  intettigi  non  secuti  imperatO' 
rem^  ut  armis  sibi  auxilienlurt  sed  ipsum  cum  exer^ 
citu  suo  quotidianis  orationibus  Deo  commendent.  In 
quo  casu  auctoritas  Ula  Sardicensis  Concilii  loqui 
videtur,  in  cujus  octavo  capite  Osius  Episcopus  dixisse 
iegitur  J  ••• : 

C.  XXYlll.  Qui  a  retigiosts  imperatoribus  vocati  epi- 
scopi  non  fuerint  ad  comitatum  non  proficiscantur, 
Si  vobis ,  fratres  carissimi ,  placet ,  decernlte ,  iie 


religio&is  imperaloribus '  Tel  invitati  vei  vocati 
fuerinU  Scd  quoniam  saepe  conlingity  ut  ad  miseri« 
cordiam  ecciesiae  confngiant  qui  injuriam  pationtur» 
et  qui  peccantes  in  exsilium  vei  in  insulas  damnan- 
tur,  ant  certe  quamcunque  '•*  senteutiam  suscipiunt; 
ideo  '*'  subvenlendum  est  bis ,  et  sine  dubitatioAO 
eis  est  petenda  per  ecclestam  indulgentia. 

Gratian.  Licet  ergo  proilatis  eeclesice  exemplo  B, 
Cregorii  '*^  ab  imperaloribus  vet  quibuslibet  dueibue 
defensionem  fidelibus  poslulare,  Licet  etiam  eum  B. 
Leone  **'  quoslibet  ad  sui  defensionem  eontra  adver" 
sarios  sanct(e  fidei  virititer  adhortari,  atque  ad  vim 
infidelium  procul  arcendam  quosque  excilare^  ^f^^ 
sionem  vero  sanguinis  nutti  episcoporum  sua  vel  im'^ 
^  peratorum  auctoritaie  imperare  ticet, 

Unde  in  Toletano  Concilio  IV,  c.  30,  tegitur  *•* : 

C.  XXIX.  Sacerdotes  ibi  consentiant  fieri  judices  ubi 

jurejurando  indulgentia  promittitur. 

Sa>pe  principes  contra  quoslibei  majestails  obno- 
q(ios  sacenlotibus  negotia  sua  comniiiluni.  Quia  **^ 
vero  a  Christo  ad  minislerium  salutis  elecii  suDt, 
ibi  consenlianl  regibus  fieri  judices,  ubi  jurejurando 
supplicii  ***  indulgentia  promiltitur,  uon  ubi  dlscri- 
minis  senteniia  praeparaiur.  Si  quis  ergo  sacerdo- 
tum  contra  hoc  commune  consiiUum  discussor  *** 
in  alienis  periculls  exstiierit,  slt  reus  effusi  san- 
guinis  apud  Christum,  et  apud  ecclesiain  perdal 
proprium  gradum. 

C.  XXX.  Non  debent  agitare  judicium  sanguinis  qm 
r  sacramenla  Domini  tractant. 

Item  ex  Concilio  Toleiano  XI,  c.  6  ***. 
His  a  quibus  Domini  sacramenta  traetanda  suni, 
jodicium  sanguinis  agitare  non  licet.  £l  '**  ideo  ma« 
gnopere  talibus  ***  excessibus  prohibenduni  esl,  ne 
indiscretae  pnBsuintionis  moiibus  agitati,  aut  quod 
morie  plectendom  est  sententia  propria  judicaro 
praesumanl,  aut  truncaliones  ***quibuslibel  **^  pers^* 
nis  per  *'*  se  inferant  aut  inferendas  praecipiant.  Qaod 
si  quisquam  immemor  borum  prseceptoniin  aut  iu 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  XXVI.   z  Contendere  :   In  Polycarpo  haec  se-r 
quuntur:  Quod  quum  tongcevi  vel  cetate  vei  honore 


nec  longe  diKcrepat  a  sententia  graeci  canonis. 
*  A  religiosis  imperatoribus  :  Horum  loco  in  col* 


pontifices  Pistoriensis,  Lucensis  et  Fesulanus  nuper      leclione  IsTdori,  cl  codice  canonum  legitiir :  religiom^ 
monstrentur  feeitse,  tu^qui  paucorum  dierum  fungi  D  imnffrntnri»  liiPri*'  ii»m«iiA  <ri*.»<«A  •  ns,^,,.^  .«A. 


sacerdotio  viderit,'  quemadmodum^  etc. 

C.  XXVill.  7  Hoc  capitulum  Asre  ilsdem  verbis 
habetur  in  coliectione  Isidori.et  codice  canouum. 


imperatorit  literis;  itemque  grace  :  na^cxtoc  to^ 
Twy,  oOc  ocv  6  fOX«6(OT«(Top  /dcrfftXfOc  Top&v  Toitf  imnwu 
ypOL{iyM9ti0  (ACTftScc^Xotro. 


QoAST.  VIII.  C.XXVI.  •••  Etpidio  Volaterrano  :  Baller.  ex  coU.  Deusdedit,  d.  i,  c.  139.  —  Ans.  1. 
C.6,  118(120).  Polyc.  I.  4,  l.  17.  «»»  ad  Rav.  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXVII.  «•*  hab.  A.  532.— 
Ans.  I.  0,  c.  \U  (l!2i).  Burcli.  l.  2,  c.  77.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  *iii8,  omnes  ex  Dionvsio.  ■*■  eoncitium  :  Ed. 
Lugd.  I  .  ^**  add.  :  consilio  :|Cd.  Bas.  —  sine  concilio  :  Cd.  Lugd.  I.  —  tine  eonstlio  :  Edtl.  rell.  **'  per- 
rexit  :  Cd.  Arg.  ***  ahest  a  Coll.  \Us[t> -^  decrevimus  :  £dd.  coll.  o.  pr.  Litgdd.  II,  III.  '**  supra  c. 
19.  =  C.  XXVilL  ••*  hab.  A.  547.  —  Ans.  I.  16,  c.  120  (117^,  usque  ad  verh.  :  ftimwf.  —  Polyc.  L  i, 
1. 17.  •  religiotissimi :  Coll.  Hisp.  *•*  evocali :  ead.  Ans.  *®*  qtiicnmiue  ^excipiunt :  CoIL  Hisp.  *•■  ide4>- 
que  :  ead.  —  Kdd.  coil.  o.  *•*  siipra  r.  47.  «••  snpra  c.  7.=  C.  XXIX.  *••  hab.  A.  635.  —  Burch.  I.  2, 
r.  149.  ivo  D  rr.  p.  6,  c.  222.  **^  add.  :  sacerdotes  :  Cdd.  coll.  o.  --  Et  quia  sac,  :  Burch.  Ivo.  —  Sed 
quia  tac.  Coll.  Ilisp.  ****  sif/;;)//cits  :  Cild.  coll.  0.  pr.  Arg.  Lugdd.  11,  III.  *^*  discursor  :  exd. 
})r.  Bas.  Lugilil.  II,  III.  =  C.  XXX.  *»•  hab.  A.  675.  —  lieg.  I.  2,  c.  5f>,  (  .  ex  conc.  Mog.  c.  5.)  — 
tol'.  tr.  p.  p.  2,  I.  42.  c.  6.  Biirch.  I.  I,  c.  201.  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  315.  •««  abesl  a  Coll.  Hisp.  •»*  la- 
tium  :  ead.  —  talis  excesstis  prohibentius  esi  :  Biirch.  ivo.  ***  membrorum  trunc»  :  Edd.coli.o.  pr.  Bas* 
**•  quastibet  :  Coll.  Hisp.    **\aut  per  :  ead.  —  Ourch.  Ivo.  -  EjI.  B.  s. 


»61  DEGEETI  PARS  SEGUNDA. 

ecclesiae  suae  ramiliis  **%  aul  iu  quibuslibei  personis 
lale  aliquid  feceril  coucessi  *"  ordinis  honore  pri- 
velur  *^*  ei  loco ;  sub  perpeluo  quoque  *^*  damna- 
tionis  lenealur  ***  ergastulo  religalus  *".  Cui  tamen 
communio  exeunli  ex  *"  hac  viia  non  cst  neganda 
propter  Douiini  niisericordiam ,  qui  '*'  non  vult 
peccaioris  mortem,  sed  ut  converlaiur  et  vivat. 

Gralian.  Celeri  eliam  abtque  judiciali  auctoritate 
membrorum  truncalione$  el  domorum  incendia  Cacere 
prohibeniur. 

Vnde  in  Decrelis  Eutychiani  Papae  *h  : 

C.  XX XL  Membra  delruncans^  domos  incendens  abs- 

que  judiciali  aucloritate ,  exeommunicetur. 

Si  qiiis  membronim  truncationcs ,  domorum  **' 
inceudia  fecerit,  sive  ***  facere  jusserit  aut  facienti 
consenscrlt,  qnousque  de  his  unicuique  legaliter  et 
aniicabillter  coram  episcopo  civitatis  aliisque  civibus 
non  emendaverit,  *ab  ecclesia  se  privatum  agnoscat. 
Si  vero  posi  secundain  et  tertiam  conventionem 
cuncta ,  in  quibus  arguitur,  non  emendaverit*,  taii- 
quam  ethnicus  ct  publicanus  ab  oinni  Cbristiano- 
ruin  collegio  separetur. 

Yl.  Pars.  Gratian.  De  imendiariis  quoque  Inno- 
centiuslly  in  universali  Cvncilio  c,  48,  generatiter 
consiiiuit^  dicejis  *"  i 

€.  XXXIl.  Domos  ineendens  graiia  vel  odio  a/ictijtis, 
excommuniceiur, 

Pessimam  siquidem,  et  depopulatricem ,  et  hor- 

irendam  incendiariorum  maliiiam  aiictoritate    Dei 

et  beatoruin   apostolorum  Petri  et  Pauli   omniiio 

detestamur  et  interdicimus.   Ei  infra  :   §  i.   Si 

quis  ergo  post  bujus  nostrae  prohibitionis  promul- 

gationem   malo  studio»  sive   pro   odio»   sive  pro 

vindicta  ignem  apposuerit ,  vel    apponi    fecerit, 

aut  appositoribus  consUium  vel  auxiiiuni  scienter 

tribuerit,  excommunicetur ,  et  si  mortuus  fuerit 

incendiarins ,  Christianorum  careat  sepultura ,  nec 

absolvalur,  nisi  prius,  damno  cul  intuJit*'*secundum 


CAUSA  XXUI.  QUiEST.  ¥U1.  m^ 

A  facultaiem  suam  resarcto  ••»  jurel  •••  se  ultcrlus 
ignem  non  appositurum.  Poenitentia  autem  ei  detur, 
ut  Bierosolymis  aut  in  Hispania  in  servitio  Dei  per 
annum  integrum  permaneat.  Si  ■»*  quis  aulem  ar- 
chiepiscopus  vel  episcopus  hoc  relaxaverit,  dainnum 
restiluat,  et  per  annum  ab  officio  episcopali  absti- 
ueat.  Sane  •*•  regibus  ei  principibus  faciendse  jusii- 
lijE  facultalem  consultis  episcopis  el  archiepiscopis 
non  negamus. 

C.  XXXIII.  Homictda  est,  qui,  publicam  functionem 
non  habens,  aliquem  occidit  vel  debUiiut. 

Item  Augustinus  in  libro  de  civiiale  Dei  a  *««. 

Qnicunque  percutit  malos  in  eo,  qiiod  inali  sunl, 
et  habet  causam  i>  interfeciionis,  minisler  Dei  esi. 
g  Qui  vero  siiie  aliqua  publica  administratione  male- 
ficum,  fiirem,  sacrilegum ,  et  aduherum,  perjurum, 
vel  ••*  queinlibel  criminosnm  interfecerit,  aut  trun- 
caverit^»»,  vei  membris  deblliuverit ,  velut  homi- 
cida  judicabiiur,  et  tanto  acrius,  quanto  non  sibi  a 
Deo  concessam  potestateni  abusive  usurpare  iion 
timuii. 

VH.  Pars.  Graiian.  Dehisautem,  quisimnl  homi- 
nem  vulnerant ,  quaritur^  si  ilte  mortuus  fuerit,  quis 
eorum  homicidii  reatum  incurrat  ? 

De  his  ita  statutum  est  in  Concilio  apud  Verme- 
rias  »•• : 

C.  XXXIV.  Si  plures  contra  nnum  rfxentur^  qua 
pcena  quisque  eorum  feriatur. 

Si  quatuor  aut  quinque  honiines,  seu  etiam  plures, 
contra  unum  homiuem  rixatl  fueriut,  ei  ab  his  vul- 
neratuB  morluus  fuerit,  quicunque  eorum  plagain  ei 
imposuit,  secundum  statuta  canonum  ut  homicida 
judiceiur;  reliqui  autem,  qui  eum  impugnabant,  vo- 
lentes  eum  interflcere,  similiter  pcenitcant.  Qiii 
•vero'  nec  eum  impugnabant,  nec  vulnerabant,  nec 
consilio  nec  auxilio  cooperaiores  fueruiit,  sed  tan- 
tum  adfuerunt,  extra  noxam  sint. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXIII.  •  Prima  pars  hujiis  capituli  usqiie  ad  normia,  apud  Ivonem  part.  <0,  c.  lU,  legitur  • 
vei-8.  fitti  wro,  ciialur  supra,  ead.  q.  5.  Qui  malos.  habet  vasa.  Exponunturenim  illa  Ezechieiis  verba  ' 
ex  coinmentariis  B.  flieronymi  in  Ezechielem ,  ubi  Vnusquisque  vas  interfectionis  habet,%e\i  apud  Bur^ 
^*  v"i"?**f^"'*'  «  ^  chardnin  et  Ivonem  eadem  parl.  c.  171,  legitur  ut 

»  Et  hahet  causam  :  Supra  cad.  q.  5.  Qui  malos.      apud  Gratianum. 
et  apod  B.  flieronymum,  el  in  glossa  ordinaria,  Pa- 


QciEST.  VIII.  C.  XXX .  •»«  famulis :  Edd.  coll.  o.  •«^  et  conc. :  Coll.  Hisp.  •»•  privatus :  ead.  ■*•  abesl  ab 
e»d.  •••  abest  a  Burch.  el  Iv.  ••»  retegaius :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  —  retigeiur :  Burch.  Ivo.  •••  de :  Ed.  Bas. 
»*•  Ezech.  0.  33.  V.  11.  .=  C.  XXXI.  ••*  Inio  c.  7,  conc.  Ravenn.  hab.  A'.  877.  —  Burch.  I.  11,  c.  30.  Ans  1 
11,  c.  60  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  -40.  Polyc.  1. 6, 1. 15.  •"««1  dom. :  Bohm.  —  et  dom, :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arff.Nor! 
Ven.  I.  •••  vel :  Ans.  =  C.  XXXII.  •"  hab.  A.  1139.—  ivo  Paii.  in  fine.  »••  iniuierit  :  Ed.  Bas.  ~-  ••» 
resarcito  :  Eild.  rnll.  o.  —  oiig.  «••  et  jnret  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugthf.  II,  llf.  »»»  c.  19.  ejusd.  conc.  •»«  c. 
20,  ib.  =(J.  XXXIII.  •••Ap.  Coll.  citt.  ad  c.  29.  C.  3,  q.  5,  ubi  priora  cap.  verba  referuntnr,  ea,  quae  hic 
li:ii»entur  inde  a  verbis :  (Jmi  «m,  non  leguntur,  et|videniur  quidem  ancioris  longe  recentiuris,  foitassis 
ipsius  Grati.iiil,  esse.  •»*  abest  ab  Ed.  Ven.  II.  —  et  :  Edd.  Arg.  Nor.  Von.  I.  »»•  iruciauverii: 
liiid.  coll.  0.  =  C.  XXXIV.  •»«  Nou  est  iu  Vermeriensi.  —  Reginol.  2,  c.  97,  priora  verba  (  usqne  ad  : 
;Hr/ireitfr)  atlegat  ex  Ho^tfM/fac^Rst,  in  qiio  pariter  non  exstat.  Originem  rcpetimus  cx  legibus  Roihari& 
e.  12.— Lcg.Laiigub.  I.  1,  t.  9,  c.  1.  —  Burcb.  I.  6,  c.  42.  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  170-. 


Iil5  1>t:CU£TI  PAnS  SECUNDA.  CAI3SA  IXIik  QUi£ST.  Vll. 

DomJDi,  neque  iiropicr  pi%ce6  iiiaIos  ruuipimas  reli.i  j^  conqueri  vjtleniur,  quo<l  eos  in  nostraui  '* 


I2il 


Domini,  neque  "  propier  liasdos  in  fiue  segregandos 

**  deserimos  '^  grcgeni  Domini ,  neque  propier  vasa 

facta  in  coniunteliam  migramus  de  domo  Domini. 

C.  II.  Catholici  non  ideo  nliena  posiidinl «  quia  ab 
htereticis  abtata  tenent, 

Idem  contra  litteras  Petiliani,  tib.  II,  c.  45  ". 

Si  de  rebus  vel  locis  ecclesiasticis ,  quae  'leueba- 
lis,  et*  non  teneiis,  queriniini,  possunt  el  Judxi  *' 
se  justos  dicere,  et  iniqnitaiem  nohis  objicere,  quia 
locoro,  in  quo  inipie  "  regnaverunt,  modo  Cbristiani 
possident.  Quid  ergo  indignum,  si  ea,  qux  tenebant 
hseretici,  seciintlum  parem  Doniini  voluntatem  ca- 
Ibolici  teneni?  Ad  onines  ^enim  siniiles,  id  est  ad 
omnes*  inipios  ei  iniqtios,  illa  vox  Doiniiii  valet  *'  : 


couuiai- 

nionein  violenio  legum  imperio  coarctamas.  Uoe 
utique  '*  nullo  modo  faceremus ,  si  res  eorum  po». 
sidere  velleimis.  Quis  "  avarus  quaerit  composses- 
sorem?  Quis  dominandi  cupiditate  inflammatus '^, 
vel  fasiu  dominationis  elatus,  desideral  habere  oon- 
sortem?  Ipsos  certe  attendant  quoudam  suos,  jam  ** 
nostros  socios  et  fralerna  nobis  dileclione  conjiin- 
ctos,  quemadmodum  ea  '*  teneant  iion  solum,  quae 
babebant,  sed  etiam  nostra,  qux  non  babebant,  qii« 
tinten,  si  pauperum  compauperes  "  sumus,  el  no- 
stra  Kunt,  et  illorum.  Si  **  autem  privaiim  qiue  no* 
itis  snfliciant  possidemus »  non  suiit  illa  nostra,  setl 
pauperum,  qnorum  procurationem  quodaromodo 
geriinus,  non  proprictatem  nobis  usurpatione  daiii* 


Aufereiura  tobit  regnum  Dei,  et  dabitur  genti  fa^  B  „abili  vendicamus.  Quidquid  ergo  nomine  ecclesia- 


cienti  jusiiiiam.  An  frustra  scriptuin  est  '* :  Laborei 
impiorum  **  jusfi  "*  edentT  Quapropter  magis  mirari 
dcbetis,  quod  adhuc  tenelis  aliquid,  quam  quod  ali- 
quid  amisistis.  Iiem  c.  59 :  g  i.  Si  qua  jam  prxcisi 
*'  possidere  coepistis ,  qiiia  vobis  "  ablaia  nobis 
Dominus  *^  dedit,  non  ideo  concupisciinus  aliena, 
quin  illlus  imperio,  ciijus  suiit  oiniiia,  facta.' sunl 
nostra ,  et  jusle  noslra  sunt.  Yos  enim  Miis*  utebu- 
mliii  ad  prxcisioncin ,  nos  *'  ad  unilatem.  Alioquin 
et  primo  populo  Dei  possent  illi  siibjicere  alienx  rei 
concupiscenliam,  qiii  divina  potestate  ab  eorum  fa- 
cie,  quia  *'  ea  icrra  roaits  utebautur,  expulsi  sunt,  et 
ipsi  Jiidxi,  a  quibus  ablatuni  est  regiium  secuuduin 
verba  *^  Doinini ,  ct  datum  est  gcnii  facienli  jusli- 
liatu,  possunl  objicere  alien»  rei  concupiscentiam,  C 
quia  Eci-lesia  Cliristi  possiilet  ubi  perseculores  Cbri- 
811 "  regnabant. 

C.  111.  Res  ecclesiasticas  ab  hareticis  injuste  possi- 
dentur. 

Idem  epist.  L.  ad  Bonifacium  *'. 

Quod  autem  nobis  objiciunt,  quod  res  eorum 

concupiscamiis  et  auferamus  ",  utinam  catbolici 

fiant,  et  non  solum  quae  dicunt  siia ,  sed  etiain  no- 

stra  in  pace  nobiscitm  et  cariiale  possideant :  usqiie 

adeo  autem  calumniandi  cnpidiiate  caecantur,  ut 

non  attendant,  quam  sint  inter  se  contraria  qiias 

lotiuuntur.  ipsi  certe  dicunt,  et  invidiosissime  sibi 


riim  parti  '*  Donaii  possidebatur,  Christiaui  impts- 
ratores  legibus  religiosis  cum  ipsis  ecclcsiis  ad 
catliolicam  ^  transire  ^^  jusserunt.  Quutu  ergo  nobis* 
ciim  sint  ^*  plebes  caruiiideni  ecclesiariim,  nobiscuiii 
*'  pauperes,  qui  de  eisdem  possessiiiiiculis  alebaii- 
lur,  ipsi  potius  foris  posili  desinant  concnpiscere 
aliena,  sed  intrent  *iii*  uuiutis  socieutem,  ul  pari- 
ter  gubernemus  non  illa  tantum ,  quae  dicunl  8ua« 
verum  etiam  qu»  dicuntur  H  et  nosira.  Scriplum 
est  enim  ^'  :  Omnia  vestra,  vos  autem  Christi^  Chri* 
stus  autem  Dei, 

C.  iV.  Qui  a  corpore  Christi  praciditur  ipiritnm 
jusiitiiB  tenere  non  potest. 

Idein  in  eadem  epist.  L,  ^  f . 

Quemadmodum  membrum ,  si  praecidalur  ab  lio- 

minis  vivi  corpore,  non  potest  tenere  spirituro  viue^ 

sic  homo,  qui  praeciditur  dc  Cbrisli  justi  corpore, 

nullo  modo  polest  tenere  spiritum  justitiae,  eiiamsi 

figuram  membri  teneai,  quam  sumsit  in  corpore.  In 

hiijus  ergo  ^'  compagem ,  corporis  veniant  et  iabo- 

res  suos  non  dominandi  cupidiiate,  sed  bene  uiendi 

pietate  possideant.  Nos  autem  voluntaiem  nostram, 

ut  jam  diduin  est,  ab  hujus  cupiditatis  sordibus 

qiioiibet  inimico  ^'  judicante  purgamus,  quando  eos 

ipsos,  quorum  labores  dicuntur,  ut  nobiscum  ei  illis, 

et  nostris  in  societate  catholica  utantur,  quantum 

valemus,  inquirimus.  }  i.  Sed  hoc  est,  |uquiunt^ 


NOTATlOiNES  COHRECTORUM. 
C.  IV.  '  Antea  ciialKilur  ei  epistola  ad  Vlncentiuro,  .n  qiia  non  habetur. 


QcjE^T.  VII.  C«  I.  "  add.  :  enm  :  Ed.  Bas.  "  congregandos  :  ead.  ^^  desemimut  :  Ed.  Ven.  l.rrC, 
II.  »■  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  75.  "  rii/m  :  Ed.  Bas.  »^  iwpii :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  »•  Mailb.  c.  21,  v. 
43.  *•  Prov.  c.  13,  v.  22.  ••  injuntorum :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arj?.  Bas.  ■*  pii  :  eaed.  pr.  Bas  ■•  concisi  : 
|vo.  —  orig.  '•  a  vobis  :  Ed.  Bas.  •*  Deus  :  ead.  —  Douiinus  Deus  :  Edil.  rell.  "  non  :  Ifoliin.  **  qui 
Kdd.  cull.  0.  "  verbum  :  ea»d.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  —  cf.  Psal.  134.  ■•  add.  :  prius  :  Edtl.  coll.  o.  pr. 
Arg.  Bas.  =  C.  Ili.  ■»  Ep.  185.  Ed  Maur.  scr.  A.  417.  —  Aiis.  I.  12,  c.  59  (57).  l>oIyc.  I.  7,  l.  5.  •• 
add.  :  non  recte  objiciunt :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  I.  •*  nostra  communione  :  Edd.  coH.  o.  pr. 
Liigdd.  II,  III.  •■  iiaque  :  Edd.  coll.  o.  "  aild.  :  eniin  :  e;ed.  pr.  Arg.  '^  influtus  :  Ed.  Bas.  ••  modo 
eiiam  :  Edd.  coll.  o.  ••  sua  :  e;cd.  pr.  Lugd.  I.  —  urig.  '^  commres  :  Edd.coll.  o.  *•  cf.  C.  12.  q.  1, 
<*  fin.  •*  partis  :  orig.  —  Bobm.— ;;/ir(es  Don.  possidebant  :  Eod.  roll.  o.  ^*  add.  :  tiiii/<ilm  :  £d.  Bas. 
—  ecciesicB  unitatem  :  Edd.  Lugd<l.  II,  III.  —  ecclesiam  :  Edd.  rell.  ^*  transferri  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  — 
transferre  :  Eiid.  rell.  ^*  sunt  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  IIL  ^*  add.  :  sint  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  -« 
sunt :  Edd.  reli.  pr.  Ary.  •*  dicunt :  Edd.  coU.  o.  "  1  Cor.  c.  3.  v.  22  25.  =C.  IV.  f  ^^^  «r.  p.  p.  2, 
t.  50,  c.  at.    ^^  r^ro  :  Ldd.coll.  o.    ^^  inimicontm  :  esed.   pr.  Arg.  Bas. 


{f45 


DECRBTI  PAHS  SECUNDA 


qiiod  no8  movet :  si  injusti  siimns,  qnare  nos  qnse- 
liiis?  Qnibus  respondemus  :  quserimus  vos  injnslos, 
ne  pennaneatis  injusti ;  quaerimns  perdilos ,  ut  de 
iiiventis  gaudere  possirous,  dicentes  **  :  Moriuu$ 
etat  fratet  *•,  el  revixii ;  perieral ,  et  inventut  ett, 
Qnafe  ergo  me,  inquit,  non  baptizas ,  ut  me  ablnas 
a  peccatis?  Respondeo ,  quia  non  facio  injuriani 
characteri  imperatoris,  qnum  errorem  corrigo  de- 
sertoris.  Quare^  inqnit,  apud  te  vel  '*  pceniteniiam 
non  airo  ?  Imo,  nisi  egeris ,  salvus  esse  non  poteris. 
Qiiomodo  enim  "  gandebls  le  esse  correctum ,  nisi 
doleas  te  fuisse  perversum  ?  Quid  ergo ,  innuiunt, 
apud  vos,  qnum  ad  vos  transimus,  accipimns? 
Respondeo,  non  quidero  '*  accipitis  baptismum ,  qui 
vubis  extra  compagem  corporis  Cliristi  inesse  po- 
luil,  prodesse  non  potnit  :  sed  accipitis  onitatem 
Spiritus  in  vinculo  pacis  (sine  qua  nemo  poterit  vi- 
dere  Deitm)  et  charitaiein ,  quae,|sicut  scripium  est, 
eooperit  "  multitudinem  peccatorum.  Ei  supra  : 
§  9.  Si  autem  considerenins  quod  scriptum  est  in 
llbro  Sapientiae  ^  :  Ideo  justl  tulerunt  npolia  impio" 
rum;  item,  quod  legiliir  in  Proverbiis  •■  :  Thesauri- 
zantur  autem  juitis  divilias  impiorum,  tunc  videbi- 
mus»  non  essequserendum,  qui  habeant  res  hdereti- 
corum,  sed  qni  sint  ••  in  societate  justorum.  Item 
post  aliqua  :  {  3.  Si  corpus  Chmti  lollit  spolia  im- 
piorum,  et  corpori  Christi  thesaurizantur  "  divitiae 
iinpiorum,  non  debenl  inipii  Toris  ••  remanere ,  nt 
calumiiieniur,  sed  inlrare  poiius,  ul  ••  jusliflcentur. 
Item  po$t  aliqua  :  §  4.  In  ••  Christi  ergo  coinpagem 
Gorporis  veniant,  et  labores  snos  n<fn  dominandi  cu- 
pidiiate,  sed  bene  utendi  '^  pietate  possideant.  Nos 
aniein  voluntalem  noslram,  ut  jam  dictum  est,  ab 
Inijus  cupiditatis  sordibus  quolibet  inimico  judicante 
purgamus  ••,  quando  eos  ipsos,  quoruin  labores  di- 
ciintur,  ut  nobiscum  et  iliis,  et  nostris  in  societale 
catliolica  utantur,  quantiim  valcinus,  Inquirinius. 

Graiian.  Hisigilur  auctoritalibut  liquido  monstra* 
liir,  quod  ea ,  quof  ab  hcerelicis  male  possidentur^  a 
cntholicis  iuste  aitferuntur,  nec  ideo  aliena  potsidere 
iicuutur. 


.  CAUSA  XXIIf.  QUiEST.  Vlll.  I3i(« 

A  QUJESTIO  VIII. 

GRATIANUS. 

1.  Pars.  De  episcopis  vero  vel  quibuslibet  clericis, 
quod  nee  sua  auctorilate ,  nec  auctoritate  Romani 
Ponti/icis  arma  arripere  valeant^  facile  probatur. 
Quum  enim  Petrus ,  qui  primus  apottolorum  a  Do' 
mino  fuerat  eleclus,  materialem  giadium  exerceret^ 
ut  magistrum  a  Judworum  injuria  defensaret^  audi" 
rit  ^  :  Converle  gladiuin  tuum  in  vaginam,  omnis 
enim  qui  gladium  acceperit ,  gladio  peribit,  ae  si 
aperte  ei  diceretur :  hacienus  tibi  tuisque  pr^sdecesso^ 
ribus  inimicos  Dei  gladio  corporali  licuil  persequi ; 
deinceps  in  exemplum  patientiee  giadium  tuum,  id  est 
tibi  hactenus  concessum,  in  vaginam  converte,  et  lau' 
tum  spiriluaiem  giadium^  quod  est  verbum  Dei ,  tit 
mactalione  veteris  viim  exerce,  Omnit  enim  prirter 
t7/iim,  vel  aucloritatem  ejus^  qui  legilima  potestate 
uiitur^  quif  ut  ait  Apostoius  •,  non  sine  causa  gladium 
portat,  eui  etiam  omnis  anima  subdita  est  debet,  om^ 
«ic,  inquamf  qui  prceter  auctoritatem  hujnsmodi  gia" 
dium  acceperit^  giadio  peribit.  §  1.  Item  Ambrosius^: 
Arma  episcopi  lacrymse  siint  ei  orationes.  Ilem  iiiud 
Apostoii  ^  :  Non  vosmetipsos  defendentes,  carissiini, 
quamvit  omnibut  generatiter  dicatur,  tpecialiter  ta- 
men  prcelatis  dictum  inteHigitur. 
Vnde  Joannes  Papa  VIII.  Angebergte  Impernlrici, 

excutant  Joannem  ejntcopum  removeri  de  mi/t/m, 

dicit  a  ■  : 

C.  I.  De  eodem.  [PALEA.] 
(j      f  Nlmium  certe  veretiir,  et  jure  formidai  ccnira 
professionem  siii  ordinis  saecularem  niilitiain  exer- 
cere;  terram  defenderc,  de  prailiis  iraclare,  de 
armis,  terrense  potestatis  est.  > 

G.  II.  De  eodem.  [PALEA.] 
Item  Innoceniius  Papa  •. 

c  Qiiuin  a  Judaeis,  inquit,  Doininns  capcrotnr,  et 
Pctrus  ciijusdain  inobedientis  aurem  abscinderot, 
ferire  prohibuil,  ei  forma  omnium  sacerdotnm  (quo- 
riim  prior  eral)  etiam  prose  ipso  capi  anna  carna- 
iia  prohibuit.  > 

C.  Ul.  Ue  eodem.  PALEA. 
♦  Item  Ambrobius  ^  '- 

I  Non  pila  qu3erunt  ferrea,  non  arina  Chrisli  nii-^ 

liies.  Coactiis  repugnare  non  novi :  sed  dolor,  fletns, 

D  orationes,  lacryma  ftierunt  mihi  arnia  adversus  mi- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


QujEST.  Vill.  G.  I.  •  Huic  capiii  et  seqiieiili  non 
ost  iii  vulgalis  praspositum  nonien  Paie;e.  Utruniqiije 
lainen  cnin  deinceps  sequenli  Palea  abest  a  pleris- 
que  veiiistisexemplaribus. 

C.  ni.  >>  Iniiiuin  bujiis  capilis,  quod  constat  duo- 


biis  dimelris  iambicis,  noii  e.st  invcnluin.  Reliqua 
habenlur  in  libro  5  epislolarntu,  in  oralioue  c;/nlra 
Auxentiiim,  quainvis  hic  verba  aliqua  sinl  iminu- 
lala.  N:iin  apiid  B.  Ambrosium  habent  ul  infra, 
ead.  c.  Convenior.  §  Quid  ergo  turbamini. 


QoiEST.VII.  CIV.  *•  Luc.  c.  15,  v.  52.  "add.:«o«<cr:Edd.  Bas.  Lugdd.  ••sibest  ab  Ed.  Bas.  "»  ergo:\U. 
•«  numqud  :  ib.  —  non  equidem  ;  Edd.  rell.  ■•  operit  :  Edd.  coll.  o.  —  I  Petr.  c.  4,  v.  8.  •*  Sap.c.lO, 
▼.  19.  •■  Prov.  c.  *5,  V.  22.  ••«««/  :  Ed.  Bas.  •'  thesaurizent :  Ed.  Bas.  —  thesaurizenlur  :  Edd.  reri.pr, 
Lugdd.  II,  III.  ••  foras  :  Edd.coll.o.  ••  add. :  intns  :  Ed.  Bas.  ••  cf.  supra  Initiuin  capilis.  •*  vivendi  : 
Edd.  B.-IS.  Liigd.  I.  •*  purgavimus  :  Edd.coll.o. 

Qu^ST.  VIII.  i  Mallh.  c.  26.  v.  52.  «  Rom.  c.  15, 
Noii  ♦•xsUil  inter  epistolas  Joaiinls  VIII.  =  C.  II.  •  Ca 
t.  15. 


.,v.4.    ■cf.c.5.    *Rom.  c.  li,  V.  19.  =  C.  I.    • 
Capuionr.iine  incerlum.  =   C.  lil.    ^  Polyc.  I.   4, 


«*7  DECRETI  PARS  SECUNDA,  CAUSA  XXIII.  QUJEST.  VIIL  mg 

lites.  TaliA  ehim  mninmenu  siiiit  tacerdotis.  Aliter  A  mulcteniur,  quia  non  pos«unt  aimul  Deo  ei  i»colo 


nec  (tcbeo,  nec  possum  resistere;  fogere  anlem,  et 
relinqiiere  ecclesi.im  non  soleo  K  Servum  *  Cliristi 
non  custodi»  corporalis,  sed  Domini  providentia  se- 
pire  consiievit.  > 

Grjtian.  Uine  etiam  de  his ,  qui  in  hello  anl  rixa 
woriuntur^  in  Goncilio  Triburiensi  $ic  $tatutum 
e$t  •• : 

C.  IV.  Pro  clerico ,  aui  in  hello  aut  rixa  moritur, 

oraiio  vel  obtatio  non  offeratur, 
Qoieonqoe  dericus  aot  in  bello ,  aut  in  rixa,  aot 
in  **  genlilium  lodis  moriuus  fuerit »  neque  in  obla- 
tione»  neqiie  in  oraiione  pro  eo  posioletur.  sed  In 
iiianus  Incidat  judicis;  sepnltura  tamen  non  pri- 
vetor. 


militare. 

11.  Pars.  Gratian.  Hi$  ita  reepondelur :  SacanUtu 
propria  manu  arma  arriperenon  dehenl;  $ed  aliat  Md 
arripiehdum  ad  oppreteormn  defen$ionem^  aiqus  ad 
inimicorum  Dei  oppugnatiouem  ei$  licei  kortari* 
Unde  Leo  IV  ecrihit  iMdomco  AupMo  ^  **  * 

f\  VII.  Pro  Sarracenie  Papa  juhet  popuium  congra^ 
garif  et  ei$  ad  littu$  mari$  occurrere. 
Igitur  quum  saepe  adveraa  a  Sarracenorum  paith 
bua  pervenlant  nuotia »  quidam  in  Eomanom  por- 
tiiin  Sarracenoa  clam  furtiveqoe  ventoros  esse  di- 
cebant.  Pro  quo  nostrom  congregari  prsecipimat 
popuium»  marltimumqoe  ad  iittus  deseendiere  decre* 


C.  V.  C»H(«  «m;..«  tf.danm  in  mcn^tmoclerici  B  Tl\  *' "«^*"!  »»«:"'„'^T  " 


voluntarie  arma  eumentes. 
Item  ex  Concilio  Toletano  IV,  c.  U  decUrm$  arma 
fereniihue  ". 
Clerici .  qui  in  quacuuqiie  seditione  ^*  arma  vo« 
lentcs  sumseriut  *aat  sumseruiit*,  reperti  ainisso 
ordiiiis  sui  grado  iii  roonasteriom  '^  poBnitenti»  • 
Iradantur  *'. 

C.  Vl.  Proprii  gradue  amiesione  mulctentur  miliiaria 

arma  clerici  ferentee, 

Jtem  ex  Concilio  Meldensi,  c.  37  '\ 

Qoiconqne  ex  clero  esse  videnlur,  arma  militaria 

non  sumani,  nec  arniati  incedant;  sed  professionis 

Ruae  vocabulum  religiosis  moribus  et  reiigioso  ha- 

bito  praebeant.  Quod  sl  conlemserint,  tanquam  sa- 

crorum  canonum  conlemtores  et  ecclesiastlcas  san- 


C.  VIII.  Vltor  $ui  gregie  Papa  dehet  e$$e  ei  preecipume 
adjutor. 

Item  Leo  *•. 

Scire  vos  oportet*  quod  nunquam  ab  aliquibos 

nosiros  bomines  sinimus  opprimi;  sed,  si  necessitat 

ulla  >^  occorrerit «  praesentialiter  vindlcamos»  floi» 

uostri  gregis  in  omnibos  ultores  esse  debemos  ei 

praecipui  adjutores. 

C.  IX.  Ceeieeie  regnum  a  Deo  coneequitur  qui  pro 
Christianorum  defeneione  moriturm 

Idem  exerdtui  Francorum  **. 

Omni  timore  ac  terrore  deposito»  oontra  inimlcos 

sanctae  fldei  et  adversarios ;omnium;religionam  .nge- 

re  viriliter  studete.  Novit  enim  omnipotens  *\  si 

qnilibet  vestrum  morietur,  quod  pro  veriiate  fifleiy 


ctitatis '^  profanatores  propril   gradus  amissione  C  ct  salvalione  pairise»  ac  defensione  Cbristiauoriini 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

Boetiam  properavitf  omneeque  cum  gaudio  $u9eepU^ 
lUi  autem  viaentes  $ummum  Pontificem^  omne$  o§cu* 


C.  y. .«  PcBnitentiw  :  Sic  legitnr  apiid  Anselmum*, 
el  iii  codicibiis  conciliorum  ediiis,  et  manuscripiis , 
quamvis  in  |M>sterioribus  edilionibus  Coloniensibus 
in  niargine  sit  adscriplum  :  perenniter^  queinadmo- 
duin  aniea  apnd  Gratianuin  legebatur. 

G.  VII.  ^  Episiolae  Leonis  IV,  ex  quibus  lioc,  et 
diio  sequentia  capita  sunl  accepta,  non  exsiatit.  In 
vetustis  aiiteui  Ponlificalibus,  quod  ad  lixc  capila 
vifletur  facere,  legitur,  quuin  magna  Agareiionim 
classis  ex  Africa  ad  vastandain  Roinam  solvisse 
iiuntiaretur,  Neapoliunos,  AmalphUaiios,  etCajeta- 


lari  cmperunt  pedee  eju$,  Summu$  autem  Pr(g$Hlmip- 
$am  in  ecclesia  B.  Aurea  cetebravitf  omnihutquof  cor- 
pu$  domiMcum  tradidit ,  atque  oraiionem  po$t  per» 
cepium  corpue  $uper  eo$  donavii :  t  Deue^  cujue  des^ 
tera  B.  Petrum  ambulantem  inftuci\hu$^  ne  mergere^ 
Ur,  erexH^  ei  coapo$tolum  ejus  Paulum  iertio  nau» 
fragantem  de  profundo  pelngi  liberavit^  exnudi  no$ 
propiiiu$f  ei  concede,  ut  amhorum  meriti$  horum  /?- 
delium  iuorum  hrachia  contra  inimicos  sancia  iuob 


iios  navibus  Osliain  veiiisse,  ut  coutra  Agarenospro  #  Kccte$icB  dimicaniia  omnipoienti  dextera  tua  corrobo 


defensiune  sancti  Petri,  et  Roinaiia  urbe  dimicarent. 
Qiiorum  priiicipes  Leo  Papaad  se  vocavcril,  et 
cum  ipsis  inulta  tractarit.  Atqiie  ipsa  prorsus 
verba  ,  quie  ad  hoc  taput  periiiieni,  sunl  baec  : 
Quo$  benigne  in  patatio  Lateranenei  tnscipiene^  cflu- 
.tam,  proqua  venerant,  inquirit,  Jtli  auiem  teoh  atiud 
non  venitte  tetiali  mtt/,  niti  ut  tuperius^fegiturexara' 


rentur  et  convaletcant^  ut  de  recepto  triumpho  nomen 
tanctum  iuum  in  cunciit  gentihut  appareat  glorio^ 
tum.  >  Die  vero  alttra  posi^  quam  prmdictut  i'ontifex 
revertut  est  a  jam  prwdicta  civitate,  ipti  tceteratorum 
tocii  tive  participet  {tcilicet  Agareni)  juxta  liiut  ma- 
rit  Hosliensit  multit  cum  navibut  paruerunt.  Proffati 
auiem  hominet  tuper  iltos  facientet  impetum^  omnet 


f Nin.  Quorum  piut  Apottolicut  credulus  verbit,  cum  *^  tuperavere  orationibut  Apotiolorum  ei  taucti  Prof'- 
maqno  exercitu  ei  armorum  procinclu  mox  civitalem      tutit. 


Ou/BST.  Vtll.  C.  III.  *  valeo  :  Edil.  Bas.  Liigdd.  II,  III.  *  s^rvifi  Chritti  non  cuttodia  temporali ,  ted 
Domini  providentia  perire  consuevit :  Edd.  coll.  o.rsC.  IV.  '*  Noii  est  in  Tiibiiriensi.  —  siiiiiita  sunt 
apiid  Herarduin  Tiirun.  c.  50, 113, 134.  —  Burch.  I.  2,  c.  ^,  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  3U8.  ^^  abest  a  Bitrch.. 
Iv.  et  Kitd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  lli.  =C.  V.  '*  hab.  A.  633.  --  Reg.l.  i,  c.  107.  >*  faciione  :  Edd. 
coll.  o.  '*mofias/<?rfo  perenniter  :  eaid.  *  citant  Corr.  1.  7,  c.  187,  quo  loro  lamen  hi  cod.  coll.  no 
'  v^iat.  >'  roitira</Aiiliir :  Coll.  Uis)).  =  C.  VI.  '*  bab.  A.  843.  —  Reg.  I.  1.  c.  175.  Burch.  1.  %  c.  211. 
\o  Pan.  I.  3,  c.  168.  Decr.  p.  6,  c.  128.  '^  anctoriuttit  :  Edd.  coll.  o.==C.  VII.  ^^  Cap.  hoc  et  sequeii.ia 
Non  exstaiit  iiiier  episioiai  Leoiiis  IV.  —  Ivo  Paii.  I.  8,  c.  27.  Decr.  p.  10,  c.  83  '*  Bomam  :  Ivo  P;ni. 
—  Eihl.  coll.  0.  =  C.  VIII.  ««Ivo  Pan.  I.  8,  c.  28.  DiHsr.  p.  10,  c.  84.  "  li/w  :  \\o  Dccr.  —  iiia  :  Ed. 
Bas.  s  C.  IX.  **  Ivo  \\\\\.  I.  8,  c.  50.    •*  add.  :  Deut  :  Ed.  Bas. 


iM  DECQETl  PAKSSECUNDA.  CAUSA,  IXIU.  QUiEST.  Vllf.  ItSO 

iiioriuus  est,  et  ideo  ab  eo  praeiDiuin  coBlesle  *^  con-  A  consunliain,  qul  Elymam  magom  viisDomini  resia» 

«equeiur  *'•  leniem  aeterna  caecitaie  ^*  damnavit.  Non  est  cra- 

C.  X.  Contra  Longobardos  ffredbMi  Badriani  Papa  delitas  >  crimina  pro  Deo  punire,  sed  pietas.  llnde 

Carolus  beUum  tuuepit.  ^^  In  legc  dicilur  *« :  Si  fraier  iuus,  el  amicue  *«,  ei 

liem  Alcuinus  •  ".  ^xor,  ^um  esi  ^  in  sinu  luo,  depratare  "  te  votue- 

Hortatu  et  precibus  Hadriani  Roraanaj  urbis  epis-  rtl  *•  a  veritate,  sit  manus  tua  super  eos,  et  efunde 

copi  exoratus  Carolus  rex  belium  contra  Longobar-  tanguinem  eorum  *'. 

dos  buscepit,   quod  prius  quidem  et  a  paire  ejus  c.  XIV.  Qumdttm  in  veteri  testamento  licebant,  qum 

Pipino  t,  *Slephano*  *'  Papa  supplicante,  eum  ma-  in  novo  prohibentur. 

f  na  difficuliate  susceplum  est.  Item  Joanncs  Chryso>toiiius  super  Matthffeum,  homi» 

C.  XI.  Judmos  non  debemus  perse^i^  sed  Sarra^  ''«  ^^1^  ««^-  c.  5  **. 

cenos.  Occidil  Piiinef^s  ^  boniinem,  et  reputatam  est  ilti 

//tfmAlexanderPapan,omni6tM£ptscopis  Jlispanta;**.  ad  justltiam.  Abraham  vero  '*,  nqn  soluni  honiicida, 

Dispar  nimirum  esi  Judseorum  et  Sarracenorum  sed  *^  eliam  parrtcida  '*  quod  certe  gravlus  est)  ef- 

causa.  In  illos  eium,  qul  Christianos  persequuntur,  fecius,  magis  Deo  'magisque*  coinpiacuil  **.  Pe- 

«1  ex  urbibus  et  propriis  sedibus  pellunt,  jiiste  pug-  q  tnis  '*  geininom  fecit  liomicidium  :  fuit  lamen  opaa 

natur;  hi  vero  **  ubique  servire  parali  sunU  spiritale,  quoil  factum  est.  Nou  sola  "  igltiir  respi* 

€.  XU.  Qnt  crimiM^  qum  potest  emendare^  non  eor»  ciainiis  opcra  '*,  sed  '^  tempus  ",  ei  eausani,  et 

rigit,  ipse  committit.  volunutem  ■•,  cl  personaruni  ••  differeiitiam,  ei 

Item  Joannes  VIII  ••.  Demago  •»  Diici  glorioso.  quanucunque  alia  ipsis  operibus  acciderint  •>,  dili- 

Praelerea  devotionis  tux  studium  exliorUmur,  ut  geniisslme  inquiramus  ••.  Non  enim  possumus  a4 

conlra  marinos  latrunculos,  qui  sub  prwtexlu  tul  ^eritalem  aliler  pervenlre. 

nominis  in  Christicolas  debacchantur,  Unlo  vehe-  c.  XV.  fieeesntate  inslanie  eiiam  in  quadrageiimali^ 

npciitius  accendaris,  quanlo  illprum  praviutefamaui  bus  ditbus  beilum  inire  ticet. 

tui  nominisobfuscalani  fuisse  cognoscis;  quoniam,  liem  Nicolaiis  Papa  ad  consulta  Bulgarorum^  e. 

llcet  credi  possil,  qiiod  te  nolente  illi  navigantibus  46  ••• 

insidientur,  taitieu  ••,  quia  a  te  comprimi  posse  Si  nulla  urget  necessiias,  non  solum  *in*qua' 

dicuntur,  ifisi   eos  compescueris  ••,  innoxius  non  dragesimali  tenipore,  sed  ••  omni  est  a  praeiiis  al»- 

babeberis.  Scriptumquippeest  .'ficifrtmina^iiMm  *^  stinenduin.  Si  auiein  inevitabilis  urget  imporluni- 

potest  ••  emendare,  non  corrigit.  ipu  committU,  us  •*,  nec  quadragesimali  lempore  pro  defensione 

C.  Xm.  Crimen  punire  pro  Deo  non  est  crudelUas,  C  •*">  '*  *"»  <!»«^"  P»*"*»  ^^  ^««""n  palernaruiii,  esi 
ud  pietas,  i>ellorum  proculdubio  prapparationi  parcendum,  iie 

liem  Uieronymus  ad  Riparium  contra  Vigilantium  •••      videlicet  Deum  videaiur  boino  leiitare,  si  babet  quod 
I^gi  syromasten  t  Phjnees  •*,   ausitfrilaiem  ••      facial,  et  suae  ac  aliorum  saluti  cousulere  non  pro- 
Hcliae,  zeluin  Simonis  *•  Cbanan«i,  Peiri  severita-     curat,  et  saactas  religionis  detrimenU  non  prie- 
lem  Ananiam  et  Sapphiram  trucidantis  ^^,  Paulique      cavet. 

NOTATIONES  CORRECTOHUM. 

C.  X.  •  Qnod  bic  refertur  ex  Alcuino  habetur  in  cap.  il,  hastam,  velul  etiani  Hesycbius,  qni  ait, 

vlta  et  geslis  Caroli  M.,  per  Eginardiim  scriptis.  In  cttpotMtrm  esse  sRoc  Uyx^^' 

quo  libru,  el  apud  lYOuem  pro  voce  :  hortatu^  legi-  s  Jnon  9st  erudelHas :  In  edilione  Romana  legitur  : 

tur  :  rogaiu.  non  est  crudelitas  pro  Deo  pieias.  Iii  Litgdiinensi  ve- 

C.  XIII.  <  Syromasien  :  B.  Hieronymus  Nuin.  25,  ro  :  non  est  credulitas  pro  Deo,  sed  pietas;  lectio 

et  in  c.  2.  Malachiae  ,  flrft/oofMirrqv  pugionem  iiiter-  tameii  Gratiani  non  videlur  rejicienda. 
preutur;  lertio  auteni  libro  Reg.  cap.  18,  ei  lib.  4,  D 

QuiEST.  VUl.  C*  IX.    ••  prfflim/aliim  :  Ivb.    •*  coiue^ifiittr  :  Edd.    Arg.    Nor.  Yen.   I,    II  .=  C.  X. 
••  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  91.  Pan.  I.  8,  c.  32 :  ex  gesiis  Caroli   31.  juxta    Alcuinum.  —  Deusd.   p.    5. 

—  legitur  ap.  Eginhardum,  vita  Caroli  M.,  r.  7.  (Ed.  Peru.)  -^uow  est  ap.  Eginbarduni.  '^  non 
est  in  Pan.  =:  C.  XI.  ••IvoPan.  I.  8«  c.  29.  Decr.  p.  13,  c.  ili.  — In  margiiie  Decreii  bxe  ep. 
directa  esse  dicilur  :  Epp.  Gatiias^  quod  meliusesse  videtur.  ••  abest.  ab  Iv.  et  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  -=: 
C.  Xil.  ••  Fragnu  epistolae  deperditae.  •^  Domagol  :  Ivo  Decr.  —  Domago :  Pan.  ••  abest  ah.  Iv.  P:in. 
etEd.  Bas.  ••  compresseris  :  fvo  Decr.  •^  qua  :  Edd.  coil.  o.  ••  poterii  :  eaed.  pr.  fias.  Lugdd.  II,  IIL 
s=C.  Xlll.  ••  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  21.  Dccr.  p.ia,  c.  72.  "  1  Niim.  c.  25.  ••  auctoritatem  :  Ivo  Pan.  — 
Edd.  coll.  0.  —  cf.  4  lleg.  c.  1.  ••1  Matlb.  c.  10.  "^  irueidaniem  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  •—  cf  A<i. 
c.  f .  ♦*  severitaie :  Ivo  Pan.  —  Edd.  coH.  o.  —  cf.  Act.  c.  15.  **  Deul.  c.  13,  v.  6  seqq.  "  add*  :  ftitt«  : 
Ed.  Bas.  **  dormit :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo  Pan.  ^  depr.  veritatem  :  tdd.  coll.  o.  pr.  Liigdtl.  II,  III.  —  Ivo 
Paii.  ••  voluerint  :  Ed.  Lugd.  1.  ^^  ipsorum  :  Ivo.  —  Edd.  colL  o.  =  C.  XIV.  ^  Ivo  Pan.  I.  8.  c.  18. 
Dee r.  p.  10,  c.  (>5.  ••  cf.  Ntiin.  c.  23.  ••  abesl  ab  Ed.  Ara.  —  cf.  Geii.  c.  22.  "^  i;er«m  :  Ed.  Das. 
••  /iliciia  :  Ed.  Ara.    ••  pl^icuii :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.    '^  Sed  et  Peir.  :  Ivo.  —  Petr.  quoque  :   Ed.   fias. 

—  Petr.  lamen  :  Edd.  rell.  "  sotum  :  Ivo  Pan,—  Edd.  coil.  o.  ■•  ad  op. :  iU.  "  aild.  :  etvm  :  E  ).l. 
Bas.  Lugdd.  II,  III.    ••  ad  tempus  —  miI  cansihn  :  Edd.    co'!.  o.    ••  ad  vot :  exd.  pr.  Nor.  Veii.  I.    ••  pers, 

"     b.^s.  =c.  ""    " 


quoque :  Ei\d.   coli.  0;    **  acciderunt  :  cadA. —  Ivo  Pan.    ••  r^^ttiramtts   :   Ed.    b.is.  =  C.   XV.     ••  M:r. 
A.  866.  —  Ivo  Pan.  L  8,  c.  37.  Decr.  d.  10,  c.  93.    •*  sed  etiam  omm  lempo 
tuniuis  :  orig.  —  Ivo.  —  nccessiias  velimpon. :  Ed*  Bas.    ••  non  iam  :  ib. 


1251  DECRET!  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIII.  QUiBST.  VHI.  I%5t 

€.  XVI.  Pelrus  AnMmam  ei  Sapphiram  hurepando   A  siiie  aliqua  mora  vel  eicusaiione  relaxes,  qu  (ientt« 

venieiiies  illuc  hoiiiines  praedicli  "  viri  caiii  eis  viiie 


morli  tradidil 
Uem  Gregoriua  in  Dialog.  lib.  11,  c.  30  ". 

Pcirus,  qui  Tabitliaro  mortuani  orando  suscitavit, 
Anaiiiam  ei  Sappliiram  meniienles  morti  increpando 
tradidil.  Neque  enini  orasse  i  n  eoruin  exsUnctione  legi* 
tur,sed  solummodo,  culpam  quamperpetraveratit  **» 
inerepasse.  Constat  ergo,  quod  aliquando  bsc  **  ex 
potestate,  aliquando  •vero*  '•  exliibentur  **  ex  po- 
stulaiione,  dum  et  istis  vilain  increpando  abstulii, 
et  illi  reddidit  orando. 
C.  XVII.  B.  Cregorlus  quosdam  hortatur,  ul  mililes 

congregenl,  et  coiura  hostes  arma  virililer  parenl. 
Idein  V^loci,  Blagtslromilitum,  lib.  Xi/,  ep.  21  ^*. 

Ut  ^*  pridein  expressimus  '^  glori;e  vestrx,  quia 
milites  illuc  erantparati  venire;  sed  quoniam  ini- 
micos  coiigregatoset  buc  discurrere  epistola  vestra 
signiikaverat,  baec  eos  bic  caiisa  retinuit.  Nunc 
vero  iitile  est  visum,  ut  ^'  aliqnanti  illuc  milites 
iraiisniitiaiitur,  quos  gloria  tua  admonere  ^*  et  hor- 
Uri,  ut  parali  sint  ad  laborein  ^%  studeat,  el  occa- 
sione  inventa  cuin  gloriosis  liiiis  nostris  Mauricio  ^* 
et  Vitaliano  '*  loqiicre,  et  quuecunque  vobis  '•  Deo 
adjuiore  pro  uiililnle  reipublicx  staluerint  **  facilc ; 
ct  si  huG  vel  ad  Ravennates  *'  paries  nec  diccii- 
dum  Ariulpbum  **  cognoveritis  excurrere  *S  vos  a 
dorso  cjus  ita  *',  sicut  viros  decet  **  fortes,  labora- 
|e,  quatenus  opinio  vestraex  laboris  vestri  qualita:e 
amplius  iii  republica  Deo  auxiiiante  proflciat.  llliid 
tamen  prae  omnibns  admonemus,  ut  fainiliam  Ma« 
loin  1»,  et  Adobin,  Vigildi,  atque  Grussingi,  qui  cuin  G  voluerit,  vos  loca  ipsiiis  (quantum  tos  Douiinusad- 
giorioso  Mauricio  magisiro  mililum  esse  noscuniiir,      juverit)  depraedainini  ^*^  aut  certe  sculpas  ^»  quot 

NOTATIOiNES  CORRECTORUM. 

C.XVlI.b  Maioin :  Haec  nomina  suntreposiia,  quem- 
adinoduin  babentur  iu  codicibus  epistolaniin  im- 
pressis  et  nianuscripiis.  Antiqua  autem  exeinplaria 
Gratiani  et  a  vulgatis,  et  inter  se  valde  lioc  loco 
discrepant  *. 

C.  XVIII.  *  Denuo  :  Abest  hxc  dictio  a  codicibus 
epistolarum  excusis  et  iiianuscriptis ;  est  tainen  in 
vetiistis  etiain  Graiiaiil,  et  apud  Anselmun:. 

^  Yesira  vel :  Hx  duae  voces  iioii  suiil  in  codici- 
bus  cpistolarutn  **;  scd  apud  Aiiselinum. 

1  llostis  :  in  epistolis  lt.  Gregorii  partim  legitur  : 


aliquo  inipedimenlo  debeant  ambulare. 

C.  xviir. 

Item  Ejusdein  Mauricio  ei  Vitaliano,  lib,  XI 1,  episu 

Snppliciler  glorix  vestrae  per  fiiium  nostrum  Vi- 
lalianum,  cum  qtio  *et*  **  tracletis  '*,  ei  verbo  61 
scripto  mandavimus.  Undecinio  autem  die  mens:5 
jiinii  Ariulpbiis  *'  lianc  episiolam,  quain  vobis  dW 
reximus,  transmisit,  et  ideo  relegentes  eain  vidt-te^ 
si  in  fide  sua  *'  Suanenses»  quam  reipublicae  pni- 
misere ,  perstiterunt  *\  obsidesque  dignos,  de  qni- 
bus  possids  confidere,  ab  eis  percipite  'S  et  instiper 
eos  denuo  &  sacramentis  obslringiie  **,  reddeiiies 
Q  eis  qiiod  '*  loco  pignoris  sustulistis,  *et*  f  sermo- 
nibusveslris  eos  sanantes.  Si  autem  manifcstissime 
cognoveritis,  eos  "  cum  Ariulpho  de  sua  subjec- 
tione  **  locutos  fuisse,  vcl  certe  obsides  ei  dcdisse, 
sicut  nos  Aritilpbi  epistola,  quam  vobis  direximus. 
dubios  rcddidit,  salubri  consillo  perlrnclanteSyiie 
in  aliquo  anima  vestra  vel  ^  nostra  de  sacramentis 
gravetur,  quicquid  uiile  reipublicoejudicaveritispe- 
ragite.  Sed  iia  faciat  gloria  vcstra,  ut  neque  sit  ali-» 
quid,  unde  possimus  ab  adversariis  reprebendi,  ne* 
que  Nn  quo*  utiliias  reipublicx  **  (qiiod  Dominbt 
avertai)  negligaiur*  Praeterea,  gloriosi  filii,  estote 
solliciti,  quia,quantumcomperi,  lioslis  ^  multitiidi- 
nem  babet  collectam,  et  in  Marcbia  *  dtciiur  resi- 
dere;et  ''*  si  huc  cursum,  Deo  sibi  irato,  mitteie 


hostem  collecium  habet ;  partiro  vero  :  hostis  collec* 
tam  habet,  Apud  Anselmum  vero  est  :  hostem  c*o/- 
leetam  habet, 

»  In  Marchia  :  In  epistolis  impressts  est  Narinas; 
in  nno  autem  manuscripto  codice  :  Narnia  *'*. 

°  Sculpas  :  In  pleri^ique  vetustis,  sicut  eiiam  in 
codicibus  B.  Gregorii  impressis  et  manuscripiis  le- 
gitur  :  seullas 'ffl^  qu;e  vox  etiam  apiid  l^auluiu 
Diaconum  et  alios  scriptores  sigiiiflcat  exploratores» 
quod  vidit  etiam  auctor  glossae. 


QufST.  VIII.  C.  XVI.  •'  Ivo  Pon.  i.  8,  c.  i9.  Decr.  p.  iO,  r.  63.  —  cf.  Act.  c.  9,  et  5.  ••  pattaverant : 
£d»  i^s.  ^*  talia  :  Iv».— £dd.  coll.  o.  '•  noii  esl  ap.  Iv.  ^^  exhibent  :  orig.  =:^C.XVii.  ^*  £p.  3,  (ser, 
A.  59?),  I.  2.  Ed.  Maur.  —  Ans.  I.  13.  c.  6,  (adjecta  nota ;  dat.  d.  V,  KaT.  Oct.  Indicl.  X.|  —  Partttm 
rcfert  Ivo  Dicr.  p.  10.  c.  90.  —  Tolyc.  i.  7,  t.  43.  »•  Et  :  ortg.  —  Ans.  —  Ed.  Nor.  ^*  notificavimns  : 
Flild.  coll.  0.  ^'  et  :  Ed.  Bas.  —aut  :  Ed.  Ven.  ii.  "^*  et  adm.  :  Ed.  Bas*  ^'  justitiam  et  ad  taborem  : 
Edd  coU.  o.  "  Mauo  :  Ed.  llas.  "  Vitali  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I  ••  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr. 
B;is.  Lugdd.  H,  lii.  ^^  persuaserxut  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd,  li.  iU.  ^*  Rnvennm  :  Edd.  cull.  0.  •* 
Arnuiphum  :  exd,  ^^  occurrere  :  Ed.  Bas.  ••  non  est  iii  cad.  ••  condecet  :  Edd.  coll.  o.  *  Alioni^ 
Hoym,  Lvgidifnsim  :  Ed.  Arg. —  Atioin,  Adfionaim,  Lugidifrisim:^{\i\,  Nor.  Ven.  I.  — Aloymf  Adoym^ 
Lugidifrusym  :  Ed.  Bas.  —  Aiioim,  Adftoniaim,  Lugidifrvsim  :  Ed.  Von.  II.  —  Atioym,  Adhoniaym.  Lu' 
gidifroBim  *  Ed.  i^tgd.  I.  —  Alioyn,  AdUottiaym,  Lugidifrusim  :  Cdil.  Psir.  Lugdd.  II,  ill.  —  Aloin,  Adobin 
utque  Ingiidi,  Gnisgini  :  Ans.  "^  et  prwd. :  Bolim.  =C.  XVill.  ••  Ep.  30,  (scr.  A.  592),  1. 2.  Ed.  Maur. 
—  Aiis.  I.  45,  c.  8.  iNiljc.  ib.  •»  ut  :  orig.  *•  iractaretis  :  «vig.  ~  Ans.  —  Edd.  Lngdd.  II,  lil.— /rflcfw- 
veritis  :  Edd.  ntil.  '^  ci  hic  el  infra  in  Eud.  coll.  o.  est :  Ariiutphus.  ••abcst  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd. 
II,  i.l.  •*  perstiierint  :  E«l.  Bas.  •*  accipite  :  iLdd.  coll.  o.  pr,  Arg.  ••  constringite  :  Ed.  Bas. — ads  rttf 
gite  :  Edd.  relL.  ••  qua:  :  Ed.  bi\$.-'  quos  rel  quod  :  Ed.  Arg.  f  abest  a  Bobin.  *'  abest  ab  Ed.  lias. 
*^  subditiutie  :  oiig.  "  sunt  tainen  in  Ed.  Maur.  **  noslrce  reipubl,  Edit.  :  colt.  o.  reipubl.  exigit  ;  orr. 
*••  ita  ap.  Atis.  —  in  Ed.  Arg.  est  :  Mardias  ,  in  E<l.  Bas.  :  in  ardius.  "•  ut  :  Edd.  coll.  o.  *•*  de- 
prmdute  :  Aiis.  ft  cutpas  vel  scuttas  :  Edd.  Arg.  Scullas  :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  Par.  Liigdd.  II,  lli.  — 
iegcndum  erit  :  sculcas,  eicniin  97rov).xtt  ap.  scripton^s  iiiliinse  gra;ci(atis  excubias  dcsignat. 


ti33  DECR£TI  PARS  SECUNDA. 

fniuilis  ^*'«  solicite  re<|«trant,  ne  dolenB  raeUim  ad 
nos  '*'  discurrau 

Gralian.  In  regeilo  ^tiam  tegilury  quod  B,  Grego- 
rius  civibu$  7iiusct>y  ut  contra  Longobardoi  arma 
pararenty  mandavit,  et  militantlbus  $lipendia  decrc 
vit,  Hoc  ergo  exempio  et  prriem\$$i$  auctoritalibui  clo' 
rett  quod  tacerdote$,  et$i  propria  manu  arma  arri- 
pere  non  debeant^  tamen  i;el  hi$,  quibu$  hvjusmodi 
officia  commissa  ^unt^  persuadere,  vel  quibuslibet,  ut 
eaarripiantfSua  auctoritate  valeant  imperare, 
ill.  Pars.  §  I.  Sed  objicitur  iilud  ^icolai  ad  Ludovi- 
cum  et  Carolum  llege$  «  ••* : 
C.  XIK.  Epi$eopi  non  debenl  miiitaribu$  occupari 
negotiis^ 

Reprehensibile  valde  conslai  esse  quod  subin- 
tnlisli,  dicenda,  majorem  fiartem  omniiim  episco* 
j^rum  diu  noctuque  cum  aliis  fidelibns  tuis  contra 
piraias  mariiimos  invigilare,  ob  «idque  episcopi  im- 
pedianlur  vehire,  quum  miliium  '*'  Cbristi  sit  Chri- 
sioservire,  miiltum  *•<  vero  saeculi  sxculo ,  secun- 
dum  quod  scripium  est  ^^  :  Nemo  militana  Deo  im-- 
plicat  $e  negotn$  $ateularibu$,  Quod  si  saeculi  milites 
*s£culari*  f  mililiae  sludent,  quid  ad  episcopos  ei 
milites  Chrisli,  nisi  ui  vacenl  oraiionibus  ***? 

C.  XX.  /fi  mortem  cujuelibet  hominie  epi$copi  $e 
mi$eere  formidtnt. 

item  Gregorius  Papa  lib.  YII,  epi$t.  /,  ad 

Sabittianum  -*'*• 

Si  in  morte  *^'  Longobardorum  me  miscere  vo- 
luissem»  bpdie  -Longobardorum  gens  ^'^  nec  regem , 
nec  duces,  *nec  camiies*  baberet,  ^atque  in  summa 
conrusione  essei  divisa  *.  Sed  quia  Deum  timeo,  in 
roortem  cujnslibei  bominis  me  miscere  formido. 

Graiian.  Ecce  quod  Nicolau$  Papa  prohibet  epi- 
$copo$  $a:culari  militia  occupari,  nec  etiam  contra 
fnaritimo$  piratas  permittit  eo$  ad  pugnam  accedere, 
Quomodo  ergo  Leo  Papa  adver$u$  Sarraceno$  urbem 
egreditur,  et^  ul  eo$  procul  a  littore  arceat,  populum 
undique  convocat^  et  $uorum  injuria$  pra$eniialiter 
vittdicatt  atque  eum  Gregorio  milite$  ad  arma  invHai  ? 
Sed  uoiandum  e$t^  quo$dam  episcopvs  ievitica  tanium 


CAUSA  XIIIL  QUifiST.  vm.  4254 

A  poriione  e$$e  contento$^  qui^  $icut  in  Dei  $orte  tantum 
numerantur^  $ic  ip$um  Deum  $olummodo  in  heredi- 
tatem  accipiunt ,  dicen(e$  *^* :  Dominus  pars  here- 
dilatis  meae.  Hi$  nihit  e$t  commune  cum  principibu$ 
$(eculi,  qnia  temporalia  penitu$  abjiciunt,  ne  eorum 
occasione  legibu$  imperatorum  obnoxii  teneantur. 
Tatibu$  nuUa  occaiio  relinguitur  occupationi$  $acu- 
tari$  militio!,  quia^  quum  de  decimi$  et  primitHs  vi- 
vanf,  tanquam  filii  $ummi  regi$  in  omni  regno  a  ter^  * 
reni$  exactionibtt$  liberi  $unt  ita ,  ut  dicere  valeant : 
Yeiiii "'  piinceps  hujus  mundi,  ei  in^nobis  non 
habei  quidquani.  Porro  alii  sunf,  qui  non  contenti 
decimie  et  pr/mi/ifs,  prusdia,  viUa$^  et  castella,  et  civi- 
tate$  possident,  ex  quibus  cossari  debent  tributa,  nisi 
imperiaU  benignltate    immunitatem    ab    hujusmodi 

"  promeruerint,  Quibus  a  Domino  dicitur  "*  :  Reddiie 
quac  siint  caesaris  cxsari ;  ei  quse  suni  Dci  Deo.  Qui^ 
bu$  idem  Apostolu$  "•:  Keddiie  omnibus  debita,  cui 
iributum,  iribiiium;  cui  vccligal,  vectigal. 

Unde  Ambrosius  ad  3IarceUinam  $ororem 

epist.  XXXII (V*: 

C.  XXI.  Eccle$ice  imperatoribu$  non  $int  obnoxioe. 

Convenior  ipse  a  comiiihus  *et  iribunis%  ut  '^^ 

hasilicse  fierei  malura  tradilio,  dicenlibus,  impera- 

lorem  jnre  siiouti  "',  eo  qiiod  in  polestaie  ejus  es- 

seniomnia.  Respondi ,  si  a  nte  peieret  quod  meuiii 

esset,  id  est  fundum  meum,  argentum  meuin,  *ju^* 

hujnsmodi  "•meum  "•,  me  non  refragalurum,  qu:ui 

qiiani  omnia,  qux  mea  sunt,  esseni  "*  pauperuni; 

Q  verumea,  quae  divina  suni ,  imperaloriae  poiesiaii 
non  esse  "•  subjecla.  Si  pairimoniiim  pelilur  "■. 
invadile;  si  corpusj,  occurram.  Vuliis  in  vincula  rn- 
pere?  vultls  in  moriem?  voluptali  "*  csi  mihi,  non 
ergo  me  vallabo  circumfusione  populorum,  nec  ai- 
iaria  teiiebo  viiam  obsecrans;  sed  pro  aliaribusgra- 
liiis"*  iinmolabor.  Horrel)am  quippe  animo,  quuni 
armalos  ad  basiticam  erclesisB  occupandnm  missos 
cognoscerem,  ne,  duin  basilicam  veiidicani"*,  aliqua 
sirages  fieret,  qu«  in  perniriem  lolius  vcrgerei  •*' 
civilaiis;  orabam,  ne  lantse  url)is,  vel  poliiis  iolius 
Italiae  busio  superviverein.   Et  infra:  §  1.  Manda- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XIX.  «  Epistola,  ex  qua  sumiurn  esi  hoc  capot,  D  Propterea  mutatus  esl  tilulus,  qul  antea  erai :  Ad 
exslai  Romae  iii  monasterio  Doininicanorum,  scripta      Carolum  Imperatorem. 


Llidovico  et  Carolo  regibus,  ciijus  iniiiuin  esi  :  CVtf- 
dimu$  ex  Dei  dono,  in  qtia  de  Carolo,  sermonem 
proprie  ad  ipsum  converiens,  queritiir  Ponlifex  ob 
quasdaiii  excusationes,  et  banc  praecipiie,  qiiai  hoc 
capiie  conlinetnr,  nullos  episcopos  Roiiiam  ad  sy- 
noduin,  quain  ipse  habere  voJebat,  niissos  fuisse. 


C.  XXI.  P  Capui  hoc  colleclum  est  ex  variis  locis 
epislolie  ad  Marceliinam,  ei  oraiionis  coiiira  Aiixeii- 
iium  de  basilicis  non  tradeiidis,  ut  siiis  locisnoUi- 
luni  est,  indiictis  prioribus  cilalionibiis,  qiucerani; 
Ei  infra^  aiqueex  iisdeiii  locis  multa  suni  emendatu. 


QoiEST.  VIII.  C.  XVIII.  "«  milites  :  Edd.  Arg,  Nor.  Ven.  I.  —  mi//e/f« :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  "•  vo$  : 
iiis.  —  Edd.  Bas.  Ven.  II.[=  C.  XIX.  "*  scr.  A.863.  — Ivo  Decr.  p.  5,  c.  334.  »»  mUHibu^  :  Ivo.  "• 
militibus  :  id.  —  milites  vero  $a!c.  $erviant  :  Edd.  colL  o.  *"  2  Tim.  c.  i,  v.  4.  f  non  esl  ap.  Iv.  **• 
orationi  :  orig.  =C.  XX.  »••  Ep.  47,  (scr.  A.  594),  1.  4.  Ed.  Maur.  »»•  mortcm  :  Edd.  Bas.  Liigd<l.  11, 
IIL  ^^^gente^  —  haberent  :  Ed.  Bas.  *^«  PsaL  15,  v.  5.  »»•  Joaii.  c.  14,  v.  50.  "*  Mallh.  c.  i2,  v. 
21.  "»  Rom.  c.  13,  V.  7.  =  C.  XXI.  »»•  scr.  A,  58(>.  Ep.  20.  EJ.  Maur.  »"  add.  :  per  me  :  Edd.  coll. 
0.  ^^*  ju$si$se  tradi  debere,  utpote  ia  cujus  pot,  :  exd.  »*•  et  hui. :  ea:d.  pr.  Arg.  Bas.  —  quidvi$  hui.i 
«rig.    "•  non  esi  iii  Ed.  Arg.    "'  $inl  :    Edd.  coll.  o.    "*  snnl :  e:ed.  pr.  Bas.    "•  petit  :  Edd.  coll.  o« 

"♦  voluntati  :   Ed.Arg.  -  voluntas  :  Ed.  Bas.    "»  grati$  :  Edd.  coU.  o. 

veniret  :  eaed. 


'  pooulu$  vindtcfli  :  eied 


tlT 


1255  DECRETI  PARS  SECUMOA.  GAUSAXllll.  QO^T.  Tni.  HM 

iar"%uadeba8iUcam»bocest;INc"*a(t9iuMf  vfr^Mm  A  prio  cruore  defendtf.  Si  iUe  Tineam  non  IradlAl 


in  Deum^  et  morere^  iiec  8oIum  dic  adver^us  Ueumv 
sed  eiiaiii  fac  adversus  Deum.  Mandaturt  Irade 
allarta  Dei.  Urgemur  igilur  pneceplis  regalibus;  scd 
coiiflrmamur  scriplurae  seriHonibu8,tqux  respondil : 
Tanqvam  '**  una  ex  iniipientibu$  locuta  ei.  (£l  m 
oraiione  eontra  Auxentium  :  $  i,  Quid  ^**  ergo  lui^ 
baminif  volens  nuiiquam  jus  ^*'  deseram;  coacius 
repugiiare  nou  novi;  poiero  dolere,  poteroflere, 
poiero  gemere;.  adversus  ariiia  ^",  miliies  Goihos 
quoque ,  iacryinae  me£  mea  arnia  sunu  Talia  eiiim 
suni  muuiiiienla  saoerdoiis*  Aliler  nec  debeo,  nec 
possuni  resisieru.  El  paulo  inferiui:  ^Z,  Ulinam 
essem  securus.  quod  Ecclesia  haereticis  minime  tra« 
deretur;  ad  palatium  imperatoris  irem  libenter,  si 


suain,  nos  irademus  Eccleslam  Ghrisii?  Qnid  igitmr 
a  me  responsum  estconiumaciter?  Dixi  eiiim  con- 
ven(u8,  absit  a  me ,  ut  tradam  Gbristi  hereditatem. 
Si  *^*  iile  Patrum  bereditaiem  non  tradidit,  ego  tra- 
dam  Gbristi  bereditatem  T  sed  *et*  hoc  *^^  addidi : 
absit,  ut  tradam  heredilatem  *Pairuin ,  hoe  est  \ 
Dionysii,  qui  in  exsilio  *^'  causa  '^*  fldei  defunctus 
est,  berediiatem  Euslorgii  confessoris ,  bereditatem 
Myrodis*'*»  atque  omoium  retro  .fldelium  episeo- 
porum.  Respondi  ego  qood  saeerdotis  est  *'^  Quod 
iniperaioris  est  faciat  imperaior,  Prius  est,  ui  ani- 
mam  mibi  quaro  fidem  auferat.  Et  infra :  (  6.  Tri- 
bulum  Gaesaris  est»  non  negator.  Ecclesia  Dei  est, 
Gaesari  iitiqiie  iion  debet  ***  adjici »  quia  jos  Gaesaris 


boc  congruere  saverdoti8  oflicio,  ui  in  palatio  inagis  B  esse  noii  potest  templum  Dei.  Quod  cam  Impera- 


ceriarem»  quani  in  ecclesia.  Sed  in  coiisistorio  iioii 
reus  Ghrislus  solelesse,  sed  judex.  Gausam  fidei 
agendam  iu  ecclesia  quis  abnualT  Si  quis  confidit, 
hiic  venial.  Et  in  eadem  epittoia  ad  MarceUinam  : 
§  4.  Allegaliir,  itiiperalori  licere  oninia ,  ipsius  esse 
universa.  l\espondeo  :  Noli  le  gravare,  imperaior« 
ni  puies,  te  iu  ea,  quae  divinasunt»  imperiale  allquod 
jus  habere;  iioli  le  exiollerc*  sed,  si  vis  diuiiiis 
imperare,  esio  Deo  subdiius  **^.  Scriptum  esi  ^'* : 
Qum  ^**  Dei  Deo ;  qum  c<B$aris  ecesari,  Ad  impera- 
lorem  ^*^  palatia  pertiiienl,  ad  sacerdotem  *'*  ec- 
clesiae.  Publicoruiu  libi  rooeuium  jus  commissiim 
est,  non  sacronim.  Iterum  dicitur  "',  mandasse 


toris.bonorittcentia  dietuin  oemo  poiestnegare.  Qoid 
enim  lioiioriflcentius,  qoam  nt  imperaior  ecclesiaB 
filius  jesse  dicalur?  Quod  quuui  *'*  dicitur  '*^,  sino 
peccato  dicitur  ^",  cum  ^**  gratia  dicitur  "*•  Impe- 
rator  enim  bonus  inira  Ecclesiain  est,  *iion  supra 
Ecclesiam^  Bonus  enim  imperalor  quaerit  auxilium 
ecclesiae,  non  refutat.  Et  tupra  in  eadem  oratione : 
I  7.  Si  de^*  meis'  aliquid  posceretur,  aat  fondus* 
aut  dointis  *",  aut  aurum,  aut  ***  argenlum,  id  quod 
inei  juris  essei,  Vespondi  ine*  libeoier  offerre  ^" : 
templo  Dei  ^*'  nibil  posse^"  decerpere,  nec  tra* 
dere  iliud,  quod  custodiendum,  non  iradendum  ac- 
ceperim.  Deinde  consulere  me  **^  etiam  iinperaioris 


imperatorem,  debeo  etego  uiiaui  busilicam  habcre.  ^  saluti  '**,  quia  iiec  mibi  expediret  tradere,  nec  illi 

liA*M.#.n<li   liO      nAi*    IIaaI   ftllkl   illoikt  i%t    li«luki*A     riiiiil    iSKS    ^    «nAinAMA        A«k«kInS*l      *AMii.i*    «r<^Aa..     ItlkAM      enA<k».lAl  i.j 


RespcmdJ  '^',  noii  llcei  tibi  iliaiu  ^**  habere.  Quid  libi 
cum  adullera  T  Aduliera  est  enim,  qu:e  non  est  legi- 
timo  Ghrisli  '^*  conjugio  copiilata.  El  in  eadem  ora^ 
Uone  contra  Auxentium :  §;  5.  Nabutbe  *^,  sau- 
ctam  virum,  possessoremivineae  soae  scimus  uiier- 
DcUatum  pelitione  regia,  ut  vineam  suain  daret^ 
ubi  rex  succisis  vitibus  olus  vilel  aererei,  eumque 
respoodisse :  il^sil  ^^»  ut  ego  Patrum  meorum  na* 
dam  hereditatem.  Regeui  contrislaium  esse,  quod 
8ibi  esset  aiienum  jus  relalione  jusla  negatum :  sed 
miiliebri  consilio  '^'  deceptum  i  morte  iii   agrum 


accipere.  Accipiat  *enim*  voceni  liberi  sacerdotis, 
si  vult  sibi  esse  consultuin,  recedat  a  Gbristi  ii^uria, 
Uaec  plena  burailttatissunt,  et^  utarbiiror,  pleiia 
aifectus  ejus,  quem  imperatori  debet  sacerdoi. 

G.  XXII.  De  $uis  exlerioribus  euledm  soUunt 
tributa, 

liem  Urbauus  Papa  ***. 

Tributam  **'  in  ore  piscis  plscante  Pelro  Inven^ 

lum  esl,  quia  de  exterioribus  suls»  quap  palam 

cunctis  apparent,  Ecclesia    tribuium  reddiL  Noii 

autem  totum  piscem  jussus  est  dare ,  sed  lauluin 


venisse.  Sancius  cnim  Nabuthe  vitcs  suus  vcl  pro-  ^  suterem,  qui  in  ore  ejus  inventus  est,  quia  non 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


n  Deceptum :  In  origlnaii  statim  |iosi  nor  verbum 
8eq'iiiur:  iS^ubuthe  pites  suas. 


'  Si   de  meis :  Aptatus   est  nic  locus,  qnanifiin 
licuil,ex  orlginali. 


Qu4i:8T.  VIII.  G.  XXI.  "•  Ad9ertitis\  quid  jubeatur^  ifuum  mandatur  :  orig.  "»  Job.  c.  2,  v.  9,  "•  \\\. 
V.  tu.  *"  Pulyc.  I.  4.  l.  15.  "•  roosi  fcdd.  cull.  o.  "»cl".  supra  c.  5.  "*  subjectus  :  Edd.  coll.  «. 
*••  U4ld.  ;  enim  :  Edd.  LugdU.  II,  111.  »»•  reddite  quai :  eaed.  —  Ed.  Bas.  —  add.  :  sunt  :  Ed.  Uas.  —  cf. 
Malth.  c.ii,  V.  il.  i»^  imperaiores  :  EiUl  coll.  o.  "»  »awrrfci/M  :  eaed.  "•  adil. :  mi7»i :  esed.  «*•/?«•- 
spottdeo  :  Edd.  Bas.  Lugdu.  II,  IIJ.  "» ttllaiu  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Yen.  I.  «"  abesl  ab  E«i. 
Bas.  »"  Memiristi  etiam,  quod  iectum  est  hodie,  fiab.  :  orig.  **^  3Reg.  c.  21,  v.  5.  •*•  conciiio  : 
Ed.  Bas.  •^•loiiis  hic  vcrsic.  abest  ab  Eil.  Arg.;  tn  rell.  est :  Non  tradiUil  iSabuthe  suam,  €teao,etc. 
»••  udhuc  :  Ed.  Arg.  •••  add. :  positus  :  Etld.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  **•  tn  causa  :  Edd.  Arg  Nor.  »••  Jtfi- 
rocletis  :  Eild.  cuM.  o.  "»  add.  :  faciam  :  eaed.  "•  debetur  :  eaed.  "»  enim  :  ead.  *•*  add.  :  fiiims  : 
£dd.  Arg.  Nor.  "•rfw.  ctim  gloria  :  Ed.  Aig.  —  dic.  cum  gratia  :  Ed.  Bas.  *••  et  cum  :  Ed«l«  ct»ll. 
o.  pr.  Arg.  Bas.  *•»  noii  est  iu  Edd.  Arg.  Bas.  »•«  de  me  ai.  compeitere  tur  et  posc.  :  Edd.  coll.  o.  *•• 
add. :  aut  ager :  Edd.coU.  o.  pr.  Nor.  Ven.  1, 11.  Par.  »••  et  :  Edd.  Veii.  II.  Par.  Liigd.  1.  ">  oferrem  : 
Edd.  €oU.  0.  »•»  Domini :  easd.  pr.  Bas.  "•  pos$um  nec  {aut :  Ed.  Bas) ,  dec,  nec  (aut :  Ed.  Bas),  trad.^ 
quum  iiiud  cu$tod.  :  Edd.  coll.  o.  «•♦  mihi  :  Edd.  Bas.  «•»  add.  :  oportet  :  Edd  coli.  o.  pr.Ba8.ssG. 
XXIl.    »<•  Non  esstat  imer  episiolas  Urbani  II.    »«^  cr.   Mailh.  c.  17. 


4«57  DCCRETI  PARS  SEGUNDA.  CAUSA  XXIIL  QUiEST.  VIIL  1258 

ecclesia  dari  imperatori»  non  poniificalis  apex,  qui  j^  liberas  esse  et  tmmunes;  lege  scilicet,  quae  super 


in  ore  capiiis  ecclesia!  pneeniinei,  subjici  potest 
regibus.  Sed  saue ,  ut  dixiinus,  quod  in  ore  piscis 
invenitur  pro  Petro  el  Domino  darl  jubelur,  quia 
de  exterioribus  ecclesiae,  quod  constitutum  anii- 
quitus  esi ,  pro  pace  el  quiete,  qua  nos  tueri  et  dc- 
fensare  debent,  imperatoribus  persolvendum  esi. 
IV.  Pars.  Gralian.  Quamm  etiam  hujusmodi  non 
videantur  impirialibus  exaciionibus  subjieiendi ,  Nam^ 
quum  tempore  fami$  cunetorum  JSgypiiorum  terram 
sibi  emeret  Pharao^  atque  sub  eadetn  fame  sua  ser- 
vituti  cuncta  subjiceret^  sacerdotibus  ^^  ila  necessaria 
subministravit  f  ut  nee  possessionibus  ^  nec  libertaie 
nudarentur^  Domino  ex  tune  pronunciante^  sacer- 
dotes  in  omni  gente  Uberos  esse  oporlere. 


b^jusmodi  inscriptionibusposiia  esi,  in  aliis  quideni 
personis  suum  robur  obtinenie,  in  parte  autem  ec- 
desiastica,  vel  aliaruin  domuuro,  qu»  hujusniodi  *** 
piis  consortlis  deputntx  snnt,  suum  vigorem  pieutis 
inlnilu  mitigante. 

Hinc  eiiam  tn  Parisiensi  Concilio  %t/tcr  •  **' : 

G*  XXIV.  De  agro  ecclesiastico  presbffier  non  cogatur 
censum  persoivere. 

Secundum  canonicam  auctoriiatem  et  consiilu- 

tionem  domini  imperatoris  Ludovici,  de  ecclesia* 

siico  agro,  et  manso,  et  de  mancipiis,  qu»  ipse  suis 

capituljs  *  conslituit,  vel  si  quilibet  pro  loco  sepiil- 

turae  aliquid  largitiis  ecclesi»  ruerii,  de  deciinis  «.. 

etlam  et  oblalionibus  fidelium   iiulius  quemquam 


Lnde  Constantius  ei  Constans^*'  katie  immunitaiem  B  presbyterorum  aliqueincensumpersoiverecogal.nec 

quisquam  cujuslibet  ordinis  vel  dignitaiis  exinde 
quicquam  sublrabat,  aut  redhibitionein  ^*'  quamcun- 
que  exigat  temporalein.  Quod  sl  fecerit,  coinrou« 
nione  usque  ad  salisfactiooein  privetur,  et  regia 
potestate  dare  eogatur  ▼. 

C.  XXV.  fPALEA.] 
liem  cx  Concilio  Worniaciensi»  c.  50  w  «w. 
c  Sanciiiim  esl,  ut  unicuique  ecclesiie  «nus  maD- 
sus  integer  absqiie  ullo  servitio  aliribuatur,  ei  pre- 
sbyteri  in  eis  constituti    iion  de  decimis»  neqiie  de 
obligationibas  fidelluin,  noii  de  domibus,  neque  '** 
de  atriis,  vei  de  bortis  juxta  ecciesiam  positis* 
iicque  de  praescripto  inanso  aliquodserviiium  faciant 
^  praeter  ecdeslasticum.  El  si  aliquid  amplius  habue» 
'  rinl,  inde  majoribos  '*'  suis  debiluin  servitiuui  ira*» 
pendant. » 

Graiiau.  Uinc  daiur  inteliigi^  quod  de  his^  qua 
imperiali  beneficio^  vei  a  quibueiibei  pro  bene/ieio  <e* 
puiiuras  ecclesia  possidei^  nullius  juri,  nisi  episcopi^ 
ieneaiur  adstricia^  De  hii  vero,  quce  u  quibusiibei 
emerit  vel  vivorum  donationibus  acceperit^  princi'- 
pibus  consueta  debet  obuquia^  ui  ei  annua  eis  per- 


dederunt  ecclesim^  dicentes , 
C.  XXIIL 
In  qualibet  civitate,  in  quolibet  oppido,  vico*^*, 
casiello,  municipio  "S  qnicunqiie  voto  Cbristlanse 
rerigtonis  "*  meritum  eximi«  singularisque  virtutis 
oinntbus  intimaverit ,  securilate  perpelua  potia- 
iiir"*.  Gaudere  enim  "^  el  gloriari  ex  fide  semper 
volunius,  scientea,  magis  religtonibus,  quam  officiis  et 
labore  "'  corporis  vel  sudore  nosiram  rempublicnm 
contineri.  Grafianiii  '^'  quoque^  Valeniinianus  ei 
Theodosius  decreverunt,  dicentes  •*  §  4.  Universos, 
quos  constiteritcustodes  ecclesiarum '^',  esse  veh^* 
sanctorum  locorum,  ac  religiosis  obsequiis  deser- 
vire,  nullius  *'*  attentionis  molestiam  sustinere 
decerniinus"'. /mperafor  /iiifimaRiM  '*^ :  §  2.  San- 
cimus  res  ad  venerabiles  ecclesias,  vel  lenones, 
veP"  monasteria,  ye\  plochoirophia ,  vel  brepbo- 
irophia,  vel  orphanoiropbia ,  vel  gerontocotnia , 
vei^"'  denique  aliud  tale  consortium  descendentes 
ex  qualicunque  curialis  ^*^  liberalitate »  sive  inter 
vivos»  ftive  mortia  causa,  sive  in  allimis  volunta- 
libi»    babila,  a*"    lucrativorum    inscriplionibiis 


MOTATIONES  CORREGTORUM. 

G.  XXIV.  •  Biirchardus  et  Ivo  p.  5»  C.  56,  si-  etapud  Ivoncm  c.  175,  legiliir  :  neque  de  decimiset 

mile  quiddam  citanl  ex  conc.  Meldensi  c.  8.  Veruin  oblationibus  /ideiium  cuiquam  presbytero  aiiquem  cen^ 

idein  Ivo  eadeni  parie  c.  475,  hoc  idero  alTert  ex  sum,  etc.  Ivo  lamen  c.  56,  babel  ut  Graiianus. 

conc*  Parisiensi,  in  quovidelur  innovaluni  quod  ^  Dare  cogatur :  In  cotic»  tsi :  hoc  emendare  lega" 

iiuoc  exsUl  in  coiic.  Meldensi  c.  63.  iiier  coaatur.  Ivo  tamen  ut  Graiianus;  Burcbardus 

<  Capituiis  :  Videlnr  slgnificari  caput  proxime  se-  vero  babel  taiitum  uaque  ad  verb.  prtMliir. 

quenn,  quod  esl  iib.  1.  Capitularium,  c.  91.  j)     C.  XXV.  ^  Abesi  caput  boc  a  plerisque  vetustis 

«  De  decimis :  In  dicto  capite  63,  coiic.  Meldensis,  exemplanbus ;  babeiur  tameo  locis  indicalis 


QuiEST.  Vm.  C.  XXII.  >'•  Geiies.  c.47.  =C.  XXUI.  ««'  Imo  Consianliussoliis.  — Theod.  cod.  1. 16,  i.  2,  c. 
l6,(scr.A.3t>l.)--Aiis.  U4,  c.  U.  — In  Edd.  Arg.Ven.ll.  Par.  Liigdd.  proGoinlan/ittiest:  Coiuianlitiifi; 
add.  taiiien  iuArg. :  a/.  Consianiius.  "^  vel  vic  ,  vei  east, :  Edil.  coll.  o.  '^'  ei  mun.  :  Kdd.  Arg.  Bsis. — 
vei  mun.  :  Edd.  rell.  "*  iegis  :  orig.  "'  paiiatur  :  Ed.  Bas.  ^^"  eum  :  Edd.  coll.  o.  "*  laboribus  : 
Eil.  B:)s.  "*  In  Edd.  coll.  o.  assigiialur  Valeiitiiiiano  aique  Valenli  liiipp.— Ans.  1. 4,  c.  15.  —  cr.Tlieod. 
tod.  ib.  c.  26.  "^  animarum  vei  eccU  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  IIL  "'  et :  Edd.  coll.  o.  "*  iitt//am  caed. 
pr.  Arg.  Bas.,  iri  quibiis  est  :  noii  susiinere,  ^**  decrevimus  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  111.  "^  Cod. 
Just.  deSS.  EE.  c.  2i.  — Ans.  L  i,  c.  22.  "•  abest  ab  Edd.  coll.o.  pr.  Lugdd.  IL  III.  '"*  vei  si  quod 
{quid  :  £d.  Bas«),  tale  aiiud  (aiiquod  :  Ed.  Bas.)  conioriittm  est  :JB(ld.  Bas.  PaT.  Liigdd.  II,  III.  —  st  quod 
ttd  tule  aiiquod  consortium  :  Edd.  Arg.  Nor.  Veii.  I,  II,  et  additu  in  line  :  esi  :  Ed.  L«igd.  I.  *'^  curiali : 
E<l«l.  coll.  0.  ^*'  abest  ab  iisd.  pr.  Lngdd.  II,  111.—  **'  his  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  11,  III.  =C.  XXIV. 
"'  iiiio  c.  65,  coiic.  Meldensis,  bab.  A.  845.  —  liiirch.  I.  5,  c.  53.  ho  Uecr.  p.  5,  c.  56,  et  175.  *"  retri^ 
buiionem  vei  redh.  :  Ed.  Bas.  =  C.  XXV. «  '>•  c.  10.  Cap.  Ludov.  Pii  A.  816.  —  Cap.  I.  1,  c.  83.  —  cf. 
obiic.  Woriu.  bab.  A.  858,  c.  50.  —  Reg.  I.  1,  c.  24.  Burch.  I.  3,  c.  52.  Ivo  Decr.  p.  3,  c.  55,  p.  10, 
c.  202. —  loiuin  caput  abesl  ab  Ed.  Arg.  ***  r^ue-^pos,  :  nou  sunl  in  couc.  Worin.;  leguiitur  la* 
ineii  in  Capil.  Ludov.     *'*  semoribus  :  orig. 

Patrol.  CLXXXVIL  M 


m9  DECRETI  PJRS  SECUNf^A.  CAUSA  XXUl.  QDi£ST.  Vllf.  IfM 

solvat  tribula^  et  eonvocato  exerciiu  eum  eis  profi'  A  episcopi  ad  comitalttm  accedant»  nisi  forte  Li,  qiii  a 


religiosis  imperatoribus '  Tel  invitaii  Yel  ▼ocaii  *** 
fuerint.  Scd  quoniam  sxpe  contingii,  ut  ad  miaeri- 
cordiam  ecclesi»  conAigiant  qui  injuriam  patiuntur, 
et  qui  peccantes  in  exsilium  vel  in  insulas  damnan- 
tur,  aut  certe  quamcunque  **'  sententiam  susciptunt: 
ideo  *^'  subveniendum  est  bis ,  et  sine  dubitationa 
eis  est  petenda  per  ecclesiam  indulgentia. 

Graiian.  Licet  ergo  prcetatiM  ecclesia  exempto  B. 
Cregorii  *^^  ab  imperntoribus  vel  quibuslibet  ducibue 
defensionem  fidelibus  postulare,  Licet  etiam  eum  B» 
Leone  **'  quoslibel  ad  sui  defensionem  contra  adver-- 
sarios  sanctce  fidei  tiriliter  adhoftari^  atque  ad  vim 
infidelium  procul  arcendam  quosque  excitare,  Efn" 
sionem  vero  sanguinis  nulli  episcoporum  sua  vel  tM« 
^  peratorum  auctorilaie  imperare  licet. 

Unde  in  Toletano  Concilio  lY,  e.  50,  legitur  *^  : 

C.  XXIX.  Sacerdotes  ibi  consentiant  fieri  judices  ubi 

jurejurando  indulgenlia  promittitur, 

Sxpe  principes  contra  quoslibet  majestaiis  obno- 
yios  sacenlolibus  ncgolia  sua  coniniitmnt.  Quia  **' 
vero  a  Christo  ad  ministerium  salutis  elecli  sunt, 
ibi  consentiant  regibus  fieri  judices,  ubi  jurejurando 
supplicii  ***  indulgentia  promiltilur,  uon  ubi  discri- 
minis  senieniia  praeparalur.  Si  quis  ergo  sacerdo- 
tum  conlra  boc  conimune  consulium  discussor  *** 
in  alienis  periculis  exsiiierii,  sii  reus  effusi  san- 
guinis  apud  Gbristum,  et  apud  ecclesiain  perdal 
propriuin  gradum. 

C.  XXX.  Non  debent  agitare  judicinm  sanguinis  qm 
sacramenta  Domini  tractant, 

Ittm  ex  Goncilio  Toletano  XI,  c.  6  "*. 
His  a  quibus  Domtni  sacramenta  tractanda  sunt» 
jndicium  sanguinis  agitare  non  licet.  £t  ***  ideo  ina* 
gnopere  lalibus  ***  excessibus  probibenduni  est,  ne 
indiscretae  praesumtionis  motibtis  agit^li,  aut  quod 
inorte  plectendnm  est  sententia  propria  judicare 
praesumant,  aut  truncationes  *^*quiboslibet  **^  perte- 
nis  per  *"  se  iiiferanl  aut  inferendas  praecipiant.  Q«od 
si  quisquam  immemor  borum  praeceptonim  aut  iu 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXVI.   »  CoHtendere  :   In  Polycarpo  bac  se-»  nec  longe  diMcrepat  a  sententia  graeci  canonis. 
quiintur:  Quod  qunm  longcsvi  vet  cstate  vet  honore         «  A  religiosis  imperatoribus  :  Horum  loco  In  col- 

pontifices  Pistoriensis,  Lucenris  et  Fesulanus  nuper  lectione  Isidori,  et  codicc  canonum  legitur :  reiigiotP 
monstrentur  feeisse,  tu,  qui  paucorum  dierum  fungi  D  imperaioris  literis;  itetnque  gracce  :  n«MXTOC  re^ 

«acerdojio  rtdert^  quemadruodum,  elc.  t«v,  oOc  «v  o  cOX«6i(rT«ro;  BffaOfOc  wfiv  Totc  <«mii 

G.  XXVIil.  7  Uoc  capitulum   fere  iisdem  verbis  ypaftftKtre»  urra^ccXXorro. 
babetur  in  collectione  lsidori,et  codice  canoiium. 


dscatur  ad  eastra.  Quod  tamen  hoc  ipsum  non  sine 
consensu  Romani  Pontificis  fieri  debet. 

Unde  Gdasius  Papa  Elpidio  Episcopo  '** : 

C.  XX  VL  Absque  auctoritate  Romanii  Pontificis  aa 
comilatum  episcopi  proficisci  non  audeant. 

Quo  ausu,  qua  temeritate  rescribis,  Ravennam^** 
te  parare  proficisci,  quum  canones  evidenter  prae- 
cipiant  nullum  omnino  pontificum ,  nisi  nobis  anie 
visis  atque  consullis,  ad  comilatum  debere  conten* 
dere^c?  Quemadmodum  tibi  putas  licere  qiiod  non 
Kcet,  nisi  quod  hoc  onicio  carere  festinas ,  quo  bis 
excessibus  te  ostendis  indignum  ? 

C.  XX  VII.  Absque  metropolitani  eonsHto  vel  pro- 
vinciatium  episeoporum  ad  imperatorem  episcopi 
non  pergant* 

Item  ex  Concilio  Antiocbeno,  c.  11  '*\ 
Si  quis  eniscopos,  aut  presby  tcr,  vel  omnis  omnino» 
qui  est  sub  ecclesiastica  regula  constituius,  praeter 
consilium  ***  vel  litteras  eorum  episcoporum,  qni 
sunt  inira  provinciam,  et  maxime  ^**  metropolitani, 
ad  imperalorem^perrexerit'*^,  liunc  abdicarieiejict 
non  solum  de  communione  debere,  sed  etiam  pro- 
pria  dignitate  privari  decernimus^**  lanquain  mole- 
stum  ei  importunuin  imperialibus  anribus  conira 
ecclesiastica  constituta. 

Gralian.  Reprehenduntur^**  ergo  Gallicani  episcopi 
a  NieolaOf  quoniam  apostolica  auctoritale  contemia 
fotius  arma  sequi  elegerant^  quam  apostolico  conspe^ 
ctui  sese  reprwsentarent.  Quanquam  proficiscentes 
ad  comitatum  possunl  intelligi  non  secuti  imperato-  ^ 
rem,  ut  armis  sibi  auxilienturj  sed  ipsum  cum  cxer- 
cfiu  suo  quotidianis  orationibus  Deo  commendent.  In 
quo  casu  auctoritas  iila  Sardicensis  Concilii  loqui 
videtur,  in  cujus  octavo  capite  Osius  Episcopus  dixiste 
legitur  J  ••• : 

C.  XXVIU.  Qui  a  religiosts  imperatoribus  vocati  epi- 
scopi  non  fuerint  ari  comitatum  non  proficiscantur, 
Si  vobis ,  fratres  carissimi,  piacet,  decernite,  ne 


QOiSST.  VIII.  C.XXVI.  •*■  Elpidio  Volaterrano  :  Baller.  ex  coll.  Deusdedit,  p.  1,  c.  139.  —  Ans.  I. 
C.6,  118(120).  Polyc.  I.  I,  t.  17.  *••  fld  Rav.  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXVll.  *•*  hab.  A.  552.— 
Ans.  I.  0,  c.  124  (121).  Burch.  I.  2,  c.  77.  Ivo  Decr.  p.  6,  c.  *2(i8,oinne8  ex  Dionysio.  **'  concilium  :  Ed. 
Lugd.  I  .  *•*  add.  :  consilio  :|Ed.  Bas.  —  sine  concilio  :  Ed.  Lugd.  I.  —  sine  constlio  :  Edd.  rell.  ••'  per^ 
rexit  :  Ed.  Arg.  *••  ahest  a  Coll.  Ilisp.  —  dccrevtmtts  :  fidd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  **•  supra  c. 
19.  =  C.  XXVIII.  «••  hab.  A.  347.  —  Ans.  I.  16,  c.  120  (117^,  usqiie  ad  verh.  :  f Menn (.—  Polyc.  I.  4. 
1. 17.  •  religiosissimi :  Coll.  Hisp.  *•*  evocati :  ead.  Ans.  •••  quicnnque  — excipiunt :  Coll.  Hlsp.  *•*  idco- 
que  :  ead.  —  tdd.  coH.  o.  *•*  supra  f .  47.  ■•»  supra  c.  7.=  C.  XXIX.  •••  hab.  A.  635.  —  Burch.  I.  2, 
c.  149.  ivo  D  rr.  p.  6,  c.  222.  ••^  add.  :  sacerdutes  :  Edd.  coll.  o.  —  Et  quia  sae.  :  Burch.  Ivo.  —  Sed 
quia  $ac.  Cul).  Ilisp.  ••"  suppliciis  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  Lugdd.  II,  111.  •••  discursor  :  ean\, 
\^r.  Bas.  Lug.ld.  U,  III.  =  C,  XXX.  •"  hab.  A.  675.  —  Reg.  I.  2,  c.  55,  ( .  ex  conc.  Mog.  c.  5.)  -^ 
CoP.  tr.  p.  p.  2,  i.  i%  c.  6.  Burch.  I.  !,  c.  201.  Ivo  Decr.  p.  fi,  c.  315,  •»«  abebt  a  CoH.  Hisp.  ■"  ««^ 
lium  :  ead.  —  talis  excessus  prohibendns  est  :  Biircb.  Ivo.  '^*  ificm^roriim  Iriiyic.  :  Edd.coll.o.  pr«  Bas* 
"*  quaslibet  :  CoH.  Hisp.    •"^aiil  per  :  ead.  —  Curch.  Ivo.  -  E  1.  B  s. 


Ii6l  DECBETI  PARS  SEGUNDA. 

ecclesiae  suae  ramiliis  ***»  aul  iti  quibusltbei  persouis 
Ule  aliquid  feceril  coucessi  *^^  ordinis  honore  pri- 
velur  ***  et  loco;  snb  perpelno  quoque  *"  damna- 
tionis  leneaiur  ***  ergastulo  religaius  ***.  Cui  tamen 
communio  exeunii  ex  *"  hac  viia  non  est  neganda 
propter  Doniini  nHsericordiam ,  qui  **'  non  vult 
peccaioris  mortem,  sed  ut  convertaiur  et  vivat. 

Cratian.  Ceteri  eliam  abtque  judlciali  auctoritate 
membrorum  irnncationei  et  domorum  incendia  facere 
prohibentur, 

Vnde  in  Decreiis  Eutychiani  PapsB  **« : 

C.  XXXI.  Membra  delruncans,  domot  incendens  abi- 
que  judiciali  auctoritate^  exeommunicetur. 

Si  qiiis  membronim  iruncalioncs ,  doniorum  **' 
incendia  fecerit,  sive  ***  facere  jusserit  aut  facienti 
consenserii,  qiiousque  de  Iiis  unicuique  legaliter  et 
amicabiliier  corain  episcopo  civitatis  aliisque  civibus 
non  emendaverit,  *ab  ecclesia  se  privatum  agnoscal* 
Si  vero  post  secundam  et  tertiam  conveniionem 
cuiicta ,  in  quibus  arguitur,  non  emendaverit*,  tan- 
quain  eihnicus  ct  publicanus  ab  oinni  Cbristiano- 
ruin  cotlegio  scpareiur. 

Yl.  Pars.  Graiian.  De  incendiariis  quoque  liino- 
ceiitiusll,  in  universali  Concilio  c.  48,  generaliter 
consiituitf  dicens  *'^  : 

€•  XXXU.  Domos  incendens  gratia  vei  odio  alicujus^ 
excommunicetur^ 

Pessimam  siquidein,  et  depopulatricem ,  et  hor- 

irendam  incendiariorum  malitiam  auctoriiate   Dei 

et  beatorum  apostolorum  Petri  et  Pauli   omniiio 

delestamur  et  interdicimus.   El  infra  :   §  i.   Si 

quis  crgo  post  hujus  nostr»  prohibitionis  promul- 

gatlonem  roalo  studiOt  sive  pro   odio,   sive  pro 

vindicta  ignem  apposuerit ,  vel    apponi   fecerit, 

aui  apposiloribus  consilium  vel  auxiliuro  scienter 

tribuerit,  ezcommunicetur ,  et  si  morluus  fuerit 

incendiarios,  Chrislianorum  careat  sepultura,  nec 

absolvatur,  nisi  prius,  damno  cui  intuiit***secunduiii 


CAUSA  XXUI.  QUiEST.  m.  m^ 

A  facullatem  suam  resarcio  "•  jiiret  "•  se  oltcrius 
ignem  non  appositnrum.  Poenitentia  autem  ei  detur, 
ut  Bierosolymis  aut  in  Hispania  in  servitio  Dei  per 
annum  integrum  permaneai.  Si  "*  quis  auiem  ar- 
chiepiscopus  vel  episcopus  hoc  relaxaverit,  dainnum 
restiiiiat,  et  per  annuin  ab  officio  episcopali  absli- 
neai.  Sane  »*•  regibus  ei  principibus  facienda  jusii- 
tiae  facultalem  consultis  episcopis  et  archiepiscopis 
non  negamus. 

C.  XXXIII.  Hommda  est^  qui^  pubttcam  functionem 
non  habens,  aliquem  occidit  vel  debilitat, 

Item  Augustinus  in  libro  de  cimate  Dei  a  *<*. 

Quicunque  percuiit  malos  in  eo,  quod  mali  sunf , 
ei  habet  causam  i>  inierfeclionis,  minister  Dei  esi. 
g  Qiii  vero  siiie  aliqua  publica  administratione  male- 
ficum,  fiirem,  sacrilegum ,  el  adulieruin,  perjurum, 
vel  •**  queinlibet  criminosiim  interfecerit,  aut  trun- 
caveril  "■,  vel  membris  debilitaveril ,  velnt  homi- 
cida  judicabiiur,  et  tanio  acrius,  quanlo  non  sibi  a 
Deo  concessam  potesiatem  abusive  usurpare  non 
tiinuit. 

VH.  Pars.  Gralian.  Dehisautem,  quisimul  /lomt- 
nem  vulnerant ,  quaritur^  si  ille  mortuus  fuerit^  qui$ 
eorum  homicidii  reatum  incurrat  ? 

De  his  ita  ttatutum  est  in  Concilio  apud  Yerme- 
rias »"  : 

C.  XXXIV.  Si  plures  contra  unum  rtxentur^  qua 
pwna  quisque  eorum  feriatur. 

Si  quatuor  aut  quinque  homlnes,  seu  etiam  piures, 
contra  unurn  hominem  rixati  fuerint,  ei  ab  his  vul- 
neratus  morlnus  fuerit,  quicunque  eorum  plagam  ei 
imposuit,  secundum  statuta  canonum  ut  hoinicida 
judiceiur;  reliqui  autero,  qui  eum  impugnabant,  vo- 
lentes  eum  interflcere,  similiter  pceniieant.  Qui 
•vero'  nec  eum  impugnabant,  nec  vulnerabant,  nec 
consilionec  auxilio  cooperaiores  fiierunt,  sed  tan- 
tum  adfuerunt,  extra  noxam  sint. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXIII.  •  Prima  pars  hiijus  capituli  usqiie  ad  normia,  apud  Ivonem  part.  10,  c.  lU,  legitur  : 
vers.  Qui  vero,  ciiaiur  supra,  ead.  q.  5.  Qui  malos.  habet  vasa.  Exponuntur  eniiu  illa  Ezechielis  verba  : 
ex  coinmeniariis  B.  flieronymi  in  Ezechielem  ,  ubi  Unusquisque  vas  interfectionis  habet ,  sed  apud  Bur- 
etiam  habetur.  D  chardiiin  et  Ivonem  eadein  part.  c.  171,  legitur  ut 

i>  Et  habet  causam  :  Supra  ead.  q.  5.  Qui  mahs,      apud  Gralianum. 
et  apod  B.  flieronymum,  ei  in  glossa  ordinaria,  Pa- 


QuiEST.  YIII.  C.  XXX.  •»•  famulis :  Edd.  coll.  o.  ^»^  et  conc. :  Coll.  Hisp.  •*•  privatus :  ead.  •*•  ahest  ab 
e»d.  ■••  al)est  a  Burch.  et  Iv.  •»»  relegatus :  E«fd.  coll,  o.  pr.  Arg.  —  religetur :  Burch.  Ivo.  •»•  de :  Ed.  Bas. 
•••  Ezech.  0.  53,  V.  11.  i:=  C.  XXXI.  •»*  Imo  c.  7,  conc.  Ravenn.  hab.  A'.  877.  —  Burch.  I.  11,  c.  30.  Ans.  1. 
11,  c.  60  Ivo  Decr.  p.  13,  c.  40.  Polyc.  1. 6, 1. 15.  »»•««1  dom. :  Boliin.  —  et  dom, :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arff.Nor! 
Ven.  I.  •••  vel :  Ans.  =  C.  XXXII.  *"  hab.  A.  1139.—  ivo  Paii.  in  fine.  »••  iniuierit  :  Ed.  Bas.^  »•• 
resarciio  :  E(l<!.  roll.  o.  —  oiig.  «»•  etjuret  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugd(l.  II,  III.  »•»  c.  19.  ejusd.  conc.  •»•  c. 
20,  ib.  =C.  XXXIII.  ••*Ap.  CoII.  cilt.  ad  c.  29.  C.  3,  q.  5,  ubi  priora  cap.  verba  rcferunlur,  ea,  quae  hic 
liabeiaur  indc  a  verbis :  Qui  vero,  non  leguiilur,  etWideniur  qiiidem  auctoris  lon^^e  receiaioris,  foitnssis 
ipsius  Grati.ini,  esse.  •**  abi^t  ab  Ed.  Ven.  II.  —  et  :  Edd.  Arg,  Nor.  Yon.  I.  •»•  trucidaverii: 
B<id.  coll.  0.  =:C.  XXXIV.  •••  Non  est  in  Vermerienst.  —  Reginol.  2,  c.  97,  priora  verba  (  usque  ad  : 
judicetur)  all«*gat  ex  Moguntiaeensi,  m  qiio  pariter  non  exstat.  Origineni  rcpeiimus  cx  legibus  Roiliari& 
e.  12.— Leg.  Laiigob.  I.  1,  t.  0,  c.  1,  —  Burcb.  I.  6,  c.  42.  Ivo  Decr.  p.  10,  c.  170-. 


Ites  OCCRETI  PARS  SECUNDA.   CAUSA  XIIV.  QUiBST.  I.  '  «MA 

CAUSA  XXIV. 

GRATIANUS.                              A  iniilg.issel  noa  siiierent  novis  posilixc  •  reiracuiio- 

Quidam  epiuapu$  in  htEresim  iapsui  atiqua  de  »a-  '»«*>"S  miililari,  ne  pravis  occasio  prajberelur  qua 

cerdotibui  suie  oficio  privavit,  ei  $ententia  excommu-  niedicinaliier  fuefanl  slaluu  pulsandi,  sccl,  aoctora 

mcationii  notavit.  Po$i  mortem  de  hareei  accueatut  cujuslibel  insaniae,  ac  pariler  errore  dnmnalo,  sofli- 

damnatur,  ei  uquacet  ejus  cum  omni  familia  $ua.  ^'''^  judicaverunl.  ul  quisquis  aliquando  bojus  er- 

(Qu.  I.)  Bie  primum  quofritur.  an  lapsus  in  hteresim  »'«'•»»  communicaior  exsisterci ,  principali  sonlenha 

possit  aliquos  oficio  privare,  vel  sententia  notare?  dainnailonis  ejus  esset  obstriclus.  El  infra  :§  1. 

(Qu.  11.)  Secundo,  an  posl  mortem  aliquis  possii  ex-  Sic  Sabellium  damnavil  synodus,  nec  fuil  necesse. 

rommttmcanMQ».  1«.)  Teriio ,  an  pro  peccato  fl/i-  "^  ^J"»  secialores  posiea  daninarentur,  •singulas 

cujus  toia  famiiia  sit  excommunicanda  ?  v»"*'»"^  ^l^^^^^  celebrari-;  scd  pro  lenore  conslllu- 

_  lionis  antiquae  *cunclos%  qui  vcl  ^  praviialis  illios 

niTl^QTm  I  vel  communionis  exsiiterc  ■  participcs,  universalis 

^                  1.  ecclesia  duxit  esse  refulandos.  Sic  Arium,Euno- 

GRATIANUS.  mium  •,  Maceddnium,  Nestoriuui  syiiodus  seinel 

Quod  aulem  ab  hoBretico  atiquis  deponi  aui  excom-  gcsta  condemnans,  ullerius  ad  nova  concilia  venire 

municari  non  possii^  facile  probalur.  Omnis  enim  B  non  sivil  f . 

hareticus  aut  jam  damnalam  hteresim  sequilur^  aut  G.  III.  Non  ulira  in  eum  procedere  oportet ,  qut  tn 

novam  confingit.  Qui  vero  h(eresim  jam  damnatam  haresim  damnaiam  recidit. 

sequitur^  ejus  damnationis  se  participem  facit.  •■'*"*  r  elix  Papa 

Vnde,  quum  Achatius  absque  synodati  auctoritate  Achalius  non  fnit  novi  vel  proprii  inventor  erro. 

ab  Aposiolico  se  damnatum  querereiur,  conlra  Gela^  "s.  "^ »»  «""»  «0^»  «ciu  prodireiit  " ;  sed  alieno 

siiis  •  *  scribiij  dieens  :  facinori  sna  *•  communione  *se*  miscuit.  Itaque  nc- 

C.  I.  Qui  in  )am  damnaiam  haresim  labitur  ejus  cesse  est.  ut  in  illam  recidcrel  jusla  laiice  seuten^ 

damnationis  se  pariicipem  facit.  liaro,  qiiam  cum  snis  successoribus  per  convenieo- 

Aibaiius  non  est  factus  inventor  novi  erroris,  sed  tiam  •  synodalem  susceperat  auctor  errorts. 

veteris  imitator,  atque  ideo  non  erat  necessarium,  Gratinn.  Si  ergo  episcopus  ille  in  haresim  jam 

ut  adversus  eum  nova  sentenlia  •  prodiret,  sed  anti-  damnatam   lapsus    esi^  antiqua  excommunicalione 

qua  lanlummodo  renovareiur  •.  Factus  suro  itaque  damnatus  alios  damnare  non  poierat.  Excommum* 

exsecutor  veteris  conslituti ,  non  promulgator  novi.  catus  enim  atios  excommunicare  non  vaiei. 

Quicunque  enim  in  baeresim  semei  damnatam  latii*  Vnde  Alexander  II  scribii  Valeriano  Episcopo  ^ 

tur,  ejus  damnatione  se  ipsum  involvit.                     C  Martyri  ^  ^* : 

C.  II.  Non  est  retractandum  quod  semel  synodus  ita-  C.  IV.  Excommunicatus  atium  excommunicare  ncn 

luil  conira  unamquamque  hoerenm,  potesi. 

item  GQlMfiBinepistolaad  EpiscoposDardanioB^.  Audivimus,  quod  Henricus  *\  Ravennas  Uictus 

Majores  nostri  dtvina  inspiratione  cernentes  ne-  arcbiepiscopus,  visus  ^*  sit  te  excommunicare.  Ve- 

eessario  •  praecaTerunt,  ut  quod  contra  unamquam-  rum ,  quia  excommunicatus  te  excommuuicare  noti 

que  baeresim  coacta  semel  synodus  pro  fidei  com-  potuit,  apostolica  auctoritate  le  tiiosque  ahsolvendo 

munione  et  veriiate  catbolica  alque  apostolica  pro-  mandamus  exinde  nunquam  curare* 

NOTATION£S  CORRECTORUM. 

Causa  XXIV.  QOiBST.  I.  •  Seiitentia  hujus  capituli  rum.  In  antiquloribus  vero  concilionim  et  epistoln- 

esl  eadem  cuni  senteiitia  capitis  paulo  post  sequen-  rum  Ponliftcum  editionibus  legitur  :  conniventiam\ 

tls,  id  est  Achaiius^  quanivis  verba  discrepent.  C.  IV.  *^  Martyri  :  Apud  Ivonem  est  :  GuiHelmo 

C.  111.  ^  P<flycarpus  lib.  1 ,  tit.  16,  citat  ex  Gela-  Marctoni,  In  veiuslis  Graiiani  exemplaribus  legitur: 
sio,  apud  queui  babetur  in  commonitorio  ad  Fau-  D  Martyr  seu  Martur^  ut  videatur  lioc  nomine  signi- 

stum.  (icari  voluisse .  cujus  ecclesia;  e^set  episcopus.  In 

«  Coni^nten/tam  :  Sic  in  velustis  etiam  Graliani  quibnsdnm  vero  tnntum  est :  Valeriano  Episcopo. 
exemplaribus,  et  recentioribos  editionibiis  coiicilio- 

CAnsjk XXIV.  QufST.  I.  C.  I.  *  Incommonitorio ad Fauslnm  (scr.  A. 493);  verhis hiiic inde  mulatts.  ^mIs 
prodirent :  Ed.  Bas.  •  renovarentur  :  ib.—  revocaretur :  Ed.  Ven.  II.= C.  II.  *  scr.  A.  495.—  Coil.  tr.  p,  p.  1 , 
t.  46.  c.  3. — Aiis.  I.  12,  c.  68.  Polyc.  I.  7.  t.  7.  •  neeessari  :  Ed.  Has.  ^  posi  hoc  :  ead.  '  ahest  ali 
ead.  •  exsliterinl :  Edd.  coU.  o,  pr.  Bas.  •  sic  et  Eun.  :  Eild.  Uas.  Ven.  II.  Par.  Lugdd.  f  sinii :  Edd. 
roll.  0.  =C.  III.  "  cf.  ad  c.  4.  —  Polyc.  c.  1,  t.  16.  ^^  procederent :  Ep.  Arg.  "  saiam  communionem  : 
Edd.  coll.  o.  *  continentiam  :  Ed,  Bas.  —  conm^enfiam  :  Edd.  rell.  ==  C.  IV.  *•  Ap.  Iv.  Deer.  p.  14, 
c.  57,  legilur  :  iMuiilielmo  Marcioni ;  in  Victorino  Paiiormia:  codice  I.  5,  c.  153,  ul  ohservat 
Baluzius,  Willermo  Martinioni,  (in  Ld.  Bas.  ul  ap.  Gralianum  ).  In  gesiis  conc.  Belvacensis  ap. 
D'Acheriuin  t.  i ,  p.  635  :  Guilielmo  Marchioni.  *^  ha^relicas  :  Edd.  coU.  o.  *•  nt<i»  :  Ivo.  — 
coiii:.  Belvac.   I.  i.  —  Edd.  coU.  o. 


I2GS  DECRETl  FARS  SfiCDNDA. 

Gratian.  Sin  auum  •  ex  corde  ivo  novam  hmreshn  A 
eonfinxerU,  ex  quo  laiia  prmdicare  eapit ,  neminem 
damnare  poiuit,  quia  nec  pote$t  dejicere  quemquam 
jam  proelratue.  Ligandi  namque  vel  eotvendi  pote$ta$ 
9eri$,  non  fat$i$  $aeerdotibus  a  Domino  tradiia  e$t, 
Apo$toli$  enim  diciurue :  Quoriim  '*  reniiserilis  pec- 
cata,  eic,  prmmisit  :  Accipiie  "  Spiritnm  sancitim, 
ut  evidenler  euncti$  o$tenderet ,  eum ,  qui  Spiritum 
eanclum  non  habet ,  peccata  non  po$$e  tenere  vel  re- 
mittere,  Porro  Spiritum  $anelum  nemo  ni$i  inlra 
eccleeiam  accipit ,  quia  et  ip$am  unitatem  per  gra- 
liam  facit.  §  1.  Vnde  non  ni$i  congregati$  in  unum 
dicium  e$t  :Accipile  Spiritum  sanctum,  nec  m$i  $uper 
congregato$  in  unum  die  penteco$le$  **  de$cendit  Spi- 
ritu$  $aneiu$.  Sicut  aulem  extra  eccle$iam  non  acci- 
pitur,  ita  extra  eam  nihil  operatur.  Quum  ergo^  $icut  H 
et  Apo$tolu9  ail,  Spiritu$  »•  po$tuUt ',  Spirim  impetret, 
extra  eccle$iam  nec  po$tulare  facit ,  nec  impetrare. 
Vnde  Dominu$  dicturu$  :  Qnodcunque  '•  petieritts » 
etc,  prwmi$it :  Si  iluo  ex  vobis  consenserint  super 
terram  ex  omni  re,  etc  Et  iterum  :  Ubi  duo  vel  tres 
congregati  Tuerint  in  nomine  meo,  ibi  ego  sum  in 
medio  eorum  ;  mmtrum  cuncti$  o$lenden$^  $e  non 
habitare  in  cordibu$  eorum,  qui  $uperbi(e  ^ingularila- 
tem  Mecttli  a  corpori$  Chri$li  compage  $emelip$o§ 
abrutnpunt,  In  quibu$aulem  Chri$tu$  non  habitat^  in 
ei$  Spiriiu$  $anetu$  mentium  $ci$$ura$  refugien$  /o- 
cum  non  hnbel.  Quum  ergo  peccata  dimiltere  vel  le- 
uere^  excommunicare  vei  reconciiiare  opu$  $it  Sptrt- 
tu$  $ancli  eC  virlue  Chrieti :  apparet,  quod  hi,  qui 
extra  eccleeiam  $unty  nec  iigare  po$$unt^  nec  $olvere , 
nec  reconciliando  eccle$ia$lic<B  communioni  reddert^ 
nec  excommunicando  eju$  $ocietaie  privare  ,  qua  ipst, 
hosreei  vel  $chi$male  polluli  $ive  $enientia  notatif  peni- 
tu$  earere  probantur.  Vnde^  quum  omnibu$  di$cipuli$ 
parem  ligandi  atque  soivendi  pote$tatem  Dominue 
daret^  Petro  pro  omnibu$  et  prw  omnibui  ciave$  regni 
cmiorum  $e  daturum  promut/,  dicen$  :  Tibi  **  dab« 
clayes  regni  ccelorum.  Quicunque  ergo  ab  unitate 
eccieeias  (qucB  per  Petrum  inteliigitur)  fuerit  aliettu$, 
exsecrare  **pote$l,  con$ecrare  non  vaiet;  excommu" 
ntcationi$  vel  reconciiiationi$  polestatem  non  habet. 
Vnde  Apo$lolu$,  quum  fomicatQrem  Corinthium  ex- 
communicandum  $criberel,  ail  **  :  Ego  quidem  ab^ 
sens  corpore,  prxsens  autem  spiritu,  jam  judicavi 


CAUSA  XllV.  QUJtST.   I.  ItM 

ut  praesens  ^um»  qui  sic  opentiiii  est,  in  nomine 
Domlni  nostri  Jesu  Cbristi,  congregatts  yoliis,  et 
meo  spiriin,  cum  virtute  Domini  nosiri  Jesu  Cliristiy 
iradere  bojosmodi  hominem  Satanx  in  interitum 
camis.  /n  ^iro  formam  excommunicationie  o$tenden$, 
docuit^  non  ni$i  /ideiem  et  a  fideii  notandum.  In  no' 
mine  namque  Domini  aique  eju$  virtule  eooperanle 
non  ni$i  fideli$  atiquid  operari  vatet ,  quum  aemo  po$' 
$it  dicere  *^:  Dominus  Jesus,  nisi  in  Spirilu  sancto. 
Ilem^  qnum  Dominu$  prohibealagnum  comedi  extra 
cathoiicam  ecciesiam,  qui  profe$$ione  fidei  ab  ea  $unt 
aiieni,  ab  ejus  parlicipatione,  quam  $uo  arbitrio  reii' 
querunt,  non  repeiiunlur,  eedabire  pertnittuntur^  $ieut 
ilii,  qui  audiente$":  Nisi  manducaveritis  carnem 
filii  hominis,  et  biberiiis  ejus  sanguinem,  eic,(ftxe- 
rtfitr :  Donis  est  hic  scrmo ,  et  quis  potest  eum  an- 
dire  ?  alque  ita  abierunt  retror$um^  non  repuisi ,  $ed 
abire  permi$$i,  Hinc  etiam  Apo$toiu$ ,  quum  de  ex' 
communicandi$  ageret,  pr(vmi$it:  Siquis  frater,  elc, 
de  infidelibu$  aulem  $uppo$uil,  dicen$  *' :  Eos,  qui 
rorissmit,  Dominus  judicabit.  De  lii$  autem,  qui 
intun  $untt  nobi$judicium  commi$it.  Sicut  autem  ex  eo, 
quod  Apo$toiu$  ait :  Fraler*',  et  ex  /iw,  quce  defide- 
tibu$  ei  infideiibus  $uppo$uit^  apparet,  non  ni$i  fidetem 
excommunicandumt  ita  ex  eo  ,  quod  fidelibu$  lantum 
hoc  $cribitur^  vel  potius,  quia  sicul  iiie ,  qui  benedi- 
cit^major  est^eo,  cui  benedicitur^  ita  qui  ex  officio 
maiedicit  major  e$t  w,  ctii  maiedicitur^  liquido  con- 
$talf  eum^  qui  ab  integritate  cathoiicm  fidei  recedit , 
maiedicendi  vei  benedicendi  pote$tatem  minime  habe- 
re.  Caiholicum  namque^  utpole  $e  euperiorem^  male." 
dicere  non  valel;  in  aiienum  a  fide^  tanquam  in  $ibi 
cequaiem^  eententiam  dare  non  pote$t.  Hcec  autem, 
qu(B  de  h<erelici$,  atque  $chi$malici$  ,  vei  excommuni' 
cati$  dicta  $unl ,  videiicel ,  ^tiod  iigandi  vei  sotvendi 
pote$tatem  non  habeant^  muitorum  auciorUattbu$  pro- 
bantur.    ,  • 

Ail  enim  Leo  Papa  $ertn.  III  ,  in  anniversario   $u<e 

a$$umplioni$ ,  et   $erm.   II ^  Ae  tiatali  Apo$toio' 

rtim  ■• : 

C.  Y.  xVon  $oiviiur  vei  iigatur  ni$i  quod  auctoriias  B. 

Petri  eoiverit  vei  iigaverit. 

Manet  ergo  Petri  privilegium  ,  ubicunqiie  ex  ip- 

sius  ferlur  ^^quitate  judicium ,  nec  nimia  est  **  vel 

'*  severitas  ,  vel  remissio,  ubi   nihil  erit  ligalum, 


•  Sin  autem  :  Non  defuenint  qui  crederent  lis^c 
quoqtie  esse  Alexaiitiri.  Sed  :ipu<l  Ivoneni  el  iii  Pa- 
normia  iion  habeiitnr,  et  in  velustis  Gratiani  codici- 
biis  bic  est  ea  noisi,  quaisolei  apponi  verbis  Gra- 
liaiii.  Et  est  secunduin  nieiiibruni  divisionis  in  ipso 
quaestionis  principio  a  Gratiaiio  propositx,  omnino- 
que  el  stylus,  ei  quie  dicunlur  ad  id  conlirniundum 


NOTATIONES  CORKECTORUM. 

D  concurrunt. 

'  Spiritu$  po$tulet  :    Verba   ipsa  Aposioli    siint 


ht-ec  :  Simiiiter  autem  et  Spiritu$  adjuvat  infirmilor 
tem  no$iram.  Nam  quid  oretnu$j  $icut  oportet^  neeci- 
mti$.$ed  iv$e  Spiritu$  po$itdat  pro  nobi$  fetnitibus 
inenarrabiiibtie.  In  glossa  aulein  interlineari  ad  eum 
locuin  sunl  verba  seqncntia  :  Spirilue  impetret. 


QUiKST.  I.  C.  IV.  •«  Joan.  c  20,  v.  i5.  "  v.  2-2,  ih.  *•  Aci.  c  «.  *•  Roin.  c  8,  v.  26.  ••  Matth» 
c  18,  v.  19,  2«.  "  ib.  c  16,  v.  19.  "  non  exwr.  :  Bohm.  "  I  Cor.  .  5,  v.  3.  •♦  ib.  c  12,  v.  3. 
•»  Joan.  c  6,  v.  54.  •«  1  Cor.  c  5.  v  15.  "  Sr  >qui$  frater  :  B4)hm.  =  C.  V.  ••  Serm.  4.  Ed.  Baller.  — 
Pulyc.  I.  7,  t.  2.     **  abesl  ab  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I     ^  .ibcst  ab  Etld.  Bas.  Par.  Lugdd. 


^^^  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

iiihiisolQUini»  nisi  quod  B.  Petrus  aut  solYerif,  aut  A 
ligaveriu 

C.  VI.  In  per$dna  Petri  ligandi  et  eolvendi  ecclevt 
poteetaiem  accepil. 

Item  Augualinus  $uper  Joannem^  tract,  L^  ad  c, 
12". 

Qnodeunque^*  Ugaveris  $uper  terram^  erit  ligatum 
et  in  coelo  *'.  Si  hoc  Petro  tantum  diclum  esl,  non 
hoc  racit  ecciesta.  Si  aulero  io  ecclesia  fit  (iiii  *^) 
qu»  in  ••  lerra  liganliir  in  ••  coeio  ligeiitur  "  ,  et 
qux  solvunlur  •"  in  terra  solvaninr  in  coelo,  quia» 
quum  excoiniiiunicat  ecclesia  ••,  in  coelo  ligalur 
excomrounicatus;  quum  reconciliat  ecclesia,  in  coelo 
solviiar  ^  recoiiciliatus,  si  ergo  boc  iii  ecciesia  fiu 
Petrus,  quando  claves  accepit ,  ecclesiam  sanctani 


CAUSA  XXIV.  QUiEST.  1,  1268 

C.  VIII.  Sotne  Petrut  aecepit  mandatum^  ut  hamo 
piscem  caperet. 

Idem  ibidem  paulo  inferius  •*. 
Est  aliud  ••  apostolicuni  piscandi  genus,  quo  ge« 
nere  solum  Peirum  piscari  Domiuos  jiitiet ,  dieens 
•^  :  Mitte  hamum^  et  eum  piecem^  qui  primue  ••  of- 
cenderit^  tolle, 

C.  KX.  NuUa  perturbatio  a  tramite  apottolUee  $edi9 

retrahatt  quw  omnes  hcsreses  semper  destruxit. 

Item  Luctus  Papa  Episeopis  GaUiw  et 

Hispanias  ■•. 

A  recta  ergo  fide  et  apostolico  tramite  propter 

uUam  perseciiiioiiem  "  nolite  recedere  ,   scientes« 

quoniam  juxta  Salvaloris  senientiam  beali  sunl  •• 

qui  persecuiionem  paliuniur  propter  justiiiam.  Haec 


significavit.  Si  in  Petri  persona  significaii  sunt  in  B  ^st  ••  Apostolorum  viva  ••  traditio;  hxc  •*  vera  ca- 


ecclesia  boni,  iu  Jud»  persona  sigolficati  sunt  in 
ecclesia  mali. 

C.  VII.  Suis  meritis  firmu»  nonnunquam  turbatur 

ulienis* 

Item  Ambrosius  ad  c.  5,  Luca;  «  **. 

Non  turbatur  nuvis,  qiiae  Pelrum   habei  :  turba- 

lur  illa,  qiise  Judam  habet.  Eui  multa  illic  discipii- 

lonini  merita  navigabant ,  tainen  eain  adbuc  perfi- 

dia  proditoris  agitabat.  In  ulraque  Petrus  :  sed  qui 

suis  nieriiis  firmus  est,  turbatur  alienis.  CaveaMus 

igitur  perfidum »  caveainus  proditorein  ^  ne  per 

unuin  ^*  fluctuemus  plurimi.  Ergo  non  turbatur 

lisec  oavis,  in  qua  prudentia  ^  navigat»  abest  perfi- 

dia,  fides  aspirai  ^.  Quemadmodum  *•  enim  turbari 


rilas,  qux  praedicanda  est ,  el  praecipue  diligenda  ac 
fovenda,  alque  fiducialiter  ab  omnibus  tenenda; 
hxc  sancta  ei  apostolica  mater  omnium  ecclesiaruai 
Cbristi  ecclesia,  quas  per  Dei  omnipotentis  gratiam 
a  tMinite  apostolicae  tradiiionis  nunquam  errasse 
probalur ,  nec  liaereticis  novitalibus  depravata  •• 
succubuit»  sed»  ut  in  exordio  normam  fidei  Christia* 
nae  percepit  ab  aucloribus  suis  Apostolorum  Christi 
principibus»  illibata  finetenus  ••  manet. 
C.  X.  Fides  Romanat  ecclesia  omnem  haresim 
desiruit,  nuUam  fovet, 

Item  Sixlus  Papa  11,  ad  Cratum  Episcopum^ 

ep.l^. 
Meroor  sum,  me  siib  illitis  nomine  Ecclesias  pr»- 


poterat,  cui  praeerai  is ,  in  quo  est  ecclesix  finna-  ^  sidere,  cujus  Doinino   Jesu  Christo  est  confessio 


nientuiu  ?  lllic  ergo  turbatio»  ubi  modica  ^*  fide» : 
hic  ^'  securitas,  ubi  perfecta  dilectio.  Denique  etsi 
aliis  imperatur ,  ut  laxent  reiia  sua  ^*»  soli  tamen 
Petro  dicitur  ^* :  Duc  in  aiium,  hoc  est  in  profun- 
dum  disputalionum.  Quid  eiiim  taio  altnin  quam 
altitudinem  divitiaruiii  videre,  scire  ••  Dei  filium, 
et  professionem  divinaegenerationisassumere?quani 
licet  meus  nequeat  humana  plene  •^  ratioiie  investi- 
gatione  comprehendere,  fidei  tamen  pleniiudo  com* 
plectitur 


glorificala,et  cujus  ••  fides  niillaiii  hseresiin  unquatii 

fovii  ••,  sed  0iD:ies  quidein  h£reses  deslruit.  Ittte!- 

ligoaulem  inihi  alitcr  non  licere»  quam  ut  oninea 

conatus  ineos  ei  causae,  in  qua  universalis  ecclesi.t: 

salus  infestattir,  iinpendank 

C.  XI.  Nullis  hceresibus  Romana  succubuit 
ecclesia, 

Item  Eusebius  Papa  Episcopis  Thuscicc^ 

epist.  III  •'. 

In  sede  apostolica  exira  maculam  seinper  cst  ca- 

D  iholica  servala  religio. 


C.  Vil.  *  Iii  plerisque  vetiistis  est  Uiitum  :  Item  Ambrotius, 
Marcum. 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

In    volgatis   autem  addebatur  :  supcr 


QciEST.  I.  C.  VI.  «» Ans.  I.  12.  r.  7.  Polyc.  I.  7,  t.  2.  ••  Matth.  c.  16,  v.  19.  »»  ccelis :  Edd. 
ooll.  o.  •^  «ffgiie !/»(?:  eaed.  —  «(i^ue  ^ui :  Bohm.  ^  et  in  Ed.  Arg.  ••  ei  tn  :  Edd.  coll.  o.  *^ligun-' 
tur  :  Ed.  Bas.  ~  ahest  a  rell.  ••  totuta  sunt  et  in  :  Edd.  coll.  o.  ••  add.  :  in  terra  et  :  Ed.  Bas.  —  in 
lerra  :  Edd.  rell.  pr.  Arg.  ^^  manet  jam  solutus  :  Ed.  Bas.  —  ei  in  caelo  solvitur  :  Edd.  rell.  =  C.  VII. 
*»  Ans.  I  4,  c.  37  (38).  Polvc.  1. 7,  t.  3.  *•  ttntcwin  ftuct.  multi :  Ed.  Bas.  "  providentia  :  ead.  **  «u- 
perat  :  ead.  *•  quomodo  :  £d.  Bns.  *•  add.  :  est  :  ead.  *^  ubi  :  Ed.  Ven.  II.  —  t^i :  Edd.  rell.  ••  add. : 
tit  capturam  :*Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.  ••  Ltic.  c.  5«  v.  4.  ••  t.  e,  scire  :  Edd.  coll.  o.  '^  plenas  :  Edd. 
Lugdd.  II,  III.  =:  C.  VIII.  ••  Polyc,  ib.  •»  et  al. :  orig.  •^  Malth.  c.  17,  v.  26.  ••  pritniwn  :  Edd.  coll. 
o.  =  C.  IX.  ••  Capui  Pseudoisidori.  —  cf.  Agathonis  ep.  ad  Constantin.  Pogonaturo.—  Ans.  L  i,  c.  35 
(36).  Puly«!.  1.  i,  t.  3,  "  perturbationem  :  Eild.  coll.  o.  —  Ans.  ••  Matih.  c.  5,  v.  iO.  '*  add.  : 
eeterna  :  hUUL  Bns.  Lugdd.  II,  111.  ••  vera  :  Ed.  Bas.  •^  add.  :  est :  ib.  ••  depravanda  :  Ans.  —  Edd. 
coll.  0.  ^  /ide  /eniK.exd.  —  Ed,  Ptth.  =  C.  X.  •*  Cap.  Pseudoisidori.  —  Ans.  I.  i ,  c.  36  l37), 
Polvc.  I.  i,  t.  3.  ••  cujus  Edd.  et :  cotl.  o.  pr.  Bns.  ••  fotet  :  Edd.  coll.  o.  —  iu  orig.  cst.  :  cui,  fides 
nullum  unquam  faUit,  sed.  =  C.  XI.    "  Cap.   Pseudoisidori, 


^"^                             DECRETI  PARS  SEGUNDA.  CAOSA  XXIV.  QUiGST.  I.  1270 

C.  XU.  Ad  Romanttm  refwaiur  eeeUiiam,  auoiiei  A  C.  XV.  Aliud  quam  Romana  ecdesia  neque  sentire, 

ratio  /idei  venlilaiur.  neque  docere  permitiiiur. 

Item  liioocenliu8  Papa  Epiuofns  Coneilii  Milewiam^  liem  Marcellus  Papa  universis  Epi$copis  perAntio- 

epist.  XIVI  ••.  chiam  eonslituiiSy  epist.  /.  *  •». 

Quoties  fldei  raiio  ventilatur.arbilroromDesfra'  Rogamus  vbs,  fratres  •*,  ui  non  altud  doceaiis 

tres  el  coepiscopos  nostros  non  nisi  ad  Petrum»  id  iieque  sentiatis,  quam  quod  a  B.  Peiro  apostolo  et 

est  sui  Nomiiiis  el  honoris  auclorem  ••),  referre  de-  reliqois  apostolis  el  Patribus  accepisiis.  'Ab  ••  illo 

berc  (veluli  nunc  retulit  vesira  dilectlo)  quod  per  enim  priino  instrucii  estis.  Ideo  non  oporiel  vos 

toium  mondum  possit  ecciesiis  omnibus  *in  com-  proprium  derelinquere  patrem,  et  alios  sequi*.  Ipse 

inune*  prudesse.  eniin  capiil  est  totiiis  ecclesiae,  cui  aft  Dominus  •* : 

C.  Xlil.  ChristiawB  reiigionis  zelum  Romana  eeclesia  ^"  ^'  Pelrus,  et  super  hanc  petram  (gdificabo  eccie- 

pras  ceteris  habuit,  stiim  meam,  *etc.'  Ejus  enim  sedes  primllus  apnd 

Iiem  Julius  Papa  ad  Episeopos  orientaies ,  vos  fuil,  qiim  postea  jubenle  Domiiio  Romam  trans- 

epist.  I  '••  laia  esl,  cui  adminiculanle  graila  dlvina  hodierna 

Oairii  iiostri  consideratione  non  est  nobis  "  dlssi-  pr»sidemos  die.  Nec  ••  »b  ejus  disposilione  vos 

mulare ,   non   est    tacere  libertas,  quibus  major  b  deviare  oporiet,  ad  qnam  cuncta  majora  ecclesia- 

citnctis  Christiaii.-e  religlonis  zelus  incumbil  ".  stica  negolia  divina  dlsponenle  gratia  jussa  sunt  re- 

C.  XIV.  Alicrum  ora  non  timetfides,  quam  Romana  f^<*ri,  utabea  regnlariter  disponantur,  a  qiia  suin- 

commendat  eeclesia.  sere  principia.  Si  vero  veslra  Antlochena,  quae  olim 

item  llieroiiymus  ad  Damasum  in  expontione  pririin  eral,  Roman»  cessit  sedi,  nullaesl,  quae  ejiis 

symboli  '•.  noti  sil  8iri>jecta  dictioni. 

IIa»c  cst  n<Ie8,  Papa  beatissime;  quaro  in  ecclesia  C.  XVI.  Atexandriwu  ecclesite  a  Romana  dissentire 

cailiolica  didicimus,  qiiamqiie  semper  tenuimus  *el  ^^on  licei. 

tenemus*;  in  qua  si   ininus  perite  aut  parum  caute  ^^^  ^co  P^P^  Dioscoro  Episcopo  Alexandrino^ 

furiealiquid  positum  est,  ememlari  cupimus  ate,  epist.  LXXIX  al.  LXXXI  **. 

qui  Petri  et  fidem  et  6edem'tenes.  Sin  auiem  li»c  Quom  beatissimus  Petrus  apostolicum  "^  a  Domino 

nostra  confessio  apostolatus  ^^  tui  jiidicio  compro-  acceperit  principatum,  et  Romana  ecclesia  in  ejns 

Taiur,  quicunque  ine  ciilpare  '•  volnerit,  se  imperi-  permaneat  instilutis,  nefas  est  credere  ,  quod  san- 

lum,  vel  malevolum,  vel  eiiam  non  caihoiicum,  nou  ctns  •*  discipulus  ejtts  ••  Marcos,  qui  Alexandrinam 

'•^me*  lixreiicuin  comprobabit.  Ilem  :  §  i.  Sau-  primus  ecclesiam  gubernavit,  aliis  regulis  traditio- 
cta  ^  Romana  '^  ectlesia  ,  quae  semper  immaculaia  ^  num  ^  suarum  decreta  formaverit,  quum  sine  dubio 

iiiap)it'*9  *el'  Domino  providente  et  B.   Petro  apo-  de  eodem  fonte  gratiae  unus  spirilus   fuerit  ••  et 

stolo  opein  ferentc  in  futuro  ^*  manebit ,  sine  ulla  disclpoli ,  et  magistri ,  ne  aliud   ordinaius  •'  tra- 

haereiicornni  insuliatione  firma  ••  et  iinmobilis  omni  dere  potuerit  •',  quam  quod  ab  ordiiiatore  susce* 

leinpore  persistet.  pii. 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XIV.  ^  Sancta  :  Ha^c  videntiir  sumta  ex  epi-  C.  XV.  <  In  hoc  capiie  aliqiia  sunt  et  addiia ,  et 

stola  Marci  Papae  ad  Alhanasium,  sed  alio  modo  in  snum   locum  restiinta  ex  originali.  Clossa  au- 

aplata.  Nam  apud  illum  post  alia  quaedam  sic  legi-  tein  ad   verbuin  :   oportet ,    facile  transpoiii    i>o- 

tur  :  iVofi,  ut  nos  aliquid  sinislrum  vestra  ex  parte  test. 

arbitremur,   sed  nos  et  vos  ,  illosque  absque  ulta  in  C.  XVI.  ^  Traditionum  :  Sic  est  emendatum  ex 

poslerum  titubaiione  unum  sentire  oplaremus,  et  san-  diiolius  velustis  Craiiani  codicibus  ,  Anselino,  et 
eta  Romana  ecciesia^  quas  semper  immacuiaia  man"  D  originali  ipso.  Anlea  legebaliir  aliis  regulis'  et  iradi- 

sit,  et  Domino  providente  et  B.  Petro  apostolo  opem  tionibiis  sua  decreta  firmaverit. 
ferente    in  futuro  manebil  ^  $ine  ulla  ha^reticorum 
imultatione  hrma  et  immubiiis  omni  tempore  persi- 
sierel. 


QcjcsT.L  C.XII.  ••scr.A.4f7.— Ans.l.i,c.27(mi.lc.54(53).  ••Attc/onra/emiEdd.  coll.  o.sG.XIII 
^^  Capiil  Pseudoisidori, —  Ans.  1. 1 ,  c  58  (41),  cilalex  Siricio,  ciijus  verba  in  jiroQemio  ep.  ad  Hiinerium  stia',fe- 
.  cit  quisquis  estdecretaliuro  Pseudois.  aucior.  —  Polyc,  1.  i,  t.  5.  ^*  opus :  Ed.  Bas.  ''^succumbit :  Merlin.:= 
C.  XIV.  ^*  Non  est  Hieroiiymi.  —  Polyc.  ib.  '*  et  ap, :  Ed.  Bas.  ^*  macuCare :  orig,  '•  sed  :  Edd.  coll.  o. 
^'  ex  Pseudoisidor.  ep.  Marci  ad  Athanasiuin.  ^*  permansit :  Edd.  coll.  o.  ^*  ad(?.  :  saiculo  :  Edd.  Bas. 
Liigdd.  il,  III.  ••  atque  firma  :  Eild.  coll.  o.=  C.  XV.*  •*  Capiit  Pseudoisidori.  —  cf.  pnefat.  conc.  Nic, 
quae  est  in  codice  Qiiesnelli  {:\p.  Bailer.  Qpp.  Leonis.  M.  t.  5).  Innoc.  L  ep.  2,  et  Greg.  M.  ep.  59,  L  9. 
Ed.  Maur.  —  Ans.  1.  i,  c.  15  (i6>.  Polyc.  1.  i,  c.  15.  •*  add.  :  dilectisstmi  :  Edd.  coll.  o.  ••  Verha 
sisteriscis  inclusa  non  sunt  an.  Ans.  •^  Matlh.  c.  i6,  v.  18.  ••  lolus  liic  vers.  (Nec  -^  princ.)  in  Edd. 
ooli.  0.  est  in  finein  cap.  rejeclus.  =  C.  XVL  ••  Ep.  9.  Ed.  Raller.  scr.  A.  445.  —  Atis.  L  i,  c.  30  (3i). 
*^  apostolus  ;  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  ••add.  ;  episcopus  :  ib.  ••  ipsius  :  Coll.  liisp.  —  Ans.  —  Sd.  Bas. 
—  i//ttt«  :  Edd.  rell.  *  ecclesiis  :  £d  Yeii.  L  »•  fuerini  *  Ed.  Bjs.  •»  ordinatius  :  £d.  Lugd.  L  ••  po- 
tuii :  £dd.  coD.  o. 


4271 


PECRETl  PARS  SEGUMDA. 


C.  XVU.  Profettiotie  iucs  (idei  auremerrorit  Romana  A 
abtcidit  eccletia. 

Ilem  Ambrosius  m  commBniariit  aa  e,  22,  Lucm^ 
lib.  J,  c.  12.  1  ••. 
Si  Petrus  Yolens  percussit  «urem,  dociiit,  f]uod 
aurem  liabere  inspecie*^  oon  debereni  *•,  quam  in 
ministerio  ••  non  haberent  •^.  Sed  bonus  Dominus 
et  ipsi  refundii  auditum,  secundum  propheiica  •* 
dicta  demonslrans,  et  ipsos,  si  convertMitur ,  posse 
sanari,  qui  in  passione  Domini  *•  vuhierall  sunt,  eo, 
quod  omne  peccatum  fidei  ^**  mysteriis  abhiatur. 
ToUit  ergo  Peirus  aurem.  Quare  Petrus  ?  Quia  ipse 
rst,  qui  accepii  claves  regiii  ccelorum.  llle  enim 
oondemnai,  qui  et  absoivii,  quoniam  ligandi  et  sol- 
vendi  idem  adeptus  esi  potestalem.  Tollit  autem  '** 
male  audientis,  toHit  auiem  gladio  spiriiali  aurem  ^ 
inierlorem  roale  inielligentis.  Caveamus,  ne  cui  tol- 
latur  auriculai  dum  '••  legitur  passio  Domini.  Si  ad 
divinitatem  cjus  referimiis  iiifirmitaiem  corporeae 
passionis,  eiciditur  auricula,  etexciditura  Petro, 
qui  non  passus  est  Cbristum  propheiain  aesti- 
mari,  sed  Dei  filium  docuit  fideli  confessione  si« 
gnari. 

C.  XVlll.  EdTfra  uniiaiem  tancta  eeeietim  Spiriiut 
tanctut  mn  acdpilur, 

Jiem  Cyprianns  in  traetatu  de  unilale 

euieties  '••. 

Loquitur  Dominus  ad  Petruni  **^  :  Ego  dico  tibi, 

\  iquit,  qma  iu  et  Petrut^  et  tuper  itiam  *••  peiram 

fiiificabo   eccletiam  meam.  Super  unuin   aedilicat 

«)tclesiam,  etquamvisApostolis  omnibiisposi  resur- 

lectionem  suam  parcm  poiesiatem  iribuai,  et  dicat 

^^*:  Sicut  mitit  me  Pater^  el  eqo  mitlo  vot»  Accipite 

Spiritum  tanctum,  tamen  ut  unitaiem  manifestaret , 

unitatis  ejusdem  originem  ab  uno  incipientem  sua 

auctoritate  disposuii.  Hoc  erant  utique  *ei*  ceieri 

Aposioli,  quod  fuit  *et'  Peirus,  pari  consortio  prae- 

diti  ei  bonoriset  poiestatis.  Sedexordium  ab  unitaie 

proficisciiur,  ut  ecclesia  *^'  una  iironstretur ,  quam 

uiiam  ecclesiam  etiam  in  Cantieo  Canticorum  **• 


CAUSA  XXIV.  QUiCST.  I.  127« 

Spiritos  sanetus  ejt  persona  Doiiihii  designat  ^**  ei 
dicit :  Vna  ett  eoiumba  mea,  perfecla  mea  ;  iina  "* 
ett  mairi  "*  tua ,  electa  genitrici  "•  tuw.  Hanc  ec- 
clesiae  unitatem  » *qui  non  tenet  lenere  se  fidein 
credit  ?  Qul  ecclesia*  renititur  et  resislit  in  ecclesia 
se  esse  confidil  ?  Quando*  et  B.  nposioliis  Paulos 
Mioc  Idem*  doceat  "• ,  et  sacramentum  uniiaiis 
ostendit,  dtcens  "^  :  Vnum  eorput,  et  unut  tpiritut : 
una  tpet  vocationit  vettra  "••  Unut  Dominut ,  una 
fidetf  unum  bapiitma  ,  iiiriit  Detis.  Quani  iiniiatem 
teuere  finniter  el  vendicare  debemus,  maiime  epi- 
scopi  "•,  qui  iii  ecclesia  *"  praesidemus,  ut  episco- 
patum  *'•  ipsum  nnum  atque  indivisum  probemus. 
Nemo  fraterniiaiem  ^mendacio*  fallal ,  nemo  fidei 
veriiatem  perfida  praevaricatione  corrumpat.  §  I. 
Episcopaius  uiiiis  esi,  cnjiis  a  singulis  "•  insolidum 
pnrs  lenetur.  Ecclesia  ^**  una  est,  qure  in  muliitu- 
dinem  laiius  incremenlo  roecunditaiis  eiienditnr, 
quomodo  *solis*  iiiulii  radii  '•*,  sed  lumen  unum,  et 
rami  arboris  miilii  "•,  sed  roburunum  ienaci  radice 
fundaiuin,  et  quum  ^**  de  fonte  uno  rivi  plurimi  de- 
fluunt,  numerositas  "^  iicct  diffusa  vidcatur  exuo- 
daniiscopiae  largilale,  unilas  tainen  "•  servaturiD 
origine.  Avelle  radium  solis  a  corpore  :  divisioneni 
•lucis*  uniias  non  capit.^  Ab  arbore  frange  rainum  : 
frucius  *■•  germinare  non  poierit.  A  fonte  praecide 
rivum  :  praecisus  arescet  "'.  Sic  et  ecclesia  Domini 
'••  hice  perfusa  per  orbum  totum  radios  suos  porri- 
git :  uuum  tamcn  *lumen*  f  est ,  quod  ubique  dif- 
fundiiur,  nec  uniia^  corporis  separaiur.  Ramos 
suos  in  "•  universam  terraiu  copia  uberiaiis  exlen- 
dit  *••,  profluenies  largiter  *•'  rivos  lalius  pandit 
«•■ :  unum  tameu  caputesi,  et  origo  una ,  et*»» 
una  mater  est  foecuiidiiatis  *suceessibus*  copiosa 
«•S  'llUusfoelu  nascimur,  illiuslacte  nuirimur,  spi- 
ritu  ejus  animamur*.  Adulterari  non  potestsponsa 
Chrisci :  incorrupia  est  et  pudica.  Uiiam  domuni 
novii :  unius  cubiciili  '••  sanciitatem  caslo  *•*  pu- 
dore  cusiodit. 


NOTATiONES  CORRECTORUM. 

C.  XVH.  1   Cilabatur  antea   ex  Cregorio,  apud      vers.  Qiiant/o   addila  siintex  originali",  cx  quo  alia 
quein  iioii  esi  inventum.  D  eiiani  et  addiia,  et  emendaia  siiiit. 

C.  XVIII.  "  Unitaiem  :  Quae  sequuniur  usque  ad 


Qdast.  I.  C.  XTII.  »•  cf.  Joan.  c.  18.  »* f » tpem :  Edd.  coll.  o.  ••  debent :  Ed.  Arg.  ••  mytterio  :  orig.— 
mottUMterio :  Ed.  Veii.  II.  •'  habebant :  Edd.  coll.  o.  ••  Esa.  c.  55.  ••  Christi :  eaed.  "•  mimtierio  fidei :  eapd. 
«•»  rturem ;  Bohm.  —  autem  aurem : Edd.  coll.  o.  »••  non  esi in orig.  =  C.  X Vlll.  '••  Ans.  1. 1 .  c.  10  (1 1 ),  1. 5, 
c.  1.  Polyc.  I.  7.  t.  3.  *••  Matth.  c.  16,  v.  18.  *^hanc  :  Edd.  coll.o.  *••  Joan.  c.  20,  v.  21?  »•'  add.  Umui : 
Aiis.  — Edd.  coll.  o.  *••  Cant.  c.  6,  v.8.  *••  detignaverat  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  "•  et 
unt  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *"  matrit :  &ld.  coll.  o.  "■  genetricit :  eaed.  *  non  siin».  ap, Ans. 
"»  doeet :  Ans.  --  Edd.  coll.  o.  •»*  Ezech.  c.  A,  v.  A,  ^.  "•  nottra:  :Edd.  coIL  o.  pr.  Bas.  ■»•  not  ep.  : 
Ed«l.  coll.  0.  »"  add.  :  Dei :  eaeti.  "•  add.  :  quoque  :  eaed.  —  orlg.  "*  cui.  tingularit  :  Edd.  coll.  o. 
—  orig.  "•«lecW.  :  estd.  —  eecl.  quoque  :  orig.  "*  add.  :  tunl  :  Edd.  coll.  o.  "»  add.  :  tnnt  : 
effld.  "•  quomodo :  ead.  —  Ans.  I.  5,  »■*  et  num.  :  Edd.  coll.  o.  "■  add.  :  integra  :  exd.  "•  fra- 
ctut  :  orig.  '■'  aretcit  :  Edd.  coll.  o.  "•  Dei :  Ed.  Bas.  f  no»  ^^  *£•  Ans.  I.  5.  "•  per  :  Edd.  coll. 
o.  •••osl^iidi*  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  "Hflrgfimr  ripof ,  ramos:  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  "'  «Jf- 
pandit :  orig.  —  Edd.  coll.  0.  pr.  B:is.  "•  et  «».  :  absuiit  ab  Edd.  Nor.  Vcn.  !.  M.  *•*  eopiotw  ;  Edd. 
coli.  0.  pr.  Bas.    "•  eubilit  :  Ed  Bas     "*  in  caU.  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Bas. 


f«75 


DGCRGTI  PARS  8EGUMDA.  GAUSA  XXIV.  QUifiST.  L 


im 


C.  Xtt.  Nonkabet  Deumpntrem  unhenalii  eceleHa  A  C.  XXI.  Varia  crimim  varii»  sunt  fmnis  aficiendG. 

rmltn/iuan»  uuiliilant  Itleni  UbTO  il.     CaD.  U. 


relinqiiens  unitatem 
kdem  ibidem  paulo  inferius  ^". 
Alienus  esl,  prorauus  est ,  hoslis  est  :  liabere 
^jain*  non  potesl  Denin  patreiu  qui  Ecclesiam  ^'"non 
babel  nialrem.  Item  infra  :  g  l.  Dominus  *  enim  \ 
quuni  discipulis  snis  ^'*  ananimiiatem  suaderet  et 
pacem  :  Dico  *^*»  inquit,  vobi»,  quoniam  $i  duobus  » 
ex  vobii  eonvenerit  in  terra^  de  omni  re^  quamcunque 
^^*  petieritis^  continget  vobis  a  patre  meo,  qui  in  coelis 
est,  IJbicunque  enim  fuerint  duo  aut  tres  coUecli  in 
nomine  meo,  ego  cum  eis  *^*  sum,  oslendens  *^*  non 
multiiudint,  sed  unanimiiati  deprecaiiUuni  pluri- 
mum  tribui.  Si  duobus^  inquil,  ex  vobis  convenerit  in 
terra :  unanimilateni  priua  posuit,  concordiam  paas 


Idem  libro  //»  cap,  U. 
Non  afferamns  stateras  "*  dolosas,  ubi  appenda- 
mus  quod  Tolumus  *  et  quomodo  volomus  *  pro 
arbitrio  nostro,  dicenies,  hoc  grave,  boc  leve  eai : 
sed  afferamos  divinam  stateram  de  scripturis  san- 
ctis,  lanquam  de  ihesauris  dominicis,  et  in  ilU  qoid 
sit  graviiis  appendamus : 'imo  nou  appendamus, 
sed  a  Doniiiio  appensa  recognoscamus  *.  Tempore 
•illo*.  quo  Dominus  priora  delirta  receiitibus  poena- 
runi  exemplis  cavcnda  inonslravit  *",  el  idoluin  fa- 
bricatuni  aiqne  adoratuin  esl,  ei  propheilcus  liber 
Ira  regis  coniemioris  iiicensus  ,  ei  scliisma  tenta- 
tum,  et  idololairia  gladio  pnnita  esl,  exuslio  libri 
bellica  exde  ei  peregrina  caplivitate,schisma  hiatu 


aiilc  prsRinisit,  ut  conveniat  nobi»  fideliieret  (irmi- B  ^^prae,  sepultis   auctoribus  vivis,   et   ceieris  cce- 


ler,  docuil.  Quomodo  autem  potestei  ^^^curn  aliquo 
«*•  convenire,  cui  '*•  cum  corpore  ipsius  ecclesix, 
et  cum  universa  fraternitale  non  convenit  ?  Quo- 
modo  *"  possunt  duo  aiit  tres  in  iiomine  Ghrisli 
colligi»  qiios  *^*  constat  a  Chri  >io  et  ab  ejus  Evangelio 
geparari  ? 

C.  XX.  Ligandi  el  sohendi  non  habet  potettatem  qui 
unitatem  pucis  caiholiccB  non  habet. 

Item  Aiignsliiuis  lib.  VIL  de  btipti$mo,  e.  51  ®. 

Omnibus  consideralfs  puto  me  non  temere  dicere, 
alios  iia  esse  in  donio  Dei,  ut  ipsi  etiain  sint  eadem 
doinusDei,  quae  ^^*  dicilur  sdiflcari  siiper  petrain, 
qu»  '••  nnica  coliiniba  appellatur,  qoae  "*  sponsa 
pulchra  sine  macola  et  ruga,  et  bortus  conclusos. 


lesti  igne  consumiis.  Quis  jam  dubiiavciit,  hoc  esse 
sceleratius  coinmlssom,  quod  est  gravius  vindica- 
tnm  ? 

G.  XXIl.  Ex  sola  ecelesia  sacrificium  Dominus 
accipit. 

J/em  Gregorius  i»  Moralibus,  lib,  XXXV  ^  c.  6  *••. 
Quia  exsola  ecciesia  calholica  verilas  conspicitur, 
apud  se  esse  locuin  Dominus  perhibel  «•*,  de  quo 
videatur.  In  peira  Moyses  poniiur,  ut  Dei  speciem 
•••  contempleiur,  quia,  nisi  quis  fidei  soliditaiem 
lcnuerit,  divinain  praesentlam  non  cognoscit  *••.  De 
qua  soiidiiale  Doininus  dicit :  Super  hanc  petram 
cBdificabo,  elc.  *•*.  Et  supra ;  §  1.  Sola  quippe  est,  per 


puicnra  sine  macuia  ei  ruga,  ei  uunub  uuuviusub,      wuii»m#v«^,  ^•v.      . r—    •  -  -    •• 

fonssignatiis,  puieu8»«aquavivaB,  paradisns  cnm  C  quam  sacrificium  Dominos  libenier  accipial ;  sola. 


friicto  pomorom ;  qoae  domos  etiam  dayes  accepit, 
ac  potesiaiein  solvendi  et  ligandi.  Hanc  domom  si 
qois  corripientem  corrigeiiieinque  contemserit,  sit 
tibi^  ^*  sicul  ethnicuset  pubiicanus.he  hacdomo  dlci- 
tor  ''^  :  Domine^  dilexi  decorem  domus  tuoe,  et  toeum 
habitationis  glorim  tuw  ;  et :  Qui  "•  habitare  facil 
unanimes  in  domo  ;  et :  Jocnndaius  "•  sum  in  his^ 
quoB  dieta  sunt  mihi :  in  domum  Domini  ibimus ;  et 
••^ ;  Beati,  qui  habitant  in  domo  ftia,  Domine  ;  in 
sa^cula  saeulorum  laudabunt  te. 


qo£  pro  erranlibus  fiducialiter  iiiiercedat  "■.  Unde 
eiiam  de  agni  hostia  Dominus  praecepit,  dicens  "•  : 
In  una  domo  comedetur  "%  nec  efferelis  *■•  de  eami' 
bus  ejus  foras  *••.  In  una  namque  domo  *agnus  *  *'• 
comedilur,  quia  inuna  calholica  ecclesia  vera  liostia 
redemioris  "*  immolalur.  De  cojos  carnibos  divina 
lex  efferri  foras  probibei,  quia  sanctom  *"  dari  car- 
iiibusvetat.  Sola  "»  esl,  in  qua  bonum  "^frucluose 
peragiiur,  unde  el  mercedem  "•  denarii  non  nisi 
qui  intra  vineain  bboraveraui  acceperuut.   Sola 


NOTATIONES  GORREGTORUM. 

G.  XIX.  »  Si  duobus  :  Sic  legilnr  in  oclo  veiuslis  D  «'"«0       .  ,  ...  ...;k.i«- 

B.  Gypriani  codicibus  et  hic,  et  aliis  locis,  ubl  haec  •  G.  XX.  •  Antea  el  hoc,  el  sequens  caput  tribiic- 
evangelii  senlenlia  affertur.  In  vulgalis  tamen  est,  baniur  Hieronymo  *"\  qnemadmodum  eiiam  apua 
Ht  antea  apud  Gratianuui :  Si  duo  ex  volns  conve-     Anseluinm  et  in  Polycarpo. 


QUiEST.  I.  G.  XIX.  »"  Ans. 1. 5,  c.  *•  (o^.  Polyc.  ili.  *»•  qui  untversalis  eccletitv  non  tenei  unitaiem  :  Aiis.— 
Edil.  loll. o.  •»» add. :  «i«,  ut :  Edd.  coll. 6.  pr.  B;.».  «*•  Mallh.  c.  18,  v.  19, 20.  '' ita  in  Eild. coll.  o  «^Ver- 
cunque  —  contimjent :  exi\.  "•  his :  ex6.  pr.  Arg.  B:is.  »*»  ostendit :  Edtl.  coll.  o.  J^ipse :  eaeii.  ••  alw :  td. 
Bas.  «^•flMiiEdd.coll.o.  «"adJ.:/iMr«m;ead.  **»7iiod:Ed.Lugd.ll.  =  C.XX.  '-itamEdd.  coM.o--- 
An».  I.  5.  c.  3  (4).  Polyc.  1. 7,  l.  5.  '*»  Malili.  1. 16,  v.  18.  »»»Cam.  c.  6,  v.  8.  »•»  Ephes.  c  5,  v.24.  " 
et  put,,^elpar,  :  Edd.  cuil.  o.  "»  Mailh.  c.  18,  v.  17.  "*  Psal.  25,  v.  8.  »•»  Psal.  67,  v.  7.  ••« 
Lculalu»  :  Edd.  coll.o.  —  cf.  Psal.  121,  v.  1.  "^  i»sal.  85,  v.  5.  =  C.  XXI.  "•  cf.  Prov.  c. 
"»  cf.  Exod.  c.  5i.  Nuni.  c.  16.  Hierem.  c.  56.  —  C.  XXII.  "•  Ans.  I.  1,  c.  56  (57).  Polyc. 
'''^prohibet  :'Ed.  B;\s.  "»  /'/ideMi :  Ans.  — Edil.  coll.  o.  —  (cf.  Exod.  c.  55)  »*»  agnoieit 
Malth.  c.  16.  V.  18.  *•*  epclesinm  meant  :  Edd.  roll.  o.  *••  intercedet  :  Ed.  Bas.  ••*  Exud.  c  12,  v.  Ib. 
'"  comeditis  :  Edd.  Nor.  Yeii.  l.  —  comedetis  :  Edd.  rell.  —  add.  :  agmm  :  Edd.  Bas.  Lngdd.  II,  IIL 
efTeratis  al.  efferatur  :  Ans.  —  afferetit  :  Edd.  \ en.  II.  Par.  Lngd.  L  **»  extra  fores  :  Edd.  coll.  o.  ab- 
esi  ab  Ans.  "»  redemiori :  id.  *'»  .MaUh.  Q.  7,  v.  6.  •'»  toius  hrc  vers.  abesl  a!»  Aiis.  "*  opus  fton.. orig. 
"•  Matlh.  c.  20,  V.  9. 


11,  V.  1. 

I.  7,  I.  5. 
;  ib.  —  cf. 


««75  DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XIJV.  QUiEST.  I.  «76 

eftt,  qiw.  ki\n  se  |K>sitAR  vnliila   cariiaiis  compage  A  non  affert  **%  noljte  reclpere  eum  in  domunn,  ncj 

ciistodit.  Unde  el  aqiia  "*  diliivii  arcam  quidem  ad     Ave  ei  dixerilis.  Qoi  enim  dicit  illi  Ave,   comma- 

subltmiora  sustulii,  omnes  autero,  quos  exira  arcam     nicat  ejus  malignis  '**  operibus.  i  Horc  **^  Joannet 

invenit,  exstiniit  »".  de  schlsmalicis  sive  hxrelicis  deteslandts  •••  qu» 

C.  XXIII.  Non  exhibet  fidem  Christo  qui  eorpui  eju$     verbis  docuit  eliam  factis  exhibuit.  §  \.  Narrat  enin^ 

(iucerpit.  ^^  .jj^  autlilor  illius  «••  sanclissimus  *•'  et  martjr 

Iiem  Ambrosms  t«  ar/,/io/i.  funebri  de  obiiu  fortissimus  Polycarpus.  Smvma^orum  anUstes.  quod 

iratris    •  ^       r     »       .  ^ 

'  *  '••  leinpore  qiiodam,  qoum  apud  EpheHum  balneat 

Advocavit  ad  se  Cypriauus  p  episcopiim  Saiyrum,      ^^^^^^,  gratia  fuisset  ingressus,  et  vidisset  ibi  Ce- 

nec  ullam  verain  puiavii ,  iiisi  ver»  fldei  graiiam,      Hiiihum,  exsilierit  »•  coniinuo,  el  •••  discessprii  ••* 

perc.inctattisque  ex  eo  "•  est  uinimnam  "•  de  epi-     „^„  ,^^„5^  ji^ens  :  Fugiamus  hinc,   ne  et  -  bal- 

seopis  catholicis  esset,  Iioc  esl  si  cum  Romana  ec-     „eae  ipsae  corruant  «••,   in  quibus  Cerinlhus  laval 

clesia  convcnireL  Et  forle  ad  id  locorum  in  schi-     m  inimjcus  verilatis.  Idem  eiiam  Polycarpus  Mar- 

smate  regionis  illins  ecclesia  eral.  Lucifer  enim  se     ^joni   aliquando  quum   occurrissel.    dicenli  sibi  : 

a  iiostra  coinmuiiione  •  lunc  lemporis-  diviserat,  et     Agi.oscis  •••  nos?  respondil :  Agnosco  primogenilum 

qtianquam  pro  fide  exsulassel,  el  fidei  su£  rcliquis-  B  g^^i^ngg^ 

sct  licre.lcs,  non  pulavit  taineii  fidem  esse  iu  schi-       *  ^^„  ^    ^  1    .      »  o  .  • 

^.««•..    i\i....  ..»:  n  I  f^         .  .  C.W\.Profanu8ett  extraeccletiamB.Petrtagnum 

Kmatc.  Natn  eisi  fidetn  erga  Deum  teiiereni,  tamen     ^      ^  •       '       comedere  tentans.  . 

erga  Dei  ccclesiam  non  lenebanl,  cujus  paliebantur  .       .,.  ^  n  m« 

«^i...  -..«« I  .        I-  •  I-     .  .        .  .  It^m  llieronyinus  ad  Dnmasum  •••. 

▼elui  quosdam  arlus  dividi  el  inembra  lacerari.  .  ''        .        . 

ir,^„;',  , ,^.     ^    I    .      ,^,  .  .  ..  Quoniam  veluslo  •  onens  iiiier  ^e  populomm 

meniin,  quuin  propierecclesiain  Chnsius  passussil,         ^  ^,  ^     ..       . 

Ai  ^^..v..«  /M  ,•  .•        I    •     ..  . .  .  ...  fiirore  collisus  indiscissain  ••^  Domini  tiinicam    ct 

et  corpus  Chribti  ecclesia  sil,  non  videiur  ab  his  """'^  ^  r     .     ,.         ..      i-u  •    • 

-.»k:lo..:  r»i.-:«»     r  1  u  .  desiiDer  lcxiam  •••per***  frusla  discerpit,  ei  Chrisii 

exliiberi  Chnsio  hdes,  a  quibus  evacualur  passio  "''^"i^'  ic  »   i       y  y  t 

->;..c  «^«....^..«i«i  I-  .    1  •.       •  •  -         .  vineam  vulpes  exierminant,  •ul  inter  lacus  contri- 

ejus,corpiisniie"»dislrahilur;  iiaqueqiianivisgratiae  .  ..  u     .  j-<r    1    n»    1*   i> 

te„us  ,  ienerei.  ei  metueret  lanli   nominis  .lebitor  "^  •""  "«"  ^^^'  '"•"','"•  *"'""'*       "»"  .f""' 

navigare.   tan.en  eo  Iransire  n.«l,.il.  ubi  luio  '••  «'gna""» « ««orlus  .He  co..cl..s.i8  s.l  possil  mtell.g.. 

possei  '•»  exsolvere  '•».  Judicabat  enl.n  diyi,.»  sola-  *«•«> «"""  «'"'edram   Petri  c.  fi.lem  aposiolico  ••« 

tionis  '  graiia.n  in  affectu  ac  fide  esse.  quam  quia  »'«  '"'"•»'«":  "^T  •=""*"'*"'"";:■  '"'^  """'  ""» 

•"siai„„.   ubi'"pnn.um  copia  liberior  ecclesia  anim»posiula«sc.bum  undeo^.mCbr.st.  »esi.m..,n.. 

r.iii    :.»..i^.»  »^..    i-o.  1«.   n  •       ..        .            ..  suscepi.  Neque  vero^"Unta^**  vasiiias  ■**eleiiienu 

luii,  iinplere  non   distiilit,  Dei  gratiam  et  accepit  ^         \       . 

desideraiam,  et  servavit  acceplam.  C  Hquentls,  el  interjacens  longiludo  •»  terranim  nie  a 

C.  XXIV.  Etiam  corpore  ab  eo  recedendum.  esi,  qui  P'^*'^*»  margarila  poluil  inquisitione  prohil^re. 

fidem  Christi  non  habet.  Ubicunque  •»•  fueril  corpus,,illuc  •»»  congreganlur 

Jtem  Beda  super  epistolam  Jonnnis  secundam,  e.  un.  •'•  aiiuila  •".  Profligaio  a  sobole  maia  palrimonio, 

€  OuHiis  "^,  qui  recedit,  ei  non  permanet  in  do-  apud  vos  «olos  incorrupta  palrom  •••  servalur  he* 

ctrina  *••  Chrisli,Deiim  "»  non  habel.Qiii  perinanel  redil»8»«».  Ibl  cespiie  terra   foecundo  ■»•  domini^i 

in  doclrina  «••  Chrisii,  hic  et  Palrem,  ei  Fllium  •••seminis  puriiaiemcenienofnictureferi,hicobniia 

habet.  Si  qiiis  venit  *»»  ad  vos,  ei  hanc  doctrinam  ■•*  sulcis  frumenta  in  •••  loliuin  avenasque  degene» 

NOTATIOMES  CORRECTORUM. 

C.   XXin.  P  Cyprianus  :  Apnd  B.  Ambrosium  et  c*)llectoribus.                                       ^ 

Anselmiim  legitur  :  Advocavit  ad  se  episeopum  Sa^  '  Solutionis  :  In  aliquot  manuscrlplis,  et  apud  tL 

tyrus.  Narrai   cuim  Ainbrosiiis   Satyrum   frairem  Ambrosiiim,  et  ceteros  coUeclores  legitur  :  divinm 

suuin,  qiium  in  Sardiniam  appulissel,  ad  se  episco-  tolutionem  gratice.  Sed  ob  glossain  non  est  emenda- 

puin  Sardum  vocasse,  ut  sciret,  Luciferiaiiusiie,  an  tum;operje  preliumautem  fuerit  integrum  Ambmsii 

caiholicus  esset.  Sed  oi)  glossam,  el  euin,  qui  casum  locum  perlegere. 

scripsit.  non  esi  miilaiom.  C.  XXV.  •   fetusto :  Antea  legebatur  :  vetus  "\ 

^/''ceiiiif  ;Aiiiealegebainr:/'a?(/us*.  Restitulum  est  D  IDmendatum  esl  ex  originali,  quoniam    glossa  ni- 

ex  aliquot  vetustis  exeniplaribus, originali, el  ceieris  bilominus  conveuil. 

Qu^sT.  I.  C.  XXII.  »'•  Genes.  c.  7.  *''  occidit  :  Ans.  =  C.  XXIII.  "•  Ans.  I.  12,  c.  48.  Polyc.  I.  7. 
t.  4.  *"  eodem  :  Edd.  coll.  o.  »••  uirumne  :  Kd.  Bas.  "»  atque  :  Edd.  coll.  0.  *  iu  in  eaed.  »•»  lule  : 
e:Pd.  »■*»  vossil  :  Ed.  Bas.  "*  toUere  :  Ed.  Arg.  "■  quidem  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III. 
"« ii(  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  =C.  XXIV.  "»  Coll.  tr.  p.  p.  2,  l.  50,  c.  13,  U.  »  Jo:ui.  c.  «.  v.  9-M. 
"•  a»ld.  :  Jesu  :  Ed.  Bas.*  "•  hic  Deum  :  Edd.  coll.  0.  »••  add. :  Jesu  :  Ed.  Bas.  *••  t'if»*ri7  :  Edd.  foll. 
o.  "•  uffevet  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  »»»  malis  :  Edd.  coll.  o.  *•*  add.  :  enim  :  ead.  pr.  Liigdd.  If, 
III.  »»■  vitandis  :  Edd.  coll.  0.  *»•  ejus  :  esed.  *•*  add. :  vir  :  capd.  "•  ^itia  :  eaid.  "•  exiil  :  E<i. 
B:»s.  -  exire  :  Edd.  rell.  •••  abest  ab  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  ***  discessit  :Edd.  coll.  0.  »•»  non  esl  in 
Ed.  Bas.  »•»  nos  eorrumpant  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  •»*  lavantur  :  Edd.  coll.  o.  »•»  agnosce  :  eaed.= 
C.  XXV.  •••Ep.  teiiiporis  inceiii,  sed  genuina,  ut  videtur.  —  Ans.  I.  I,  c.  64  (65).  Polyc.  I.-9.  l.  4. 
ila  eiiam  Ans.  «•'  indiscussa  :  Ed.  Arg.  —  cf.  Joaii.  c.  19,  v.  25.  •••  coutexlam  i  Kdd.  Bas.  Nor.  Par. 
Liigdd.  »••  mittuiatim  per  frusta  :  Ans.  —  Edd.  coll.  0.  »*•  et  diff.  :  Edd.  coll.  o.  »"  cf.  Roin.  c.  I. 
•«•«mVn  :  Cdd.  Bas.  Lug  Id.  II.  III.  •*»  tanti  :  Edd.  coll.  o.  »'^  abest  ab  Ans.  »'•  laiitudo  :  Kdd.  coll. 
o.  »»•  Maith.  c.  16,  V.  28.  »"  iliie  :  Vulg.  —  Edd.  coll.  0.  »'•  congregabuntur  :  ib.  —  Ans.  »»•  et  aqu.  : 
Vulg.  —  Edd.  coll.  0.  »»•  omnino  :  Edl.  coll.  Q.  »»*  auctoritas  :  e«d.—  Ans.  »»»  fmcunda  :  Ed.  Ba». 
"'  cf.  Matdi.  c.  13.     »»^  obrupta  :  Edd.  V«o.  I,  II.    »»•  abest  ab  Ans.  «l  Edd.  Arg.  Bas. 


«77 


DECReil  PARS  SfiCtJNDA.  GAUSAXXIV.OUiEST.  I. 


I27f 


rant.Nuiic  in  occidenie  sol  jiisUiia!  oriitir,  in  orienie  A  mus,  Vides  exsecutorem  coelesliam   praccepioriini. 


soiem  Liiciferiile,  qni  ceciderAt,  siipra  sidera  posuil 
thronuin  suiim.  Vos  **'  estis  lux  mundi,  vos  sal 
lenaR,  vos  aiirea  vasa  et  argentea  :  hic  tesiacca  f 
vasa*vel  ligiiea*,  virga  ferrea  *  et  aeterno  ■■*  ope- 
riunlur  inctHidio.  Quanquam  igitur  tui  ine  terreat 
rongnitudo,  iiivitat  tamen  huinanitas  *'*.  A  sacer- 
(foie  victiinn  '**  salutein,  a  pasiore  praesidium  ovis 
flagito.  Faliscat  "*  invidia  Romani  cuiminis,  rcce- 
dat  amhitio.  Gum  successore  piscatoris  et  discipnlo 
*'^  criicis  *"  ioquor.  Ego  nullum  pr<emiuin  "*  nisi 
Ghrislum  sequcns,  beatiUidini  luae,  id  est  cathedrae 
Petri  "*,  coinmiinione  consocior  "••  Super  •*•  illam 
pelram  aedirtcaiam  ecclesiam  scio.  Quicunque  *•* 
extra  hancdomum  agnum  comederit,  profanus  est, 
Si  quis  in  arca  Noe  **•  non  fnerit,  peribit  rrgnanie 
diluvio.  Et  qula  pro  mers  facinoribus  ad  eam  solitu- 
dinem  conmiigravi,  quaeSyriam  juncto  '**  Barbariae 
ilne  determinat,  nec  *^^  possum  sanctum  Doinini, 
lot  interjacentibus  spatiis,  a  sanclimoiiia  tua  semper 
expetere,  itleo  ■**  'hic*  coUegas  luos  iEgyptios  con- 
fessores  •*■  sequor,  et  sub  onerartis  ■*•  *  navibus  * 
parva  navicuia  deliiesco.  Non  novi  Vitalem,  Mele- 
tiuin  ^^  respiio,  ignoro  Paulinum.  Quicunqne  ■*• 
tecuni  non  colligit,  spargity  hoc  est,  qui  Gbristiuon 
est  anlichristi  esl. 
G.  XXVI.  Barelicorum  contortia  a  calholicis  $unt 

fugienda, 
Iiem  Ambrosius  in   commentarii»  ad  c.  9 

Lucw  •*•. 
Qu3'  dignior  doinus  apostolicse  prxdicalionis  in- 
gressii,  qiiaiii  saiicta  ecciesia?  aut  quis  praeferendus 
magis  omnibus  videtur,  quam  Ghrislus  '^^,  qui  pe- 
dessuis  lavare  consuevtt  hospitibus,  et  quosciinqiie 
8ua  receperit  domo,  poUulis  non  patitiir  *^'  liabi- 
tare  vestigiis,  sed  maculosos  licet  viiae  prioris,  in 
reliqumn  tainen  dignatur  ■*•  inundare"'*  processus? 
Hic  cst  igiiur  solus,  quem  neino  desererc  debet, 
ncino  inulare,  cui  bene  dicilur  ••*  :  Domine^  ad 
quem  ibimus  ?  verba  tiia  aternat  habes^  et  nos  credi- 


qui,  quoniam  non  mutavit  hospttium,  cosiestls  *'• 
consortium  hahitationis  •••  emeruit?  Fides  igilur 
inprimis  Ecciesi.-e  quaerenda  mandalur,  in  qua,  sS 
Ghristus  babilator  sit,  haud  dubie  sil  legenda  ■•*. 
Sin  vero  popiilus  perfldus,  aut  praeceptor  haereticus 
deformet  habitaculiim  *••,  vilanda  haereticorum 
commnnio,  fugienda  synagoga  censeiur,'exciitiendus 
pedum  pulvis,  ne  fatisceiilibus  perndiae  slerilis  sic- 
citatibus  tanquam  huini  *•*  arido**^  arenosoqiie 
mentis  tuae  vestigium  poHuatur.  Nam  siciil  corpo- 
reas  innrmiiates  popnli  Adelis  siiscipere  iii  se  de!)et 
evangelii  praedicator,  'et  tanquam  propriis  inanla 
gesta  pulveri  comparanda  allevare  atqne  abolere 
Te$tigiis%  juxla  quod  scriptnm  est :  Quis  •••  in/Sr- 
maltir,  et  ego  non  infirmor?  ita,  si  qua  cst  ecclesia, 
quae  fldem  respuat,  nec  aposiolicae  praedic:iiionis 
fundamenta  possideat,  ne  qnam  labem  perfldiae  pos- 
sit  aspcrgere,  deserenda  est.  Quod  Apostoliis  quo^ 
qne  evidenter  asseruit,  dicens  *••  :  Hmeiicum  ho^ 
minem  post  unam  **•  et  seeundam  ••*  correptionem 
«•«  devita. 

G.  XXVII.  Nec  peccntii  »o/i>f,  nec  cceleste   rcgnum 
ingredi  potest  qui  ab  unitaie  ecclesiai  est  divisvs, 

Item  Beda  tuper  Matthceum  in  homilin  de  festo  npo- 

stolornm  Petri  et  Pauti^  ad  c,  16   Matthan***, 

Quicunque  ab  unitaie   fnlei  vel  socielalis  Pelri 

apostoli  qiiolibet   modo   semetipsos   segreg:uii**S 

tales  nec  vinculis  peccalorum  absolvi,  nec  januain 

C  possunl  regni  coelestis  ingredi. 

G.  XXVni.  Non  suscipiuntur  eorum  sacrificia,  quO" 
rum  fides  reprobntur  el  vita, 

Item  Hieronymus  in  Amos  Prophetam,  ai  c,  5  ***. 
c  OdS  *••  et  projeci  fcstivitates  vestras,  et  non 
capiain  odorem  coetuum  veslroruin.  Quo<l  si  allule- 
riiis  mihi  holocausioinata  et  munera  vestra,  non 
accipiam,  el  vota  piiiguiuin  vestroruin  non  *•'  re.«pi- 
ciam.  >  §i.  Odit  autem  DAis,  et  iion  solum  odit, 
sed  et  •••  pfojecit  •••  fesiivitates  eorum  »,  qui  noii 

NOTATIONES  GORREGTORUM. 
t  Vir^a  ferrea  :  Apnd  B.  flieronymnm   legitur  :  D      G.  XXVIH.  «  Eorum  :  .n  commentariis  B.  fliero- 
Yirgnm  jerram  et  wternnm  operiuntur  incendinm  "*.      nymi  hic,  qiiemadmodum  el  aliis  loci?  Iifijus  capi- 
Sed  ob  glossam   noii  esl  eiuendatuin,  qii:c   etiam      tis,  snnt  aliquot  verba  iuierposiia.  Sed  Ivo  hoc  loco 
cans:i  ftiit,  ciir  :iliquot  aliis  locis  satis  vibuin  fuerit      habel  ul  Gralianus. 
indicare  in  margiiie  leciionem  ipsain  originalis. 

QciEST.l.G.XXV.«*«Matth.c.5,  v.  U.tr<»«/<?a  :  Edd.  coll.  o.— 2Tim.  c.^,v.  20.  —  et  Ans.  ^^^ffter- 
««m  —  mc^ndmm  :Edd.coll.o.pr.  Bas.  Par.  Liigdd.  ■**/jMmi/ffii«:  Edd.coll.o.  **•  ricamam «fl/ii/ii ;  orig.— 
Aii8.  ■'•  Facesnnt :  ib.  ***  discipulorum :  Aus.-^discipuli :  Ed.  Bas.  —  discipulum  :  Ed.  Arg.  — •  discipulo  : 
Edd.  n  II.  ***  C7irii/f :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  *»*  ;)nmMm :  ong.  —  Ans.  «'^ Benti  P. : Edd.  Arg.|Bas.  —  sanct, 
i^.^Edd.  rell.  *»»  co/i»oi/ior  :  Edd.  coll.  o.  *••  Maith.  c.  ^G,  v,  18.  ••' Exod.  c.  12,  v  46.  *■•  Gcn.  c.  7. 
•»»  eonjuncto  :  Edd.  «•i»II.  o.  «*•  non  :  eaed.  *"  Jdeoque  :  eaed.  —  seqii.  :  hic  :  iieque  ap.  Ans.  leg, 
«*■  martures  et  conf.  :  Edd.  coll.  o.  ***  honornriis  :  Ed.  Bas*  —  horaris  :  Ed.  Arg.  —  sequ.  : 
nav.  :  ahesl  ab  Aiis.  *^*  Mileium  :  Ed*!.  (oll.  o.  **•  Mailh.  c.  12,  v.  30.  =G.  XXVI.  ***  Ans.  I.  5,  c.  25 
(-22).  Polyc  I.  3,  t.  iill.  **'  :idd.  :  est :  F.4I.L  coll.  0  pr.  Ln;;d.  I.  —  cf,  Joaii.  c.  13.  ***  patiatur  :  Ans. 
—  Edd.  coll.  0.  pr.  Li-gd.  II.  ■^»  dignetur  :  E;ld.  Arg.  Bas.  Liigd.ll.  *'*  mutare  :  orig.  *»*  Joan.  c.b, 
\.  (iJ.  *•»  coelestinm  :  Edd.  coll.  o.  ***  coii»ccra/ionif  :  Aiis.  *"^  legendum  :  Edd.  coll.  o.  *••  add.  : 
ecciesicp  :  eaed.  pr.  Arg.  ••* /iiimo  :  Buhiii.  **^  aridat  arttiiosa*que  :  Edd  coll.  0.  pr.  B:»s.  —  humida: 
areuoi^aque  (missa  voc. :  humi)  Aus  *•»  2  Gor.  c.  i  I,  v.  29.  *•*  Til.  c.  5,  v.  10.  **•  prirham  :  Ans.  -- 
E«ld  coll.o.  pr.  Bas.  ***c/  a//cnim  :  Ed.  Bns.,  absunt  ab  Edd.  rell.,  in  qulbus  esl  :  prim,  sctltcet. 
iorreciionem  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Aig.  =  G.  XXVIl.  "•  Ivo  Decr.  p.  6.  c.  2?>.  •«*  segregeverint  :  Edil.  coU. 
o.=<:.  XXVII'.  «^*  lv«»  Oerr.  p.  2.  c.  i08.  ■'^*  Amos  c.  .S,  v.  21,  22.  ,*"n?WMflm  :  Edd.cuil.o.  ***  alnst 
au  iisd.  pr.  LtJg;ld.  II,  IIL    ^^^piojicil  :  cajd.  pr  Lugd,  IL  —  cf. G.  1, qu.  I, «•61. 


1279  DECRETl  PARS  8ECUNDA.  CAUSA  IIIV.  QUJEST.  L  t9M 

celebraiit  fesiiviuies  Dei,  sed  siias.  Et  poi i  pauca :  A  iittm  non  fiiit.  Si  vero  Apud  Comelium  ruit,  qai 


I  2.  OdisMd^  aulem,  et  pm/icere,  et  non  odorari, 
bomana  loqnitiir  similitiidiiie,  iit  nos  aflectuni  Dei 
nosiris  sennonibus  cogiioscainus  *'*.  Et  "^  si  obtule- 
rint  holocaiisla,  ut  videantiir  jejunare,  dare  eleemo- 
syiias,  pudiciliam  polliceri  (qiise  holocaiista  sunt 
vera)»  non  ea  suscipit  Dominiis,  *nec  *'*  dignatur 
aspicere  pinguissiinas  hostias  eorum".  Non  enini  *^' 
•acrificioruui  magnitudinem,  sed  offerentium  me- 
rita  caiisasi|ue  dijudicai.  §  3.  Uiide  ef  vidua,  qos 
*in  evaiigetio*  "^  in  corbonam  duo  minuta  miserat, 
omnibus  a  Salvatore  praefertur,  quia  Dominus  non 
ea,  quae  olTeruntur,  sed  voluntatem  respicit  ofle- 
rentium. 

C.  XXIX.  Uot  carnai  non  m/,  ibi  fides  vel  iuitiiia 
locum  tton  habei, 

iiem  Augiistinus    de  lemone  Domini  in    monte^ 

lib.  /,  c.  9. 

Ubi  sana  lides  non  est,  iion  poiest  esse  Ijustitia 

quia  "'jiislus  ex  lide  vivil.  Neque  scbismatici  ali- 

quid  sibi  ex  isla  mercede  proinittant,  quia  simili* 

ter,  ubi  caritss  non  est,  non  potest  esse  justitia. 

Dilectio*'*  eiiim  proiinii  malutn  non  operalur,quam 

si  baberent*^',  iion  dilaniarent  corpus  Christi,  quod 

eslEcclesia"*. 

C.   XXX.    A  fide   recedens   Spiritui   perfectionem 
amittit» 

Iiem  Innocentius  Papu  ad  Alexandrum,  eptst, 

XVIIJ^K 

H:erelici,  quiifn  a  fide  calbolica  desciveruni*'^. 


Fabiano  episcopo  legitima  ordinaiione  succes- 
sit,  et  quem  pneter  ***  sacerdotii  lionorem  mar- 
tyrio  quoque  Dominus  glorificavit,  Novatianiis  iii 
ecclesia  non  est,  nec  episcopus  compiitari  potest, 
qiii  **^,  evangelica  et  apostolica  tradtlione  conleinta, 
nemlni  succcdeiis  a  se  ipsoortus  esl.  Uabere  nam« 
que  aut  tenere  ecclesiam  nullo  niodo  poiest  qui  or- 
dinatus  in  ecclesia  non  est.  Et  paulo  post .  |  2. 
Quod'"  vero  eundem,  quem  et  nos«  Deuin  Patrem» 
eundem  FiliumChristum,eundem  Spir:tumsaiictiim 
nosse  dicuniur,  nec  hoc  adjuvare  lales  potesl.  £f 
infra  :  {  3.  Invenimus"*  in  tali  facinore  non  soliiiii 
duces  et  auctores,  sed  eliam  parlictpes  poenis  de- 
siinari,  nisi  a  communione  maloruin  se  sepa/ave- 
B  rint,  praecipienle  per  Moysem  Domino  et  dicente  '*^ : 
Separamim  a  tabernaeulii  hominum  istorum  durissi- 
morumf  et  nolite  tangere  ab  '*'  omnibus,  qute  hunt 
eii  "*,  ne  simul  pereatis  in  peceatis  eorum,  Et  quod 
comminatus  per  Moysem  Dominus  fueral  implevii, 
et  quisquis  "^  se  a  Core,  *et*  Dathnn,  et  Abirou 
non  separasset,  poenas  siatim  pro  impia  commu- 
nione**^  persolveret.  Quo  exeinplo  oslenditur  et 
probatur,  obnoxios  onines  *et*  culpx  et  pcen^  fii- 
tiiros,  qui  se  schismalicis  contra  praeposiios  et  sa- 
cerdotes  irreligiosa  leineritate  niiscueruit,  sicot 
etiam  per  Osee  propbelain  Spirilus  saiictus  testa- 
tur  et  dicit  '*'  :  Sacrificia  eorum^  tanquam  panis 
luctus,  omnes  *'*,  qui  manducant  ea^  contaminabun' 
<tir,  docens  scilicet  et  osiendeus,  oiniies  omnino**^ 


runt. 
C.  XXXI. 


Sacri 


oficii  ^  pofestate 
haretici» 


penitus   carent 
lib.  /, 


perfectioiieni   Spiriiu^i,  qnam    acccperaiit,   aiiiise-  ^  cuni   auctoribus**'  supplicio  coiijungi  ***,  qui  fue- 

rint  eorntii  peccalo**'  eontaininati.  Qiiae  ergo  apud 
eos  inerita  esse  circa  Deuin  pos^unl,  qulbus  sup- 
plicia  divinitiis  irrogantur?  Etinfra  :  §  4.  Si  autein 
foris  cuncti  haeretici  et  scbismatici  non  habeut  Spi- 
rituui  sanctum,  et  ideo  apud  nos  eis  ***  inaniis  iin- 
ponitur,  ut  hic  accipiatur  quod  illic  iiec***esse, 
nec  dari  potest :  manifestuin  esi,  nec  reniissioneni 
peccatorum.  dari  per  eos  posse,  qnos  constet*** 
Spirilum  sanctum  non  habere. 

C.  XXXII. 


Item  Cyprianus   Magno  fiiio  salutem , 
ep.  6  *•». 

Didicimus*s*omnesomnino  baereticos  ei  schisina- 
tioos  nil  habere  potestatis  ae  juris.  Propter  qitod 
NoTatianos  nec  debet  n^cpotest  excipi,  quominus 
Ipse  quoque  extra  ecclestam  consistens,  et  contra 
pacem  ac  dilectionem  Christi  faciens,  inter  adversa- 
rios  et  anlicbristos  computeiur.  Et  paulo  post  :  §  1. 
Ecclesia  una  esl,  quse  ona  et  iRlus  esse  et  foris  non 
potest.  Si  eniin  apud  Novatianuin  est,  apud  Coriie- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 


Proprio  spotientur    honore  qui   comra 
pacem  ecclesiof  nituntur. 
Item  Liberius  Papa  in  ep.  ad  Athanaiium  **^ 
Qiii  conlra  ecclesiae  pacem  sunt,  si  ifigiiitatcm 


""  Odisse  :  Ante  haec  verha  apod  B.  Hieronymum  D      C.  X^X.  ^  Oficii  :  Sic  est  eniendatiim  ex  ple- 
et  Ivoneni  aniecedit  c.  Odit.  siipra  I,  q.  4.  risque  velustis.  Aniea  legebalur:  sacrifivii\ 


QOiBST.   I.  C.  XXVIII.   "•  cgnoscimus  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.    "»  Sed  et  :  Ed.  Has.     ^'^  h(rc -- eorum  i 

ap.lv.  iion leg.    *'*  abest  ab eod.—  ^am  non :  Edd.  coll.o.     *^*cl.  Marc.  c.  12.  =  C.  XXIX.    *"  \hun.  c.  !,  v. 

■      •»*Roiii.c.13,v.lO.     *"ad.l.:/iur«f/ici:  Edd.  coll.o.     *"  add. :  cfll/io/iV/i :  ejed  pr.Lugd.  I.=C.XXX. 


:?:' 


"*scr.  A|4I5. 
runt :  Ed.  Bas.  • 


Aiis.  1.  ilr.oi.  Polyc.  i.7.1,  5.- 
•  dfsiiterint :  Edd.  rell.=rC.  XXXI. 


-  cf.  C.  1 .  q.  1 ,  c.  7o.    **•  desisierenl :  AiiS.  —  diueue^ 
ita  Edd.  coll.  o.     ***  scr.  A.  255.  —  Aiis,  I.  li,  c.  4i. 


Edd.    roll.   (I.    **^  tti^tit 


«':pd. 


•••  I  f. 


Polyc.  I.  7,  l.  5.     *••  Uicimus   :  orig.  —  Ed.   Arg.     "»   post 

C.  7,qH.  1,  c.  9.    **•  cf.  C.  I,  qu.  I,  c.  70.    »"  Nuin.  c.   16,  v.  i(5.    »»»  de  :  ¥M.  coll.  o.     »"   eorum 

e:ed.     •*•  'AiUU  :  qui  :  e:F«t.    •»*  pia  comm.  :  Ed.  Ilas.     **"  Os.  «•.  9.  v.  4.     **»  et  omn,    :    FM.   ooll 

•»*  et  omn.  :  Eil.  Bas.     •"  add.  :  suls  :  E«ld.  roll.  o.     *»•  conjugii  :  Kd  I.  Nor.   Ycii.    I,  1)      »» 

Kdd.  coll.  0.     »*•  abcst  ntiorig.     ***  noM «li  :  KiUl.  cotl.  o.     **•   iousint  :  tx^l.  =  C  XXXII. 

Psfudoisidori,  cf.  coiic.  Later.  sub  Mavlino  (.4.  «-  Ans.  i.  5,  c.  05  ^09). 


peccjti*  : 
»•«  Capiil 


mi 


DECRETf  PARS  SECUNDA. 


aiit  ciiigulum  mililia)  **'  li^tbeanl  '^*,  nudenlur  eis.  A 

Si  auteiii  suut  privati,  siquidem   iiobiles  existunt 

**^,  suarum  substanliarum   proscriplionem  patian- 

lur  ;  si  auiem  ignobiles,  non  solum  in  corporever- 

liereiitur,  sed  exsilio  perpetuo  castigentur. 

C.  XXXlll.  Non  conseeratt  nee  consecratur  in  schi- 
smate  constitutus  episcopus. 

Item  Pclagius  Papa  '*'. 
Pudenda,ut  ita  dicam,  rapina  in  divisione  est  non 
consecratus,  sed  exsecratus  episcopus.  Si  enim  ip- 
sum  nomen  consecraiionis  raiionabili  ac  vivaci  in- 
tellectudiscuiiiuus,is,  qui  cum  universali  detreciat 
coiisecrari  ecclesia,  coiisecratus  dici  vel  esse  nuJla 
raiione  poterlt.  Consecrare  enim  est  simui  sacrare. 
Sed  ab  ecclesi»  visceribus  divisus  et  ab  apostolicis 
scdibus  separaiusexsecrat  ipse  potius,  et  non  con-  B 
secrat.  Jure  ergo  exsecraius  tantum,  non  consecra- 
tus  poterit  dici,  quem  simul  sacrare  in  unitate  con- 
junciis  membris  non  agnoscit  ecclesia.  Videamus 
tanieii,  nlrum  vd  ipsarum  consueiudinem  partium 
in  sua  ordiiiatioue  '*'  conservaverint  **^.  Nempe  is 
**'  mos  anliquus  fuit,  ut,  quia  pro  longinquitale  vel 
difficiiliate  itineris  ab  Aposiolico  onerosum  illis 
fiierat  ordinari,  ipsi  se  invicem  Mediolanensis  ei 
Aquilelensis  ordinare  episc<ipi  debuissent,  ita  ta- 
nien,  ut  in  ea  civitale,  in  qua.erat  ordinandus  epi- 
scopus,  alierios  civiutis  pontirex  occurrere  de* 
buisset,  ut  *tC  ordinandi  eleciio  a  praesenti  ordina- 
^ore  ex  consensu  universalis,  cui  pneflciendus  erai, 
ecclesiae  melius  ac  facilius  potuisset  aguosci,  et  in 
sua  qiii  ad  episcopaiinn  provebendus  eral,  nec  ta-  ^ 
meu  ordiiiatoii  siio  subdendus  fuerat,  ordinarelur 
•••  ecclesia  •*•.  Elenim  quum,  sicut  diximus  eccle- 
sia  una  sit,  cui  in  Canticis  Canticorum  diciiur**>  : 
Una  est  cotumba  mea^  nullam  aliam  esse  coustal, 
nisi  quse  in  aposiolica  est  radice  fuodata,  a  quibiis 
ipsaiu  fidem  'in'  univcrso  propagatam  '^*  orbe  •'• 
noii  potest  dubiiari.  Quod  vobis  *'S  licet  nolissi* 
jnum  oiniiiiio  sii,  beati  tamen  Augustini  testiiiioiiio 
comprobemus.  Audite,  quid  iii  quodam  opere  suo 
prxclarissimus  doclor  dicat  ecclesise.  Ait  enim  **• : 
Quod  si  nuUo  modo  recte  dici  poiest  ecclesia^  in  qua 
schisma  est^  restat^  li/,  quoniam  ecelesia  nulla  esse 
non  potest^  ea  sit,  quam  in  •*•  sedis  apostolicw  per 
successiones  episcoporum  radice  constitutam,  nuUo- 


CAUSA    XXIV.  QUJSST.  I  12S2 

rnm  hominum  **'  matitia  {etiamsi  nota  exeludi  non 

possit,  sed  pro  temporis  ratione  toleranda  judieetur^ 

uUo  ^^^modo,  vateat  exstinguere. 

C.  XXXIV.    Unitati  non    communicat  schismaticis 
consentiens, 

Idem  »". 

Scbisma  siquidem  ipsum,  quod  gnecum  nomen 

est,  scissuram  sonat.  Sed  in  unltale  scissura  esse 

non  potest.   Non  ergo  unllati  eommunicant  *••  qui 

schlsmaiicis  communicani"^  Parles  sibi  ipsi  fece- 

runt,  et  ab  eo,  quod  iinnm  est,  ut  apostoli  Juda&**' 

jam  vcrbis  loquar,  semetipsos  segreganies,   Spiri- 

tum  nonhabent.  Quibus  oinnibiis  illud  efficilur,  u(, 

quia  in  unitate  unum  non  sunt,  ut,  quia  in  parte*** 

esse  voluerunt,  ui,  quia  Spiritum  non  liai)cnt,  cor- 

poris  Cliristi   sacriflciuii)   habere  non  possiiil.  §  1. 

Non  auiern  nobis  nunc  tlla  quiestio  est,  ulrum  (ole- 

rare  malos,  sed  utrum  debeamus  schismaiicis  so- 

ciari.  Si  ^*^  "enim*  etiam  ipsi  •*•,  licet  in  suo  sensu 

abundantes,  intra  materna  tamen    posiii  viscera 

quaererent  veritaiem,  a  nobis  repellendi  non  eraiit» 

donec  apud  eos  ratione  duce  rei  veritas  claruisset. 

Sed  quia  se  ab  untversali  ecclesia  diviserunt»  sicut 

B.  Augustinus***  ait,  omnis  catliolicus  securus  eam    « 

partem  deteslatur,  cui  tecclesiam  universalem  apo- 

sioHcis  sedibiis  roboralam  non  communicare  co- 

gnoscil.  §  2.  Nec  eniin   levigat  ••^  crimen   ecfrum, 

magis  vero  auget,  quod  eo  diu  restiitsse    dixistis, 

116  aposiolicis  cominunicaiiies  sedibus  in  sua  com- 

munione  reciperent.ln  lioc  enim  dum  el  illi  culpaiidi 

sunt.  qui  communicare  talibus  voluerunt***,  multo 

magis  tamen  illi  exsecraiidi  sunt,  qui  non  solum  in 

sacerdotibus  commuuionem  apostolicarum  sediiim, 

verum  etiaro  in  ipsis  laicis  spreverunL  Sed  nec  ilkid 

eis  prodest,  quos  eos  iii  eisdem  liiteris  vel  ignorantia 

radonis,  vel  simplicitate  intellectus  sui  a  nosira  se 

communione  suspendisse  perhibelis.  Id  ipsum  eiiiin 

magis^"  est,  propter  quod  schismatici  sunt,  quia 

non  eos  diversa  sentiendi  judicium,  sed  quaedam 

apud   se  delata,   sibi  tauien   incognita   metuentes 

conira     apostolicam     sedem    temere     credentes, 

pessima   divisit  opinio.  §  3.  Quod  schisma  spe- 

cialiter  esse  heatus  denunciat  Auguslinus,  dicens^ 

de  talibus  t :  Adumu*  auctoritalem  itlarum  eccte' 

siarum^  quce  ab  apostotica  »  sede  epistotas  accipere 


NOTATIONES  CORRECTORUIU 
C.  XXXIV.  X  Ab  apostotica  :  Apiid  Aiiselmuiu  et  D  B.  Augustini  libro  scciindo  <ie  doctrina  Christiana 
in  Polycarpo  legitur;:  quce  aposlolicas  sedes  ei  epi'      cap.  8,  prout  notatum  est  supra   dist.  19.  Jncawh' 
Mlotas  accipere  tneruerunt.  Et  couvenit  cum  verbis      nicis. 


QUiEST.  I.  C.  XXXII.  •••aii*  nn7;//fffii  :  «rig.  «••  habent  :  Edd.  coll.  o.  ««^  «in/l  :  o»iU  =C.  XXXIII. 
«•»;id  Joaiineni  Pairicinm,  lemponsincerii.  —  Ans.  I.  ii,  c.  i2.  Polyc.  I.  7,  l.  5,  "•  exordinatione  : 
Ed.  Bas.  »•'  conservaverit  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugd.  II.  ••"  ttis  :  Ed.  Liigd.  l.  — /i/c  :  Edd.  rell.  •••  ti/ 
ord. :  Edd.  coll.  o.  •*•  ecclesiw  :  Edd.  Nor.  Vcn.  1,  II.  »"  Cani.  c.  6,  v.  8.  •*•  add.  :  esse :  Edd. 
coil.  0.  »»•  orbi :  Edd.  Lug«hl.  11,  III.  »»*Mo6i«  ;  ead.  —  ut  nobis  :  Edd.  rell.  »"  Simile  est  in  c.  ,9. 
Dist.  If.  •"  abest  ah  Ed.  Bas.  •"  add. :  mflioiMm  :  Edd.  coi!.  o.  Pr.  B;is.  •»  «tt//o  :  Ed.  Bas.  — 
C.  XXXIV.  »»•  ad  Vialorem  el  Pancralinm,  sicul  in  coll.  Rom.excoll.  Deiisde.lii  edidit  llolslcnius.  — Ans. 
1. 12,  c-  -4i.  Polyc.  I.  7,  t.  5.  »»•  communicat  :  Edd.  coll.  o.  »»*  eodeiii  inodu  eaid.  •"  Jnd.  v.  19.  »»« 
pnrtem  :  Ed.  Bas.  "*  Sed  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II.  lU.  •••  ilU  :  Edd.  coll.  o.  »••  supra  ead.  c.  55. 
••^  tevial  :  Ed.  Lugd.  I.  »»»  notuerint  :  Ed.  Aig.  —  votuerint  :  Ed.  Bas.  »"  majus  :  ib.  f  <^^-  ^^^^'  *^» 
c.  C. 


ii83  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIV.  QU^ST.  l  i»# 

meruerunt,  temere  eredendo,  immanisiimum  iMsma-  A  non  poluisse,  ul  non  dicdmus  praelatoni  siiiim,  sal* 
lis  erimen  a  $e  propultare  ncn  poierit  '*^.  Ad  sum- 


maiii,  aul  iltos  ecclesiam  esse  creditis  (el,  quum 
duab  ecclesi»  esse  iion  possinl  *'\nos,  qood  absit, 
schismaiicos  judicabilis),  aui,  si  vcrain  iu  aposioli- 
cis  sedibus  esse  consiat  ecclesiam,  elillos  ab  unitale 
divisos  cognoscile,  el  comnuinionis  qusestionem 
esse  siiblaium,  quani  veram  nisi  in  unitate  constat 
esse  non  posse.  |  4.  Noli  ergo,  ^uasi  iiulla  schisma- 
ticorum  alque  ecclesi;^  diflercniia  mI,  velle  "*  iiu 
dilTerenier  utrorumque  sacriflciis  sociari.  Non  est 
Cbrisli  corpus,  quod  schisiiiaiicus  conficit,  si  veri- 
taieduce  dirigimur.  Nec  enim  divisuni  esse  Chri- 
Sluni  poierilquisquain  siiie  Aposloli  '^*  repiobalione 


lem  ^^  quemlibet  removere,  qui  ruerant  oliin  'ipsi* 
*^'remoii,iiec  dejicere  qiiemquam,  'qui  fueranr*** 
jam  ante  proslrati? 

C.  XXXVII.  Ad  judieandum  exeommHnicati  non 

recipiantur, 
Item  Nicolaus  Papa  ibidem  paulo  inferiui  *^^. 

Miramur,  quomodo  excommunicaii  ad  judican- 
doni  recepii  slnt  '^',  quuin  secundum  apostolicos 
canones  sinc  commendalitiis  literis  in  communlone 
sola  recipi  prohibeantur.  Absurdum  eiiim  esl,  ut, 
cui  non  licet  etiam  cum  minimis  juxta  aacras  rego- 
las  communicare,  liceat  '^*  penes  vos  etiam  de  ma* 
joribus  judicare 

Gratlan.  His  auctoritatibui  penpicue  monstratHr^ 


conrnigere.  Unani,  utsxpe  diclum  esi,qu;eChrisli  ^  ,.    .     .  ^j  .     ,.     . 

^  ,    .  .     .  I  B  quod,  ex  quo  aliquti  eontra  fidem  ccepertt  atwmd 

ecclesiani,  quaj  in  diio  vel      ^^  j  ..  ,  . 

docere,  nee  dejtcere  quemquam  valet  nee  damnare* 

S  \ .    Objicitur  tamen  illud  Auguttini  *'* :  Receden- 

tea  a  llde  nec  Inpiisma ,  nec  baptizandi  poiestatem 

ainittiinl.  Quum  eigo  iacerdotalem  unctionem  utro' 

que  potestas^  tidelieet  baptixandi  et  axeommunieandi^ 

sequatur,  a  fide  recedentes  aut  utramque  retinebunt^ 

aututraque  carebunt,  Sed  aliud  est  potestas  oficii^ 

atiud  exsectuio,  Plerumque  officii  potestas  vel  acci^ 

pitur^  veluli  a  monachii  in  iacerdotati  unctione^  rW 

accepta,  sine   iui  exsecutione  retinetur ,    vetuti   a 

iUipensitf  quibus  administraiio  interdicitur,  potettat 

non  aufertur,  A  fide  itaque  recedeniibut  potettat  non 

adimitur^  ticut  redeuniibut  non  redditur,  ue  non  ho- 

mini^  sed  tacramento  injuria  fieri  videatur.  Vtidg  ub 

hwietieit  bapti%nti  vel  ordinali,  quum  ad  unitatem 

tuihoticce  fidei  redierint,  ti  forte  intuitu  eccletiauicm 

pacii  in  tuit  recipiantur  ordinibut^  non  iterabitur 

tacramentum,  quod  in  forma  tectetim  probabittur  mi* 

wtiratumy  ted  per  impotitionem  manut  prasuabilur 

viftut  tacramentif  quce  extra  eccletiam  nulli  docetur 

ette  coUata,  Quum  ergo  tUraque  potettat  in  hatretieit 

remaneatt  <*  hcereticut  catholicum  vel  alium  heereii- 

eum  excommunicaverit,  ut  in  eommunionem  tuee  hee^ 

retit  ittum  deducatf  quia  iniqua  ett  tententia,  pondere 

caret,  |  3.  Quod  ti  in  catholicum  prave  viveniem^ 

vei  in  ha!retieum  fiagitiit  vei  facinoribut  deditum^  ut 

atiat  ad  reeie  vivendi  normam  uterque  redeat^  un' 

lentiam  dederit^  an  uterque^  an  hatreticut  tasttum  ejut 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXV.  7  Ex  quo :  Eniendata  est  bxc  rubrica  D  C.  XXXVi  •  Eiic  etiam  ciuiur  a  Nieolao  alla  cfii- 
ex  plerisque  veiustis.  stola  ejusdem  Cieiestiiii,  que  est  Inter  acta  ipaiua, 

*  Papa  :  Nicuiaus  liic  citat  epislolam  Coelestini      conc.  Ephesini. 
Pap»,  scripiam  Joanui,  Juvenali,  et  ceierisepisco»         ^  ImeUejittitne :  Uic  incipiunt  propria  Nicoiai 
pis  per  otientem,  proiit  esi  in  conc.  Epbesiiio  Va*      verba. 
Ijcaiis  bibliutbecx,  ct  Lutetix  iinpretio. 

QtViEST.  I.  C.  XXXi V.  "•  polerint :  Edd.  Arg.  Bas.  —  poterunt :  Edd.  rell.  »•*  possiiiil  :  Edd.  coll.  o.  pr. 
Par.  Lugdd.  •"  add.  :  etiam :  Edd.  Bas.  Liigtld.  II,  III.  "*  cf.  I  Cor.  c.  1.  =  C.  XXXV.  ••*  in  Edd.  Ven. 
1,  II.  Piir.  Lugd.  l  leg. :  Exquoep.  fidem  eccL  docet,  etiamexcomm.  potett.  •••  srr.  A.  8()5.  —  ivo  Pan.  I.  5, 
c.  i34.  Decr.  p.  14,  c.  58u  •*•  rem.  esse  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXXVI.  »•'  ex  ead.  Nic.  op.  ad  Mi- 
chaeleni.—  iiiscripiiu  cap.  referenda  esl  ail  cp.  Cajleslini  2  Corr.  indicaiam,  ciijus  parlic  ulain  profert  Ni- 
colaiis.  —  IvoPaii.  I.  5.  c.  155.  Decr.  p.  U,  c.  59.  •••  ejectum  :  Kdd.  coll.  0.  —  Ivo.  »»»  -dd.  :  in  fide  : 
Edd.  bas.  Lugitd.  II,  Itl.  »*•  lilubat  :  Ed.  Bas.  •*'  hajc  sunl  ipsius  Nicol  i  verba  —  Jnietiexitti  :  Ivo. 
—  E.d.  coll.  o.  •*•  imperatoretn  :  Bohui.  •*•  supra  :  ib..  •^abesl  ab  Edd.  Bas.  Lugd.  1.  «^  ahest  ab 
Iv.  »"  debid.  ib.  =  C  XXXVil.  »**  Coll.  tr.  p  p.  I,  t.  62,  c.  67.  •••  tunt  :  Edd.  coll.  0.  •*•  tie.  ttiam 
M  de  tuit  vatne  :  exd.  *»•  C.  I,  qu.  1,  c.  97. 


corpus  est,  conslat  es>e 

in  plura  dividi  non  polesl.  Siinul  ciiim,  quuin  ab  ea 
quisqiie  recesserit,  osse  dosisiil  ecclesla. 
C.  XXXV.  ExquoJ  epiicopus**^  fidei  cotttraria  dO' 
celf  alium  excottxmunicnre  non  potest. 

Jtem  Nicolaus  Papa   scribit  Michaeli  Augusto, 
epist,  V//"». 

Ait   Coelcslinns     Papa',  orienialibus   episcopis 

tcribcns  :  Si  quis  ab  episcopo  Nesiorio^  aui  ab  aliis^ 

qui  eum  sequuntur,  ex  quo  talia  prcedicare  ctBperunt^ 

vel  excommunicatus^  vel  exuius  ett  teu  anlistitit  seu 

elerici  digttilate^  hunc  in  nostra  communione  *eC  du" 

ratse,  et  durare  manifetltun  est^  nec  judicamus  eum 

remolutn  •••,  quia  non  poierat  quemquatn  ejut  reme- 

vere  tenlentia^  qui  te  jam  prcebuerat   ipte  removen-  ^ 

duiti, 

C.  XXXVL    Non   habentur  excommttnicati  qui  ab 
hmreticit  excommunicantur. 

Jtem  ad  Clerum  Conttantinopotitanum  •  ••^. 

Aperte,   inquit,  sedis  iiosirae  sanxit  auctoritas, 

nnllum  sive  episcopum,  sive  clericum,  seu  profes- 

tione  aliqua  Cliristianum,  qui  a  Nestorio,  vel  ejiis 

similibus,  ex  quo  talia  praedicare  coeperuut,  vei  loco 

suo  vel  commuiiione  dejecti  suni,  vel  dejectum  ••* 

vel  excommunicatum  videri  :  sed  hi  omnes  iii   no- 

stra  communione  *et  fiierunt,  et*  hucusque  perdiK 

ranl,  quia  neminein  'vel*  dejicere  vel  removere  po- 

%lerat  qui  prxdicans  talia  •••  titubabat»^.  Intellexi- 

siisiie  ^  »•*,  imperator»**,  ex  superius  »*»  memoratis 


11285  JOECRETl  PARS  SC€UNDA.  CAUSA  XXIV.  QUiEST.  I.  \M 

i$ntentia  teneatur,  merito  quwrendum  videlur  ?  Po- X  sacramenta  miniitrandi.   Baptisma  namque  sive  ab 

hasretico,  sive  a  iaico  minislralum  fuerit^  dummodo 


tewt  autem  dici,  cathoiicum  sententia  hareiici  minime 

teneri.  Non  enim  poiest  oris  gladio  ferire  quem  accu- 

sare  vel  in  quem  testi/icari  non  valet,  Si  enim  quos 

divina  teslimonia   non  sequuntur  ,  quia  extra  eccle^ 

siam  sunt  y  pondus  humani   testimonii  perdiderunt 

adversus  eos,  qni  in  ecclesia  esse  videniur,  uec  ad- 

versus  eosdem  ecclesiastico!   auctoritaiis  pondus  ha-' 

here  poterunt  qui  ab  ejus  fide  discessisse  probati  sunt^ 

atque  ideo  ab  eeclesia  sunt  condemnati.  Jn  hcereti* 

cum  auitm    polestatem    habere    videtur  hiereticus^ 

sicut    et  diubolus   potest    in    malis  ^  tanquam    in 

peeore  suo. 

Unde  scribil  Angiistinus  Yineentio  Donatistce  ef^/?o- 

gatist(e,epist.  XLVUI,  "• : 

C.  XXXVIII.  Pro  aliquo  facinore  ab  hwreticis  exr- 
communicatus  a  caiholicis  non  est  recipiendus^ 

Quisquis  pro  aliquoflagitioirel  faclnore  prujeciuni 

a  vobis  ila  suseipit,  sicut  suseipiuutur  qui  excepto 

errore,  quo  a  roIhs  separamini ,   sine  crimliie  apud 

vos  vixerunt  "*,  displicet  nobis.  Sed  nec  fa^ile  isla 

monstratis,  el,  si  monstretis,  noonollos  toleramus, 

quos  corrigere  vel  punire  non  possiimus,  neqiie 

propter  paleam  relinquimus  aream  Domini,  neque 

propter  hoedos  in  fine  segregandos  "*  deseriinus 

gregem  Domini,  neque  propter  vasa  facta  iu  contiH 

meliam  migramus  de  domo  Doinini 

C.  XXXIX.  Qutf^tttf  propter  disciptinam  ab  hteretieii 
excommunicatur^  non  est  a  cathoiici$  recipiendus, 

lilem  ad  Eusebium,  epist.  CLXIX,  "^ 
Sabdiaconus  quoiidam  Spaniensis  '"'  ecclesi», 
vocabulo  Primus,quum  abaccessu  "*  indiscipJinalo 
sanctimouialium  proliiberetury  atque  ordinata  et 
aana  prscepta  contemneret,  a  clericatu  reinotus 
68t.  £f  tnfra  :  §  1.  Ego,  si  Doinino  placet,  istum 
modum  servo,  nt  quisquis  apud  eos  propler  disci* 
plinam  degradatus  ad  calholicnm  "^  transirevo- 
loerit,  in  humiliatione  pceuiteniise  recipiatur,  quo 
et  ip6i  edm  forsitan  cogerent,  si  apud  eos  inanere 
Toluisset. 

Gratian.  Sed  illud  Augusiini  *'^  intelligiiur  dictum 
non  propter  sententiam^  cujus  poteslas  nulla  est  exira 
tcclesiam^  sed  in  detestationem  criminum,  qua:  in 
hwreticis,  sicut  tn  calholicis ,  wque  sunt  punienda, 
Potest  tamen  illud  Auguslini  *'*  de  poleslate  bapti- 
Mndiintellipt  nonHgandi,  aut  solvendi,  veicelera 


in  unitalk  catholicw  fidei  accipiatur ,  non  carebit  ef* 
fectu,  Alia  vero  sacramenta  ,  ut  sacri  corporis  et 
sanguinis  Domini,  excommunicationis  vel  reconcilia' 
tionis,  si  ab  hwreiico  vel  calholico  non  sacerdote 
ministrentur^  vel  nullum ,  vei  lefhalem  habebunt  effe- 
ctum.  Unde  et  ab  omnibus  fidelibus  nullalenus  sunt 
recipienda, 

Jlinc  Auguslinns  scribit  in  I  lib.  de  baplismo  conira 
Donatistas,  c.  2  "®  : 

C.  XL.  In  extremo  posilns  etiam  ab  harelico pcstii' 

tentiam  accipere  valet. 

Si  quem    forle  coegerlt  extrenia  necessitas,  ubi 

cailiolii:um,  per  qiiem  arcipiat,  non  invcnerit,  et  in 

animo  pace  '^^   caiholica  cusiodita,  per   aiiquem 

^  eytra  uniialem  catholicam  posiluni  acceperit  qiiod 
erat  in  ipsa  catholica  unitaie  perceptunis,  si  statim 
etiam  de  hac  vila  iitigraverit,  non  eum  nisi  catho- 
licum  deputamus.  Si  auieiu  fueril  a  corporali  morte 
iibetaUis,  qiium  se  caiholice  congregalioui  eiiam 
corpordli  pra^senlia  rcddiderit,  uiide  niinqnain  corde 
dis(  esseral,  non  soium  non  iiiiprobainus  quod  fecil, 
sed  eiiuin  securissime  verissiineque  laudainus,  quia 
prxsentcin  Deum  credidit  cordi  suo,  ubi  uuilalein 
servabat,  el  siiie  sancli  bapiismi  sacraineiito  (quod» 
ubicuiiqne  invenil,  non  hominuin,  sed  Dei  esse  co- 
gnovii)  iioUiit  ex  hac  vita  migrare.  Si  quis  autem, 
quum  posset  '^'  in  ipsa  *  calholica  *  accipere,  aliqiia 
menlis  perversitale  efegerit  in  schismate  baptizari, 

^  etlamsi  poslea  c  venerit  ad  calhoticaui  ecclesiam, 
certum  est  ibi  '**  prodesse  sacramentiim,  quud 
alibi  accipi  *  quidcm  *  potest ;  perversus  et  iniuuus 
est,  el  lanto  peruiciosiis.  quaiito  scientius. 
C,  XLL  Per  annum  poeniteat  qui  de  manu  hmretici 
nssciens  prohibitam  communiouem  accepii, 

Jtem  Julius  Papa  "*. 
Si  quis  dederlt  aul  acceperit  communionem  de 
manu  hxretici,  et  nescli,  quod  caiholica  ecclesia 
Gontradicit ,  postea  iiiieiligens,  annuin  iutegrum 
pieniteat.  Si  auiem  scit,  et  ueglexerit,  et  postea 
poenitenliam  egcrit,  decein  annos  po^niteat.  Alii  '** 
judicant  septem,  ei  quidani  *^'  hunianius,  ut  quin- 
que  annos  pceniteat.  §  1.  Si  qms  peruiiserii  hxre- 
licum  missara  suain  celebrarc  in  ecclesia  cathollca, 
et  nescit,  quadraginia  dies  pcRuiie^it;  si  pro  rev&- 


NOTATIONES  CORUECTORUM- 

C.  XL.  «  Postea :  In  originali  legitur  :  etiamsi  posiea  D  prodesse  autem  non  potest ,   perversus  ,  etc.  Sed  ob 
tenire  ad  catholicam  cogitat,  quia  certusesl  ibi  pro-      glussaiu  noii  cst  cuiendatuin. 
desse  saeramentum^  quod  alibt  accipi  quidem  poiest^ 

QvMST.  L  C.XXXVllL  "*cLad.  c.  i.  C.23,q.7.  •••  wxerf m: Edd. colL o. pr . Bas  •"<fP«^f»^?*; 
Edd.coU.o=C,  XXXIX.  "*Ep.  SSlEd.  Maur.scr.  A.396.-lvoDecr.p.6,c.o90seq.  «•  Htepalensis. 
Ed.  Bas.  —  Hispan,  Edd.  rell.  »"  excessu  :  Ed.  Bas.  "'  add. :  ecclesiam  :  Edd.  coll.  o.  "•  supra  c.  ^,  o». 
»»•  cL  C.  4,  qn.  1,  c.  97.  =  C.  XL.  "•  Ans.  1. 9.  c.  49  (5i).  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  iJO.  Polyr.  I.  7,  i.^1, 
pacem  calh.  custodtens  :  Ans.  -  Edd.  coll.  o.  »••  possit  :  ivo.  -  eaid.  •«•  vi :  Ldd.  colK  o.  pr.  Bas.  ^ 
C.  XLI  ••^  In  Ed.  Arg.  adscribiiur  Luciaiio  P.,  qiiod  sensu  caret.  —  Burch.  I.  19,  c.  105.  Ans.  i.  ". 
c  i55.'ivo  Decr.  p.  i5,  c.  H7,  tpibuuut  Eiitychiano  P.  Legitur  iii  lihro  poBnlienliali,  qui  llierouymo  iri- 
biii  solet.  **' Al.  —  pcen,  :  omissa  suiii  ab  Ans.  »••  quidem  :  Ed.  Bas.  —  Bohm.  —  ap.  iv.  Ci 
Biirch.  est :  et  humanius  V.  annos  pasn. 


Ii83  DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIV.  QU^ST.  l  m% 

merueruntf  temere  eredendo,  immanistimum  schiima-  A  non  poluissef  ul  non  dicamus  praelalam  smim,  sal- 

lem  *^^  quemlibet  removere,  qtii  rueraiil  olim  'ipsl* 
"'  remoii,nec  dejicere  quemquam,  'qui  fueranl**** 
jani  anie  proslrali? 


tii  crimen  a  $e  propuhare  ncn  poterit  '*'.  Ad  sum- 
maiiiy  aui  tllos  ecclesiain  esse  creditis  (el,  quum 
dti»  ecclesi»  esse  non  possinl  "',nos,  quod  absit, 
schismaticos  judicabilis),  aul,  si  veram  in  aposloli- 
cis  sedibus  esse  conslat  ecclesiam,  eiillos  ab  unitate 
divisos  cognoscite,  et  communionis  qiiaestionein 
esse  sublatam,  quani  veram  nisi  in  uniiate  constat 
esse  non  posse.  |  i.  Noli  ergo,  qnasi  nuUa  schisma« 
ticorum  alque  ecclcsi;^  diflerenlia  sil,  veiie '**  \\w 
dilTerenler  utrorumquc  sacriHciis  sociari.  Non  est 
Cbrisli  corpus,  quoJ  schisinaiicus  conficit,  si  veri- 
taie  duce  dirigimur.  Nec  euim  divisuui  esse  Chri- 
Stiim  poierilquisquam  siiie  AposloU  '^'  reprobaiione 
conOngere.  Unain,  ulsx*pe  dictum  est,  quxCbrisli 


C.  XXXYII.  Ad  iudieandum  excommnnicati  nom 
recipiantur, 

Item  Nicolaus  Papa  ibidem  pauto  inferiui  *^^. 

Miramur,  quomodo  excommunicaii  ad  judican- 
duni  recepii  sint  '^",  quum  secundum  aposlolicos 
canones  sine  commendatitiis  llteris  in  cororounione 
sola  recipi  prohibeanlur.  Absurdum  enim  est,  ut, 
cui  non  Ucet  etiam  cum  minimis  juxta  sacras  regu- 
las  communicare,  liceat  '^*  penes  vos  etiam  de  ma- 
joribus  judicare 

Gralian.  His  auctoritatibue  perspicue  moMlratHr. 

,    .  .     ,        '  I  B  Quod,  ex  quo   aliquis  eontra  fidem  cctperit  aliquid 

coipus  est,  conslates>e  ecclesiam,  qiiae  in  diio  vel      ^  j  ..  .  . 

docere,  nec  dejicere  quemquam  vatet  nee  damnare» 


in  plura  dividi  non  polesl.  Siinul  cnim,  quuin  ab  ea 

quisqiie  reccsserit,  esse  desisiit  ecciesia* 

C.  XXXV.  ExquoJ  epikcopui"^  fidei  contraria  dO' 
celf  alium  excommunicnre  non  potest. 

Jtem  Nicolaus  Papa  scribit  Michaeli  Augttslo, 
epist,  V//"». 

Ait   CoelesUnus     Papa',  orienialibus  episcopis 

scribcns  :  Si  qui$  ab  episcopo  Nestorio^  aui  ab  aliis^ 

qui  eum  sequuntur^  ex  quo  talia  prcedicare  cteperuntf 

vet  excommunicalus,  vel  exuius  est  seu  antistiiis  seu 

clerici  dignitatet  hunc  in  nostra  communione  *eC  du* 

rasse,  et  durare  manifettum  est^  nec  judicamus  eum 

remolum  ***,  quia  non  poterat  quemquam  ejus  rem$' 

vere  sentenlia^  qui  se  jam  prabuerat   ipse  removen-  ^ 

dum, 

C.  XXXVL    Non   habentur  excommunicati  qui  ab 
hwreticis  excommunicantur. 

Item  ad  Clerum  Constaniinopoiitanum  »  **'« 

Apene,   inquit,  sedis  iiosirae  sanxit  aucloritas, 

nullum  sive  episcopum,  sive  clericum,  seu  profeso 

sione  ajiqua  Christianum,  qui  a  Nestorio,  vel  ejiis 

simiiibus,  ex  quo  talia  praedicare  coeperunl,  vel  loco 

suo  vel  communione  dejecli  sunl,  vel  dejcctum'** 

vel  excommunicalutn  videri  :  seiJ  hi  omnes  iii   no- 

stra  cominunione  *et  fiierunt,  et*  hucusque  perdiK 

ranl,  quia  neminem  *ver  dejicere  vel  reinovere  po» 

«lerat  qui  prxdicans  talia  '**  titubabat  *^.  Intellexi* 

stisne  ^  '^\  iinperator'^',  ex  superius  '^'  memoratis 


S  i .  Objicitur  tamen  iilud  Augvslini  *'* :  Receden* 
tes  a  flde  nec  baptisina ,  nec  bapUzandi  poiestatem 
amilliml.  Qutim  etgo  sacerdotalem  unctionem  utra^ 
que  potestas,  videtieet  baptizandi  et  exconmunicandi^ 
sequatur,  a  fide  recedentes  aut  utramque  retinebunt^ 
aui  utraque  carebunt,  Sed  aliud  est  potestas  oficii, 
atiud  exsecuiio,  Pterumque  officii  potestas  vei  acci- 
pitur^  veluti  a  monachi»  in  sacerdolati  unctione^  vH 
accepta,  sine  sui  txsecutione  retinetur ,  veluti  a 
tuspensis,  quibus  administratio  interdicitur^  potestas 
non  aufertur.  A  fide  itaque  recedeniibus  potestas  non 
adimitur,  sicut  redeuntibus  non  redditur,  ne  non  ho^ 
mini,  sed  sacramento  injuria  fieri  videalur,  Vnde  ub 
hwietieis  bapti%ati  vel  ordinaii^  quum  ad  unitatem 
taiholica!  fidei  redierint,  si  forte  intuitu  eeclesiauica 
pacie  in  suit  recipiantur  ordinibus,  non  ilerabitur 
•acramenium,  quod  in  forma  ecctesim  probabitur  mi« 
nistratunty  sed  per  impositionem  manus  pmettabiiur 
virius  sacramenli,  quw  extra  ecctesiam  nulli  docetur 
esse  collata,  Quum  ergo  utraque  potestat  in  haireticit 
remaneat,  st  ha^reticut  eatholicum  vel  atium  heereti- 
cum  excommunicaverit^  ul  in  eommunionem  tuce  A«f- 
resis  iltum  deducat^  quia  iniqua  ett  tenlentia,  pondere 
caret,  |  3.  Quod  si  in  caiholicum  prave  viventem^ 
vel  in  hceretieum  ftagitiit  vei  facinoribut  dedilum^  ut 
atiat  ad  reete  vivendi  normam  uterque  redeat^  ten- 
tentiam  dederit,  an  uterque^  an  hatreticut  laMum  ejut 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXXV.  7  Exquo :  Entendata  est  bxc  rubrica  D  C.  XXXVI  •  Hic  eiiam  ciuuir  a  Nicolao  alia  epU 
ex  plerisque  vetusUs.  stola  ejusdem  Cietesttiii,  qoae  esi  iiiter  acu  ipsiusy 

*  Papa  :  Nicuiaus  hic  cilat  epislolam  Coelestini      ouic.  Epliesini. 
Pap»,  scripiauiJoanni,  Juveiiali,  et  ceierisepisco»         i>  Imeilexittitne :  Uic  incipiunt  propria  Nicolai 
pis  per  oiieuiem,  protit  est  in  conc.  Ephesiiio  Va*      verba. 
licanx  bibliothecae,  et  Luietiae  iinpresso. 

Qu^EST.  I.  C.  XXXIV.  **^poterint :  Edd.  Arg.  Bas.  -^polerunt :  Edd.rell.  "» possunt  !  Edd.  coll.  o.  pr. 
Par.  Lugdd.  •"  atid.  :  eliam :  Edd.  B;is.  LiigtUI.  II,  III.  *"  cf.  {  Cor.  c.  < .  =  C.  XXXV.  "*  in  Edd.  Ven. 
1,  II.  Piir.  Lugd.  I,  leg. :  Exquoep.  fidem  eccL  docet,  etiamexcomm.  polest.  »»«  scr.  A.  865.  —  Ivo  Pan.  I.  5, 
c.  134.  Decr.  p.  14,  c.  58u  •"  rem,  esse  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  =  C,  XXXVI.  •"  ex  ead,  Nic.  cp.  ad  Mi- 
chaeleni.—  inscriplio  cap.  refcreiida  est  ad  ep.  CoelesUni  a  Corr.  indicatain,  ciijus  parliculamprofert  Ni« 
colaiis.  —  IvoPaii.  I.  5,  c.  155.  Decr.  p.  14,  c.  59.  •»•  ejectum  :  Kdd.  coll.  o.  —  Ivo.  »»•  -^dil.  :  i»  fidg  : 
Edd.  bas.  Lugild.  11,  lil.  "^  litubat  :  Ed.  Bas.  »^'  hasc  sunl  ipsius  Nicol  i  verbu  —  Jntellexitti  :  Ivo. 
—  Eid.  coll.  o.  »*•  imperatorem  :  Bohin.  »*»  supra  :  ib..  »**abesl  ab  Eild.  Bas.  Lugd.  I.  ^  abest  ab 
Iv.  »w  debid.  ib.  =:  C  XXXVII.  »*»  Coll.  tr.  p  p.  I,  t.  62,  c.  67.  •*•  sunt  :  Edd.  coll.  o.  •*•  t9<;.  ttiam 
dde  tuit  vmne  :  e-xd.  »•»  C.  1,  qu.l,  c.  97. 


IttSS  DECRETl  PARS  SE€UNDA.  CAUSA  XXIV.  QUiEST.  L  UiiS 

g^nUHtia  tenealur^  merito  quwrendum  videtur?  Po-  A  sacramenta  ministrandi.   Baptisma   namque  sive  ab 

harelico,  sive  a  laico  ministralum  fuerit^  dummodo 


tewt  autem  dxci^  cathoticum  sentemia  haretici  minime 
teneri.  Non  enim  poiest  oris  gladio  ferire  quem  accu- 
sare  vel  in  quem  testi/icari  non  valet,  Si  enim  quos 
divina  testimonia  non  sequuntur  ,  quia  extra  eccle- 
siam  sunt ,  pondus  humani  lestimonii  perdiderunt 
adversus  eos,  qni  in  ecclesia  esse  videniur,  uee  ad- 
versus  eosdem  ecclesiasticce  auctoritatis  pondus  ha- 
bere  poterunt  qui  ab  ejus  fide  discessisse  probati  tunt, 
atque  ideo  ab  ecclesia  sunt  condemnati,  In  hiTreti- 
cum  auttm  potestalem  habere  videtur  hierelicut, 
sicut  et  diabulus  potest  in  malis ,  tanquam  in 
peeore  suo, 

Unde  scribil  Aiigustinos  Vineeniio  Donalistce  etlBo-' 
gatistie.epist.XLVUI,  •" : 

G.  XXXVItl.  Pro  atiquo  facinore  ab  hwreticis  ex- 
communicatus  a  catholicis  non  est  recipiendus. 

Quisquis  pro  aliquoflagitiovel  facinore  projeclum 

a  vobis  iia  suseipit,  sicut  stiscipiuiitur  qui  excepio 

errore,  quo  a  aol>i$  separamini ,   sine  crimiue  apud 

Tos  vixeront  *",  displicet  nobis.  Sed  nec  Tacile  isla 

monstratis,  et,  si  monstreiis,  noonuilos  toleramus, 

qoos  corrigcre  vel  punire  non   possumus,  neque 

propter  paieam  relinquimus  aream  Domini,  neque 

propter  hoedos  in  fine  segregandos  *'*  deserimus 

gregeni  Domini,  neque  propter  vasa  facta  in  coutiH 

meliam  migramus  de  domo  Domini 

C.  XXXiX.  Quitquis  propter  discipiinam  ab  hcereticis 
excommunicatur^  non  eet  a  cathoiicis  recipiendus. 

Idem  ad  Eusebiumt  epist.  CLXIX,  "^ 
Subdiaconus  quoudam  Spaniensis  '"  ecclesi», 
vocabulo  Primos,  quum  ab  accessu  '*'  Indiscipliuaio  ^ 
sanctimouialium  prohiberetur,  atque  ordinata  ei 
aaoa  praecepta  contemneret,  a  clericatu  remotus 
eAi*Etinfra:  §  1.  Ego,  si  Domino  placet,  istum 
modura  servo,  ot  quisquis  apud  eos  propler  disci- 
plinam  degradatus  ad  calholicnm  "'  transirevo- 
loerit,  in  humilialione  poenitentiae  recipiatur,  quo 
et  ipsi  edm  forsiian  cogerent,  si  apud  eos  manere 
voluisset. 

Gratian.  Sed  Hlud  Augustini  *'*  inteHigitur  dictum 
non  propter  sententiamt  cujus  potestas  nuila  esl  extra 
eeclesiam^  sed  in  detettatioHem  criminum^  quce  in 
hcsrelicis^  sicut  in  catholicis ,  a'que  sunt  punienda, 
Potest  tamen  illud  Augustini  "•  de  potestate  bapti- 
Mndiintelligij  nonligandi,  aut  solvendi,  velcetera 


in  unitatk  catholicce  fidei  accipiatur ,  non  carebil  ef- 
fectu,  Alia  vero  sacramenta ,  ut  sacri  corporis  et 
sanguinis  Domini^  excommunicationis  vel  reconcilia^ 
tionis,  si  ab  hwreiico  vel  catholico  non  sacerdote 
ministrentnr,  vel  nullum .  vet  lethalem  habebunt  effe- 
cium,  Unde  et  ab  omnibus  fidelibus  nuUatenus  sunt 
recipienda,. 

IJinc  Auguslinus  scribit  in  I  lib.  de  baptismo  conlra 
Donatistas,  c.  2  "•  : 

C.  XL.  In  extremo  positus  etiam  ab  hccreiico  posm- 
tentiam  accipere  valet, 

Si  quem  forle  coegerit  exirenia  necessitas,  ubi 
caiholii  um,  per  quem  accipiat,  non  Inveneril,  et  in 
animo  pace  *•'  calholica  custodila,  per  aliquem 
^  eyira  uniialem  caiholicam  posilum  acceperit  quod 
erat  in  ipsa  eatholica  unitaie  perceptunis,  si  stalim 
etiam  de  hac  viia  migraverit,  non  eum  nisi  cntho- 
licum  deputamns.  Si  aulcm  fuerit  a  corporali  niorle 
libetalus,  quum  se  cuiholicj^  congregationi  etiaui 
corporali  prxsenlia  rcddiderit,  ujide  nunqnam  cOide 
dis(  esserat,  nou  solum  non  ini|)robauuis  quod  fecit, 
sed  etiam  securissime  verissimeque  iaudauius,  quia 
prxsentcm  Deum  credidil  cordi  siio,  ubi  unilatein 
servabat,  et  sine  sancli  baplismi  sacrainento  (quod» 
obiciiiiqiie  invenil,  non  hominuin,  se.d  Dci  csse  co- 
gnovii)  iioluit  ex  h.lc  vita  migrare.  Si  quis  autem, 
quum  posset  '"  in  ipsa  *  caiholica  *  accipere,  aliqiia 
mentis  perversitaie  eiegerit  in  schismale  bapiizari, 
eiiamsi  poslea  e  venerii  ad  calholicani  ecclcsiam, 
certum  est  ibi  '"  prodesse  sacramentum,  quud 
alibi  accipi  *  quidcm  *  potcsl ;  perversus  et  iniuuus 
est,  el  tanlo  perniciosiis.  quanto  scienlius. 
C.  XLI.  Per  annum  poemteat  qui  de  manu  li(eretic% 
nesciens  prohibitam  communionem  aecepit, 

Item  Julius  Papa  "*. 
Si  quis  dederit  aut  acceperit  communionem  de 
manu  ha^retici,  et  nescii,  qiiod  caiholica  ecclesia 
contradicit ,  poslea  iiiielligens,  annuin  iniegruni 
pieniteat.  Si  aulem  scit,  et  neglexerit,  et  poslea 
poenitentiam  egcril,  dcceni  annos  pcenileat.  Alii '" 
judicant  septem,  ct  quidam  '"  humanius,  ut  quin* 
que  annos  pcenileat.  §  1.  Si  quis  penniserii  hxre- 
licum  missam  suain  celebrarc  iii  ecclesia  calhulica, 
ct  nescit,  quadraginia  dies  pcRuiieat;  si  pro  rev&- 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XL.  «  Postea :  In  originali  legilur  :  eiiamsi  posiea  D  prodesse  autem  non  potest ,   perversus  ,  elc.  Sed  ob 
teniread  catholicam  cogilat,  quia  certusest  ibi  pro-      glossaiu  noii  csi.  eniendalum. 
desse  saeramentum^  quod  alibt  accipi  quidem  poiest^ 

OuiCST.  I.  C.  XXXVIIL   "*  cf.  ad.  c.  1.  C.  23,  q.  7.     ^"vixerint:  Edd.  coll.  o.  pr- Bas 
Edd.  coll.  0.  =C.  XXXIX.    ••* Ep.  35.  Ed.  Maur.  scr.  A.  396.  —  Ivo Decr.  p.  6.  c. ^90 seq. 


***  separandos  i 
•••  lii$palensis 


Ed.  Bas.  -  Hispan.  Edd.  rell.  •••  excessu  :  Ed.  Bas.  •»'  add. :  ecctesmm  :  Edd.  coll.  o.  •••  supra  c.  ^,  o9. 
£•  cf.  C.  I.  qu.  I,  c.  97.  =  C.  XL.  •••  Ans.  I.  9,  c.  49  (51).  Ivo  Decr.  p.  1  c.  HO  Polyr.  I.  7,  i.^.  ^ 
pacem  caih,  custodtens  :  Ans.  -  Edd.  coll,  o.  •"  possit  :  Ivo.  -  eaid.  •••  vt :  Edd.  co«L  o.  pr.  Bas.  -^ 
C.  XLI  ••^  In  Ed.  Arg.  adscribiiur  Luci:uio  P.,  qiiod  sensu  carct.  —  Borch.  I.  19,  c.  105.  Ans.  i.  "• 
c  135.  ho  Decr.  p.  15.  c.  117,  tpibuunt  Eiiiychiano  P.  Legltur  iu  libro  poenllenliali,  qui  Hieroiiyiwo  irt- 
biii  solet.  •"  Al,  —  pcen.  :  omissa  suni  ab  Ans.  •*•  quidem  :  Ed.  Bas.  —  Bohni.  —  ap.  iv.  e* 
Biirch.  est :  et  humanius  V.  annos  posn. 


mi 


DECnETI  PARS  SECU^DA,  CAUSA  XXIV.  QUiEST.  II. 


liSS 


renlia  ejiis,  annum  iiilcgrum  ••'  poenlleal;  sl  pro  A  m«mc«H  valeat  vel   abtolvi .  ex   rerbii    efangetii 

monstratur,  quihus  dicitur  • :  Qnodcunqiie  ligaferis 
super  lerrani,  etc.  Super  terramt  inquit.non  iub 
ierra;  ostendem,  quod  viuntet  pro  tarietate  suorum 
meritorum  $olvere  possumus  vet  tigare ;  de  m&rtuis 
avlem  senientiam  ferre  non  possumus. 
Unde  Leo  Pnpa  scribens  Rustieo ,  yarbonensi  Epi- 
scopOy  epist.  XCf  eap.  7,  at.  epist,  XCJi^  e.  6.  * : 
C.  I.  Non  pouunt  ab  ecetesia  absolvi  posi  mortem 
qui  in  hac  wtu  ab  ea  noluerunt  absolvi, 

De  cominunione  privaUs,  el  iia  defunctis  •.  Ho- 
rum  •  csittsa  Dei  ]udicio  reservanda  esi,  in  cujus 
miinn  fuit,  ut  lalium  obitus  non  f  usque  ad  com- 
munionis  remeiliom  differrelur.  Nos  autein  quibus 
viventibus  noii  comuiunicavimus  mortuis  commaui- 
B  care  non  possumns. 
C.  II.  Eeclesia  viventes  potest  tigare  vet  sotvere^  nom 

mortuos. 
Ittm  Gelasius  Papa  tit  commonitoriOf  Fausio  mm* 

gistro^  fungenti  legutionis  oficio  apud  ConUtuUi» 

nopolim  ^  ^. 

Legaiur,  ex  quo  est  religio  Christiana*  vel  certa 
deiur  exempluni  in  ecclesia  Dei  a  quibiislibet  Pon- 
tilicibus,  ab  ipsis  Apostolis,  ab  ipso  deniqoe  Sal- 
vatore  veniaro,  nisi  se  corrigentibu&t  fuisse  con- 
cessam.  Audilnm  *  enim  •  sub  isto  coelo  nec '  le- 
gitur  omnino,  nec  dicitur,  quod  eorum  •  voce  de- 
promiiur :  date  veniam  nobis,  doni  •  tamen  dos  in 
errore  dureraus.  Id  *•  qiioque  pariter  ^^  ostendaal 
qui  nobis  canones  nituntur  opponere,  qoibus  boc 


(laiiinatioiie  ecelesi»  catbolica; ,  et  consuetudinis 
•••  Romanorum,  projiciatur  ab  ecclcsia,  sicul  bae- 
relicus,  iiisi  babeat  poeniienliain  ;  si  babuerit,  de-^ 
cem  annos  poeniteat.  Si  recesserit  ab  ecclesia 
cathoUca  in  congregationem  haereticoruin,  et  aliis 
persuaserit,  et  postea  poenitentiani  egerit,  duode- 
cim  annos  poeniteat,  tresextra  ^  ecclesiain,  sepiem 
inter  audientes,  et  duos  adbuc  extra  communio- 
neni  ••••  De  bis  •'•  in  canone  diciiur,  ut  diiode- 
cimo  •  anno  "^^  cominunioneui  sine  oblationc  per- 
cipiant. 

C.  XLII.  Potius  est  moriem  arripere  qnam  de  manu 
ha^retici  communionem  accipere, 

Item  Gregorius  Papa  /t>.  Ul  Dialog.t  cap^  51.  "* 

Coppit  Ermenegildus  •*•  rex  juvenis  lerrenum 
regnuni  despicere  •'*;  el  •"  forii  desiderio  eoeleste 
qnxrens,  in  ciliciis  vinciilatus  jacens  •'•  omnipo- 
tenti  "^  Deo  ad  se  confirmandnm  •^*  preceseffnn- 
dere,  lantoque  snblimius  gloriam  tratiseuntis  mundi 
despicere,  quanioet  rellgatus  agnoverat  nil  fuisse, 
qiiod  poiuerlt  •'•  auferri.  Superveniente  autem 
pascbalis  festivitatis  die,  intempcstae  noctis  silentio 
ad  eum  pcrfidus  pnter  Arianum  episcopum  misit, 
nl  de  cjus  manu  sacrileg»  consecrationis  commu- 
iiionetn  perciperei,  atque  per  boc  ad  patris  gratiani 
redire  niereretur.  >Sed  vir  Deo  deditus  Ariaiio  epi- 
scopo  venienti  exprobravit  ut  debuit,  ejiisque  a  se 
perfidiam  dignis  increpationibus  repulit,  quia  etsi 


exterius  jacebal  ligatus,  apiid  se  umen  in  mag«o  C  canonibus,  quibus  regulis,  qiia  leclione.  quove  do- 


nientis  culmine  stabat  secunis.  Ad  se  itaque  reverso 
eptscopo  Ariano  pater  infremuit,  statiinque  suos 
apparitores  misit,  qui  constanlissimum  confessorem 
Det  illic,  ubi  jacebat,  occiderent  •••.  *  Quod  et  fa- 
ctum  est '. 

QU.EST.  IL 
GRATIANUS. 
L  Purs.  Quod  autem  post  mortem  nuttus  excom- 


cumento,  sive  a  majoribos  nostris,  sive  ab  ipsM 
Apostolis  (quos  potiores  merito  fuisse  non  dubiuni 
est)  seu  ab  ipso  Domiiio  Salvatore,  qui  judicatoriM 
creditur '*  vivos  et  inortuos,  sive  factum  est  un- 
quam,  vel  faciendiim  esse  mandatur  ?  Ilortaos  sosci-^ 
lasse  Christum  legimus;  in  errore  mortoos  absol- 
visse  non  leginius.  Et  qui  certe  *•  boc  faciendi 
solus  babiiit  potestatem ,  B.  Petro  principaliier 
inaiidat  '^  apo^iolo  :  Qum  *•  iigaveris  super  terram 
tigatn  erunt  et  in  ccelis^  et  quai  sotveris  super  tertMm 


MOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XLI.<'  Tres  extra  :Apud  Burchardum  et  Ivo-  C.  II.  ^  In  coromonitorio,  ex  quo  siimUim  etC 
ncur  legUiir  :  quatuor  exira  ecclesiam^  sex  inter  caput  boc,  antea  narratur,  senaiores  Constantino- 
aiidientet^  etc.  politanos  petiisse  a  Gelasio,  ot  sil>i  liceret  coromo- 

•  Duodecimo  :  Burchardus  et  Ivo  habent  :  de-  D  nicarecum  Achatioab  apostolica  sede  excomniuni- 
eimo.  cato,    bancque  sibi   veniam  coiicedi  poposcisse. 

QoiEST.  II.  C.  L  *  De  communione  privatiSf  et  Qaorum  absurdam  petitionem  rejiciens  Gela&ius, 
tltt  defunciis  :  Verba  haec  in  codice  canonuin  siint  h«c,  qiix  in  boc  capite  continentur,  ipsi  Faiisto, 
tiiulus  vigesimi  decrcli  Leonis  L  et  ea  Burch.  quem  Constantinopolim  mittebai,  io  coinmonitorto 
non  liabet.  Beliqua  vero  sunl  ipsius  Leonis  verba.         suggessit. 


QujEST.I.  C.  XLI.  ••^ahestab  Ed.Bas.  — tintim:  Kdd.  rell.  ^^^  consuetudinei  Ei\.  Bas.  *nec  tameo 
ap.  AiH.  *••  extr.  comm. sine obtatioue :  Ans.,  reliquis  oiiiissi!».  •^•add.:i7a:  Edd.coll.o.  ''^anJitj: 
E«ld.  Bas.  Lttgdd.  11,  III.  =  C.  XLIL  •'*  Polyc.  1. 7,  l.  ((.  _  cf.  C.  i ,  qu.  1 ,  c.  7i.  •'•  /!:rftit9»i/tif ;  Edd.  colL  o. 
•'*  despiciens  :  easd.  •"  sed  :  eabd.  pr.  Bas.  •*•  jacere  :  orig.  —  Edd.  coll.  o.  •"  et  omn.  :  Ed.  Bas.  —  et 
ideoomn. :  Edd.  reil.  **•  confortaudum  :  orig.  *^*  poierai  :Eil<l.  coil.  o.  •••  ocaderuni:  ea;d.  pr.  Arg.  Bas. 

QuiBST.  11.  *  Maitb.  c.  16,  v.  19.  =  C.  L  •  Ep.  167.  Eil.  Bailer.  scr.  A.  4>8,  vel  ^,')^.  —  Beg.  1.  I. 
c.  115.  Burcb.  I.  11.  c.  52.  Ivo  Pan.  L  5,  c.  115.  Decr.  p.  1i,  c.  m.  •  Eorum  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11. 
III.  —  abesi  a  Cull.  ili>p.  et  orig.  ap.  fi:iUer.  f  I'^  ^^  ^V'  nibrica  ap.  Dionysium.  —  non  est  ap.  Beg. 
ei  Uureh.  =  C  11.  ^  scr.  A.  4^5.  —  Coll.  tr.  p.  p.  1,  t.  46,  c.  2,  et  exparie  Ans.  1.  11,  c.  7.  •  Aicdi- 
faiii  :  Edd.  cotl.  o.  pr.  Bas.  Liij^itil.  •  auiem  :  Ed.  Bas.  '  non  :  Edd.  coli.  o.  •  ex  eor.  :  e;ed.  •  ici  : 
E  i.  Bas.  *•  Idem  :  eait.  *'  add.  :  <//arji :  Eild.  coll.  o.  *•  est  :  Ed.  Bas.  *•  hoc  tanium  :  Edd.  coll.  o. 
*^  mandaverat  :  eai.t.  —  cf.  M«itUi.  c.  16,  v.  19.  *•  Quodcunque  lo/v.,  s.  <.,  erit  solutum  et  i.  c,  et  quod*^ 
euuque  ligav.  s.  /.,  etc.  :  EJd.  coll.  o. 


!M9  DECRETI  PARS  SECtlNDA.  CAU^A  XXlV.  QUiEST.  II.  I2tf0 

erunt  totuta  et  in  cMs,  Siiper  lerrani,  inqiiit.  Nam  A  ineriiit  ab  a|>ostolica  commiini6ne  sediitri,  ih  liac 

in  'hac*  ligaiioiiti  dcfuncium  nusquani  ^*  dixit   ab-  eadein  persistens  damnaiione  defiinctns  es(,  abso- 

solvi  "  liitionem,  quftm  supersies  nec  "  quapsWTt  omniiio. 

C.  Ilt  Non  t^orm  ab  eorum  eleemotynii  posl  mor^  "«^  "^«''"^*'  mortiins  jam   non   poiesl  impetrare. 

tem  abstinere^quibuB  in  vita  eommuntcare  non  de^  SiquiJem  ipsis  apostolis  Chrlsli  voce  delegntum  est 

ititmui.  .  M  .  Q^^  Ugavetitis  super  terram^  ctc.  Ceterum  *]ani* 

iiem  Urbauns  II.  Gnitmnndo  Episeopo  «.  j^  eo.  qui  in   divino  est  jndicio  constilutus,  nobis 

Sane  qvod  snper  RlcbardO,   fllio  Borelli,  vestra  f^s  non  est  aliud  decernerc  pracier  id,  in  quo  eum 

fraternUas  se  egisse  innotuit  pro  «elo  Dei  ei  animti-  dfes  supremus  invenil.  Atqiie  ideo,  nisi  ejus  nomine 

nim  cariiate  *•,  lavdamus.  Sed  non  adeo  »  timen-  refiitaio,  ceierisque  consorlibus  bujus  crroris,  cum 

<kiH),  nttn  adeoestvobis  abejnseieemosynisabsti-  n„|lo    prorsus  eorum   pariicipare  dcbeiis  mensas 

nendiitti.  Inter  ceteros  quif^pe  nosire   fldei  Patrcs  dominit*  puritalem,  quam  miyores  noslri  sempcr 

h.  Leo  p^n  4oetor  egregins  •* :  Qnibus  wm.  iiiqrilt,  ^^  ,,j^reiica  magnopere  servayerunt  poUutione  di- 

ndn  eommumcatimn»  **  nec  mor$uii  eomnmnieare  de*  screiaui. 

AeiiHif.  Goiistat  ergo,  qiioniam,  qnibQS  ▼ivts  (ut  f^       n  v   i        i   li-    j         «•>•..•       i 

,     ,  °*^  ,,  ^  Ci.y,  incorrigibtUi  damnaitonts  sententia  reUuBars 

oppostto  loquamur),  commtinicavimus  mortuis  qiia-  ««  noii  poiest, 

qne  e^mmunicnrc  possiimtis.  Nos  plane  Inter  dno  /,^^  Lco  Papa  epist.  XI 11.  ad  Puletteriam 

oppngnantii  positi,  ihter  Impios vfdelicet  et schismati-  Augustam  ^  *^. 

«os  sditsmaticis  nllo  modo  romiiiunlcare  non  possu-         namnaliouis  scnleniiam  quicunque  meretur  acci!- 

miis,  atitlirel  :  peccaioril)U8  vcrd  cl  prasdonilww  dis-  ^^^^^  ^i   „,  g,,^  s^„s„  voluerit  permaiiere,  nuUu» 

|)eii».'»Mve propierca  '*coinmunicamiis,  qiila  et  Erclc-  relaxare  polerii. 

ftlamhaetentAsiistentayerunt.ctseftdelas^^inposie.         iKPars.  Gralian.  His  auctontattbus  probatur\ 

riim  polllccirtwr.  Alioquln  oporlcl  nosdebnjosmnndi  ^^^rf  viventei,  non  mortuos  iolvere  poisumus  vet  tiga^ 

ivarlibnft  ex^re.  Siib  qna  ctiam  sponsione  nos  eftis  f  ^^,  v<rMm  /toc  non  de  omni  cnmine  intetligenftun^ 

iiiipcv  m  ».  rcirf  iiaiaiiliis  absolulionem  mdnlsl-  ^,,   Sum  enim  quwdhm  erimina,  de  quibus  eiiam 

HHis.  Qola  ergo  pnwlictns  iht  neque  ntiminativc  poumortemaecusari  potestquilibetveldamnari.vjel- 

excDiiimaiiicttus,  nequc  commfinlcans  enm  cxcom*-  ^^  ttxresis. 

mnicatift  cx  nmiiine  exlii  - ,  scd  «•  in  poralni  siii  ^„^^  /  ^„.^^  ^,.^„^  y  gy^^^j  ;^^j,^^  .  „  . 

fide  atqtfc  serviiio  permansrl,  licei  nobis  dlspen-  ^   ^1.  tla^retici  etiam  post  mortem  iunt  excummu' 

saiivc,  id  est  qiiarodiu  cos  palimur,  ejtis  *^  clenib^  nicandi. 

syuis  communicare,  et  dcfuncti  animain  Christiaiiae  ^      Sanc  ^  **  prorerlnr  a  quibusdamy  qui  dicunt  opor* 

rcligionis  "  inodis  ••  onMiibvs  adjuvarc  ••-  lere  post  morlera  baBrelicos  anathemalizari,  eisequl 

C.  lY.  de  eodem.  In  hocdocffinam  sanclorum  Patrum,qui  non  soluni 

Item  Gclasins  Papa  tim'versi«  Epiicopie  per  thrda-  viventes  haercdcos  condemnaveriint,  sed  *'ct  *po6t 

niam  sive  per  Illyricum  eonstitutis  «  «^  niorlcm,  uipote  in  sua  impietalc*   mortuos,  siciU 

«   Nec  quisquMn  omaino  vobis  pcrsuBileat,  Arlkitio  cos,  qul  iMJi>stc  ««omlcmnaU  snni,  re^ocAVcrnnt  pocl 

pnFvaricationis  siiae  crimcn  fiiisse  laxalui»,  q«>i»  qiw  mortet^,  et    i»  sacris  dipiychU  »  ••  dcripserimr. 

posiqiiam  in    coUeghim   recidens   praviiaiis   jnre  Qood  faciuni  esl  *et*  ••  in  Joanw^,  ct  iii  Flaviano 

NQTATIONES  COKRBCTOBUai. 

C.  IV.  e  Epislnh,  cx   qw»  hoc  capnt  acceptnm  T,  synodi,  qucmadmodum  ferc  m  habel  in  Colo- 

C8t,  cxstai  inier  alia  scripta  GclasH  rn  vctnsto  cO-  iriei»!  qnatnor  lomoi^uni  cditione. 
<Hcc  Vaiicano,  in  qiio  diam  luulta;  afionim'  ponti-  «  Snne  :  In  epislola  imp.  Jusiiniani,  qu.T  rercrtnr 

ficiim  enisfohc  li.ihrntar.  in  priimr  consessione  seii  collaiione  ipsiiis  Y.  syno- 

C.  V.  *  Verba  Leom'«  dc   Eufrclic  agentls  ,  sniit  tfl,  Wc  Focns  src  Imbel :  Hortmiur  auiem  etiam  dtud 

h»c:  Qni,  dum  rtderet  rnsipieniia:  siio?  sensum  ca-  disceptare,  quod  varie  profertur  ab  bts,  qui  dicttnt 
th0(fcii<mrmtn^ipticere,revocareieaiKaopimvne  ^non  operiere  .  ete.  Sed  seutetitia  nou  vjd.le  di- 
debuerat^  nec  ita  eccteiite  prmutei  eonmovere,  ut       versa.  .... 

damnationis  sententiam  mereretur,  quam  utique.  si  in         »  Dipiyctitsi  Sic  cinend;itum  esl  ex  ipso  conci  lo, 

MM  »inleutia  voiuerit  permanere.  nultue  poterit  r«-  qauni  aiitea  legcrelur  :  drcticis.  Diptyclia  vero  diim 

laxare.  UimUit  crant,  qnarum  altera  viv^onim  ,  aUera  inor- 

C.  VI.  «  lloc  caput  sunitam  csi;  ex   variis  locis  tuorum  ca  iioiiiiiui  cotitiiiebat ,  qu»  in  mlssa  rcci- 

QDiCftT.  n.  C.  II.  ^*  mui^iiam;  espd.  pr.  Bas.  —  fiohnu  "  este  absatvetidum  :  Edd.  ooll.  o.  =£ 
G.  IIU  '•  Guimundo  Aversano  :  Ivo  Decr.  p.  14,  c.  68.  —  Julimundo  :  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  425. 
»  Edd.  Arg.  Nor.  Vcn.  i,  11.  —  Guitmundo  :  £d.  Bas.  —  GtitVimirnda  :  Edd.  rcll.  *•  satute  eicaritate  : 
Edd.  coll.o.  pr.  Bas;  ••  abesl  ab  Ed.  Bas.  —  add.  :  est :  Edd.  rcll.  —  Ivo  Pao.  "  cf.  s^npra  c.  I.  •« 
c'omiiiiint£ami» :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo  Pan.  ••  pro  tetnpore  :  Ivo  Decr.  •*  fideiiores  :  Ivo.  f  *'«  • 
rk)hin.  »«  obiii  i  id.  Itecr.  —  exigit  -.  Pan.  ■•  ^ici  :  Ed.  Bat.  «^  eortim  :  Edd.  coll.  o.  •• 
retigioni  :  Edd.  Bas.  Ltigdd.  tl ,  lli:  ••  morifriis  :  Ivo  Dccr.,  missa  scqu.  voce  :  omfi.  •^  adu-^ 
Mtre  :  Edd.  Bas.  Lugd.  i.  =2C.  IV.  •*  scr.  A.  491.  —  Ans.  I.  4i,  c-  50.  Polyc.  I.  7,  l.  I.  ••  fian  : 
Edd.  coll.  0.  C.  IV.  •^  Maiih.  c.  10,  v.  i».  =  C.  V.  »*  Ep.  51.  Ed.  Baller.  scr.  A.  m.  =C.  VL  ••  halr. 
A.  $55.  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  il5  seqq.  Dccr.  p.  U,  c.  62  seq.  ••  vnne  ;  orig.  •»  led  —  mort. :  non  snirt 
ap.  Iv.  Pan.  •■  lipicii  :  ib.  —  scripluris  :  Ed.  Arg.  —  dicticis  (quod  a  dfco  veiiire  senlil  gloBS»)  :  EdiSi 
rell.  pr.  Bas.    ••  abcst  ab  Iv. 

Patrol.  CLXXXVIl,  M 


1291  DECRETI  PAIIS  SECtNDA.  CAUSA  XXIV.  QUiEST*  III.  4«0i 

religlotae  nneinoria  episcopU  Coosuiilinopolilanis.  A  memoriae,  episcopus  racius  Eclesscns  civiutis»  qui 


Uem  in  aciioui  F,  §  l/Augusliims  ail  ^*:  Si  ^*  forte 
iiii  Ubri  ita  detignanl  tradiiorem  iuum,  ticut  Domi- 
nui  deiignavit  Judam^  legatur  ^*  m  eh  nominatim  et 
etpreae  vel  Cacilianum^  vei  ordinatora  ^'  eorumdem 
librorum  fuiae  tradiloreit  et  ii  non  ^^  eoi  anathema"^ 
titaverOf  ipee  cum  ^'  eii  judicer  iradidiite,  {Et  infra 
ineadem  aciione:)^  2.  Quae  modo  reriiaCa  suut 
AugosUnus  ^*  sanciae  memoriae  consuluil,  e(  convc- 
niunl  ^  sUlui  leneuli  ab  iniiio  in  ecclesia.  Impium 
▼ero  ^^  dognia  jam  iuculpaiuni  ^  ei  condcmnalum 
est,  el  eos,  qui  lali  doguraii  obnoxii  suiit,  anaihe- 
tnalizari  viili  ^*  ecciesiae  tradilio,  licel  eliam  mortui 
essent.  Ideo  sanciae  memoriae  Augusiinus  dicii: 
'Quod*  ^*  M  modo  convinceretur  Ctecilianui  de  hii. 


in  sacerdotibus  exsplenduit*',  Tlieodorum  *istuiii* 
•*  Mopsuestenum  ••  *t'iiaiu*  posl  morlem  ••  m  eccle- 
sia  anatbematizavit.  Item  xnfra  :  §  7.  Roroanorum 
etiam  ecclesia  ante  annos  paiicos  Dioscorum  ^,  qui 
fuit  Papa  ejusdem  ecclesiae ,  ct  post  mortem  'ana« 
thematizavit  •^,  quum  nec  iii  Ade  peccasset.  Et  hoc 
sclunt  oroiies  ••,  qui  degunl  Rom»**,  et  roasime  qul 
in  digniialibus  existunt^  qui  etiam  eidero  Dtoscom 
communicatorcs  perroansertHit  usque  ad  ejusroor- 
tein.  Item  infra  :  §  8.*Si  ad  (cinpora  Tbeophili  sa»- 
ctae  menioriae  vel  superius  aiiquis  recurreritt  etiam 
Origenem  inveniet  *•  post  rooriem  »naibematizA- 
turo.  Quod  etiaui  'nunc*  *^  in  itflo  ^*  recii  et  vesira 
sanctitas,  et  Yigiliiis  '•  religioslssimtis  Papa  Mii- 


^um  **  infemntur  et,  etiam  poit  mortem  *^  eum  ••  B  qiiioris  Uom,T.   Jtem  infra :  $  9*  Sancta  sfnodut 


mnathematiio.  {Item  iupra  in  endem  actione  :)  §•  5. 
Muitl  episcopi  congregati  •*,  et  qiiaedam  de  dtversis 
causis  ad  eccleslaslicuin  sUtum  periinentibus  dispo- 
nentes,  statoerunl  de  episcopis  "^  defuiictis ,  qui 
fasereiicis  suas  facultates  reliquerunt  •*,  ut  eti;im 
post  inortein  anaihemati  subjicianiur.  Sunt  Tero 
*eilaro*  et  Augustlni  sanctae  inemoriae  episiol»  dicen- 
les,  quod  si  qui  in  viu  sua  non  recte  sapuerunl ,  li- 
cetnon  conderonati  fuissent  adhuc  viventes,  tamen 
demonstrato  peccato  isti  etiam  post  moriem  anathe- 
mati  subjiciantur.Vfemtnfra  :  §  A,  Si  ••  vera  eaent 
"  qum  Ub  eii"  objecta  $unt  Cffciliano^  et  nobii  poi" 
$$nt  f  aliquando  momtrari^  ipium  *jam*  mortuum 
anatkematixaremui  •••  {Item  infra :)  §5.  Dicii  ••,  /1- 
cere  mihi  etiam  *hodie*  de  mortuie  judicafe^  quia  /«-  C 
dicium  non  lantum  de  vivif ,  ud  etiam  de  ••  mortuii 
fieri  poteu  •^  (Et  infra :  §.  6.  Kambulas  •'   sanclae 


dixit :  Sufficiunt  *quldein*  '^  quae  dicia  el.prolaU 
suiit  ecclesiasticam  iraditionem  demonsirare,  'qiiod 
oportet  haereticos  ei  pogi  morlem  anntberoatixari* 
Iteni  in  eadem  coUatione  VUl  ^*.  §  iO.  Saiieta  syn- 
odus  dixit :  Augustini  sanciae  nieinori«,  qui  luier 
Africanos  episcopos  splenduit,  diversas  cpislolas  re- 
ciutae  8unt«  signifleantes ,  quod  eporiet  bsrelicos 
et  post  roortero  anathematixari.  Talero  auten  eccle- 
siaslicani  iraditionen  ei  alii  Africani  referendissinii 
episcopi  serfaveruni;  sed  et  Romana  sancU  ecclMla 
quosdan  episcopos  el  post  mortem  anatbemailft&vii» 
lieei  pro  flde  In  f  iu  sua  uon  esient  aecusaii ,  d 
uinimque  apiid  nos  habiu  gesU  signiflcnin* 


QDiESTlO  III. 
GKATIANGS. 
I.  Pars.  Quod  autem  pro  peccato  alicujue  tota  fa-* 

?NOTA TIONES  COHIIECTOBUM. 


Ulianiur,  translato  Tocabulo  abostreoruni  diptycho, 
rfjus  menllon^  facit  B.  Ambrosius  Hexam.  I.  5. 
e.  £.  De  hujusroodi  autero  ecclesiasticis  diptyehis 
pariiro  vivuniin,  partim  inortuorum,  pariiui  uiro- 
nimqne,  menlio  flt  in  epistola  Innoceiiiii  I,  ad  De- 
ceniiuin  cap.  i ,  et  in  epistola  B.  Augustini  i57 , 
clero  et  ulebi  ecclesia:  llipponensis,  supra  2,  quaest. 
4,cap.  iVomaitetil  q.  3,  cap.  Qiitd  obe$t..  et  iu 
4>pisl4)la  Gebsii  ad  Anasiasium  Augustum,  et  in  epi- 
siola  episcoporum  iGj;ypiiacae  dioecesis  ad  Anaio- 
hum,  qiiae  babeiur  post  conc.  Cbalcedoneiise »  et 
alibi  sa^pe. 

^  Ei  conveniunt 
odo:  autea 


i  Inculpaium :  fn  f^lossa  inierlineari  dnorum 
veluslorum  Graliani  codictttn  habetur  :  id  e$t  vtdda 
eulpatum. 

^  Dioicorum  :  In  antiquis  Poniiljcali.bus  in  ?lu 
Bonifacii  secundi  baec  legHntiir  :  Jlic  (scilicet  Boui- 
facius)  eum  Dioicoro  ordinaiui  eet  iub  rontentione  ; 
Diouorui  in  baeiiiea  Cott^tantiniana^  Bomfaeiui  tvro 
in  baiiiica  Juliim  Fuit  itaque  diiumio  in  clero ,  ei 
populo^  et  unatu  diee  vigitai  octo  •  don^  defunctuo 
eit  Dioicorui  F.  Idui  Octobrii.  Jpiii  diebui  Bonifa" 
ciui  %elo  ductui  cum  grandi  amaritudine  coaeta  syo- 
odo  iub  vinculo  anaihematii  chirographo  damHmvit 


yeniunt :  Sic  est  einendalnm  ex  ipsa  syn-      JHoicorum^  et  reconeiiiavii  cierum ,  quem  chirogta* 
tegebalur  :  et  itatuit  teneri\  ^  phum  in  eccieiiof  archivo  reciuiit. 


QoAST.  II.  C.  IV.  *•  c.  5.  de  unil.  eccl.  ^»  Et  ii  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  «  iegant  :  E<W.  Ary. 
Bas.  Par.  —  Ivo  Decr.  —  orig.  *»  add.  :  tjui  :  Ivo.  —  Edd.  cuU.  o.  ^*  niii :  Pan.  —  eaed.  *»  abest  ab 
orig.  ••  n  G#/asto  $.  m.  (inissis  i»eqq.  com.  et) :  Ivo  Decr.  *  iia  Edd.  Bas.  Liigdd.  H,  III.  —  com.  itaiui 
et  teneri :  Edd.  rell.  —  conveniemer  itatuit  leneri :  Ivo  Pau.  **  abest  ab  Iv.  Decr.  —  enim  :  Ivo  Pan.  — 
Edd.  coll.  0.  ••  voiuit :  Edd.  coll.  o.  *•  abest  ab  Iv.  ••  add.  :  modo  :  Ed.  Bas.  •»  add.  :  ejm  :  Edd. 
eoll.  o.  »« illum  :  ea^d.  —  Ivo.  »»  add. :  eum  :  ca»d.  —  Pan.  —  (tf.  coiic.  Afric.  c.  8i,  ap.  Dionys.)  •* 
ipoii  :  ib.  ••  relianunt :  orig.  —  Ivo.  —  Edd.  Arg.  Bas.  »•  Aiigusiiu  ad.  Boiiif.  ep.  185.  •'  iunt  :  Ivo. 
^  Edd.  coif.  0.  f  poMum  :  ib.  —  Bdhm.  ••  aiia/Aemfl/twmii»  :  Ed.  Arg.  ••  1.  5,  it)nlra  Crebconiuui 
c.  39.  ••  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Ven.  II.  Par.  Liigdd.  •»  iolet  :  Eiid.  coll.  o.  ••  Rabanm  :  Edd.  Bas. 
Kir.  Lugdd.--lilo^ii/a  :  Edd.  rell.  —  Ivo  Decr.     •»  reep^enduit  :  oriff.  —  Ivo  Pan.  —  Edd.  coll.  o.  pr. 


--,- Arg.  Bas.  Lugii.  - 

^H^J"'  ^''-  "  '"'^  •  ^'''•C-  "  ''«''"•  •  ^'^^'  Ycn.  1,  II.  "  abest  ab  iv.  Paii.  "  t^  actlone  IV,  ciUnl  Ivo 
tl  Edd.  colUo» 


iita  bEdlETI  PAliS  SEtiUNDA 

mUitt  excommunlcanda  iU,  muUorum  exemplis  pro 
batnr*  Pro  peecalo  namque  Sodomitarum '  parvuli 
torum^  qni  benepeio  wtalit  paterna  fiapiia  neteie- 
banty  ccelesii  igne  tunl  consumti.  $  i,  Jtem*  pro 
peecaio  AmaUchitarum  non  solum  parvuli  eorum^ 
ud  etiam  bruta  animalia  utque  aU  mingentem  ad  pa^ 
rietem  jutta  tunt  a  Domino  deleri.  §  i.  Item  *  Da- 
than  et  Abiron  auctoret  tchtHmatit  ftteruni  cOntra 
Mofften  ei  Aaron^  nec  iantttm  ipti  toli^ted  omnt>  tub  < 
ttantia  eorum  cum  iptit  detcendit  ad  ittferot,  $  3. 
InnovOetiamtettamento  nonnunqnam  peceatit  e«t« 
gentibut  gratis  pettilentiadetiBmselegiiur,  quwetiam 
iliot  involvii,  qui  peecati  coutdentiam  non  habebant. 
Si  er§o  tain  sevorisiime  pro  peecatis  parentum  invC" 
nfMHsr  panmHpmtiti^wfitt  dubium  estt  quin  pro  pec" 
CMtis  eorumdian  senieniiaexeammmmeaHoms^  pariter 
feriri  vaieant.  $  4.  Bis  ita  respondeiur  :  Pr&  peeea- 
tis  pareniumparvulos  corporaliter  ftageUari^  ex  verbis 
evangelii  apparet ,  ubi  disdpuli  de  caco  nato  Chri» 
.  «fmfi  inierrogasse  dieuntur  ^ :  Rabbi ,  quis  peccaTif « 
bic,  aul  parentos  ejus,  ul  c«cus  nasceretur?  In  qui' 
bus  etiam  illud  eompietUr^  quod  Dominus  ait  ad 
Moyten  '  :  Ego  suin  I>eu8  zeloies»  ▼isilans  peccaia 
pairum  iu  filios  usi]ue  in  teriiain  ei  quariani  gene- 
rjUonem.  Spiritualiter  autem  peeeatis  parentum  par» 
tuli  non  tenenlur^  ex  quo  per  sacramentum  regene- 
raiionit  ab  originati  peccaio  fuerint  emundati.  Unde 
per  Euehieiem  Dominus  ait  * :  Anima,  quse  pecrave- 
rit,  ipsa  ntorielur  ;  filius  iion  portabit  iniquilatent 
patris,  neque  paler  iniquitalero  ftlii;  jiistitia  jusli 
siiper  eum  eril,  et  Impietas  iinpil  erit  siipcr  eum. 
Qutpcunque  etiam  peceata  parentes  commiserunt ,  ex 
quo  fUius  personaliter  ab  eis  separatus  fueril ,  ei  non 
imputanlur  ad  panam.  Vnde  peeeato  Adm  ideo  oin- 
iies  pohUri  teneri  dieuntur,  quia  nondum  atiquis  ex 
iiio  maierialiter  fuerat  proseminatus.  Quia  vero  apud 
Deum  non  sententia  saeerdotumt  sed  vita  eorum  qum* 
rtfttr,  patet ,  quod  non  est  nblandus  senientia  quem 
peecati  macuta  non  inficit,  Einc  Paulus  Corinihiis 
^f>€iis  «tt ;  Si  quis  frater  noroinatur  fornicator, 
•autaTanis,  aut  idolis  serviens,  cum  bujusmodi  iicc 
cibum  suinere  debetis.  Ex  quibus  verbis  datur  tfi- 


.  cAljsA  XXIV.  ouAsT.  ra.  IMI 

A  telligit  qnod  uisi  primum  aliquis  nomintttus  *  fuerii 
de  erimine,  id  e$t  vel  coram  judice  accusatus  et  eou'^ 
victut,  vet  in  jure  ipte  de  ee  fuerit  confettut ,  quod 
nec  sentenlia  ett  feriendut^  nee  ab  ejut  communione 
abttinendum.  Non  ergo  pro  alicujut  peceato  tota  fa- 
miiia  eteommunicanda  ett. 
Vnde  Angustinus  tcribit  ad  Auxitium  Episcopum 
epitf.  LXXV: 
G.  1.  Pro  peccaiit  patris  nori  est  filius  ana" 
thematisanduti 
Si  babes  de  hac  re  sententiam  cerlis  rationlbus 
▼el  scripturaruin  testimoniis  exploratam,  nos  *quo* 
que  *  •  docere  digneris»  quotnodo  recte  anatbemati^ 
setur  pro  palris  peccalo  fllius,  aut   pro  marlti  ^* 
uxor,  aut  pro  doniini  "  servus,  aut  quisquam  eliam 

B  In  domo  iioudum  natus  "•  si  eodem  tempore  ,  quo 
iiniversa  domus  est  anatbeinateobligata,  nascatur. 
nec  el  possit  per  lavacrum  regenerationis  in  mortis 
pencttlo  subveiiiri.  Haec  enim  fuit^  '*  corporalis 
poena,  qua  legiroua  quosdam  conlemtores  Dei  cuin 
•uis  oniDibus,  qui  ejoadem  iropieuils  pariicipes 
fuerunt,  pariter  Interfectos.  Tunc  qnidem  'S^d  ter- 
rorero  viveniium  inortalia  corpora  pcrimebantur, 
quandoque  uiique  ^'  inoriiura.  Spiritalis  autein 
poena,  qua  fit  quod  scriptum  cst  f:  Quw  tigaverit  in 
terra  erunt  iigata  etin  cmto^  aniinas  obligai,  de  qui- 
bus  dictuw  est :  Anima  "  patrit  mea  etl ,  et  auiwa 
fitii  mea  esii  Anima,  qua  peccaverit  ^  ipta  morietur. 
§.  I.Aiidisli"  foriasse  aliqnos  magiii  nomiiiis  sa- 
cerdotes  cuiu  doiuo  sua  queiiipiam  anathemaiizasse 

^  peccantium.  Sed  forte,  si  esseiit  iiilerrogati»  reperi- 
Ventur  Idonei  reddere  Inde  rationem.  £go  autem , 
^qiionianr  ",  si  quis  a  '*me.qii$erat  *\  uirum  ** 
recte  Qat,  quid  ei  respondeam  non  invenlo,  nunquam 
boc  facere  ausua  sum  de  quorundam  «  facinoribus 
unanimiter  adversus  eeclesiam  perpelratisy  nisi  gra-* 
vissime  coinmoverer.  Sed  **  si  tibi  quod  "  jiisto  flat 
Doininusievelavit,  nequaqiiam  juveullein  .-ctaicin 
tuain,  et  lionoris  ecclesiastici  rudimeiita  contemno* 
'En  '^  adsuin  *:  senex  a  juvene*  coepiscopo%  et  epi- 
scopus  tot  anmyruin  a  collega  necdum  anniciilo  pa- 
ratus  suro  discere,  quomodo  vel  peo,  vel  horoiuibas 


MOTATiOiNES  CORRECTORUM. 


Qu^sT  III.  PARS 1.  •  Nominaiut :  Ilaec  explan.itio 
lori  II.  Pauli  ad  Corintbios  et  hic;,  et  supra  i  1» q.  3.  A<([ 
mentam.  §.  Evideuter,  videtur  aceepta  ex  verbisB. 
Aitgusrnu  in  libro  50,  boroilianim ,  horo.  iiltiroa, 
csip.  li,  siipra  2,  qiiaest.  i,c.  Multi. 

C.  I.  >»  llafc  enim  fnit :  Sic  eiiam  apud  Ivoiiem  , 
et  iu  Paiiormia  ;  in  epislola  i  aulem  ips:)  legilur: 
Neque*  enim  hasc  corporatit  est  pmna  ,  qua  le^mut 
quosdam  coiitemiores  Dei  cumsuis  omuibus^  quiejus' 


D  dem  impietatis  partidpes  non  fuernnt,  pariter  inter- 
fectos.  Veruin  ob  glossam  et  doctoruro  dicta  nibil 
est  luutntuin. 

«  De  quorumdam :  Eadem  glossa  obsliiit  ne  Imc 
niularetur,  iiemque  quouiaiu  cuin  Ivone  et  Paiior- 
nila  coiicordat.  lu  ori^inali  auiein  esi :  ^aiMi  ite 
quorundam  fadnoribus,  tmmaniter  advefsus  ecdesiain 
perpetratis,  graaissime  permovertr* 


QUiCST.  111.  Pars  1.  *  Genes.  c.  19.    *  I  Reg.  c.  i5.    '  Niim.  c.  16.    ^  Joan.  c.  9,  v.  2.    •  Exod.  c.  20,v.  5. 

•  Ezccb.  c.  18,  V.  20.  '  i  Cor.  c.  5,  v.  11.  =  C.  1.  •  Ep.  lemporis  incerti,  250.  Ed.  Maiir.  —  Aiis. 
1. 12,r..67.  IvoPan.  1.  5,  C.  126.  Decr.  p.  U,  c.  U.  *al>est  ab.  Iv.  *<>add.  :  peccato  :  Ivo  Pan.  — 
Edd.  coll.  0.      '*  domino  :  Edd«  coll.  o.  pi*.  Bas.  Yen.  I.  Nor.    ^*  luUl, :  pro  peccatis  cujutquam  ;  Ed.  R.is. 

*  it:i  Aiis.  "  est :  Ivo.  "  ^iii^^e  :  id.  —  Au».  —  EdJ.  coll.  o.  *•  etiam  :  ib.  f  Mallb.  c.  16,  v.  19.  •* 
!/l  auima  patr,  ita  et  an,  fit.  mea  est 


—  Audistts 

0. 

add. 


Edd.  C(»ll.  o.  —  Vulg.  —  Riech.  c  i8.  v.  5.     "  Auditi^ :  Ivo  Pan. 


V. 


Decr.  —  Edd.  coll.  o.     *■  abesl  ab  Iv.     ••  ex  :  id.  —  orig.    ••  quatierit  :  Ivo.  —  Edd.  colU 
•'  ndd.  :  id  :  Edd.  coll.  o.     '*  ita  fere  Aiis.    ••  Sed  —  dnccre  :  desid.  ap.  Iv.    '*         * 
itt  :  Edd.  coll.  o.    *^  En  ads»  :  absunt  ab  Aiis. 


'  quonuim  :  orig.  -«• 


ISIS                           DECRETI  PAliS  SE(:iNDA.  CAUSA.  XXIV.  QUieST.  III.  |2M 

JHsUm  pMSUiBti« '*  redtlcro  rdiiouem  ,  sk  animas.A  comiminioQe  privaverU^^  lifeoque  liujus  pncequi 

iHpaqfMnieft  pro  scelere  alieno  (ex  '*)  quo  non  ira-  noslri  aucloriiaie  muuiius  officium  liium  securus 

hunl  *^»  *sicii&*  '*  ex  Atlam»  in  qno  omnes  peccave-  perage,  el  comniuiuone;ni  siue  aliqua  s^me  forii^- 

ruiH»  *origiiiale  peccaUiip*  spiritali  suppUcio  puaia-  dine. 

mus.  Eteuim  Classieiaoi  •»  flliiis,  elsi  iraxilex   pa-  c.  III.  |?iit  non  tofde,  im  ^«  maMiennt  Mi^m 

ire  *'  primi  hoiniiiis  culpam  '^ »  saero  fonio  i>apU-  immun^Uiam  con^rutoiil* 

siuatis  ^i^piamlam,  lamen  quicqnid  ppslea  *',  quam  /^0111  Hieronymus  in  Ifeviiicum  ^^ 

eum  genuit,  peccali  pAierejusadmisil,  ibi  *' pani-  Qiii   uegliguui  oris  innledici  ^  €0nsueiii4itiefn 

ceps  iptSf  npn  iHil,  ad  eum  non  *^  periinere  quis  rcsecarc,eiiaauHOOM*ex*corUen\al«dJeaiit/eiiaiiisi 

ambigil?  Quid  dicam  de  conjuge  ^  ?  Quid  de  lot  ani-  non  voio  ei  auimo  iniquo  prormnt  niaiediota\  la- 

mabusinuniversa  fainilia*"?Uiide**si  "unaanima  men  immuiiditiam  labiarutu  (seeundum   Esaios  ^ 

per  istain  severitaiem  >^,  qua  tota  domus  ista  ana"  verbum)  et  inquiuamenta  oria  iueurrunU 

themalizaia  est,sinebaplismate  de  corpore  exenndo  C.  IV.  Vila^  non  ieniMia  qnemlibg^  tigaf  waL  $olvk. 

pericril,  innumerabilium  mors  corporum,  si  de  ec-  liem  Uieronymus  uhi  <upr«  ^. 

clesla  homioes  itanocentes  violenter  abstrabantur  ct  Si  quia  non    recU  judioio  eofuin  •  qui  ptanoot 

iutcrficiaQtur,  huic  damno  non  polesl  comparari.  Si  "  eeciesias,  deipeUatur,  ei  foras  miltatar,  si  ipse  aon 

ergade  hac  re  potes  reddere  rationem,  utinam  et  ante  exiit,  hocest,  sk  non  ita  «gll,  ut  mererrtiir 

nobis  rescribeiide  prsstes  ,  ut  posstmus  et  nos.  Si  eKire,  i)|bii  bedftur  in  eo,  quod  iion  rectojudieio 

autem  non  potes,  qiiid  tibi  esi  inconsulta  commotione  ab  hominibus  videiur  expuisus.  Et  ita  itt,  ut  inter« 

animi  facere,  unde,  si  interrogatus  fueris,  rectain  duai  ille,  qui  foras  miHitur,  intus  sit»  ei  ille  foris, 

raiionem  ^  non  valeas  invenire?  Hxc  autem  dixi,  qui  iotqs  reiiueri  videtiir. 

ctiamsi  Alius  nester  Classicianus  ^*  aliquid  adinisit .  C.  Y»  Di  eodem 

quod  tibi  aiiathemale  pleclendum  }u8tissime  videre-  Item  Babanus  de  ecclesiaeiieis  preuum^  Vtb.  i  ^. 

lur»  Non  in  perpetuum  dannamur,  quuro  injtiste  iiuli- 

11.  Pars.  Gratian.  Vt  ergo  ex  hac  auctoritate  eti»  camur,  dieente  Psalin0  ^  :  Xee  damnabit  illmm  **, 

dentiuime  momtratur,  iilicite  excommunicatur  qui$  ^uum  iudicabMtur  ULi.  Mfiiti  saceriWtam  eiilpm  le- 

pro  peeeato  atierius,  neque  aliqua  ratione  nituntur  lo  Dei  se  persequl  proftientur ,  sed,  dum  indiscreie 

qui  pro  peceato  uniui  in  totam  famiiiam  iententiam  hoc  *^  agiUur  *S  sacrilegii  facinus  iiicorrttnl,et  d«c 

ferunt  excommunicationit.    lUicita   autem   excom-  prsLcipitea  qoasi  ad  emendandum  ruont  ■*,  Ipsi  qM- 

iMitmc/ilto  notatumnon  Ugdit^  sed  exrommumcun- ^;  qiie  mulio  n^gift  delerlue  cadunU 

tem^  iC.  \U  Qua  pcena  ferialur  qui  illicite  aiiquem 

Unde  Gregorius  $eriffit  Magno,  Medioianenti  Epi-  exeommunicat. 

$copo,  lib,  II,  epi$t.  26  **  :  ^'«m  ex  Consilio  Paristensi  tempcre  Ludmci  ^. 

C.  II.  Qut  ilHciU  aliquem  exeommunicat^  $emetip$um^  ^  iUieita  excomnuniealione  lex  Jiisliniani,  im- 

non  iUum  eondemnat.  peratoris  catholici,  quam  proliat  et  scrvat  eaiholiea 

,  Comp^imu».  quod  Laureutius  quondam  fralerct  ecciesia,  constlUiUone  »  CXXIII  •  eap.  CCCLl  de- 

^oepiseopus  iiosier  ouliis  te  cujpis  exigeuiibus  **  crevit,  ut  *nemo  episcopue'  nemo  presbyterexeom- 
I                                                       NOTATiONES  CORRECTORUM. 

'  A  Quid  dicam  de  conjuge :  Verba  haec  desunt  in  ^  'm  Epitome  Joliani  antecessorfs,  et  in  aliquot  Gra- 
eeteris  eititionibus  epistolarum ,   eicepta  Anioer-     .tianioodicibus;  iieet  lu  aliissit:  CJJI^/i/ *.  Ntt- 

piana.  Sunl  auiero  in  codice.  iito/iu»  Yaticaiio,  et  merusautem  capitis  **  emendatns  es^  ex  veiM- 

apiid  Ivonein  ei  iu  Pauorinia.  iis  exeniplaribus.  Olim  eiiim  iioveilx  |ier  capiu, 

C.  VI.  •  CXXIU.  :  Sic  est  In  noveUis  Jusiiniani,  et  non  per  libros  divisae  citabaulur. 


QoiEST.  III.  C.  I.  "  poiiim  :  Edd.  <»oH.  0.  —  poaimui  :  Bohm.  ••  qnod  :  Ans.  —  Edd. 
coll.  o.  "  contrahunt  :  Edd.  Voh.  1 ,  11.  Nor.  Piir.  Lugd.  I.  ••  ai>est  ab  Ans.  ••  Ctaxiiani  : 
Kdd.  Lugdd.  II,  III.  ••  parenie  :  Edd.  coll.  0.  ■*  noxtfm  ;  eaed.  —  Ans.  •■  poit  i  Edd.  coll.  «*.  *• 
ut  :  esed.  •^  abcst  ab  Ans.  et  Edd.  Bas.  Ven.  i,  II.  Par.  •*  univeriO!  famHia  :  Ans.  —  Eild. 
coll.  0.  ••  Vnde  —  ad  fliiem  :  non  simt  ap.  Iv.  •'  ^f  st  :  tldd.  coll.  0.  •*  add.  :  di- 
iciplina  :  Edd.  Ven.  I,  II.  —  ditciplina  :  Edd.  rell.  ••  retpomionem  non  valet  :  orig.  —  Ethl. 
coll.  o.  ^  Clanianui  :  Edd.  Liigdd.  II,  llt.  =  C.  "'  Ep.  26,  fscr.  A.  595).  I.  3.  Ed.  Mnur.  _  Ivo  Paiu 
L  5,  c.  129.  Decr.  p.  14,  c.  17.  Polyc.  I.  i,  1.  22.  ^*  ex«lanlt6iis  :  orig.  —  Ivo.  —  Etl.  Bas.  ^  privarit  : 
Edd,  coll.  o.=C  111.  ^^  Hoc  el  sequ.  caput  pertinent  ad  Origenis  hoin.  14,  ad  c.  2i.  I.evit.  **  maledicti  : 
Edd.  coll.  o.  pr.  Liiffdd.  II,  III.  *•  Esa,  c.  6,  ^.  3.  =  C.  IV.  ♦'  cf.  infra  c.  7.  =  C.  V.  *•  Imu  Aito 
Vercelleiisis,  cujus  hic  iiber  est.  —  Ivo  Pan.  L  5,  c.  132.  Decr.  p.  14,  c.  20.  *•  Ptalmista  :  orig.  — Ivo- 
—  Edd.  coll.  0.  '•  eum  :  orig.  •*  hic  :  Ed.  Bas.  ^^agunt  :  orig.  —  Ivo.  "  veniunt :  Ed.  Bas.  =  C.  VI. 
•♦  Aucipr  sive  collector  capitis  invenlus  est  Hincmarus  Rcineiisis  in  op.  LV.  Cap.  ailv.  Niiicni.  Laud  « 
c.  ^O,  ci28,  etin  libcllo  eipostulationis  conira  eundem  c.  5.  c.  3^.  —  Ivo  Pan.  1.  9,  c.  124.  Decr.  p.  14. 
c.  81.  •*  Epil.  JuL  Nov.  H5,  c.  15.  —  cf.  C.  2,  qu.  1,  c.  12.  *  ila  in  Edd.  coll.  •.  ei  in  Pan.  Iv.  - 
CCCLll  :  Ed.  Bas.  — C.  XXX.  L.  I. :  Ed.  Arg.  —  cap.  CCC.  L.  /. :  Edd.  Ven*  1.  Lngd.  L  —  C.  CCC. 
Itb.  /.  :  Edd.  Nor.  Lugdd.  II,  III.  P»r.  —  Ivo  Pan.  •—  ap.  insum  Hincmarum  recte  eal  :  CCCCXLt.  —  au. 
iv.  Decr.  ;  CCCCLL 


iiW                               MICRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXIV.  QVJEST.  III.                           IfM 
miiiiicet  aliqucm  anleqihm  cniisa  probelur,  propier  j|  clem  ^iecerncos,  el  B.  OregdriosailJoannein  scrl- 

qiiain  ecclesiasiiei  canones  lioc  fieri  jiibenl.  Si  quis  bens  comprobanl  «^  §  2.  De  peremplorio  *aulem*  ** 

aiilein  adversus  cam  ■*  aliqiiem  excoamunicave-  soripto  Africaiiuin  **   conciiium  '^  demonsirai  de 

rii,  ille  quidem,  qiii  excommunicaius  esi,  majoris  Cresconio,  ul  si  convejilus  resiplsoere  dethictaTerit» 

sacerdoUs  aucloriiale  ad  gratiam  sanctse  conmiu«»  suoconiemluei  ^^  sua^*  Coniuroacla  fiicjeiite»aacio- 

iiionis  redeat :  is  aulcm,  qiii  legiiime  non  excom-  riiaie  judiciaria  proiinus  '*  exciudiiiur,  hem  B.  Gre- 

inunicaverii,  in  Uinium  absiineat  a  sacra  eommu-  gorros  de  senienlia  in  coniiimaeem»  scribem  ad 

nioiie  tempus,  quantuiu  m^^ori  sac^rdoti  visum  fu-  Maximum  pTgesuratorem  Salonitanum  epistopnm^ 

crii,  uL  quod  injuste  fecerii  *'  ipse  juste  patiatur.  Et  dixil  ^"  :  Hortamnt^  ut  nd  nos  vemte  omm  potipO' 

liiiic  S.  tiregoriiis,  ad  Joaiiiiem  episcopum  injusie  nta  excvMione  fesUnei^  quaietiue  eervMa  juslkid 

excommiiuiraiiieni   inler  cetera  scribil,  dicens  ":  hac^  de  quibus  accUearit,  ei  cognosceret  et  (inire  se*- 

Cas$atis   prius  alque  in  nUtHum  redaciie  pra!dict<B  cundum  canonica  insUtuta  Chrieta  revelante  poiei-^ 

sententio!  tuo!  decreiis^  ex  B.  Peiri  ptincipis  aposlo-  mus  ^*.  Iia  aulem  fac,  ul  ad  veniendum  amptims 

iorum  aucloritate  decernimus  '**   triginta,  dierum  i^m  moras  noH  ingeraiy  ne  '*  ipsa  te  magii  AbsMia 

spatio  te  eacra  communione  privatiim  ab  ommpo^  obnoiium  hie,  qudi  dicuntur  atiignet^  et  Hos  in  le 

tenii  Deo  'noslro'  tanti  excessns  veniam  eum  smnma  hiec  res^  non  eolum  propter  dicta  "  crimina^  qum 

pt^itentiaaclactpmisexotare.Quodsihttneiententiam  purgare  subterfagis,  ted  Mafnpropter  inoMientia 

uostram  (e  cognoverimusimptesee**  remissiuitnonjand^  culpam,  duriust  seilicet  ut  in  eOntumaeeftt^  cogat  ex 

lautum  injustiiiam ,  sed  *er  coMumuciam  fraternilatit  concilio  "  fere  jndicium. 

tuff  cognoscat  adjuvante*^  Domino^*teverius  punien-'  C.  Yll.  Vita  non  tententia  ab  eccletia  atiquem 

dam^  qiiia  nemo  praiprope^e  vel  pr«postere,  scili-  ^•^*^"'  ^^^  ^  *"*"  reducit. 

cet  noii  commonitus  neqiie  convenius  •»  esi  jndlean-  ^^^  Oci^^enea  tuper  UvUicum^  hom.  II Y. 

dus-  S  I.  De  conventiooe  autem  liiijusmodi  paira-  "^'  *•  ^  ^  "• 

loiis  "  manifestorum  criminnm  lex  4icit " :  Qui^  Ounro  aliquis  exll  ••  a  veritate.  a  iimore  Dei,  a 

cunque  tribut  aucioritatibut  judicit  conventut,  vH  ^^^'  *  caritate,  exii^»  de  castris  ecelesi»,  etiamsi 

iribut  edictit  ad  judicem  fuerit  provocatat,  aut  uno  ^^  ^P**^*^P'  ^^^^  ™'"*'"®  abjicialur ;  sieoi  e  «►«- 

pro  omnibut  pereinptorio,  id  est  quod  eausam  exnin^  ^'"^"^  ^"™  "  *"**^"'*  "^  '^^*'  i"^'*^*®  ^^''•»  "»'"'' 

guit,  fuerk  evocatut  ••,  et  prmsefUiam^  tuam  apud  ^"■'  ^^"'^^^ "  ^'  "^"  '"^®  ^**®"^*^'  ^^  ^*  »'  «^"  *6^ 

eum  judicem,  a  quo  ei  denunciatum  eit\  exhibete  no-  "^  "^  mereretur  exire.  nibil  •*  laHliluf .   Interdum 

tuerit,  adversus  eum  quati  in  contumacem  judicari  *"'™   ^"'*  ^^"  '"'^^*^"'^  '"*""**•  **^"*  '^''»«* 

poiett.  Quimmo  nec  retractari  per  appeltationem  ne-  ^  '"^"*  '^*'"'^'''  "^****^"'- 

gotiapoitunt,  quotiet  in  coniumacem  fuerit  judica-  ""' ^llSi^V:^ 

ISM.  £t  hanc  senlentiaqi  de  inbus  aucloriiallbos  nere  probantur. 

cotitentis  cx  evangeKca  aucloritaie  Cceleslinus  '  ttem  Augustinus  term.  XI,  de  verbit  Domtni  i  <«. 

ad  Ncstoriuin  dicens,et  Ephesinaf  «  synodus  de  eo-  De  illis,  qul  snnl  ab  ecciesia  segregati,  nou  di- 

NOtATlONES  CORRKCTORLM. 

*  Ccelettinus  ;  m  coiic.  tplieSino  blbliothecae  Va-  posiiionis  ipsiiis  Nefilorii  posl  mentionem  duanim 

licaiiaB,  ct  Luteiia!  inipresso,  in  epistola  ipsa  Ccele-  cilaiionimi  additiir  :  Canonibus  aulem  pr(ecipientibui 

slini  ad  Weslorinm  ha»c  legiinluradjioc  capui  perii-  evocari  tertia  vocatione  inobedietuem ,  dirigentes  cb 

iienlia  :  Sctas  voio  post  primam  et  secundam  illius  eum  furius  atiot  tanctissimos  episcopot,  comumncens 

(scilicet  tyrilli)  #1  hanc  nostram  correptionem,  quam  invenimus  et  renitentem,  etc.  Iiiconc.   autera,   In- 

eonttat  ett4  jam  terttam,  db  unieeriitate  eoitegii  et  go1sirfdti,^x6nso,  lomo  2.  c.  %  snnt  expr^ssae  ires 
cowfentu  Umtftauorum  le  prorsut  eese  tejunetum^  r^  dfaiiones  ipsins  Nestorii. 

n«i  mox  qum  male  dicta  tnnt  corriguniur,  In  eodem  C.  VI!.  *  Apud  Originem  post  c.  Qui  negligunl. 

vero  concilio  niiper   Ingolstadii  iinpresso  epistola  siij^.  eatf.  cifafirm,  seqoiiur:  Iste  tamen,  qui,  licet 

K   p*/"*  ^^^^    •  ^*^'  *^*  '""''■^  Israetitide,  Mgyptio  Uimn  patte  progenitut 

B  Aplieuina  :  in  iisdeiu   Vailcano  et  Parisiensi  esi,  exiii,  et  nominans  nomen  maledixU.  De  quo  ego 

ly)liesiiii  coiic.  exeniphiribttft  in  Cpistola  ipsliis  sy-  ^mio,  tjuod  nisi  eaHisset,  nec  liiigasset  adversus  terum 

uoiU  ;hI  INeslonum  baic  babentur :  Ecce  autem  simut  Israelitam,  nec  nominans  matedixissel.  tLXiii  enim  a 

prwstdente  sancta  sgnodo^  quce  in  magna  Romo  con-  veritate,  exiit  a  timore  Dei,  a  fide  et  caritate,  sicut 

gregatu  e^,  etincttsstmo  et  revereudissimo  fratri  et  superius  duximus,  quomodo  per  htsc  quis  exeat  a 

coniwwtslro,  tiostro  Loilestino  episcopo,  et  tertia  te  castris  ecclesia\  t\C. 

/Iacco///£«/afwur  «cn>/iirfl,  eiclnsenlenliaverode-  C.  VIU.  i  lu  semione  indicato  B.  AugosUnus, 

QUiEST.  III.  C.  VI.  »•  ea  :  Hincm.  —  Ivo.  •'  fecit :  Edd.  Arg.  Bas.  ••  I.  3,  ep.  6.  Ed.  Maur.  ** 
dectjvtmus  :  Ed.  Bas.  ••  tron  impt. ;  Ivo  Pan.  —  Edd.  coM.  u.  f  r.  Lugd.  I.  •*  jtivante  :  Hlncm.  —  Ivo. 
~  Md.  coll.  0.  «•  £><fo  ;  Edd.  coll.  o.  ^^convutus  :  e«d.  —  IvoPan.  •*  hujus  imperatorit  :  Edd.  coll. 
0.  «» Inlerpr.  ad  PauL  Senl.  I.  6,  t.  5.  A.  §  7.  ••  vocatus  ;  Ivo  Pan.  —  Edd.  rolL  o.  •»  cotnprobavU  : 
eaBd.  —  comprobal :  Ivo  Pan.  •»  abcsl  ab  Iv.  Pan.  •»  c.  44.  »  contiiium  :  Ed.  Arg.  »»  eiiam  :  Edd. 
cull.  0.  pr.  Lugdd.  11,111.  "  abeslab  ly.  ^»  fam  prot.  :  Ed«l.  coll.  o.  »♦  L  6.  ep  3.  "  possumus  :  Ed. 
Brts.   /•  nec  :  Ldd.  colL  o.  pr.  Liigdd,  II,  H|.  —  Ko  Pan.    "  prwdicta  :  Edd.  eoll.  o.    '•  convlio  :  Edd. 


Ed.  Arg.  =  <;.  Vin.   •»Serm."?LEd.  Maur. 


n»  DECRETl  PARS  SECUNDA 

t!il  *'  :  £a,  qua  $uiU  Spirilui^  n0H  perclpienies,  ne  A 
nd  8€teiiiiae  percepiionem  referreniur  ** :  sed  di- 
Glijm  esl  ^^  :  Spiriium  non  habeniee.  (Ei  infra  s) 
S 1.  Hoc  **  lUiqiie  ^  nollo  modo  diceret  "^  ab  ec< 
«lesia  segregatis,  qui  dicli  sunt  Spirilum  non  lia- 
henies.  Sednec  iiledicendosestesse  in  ecclesia,  et 
ad  islam  sQciefalem  Spirilus  pertinere,  qui  ovibus 
Cbristi  ftcto  corde  miscetur.  Sanclui  **  enim  Spi' 
rtim  diicipiinm  fugiei  *^  fieium.  Neque  enim  solum  i 
**  ad  ecclesiam  non  pertinent  qui  separaiionis  aper- 
10  sacrilegio  manifesti  sunt»  sed  etiam  illi»  qoi  in 
rjiis  uniiale  corporaliter  misti  per  pessimani  viiam 
Keparantur. 

0«  IX.  A  Deo  ieparamuif  quoi  impioi  demonnramui. 
liem  ex  V.  Synodo,  coHaiione  5  *K 

Cerium  est»  quod  qni  impius  demonstraius  **  esi  ^ 
omniniQdo  sep_aratui».est  a  Deo»  sieut  etiam  ille»  qni 
uuptlieiuatizatus  'f   ianquani  impius  separatus  est. 
X^ibileiiiinaliud  signilicat  ajiatbeniat  nisi  a  Deo  se- 
paratiouem  *^ 

III.  Pars.  Gralian.  Hliciia  ergo  exeommuni^aliot 
vf  ex  prtemiiiii  apparel^  non  l«dit  eiim,  qui  noia- 
iur^  ied  a  quo  noiaiurf  ae  per  hoc  qui  innoceniei 
iuni  ex  aUeriui  crimine  eondemnari  non  pouunt^  iie* 
ui  ab  imprudeniibui  famitias  polentum  pro  peecatii 
dominorum  ioleni  nolari.  Sed  adhuc  objiciiur^  quod 
non  iolum  innoceniei,  ied  nec  etiam  criminoii  ien* 
tentia  matedietionii  iint  feriendi.  Ait  enini  Chrinui 
in  evangelio  '^  :  Orate  pro  persequentibus  et  calu- 
innianlibu^  vos,  benefacite  bis  qui  vos  oderunt.  Idem  ^ 
Apoiiolui  "  :  Benedicile  perseqoentibus  vos  :  bene* 
dicite  et  noliie  nialedicere.  Item  ^^  :  Maledici  re- 
gnura  Dei  non  possidebunt. 
C.  X-  A^  omtii  tnatedicto  fi^elei  imnnunei  eii^  oportet, 
Jiem  Ilieroiiyuius  in  epiitolam  ad  rilum,  initio 
eap.  3. 

Si  igilur  Michael  non  fiiit  ansus  diabolo,  et  cerle 
maledjctione  '**  dlgiiisMin(r,  ju^iciuui  iuferre  bla^- 


.  CADSA  \\  iV.  UUiEST.  III.  1300 

sphemia!,  quaiilo  magisinos  ab  omni  matedicto  piiri 
essc  deliemiis?  Merebatnr  diabolus  niaieilicuiiii.sed 
per  os  arcbaiigeli  blaspheniia  eiire  non  debiiit. 
Rclcge  veteres  libros  •••,  et  vide,  quae  '••  Iribus  iii 
monie  Garixin  conslitutx  sini,  ut  benedicereol  po- 
pulo,  ei  qna^  in  nioute  altem,  ut  maledicerent.  Ru- 
beii,  qui  maculaverat  torum  parentis,  et  ZabuloR 
novissimus  Liae  ftlius,  et  ancillarum  lilieri  in  inooto 
lleliel  ^^  ponuntur,  ut  malcdicant  bis,  qui  mal^ 
diciione  suni  digni. 

C.  \l.   Quoi   iignificeni  i//r,  qui  ad  benedictionem^ 
quive  ad  malediclionem  de^Hi  liraet  eteoli  tunl. 

Item  in  iibro  Joiue  *••. 

Quom  ergo  in  singulis  quibusqne  fldelinm  lali« 
sil  propositi  varielas,  hoc  mtbi  deslgn.iri  viiietnr  in 
boc  Koco,  quod  diniidii  illi,  qQi  jiixia  monleni  Ga- 
rixin  inceduni  (ilium,  qui  ad  beiiedictionei  '•• 
electus  esl),  istos  flguraliter  ^^  indicciit,  qiii  non 
meiu  pcenae,  sed  beDediciionum  et  reproniissionniii 
desiderio  teniunt  ad  salutem;  illi  veni  ifimidii, 
qui  juxta  nionieiQ  Gebal,  *^  inoedunt,  in  quo  ma-t 
iedictiones  prolata  sunt,  istos  alios  indiceni  '•*, 
qui,  maiorum  metu  ei  suppliciorum  limore  coni- 
plen^es  qus  iq  lcge  scripta  sunt,  perveoiont  ad  sa- 
luieiii. 

Gratian.  Sedqui  pro  penecutorHui  juait  orare^ 
primoi  parenite»  pto  tramgreuiont  mandali  morti^ 
nuUedicio  percuMtii.  Cain   ^^^  quoquet  quia  prinm 
pravarieaiioni  fraificidium  adjunxit^  eenteniam  iim- 
lediciicmi  a  Domina  reportavU.  Abraltee  quoque  Do^ 
minui  liixit  **' :  Ualedicani  malediceniibus  tibi«  et 
benetiicam  benediceiilibus    tibi.  lu  Evangetio  •*• 
etiam,  quum  eiurieni  veniret  ad  ficum^  uan  inveniem 
frucium  in  ea,  iiia  muiedieiione  perpelua  iierilitate 
ipeam  damnavil.  {  I.  liem  Noe  quum  terenda  iua  a 
C7i<rm  d«riia  cognoiceret,  fitium  ejui  Cliunaam  ma- 
tediceni  dixit  ^** :   Muicdictiis  Cbanaaiu  sii  SM^rvus 
fratruw  suorum.  Item  liuae,  auum  benedicerei  io- 


NOTATiaNES  CORRECTORUM. 


agens  6^  ii$,  qui  s^  oini^iiio  ab  ecclesia  separave- 
riint,  ail,  lioruiu  scbisina  longe  diversum  esse  ab 
iIIq,  qqo  aliqui  in  ccclesia;  Mnitate  pernianenies 
iuler  se  distienliiiitt,  prout  Coriuitiii  faciebani,  ^d 
qiios  Paulus  ^cribcns  ep.  i  carnales  eoa  vocai  qiiia 
dieereiil :  ¥gQ  sum  Pdiili,  ego  vero  Apolio.  Ue  iilis 
ergo  (iiiquit  i^.  ^ugt^&iinus),  qui  piane  sunt  ub  ec- 
desia  separaM«  uon  est  accipiendum,  quod  dicii 
Aposiolus  1  Coriiill\.  2 ;  Ea  quie  iuni  Spiritui  tion 
percipienteif  sed  qtiod  (licit  iii  sua  epislula  Jiidas  : 
Qui  iegreyuni  iemtlipioi,  unimutei^  Spirituiii  uon 
liubentei. 

^  Ilocutique  :   Repeieiiduiu    est   quod  apud  B. 


Augustinum  aniecedit  de  parvulis  et  jcamaHbus 
qui  tainen  sunt  inlra  ecclesiae  unitatem.  Poalremo 
(ail)  ui  cerliiiime  noverimm^quod  parvuli  in  Lhriuo^ 
non  percipienteiqufp  iuut  Spiritui  Dei,  habent  tameu 
SpiriiumDei,  paulopoit  iniueamurtquemadmodum  eoi 
ipioi  increpani  aii  :  Nescitis ,  quia  tentpluiii  Uel 
D  esiis,  et  Spiritus  Dei  babiiai  in  vobis.  Hoc  iUiqus 
ttulto  modo  diceret  ab  eccteeia  ugregalii^  etc. 

/  Neque  enim  iolum  :  llinc  iisqiie  ad  lliiein  non 
suni  inventa.  Facit  tanien  ad  haiic  senientiaui  quod 
scribltur  lib.  3  de  ba|Uisnio  conlra  Douatistas, 
cap^  11. 


Ou.«ST.  IIL.  C.  VIll.  *•  I  Cor.  c.   2,  v.  U.    ^»  r«/«rrfiir  ;  Ed.  Arg.  Bas.  -.-  teferaiur  :  Edd.  reU. 

»•  dicereiur],  mei  de  eegr.  ab  ecei.  :  Edd.  coil. 


*  Jurf 
Y.  19.  •»  Sed  hoc  :  Kd.  Bas.  »•  dicereiur,  niii  de  eegr.  ab  ecel.  :  Edd.  coil.  o.  •*  Sap.  c.  1,  v.  5.  • 
tffugiei\\LU.  coil.  o.  •»  add.  :  t//i :  Ed.  Bas.  Lugdd.  II,  111=  C.  IX.  •*  hab.  A.  553.  —  Ivo  Pan 
i.  5,  c-  8».  Decr.  p.  i4,  c.  49.  •»  abebt  ab  Ed.  Bas.  »•  add. :  eU  :  Edd.  coll.  o.  "  uparaiio  :  Ivo  Decr 
t»  Maitb.  c.  6,  V.  44.  ••  Rom.  c.  i%  v.  i4.  •••  Galat.  c.  5,  v.  9.  =  C.  X.  »•*  ma/edfciionff  :  E<fd 
4oll.  0.  pr.  Lngd.i.  '•*  Deui.  c.  47.  »••  ei  qum  —  iunt  :  esed.  pr.  Lugd.  I.  ••*  Ebat :  orig.=  C.  XI,  " 
Judicum  :  Edd.  coU.  o.  pr.  Lugd.  I.  —  esi  lioin.  Origenis  9,  ad  c.  8.  Jos.  »••  ^enerfiV/tonewi  t  Edd.  €o!l 
fi.  pr.  Lugd.  L  *•'  iingulariter :  orig.  *••  Ebat :  ib.  *••  iHdieani :  Edd.  wll.  0.  "•  Gcn.  c  4:  "*  GcueJ 
H^   \i,  V.  3.     "•  Ma:ib.  c.  !il,  * »»  Gciies.  c  9,  v.  2o. 


fSOf 


DECRETI  PARS  SECllNDA.  CAUSA  XXIY.  QUiEST.  IIL 


ISM 


cob  ftio  fMO,  ait  "^ :  Q\\\  maledixeril  libi,  sit  ille  A  caiile  prolaium  est,   quum  audivil  ***  :  Maledicta 


niale<liciU8,  el  qui  lieneJixerit  tibi  benedictionibus 
repleaiur.  |  2.  Ilem,  sicut  in  libro  Deuteronomii  le- 
gitur  *'*,  Moy$e$  ex  prcscepio  Dei  duodecim  tribu» 
fUiitrum  Jerael  iu  duue  parie»  dimiif  ei  »ex  iribu» 
ju»»H,  etjuxta  monlem  Cebat  "^  incedente»  maledi- 
ctionem  iranegredientium  legem  vociferarentur ;  alii» 
vero  prwcepit,  ut  Juxta  alium  monietn  incedenfes  be-' 
nedictioM»  obtervantium  inclamareni^  §  3.  In  novo 
etiam  ieetamento  Petru*  apoeiolu»  iegilur  Simoni 
maledixi»se,  qunm  ait  *"  :  Pecunia  lua  tecum  sil  in 
perditioneni,  Paulu»  quoque,  qui  dixerat  *''  :  Be- 
uedicile»  et  nolite  maledicere,  fornicatorem  "*  Co- 
rinihium  ju»»ii  excommunicari.  Jiem  in  endem  - 
epi»iola  ait  «••  :  Si  qnis  non  fueril  secutus  doctri- 
nam  Domini  noslri  Jesu  Clirisli,  sit  anaiheina,  ma-  ^ 
ranaiha.  Item  Calatis  "•  :  Si  angelus  de  ca?io  ve- 
niens  aliud  vobis  evangelizaveril,  anathema  sit.  §4. 
Dieiinguendum  e»i  ergo  inter  maledictum^  quod  pro- 
hibetur^  et  matedictum^  quod  a  Domino  et  »ancli»»i^ 
mis  viri»  rationabiliter  profertur.  Maledictum,  quod 
prohibetur^  e»t  illud  quod  procedit  ex  volo  ultioni»  et 
odio  penequentis,  non  ex  amore  iustitics.  Maledictum 
rero,  qno  sancti  maledicunt^  est  illud^  quod  procedit 
ex  amorejustitiw^  non  ex  livore  vindicta*. 
Vnde  Gregorlus  ait  in  Moral.  lib.IV^  cap.  6  »": 

C.  XIL  Sancii  wri  non  ex  voio  ultioni»,  aed  amore 

iustitice  aliquo»  maledicuni. 
Quuro  fancti  viri  maiediciionit  sentenliam  pro- 


ierra  in  opere  itio,  elc.  el  sicut  Abraliae  dicilur  **' : 
Maledicam  matedicentibus  tibi.  Aliler  vero  pi'0ft*rtur 
malediclum»  quod  non  judicio  justilio;,  sed  livore 
vindictx  promilur  ^*\  a  quo  *"  voce  Paiili  aposloli 
prsedicaiitis  cessare  admonemur,  qui  ait  ***;  B«na- 
dicite^  et  nolite  maledicere. 

C.  XUL  Errante»  ei  in  errorem  miitente»  exconmm' 
nieentur. 

Item  Felagius  Papa  Angtio  Episcopo  "••. 

Apostolicx  auctorilatis  exemplo  didicimus,  er- 

raniium  ei  in  errorem  miitenlium  spiritus  tradendos 

esse  salanae,  tit  blasphemare  dediscant. 

C.  yiW .  Delinquente»  corrigantur  a  sacerdotibuSf  in' 

corrigibile»  inventi  excommunicenlur. 

Item  Anacletus  Papa,  episi.  III  ^^. 
Taiu  sacerdoies  qaatn  rellqui  fldeles  omnes  sain* 
mam  curam  babere  debeni  de  his,  qui  pereunt» 
quatenus  eorum  redarguiione  aut  corrigantur  a  pee- 
catis,  aut,  si  incerriglbiles  apparuerint,  ab  eccMa 
separentur. 

G.  XV.  Secunda  ret  tertia  admonitione  interposita 
excommunicationi»  »enlentia  proeedat. 

Jtem  Gregorius  Papa,  lib.  It,  epist.  57,  ad  Satalem 

Episcopum  ***. 

De  excommutiicalionis  articnlo  (qii»  tamen  inter- 

posita  conditione  gradus  *,  secundo  vel  tertio  Jam, 

ut  ita  dicam,  ex  necessitaie  subjuncia  *^*  est)  beati* 

tudo  vestra  ininierilo  queritur,  quum  Paulus  aposlo- 


fenmt,Donin"»liancexvoionItioni8,sedex"*ju-n^"^  '^'''^^  *"*  '  ^"  '"'^'"'"  '^^*'"'''  "''^'''*  ^-'""*"' 
«iiii«  1^.«.«:»^  «-* -  iM   f -^,     —     .    C  inobedientiam. 

C.  XYl.lfa/i  ab  ecclesia  sunt  eliminandi. 


•titiae  examine  prommpuni  "'•  Intus  enim  "•  sub- 
tUe  jadiciom  ^"  aspiciani  '••,  et  mala  foris  exsar- 
gentia  "•  quia  '••  maledicto  debeant  ferire  cogno- 
ficuiit,  et  *eo*  in  '*^  roaledlcto  non  peccant,  in  f  quo 
ab  interoo  ^**  judicio  "•  «on  discordant  Idem  su* 
pra  cap»  5 :  |  I.  Scrtpiura  sacra  duobus  modla 
maledictoro  roemorat :  aliud  ▼tdelieet  quod  appro^ 
liac»  atiad  qaod  daronal.  Allier  enifn  roaledlctum 
proferiur  judicio  jusiiiias  %  ut  in  Ipso  primo  pec- 


Jtem  JSieronymus  in  episiolam  ad  Calaia»^  c«  5. 

ResecandaB  p  sunt  patridae  cariies»  et  scabiosa 
ovis  a  caulis  repellenda,  ne  toia  domus,  matsa»  cor- 
piis  et  pecora  ardeant,  corrumpautur,  piilrescant» 
liiiereant.  Arina  iu  Alexandria  una  acintilla  fuit»  sed 
quia  non  statiro  oppressa  *^^  est»  toium  '^*  orinsm 
ejus  Qamma  populata  esl. 


NOTATIOiNCS  CORftECTORCM. 


C.  XI.  »  In  eadem  :  Aiitea  Iegeb:itur,  nr  etiam 
iti  nianuscriplis,  ia  alia.  Ilujus  vero  loci  ac  sequen- 
tis  sensiini  retulii  Graliauus  non  ipsa  prorsus  Am^ 
sioli  verba. 

C.  XII.  n  Juetiiiaf :  In  his,  qiiae  sequuntur,  non 
oninino  refert  Graiiaiius  iosa  verba  II.  Gregorii, 
iieqiie  eKain  celerorum  collectoruni,  licetpropius 


ad  eos  accedat.  SenieniLi  tamen  cadem  manel. 

C.  XV.  ^  Cradu»:  In  iribus  velustis  exemi»laribua 
episiolarum  B.  Gregorii  ct  uno  Gratiaui  legiiur  ; 
D  gradn\  »ecundo^  etc. 

XVL  P  hesecandm  :  Apud  B.  llieronymiim  legi- 
tur  :  secandce  putridm  carne».  et  »cabio»um  animal  a 
cauli»  ovium  repeliendum 


QvJEST.  HL  C.  XL  "*  ib.  c.  47,  v.  29.  "'  Doul.  c.  27.  "•  Ebal :  vera  leclio.  »"  Aci.  8,  v.  20.  ««» 
Rttin.  c.  12,  v.  14.  tit  i  cor.  c.  6,  v.  IS"»  c.  i»i.  v.  2i.  "•  GaL  c.  1,  v.  8.  =  C.  XIL  "•  Ivo  Pan, 
1. 6,  c.  82.  Do<T.  p.  14,  c.  4,  5.  "•  ad  ;  Ivo  Pan.  orig.  •«*  ahesi  ab  Ed.  Bas.  "»  erumpunt :  orig.  — 
Ho  Pan.  »••  ai»e8t  ab  Iv.  '•^  jud.  Dei  :  orig.  —  Ivo  Decr.  »•  reepiciunt :  Edd.  coll.  o.  *»•  »urgentia  : 
eartl.  ^  Ivo.  Pan.  *^  qua  malediciione  :  eaed.— Iyo.  *"  abestab  Iv.  f  abesi  ab  eod.  el  Ed.  Bas.  "« 
iPter/fo  :  E«hL  coll.  o.  pr.  Bas.  *••  judice  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  "*  Geiics.  c.  3,  v.  17.  "»  ib.  c.  12.  v. 
3.  »»•  p«rimi/i*f  :  Ed.  Arg.  —  i^uiifriir  :  Edd.  relL  pr.  Bas.  —  Ivo  Pan.  "^  qua  :  Ed.  ais.  *«•  Rom.  c. 
12,  v^l4.  =sC.  XIIL  "•Caputomninoincertiim.  — ilnaWio  ;  E«td.  Arg.  Bas.  :;::  C.  XIV.  **•  Capiit 
Pfeudoisidori.  —  Burch.  1.  1,  c.  130.  Ivo  Dccr.  p.  5,  c.  250.  =  C.  XV.  «"  Ep.  S3,  (scr.  A.  592),  1. 
2.  Ed.  Maur.  —  ColV  ir.  p  p.  1,,  t.  56,  c.  03.  *  nou  esi  iii  EU.  Maur.  **•  suhjecta  i  Edd.  Bas.  '**2  Cor* 
C   10,  v.  6.  ac  C.   XVL     ***  oppressu»  :  Edd.coli.  o.    **•  per  lot,  :  copiL 


^y^^  DECRETl  PARS  SKCUNDA.  CMJSA  XXIV,  QUJHIT,  lU.  |$e4 

C.  XVII.  Pro  4iversUate  culparum  subdili  a  pra^po-  \  diMis  siia»  coiiiagiaiie  corruin|iit.  ija  isli,  qiii  ewei*- 


eUi$  corripianiur. 
Ilem  Aiigu6linu8  fn  libro  de  correptione  el  gratia^ 
c.  i5. 
Corripianlur  ilaque  a  prsBposilis  suis  subditi  fra- 
iros  correpiionibus  de  caritaie  venientibus  pro  cul- 
parum  diversitale  diversis,  vel  minoribus,  vel  anir 
pliortbiis,  quia  et  Ipsa,  qux  damnatio  nomfnatur, 
qiiam  fiicit  episcopalejudkiaiii  (qua  poena  In  eccle« 
sia  DulU  major  est),  polest,  si  Deiis  toluerit,  in 
cnrrectionem  ^^*  saluberrimam  cedere  atque  profi- 
cere.  Neqiie  eiiim  scimus  qiiid  coiuingai  sequenii 
die.  Au  ^^^  aiite  finen)  vilae  bujus  de  aliquo  *^*  de- 
sperandun)  est?  Aut  ^^*  coiiiradici  Deo  potesl,  ne 
respiciat  et  del  pcenileniiainy  et,  acceplo  sacrificio 
«piritus  CQotribuUti  cordisque  coiiiriti ,  a  reatu  3 
qiiamvi«  justiili  dauuialioMis  absolvat  *■%  dainn^lum- 
que  %  ipse  pon  dainuet?  raatoralis  "^  lainen  nec^s- 
sitas  liabet^  n^  par  plures  nerpant  dira  coniagia 
separare  9b  ovibus  "'  aanis  inorbidain,  ab  ilio,  cui 
iiibii  est  impossibile»  ipsa  forsiian  separatione  sa- 
naodam.  Nesclentes  enini  quis  perlineal  ad  praedef 
siinaioruin  uumeruui,  quis  nop  pertineat,  sicaHici 
«tebeiiMM  cariutis  afleciu,  ui  oinnes  velimus  s.ilvos 
fieri. 

C.  XVm.  Qui  corrigi  nolunt  ecccommunicttiiQnis  fmo 

debent  abecindi. 

llem  Prosper  libro  de  vila  conlemplativa,  c.  7  •■'. 
Ecce  *'^  au^eni  criinina  quorumlibet,  sl  '"  ipsis 
criminosis  GonRicri  nolentibus  uiidecunque  clarue- 
rinl  '■!,  qiixcunque  non  fueriut  patfentix  leiii  ^"  Q 
iiiedicameiito  sanata,  veluti  igiie  quodam  piae  incre- 
pationis  urenda  suntet  curanda.  Quod  si  ne  **■  sic 
quiilem  aequanimiier  sMstinenfis  ac  pio  utGnepantis 
inefleia  proeesserit  ^^*  in  t^  eis,  qul  diu  poriati  et 
saluhrlier  objurgati  corrigi  noliterint^  lanquani 
IMitres  ^^^  corporis  paries  delient  ferro  escDimiiu-* 
nieaiionis  «bseindl,  ne,  sieat  oaia  niorbit  emortua, 
tk  abioissa  nMi  fueili,  saluieni  reltqutt  cami»pulffe* 


d:iri  despiciunt,  et  in  suo  morbo  pbrsistuiit,  si  iiio- 
ribus  dcpravalis  in  sanctorum  socielate  perncaiise- 
riiit,  eos  evemplo  sujb  perdiiionis  "•  lunciaut '  *•«• 

C.  XII.  flxcommunieawiuetuqm  dua^  umul  m^fnm 
hab^re  prcesumU» 

Jtevi  Nicolaus  Papa  Lolf^ario  Hegi  ^^. 

An  non  districta  ultloiie  feriendus  est»  qui  in  dua- 

bus  uxoribus  adulterium  I^amech  et  flagltium  imita* 

lus  esse  dignosceris?  Quod  Oominus  non  nlsi  post 

sepiuaginta  septem  generatiooes  sqp  salutifero  «d- 

veiiiu  deievit,  quum  Cain  rratricidium  septima  geoe- 

ratione  aquis  aboliium  sit  caiaclysmi  **'. 

C.  \X.  Fal^  teuet  et  homicidm  comnmmonepnmn'' 

lur. 

Iiem  es  Concilio  Agailiensl,  c.  37  ***, 

itaque  censuiinus  bomi^^idas  et  **^  falsos  lestes  a- 

commiinione  ecclesiastica    siibmoveiulos   '**,  nisi 

poeiiitenliae  satisfaciione  crimina  admissa  diltieriiit. 

C.  XXI.  Excommunicetur  potens^  qui  clerieum  pau- 
perem  tet  reliyiosum  epotiare  prwsumii, 

Item  exConcillo  Toieiano  1,  cap.  II  ^**. 

Si  quts  de  poteiitibus  clerictim,  aut  qiiemlibet 

pauperein  •,  aut  religiosum  exspollaverit  et  man- 

daverlt  ^^*  eum  ad  se  venire  cpiscopus,  ut  audia- 

tur  "\  et  coniemseril,  invfcem  niox  scripta  percur- 

rant  per  omnes  episcopos  provincive,  et  qiioscunque 

afHre  pntuerint,  ut  exeommanieatus  habei|ttir  ipse 

"*^  donec  obediat  *T*,  el  reddat  aliena. 

CXXIl.  De  eodem.  (PALGA}. 
Ex  dtcCtjGregorii  Papa  ^  "^ 

f  Qitisquls  per  dolum  maMiai  smiiu  ipitiii  i^ 
Cbristuju  Donini,  id  est  episoopum  *^'  rel  preabjf* 
lenu»!  qiiia^sacrilegiuiu  grav^  eommiltii^  ei  »i  qv> 
ecelesiam  "*  Dei  vasUt»  aut  Impugnat,  aut  iiice»iiit« 
qqia  et  boc  gravissimum  e»t  «acrilegium,  plsicai^ 
saiict»  synodo,  iit  ittprimis  ^  ewnia  bona  cftis  pni- 
s^riptioue  publiceatiir ;  deinde  in  tino  loco,  U  «st 


m7ATI0NE&  COURECTOItUii. 

C.  XV11.  1  Damnatumque  :  Sic  emendatuni  est  ez      cl  inannscriptis  est :  pauperiorem\ 
originali,  nec  glossa  visa  tki  impedir^,  Aniea  ksge*         €.  XXU.  ^  Gapnl  boc  abest  a  plerisqiie  mann- 
i)atur  :  damnatum,  quem  ip$e  non  damnat',  si.riptis.  Burcbardus  autem  et  Ivo  citant  ex  conc. 

C.  XYIII.  '  Inficiani  ;  Apud  Pro^nenim  continuo  D  Ganffrensi. 
sequitnr  cap.  Porro,  iiirra  de  poen.  dist.  t.  ^lJt  inprimie  :  Apud  Barchardom 'et  Ivonem  te« 

C.  XXi.  *  Pauperem  :  In  plertsque  vetostis,  et      gttiir  :  ut  m  uno  toeo^  etc.  sineirerbis  lUis,  qam  bie 
apud  Aiisefinum,  et  in  codicibus  eoiicilii  inipressia     sunt  iniefjecta. 


QuJSST.  III.  C.  XYII.  ^  cQTfoptionem  :  Edd.  coil  o.  pr.  Far.  Lufdd.  '^'  ITtftM  :  EiL  Bat.  — 
Aut  :  £dd.  rell.  '^'  add.  :  lali  :  Edd.  coll.  0.  ^'*  linud  :  Ed.  Bas.  '<»  abMotvit  :  ib.  *  iU  Eifd. 
coll.  0.  *•*  Pa$ioH$  :  eaed.  *"  omnibus  :  Ed.  Bas.  ^  C.  XVIII.  '"  lino  iulianus  Pomeriiis.  *^  Ea  : 
orlg.  *^  et  si  :  Ed.  B:is.  ***  clamaverint  :  Ed.  Arg.  **^  tevi :  Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  II,  III.  *«»  nec: 
Eild.  coll.  0.  *■•  profecerit :  oria.  "•  ut  :  Ed.  Bjis.  ••*  putrida  :  orlg.  —  Edd.  coll.  0. .  "•  perveniO' 
ni$  :  orig.  *••  inficiant :  Edd.  eoli.  o.  ==  C.XIX.  '•^  Non  exsiat  liaec Nic.  epistola ;  simiiliuia  tamen  siint  in 
ep.  ad  Bplgaros  c.  5i.  —  Ivo  De.cr.  p.  8,  e.  2i7.  <•>  add. :  i.  e.  dituvii  :  Edd.  coll.  Ow  pr.  Bas.  —  eC, 
Genes.  c.  4.  :;=C.  XX.  •••  bab.  A.  506.  —  Burch.  I.  6,  c.29.  Ivo  Deer.  p.  10.  c.  3»,  iS8*  ••'«!  f. 
teu.  :  absupl  a  Burcb.  et  K.  c.  158.  <••  e$$e  subm.  :  Edd.  cell.  e.  =C.  XXt.  ^  hab.  A.  400.  — 
Reg.  I.  2,  c.  58.  Ans.  t.  7,  c.  173  (178).  *  ita  Coll.  Hisp.  "•  mawt  ad  ip$mm  ep. :  ib.  >*«  audiai,  H  h : 
ib.  «'•abest  ab  ead.  "•  audiatur  :  ib.  Reg.  =C.  XXIi.  »*^Burch.  1. 10.  e,  05^  et  Ito  Decr.p  fil^ 
c.  79,  p.  13,  c.  65«  referunt  ex  conr.  Tungrensi.  Beranlo  ex  conc.  Troslel.  (bnb.  A.  OO^,  c.  5, 
videtur  excerptum  cssc;  iios  tamen  non  minori  jnre  nohtro  Bnrcbardum  ex  cap.  Car.  II.  (Ca|».  It| 
iiiccrll  anni  ed.  a  Baluz.  c,  8  —  13,  siispicaiiHir  liaiisisse.  —  Totum  eap,  abest  ah  Ed.  ^rg.  *^s  in 
fp.     B^hni.     »'*  fcd.  devasiat.  :  V. !.  H;is.  —  :»bCbt  ab  Edil.  coll.  0.  pr.  Pji^r. 


liNy  DECR£Ti  PARS  ^EGUNDA. 

fci  NMMittittfria,  infitkisos  pceiiUefti  oiunibiM  dbbu^ 

C  XXlll.  CBmmunione  pridefur  '^t  Rdmlpelas,  eel 

ptt$gTtw>t^  vel  mercalorei  moieaiare  preemimiu 
lum  Ci«liKtNS  P»pa  "\ 

Si  qnit  Romipeus,  el  peregriiios,  et  AposielonNii 
lijnin{i«  el  oUerum  senciorun  oratoria  yigitamee 
rnpere,  seu  rebus,  ffuag  fenint,  spoliare,  et  merra^ 
imes  ^T^  noTis  teloneoruin  ei  pedagiontm  *'*  exa- 
clioiiibus  liioiesiare  t«niaverit,  daneo  sattsfeceril, 
communione  careat  Christiaiui. 
C.  XXIV.  Esteommumcenlur  ^tti  oratoree  et  eecleeias^ 

bonaque  earum  et  personae  ibi  servienlee  infetiare 

prmtumunt. 

Item  Urbanus  Papa  **\ 

Paiernaruin  tradiiionum  exemplis  cominoniii, 
pfistoralis  oQicii  debiuim  persolventes,  ecclesias  cum 
Louis  suis,  lain  personis  quam  possessionibus  ^'S 
clericos  videlicet  ac  monacbos;  eorttnique  cooTer- 
sos  ^,  oraioi-es  ^*'  quoque  cum  suis  nihiloininus 
rebus»  quas  ferunt,  tutos  et  sine  molestia  esse  sta- 
tuiinus.  Si  quis  autem  coutra  hoc  facere  prsesunv- 
seriii  et  postquam  facinus  suum  recognoverlt, 
iuira  *^*  dieruio  triginu  spatium  compeienter  non 
eniendaverit,  a  liminibus  ecclesi»  arceatur»  et  ana- 
thematis  gUidio  feriatur* 
C.  XXy.  Qni  oratoribue^  pauperibue  non  arma  fe- 

reiuibus  in   malum  obviaverint  ^  excommunicen* 

tur, 

Iiem  Nfcolaus  Papa  omnibu$  Episeopie  '>*. 
Illf,  qui  peregriuos,  vef  oraiore^  cujusemqae 
^ncti,  Qive  clericos,  slve  monaMzlios,  vel  feminas, 
;int  inerpies  pauperes  deprxdati  fuerint,  vel  bona 
(iomin  raptterittt,  ve!  m  malum  eis  *•»  obviaverini, 
^iiaihematis  vinculo  feriantur,  nisi  digne  einenda- 
veriiit.  I  {.  Pax  vero  illa»  quam  treuj$am  ^^  dici* 
niiis,  sic  observetur»  sicut  ab  archiepiscopis  et  ^*'' 
fpiscopis  *^'  uuiuscujusque  provinciae  conslituta  esi, 
Qiii  aiiiem  eam  infregerit  excommunicationi  sub- 
^atur. 


CAUSA  XXIV,  QUifiST.  »H«  \m 

K     IV.  Parsw  Gratian.  Qukt  earo  $$rmo  4e  kiereii/^ie 

habeinr,  vUMium  eet,  quid  interMt  inUr  eckiema,  et 

htvreehu,  et  qui  mt  UeeeMm^  ei  qw>t,  eint  hmeUco^ 

rum  $eaaff 

Diifetentiam  autemAnter  uhiema  et  ketreum  llierp«> 
«ymus  tii  epi$t^  ad  IUum  e.  5,  amgnaty  tU' 
cen$  "• : 

C.  XXVIe  Schi$mati$  et  heete$i$  diferentia^ 
Inier  liseresim  et  schisma  hoc  interesse  "®  arbi-^ 
irintur,  quod  haeresis  perversuin  dogina  habeat». 
schisina  propter.'*^  episeopalem  dissensioneni  *** 
ab  ecciesia  ^"  parHer  separat  *'*.  Qiiod  quidein  in 
principio  oliqna  ex  parte  inlelligi  potesi  > ;  ceCeruin 
ifuUiim  scbisma  non  '^^  aliquam  sibi  conAagii  *'*• 
toreainn  ut  reele  ab  eeclesia  recessisse  viUeauir* 
D  Unde  autem  hmteeie  dieatufi  in  epi$l9iam  ««r  Ga^aM 
c,  5.  Ilierooyinns  digiuit^  ita  dicen$  ***  \ 
C.  XXVIL  Vnde  kmn$i$  dmturl 
Hxmis  grxoe  ab  electione  dleitur»  quod  scUicel 
^*^  eain  sibi  unusqulsque  eiigat  disciplinani,  quain 
pntat  esse  roeliorem.  Qnicumfue  igilur  alitcr  seri-, 
pturam  iiiielligit,  qiiam  Sensut  Spiritus  sancti  fljw 
gitat,  qiio  ^  scripia  esi,  lieet  de  ^*  eecksia  non 
recesserii,  tamen  haereticus  appdhiri  pfilest*  ei  it 
camU  operibvs  est,  eiigens  qm  pejora  suiii. 

V.  Pars.  Gralian.  Qui  veroproprie  dieantwv  h^ 
retici,  Aiijpislinus  in  lik^  de  utUitaie  ^redendi  <;.  1«. 
o$tenden$f  ait : 

C.  XXVIll.  Qttt  pro^rje  diealUur  kmretia  ^- 

JJxreticus  est,  qiii  aticujus  teinponilis  cominodi 

^  et  niaxime  glori^e  priiicipatesqne  Sm  graiia  falsis 

ae  noTas  opiiilpnes  vet  gfgvrit^  teljse^Mr^  Ule 

autem,  qnt  iiniusmodf  h^Bftinibas  cMdit^  liomo  esl 

imagiiratione  *qo»dam*  verlurfis  *ife  pietaiis*  illiifus. 

C.  XXIlt.  Hon  $unt  h(6reihi\  (ful  non  tna  Mdatta^ 
$ed  atiena  $educuHttts  in  errarem, 
Idem  Clorio,  Eieu$iOy  et  alii$,  epi$t,  CLXH  '**< 
Dlxil  A^tolM  ^^  i  Haftetratm  komittem  peti  pri'* 

mam  et  tecundam  correptionem  •••  rf^f^fo,  "$cien$\ 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XXVIV.  T  Conver$o$  :  In  codicihus  impressis  mentariorum  in  Germania,  iii  Galli^i,  et  Feri-ari.-e 

seqiicbalur  :    vel  commtssoi%  quae  sunt  expuncia,  excusis,  iCeinque  duobiis  manuscripiis  Vaticanis  le- 

^nia   absina    a    plerisque    niainiscriptis   Gratianl'  gH«r :  ab  eccleeia  teparaturk 
^xemplanbus,  et  TCtusto  qnodam  codiee,  in  quo  qni- j)      x  Poteet :  Sequebatur  :  diveri^um,  quae  vqx  abeslt 

dem  exiremo  et  hic,  et  alii  tres  canones  descrtpii  a  menioralis  edtiionibus,  et  Vaiicanis  eaeuipUii- 

snnt,  tnnqnaiii  fragmentum  aliciijiis  conciitt.  bfie*% 

C.  XXVI. '"'  Ab  eccle$ia ;  In  codicfbus  horirni  cohk 


Qc^ST.  III.  C.  XXm.  «"  in  conc.  Ul-  h  hab.  A.  \m.  *'»  abest  Sb  orlg.  "•  pirdfl/icarMm  :  Edd.  Aag^ 
Nor,  Ven.  I,  II.  =  C.  XXIV.  ^  ImO  idem  Cftlistus»  c.  2»,  eiue  d.eonc;  "» add. :  »i»«t :  B4  Bas.  Lujjdd.  II, 
III.  •  ita  Edd,  coll.  o.  pr.  Ras.  "»  aratofee :  orSg,  •••  i» fra :  orig. — ^  in/. :  Edd.  colf.  o.  pr.  LugdU.  11,  llU 
=  C.  XXV.  *»•  Kicoi.  II,  in  conc.  Ron.  Uvb.  A.  4059.  Priorem  partemcap.  allegat  idem  Niceraus  in  ep, 
ad  fipp.  Gallias  eic.,  akerain  eifWit  ex  vsiuaca  cane».  coil.  Mansius  (t.  19).  —  Ivo  Pan.  I.  5,  c.  115.  "■ 
r;tti :  Ed.  Bas-  "«  adJ. :  iki :  Edd. coILo.  —  orlg- »p.  Mans.  *"  abetvth  Edd.  coM.  o.  pr.  Bas.  tugdd.  II, 
iil.  *•»  et  fp.  :  absunt  ab  Iv.  r=  C.  XXVI.  >••  Aus.  t  12,  c.  49.  Poiyc.  I.  7,  t.  5.  >•'  e$$e  i  Ldd.  cotl.  o, 
pr.  Bas.  Lngdd.  II.  ilt  *«  po$t  i  Edd.  coH.  o.  pr.  L^gdd.  H,  HL  "•  di$ee$itioitem  :  EaI  Bus.  —  decet- 
tionem :  Edd.  rell.  '  vox  :  pariter  neqae  ap.  Ans.  leg.  »»»  eeparatur  :  Edd.  Vcn.  I,  11.  Par.  --  $ep4tre*  ' 
Edd.  Liiffdd.  II,  III.  **  et  Ans.  "^  e$t  uin :  Edd.  coll.  o.  *•»  con/ingat :  Edd.  eoll.  o.  pr.  Arg.  LHgdd.  rr, 
t^  C.  XXVII.  '•»  Ans.  L  12,  c.  50.  Polvc.  ib.  »"  $eeuudum  .  Ed.  Arg.  *•»  o  tmo  :  E^Id.  cori:  o.  /••  nb  ; 
e;e«l.  =  C.  XXVIIL  ■••  Ans.  I.  «,  e.  53.  Deusded.  p.  4.  PoUc.  ib.  =  a  XXfX.  ••'  Ep.  4o.  6J.  Muuf, 
k^v.  A.  597.  -  Ans.  I.  i%  c.  6.  Polyc.  ib.    ••■  TiL  c.  5,  y.  10.     ••*  i^qmctionem  ;  Edd.  cqU.  o. 


iWI  nSCRETI  PARB  S£€UNI>A.  CAUSA  XIIV  QLiEST.  Ul.  |M 

^tfte  Muhrtrnu  eH  hmpumodi,  et  ftrcni,  *el  nC  a  '^^  A  snenint  ptlres  eonim,  quando  iiiiiiiiilMil  **'  meii' 

dHcio  "^*  yeritatem,  lU  aliiid  praedicant  quem  ab 
Aposlolig  acceperuut.  lum  infra^  eodem  eapHe.:  1 1, 
De  luereticfs  maiiirestus  eat  aensus»  qtiod  sophisma- 
tibus  suis  et  arte  dialeciica  ssepe  opprimant  ***  ec- 
cleaiaslicos.  Uem  ad  cap.  9.  {  2.  Veteres  scruiaus 
liistorias  iiivenire  non  possqm  scidisae  eccieslam  • 
et  d<  domo  I>omliii  popuios  soduvisse*  pneter  eos  • 
qui  sacerdotes  a  Deo  posiii  fuerant  et  propbeiaa, 
id  est  speculatores.  Isti  ergu  vertuntur  In  laquemn 
tonuosimi,  iu  omnibus  locis  ponenies  scandalom. 
C.  XXUV*  Abiicianiur  qui  advenarierum  eotttettiuia 
praviiaii. 

hem  Lco  papa  epi$iola  LXXIV.  ad  Anaiolium  ***. 
Illudsane  pluriinum  mihi  displicere  signiflco.qnod 
fiioscendam  Veriuiam  aliquo  impedinniur  obscnro  b  »"<er  r  dilectionis  tnacclericos  quidam  esse  dicuntur» 


9emetip$o  damnaiue.  8ed  qui  senleiitlam  9»a»i, 
quamvfis  falsam  aiqHe  perversamt  nulla  pertlnacl 
animositate  defendunl,  praesertim  quam  non  audacia 
§m  praesnmtioniff  pepereninl  ***,  sed  a  sedoclls 
atqne  in  errorein  lapsis  parentibus  acceperunl,  quae- 
mtit  autem  cauia  sollicitudine  veritaiem,  corrigi 
parati,  quum  invenerint,  nequaqnam  sunt  inter 
hasrciicos  deputandi. 

C.  XXX.  Magiiiri  exeistunt  erroris  qui  veriiaiii  ditei* 

plinam  comemuuni. 

item  Leo  Papa  epiii.  JT,  ad  Flavianum  •••. 

Qnid  auiem  iniqulus  est  quani  impia  sapere«  ei 

Siipieiiiioribus  doclioribusqiie  '*'  non  credere?  Sed 

Ih  hane  Insifrfeutiam  oadunt,  qui,  qunm  '*•  ad  co- 


***,noa  ad  proplieticas  voces,  non  ad  **•  apostolicas 
liiieras,  nec  ad  evangelicas  aocloritaieH,  sed  ad 
aeifietipsoa  recurninl,  ei  ideo  magisiri  erroris  ex- 
sisluttt,  quia  veritatls  discipuli  non  fuerunt. 

C.  XXXi,  Hareiici  iuni  qui  quod  prave  tapiuni  von* 
liimiicfltfr  defendunt»  . 
ilam  Augostinus  contta  Mamchaot  *"• 
.  i}tti  in  eeciesia  Chrisli  roorbidom  aliquid  pravum* 
que  *■*  sapiuni,  si  correpli  '^',  ut  sannm  recuimqiie 
an^nl,  resistuHt  coniumaciter,  suaque  pesiifera 
01  morllfera  dogmau  emeiidare  nolonl,  sed  defen- 
•are  persislunl,  baeretici  fluut. 

C-  XXXIi*  EffemU  damnabiiior  eU  qui  ejue  defendii 

errorem. 

iiem  Urbanus  Fapa  **^ 

Qui  aUorum  defandit  errorein  multo  amplius 

«iMiiiiobilior  e^l  illis,  qui  erraut,  qiiia  nou  solum 

**'  orrat,  sed  eiiam  M$  oSendiculii  erroris  pncpa- 

rat  et  conQrmau  Uqde  quia  magister  erroris  esi, 

iion  lantuui  liaereticus»  sed  etiain  baeresiarcba  di- 

tendiis  est. 

C.  XXXIII»  Qui  mendacio  veritaiem  immuiani  paimm 

ierminot  Iransferre  probanlur, 

iiem  Ilieronymus  lib.  ii.  Commeni.  ad  cap.  5. 

Ouoi: 


qiii  adversariorani  conveniant  *"  pravitati,  et  vasa 
irae  '  vasis  niisericordia;  misceantur.  Quibus  fnvesii- 
gandis  et  si^veritale  congrua  coerccndis  debet  dili» 
gfiitia  lua  vigilanler  insistere  ila,  nt  bts,  qnibus 
prodesse  non  potuerlt  »*•  corrcplio  •••,  non  pnrcal 
abscissio.  Oportet  enim  nos  •'^  evang»dici  meininisse 
inaiidali,  qiio  •••  ab  ipsa  veriinte  praccipitur,  nx^ 
81  nos  octilns,  aut  pes,  ant  dexlera  scandalizaverii 
inanos  a  compage  corporis  auferatnr,  qnia  mellus, 
sit  his  iu  ecclesia  •*•  carere  membris,  qiiam  cnm 
ipsis  in  ;eterna  ire  siippHcia.  Nam  snperfluo  exim 
ecclesiam  positis  resistimus,  si  ab  bis,  qui  iiiius 
siint,  in  eis,  qiios  diciplnnt,  vulneramur^  Abjiclenda 
prorsus  pestifcra  baec  a  sacerdouli  vigore  {i^tieiiiia 
est,  quae  sibimei,  peccalis  alionim  parcendo»  non 
parcit. 

C.  XXXV.  Ei  sodaliiaies  ei  comdvi^  hwreUeormm 

clerici  vitare  debeni. 

iiem  t\  coiicilio  Carihaginensi'  lY.  e.  70 , 

71,  72,  ••» : 

Clericus  liaereticorum  et  ••*  sclilsmaticorum  tam 

convivia  qiiamsodaliUtesevitetaequalUer^^.  Eorum 

conventicula  non  ecclesla.sed  concillabula  •••  appei* 

landa  suni.  Cum  eis  neque  orandum  esi,  nequo 

psallendum. 


TnMiiferunt  principcs  Juda  •'•  terminos,  quos  po-  — 

KOTATIONES  GORR£CTORUM. 

C,  XXXIV,  r  Quod  imer  :  Sic  esl  emendatom  D  elericos.  ^ 

ex  ipsa  epislola,  qouin  et  in  vulgatis,  el  in  plerisque  •  Vasa  irce.  Sic  est  emendaluiu  ex  orlginali.  A1IikI|| 
vetiistis  Craliani  exeniplarilius  osset:  quod  juris^  'euioi  ad  locuin  B.  Patili  I^oman.  9.  ApudGraiianiun 
diciionis  luai  cierici  \  In  duobus  tainen  qiieinad-  eml,  iteiiiqueapud  Ivonein  :  vmmie***  vasismiseri- 
uioduiii  et  aoud  Ivoneni  esl ;  iiiler  '*  dilionis  iuee      cordim  vasa  misceantur. 


QcAST.lll.  CXXtX.  ••*f«:eaed.  ^*  pepererini :  esil.  pr.  .trg.  Bas.  =  C.  XXX.  "•  £p.  28.  IS-I. 
Baller.  srr.  A.  449.  ••'  doctoribustfue  :  Ed.  Lugd.  I.  Par.  »••  quicunque  :  Edd.  coil.  o.  pr.  Ara.  ••»  obnn^ 
culo  :  Coll.  Hisp.  •*•  abestpariter  alque  seqn.  :  ad  ab  Eitd.  coll.  o.  pr.  Logdd.  Par.EsC.  XXXI.  •**  e^ 
libro  18,  de  civ.  Dei  c.  51.  —  Ans.  i.  \%,  c  57.  Polvc.  ib.  Deusd.  p.  2.  •*•  add.  :  quid  :  Eild.  coll.  o«  •*• 
correcti  :  esed.  =  C.  XXXII.  •^^  Caput  incertuin.  .  •*>  ilie  :  Edd.  Arg.  Bas.  Litgdd.  II.  III.  »'•  alie&i  ah 
Edd.  Lugdd.  II,  111.  ^inde  :  Edd.  rell.  pr.  Nor.  •>t  immulent  :  £d.  Bas.  '^*  in  mendacio  :  E<l.  Aik, 
^  ftt  meudacium  .  Ed.  Bas.  •*•  opprimuni :  Edd.  Par.  Lugdd.s=  C.  XXXIV.  •••  Ep.  il5.  £d.  Baller.  se.t. 
A,  457,  —  Ivo  Decr.  p.  6,  c  539.  *  \U  Edd.  Nor.  Ven.  I.  II.  Par.  Liigdd.  "  ita  Edd.  Arg.  Bas.  »»' 
coiifiiMaRl  :  orig.  **'  ita  Edd.  coll.  o.  —  rosis  irte  vosa  :  orig.  ap.  Balier.  •••  ppierit :  Edd.  coii.  o.  ••• 
eorreciio  eaed.  —  orig.  —  Ivo.  —  Bolim.  ••*  vos  :  Eild.  roll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  —  cf.  Matth.  c.  18.  v.  8.  «M 
auod  :  Edd.  cdl.  o.  •"  sa^cuio  z  eaBd.  =  C.  XXXV.  ••'  c.  8«— 8i.  Siatu  eccl.  aiu.  *-  cf.  ad  c.  fk 
b*  18.    ■••  aut :  Edd.  coll.  o.    "•  specialiter  :  orisj.  ap.  Uidlcr.    »*•  concHia  diaboti :  ib. 


im 


DeCRCTI  PARS  SBCe.NDA.q&OSA  XXIV.  QViEST.  Hl. 


tSM 


C.    XKXVI.  Canonnm  obtenaioret  tnm  hurtiieh  \  aperie  •liU  MCoromuiiicalJMMm  leri  Hiliel.  tfieaNa 
nul,nm  detem  inire  cerlnmen.  .„ .  p^^,„^  ^  ^,j^.,,,  _,^  ^^,^,.^  ^l^^^  ^  ^ 


Ii4m  lielasius  Papa  t»  epistola  ad  pi$copoi  Darda^ 
mm  •". 
Cura  qiiibus  ernt  spodus  iriennda  TCatliolici  pon* 
tiflces  fueranl  undiquejam  depnlsl»  solique  ***  rOf 
manserant  socii  perfldoruni,  cum  qulbus  jam  nee 
iicebai  habere  conventum  •",  dicf nte  Psal  ••* :  Non 
tedi  in  •»•  concilio  •*•  vaitlfa<u«  ef  cum  iniqua  geren- 
tibtti  non  introibo.  Nec  ecclesiasiici  moris  est  cnm 
bis,  qui  pollutam  babent  commniilonem  permixtnm^ 
qne  cnm  perBdis,  miscere  ••'  conciltnin  •••.  Recte 
igiiur  per  Cbalcedonensis  syiiodirormambujusmodi 
lirxvaricatio  repulsaestpotinsquain  ad  •  concilium 
vocata,  quod  nec  opus  erat  post  primam  synodum. 
ncc  cum  lalibus  babere  licebat,  Idem  in  eommoni^ 
lorie  ad  Fauttum  •*• :  §  I.  Cnnonuin  ^  niagistris 
alque  cuslodibus  nobis  ntitlum  fas  est  inire  certa- 
men  cum  homiuibus  coininunionis  alien». 

C.  J^XXyil.  Non  contradicif^  sed  potiut  obedit  evan* 
getio  qui  malos  excommunicat» 

Item  ex  epittola  Urbani  Papso  •^. 
Notanduin  esl,  quod  quidam  dicnnt  contra  evan^ 
g^licam  parabolam  nos  facere,  nbi  de  zizaniis  noii 
eradicandis  Dominus  prascepil  '^*,  quuin  aliquos  ei- 
coinmunicniione  dignos  excommunicationi  sulijici* 
inus,  et  aiuiitetiam  S.  Augustinuin  hoc  contradicere 
iii  ilio  loco,  ubi  ait:  Quia  non  ett  prmcidenda  unitat^ 
ferendi  iuntmaii^  non  abjiciendi.  Quibus  boc  •^*  pri- 
mum  respondendum  est  :  Si  •^*  bxretici  et  maii 


sit  tibi  slcul  ethmeits  H  pnbtieanni.  l}nd«  »ppaMC 
llquido ,  aUiid  esse  excommuiiicationeni,  aliml  ^^ 
eradicationein.  QiH  enini  excomrounicatttr  (m  Apd« 
stoltts  •^*  aii)  ad  lioc  exeommunicatar,  ot  spiriHit 
ejot  salvus  flat  in  die  Domlni.  Diseiplina  enim  aat 
exeommunicatio,  non  eradicatio. 

Gratiiin.  Nisi  •••  forte  ex  coniemtu  ot  snperHa  €9^ 
communiaui  pro^eniat, 

Vnde  Origenes  •  tn  tibrum  Numeforum,  kom.  X  K, 
ad  r.  S3. : 

C.  XXXVIII.  Ditina  matedictio  meritum  maledicli 
desiffnant, 

Deos,  qaando  ••*  maledicit,   meritam  ejiii  deti* 

gnat ,   cni  maledicilur,  et  sententlam  •*•  promH , 

uipoie  quem  non  ralllt  neqiie  peccati  qualitas,  iieqno 

peccantis  affectoft.  Homo  *aiitem%  quia  hvc  •••  non 

potest  scire  (neqne  enim  proposimm  menlemqtto 

aherius  videre  aliiis  aut  cognoscere  ••^  potest.idclrfo 

ctiam  ti  jndicaniis  vel  sententiam  promenlls  intwttt 

proferat  maledlctum,  non  potest  etse  'Jutu*  malo* 

dicendi  causa,  ubi  ignoralur  peeeantis  aflfectttt , 

maxime  quum  httinanum  vitittin  •••  tttnc  sciat  ^ 

maiedicta  proferre,  qiium  rofte  convicitt  aut  ••*  in^ 

juriis  proYocatuf.  Quod   vitlum    volens    reaeeare 

Apostolus,  ne  maledictis  maledicta  ei  convidit  eoiw 

vicia  provocemtts  •*•,  mandatttm  necetsarittm  ponll. 

ut  •••  benedicami»,  Vt  non  iiialedicamas%  qno  con* 

viciandi  vitlnin  resecetur  non  qilo  judicandl  veritat, 

liominet  excoininunicandi  non  sunt,  quare  ipte  •^  C  qu»  homiiies  latet,  et  pronuiiciattdi  aucioritas  perU 

Aqgustinus  cuin  legatis  S.  Ptouianos  ecclcsiae,  etciim      inatur. 


sanctis  episcopis  suis  Pelagiiitii  et  CGBlesiium  •*•, 
npvam  hxrcsim  iii  sanctam  Dai  ecclcsiain  inlrodu- 
centes,  exconimunic^vii,  el  ab  ecciesia  Dei  separa- 
vit?  Quare  ipsos  Donatistas,  conira  quos  ista  ct 
miilta  bis  similia  loquitur,  tam  ipse  qiiam  oinnit 
ccctesia  Dei  excommunicalos  habuitt  et,  nisi  p/ius 
pctiiiiiuissent,  et  per  manus  impositioncm  reconci* 
liaii  essenty  eis  nequaquam  coinniunlcabat  ?  Idem 
ipse  Dominuti  qul  hoc  parabolice  hlc  narrat  '^  , 


Gratian.  Seclm  vero  hasretfeornm  quot  sini,  e§ 
unde  nomina  acceperint^  Isidorus  Hb.  VJil  iClymoto*' 
g^arum  c,  5.  determinat,  dicens  ••*  : 

C.  XXXIX.  Quot  sint  secKc  ha^relieorum. 

Qtiidam  autein  lixrelici,  qui  de  eccleala  recesse- 
rniit,  ex  nomlne  soorutn  aiictorom  nuncopantur ; 
qniilaiii  vero  ex  causis,  quas  eligentes  InMituemnt. 
i  I.  Simoninni  dicti 'a  Sinione,  magicss  artit  ••• 
perito.  cui  Peirus  in  Actibus  apostolonim  •••  mala- 


^OTATIONES  C0RRCGT01\UM. 

C  XXXVI.  %  Quam  ad ;  In  originali  legitur :  ^iiafyt  j^  maaittrfit  ataue  eutiodet.  Nobis  nuUum^  etc. 
pgr  \_concHiumtjuod  neeoput^eic.        ^  _  C.  XXXV llt.  «  On^^H^ 


^  Canonum  ;  Gelasius  in  coaimonilorio  ad  Paii- 
ttam,  objnrgans  Gr»cos  illos,  qui,  quum  maxime 
canones  violarent,  eorum  tamen  se  observatores 
timulabant,  in  baec  prorampit  verba  :  0  canouum 


\es :  Sic  est.rest jtiitum,  quom 
autca  cssel  :  Augustinu$,  Ei  inngnnfn  hiijus  capitia 
nartein  glossa  orditiaria  ad  cinideni  lociiin  cx  ipSQ 
Origene  rererl,  indeque  nonniilla  sunt  enieiitlala. 


QOiEST.  III.  C  XXXYL    ••'  scr.  A.  495.  — Atis.  1.  ii,  c.   68.    •••  soti  :  Cdd.  coll.  o.    *•*  eanc^ 
(ium  convenlumque  :  Ed.  Bai.    ••^  Psnl.  c.  25,  y.  4.    ••*  cum :  Cdd.  coll.  o.  —  Vnlg.    •••  eonsilio  : 


Kdd.  coll.  o.  pr.  fias.  Lugdd.  ••*  mitceri:  Cdd.  Ven.  1,11.  Nor.  Par.  Lugd.  I,  •*•  consilittm  :  Cdd.  Arg. 
Nor.  Ven.  1,  |l.  f  ad :  orig.  —  Ans.  •••  scr,  A.  493.  =  C.  XXXVll.  •*•  Cap,  iiicertuni.  •**  Mattb. 
c.  13,  V.  29,    ^"  /lic  :  Edd.  coll.  o.    "•  Quod  si :  Ed.  Bas.    •**  et  ipse  :  Gdd.  coll.  o.  pr.  Luffdd.  II,  III.   •« 


CiBlestinum  :  Edd.  coll.  o.  '^*  enarrat  :  casd.  *^^  Matiii.  c.  18,  v.  17.  •^  et  al.  :  Edd.  Arg.'Bat. 
Lugdd.  II,  111.  *^*  I  Cor.  c.  5,  v.  5.  •••  H^c  in  Edd.  coll.  o.  tanquam  ad  cap.  |ir;ec.  peni-i 
fientia  proreruntur.  =  C.  XXX VIII.  ••*  quibus  :.Edd.  Nor.  Ven.  I,  II.  •••  add.  :  teram  :  Edd^ 
roU.  o.  pr.  Arg.  •"  hoe  :  Cdd.  coll.  o.  •»*  agnoscere  :  E»!.  Bas.  •••  judicium  :  Edd.  coll.  o.  — 
Ualim.  *••  scit  :  Ed.  Bas.  ••^  atque  :  Edd.  Lugdd.  III  III.  '••  praoocentur  :  Ed.  Bas.  '••  Rom. 
c.  12,  V.  II.  "•  Aiis.  I.  13.  c^  ulu  —  Citaat  Corr.  Paii.  Ivonis  1.  5,  c  3,  4,  5;  in  Brandtiao.^i  \ 
iameit  cd.  non  c^sial,  =?  C,  XXiX.    ^**  disciplina  :  orijj.  —  Ans,  —  Edd.  coll  o,    ••'  cf.  c.  8,  '^ 


iSii  DHCIISIi  PARS  SECUxXDA. 

lyxU  pro  eo,  quod  ftb  AiKisiolis Spiriliuf  sancU  gra- 
liaiB  f^ttuw  ei»ere  volutfisei,  Hi  Uicuiii*  creadirani 
noii  iiDeo»  &(9d  »  virliKe  qtt»<laii|  «uperNa  crealani* 
§  i.  Mcuamlriui  a  Meiiaiidro  luago,  discipulo  Siino- 
iil»  jiuacupali»  qoi  iAUttduiu  iioii  a  Deo<  sed  ab  an- 
geija  (actnui  «Sfteniil*  |  3.  I^^AiliUiaui  •  Busiiide 
a^tpeUalA»  i|iii  ioier  rciiqiias  bUspheo;ias  Jesum  pos- 
suin  abuegavju  §  4.  {jifittliUUBdicii  u  Nieoiao  dlacuuo 
coolesifle  Hierosulyiiiorttfn ,  qui  cum  Steiibauoei 
celeris  consliluUis  esl  a  Pelro  ;  qui ,  propler  pnl* 
cbritudiiieiu  reliii(}ueus  uxoretii»  dixerai  ***  ol  qui 
veilel  ea  iileretur;  versa  est  in  stiiprum  lalis  coii- 
siietudo,  utiiiviceip  conjugia  cominulareutur.  Quos 
Juaiiiie.s  iii  Apocalypsi  iwprubai  ***  dicens  :  Sed  hoc 
\  tmku,  quod  oUi$li  fada  NicolaUarum  *^',  §  ^.  Giiosttci 
propiar  excrileultam  scienti^s  se  iia  appeilare  volue- 
rtiut.  Auiuiain  iiaturam  Dei  esse  dicuut ;  bouuui  ei 
luaUiin  Deuni  ***  suis  dogiuatibus  fiuguuh  §  6.  Car- 
pocraiuni  a  Garpocrate  quoilam  vocaj»iur,  qui  dixil, 
Uirisiuiii  homiueRi  fuisse  tantuni»  etdeuiroquesoxu 
progeuitun.  §  7.  Cerintbiani  a  Cerintho  quodam 
uuncupati.  Hi  inler  eeiera  circuiucisionem  obser- 
vaiii,  miUe  aoooa  posi  resurrectioueiu  in  volupiate 
e»riiis  futiivos  pTttdicoal^  Uude  et  graece  Xc^UMM^tait 
laAliio  Miyeoarii  '*^  suot'  appellati.  ]  8.  ^iazarifii 
dicti*  qui~duiirCii risium  (qui  a  vico  Mazarseus  est 
appellatus)  liiiutt  Dei  confiieuutur  *^',  oiiinia  tamen 
yeteris  UgU  custodiuut.  §  9.  Opbit»  acolubro  iiomi- 
naAi  siiut.  Coluber  eniin  gnece  o^i;  diciiur.  Cotiiui 
ei^im  serpentem,  dicentes,  ipsuui  iu  paradisnm  "* 
tHu^is^  viriulis  cognitioueiii.  1 10.  Valeniiuiaiii  a 
Valeiitiiio  quodani  Piatonico  *^*  sectatore  voeati,  qu 
■tfwnc»  id  est  sascula  *'^  quaedam,  iu  origiuem  Dei 
creatoris  induxit,  Ghristum  qiioque  de  Virgiue  nibil 
corporis  assumsisse,  sed  per  eam  quasi  per  Oslulam 
Iraiisisse*^'  asseruit.  §  ii.Ap^ellitae,  qiiorum  auctor 
"*  Appelles  fuii,  qui  creaiorem  angelum  uescio 
ipiem  giorio^uin  supertoris  Dei  faciens,  Deum  legis 
>H  ]^fjte[  iiimii  igneura  aifirmans  dixit  *^*.  *et*  Chri- 
BliMii  aon  iu  veriute  Deum,  sod  bominem  in  pbaB- 


CAUSA  XXIV;  Q|]J$ST.  III.  »» 

A  lasia  apparui&se.  §  12.  Archoniii^^i  «  princtptbus 
■^' appellantur,  qai  *^' nniversttatem,  quam  Dcus 
c<Hididit,  opera  esse  archnugelOrum  *'*  def^ndiinu 
§  13.  Adatiiiaui  vocati  **%  quod  Adac  iuiiienlur  uu- 
diutem,  Undeelnudi  omut^  et  niidi  inter  se  mares 
remiiiieque  couveniuui.  §  14.  CJaiiiaiii  ^  inde  suni 
appellaiii  quoniain  (^aiii  adorant.  $15.  Sethani  *** 
iioiiien  acceperunt  a  filio  Adu*,  qui  vocaCits  est  Seth 
"*,  dicentest  eundeiu  '*'  esse  Cbristunu  $  16.  Mel- 
chis.ed£iddani  vocaii  pro  eo,  quod  Melcbisedech  « 
sacerdotem  Dci  **'«  nou  Iioiiiiiiem  fuisso»  sed  viriu- 
leui  Dei  esse  arbitraiitHr.  §  17.  Angelici  vocati,  quia  . 
aiigelos  eoluuL  §  18.  Apostolici  ^'^  boc  sihi  nonieii 
ideo  sumseruut^'\quod  nihil  possideiites  proprinm 
iiequaqiiam  recipiaut  eos  *^'y  qui  aliquo  '*^  iu  hoc 

0  tiiuiido  utuutur.  §  19.  Cerdoiiiani  a  Ceriloiie,  *quo- 
dam'  nouiiiiaii  *"»  qui  duo^coutraria  priiicipia 
asscruil.  §  20.  Marctouisue  a  Varciouei  Sloico  phi* 
losopho,  appeiniti,  "quT  Cerdonis  dogma  secutiis 
alterum  bonum,  allerutn  Justiim  Deum  *'*  asseniiu 
taiiqiiam  duo  principia  creatiouis  *^*  el  bonilalis. 
§  21.  Artotyrifce  **^  ab  obiaiione  vocatu  panem  eiiim 
et  caseum  offenint,  diceuies,  a  priinis  hamlnUms 
obiationem  a  rruciibus  terr;*  ct  a  fruciibiis  ovium 
fuisse  celebraiam.  {  22.  A^uarii  appellali  eo,  quod 
aqiiam  solaiu  off^ruul  in  calice  sacramenti.  $  2S. 
Severiaui  a  Scvero  cxorti,  vinuni  nou  bibunt;  Veiiis 
Testameiitum  ct  resurrec^ioiiem  non  recipiuni.  S  24. 
Taliaui  a  Tnliano  'qiiodam*  vocali,  qui  *'et*  Eucra- 

r  lila^  V'  dicti,  qnia  carnes  abominaniitr.  {25  Alogii 
vocanUir  tnnqiiaiii  sine  Verbo,  A670?  etiiin  gniece  Ver- 
'buin  diciiur.  Deiiiii  eiiiin  Verbum  non  crcdunt,  rcs- 
puenles  Joaunis  Cvaiigeiiuiu  et  Apocalypsim.  $  26. 
CaUpbrygis  nomen  provincin  Plirygia  dedit,  qiiia 
ibi  fxsnteruni.  Auclores  eorum  Montanus»  Prisca  el 
Maxiinilla  fheruut  **^  IV\  adventum  Spiritus  saiicii 
noii  in  AposColos  ^*S  ^^  i"  ^^  traditum  asserunC* 
§27.  Caihari  "*  propler  niuudiiiam  ila  se  nomiiiave 
runt :  glorianles  euiiii  de  suis  nieriiis  negant  poenilen- 
tibus  veniam  peccatoruni ;  viduas,  sinupserint,  Un- 


NOTATIONES  CORRECTORUM 


C  XXXIX.  <  Cainani :  Apud  B.'  Aogusilnum  tli 
libro  de  haeresibos  (ex  quo  magnam  partem  liujus 
capitus  accepit  Isiiiorus)  et  iii  aliquot  vetu»tis  Cfa- 
liani  exeinplaribiis  iegiiiir :  Cnyani.  Ui  uiio  aulein 
ejus>ieiu  Gratiaui  :  Vayni\  De  quibus  quidein  h^re- 
littis  Tcriulliauus  iu  libro  Je  pra:seripiioue  adversus 


D  haereticos  litec  scribit :  Suiir  et  nune  alii  Nicoiaitw; 
Caxana  h(cre$i$  dicilur,  Et  paiilo  itiferius  :  Nec  non 
etiam  artipil  atia  quo{fue  hferisi$,  qu($  diciinrCainirO' 
mm.  Kl  ip$i  enim  magnificttnt  Cain^  quasi  tx  ^ua" 
dampoiehii  tirtuie  conceptuln^  qucb  operula  tt<  iit 
ip$o. 


Qp«9T.  111,  C.  XXXIX.    ••»  diaat  :  Edd.  coll.  0.  —  abest  ab  orig.    ••*  c.  2,  v.  6.    *•»  ndd. :  qwB  et  €90 

U :  Edd.  coU.  o.  i>r«  Arg  Bas.    «••  DumtitMm  :  Ed.  fias*    *"  hliiia$i(B :  Aos.  -  Ed.  Bas.  —  Miciiia$ne :  Edd. 

IL  iir.  l.iifff1iL  II  lli     «M  /.v^/  conf. :  Edd.  coll,  o.    «••^rcrftforeaed*    ^''^ Platonkw  :  orig.    •*•  $cetetti. 

tran$ire :  Ed.  Bos.     *^  princep$  :  orij'.  — ancl,  .1p.  pfincept  :  Edd.  coil.  0. 

•"  ^M*  dix,  :  Edd.  coll.  o.     «^*  Arehontio  ;  Ed.  Bns.     ■"  quiaf:  Ed*.  cpll.  o. 

i/»r,  quia  :  Edd.  coU.  o.     *  Caiam  :  Ans.  —  Edil    4rg.  Ner.  Ven.  I,  II.    »•• 

I.  pr.  Arg,  Veu  |.  H,  in  qutdiis  est  :  Seciiiani.    •**  Sech  :  Eii\\.  Veu.  f,  M.   •• 


pr«Arg  — _         „ 

li.U.  pr.  Liigdd,  II»  lil.    «•  licet  conL  :  Edd.  coll,  o.    «••iwrcrftforeaBd*    ^^^Platonko! :  orig.  _•*•  $celeTti. 

Edd.  coll.  o.  pr.  Lugd.  i.    ir-  -^  ■   -        —     • 

—  Ans.    ■'^add.  :  et  :  orig 

•"  angelorum  :  AiiJi.     "•  pacantur,  quia  :  LdU.  coU.  o.     '  iiafam  :  Ans.  — 

Sethiani  :  orig.  — Edd.  colL  0.  pr.  Arg,  Veu  L II,  in  qiridiis  est  :  Sechiani,         ^ , ... 

^um  :   Edd.   coll.  o  «••  l>omtitt  :  eaeiL    **^  aild.  :  vocmi ;  Ed.  Bas.    "■  pr<i$umierunt  :  orig.  —  Aiis,    ■ 
illo$  :  Edd.  coll.  o."*  aiiquid :  orig.    *••  nuncupati  :  Edd.  coU.  o.    •»*  Domlnnm :  Ed.  Bafs.    **•  erfatori$  : 
Aus.    •»»  Ariaterine  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  11.  Aar.  -^Artiner. :  Ed.  BaS.  —  ilrr«/yr. ;  Bdd,  Loirdil.  If, 
III.    •»•  Eturaiicr  •  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.    *»»  abest  ub  orig      *'^  —'"^r„  .  if.  _  Pa    ifc..      m  l#^«. 
{(toree  i  Edd  Ven,  I,  l(.  —  Cathorcf  :  Ed,  Arg. 


'*'^  apo$ioii$  :  itu  —  Eid.  Ihis,    »^  irm- 


4Si$  DRCRETI  PARS  SCCUNDA 

qiiain  adnlterfts  damnani ;  mnndiorea  se  ceteris  ^ 
pnetKcnnt.  Qtii  nome|^  snum  si  cognosrere  vellent, 
miindanos  se  potins  r|uam  mundos  Yocarent.  §  28. 
IHinMani  a  Paiilo  Samosntcno  exSrii  suta,  qui  dixfi^ 
noirsemper  ruisseCtiristinn,  sed  a  Maria  sumsisse 
Initiiim.  $  ^.  HennogeniauLab  Hermogene  quodam 
Tocati,  qui  maieriam  **^  non  natam  «  introdiiccfiiSj 
Deo  non  natoeam  comparavit  mairemqiie  elemeiH 
lorumet  deam  *"  asseruit.quos  Apostoiils  improbat 
rlementis  ser\'ienies.  §  30.  Manicbxi  a  qiiodaiii  Pcrsa 
eksliterunl,  qui  vocalus  est  Mancs.  Hic  duas  nalu- 
ras  et  ^  giibstantias  inlrodiixii^  id  est  honam  et 
inalam,  et  animas  eiE  Deo  qiiasi  ex  aliqiio  fonte  lua- 
nare  asseruit;  testamentum  vetiis  respuil  *^,  noviim 
ei  parte  recipit  ••*.  §  51.  Aiithropomorpliike  '  dicll 
pro  eOf  quod  simplicitaie  rustica  Deuin  habere 
liamana  membra,  quae  in  divinis  libris  scripta  sunli 
arbitrantur;  i^pwrfK  eniro  gnece  laiine  homo  in» 
icrpretatur.  Ignorantes  Tocem  Domini,  qui  ait  ^** : 
Spmtus  0st  Deug.  Incorporeus  esl  eiiini,  nec*'*' 
membfis  disiinguitttr,'  nee  corporis  mole  censetur. 
§  52«  Hierachjig  *  ab  HieraclKi  auctore  exorti,  mo" 
nachos  tantum  recipiunt,  conjugla  respiiuut,  regna 
CQt^lonim  parvutos  hnhere  nou  eredunt  *'^.  §.  55, 
Novj^iani  a  Novalinuo  **'  Romae  iirbis  preshytero 
exorti ,  qni ,  ndversiis  Corneliam  cathedram  sa- 
cerdotnlem  conatus  invndere,  hxresim  institnll, 
nolens  **'  apostaias  suscipere  '*',  rebnptizans  ba- 
piizatos.  §  54.  Montaiii  ^  hxretlci  dicti,  qaodlem* 
pore***  persecutToufs  in  montibtis  iatuerunt,  •qiia 
Gccasione  se  a  catholicse  ecclcsisc  corpore  divise- 
rant.  $  55.  Ebmnitac  ab  Ebione  dleti,  sive  a  pau- 
pertale; 'Christum  enim  per  profeclum***  sohim 
Tiram  jnstuni  putanl  eirectum.  fJnde  competenter 
nebioniiae  pro  paupertate  inteHigentiae  appellati  f 
sant.  Hi  enim  ***  semijud^nei  ***  saui,  et  Ita  tenent 


.  CAUSA  XXIV.  OWiCST.  rtf.  fSli 

A  evangeltum,  ut  tegem  carnffNter  serveni;  adversti» 
quos  Apottolus  ad  GaVatas***  srribens  InTehirnr. 
$  56.  Pliotiuiaiii  a  Phoiino  CaWogracia  Syniiil 
episcopo  iiuncupati,  qui,  ElWonitanim  hacresim  siis- 
citans^  asseruit  Cbristum  a  Maria  per  loseph  nn- 
pliuti  coitu  fuisse  conceplnm.  §  57.  Aeriani  "*  ab 
Aerio  quodam  nuncupati  snni;  hi  "*^)Berre  •*•  sa- 
Criflcium  pro  defnnctis  spernunt.  §.  58.  AeCiani  ff 
ab  Actio  suiit  vocali,  irdemque  Euuoii.iani  ab  Cii- 
nomjo  quodam  dialectico,  Aetii  iliscipulo,  ex  ciijus 
tiomine  inngiii  innotuerunt,  dissimitem  Patri  nsse- 
renles  Ftlium,  et  Filio  Spiritum  sanctum.  Dicuiit 
etiam,  nullum  *'*  imputari  peccatnm  in  fide  manen- 
tiuin.  j  59.  Qrigeniani  ab  Origene  auciore  exortl 
sunt,  diccules,quoil  non  possii  TidcrePilius  Patreiu, 

"  nec  Spiritus  sanclus  Piliuin*  Animas  qnoqiie  in 
mnndi  principio  peccasse  diciint,  et  pro  diversftnie 
peccatorum  e  coelis  usquc  ad  lerras  diversa  corpor:! 
quasi  vincula  mcnrisse,  eaque  caiisa  factiiin  esse  "♦ 
mundum.  §  40.  Noetiaiil  •■•  a  quouam  ffoelo  Tocaij, 
qiif  dicebani  Christum  ***  eumdem  esse  et  Patrem, 
et  Spiritum  sanctum ,  ipsainque  Trinitatem  iii  ofH- 
cioruin  nominibiis;  noii  1n*  persoiiis  srccipinnt. 
Unde  et  Patripassiaui  Tocanlnr,  quia"^Patrem  pas- 
sum  dicunt.  $  41.  Sabeltlani  ab  eodem  Noeto  puflif- 
lasse  dicuntur,  riT)f?8"  discfpulam  perhibcnt  ftiiss<! 
SabelKum,  ex  cnjus  nomine  maxiine  huiolNeruntj 
unde  *et*  SaLelllani  Tocatl  siint.  111  nnam  per- 
sonam  Patris,  ei  FIKi,  el  Splrilus  sancil  aslruanl"'. 

p  I  4^.  Ariani  ab  Ario  Aletandrfno  presliytero  orti '•* 
sunt,  qui,  ^oa^teriium  Patri  Filluui  iion  agno- 
Scens,  dlversas  rn  Trinilate  Snbsianiias  asseruit, 
contra  iriud,  qiiod  alt  Domlnus***:  Ego  et  Taler 
unnm  $umu$,  }.  45.  Macedoniani  a  Hacedonio  *Con- 
Staniinopolitano  *  eplscopo  dictl  sunt,  negante» 
]>euni  esse  Spirttnm  sanclam.  f  44.  Apollhiarists^ 


NOTATIONES  CORRECTORDM. 


•  !f  OR  natam :  Locns  bic  emendatiis  esl  ex  pleris* 
qiie  vetuslis  et  Isidoro.  Antea  eiiim  legeliatur  :  iVon 
naiuram  iniroduceMf  Deo ,  non  nalureB  tam  compa- 
ravit  ". 

f  Anlhropomorphitm  :  In  codfcibus  tsidori  tuI- 
galis ,  et  aliquoi  mauuscriptis  antecedunt  haec ; 
Anomiani  laiine  iine  lege  dicunlur,  qu»  tamen  ab-* 
sunt  a  codice  Isidori  pervetuslo  ct  valde  emendalo 
luouasterii  B.  Augustini  in  Carbouaria  Neapoiis. 


s  HmaMtm :  Ita  mvtatum  est  ex  lihpllo  B.  AtN 
giistini»  quamvis  in  aliqnot  ipsius  editionihns  sii : 
nierarchiias.  Ilierachae  vero  hxrelici  meminit  B. 
Ililarins  I.  4  et  6.  de  Triiirlate.  Antea  legebatur  : 
Heraclitce  Heraelio  *". 

t»  Montani :  Hornm  nuHa  mentio  est  apud  B. 
Augustinum,  sed'  Montensium,  cnio  nomrne  Don;^ 
tistas  Romse  Tocari  solitos  tradit. ' 


Qdxst.  III.  C.  XXXIX.    ^  cunctii  :  Ed.   Bas.  / »»»  Harmm   :   Ans.    "  ila  Edd.  coll.   o.    /»•  et^ 
teani :  Ed.  Bas.  —  irfeflm  :  Edd.  retl.    •••  add.  :  dua$  :    F^ld.  coH.  o.    ••*  rMpiittiif  :  orig.  -Ans. -- 


Qr     Veii.   I.  H.    ■•*   rectpittnt  :    orig,  —  Ans.  —  Edtl.   coll.  o.  —  recepit  :  Bohm.    ••• 


ideam 

Joan.  c!  4',  ^v.  ti'.  •«  "»w  enim  :  Edi^colT.  0.  ';•  Tia  e«d.  ••*  d^cunt  :  Ed.  Bas.  ••*  ^ovnlo  :  Rfd. 
cull.  o.  »••  notuil  :  Edd,  Bas.  Lugd.  I.  —  voluH  :  Edd.  rell.  ••^  rtctpere  :  Edd.  Par.  Lugdd.  »•• 
iM  tem».  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  II ,  III.  •*•  provectnm  :  Edd.  coll.  0.  t  competlati  :  orig.  •*• 
al>e«l  ab  orig.  ei  Ans.  •"  JudiBT  :  Edd.  coll.  0.  •'•  Gal.  c.  5.  ***  Sitmiar:  orig.  --  Ed.  Arg  -  Sf- 
riiiJtr  :  Edd.  Ven.  I,  II.  Nor.  —  Smimo!  :  Edd.  rell.  "'  Hertam  —  Herio  :  Ed.  Bas.  •»*  Stttti  hi  :  Edd. 
Arff  Nor.  Veu.  I,  II.  ^'  oirerri  :  Edd.  colL  0.  fb  Boetiani  —  Boeeio  :  Etl.  Bas.  •*•  nutti  :  E<ld.  Bas. 
Lu«d  L  •"  fui$$e  :  orig.  •»•  Nueiiciani  :  Edd.  Ven.  I,  U.  Nor.  Par.  Lugd.  I.  »»•  ejn$copum  :  Ed.  Ba«. 
•"•Vi  •  Jidd.  coIL  0.  pr.  Lugdd.  II,  111.  "»  afwrttnr  :  Aiis.  ••■  exorti  r  Edd.  coll.  o.  »*•  ioan.  c.  fU, 
T.50. 


I5M  DEGRETl  PAIi»  SKCUNnA.  CAUSili  IXIV.  QUiCST.  III.  iZ\$ 

ab  Aptlliiiare  vo(ea(i  miiii,  diccnie!»  Chrisiuiii  corpus  A  <^nm  ipfio  Lncifero  auctorc  8ua«  qiii  ouiiie  oriclMitur. 

cadere  nienieninl.  §  55*  Jj^yjjuaiusut  a  Joviniauo 
quodam  iiiouacho  dicil»  a&serenies,  nuUam  utipia* 


iMUumuiodo  sine  anlnia  susoepisse^S  |  45.  Aiiji- 
«iicomaritae  ^**  nppellali  suni  pro  eo,  quotl  Maria 
virgihiUli  couiradicunt«  asscreutes  eam  posi  Chri- 
sluiii  iialum  tiro  suo  fuissC  comuiixiam.  {  46.  Mc« 
langismoiiita^i  ^'*  ideo  l.ile  iiomen  acccperuiit, 
quia  «770?  grfece  vas  diiuiur.  Asseruul  cniiu  sic 
eiise  in  Patre  Filiuin,  lanqiiain  vas  miiius  iiilra  **^ 
▼as  majus.  §  47.  PayicKiiii  *^*  a  qiiodain  Palricio 
iiunciipati  stiul,  qul  subslauiiam  huuianx  caniis  a 
«lialiolo  coudilaui  dicuiil.  {  48.  Colmhkni  ^"  a 
qtiodNUi  Coiuibo  noiuiuali,  qtii  dicunl,  Deuin  non 
faccre  *'*  iiiala  coutra  illiid ,  qpod  scripllim  cst  *'^ , 
£go  Domittu»  creatU  mula.  (  49.  Fipriaui  a  Flo- 
Hano***,  qiii  e    conirario  dicmit  Devm   creasse 


runi  et  virginuiu  esse  distantjam,  Dullumqiie  iuter 
absliiientes  et  simpliciter  epulanles  csse  ditcrimen, 
{  5li.  Helvidiani  ab  iielvidio  nomiiiati  '^*^  qui  dicunt 
posi  ChrisUiiu  natuin  aJios  Marinm  filios  de  viro**^ 
suo  '^  Josoph  peperisse.  {  57.  EaloHiiaiii'**  a 
Paierno  qiiodam  esorli,  iiiferiores  *^^  corporis  panea 
a  diabolo  factas  opiitanUir.  {  58.  Arabiqi  miucupati 
co,  quod  in  Arubia  exorli  sunr,  diceiiies  aiiimaui 
cuni  corpore  inori,  atqiie  in  novissiino  iKrumqiie 
resurgere.  {  59.  teruiliidiusie  dicti  a  terluliiaiio, 
presbf  lom  Africaa»  profwdaB  dvHatis  Cartkosi* 
nensis,  animam'^'  immonalem  esse,  sed  corpoream 

lliab,  couira  lioe^  qiioil  •onptum  cst  *"  :  FecH  Deut  o  praedicaiiies,  ei  animas  peccatorum  iiominuin  post 

morlem  in  dxmones  veni  pulantes.  {  60.  Tessa^esH 
c-edecalits'^*  dicii,qtiod  decimaquarta  liina  pascha 
scum  Judasis  observantlum  *'*  contendunl.  dkw 
Ttff^ftfcc  qiiniunr,  BUa  decem  siguiAcat-  {  01,  iij* 
clagi^l".^  a  soiniio  nuncupati,  qood  vjgilas  noclis 
respuant,  superstiiionein  esse  dicenles,  jura  leme- 
rari  *'■  divina ,  qiii  noctem  ad  requiem  tribuit« 
{  62.  Pe^giaiii  a  Pclagio  mouacho  exorli,  Hi  li- 
berunii  arliiiriuin  iliviiiaograti»  auiepomint^dicentea» 
siiflicere  voluntatem  ad  implenda  jussa  diviiia, 
{  63.  Nestoriani  a  Nestorio  Constanlinopolitanoepi* 
scopo  nuncupati ,  qui  B.  Mariain  ▼irginein  non  Dei, 
sed  hominis  lantuminodo  matrem***  asseruit,  nt 
aliam  persona»  carnis,  aliam  fuceret  Deiiaiis,  ncc 

compOi>uit.  {  54«  Lu^feriani  a  Lucifero  Sardiiiia3*'*  G  unuorChrisluni  in  verbo  Dei  el  carne  credidii,  sed 


I  ^Mw.  {  50.  Dqiialis^oi  a  Donalo  quodam  Afro 
nuncQpiiti  '*N  qni«  de  Numidia  veniens,  tolaui  pene 
Africain  sua  persuasione  decepit,  asserens  minorem 
Paire  Filiniu,e(  minorem  Filio  Spirituro  sancturo, 
et  rebapliaans  caiholicos.  {51,  Donosiani  ***  a  Bo- 
fHlso  quodam  episcopo  •  exortl  produntur^  qiii 
Christum  Dei  Filium  ailoptivum,  non  proprium  as- 
seruMU  {  5i.  Circuinceliiones  dicuntur  ao,  quod 
agreslcs  siot,  qoos  Scototopicos  ^  vocaiit,  supradi- 
ct«  ba^r^is  habentes  doctrlnam.  Ui  amore  martyrii 
soiuetipoos  perimunt,  ut  violenter  de  hac  vila  dis* 
cedentes  luart jres  noniinentur.  {  53.  Prjscililanisue 
a  Priscilliano  vocatl»  qni  in  Uispania  ex^errore 
Gnosticorum  <*t  Manicha^orum  permixtum   dogma 


episcopo  orii ,  qui  episcopos  catholicos^  qui  Coii- 
suiitii  **^  persecuiione  perftdiae  ArianoriHii  con- 
seniientes  crant,  et  postea  correcti  in  cathollcam  *** 
redire  delcgerunt,  damnantes  sive  ***  qiiod  ^  credi- 
ilerant*^'  sive  qaod  *so*  credidisse  siuiulaveranl, 
quos  ccclesia  catholica  matemo  recepit  sinu,  lan- 
qnam  Pctruro  post  fletuin  negationis :  hanc  illi  matris 
cariutem  supeibe  acclplentes  eosque***  recipere 
iioloiilos,  ab  occlesi»  conwuttiODO  .rocesseruni « ct 


separalim'^  atque  sejunctim  alierum  Fihuiu  Dei, 
altOniro  hominis  pnsdicavit  ^.  {64.  Eutychiani  dicti 
ab  Eutyche  Consiantinopolitano  abbaic,  qui  Chri- 
stuin  posl  humanam  as»uniiioiiem  negavit  exisiere 
lu  '"  diiabiis  naliirisv  sed  soImu  iu  <*o  diviiiam  at- 
seruit  esse  iiaturam.  {6S.  Aceph^Ii  ***  dicti,  id  cst 
sine  capite.  Nultus  eiiim  eoruin  reperlinr  auctor, 
a  "''  qiio  exorii  siiit.  Hi ,  trium  ChalceJoitensium  >» 
capitttloruro  impugAatQres,  duarum  in  Cbristo  sub- 


MTI ATIONES  COURECTOUUM. 

>  Meianoi$motttt(e :  Sic  emendatum  esi  ex  Isl-      refcrendum  est  a  Donatistas,  non  ad  Bonosiauos. 

floro  ot  B.   Aiigiistiiio,   quuiu   antea     legeretur :  ^  PrwdiravU:  Ih  eodem  vetusto  Isidori  coilice 


Metangi  nomiaati  *. 
k  Scototopicoe  :  . 
in  aliquol   niaiiuscrii 


k  Scototopicos  :  Apud  Isidorom,  In  Panormia,  et  «v  Ciiput :  De  philosophis  qentium. 

rriptis  Gratianiest:  Cotopitaii'\         ""  C/ia/cedone/Kifim  ;  Tiia  rapil 
Uuodvcroait:stt/;raatc/4»  Airresi«/ia^«ii/eidoclrfMiii,      ftniu  suut  in  V.  svuodo  sub  Jusliuiaiio,  ut  noutum 


Neapiilit'<no  hic  esi  fiiiis  capituli ,  et  iAcipit  novoiu 
rapilola  traclaU  et  do- 


QvMST.  fll.  C.  XXIIX.  **^  auumiiue :  Edd.  coll.  o.  *"  Aiflidicomariatti/<r :  Ed.  Logd.  I. — Anticomarine : 
Edd.  Veu.  I,  U.  Par.  '  Getangi  nom. :  Edd.  Ycn  I,  II.  "*  gnngio$ :  Edd.  Arg.  Nor.  Vcii.  I,  II.  **^  ritfra :  ea;d. 
et  Par.  —  inter  :  td.  Bas.  •»•  Afrtarit  :  Ed.  Ven.  II.  —  Patriani  i  Ed.  Veii.  I.  •*•  CoUiciani  —  CoHicio  : 
l^dd.  coll.  o.  •*•  creaete  s  Ed.  Bas«  »»»  Esa.  c  45,  v.  7.  »*•  Fhrino  :  orig.  —  AiiJi.  "*  Genes,  c.  i, 
v.31.  **^  add.  :  wnt  :  Edil.  coll.  o.  •*•  Bonotiaci  :  orig.  **  ita  Isidorus  et  Aiis.  — Scotopias  :  Ed. 
Bas.  —  Scoiopicoe  :  Eild.  rell.  pr.  Liigdd.  lU  III.  "•  Sirmiie  :  Ans.  —  SmgrniB  :  Edd.  coll.  o.  ••'  tw- 
sfojili  •  esed.  •**  ciithedram  :  e;ed.  •••  abest  a  iisd.  exc.  Liigdd.  II.  III.  •^  add.  :  ^riuf  :  Edd.  coll.  o* 
^^  credMernnt'-  siniularernut  :  eoKl.  pr.Liigdd.  II,  IIL  '^*  eos  :  Edd.  ci>ll.  o.  •"  a.ld.  :  vel  nominuti  : 
ond.  •^  abesl  ab  BuJiin.  '^  abesl  ab  orig.  et  Ans.  et  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  •^*  add. :  itaque : 
Edil.  coll.  o.  pr.  Arg.  ttor.  Von.  I,  II.  •♦'  qui  inf. :  Edd.  coll.  o.  —  inferiori»  :  Edd.  Bas.  Ven.  I,  II.  •*• 
^ttf  dicuNi  an* :  Eod.  coH.  o.  *^  Teseeresedecadee  :  Ed.  Bas.  —  Tetsareselecato!  :  Ed.  Liigd.  I.  —  Tes* 
seresedecata:  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  U.  —  Tesseraudecatm  :  £d.  Far.  —  Tesserescedatistce  :  Edd.  Lugdd, 
«,  III.  »••  obtervare '.  Edd.  coll.  o.  ••*  lctages  :  Edd.  Ven.  I,  II.  —  ruiuges  :  EJ.  Nor.  •••  i««e- 
fure  :  Ans.  •••  genitricem  ;  orig.  —  Ans.  Ed.  Bas,  "•  separatwn  atque  sejunctum  ;  Edd.  Arg. 
Nur.  Veu.  I,  U.  •••  ae  :  orig.  —  Ans.  —  Edd.  colL  o.  •••  Acephaiita  :  Edd.  colt.  o.  ••'  ex  quo 
orti  :  exd. 


mi  DEcnfrn  pars  secUiNda. 

8iaiiij«ruin  proprtelateiM  negani,  d  nnain  In  ^ns  A 
persona  naturam  pneiljcanu  §  60.  Thcodosiam  »  el 
Gaianibe  appellaii  q  Tlieodosio  ei  Gaiano,  qni  lera* 
poribus  Jusliniani  principis  in  Alexaiidria  *•'  populi 
perversi  eleetioiie*'*  una  die  ordinaii  Mmi  episcopi. 
Hi  errores  Eulycbetis  ei  Dioscori  sequeniet  Clial- 
cedouense  eonciliuin  respaunt,  ex  dnabus  unain  ili 
Christanaiuram  assernni,  quam  Tiieodosiani  eor- 
ruplani,  Gaianit»  iiicorruptani  eoniendunl.  $  67« 
Agnoiig  et  TritheitiB  •  a  Thcodosianis  exortt 
«ufit,  ex  qiiibus  AgnoiUe  ab  ignorantia  dicii, 
quia  ad  perversitaieni  '*'  a  qiia  exorti  8uni«  id 
aijyiciunt,  quod  Christi  diviiutas  ignorei  futura» 
quae  sunt  scripta  de  die  et  hora  novissima»  non  re- 
cordantes  Cbristt  persoiiain  in  Esaia  loqiiertt»'**  : 
Die$  ***  judicii  in  corde  tneo,  §  68.  Tiirillieil»  vero 
vocati,  quod  sicut  tres  personas  in  TriiiUatc,ita 
quoque  tres  asscrunt  Dcos  esse,  contra  illud,  quod 
acriptiiui{est'**:  Audt  hrael^  Domimis  Deus  luMi 
Deus  unus  e$$.  §  69.  Sunt**^  et  aliue  haerescs  siue 
auctore  el  sinc  iioniiuibiis.Exquibusalixputaut  tri* 
rorineni  **'  esse  Deum;  ali»***  Chriali  divinitaiem 
passibilem  dicunt;  alio;  Christide  patre  nativiiati''^ 
initium  temporis  dant;  aM;e  liberationem  bomiouin 
apud  inferos  factam  Christi  deicensione***  iion  cre- 
dunt;  ali»  aiiiinam  imaginem  Dei  negantf  aliae 
^nimas  couverii  In  d»!uioiies  et  in  quaecunque  aui- 


CAU9A!Llf.Q|}«ST.I.  IM« 

malia  exislinant  *** ;  ali»  de  mmdi  itatu  dlsaenliiNit; 
alin  inuoinerabilea  mundos  opinantur;  alisa  aqoaw 
Deo  CMSteniam  faciiiot;  uVm  nudis  peilibu8  ainbit- 
lant;  aliseom  hoasinibus  non  mandaeant.  11«  siitit 
biereses  adversus  eathoiieam  fldem  exorl«!«  etali 
Apostolia,  et  a  sanetis  Patribua  vel*'*  conciliis  pnv* 
damnatae,  qnae,  duin  in  se  niultis  erroribus  dtviss 
invieem  sibi  dissenliunt**'iCoinmuui  tamen  nomine 
advcrsus  ecclesium  Dei  conspiranl.  §  70.  Sed  et  *** 
qnicunqiie  aliier  scripturmn  sanetam*'*  intelKgit» 
quain  sensiis  SptritU!i  saHCii  flagllat,  a  quo  cont^rl* 
pta  est,  lieet  de  ecclesia  non  reei^rit,  lainea 
b»reticu8  nppeilari  poiesl. 

G.  \L,  Quare  divikn  pr&wmM  »tt/ios  orrart 
peroAnaL 

Ilem  Augustiiiiis  de  Genesi  conird  Manichmos^ 

iib.  y,  r<ip.  i  *'\ 
Vl.  Pars.  Ideo  diviiia  proYidciilla  mulios  diversi 
(irroris  baereticos  esse  periiiitlit,  ut,  quoiu  'iasultant 
iiobis,  ei^  interrogant  nos  ea,  quae  nescimus,  *vel* 
sic  exciiliamus  "*  pigritlam,  jet  divioas  scriploras 
*nosse*  cupiaiiius.  Propterea  *et*  Apostolus  aif  *: 
Oporlel  '^^  haretes  essCy  ut  probaii  manifesli  fian^ 
*inlervos\  Ni  auieni ''^'  Deo'^*  probati  sont«  qili 
bene  |>ossunt  docere;  *s6d  manifestl  f  bominibua 
esse  ncfn  possunt,  nisi  quum  docenl*.    ' 


CAUSA.  XXV- 


GBATIANUS. 

SaMta  Romaha  ecclesia  quandam  bapiismalem  ec^ 
elfsiam  tuis  munivit  privHegiiSf  decimaliones  sute 
ditecesis  ex  iniegro  sibi  aUribuens.  Item  quoddam 
hiOnaslerium  similiter  munivit  privilegiis  ptopriis^ 
deCetnfns^  «I  €t  proptiis  prcedHs  nulli  decimas  per* 
solverei,  Accidil  ilaque^  nt  inlra  dieecesim  prcsmu- 
nitas  baptismalis  eeclesia  proffatum  monasterium  atiu 
emlione^  alia  donatione  praedia  sibit  inveniret.  Oritur 
itaque  contentio  inter  monachos  et  clerieoe  dedecimis» 


G  (Qu«  !•)  ttic  prininm  qUttritut^  an  derici  bapiimnKe 
tcctesicB  auctoriiiite  priviiegii  decimas  sum  dioecesis 
ex  integro  sibi  vaieant  vendicare  ?  (Qii.  II.)  ISecundo^ 
ari  subiequenti  privilegio  monachorum  derogetnr  an- 
tiquioribus  priviiegiii  baptismalium  eccleiiarum. 


QDiESTlO  I. 
GRATIANUS. 
L  Pars.  Quod  vero  auctoriiate  illius  privHegH  if#- 


NOTATIONES  COnRECTORUM. 

est  supr.  dist.  15.  Sicut  sancii.  Qiil  vero  occasione  D  doto^  ut  etiam  Philalrins  el  Damascenus. 


boroni  triuiii  capiiuloruin  ali  ecclesi»  recesserant, 
iion  Cbalcedonensem,  s^  V,  syiiotlum  iiiipugnu- 
banl. 

n  Theodosiani:  Rorum  meiniiiil  Liberatus  in  Bre- 
viiirio,  Nicephonis  lib.  18,  cap.  45,  49,  et50,ac 
Georgius  Cedrenus  auno  14,  Jusliiiiani  imperatorls. 
B.  Augiisliiiiis  iiieniorat  Theodolianos  a  Thoodo- 
lione;  seil  idem  videtur  qui  Theodotos,  de  quo  Epi* 
phanios  I.  2,  t.  1.  haeresi  54  :  Tlieodoiianos  a  Theo^ 


•Agnoitm  et  ThritheiKv:  Sic  reslilutuin  esl,  quaiiK 
▼is  in  codicibus  Isidorl  el  Gratiani  legeretur : 
Gnoitm  *  et  Thriheitm»  De  his  meminit  Nlcephorus  in 
locis  proxime  indicatis,  eosque  a  Theodosianis  pro- 
fectos  scribit.  De  Aguoitis  vero  uiiilta  dicit  B.  Gre- 
goriiis  lib.  8,  epist.  35,  et  42,  ad  Enloginm. 

G.  XL.  P  Sea  manifesti :  llaec  addita  smit  ex  orl- 
giiiaii,  itemque  alia  nonnulla  ei  emendata. 


..  QoMMX.  DL  C.  XXXIX.  ^  add. 
\eii.  I,  IL  '-'per  pop.  etecl.  :  Edd. 
tati :  orig.  —  Ans.    ••*  loquenlem 
c.  «3,v.  4.    ••»  Detit.  c.O,  v.  4. 
pr.  Lugdd.  II,  111.    •*•  ad<i. :  eliam 
Par.  Lngdd.  —  add.  :  in  lempore : 
mstimant :  e»d.    •*•  iit :  Ed.  Ba  j. 
sanctam  :  Gdd.  coll.  o.  sr  C.  XL. 
•'•ICor.c,  11,  V.  19.    ^^Op.h, 
•"  a  Deo  :  Edd.  co!l.  o. 


:  provincia  :  Eild.  Bas.  Litgdd.  II,  Iffl.    ^*  electionem  :  Edd.  Arg.  Nor. 

rell.  *  ila  Ans.  —  Tritonilm  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  11.  •••  perversi-^ 
:  Edd.  Ltigdd.  II,  lli.  —  it^Kfam  loqui  :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  ••*  Esa« 
••^  add. :  antem  :  Edd.  Veii.  IL  Par.  Lugdd.     •••  trinum  i  Eild.  eoll.  o. 

:  Edd.  coH.  o.  ••'  nalivitaiem  :  Ed.  Nor.  -^  nativitatis  :  Edd.  rell.  pr. 
Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  II,  III.    ••*  dtscensionem  :  Edd*   Arg.  Bas.    ••• 

•**  dissentiani  :  ib.    »'•  abest  abead.  —  <f.  supra  c.  26.    •»•  saero^ 

"*  August.  Papa  :  Edd.  Lugdd.  11,  RL  "^  discutiamus  :  Edd.  coll.  o. 
esse  i  absunl  ab  Edd.  coH.  o.  pr.  Lugdd.  II,  111.  •  «^*  liH  eiiim  :  orig. 


I5lfi  DCGRETl  PAR»  SIGCUNnA.  CAUSili  XXIV.  OUiCST.  III.  iZ\$ 

ab  AptUinjire  voeaiiMWt«  «iiceiile:^  Clirislum  corpus  A  om  ipfio  LNCtfero  auciore  sm^  qui  nuiiie  oriclMlur. 

cAilere  lueruerunt.  §  55*  Jomiaju&Ue.  a  Joviniaiio 
quodam  inouactio  dicii»  asserenles,  nulium  uupu- 


tantiiiiiinodo  sino  aninia  &nsoepisse**^  (  45.  Aiij.i- 
ilicoinaritx  ^*'  appellati  siint  pro  eo,  quoil  Mariae 
vir^Miitali  coulradicuiit,  assercutes  eani  post  Chri- 
stuui  iialuiu  tiro  suo  fuisse  comiuixiam.  {  46.  Me- 
langi8m.ouUa^i  *^*  ideo  tnle  iiomen  acccperuiit, 
quia  «TTOff  gnece  vas  diiutur.  Asseruiit  cniiu  sic 
esse  in  Paire  Ftliiim,  tanqiiain  vas  iiiiiios  iiitra  **' 
T«s  majus.  S  47.  PalUilii^ijj  ^^'  ^  quodaui  Palricio 
iiuncupaii  suui,  qui  subslaiiiiam  liuiiianx  caruis  a 
liialiolo  coiidilaui  dicuut«  |  48.  CohUliiaiii  "*  a 
quodHUi  Coiuiiio  iiotuiuati,  qiii  dicuiit,  Deuin  iion 
faccre  *'*  luala  coiitra  illiid ,  qpod  scriptum  cst  *^* » 
£go  DomittM  creauM  mola,  (  ^9.  Floriaui  a  Flo* 
riano***,  qiii  e    coiiinirio  diciNit  Desm   ereasse 


rum  et  virginuui  esse  dislanliam,  Duliumqiie  iuler 
abstiiieuies  et  sinipliciier  epulantes  csse  discriineu. 
$  56.  Helvidiani  ab  iielvidio  nomiiiali'"^  quidicunt 
post  Cbristuiu  iiaium  alios  Mariain  fllios  de  viro*^ 
suo  *^  Josopb  peperisse.  {  ^^*  EaiOHHsni'**  a 
Paierno  quodam  esorti,  iiiferiorcs  *^^  corporis  panet 
a  diabolo  Taclas  opiiiantur.  §  58.  Arabici  nuucupati 
co,  quod  in  Arubia  cxorli  sunf,  diceutes  auimau 
cuni  corpore  mori,  aiqiie  in  noTissimo  utnimqiie 
resurgere.  {  59.  ter^ulljfluu&tae  dicti  a  tertuliiaiio, 
presbf  tm  Africaa»  pffWfwdaa  dvitatii  Cattka^ 
nensis,  animani*^'  iiumortalem  ease»  sed  corpoream 

lliabi  coutra  lioe,  qiiod  aenptum  cst  *** :  FecH  Deus  o  praedicaiiies,  ei  animas  peccatorum  bominum  post 

inortem  iu  dxniones  yerti  putanies.  }  60.  Tess;i^c»* 
cedecatitse*^*  dicii»qiiod  decimaquarta  litna  pasclM 
scum  Judatis  observandum  *'*  conlendunt.  Kiiu 
Ttff^ft^cc  qualuor,  iUa  deceui  siguifical.  §  Gl.  Hf^ 
ctage&*J^  a  souiuo  iiuncupati,  quod  vigitas  noctis 
respuant,  supersiiiiouem  esse  dicentes,  jura  teme- 
rari  "*  divina,  qui  noctem  ad  requiein  tribuit. 
§  62.  Pe^giani  a  Pclagio  moiiacbo  exorti.  Hi  ii* 
berum  arbitrium  divinagrati»  aute|)omint,dicente$, 
suflicere  voiuniateni  ad  iinplenda  jussa  diviua, 
§  63.  Nestoriauia  Nesiorio  Conslautinopolitanoepi* 
scopo  nuncupati,  qui  B.  Mariain  virgiiiein  non  Dei, 
sed  liominis  lantumiuodo  matrem***  asseruit,  ut 
aliam  personam  caruis,  aliam  faceret  Deiiatis,  ucc 

compOi>uit.  {  54«  Luqferiani  a  Lucifero  Sardinia!***  C  nnumCbristum  in  verbo  Dei  et  carne  credidii,  sed 

epiacopo  orii ,  qui  epiacopoa  catbolicos^  qui  Con- 

auutii  **^  persecutione  perfidiae  Arianorvm   con« 

seiiiientes  eraut,  et  postea  correcti  in  catbolicam  "* 

reilire  delogerunt,  damnantes  sive***  qiiod  ***  credi- 

ilerant*^*  sive  qued  *se*  credidisse  siuiulaveranl, 

qoos  ccclesia  catbolica  matemo  recepit  siuu ,  Lin- 

qiiam  Pctrum  p<ist  fletuin  negationis :  banc  lili  matris 

caritatem  supeibe  accipieutes  eosque**^  recipere 

iioleiiles,  ab  ecclesi»  comiuuBloDe  .recesseruni « ct 


ff»  i  50.  Dqiiatisioi  a  Donato  quodam  Afro 
niMiciipati  **^,  qui«  de  Numidia  veniens,  totaui  pene 
Arricam  sua  persuasione  decepil,  assereiis  minorem 
Patre  Filluui»et  mlnorem  Filio  Spiritum  sanctum, 
el  rebaptiaans  catboIicos«  1 51«  Boiiosiani  ***  a  Bo- 
fHiso  qiiodam  episcopo  •  exorti  produntur^  qiu 
Chriatum  Dei  Filium  ailoptivum^  non  proprium  as- 
serunt*  g  5i.  Circumcciliones  dicuntur  ao«  qtiod 
agrestes  siiit ,  quos  Scototopicos  ^  vocaiit,  supradi- 
ct«  bcresis  babentes  doctrtiiam.  Ui  amore  martyrii 
seiuetipaosperimunt,  ut  violenter  de  bac  viladis* 
cedentes  iiiarl jres  noniinentur.  {  53.  Prjscilllanisue 
a  Prisciiiiaiio  vocati»  qui  in  Uispauia  ex~errore 
GnosticOrum  et  Manicba^orum  permixturo   dognia 


separatim  *^  atque  sejunctim  alterum  Fiiiuiu   Dei, 
altenim  bominis  pnedicavit  ^  {64.  Eutycbiani  liirti 
ab  Eutycbe  Constantinopolitano  abbaic,  qui  Clirt- 
Btuin  post  humanam  as^iiniiioiieiu  negavit  existerc 
iu  ***  duabus  naturis ,  sed  solMn  iu  eo  diviiiam  as- 
seruit  esse  uaturam.  {65.  Acegb^ti***  dicti,  id  est 
siue  Ciiplte.  Nulius  euim  eoruin  reperitur  aiicior, 
a  *^^  qiio  exorti  siuL  Hi,  trium  Cbalcedouensiom  • 
capitttlorum  impugAatoreSy  duarum  iu  Cbrist»  sub- 
Mn  ATIONES  COUBECTOKUM. 
i  MetangUmottU(c :  Sic  emendatum  esi  ex  Isi-      rererenduiu  est  a  Donatisias,  nou  ad  Bonosianos. 
floro  ct   D.  Aii^ustiiio ,   quuiu   autea     legeretur :  ^  l^rwdicavit :  In  eodeiu  vetusio  Isidori  coiiice 

Mttangi  nomlnait  \  NeapiWitMno  bic  est  fiuis  capituli ,  et  iAcipit  novutu 

.    k  Scoiotopicos  :  Apiid  Isidonim,  in  Paiiormia,  et  tv  Ciiput :  De  philosophis  qenlium. 
iu  aliqiiot   niaiiuscriptis  Gratiani  est :  Coiopitas"'.         ""  CAa/cedonMsiiim  ;  Tiia  capitola  traclata  etde- 
UutKl vero  nii: supraaicttt  ktgresishahentes  doctrinam^      finita  siiut  in  V.  sviiodo  sub  Jusliuiaiio,  ut  notatum 

QoiesT.  fll.  C.  XXXiX.  **^  aswmsme :  Edd.  coll.  o.  ***  Antidicomarianiim :  Ed.  Lugd.  l.-^AiirfVomarfir : 
Edd.  Veu.  1,  U.  Par.  '  Getangi  nom. :  Edd.  Yen  I,  II.  ***  gangios :  Edd.  Arg.  Nor.  Veu.  I.  IL  **^  infra  :  ea;d. 
et  Par.  —  inter  :  Ed.  Bas.  «••  AirtiiNi  :  Ed.  Ven.  U.  —  Patriani  ;  Ed.  Veu.  I.  **•  Colliciani  —  CoUicio : 
|Mid«  coll.  o.  •**  creasse  :  £d.  Bas.  >*^  Esa.  c  45,  v.  7.  ***  Florino  :  orig.  ^  Aiis.  ***  Genes,  e.  I, 
V.3I.  **^  add.  :  sunf :  Edd.  coll.  o.  ***  Bonosiaci ;  orig.  *'  ita  Isidorus  et  Aiis.  — Scotopias  :  Ed. 
Bas.  —  Scoiopicos  :  Edd.  rell.  pr.  Luiidd.  II,  UL  **•  Sirmife  :  Ans.  —  SmurniB  :  Edd.  coll.  o.  **^  iii- 
tlaafi  •  easd.  **•  c4ithedram  :  e;ed.  **•  abest  a  iisd.  e\c.  Liigdd.  II,  IIL  *^  add.  :  pritis  :  Edd.  coll.  o. 
^*  crediuerunt ""  sinmtarerunt  :  eoKl.  pr.Liigdd.  II,  IIL  *^*  eos  :  Edd.  coll.  o.  *^*  aJd.  :  vel  nominuti  : 
end.  *^  abesl  ab  BoJitn.  *^  abest  ab  orig.  et  Aiis.  et  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  III.  «^*  add. :  itaque: 
Edil.  <!olL  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  1,  IL  *^'  qui  inf, ;  Edd.  coll.  o.  —  inferwris  :  Edd.  Bas.  Ven.  1, 11.  *^ 
qui  dicunt  an. :  Edd.  colL  o.  *^*  Tesseresedecadce  :  £d.  Bas.  —  Tessaresetecatte  :  Etl.  Lugd.  L  —  Tes* 
seresedecatce  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  —  Tesserasedecata: :  Ed.  Par.  —  Tesserescedatisiae :  Edd.  Lugdd. 
11,  III.  »••  o6ti;ri;are  :  Edd.  coll.  o.  *•*  letages  :  Edd.  Ven.  1. 11.  —  ruiages  :  EJ.  Nor.  *■»  ume" 
fure  :  Aus.  ***  genitricem  :  urig.  —  Ans.  Ed.  B^s.  **•  separatum  alque  sejunctum  :  Edd.  Arg. 
^ur.  Veu.  1, 11.  •••  ae  :  orig.  —  Ans.  —  Edd.  colL  o.  »••  Acephaiitai  :  Edd.  cott.  o.  ••*  ex  quo 
orti  :  exd. 


mi  DEGRETl  PARS  SECUiNDA. 

siaiiiiftrnm  proprietaieiii  iiegant,  el  finain  In  ejus  A 
persona  iiaturam  prae<lj€ant.  $  60.  Thcodosiani  ■  et 
Gaiftnitae  appellaii  a  Tlieodoslo  et  Gaiano,  qiii  lera- 
poribus  Justinianl  principis  in  Aiexaiidria  *>'  poptili 
perversi  electione*"*  uiia  die  ontinati  siini  episcopt. 
Hi  errores  Eutyclietis  et  Dioscori  seqiienies  Clial- 
cedouense  eonctliuin  respuunl»  ex  diiabus  unam  iii 
Clirislonaiorain  asseriinu  nuan  Tiieodosiani  cor- 
ruplaui»  Gaianit»  iiicorruptaui  contendnnl.  $  67. 
Agnoiiae  ei  TritheitJ!  •  a  TlK^odosianls  cxortl 
fiufit,  ex  quibus  Agi^oiue  ab  ignoiantia  dieli, 
quia  ad  perverstuiieiii  ***  a  qiia  exorti  suni^  id 
ii4j:ciuut,  quod  Christi  diviiiitas  ignorei  fiiiura, 
quae  suut  scripta  de  die  el  hora  novissima,  non  re- 
cordantes  Cbrtsii  personam  iu  Esaia  toquertlis'**  : 
Dies  '**  judicii  in  corde  meo.  %  68.  Tliritlieil»  vcro 
Vocati,  qiiod  sicul  tres  persoiias  in  Trliiitatc,  ila 
quoque  ires  asscrunt  Dcos  esse,  contra  iilud,  quod 
scriptumtest*":  Audi  Itrael^  Domimu  DeunuuM 
Deus  uaus  es$,  §  69.  Sunt**^  et  aliue  hxrescs  siue 
iiuctore  el  siuc  noiniiiibiis.Exquibusaiiseputaut  tri« 
rorineni  **'  esse  Deum;  ali»***  Chriati  divinitaiem 
passibilem  dicunt;  aliab  Chrislide  patre  natiTitati ''^ 
iiiitium  temporia  dant;  aUue  liberaiionem  bomiouin 
apud  iuferos  fnctani  Cbristi  de^ensione***  iion  cre- 
dunl;  alise  aiiiinain  iinagiuem  Dei  ncgantt  alise 
^uimas  coiiverii  iii  da^uioiies  ei  in  quaecunque  ani- 


CAUSA  IXi.  (HJiKST.  I.  n« 

roalia  exisiiaiaAl  *** ;  alie  de  animdi  italii  dlsaeniiuiii; 

alise  inuomerablles  wundos  upinanlur ;  alis  aqoaHi 

Deo  codBternaii»  facinBi;  aliai  nudis  pedibus  aiubii» 

lant;  alisetim  hoaiiaibiis  non  manducant,  Hae  siml 

liaereses  adversus  eallmlicam  fldem  exortai«  elab 

Apostolia,  el  a  sanetis  Patribua  vei'^*  conciliis  pnef- 

damnatae,  qiiae,  dum  in  se  niultis  erroribiis  diTisc 

invlceni  sibi  disseuliunt*''^coinmuui  tamen  nomlne 

advcrsus  ecclesiam  Dei  cousplranl.  §  70.  Sed  et  *** 

qnicunqiie  aliter  scriptiiram  sanetam*^*  inielligit, 

qtiam  sensiisSpiritus  saiicti  fiagilal,  a  ifuo  cont^ri* 

pta  est,  lieei  de  ecciesia  iion  rec^sserit,  lamea 

hsereticus  ttppellari  poiest* 

G*  liL»  Quare  divimi  pro^wmuta  »tt/k>«  errart 
pernAltat. 

Item  Aiigustiiiiis  de  Genesi  conird  Maniclmos^ 

lib.  i,  cap.  i  *^\ 

Vl.  Pars.  tdco  diviiia  provldeutia  niultos  diverai 

^rroris  baereticos  esse  periuiltit,  ut,  quoiu  ^iiisultant 

nobis,  el*  interrogant  nos  ea,  quae  nescimus,  *vel* 

sic  exciiliannis '**  pigritlam^^l  divioas  scFipliiras 

*nosse*  cupinuiiis.  Propterea  *ei*  Apostolus  ail '**  2 

Oporlet  *^^  hceretes   essc^  ut  probati  manifesli  fiaifS 

*intervos\  \\\  aiiieni  *^'  Deo'^*  probali  sunt»  qd 

bene  |>osstint  docere;  *sed  manifestl  f  boininibus 

esse  ncffl  possunt,  nisl  quum  docenl*.    ' 


CAUSA.  XXV- 


GBATIANUS. 

Saneta  Romaha  ecclesia  quandam  baplismalem  ec- 
desiam  suis  munitfii  privilegiis^  decimaltones  suie 
diee^esis  ex  integro  siti  altribuens.  Iiem  quoddam 
incnasterium  smiliter  munitit  privilegiis  ptopriis^ 
de^fnfns^  ut  et  proptiis  prmdHs  nulii  decimas  per- 
solverel.  Accidit  itaquet  nt  intra  dicecesim  prffmu- 
nitce  baptismalis  ecclesias  prwfalum  monasteriam  alia 
emtione,  alia  donatione  prcedia  sibii  inveniret,  Oritur 
itaque  contentio  inter  mcnachos  et  ciericos  de  decimis. 


C  (Qii.  I.)  Hic  prtmuth  qUarituf,  an  tlerici  baptimnfie 
eeclesiae  auctoriiiite  privilegii  decimas  sum  dicecesis 
ex  integro  sibi  valeant  vendicare  ?  (Qii.  II.)  Secundo^ 
ari  subSequenti  privilegio  monacHorum  derogetur  an- 
tiquioribtu  privilegiis  bapiismalium  eccleiiarnm. 


QD-KSTIO  !• 
GRATIANUS. 
L  Pars«  Quod  vero  auctoriiate  iliius  priviiegH  ifa- 


NOTATIONES  GORREGTORUM. 


est  supr.  dist.  15.  Sicut  sanai.  Qiii  vero  occasione 
horom  iriuiu  capilulorum  ah  ecclesi»  recesserant , 
iiou  Cbalcedoneiisem ,  sed  V,  synodum  irnpiigna- 
bant. 

n  Theodosiani:  Rorum  memiuit  Liberatus  in  Bre- 
viario,  Nicepboriis  lib.  18,  cap.  45,  49,  et50,ac 
Georgiiis  Cedrenus  auiio  14,  iustiiiiani  imperaioris. 
B.  Augustiniis  lueniorat  Tbeodotianos  a  Tbcodo- 
tione;  se^l  idem  videtur  qui  Theodotus,  de  quo  Epi- 
phanius  I.  2,  t.  1.  haeresi  5i  :  Theodotianos  a  Theo- 


D  doto^  ut  etiam  Pliilalrins  ei  Damaseeniis. 

•Agnoitof  et  Thritheilip:  Sic  reslitutuin  esl,  quaiiK 
Tis  In  codicibiis  Isidori  et  Gratiani  legeretur : 
Gnoitw  *  et  Thriheitof.  De  hls  memtnit  Nicephorus  in 
locis  proxime  indicatis,  eosque  a  Theodosianis  jpro- 
fectosscribil.  De  Aguoilis  vero  mulia  dicii  B.  Gre- 
goriiis  lib.  8,  epist.  35,  et  42,  ad  Eulogium. 

G.  XL.  P  Sea  manifesli :  llaec  addila  sunt  ex  ori- 
giiiaii,  itemque  alla  nonnulla  ei  emeudaia. 


^  Qu«T.  I)L  C.  XXXI3i.  **•  add. 
"Veii.  I,  li.  -^per  pop.  eteci,  :  Etid. 
lati :  orig.  —  Ans.    **^  loqueniem 
c.  63,  V.  4.    •••  Deut.  C.6,  v.  4. 
ur.  Lugdd.  II,  III.    ***  ad<i. :  etiam 
Par.  Lugdd.  —  add.  :  in  tempore  : 
tBstimant :  eaed.     *'*  in :  Ed.  Baj. 
sanctam  :  Edd.  coll.  o.  =r  C.  XL. 
•"  ICor.c,  11,v.  19.    ^"Op.h 
"•  a  Deo  :  Edd,  coll.  o. 


:provincia  :  Edd.  Bas.  Liigdd.  II,  Iffl.    ***  electionem  :  Edd.  Arg.  Nor. 

rell.  *  ila  Ans.  —  Tritonita  :  Edtl.  Arg.  Nor.  Ven.  II.  "•  perversi^» 
:  E<UI.  Lirgdd«  II,  III.  —  nesciam  loqui  :  Edd.  rell.  pr.  Bas.  '**  Esa* 
••*  add. :  atitem  :  E<ld.  Veii.  IL  Par.  Lugdd.     »*■  Srinum  i  Eild.  eoll.  o. 

:  Edd.  coll.  o.  ••^  nativitatem  :  Ed.  Nur.  —  nativitalis  :  Edd.  reli.  pr» 
Edd.  coil.  0.  pr.  Lug^id.  11,  III.    ••<  descensionem  :  Edd.   Arg.  Bas.    *•* 

'^^  dissemiant  :  ib.    »'*  abesl  abead.  —  rf.  supra  c.  26.    "»  saero^ 

•'^  AugusL  Papa  :  Edd.  Lugdd.  II,  RL  •'•  discutiamus  :  Edd.  coll.  o. 
esse  i  absunl  ab  Edd.  colL  o.  pr.  Lugdd.   11,  111.  •  *^^  lUi  enim  :  orig. 


I?;i0                                t>t:€«Etl  t»AliS  SECCflDA.  CAtSA  *XV,  (^JBSt.  l  ^^ 

rfiMf  $9hi  «f  flMf^r»  «f^rid  vemdicm  no^  Mi/«ffnr,  A  mfnilniiiin  oonYindtttr  sanimiitn  non  alti&re  pft^ 

Mite  pt^obmLt^  ^Hm  detimas  juxia  de$ma  $miMnim  lorem. 

i*alntM  9tMi/pip«rtllo  rfmrfttJ»/nr,  qmnm  ium  ^r<  (^.  ni.  y^„ ^f^^^,,^  ft//omorfo  »ffn/7fi  ^uo' nd  perpetuatn 

§phc&pli^  meUudu   ctBrich ^*  frtm  fubrkU  miuu*  erdbtantur  quietem 

9mHdi$f  quMAa  Mro  pauperi$iU  e$i  a$$iffmiia.  DeefmiL  lifeni  Anatoiia  epmopo ,  epitti  U  >*. 

«rro  lOHaarum  eanomMlk  wemium  ma^$  quam  Apo*  Qtnead  pefi^loain  niitiUKero  generaliier  HislHiifn 

$ialiemn  tenare  opomei.  **  Mmt  aulla  eoiMiiuUliolie  TartenlHri  nee  ad  priv»- 

iljkk  €elasiiift  Pnpa  ait  In  epittoia  ad  Ep%$copo$  V$m  irabanluf  commoduni  qm  ad  bonum  sfini  eonh- 

Dardani<e  ^ :  none  praeAxa  ,  sed  ^*  manenUbiis  termtnis,  quo9 

tC  1.  €#it<fttiii«m  stfnoc/t,  iftiotf  un\vertali%  eceienm  constituenint  Patres,  nemo  'injusle  ^  iisnrpet  ifKe« 

proba^  neaeneue^  Romanam  eedem  eereare  oportet.  ntmi,  sed  inira  llnes  proprios  aiqne  ie^ltiinos,  proiil 

Confldimtts,:qnod  nuilus  jam  veraciterChrisiianus  '^  valoerii  **,  in  lalhudiiie  se  exerceat  caritntis. 

Ignoret.  uniusciijusqiie  synddl  constilulum,   quod  c.  I?.  Nuin  divinas  consiitutione$  et  apoitotica:  sedit 

uiiiverBalis  ecvtesi»probaviia$sensus,  millammagis  .                          deereta  temerart  Hcett 

tiisequi  sedem  prae  ccteris  oportere,  qiiani  primam^  Item*  Hilatius  Pa^a  in  S^noto  Itemana,  c,  \  *<« 

qii:e  el   iinamqunmqiie    syiiodum  sua    aucloriiatc  ^     Nulli  fas  sit  sri.c  stnlus  sui  pericuio  vel  divinas 

confirmat  •  el  continuata  •  moderalione  cuslodil.  cmislitutiones,  vel  aposlolica;  sedis  decrela   leu.o- 

C.  ll.  0'"  negligenter  pascil  dominicum  gregem  sibi  rJire,  qnia  iios,  qiii  f)Olenlissiini  c  saccrdolis  adini- 

Swm"""*'  ^'>''»^"«''»''   ^timmum   non   amare  nistramus  omcia,  l«linm  •Mraiisgresslonum  "  culpa 

lieJ^h^o  Papa  epi$t.  IV,  Epitcopit  SieiHte  •.  ''Tt''  '\  *"  '^"'^'  "  ^^^'^'^^  ^"^^•«'"«  •"^•«"''* 

<l«»a  ••  memmimus  qiiod  timefe  debemiis^  qualiier 

Divinis  pmBccplis  el  apostolicis  monitis  incitamur  comminetur  ••  Dens  negngentiae  sarerdoitim.  Slqui- 

Ul  proomnium  ecclesiarum  statu  impigro vigilemus  dem  reatu  niajorfdelinqiiii  qiii  poliori  lionore  p:r- 

aflV*clu,  ac»  si  qnid  usi|iiain  •  reprehenslonl  invenia-  fhtitur  •',  ei  graviora  facil  vilia  "  peccalorum  su- 

tdr  •  obnoxiuiiii  V*clcri  sollicitudine  *  aut  ab  igiio-  bffmilas  peccantlum  **. 

ranti»  imperitia,  aul  a^  prdesuinptionis  usurpatione  C^  Y.Vn  Spiritum  tanctum  blasphemant  qui  sacros 

revoeemiis.   Monenie"  enim  dominicae  *  vocis  im«  eanonas  violant. 

perio,  quo  beaiissiniusapostohis  Petrus  trina  admo-  ^^^^  Damasus  Pap;i  ••. 

nitione  •  *•   mysticis   sanctionibus    imbuitiir,  ut  Violalores  canonum  volunlarii "  graviler  a  san- 

Christi  oves   qui  Christum  diligit  pascai,  ipsius  C  ^^'^^^^'''^^i"^'^^''^"^"^  ^^' ^^"<^^<>  ^Pii*'^'!  (i"^^in^^ 

sedis^ciiiperahundantiaingraliaidivinse  pnesumus»  cujus  ac  dono  dlctati  *•  smit  damnaiitur,  quonism. 

revcrentia  "  coarctamur  *•,  ui  pericuium  desidi^et  biasphemare  Splritum  sanctum  non  incongrue  vi- 

qiiantnm    possumus,    declinemiis.    ne    professio  dentur  qui  conira  eosdein  sacros  canones  non  neces- 

sumini  Apostoli,  qiia  se  amaiorem  Domini  *esse*  siute  compulsi,  sed  libenter^ut  praemissum  esi»ali- 

iest»tus  est,  vana  <•  inveniatnr  in  nobis  quia^^  no-  qtiid  aut  prolerve  agunt,  aut  loqui  pra^umunt,  aul 

gligenier  pascens  dominicum  ■•  gregem  toties  com-  facere  volentibus  sponte  conseuliunt.  Talis  euiiu 

NOTATIONES  CORRECTOaUU. 

.XMJSi  XXV.  QoiSST.  L  C.  li  •  AdmmiUona :  In  p  ribttt  legetor:  nemo  damnet  sdiettum:  apud  Ansel^ 
originali,  ei  apud   Anselinum  legitur :   triua  repe-      mum  vero  :  nemo  injusta  damnet 
litione  myslicce  sanciinnis.  Alia  vero  qiiasdaiii  sunt         C  IT.  «  fio/«naMfmt  :  Sic  apud  Anselmiim,  et  in 
«mendata  ex  i|)sa  epistola.  ceieris  veiusiis  Gratiani  exemplaribus,pnctcronump 

C.  ill.  >»  injuhie :  Apud  B.  Leonem  kegitiir  :  nmo      in  qiio  liabeiur,  iii  in  concilio  ipso :  potissimi. 
im  im$,  teudai  alienum.  Apod  Ivoiiem  et  in  Capitula- 


CAUSA  XXV.  QuvssT.  L  C.  l.  '  ser.  A.  495.  •-  Ans.  L  i,  c.  48  (50).  Polyc.  I.  I ,  L  ii.  •  eomtmsm^ 
ttil;  Ed.  Bas.  -*-  formttmi  :  £dd.  rell»  •  conliniMi  :  fid.  Bas.  r::  C.  IL  ^  Ep.  td.  Ed.  Dalier.  scr.  A.  M. 
^  Ans.  L  1,  e«  45  (4i).  •  iin^iim ;  CoU.  Hisp.  (nec  tameii  Baller.)  —  Edd.  colL  o.  •  tiis«nllMr  :  ColL 
Hisp.  —  exd.  ^  abesi  ab  Ed.  Bas.  •  Manente  :  Baller.  —  Admonente  :  Edd.  coli.  o*  •  dtMn#  ;  e»L 
'•  repeiitione :  Coll.  Hisp.  el  Baller.  ^  Ed.  Das.  ^*  pro  rev.  :  Eild.  Arg.  Nor.  Ven.  1,  IL  *•  coftor- 
Uinmr  iCM^  Hisp.  *•  non  :  ib.  — Baller.  — £dd.  coll.o*  '^  quia  quotie$qui$  ne§L  pasc»  dom*  gng. 
(add.  ;  sibi :  Edd.  Lngdd.  H,  1U)«  commend.^  iotiet  conwne.  etc. :  fidd.  coli  o.pr.  Arg.  >■  abesl  a  ColL 
Bisp.  etBaUer.  =:C.  Ul.  '•  Ep.  106.  £d  Baller. scr.  A.452.**  Ans.  1.  6,  c.{12i  (127).  IvoDecr.  p.  i(»,c  517. 
-^  Cap.  Reg.  Fr.  L  6,  c.  5211,  L  7,  c.  2^7.  "  ordinata  :  Edd.  colL  o.  <•  ei  :  orig.  ^  Cop.  —  Ivo.  — 
Sad  et :  Ans.  *•  lyitij^iie  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.  ••  voiuerit  :  Ivo.  =:=  G.  IV.  •*  I.  6.  A.  465.  --Ans.  1.  i, 
e.  46,  64.  Ivo  Decr.  p.  5»  c  57.  Polyc.  L  1«  t.  7.  ••  abest  ab  Ed.  Bas.  «-  ialis  :  EdiL  relL  ••  iriins. 
ffBuionis  :  EiL  Bas.  •^  add. :  Dei :  Edd.  colL  o.  *•  qui  :  £d.  Bas.  ••  Ezecb.  c.  5,  et  54.  V  frMliir; 
^d.  colLo.  ••  jttdtcin  :  Ed.  Bas.  ••  difntlalam  :  ofig.  —  Abb.  =:C.  V.  ••  Ad  AnreiiMH  Carilmg.. 
Cap.  P<s«dois4i/or.  —  Ans.  L  5,  c.  ii6  (iii).  Pglyc.  L  4,  u  nlu  Deusd.  p.  4.  ^  volummie  :  arig.  — fidd. 
coll.  0.    •'  diralt  :  Edd.  colL  o.  pr.  Bas. 


im  DCCRETI  PARS  8EGUNDA.  CAUSA  XXT.  QVJtSt.  I.  15^ 

preeftumrio   manifetie  vhuid  genus  «st  blafphem»n«  A  conira  evangelica,  Tel  profbeiic»,  aut  epoeteHoe 

doctrin»  eonstHutionem,  *taQeesserumYe*  eorvmsive 
sanctorum  Patrum  actum  i«erit«  siabii,  et  qood  ab 


ttum  Sptrilum  sanctura,  quia ,  ut  jam  pradibatum 
est,  coiitra  eum  agii,  cujus  nutu  **  et  gratia  sandt 
eaaones  ediii  sunt. 


C,  VI.  ifi  quibui  Romano  Ponti/ici  licet  nova$ 
conders  leges* 

Jtem  Urbanus  Papa.  ** 
Sunt  quidam  dicenles,  Romano  Pontiflci  semper 
lieuisse  DO?as  condere  leges.Quod  et  nos  iion  solum 
non  ncgamus,  sed  eiiaro  valde  aflirmamus.S^iendum 
vero  summopere  est,  quia  inde  novas  leges  condere 
potest »  unde  EvangelistaB  aliquid  et  Prophetae  ^  ne- 
quaqiiam  dixenint.  Ubi  vero  aperte  Dominus,  vel 
ejus  Apostoli,  et  eos  sequentes  sancti  Patres  sentcn- 

tinliter  aliquid  deflnierunt,  ibi  non  novain  legem  Ro-      ^  ,      ,  ,     . 

manus  PonlifeK  darc.  sed  potius  quod  prsdicatum  »  ^**'»  «•>*««"""»  «>nfe«.on»  nostra  le«ibus  ft  mi 


infldelibus  vel  baeretieis  factuin  Aierit  omnino  cat- 
aabiilur. 

C.  IX.  A  $tatuti$  Patrum  non  deviare  et  fidei  regKtam 
cu$lodire  prima  $aiu$  e$t, 

Item  Hormisda  Papa  Epi$copi$  Hispanias*^. 

Prima  salus  est  recix  fldei  regulam  custodire,  et 
a  constitutis  Patrum  nuUaienus  deviare. 

C.  X.  Pfofileiur  Pelagiue  Papa  tomum  wui  deeoteoris 

per  omnia  $ervare, 

liem  Pelagius  Papa  Chitdeberto  Regi^K 
Saugendum  est,  ut  pro  auferendo  suspieionis  •ean  • 


est  usqne  ad  animam  et  sanguinem  conflrmare  de- 
bet.  Si  enim  quod  docuerunl  iApostoli  et  Prophet^ 
ihstruere  (quod  absit!)  niierelur.  non  sententiam 
dare,  sed  niagis  errare  convincerelur.  Sed  hoc  pro- 
corsit  abeis,  qui  semper  Domini  ecclesiam  f  conlra 
luporum  insidias  opiime  custodierunl. 

C»  VI L  Apo$tolic(B  $edi$  auclorita$  conira  $anctorum 
$tatuta  aliquid  condere  non  vaiet. 

Item  Zosimus  Papa  •  **. 
Coutra  slatuta  Patrum  condere  aliquid  vel  iniitare 
nec  hujus  quidem  sedis  polest  auctoritas.  Apiid  iios 
eiiim  inconvulsis  radicibus  vivit  **  antiquitas,  cui 
decreta  Patruin  sanxere  reverentiam. 


nistremus,  quibus  nos  etiam  sabditos  ess€  sacrae 
scriptune  prsecipiunt.  Vieniens  «tenim  Ruflnus  vir 
roagniflcus,  excellentiae  vestr»  legntiis,  confldenier 
anobis,  ut  decuii,  postulavit,  qualenus  vobis  aot 
beatsB  recordationis  Leonis  Papae  toinum  a  nobis  per 
omnia  ronservari  significare^*  debuissemus,  aiit  pro» 
priis  verbis  nosir»  coiifessionein  fldel  destinare.  El 
primam  quidem  petitioiiis  ejus  partem,  quia  facilior 
fuit,  mox»  ut  dixil,  implevimus ,  iiosque  ^  iu  oiii- 
nibus  Praesulis  tomum  pro  catboUcae  fldei  assertione 
conscriptum,  Deo  propitio,  custmlire  manus  nostras 
ad  vos  professlone  signilicamus  ^\  Ut  autem  nulliu!i 
deinceps  (quod  absit !)  suspicionis  resideret  occasio. 


illam  etiain  aliam  partem ,  quam  meuioraius  vir  il- 
G.  VIII.  Stare  non  valet  quod  eontra  evangelicam  rel  ^  lustris  adinonuit,  facere  maturavi  ^,  scihcet  propriis 
propketicam  doctrinam  $eu  eou$titutionem  factum      vcrbis  conlessionem  fldei ,  quam  lenemus ,  expo- 

Item  Marcellinus  '  Papa,  epiet.  II,  *' 

Oimie  qiiod  irreprehcnsibile  est,  catholica  defen- 

dii  ecclesia.  Et  infra  :  §  1.  Injustum  judicium  et*' 

diffinitio  injusla,  regio  **  metu  vel  jtissu  a  judlci- 

bus  ordinata»   noti  valet.   Nec  quicqitam  *  **  quod 


aui  ••. 

C.  XI.  Anathema  apud  Deum  fiat  qui  ceneuram  Rth 

manorum  Pontificum  vioiat. 

Ilem  Hadriaiius  Papa  inCapuuli$^  c,  ult,  ^' 

Generali  decrcto  constttuimus  *',  ut  exsecrandum 

^aiiathenia  sit  "*,  et  veluti  praevaricator  cathoiica» 


KOTATIONES  C0RRCCT0R13M. 


C  VI.  A  Et  Prttpkeice  :  Absuiit  Itae  voces  a  multis 
manuscriptis*. 

C.  VII.  •  Cpistola,  unde  sumtum  est  hoc  caput, 
non  est  inventa;  Ivo  autem  in  loco  iiidicato,  et  in 


ad  Hesychium  narrat.  se  scripslsse  ad  eplscopot. 
Gallise  et  Hispaiiia*. 
C.  VIII.  '  MarceUinu$  :  Restitiitum  est  e\  vetuslTs 


exemplaribiis.  Nam  In  vitigatis  eral :  Marcellue, 
epistola  ad  Hugonem  archieptscopum  Liigdunensem         s  fiec  quicquam  :  Kiueiidaius  cst  hic  locus  ex  ipsa 
affert  hoe  ex  epistola  Zosimi  ad  episcopos  Narfoo-  D  Marcellini  epistola 
nensis  provinciae,  et  ipse.  Zosimus  in  prima  epistola 


QujBST*  1.  C.   V.    "  impul$u  : 

iop.  (Jrbani  neqiie  1. 

nenn.  et  Narb.  prov., 


orig.  —   nts»  :   Ans.  —  ju$$u  :  Ed.  Bas.  :=  C.   VL     *»  Non  est 
et   Ed.   Bas.    f  eccte$ia$  :  ead.  r=  C.  VII.     "  ex  Ep.    ad 


inter  epp.  (Jrbani  neqiie  1.  neqiic  11. 

Epp.  Vienn.  et  Narb.  prov.,  qu»  edila  est  post  Baronium   a  Constantio.  (scr.  A.   417.)  —  Ivo*  Decr. 

p.  4,  c.  216.    *<  vivai :  Cid.  coll.  o.  pr.  Arg.  Nor.  Ven.  1 ,  II.  r=  C.   VIII.    '*  Caput  Pseudoisidori,  cf. 


conc.  Nic.  c.  9.  —  cf.  C.  ii,  qu.  5,  c.'89.  ■— CoII.  ir.  p.  p.  1,  t.  48,  c.  2.  Ans.  I.  i  ,  c.  39,  I.  3,  c.  87. 
Ivo  Decr.  p.  16,  c.  9.  *^  vel  :  Cd.  Bas.  —  etiam  :  Cd.  Arg.  **  religio  :  Cd.  Liigd.  I.  **  Nequaquam  — 
evangelicam,  vel  prooheticam,  vet  ap.  doctrinamconetitutionemve  eorum  :  Cdd.  coll.  o.==C.  IX.  ^  Imo  ex 
libello  (seu  regula  fidei),  quem  Hormisdas  misil  ad  Joannem  Cp.  Nicopolitanuiu  A.  516.  — Inscripiionis 
causa  liaec  est,  quod  Horniisdas  eundem  libelluin  Cpp.  Hispaniae  trattsiniserit.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i,  t.  49, 
c.  2.  =  C.  X.  **  Ep.  Pelagii  I,  teiitporis  incerti.  —  Ivo  Decr.  p.  5,  c.  358.  ft  «^«f**»»  •  *^o.  *■  $igni' 
/icari  :  Edd.  Arg.  Bas.  ^^mequezexd.  —  neque  :  vitiose  Ivo.  ^  $ignavimu$  :  Ivo.  —  $ignificavimu$  z 
Edd.  Arg.  Bas.  Lugdd.  H  DI.  ^  abest  ab  tv.  ^  exponens  :  id.  =C.  XI.  ^'  Ans.  1.  3,  c.  9i  (9i),  I.  i%, 
e.  t  (3).  Polyc.  I.  4,  t.  ult.  ^  cf.  Cap.  Reg.  Fr.  L  6,  c.  3i2.  ^  ceneemui  $t  con$t.  :  £dd.  coll.  o.  pr« 
Bas.  ^  enecrandue  :  £d.  B^s.    **  /Ul  :  Ed.  Bas.  —  Ans« 

PAnoL.  CLXXXVII.  43 


13tt  DfiCRETI  PARS  SECI3NDA.  CAUSA  XXV.  QDiEST.  I.  |9tl 

fiilti  femper  apad  DMm  reot  extisui«  qniennqiie  A  ^oiidifonim  prm  mmnbu$  •mmt  •pwrM,  H  mpn 

italu  omnium  eccle$iarum  ueeeue  e$t  illam  impifre 


fegum,  seo  episeoporam  ^^  vel  polentum  deinceps 
Boroanoram  ^  Pontificum  decreioram  censunm  in 
qoocaoque  f  crediderli  Tel  permiserii  Tioiaodam. 

C.  XII.  19 on  licel  aiicui  epitcopo  contra  Romanorum 

Poniifieum  decreta  aliauid  agere. 
Jtem  Damasus  Papa,  epiet,  I V  Pro$pero  '*  Episcopo, 
Omnia  decreulia  *eV  cunclorum  decessoram  " 
noslroram  consliluU,  qus  de  ecclesiasiicis  ordini- 
busel  canonom  promulgala  suuldiscipliiiis,  ita  *a** 
▼obis  ei'  abomnibus  "^  episcopis,  ac'cunclis*  gene- 
raliler  sacerdolibus  custodiri  debcre  inandamus,  ut 
si  quis  '*  in  illa  commiserll,  Yeniam  '*  sibi  deinceps 
noTerit  denegari. 


uigUare  afectu ;  $i  eo,  ^m  a  RomanU  Pouti/uikua 
decreta  $unt,  ab  omnibue  obiertari  convemt ;  st  t^, 
qui  ne$ciunt  $acri$  obedire  canonibue ,  altaribma  wu- 
ni$trare  non  dehent;  patet^  quod  contra  $tatu$a  toii- 
ctorum  canonum^  quibu$  $tatu$  eecleeiarum  uel  cos- 
fundantuir  vel  periurbentur  ^  privilegia  ab  Apo$toUe9 
concedi  non  debent.  §  1.  Hi$  ita  re$pondetur  :  Saero^ 
$ancia  Romana  eccle$ia  ju$  ei  auctoritatem  $aeri$  ea» 
nonibu$  impertiiur^  $ed  non  ei$  alligatur,  Eabet  emm 
ju$  eondendi  canone$,  utpote  qncr  caput  e$t  et  eardo 
omnium  eccle$iarum,  a  cuju$  regula  nemini  di$$entire 
licel.  Ita  ergo  canonibu$  auctoritatem  prMat^  ut  $e 


C.  XIII.  Non  communicet  $acri$  aUaribus  qui  ne$cit  «  '''''""  «^»  ««y««"<  ^«-  ^ed  sicut  Chri$tu$ .  qui  tegem 


$acri$  obedire^eanonibu$, 

Item  Gregoritts  tib.  IL  ep.  7,  ad  Joannem 

Epi$copum. " 

Hac  "  consona  sanciis  Pairibus  diffiniliooe  saii* 

dmiis*  ui  qui  sacris  iiescii  obedire  canonibus  nec 

sacris  adininislrare  ",  nec  communionem  capere  sit 

digniis  aliaribus.  ** 

C.  XIV»  Oburvandet  tunt  regulm  a  $mteti$  Patribu* 
in  $ynodo  $tatutiB. 

lum  ex  Concilio  Cbalcedonenti,  c.  1  '*• 

A  sanclis  Patribut  in  unaqoaque  tyoodo  utqiie 

nnnc  proUUt  reguias  leoeri  "  sUluimus» 

C.  XV.  Votuniatem  et  $tatuta  $uorum  deceuorum 
cuetodiant  qui  $ua  $ervari  votunt» 

Item  Gregorius  ad  Montanum  et  Thomamf  lib,  V, 
<pi«/.i2". 

iustilis  ac  raiionis  ordo  suadel,  ul  qni  suii  a  suc- 

€essoril)us  desiderat  '^  mandala  servari  decessoiis 

sui  procul  dubio  volunUiem  ei  suiuia  cuslodiai. 

C.  XVL  Contra  $tatuta  $anctorum  Patrum  agit  qui  ea 

non  $ervat  iniacla. 

Uem  Leo  Popa  iV.  " 

Ideo  permilienie  Domino  paslores  bominum  su- 

mos  effecli,  ui  quod  Paires  nosiri  siYe  in  sanctis 

canonikius  sif e  in  inundanis  affixere  legibusexcedere 

minime  debeamus*  Contra  eorumquippe  saluberrima 


ccrnaliier  implevit^  oaava  die  circumci$u$  "^  quadra^ 
ge$imo  die  in  templo  cum  ho$iii$  pr<e$entatu$ ,  ut  in 
$e  ip$o  eam  $anct\ficaret^  po$tea  vero ,  ut  $e  dominum 
iegi$  o$tenderet^  contra  leg\$  liieram  lepro$um  ^tan- 
gendo  mundavit^  Apo$tolo$  "  quoque  contra  literam 
$abbati  per  $aia  pra:tergrediente$ ,  $piea$  veHente$  tt 
confricante$  manibu$  $ui$ ,  probabili  exemplo  Datid^ 
et  circumci$ioni$,  et  templi  excu$avit^  diceue  :  Noo 
legistis ,  quid  fecerit  Abimelecb ,  quando  Tenit  ad 
eum  David,  el  dedileis  panes  proposiiionis,  de  qoi- 
bus  non  licebai  edere,  nisi  solis  sacerdotibus,  el 
comedil  ipse  ei  pueri  cjus?  Item  ^*  ociatpa  df>  ueuth 
dum  legem  puer  circumciiHtur,  et  vo$  in  eabbato  rir- 
cumciditi$  hominem,  Item,  quum  juge  hoiocau$tum  en 
lege  offeratur^  qutim  ma$cuiu$  quadrage$ima^  femina 
vero  octuage$ima  die  ab  ortu  $u<e  naiivitati$  ucundum 
tegi$  imperium  cum  ho$tHs  in  tempium  pravemmretur^ 
unde  $acerdoie$  o/ferente$  ho$tia$  in  tempio  iiieram 
$abbati  $olvunt^  et  $ine  crimine  $unt :  tunc  filiue  ho  • 
mim$  mulio  magi$  vaiet  tolvere  literam  iegie^  q$U  e$t 
etiam  dominu$  $abbati,  Hinc  etiam  didtur  de  eo  ^' ; 
Erai  Jesus  dpcens,  tanquam  potesiatem  babens,  id 
e$t  tanquam  legi$  dominue ,  adden$  moraiibu$  ea ,  quie 
deerant  ad  perfectionem,  umbram  figuraiium  in  lucem 
$pirituaii$   imeiiigentim    commutan$ ,  noii  (aJi^HaiN 
$cribie  eorum^  qui  iilera  iegi$  a$tricii  non  audebam 


agimus  institata,  si  quod  "ipsi  diTino  slatueranl  ^aiiquid  addere  vei  eommutare.  Sie  et  eumnue  $edi$ 

consullo  inuclum  non  conservainus*  Pvniifice$  canonibu$  $ive  a  $e  $ive  ab  aiii$  sua  aucUh 

IL  Pars.  Gralian«|Si  ergo  primam  $edem' etatula     ritau  conditi$  reverentiam  exhibent,  et  ei$  $e  humt- 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XI.  b  Seu  epi$coporum  :  Hae  Toces  non  legunliir  D  ^  Romanorum  :  In  capilulo  hnbelur  :  deincep$  ea* 
in  ipso  capitulo,  neque  in  Capitiilari,  sunt  Uiiicu  nonum  cen$uram^  nec  inulio  alilcr  iii  Capiiulari.  Ao- 
apuil  Anselnuinr  el  iii  Polycarpo.  scliuus  iMineii  ei  Pulycarput  babent  ul  Graii.iiiut. 


UOiBST.  1.  C.  XU.  *  lib.  12,  nec  Umen  leriio.  ^  quoquam  :  Edd  .coll.  o.  *' in  Edd.  coll.  o. 
leg.  :  Stephano;  desumlutn  esl  ex  ep.  ( Pseiidoisidor. )  Daniasi  de  chorepiscopis  et  repetilum  ei 
Leonis  M.  ep.  ad  Epp.  Canipani»  (ep*  4.  £d.  I3aller. )  •— Ans.  1.  4,  c.  47  (50).  Potyc.  1.  5, 
I.  22.  '*  prcedeces$,  :  Kdd.  coU.  o.  "  a  vob.  et  :  absunt  :ib  Ans.  '^  tit  omni^t»  ab  :  Ed.  Bas. 
—  omit}6vsa6  :  Ed.  Arg.  "  qnid  —  comm\$erint  —  noverint  :  Edd.  coll.  o.  "  add.  :  honorie  :  e«d.  = 
C.  XUl.  '^  £p.  7,  (scr.  A.  o95),  I.  5.  Ed.  Maur.  —  Coll.  ir.  p.  p.  1,  l.  55,  c.  5i.  Aiis.  1.  6,  c.  150.  Po- 
lyc.  1.  4,  I.  ull.  "  Ilmc  :  orig.  "  mini$irare  altaribu$  :  Edd.  coll.  o.  "  abest  ab  iisd.  =  C.  XIV.  '* 
hali.  A.  45i.  —  liilerpr.Dioiiysii.  "  tenere  :  Ed^i.  coll.  o.  =  C.  XV.  "  Kp.  i%  (scr.  A.  596),  I.  6. 
Kd."  ~  .        ...        -^ ..  -..        ..  

"If 

^^nii/io, 

Reg.  c.  21.    "  ^cvil.  c.  12.    '«  Mallb.  c.  7,  v.  20. 


kU,  A.  451.  —  iiiierpr.  iiiouysii.  <-  lenere  :  v^on,  coii.  o.  =  \^,  ay.  **  r.p.  iz,  ^scr.  a.  090j.  i.  o. 
d*  Maur.— Coll.  ir.  p.  p.  I,  I.  55,  c.  104.  '^  de$iderani  —  custodiant  :  E^ld.  coll.  o.  pr.  Bas.=C.  XVI. 
Ifo  Dccr.  p.  4,  c.  iSG  :Leo  iV.  Colorodo  Arciiiepiscojw  ei  Berlu$o.  —  Capul  lcmp.  incerii  "  qmB'^ 
m$Hio,  iutacta  :  Ivo.  —  P.  U.     •»  Luc.  r.  2.      "  Malih.  c.  8.    "  llaUh.  c.  i2,  v.  5  seqq.  —  cf.  I 


43t5 

i 


DECRETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXV.  QUiEST.  II. 


1526 


iandoipsoi  euitodiuni^ut  alUtob$ervando$  exhibeant,  A  prtcmiiiiicolUgiturf  tancta  Romana  eceletia  cvlsprt- 


Nonnunquam  vero  teu  jubendo ,  teu  deftttiendo  ,  teu 
aliier  ngendo ,  te  decretorum  dominot  ei  conditoret 
este  otlendunt,  In  prannissit  ergo  eapiiulis  aliit  im' 
ponilur  necettiiat  obtequendi;  tummit  vero  Pontifi' 
cibut  ottenditur  inesse  auctoritat  obtervandi  ^utate 
iradita  obtervando  aliit  noncontemnendademonttrent^ 
exemploChritli,  qui  tacramenta^qua!  eccletioB  tervanda 
nwndavit,  primo  in  te  ipto  tuscepit^  ut  ea  in  se  ipto 
tanclificaret,  Oportet  ergo  primam  tedem^  ut  diximut^ 
ohtervare  ea^  quas  decernendo  mandavit,  non  necetti' 
tate  obtequendi ,  ted  auctoritnte  Ampertiendi,  Licet 
ktaque  tibi  cbntra  generatia  decreta  tpeeiaiia  privitegia 
iadutgere^  el  tpeciali  beneficio  concedere  quod  generali 
prohibetur  deereto,  §  %  Quanquam  $i  decrelorum  in^ 


vilegiit  quotlibet  munire^  el  extra  generalia  decreta 
quoidam  tpeciati  beneficio  indutgere,  contiderata  ta^ 
men  rationis  wquitaief  ut  quce  mater  juttitice  ett  tn 
nuUo  ab  ea  ditsentire  inveniatur,  ut  privilegia  videlicet^ 
qua  ob  religionit^  vel  necetiitatit^  vei  exhibiti  obtequii 
gratiam  concedunlur^  neminem  relevando  ita  divilent 
fadant^nt,  multorum  detrimentanon circumspiciendo^ 
tfi  paupertatis  miteriam  nonnuiiot  dejiciant ;  iliud  vero 
Apostoii  ad  memoriam  revocanteSy  quod  ad  Corinthioe 
tcribent  ait  " ;  Mon  enim  voiumus,  ui  aliis  sit  rc- 
missio,  vobis  aulem  iribulalio.  Cui  tacra  iex  princi- 
pum  concordant  ait  ^^  :  Rescripta  conlra  jus  elicila 
ah  omniluis  judicibus  praecipimus  refutari,  nisi  forte 
aliqniJ  est,  quod  non  laedat  alium,  et  prosil  petenli, 


tentionem  diligenter  advertamut^  nequaquam  contra  R  vel  crimen  supplicanlibus  indulgeat.  §  5.  Jtem  con- 


tanctorum  canonum  aucloritatem  aliquid  concedere 
invenietur,  Sncri  siquidem  eanonet  ifa  aliquid  contti- 
iuunt,  ut  interpretationit  auctoritatem  tanctce  Boma- 
naseccletiw  reservent,  Ipsi  namque  soii  canonet  vaient 
interpretari^  qui  jut  condendi  eot  habent.  Vnde  innon- 
nullit  eapitulii  conciiiorum  ,  quum  aliquid  obtervan* 
dum  decernitur,  ttatim  tubinfertur :  Nisi  aircionlas 
Romanaeecclesiaealiter  imperaveril,  vei :  salvo  tamen 
in  omnibus  jure  sanctae  Roiuan»  ecclesiae,  vei :  ^alva 
tamen  in  omntbus  aposiolica  auctoritate.  Quaicunque 
ergo  de  decimit  vei  quibutiibet  ecctetiatticis  negotiis 
$acrii  canonibus  diffiniuntur,  inteiiigenda  tunt  neces^ 
$ario  $ervari,  niti  auctoritat  Romance  ecclesiw  aiiter 


ttitutioimperatorit  ad  popuium^* : Nec  damnosa  fisco^ 
nec  juri  contraria  postuiari  oportel.  §  6.  Cieriei 
ergo  imjut  baptitmaiit  eccietice  priviiegii  auctoritate 
muniii^  tua?  dioicetit  decimat  ^bi  ex  integro  vendi* 
carevatent^  nisi  forte  tumma  necettitate  epitcopi 
coganturad  quartam  tuam  accipiendamf  etiiii  tuper- 
abundare  monstrentur, 

QUiESTlO  II. 

GRATIANUS. 

1.  i^art.  Quod  auiem  antiquioribnt  priviiegiii  tuh' 

tequenlibus  derogari  non  pottit  auctoritate  Anacleli 

probalur,  qui^  tcribent  omnibui  Epitcopis  et  reliquit 


-....,  .     ..  ^  ,.  Ciirttti  tacerdottbut ^  ait  tn  epttt.  i,  c.  3*  : 

fiert  mandaveru  vci  permtsertt,  Quum  ergo  atiqua  pn-  r^  ^    ,    ..    ,    .  ....  . 

.,    .      .   .      ^  ,.        ....  j    '       ^  ,         C  C,  l,  tcclettarum  prtvtiegta  eunctit  (emportbui  tnte- 

tniegta  ab  Apottoltco  attqutbut  conceduniur,  etsteon-  tnerata  serventur 


tra  generaiem  iegem  aliquid  sonare  videanlur,  non  ta^ 
mencontra  iptam  aliqnid  concedereinteitigunltir,  quum 
iptiut  iegis  aucloritate  privilegia  singutorum  penat 
matrem  omnium  ecctesiarum  reserventur,  Neqtie  enini 
prviiegia  aiiquibus  eoncederentur,  si  pra^ier  generaiem 
legem  nufii  atiquid  tpeciaie  indulgereltir,  Privitegia 
namque  dicunlttr  tanqunm  privatn  tegia,  eo  quod  pri- 
vatam  tegem  singuiit  generent»  Quam  diffinilionem 
Cregorius  innuens  atl '*;Si  boc  neque  consuctudine 
ftenerali  neque  privilegio  vendions,  restal  te  u»ur- 
jiasse  quod  iccisli.  $  3.  hem  Hieronymus  in  expoti' 
tione  JoncB  ad  cA,  :  Privilegia  singulonnn  non  pos- 
8unl  legem  facere  conuuuiiem.  §  4.  Vaietergo,  ut  ex 


tnerata  serventur, 
Privilegia  ecclesiarum  el  sacerdotiim  •  inteme- 
raia  ei  inviolata  cunciis  *  deceruimiis '  manere  tem- 
poribus.  Leges  ^  ecclesiae  aposiolica  auctoritaie  fir- 
mamus ,  et  peregrina  judicia  subinovemus. 

C.  II.  iVec  noviiate  mutari ,  nec  improbitate  conveiis 

ecciesiarum  priviteyia  debettt, 
Jtem  Leo  Papa  Mareiano  Augusto^  ep,  Lll^  at.LlY*. 
Privilegia  ecclesiarum  et  monasterioruin  ^,  san- 
cionim  Patrum  auclorimte  instiluia ,  nulla  possunl 
improbilale  convelli ,  nulla  novitale  mutari.  In  quo 
opere  auxiliante  Chrislo  fldeliter  exsequendo  necesse 
est  hujus  sanclae  sedis  Poniifices  perseverantem  ex- 
hibere  famulalum.  Dispensatio  euim  iiobis  credita 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 
QuiEST.  II.  C.  1.  •  Sacerdotum  :  Iii  originali  est :      Patrum  canonibut  inttilutd ,  et  venerabitit  Nicainm 
Sacerdoium  S,  Apottoti  jtissu  Satvatoris  inlemerala  D  synodi  fixa  decretis ,  nutia  pottunl  improbiiate  con^ 


ei  inviolata  cunciit  decreverunt ,  elc. 

C.  II.  ^  El  monatteriorum  :  ll:e  voces  non  siinl  in 
episiola,  ncque  iiifra  ead.  Privitegia,  sed  siiblaise 
non  suiil,  qui:)  ad  eas  speclalur  iiilra  ead.  c.  postea, 
vers.  Si  ergo  priviiegia,  et  Aiiselmus  illas  li:il)et 
lib.  4,  c.  i.  Cetcruiu  ,  quoniam  de  induslri:)  capiit 
hoc  a  colleciore  iii  sumniam  reilacluni  esl,  etnliquot 
locis  muuiiim  ,  visa  suiil  describenda  verh:)  ipsa 
Leouis  *  :   Piivilegia  enim  ecclesiarum^  tanctorum 


vetii^  nutta  novitate  mutari,  In  quo  opere  auxiiiante 
Chritto  fidetiier  extequendo  necetse  etl  me  pertene» 
raniem  exnibere  famutaium ,  quoniam  ditpentatio 
miiti  credita  ett ,  ei  ud  metim  tendit  reatum ,  ti  pa* 
ternarum  regutoe  tanctiomim,  quce  in  tynodo  JSicwna 
ad  loiius  eeciesiw  regitnen ,  Spiritu  Dei  insiriiente » 
suni  condilce,  me  {quoa  absit!)  connivente  violeniur,  et 
major  til  a\md  me  uniut  frairit  volnnlat ,  ^vain  nnt- 
vertw  domut  Dotnini  communis  titiiilas. 


.........  X..  ^,..         D.100,  c.  8.    "2Cor.  e.8,  v.  13.    '*  cf.  iuna  qii.2,c.  15.    "  ib.  c.  ii. 

JUiEsT.  li  P.I.C.  I.  *Capin  Pseudoisidori,  —  cf.  Bomfacii  Mog.  ep.  72.  (Ed.  Wurdlweiu.)  —  Ans.  1.4, 
1.  '  omnibut:  Ans«  '  decrevimut :  Aus.  —  Eiid.  coll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  II,  III,  ^  et  leget  :  Edd. 
I.  0.  =:C.  11.    *  Ep.  i04.  £d.  Baller.  scr.  A.  452.  —  Aus.  1.  4,  c.  2.  —  cl.  iufra  c.  17.    *  eodem  luodo 


Ou^sT.  I.  C  XYI 
QUiEST.  li  P.I.C.  I. 

c.  I. 

coll 

habeiur  lu  Coll.  Hisp. 


iW!  DECRETI  PAliS  SECDNDA.  CAUSA  XXT.  QUiKST.  II.  \IU 

esi,  el  «d  •Mtrum  lendU  reaium,  si  paiernarum  re»  A  aposloli€«  sedis  *ea(enu8*  delegamus,  ut  intpeciift** 


guis  sanctiomim  nobis  consentientibus  Tel  negli- 
gentibus  ▼ioleniur. 

C»  III.  PriviUgio  iute  dignilatis  aliquii  eecletiam 
exuere  non  debet, 

Jlem  Gregorios    Auguuino ,    Anglorum  Epiteopo^ 
respons,  9  '. 

In  Galliarum  episcopos '  nullam  tibi  auctoritatem 

tribuimus ,  quia  ab  antiquis  pracdecessoruni  meo- 

nini  '  lemporibus  palliuiii  Arelalensis  episcopus  ac- 

cepil,  queni  uos  privare  auclorilale  percepla  niinime 

debemus.  Si  ergo  conlingat ,  ul  fraleraiias  tua  ad 

Galliarum  provincias  Iranseal,  et  aliquid  ex  aucto- 

riiale  agendum  fuerit,  cum  prsdicto  Areiaieosi ' 

episcopo  agalur,  ne  **  praeienniui  possit  iioc ,  quod 


istis  *  sif e  ea ,  que  ad  canones  pertinent  *  *^,  siT« 
ea^quspa  nobis  sunt  nuper  mandala ,  serventur , 
slve  ea  ",  qux  de  ecclesiasticis  causis  tua:  revelft- 
tioni'*  coniigerint '^,  sub  tua  nobis  insinuatioD« 
pandanlur.  Erit  hoc  siudii  ac  solicitndinis  i»»,  iii 
lalem  te  in  hls,  quae  iiqnnguntur,  exbibeas,  at  fidem 
iniegritatemque  ejus,  cujus  curam  suscipis,  imlterU. 

C.  VII.  Deerela  apotlolica  nuila  pnetumiione  vio^ 
leniuT. 

Item  Gregorius  Bomfacio  primo  Defentori^  lih,  VII^ 
epitt,  17  ". 

Insiiiuiionis  '*  nostra  decreia »  qn«  '  pro  defen* 

sorum*  sunl  privilegiis  ei  ordioatione  disposiu» 

perpeiua  siabilitaie  et  sine  aliqu^  constilttimus  re- 


aniiqua  Painim  insiituiio  invenit*^  Britannonim  B  fragaiione  servari » sive  qu»  scripto  decrevlious. 


vero  omnes  episcopos  iuae  fraierniiaii  commiiiiiniis, 
ul  indocti "  doceaniur,  infirmi  "  persuasione  robo- 
reniur,  *  perversi «  auctoriiaie  corriganlur  *. 

€•  IV.  Slatuta  Apostolieorum  preedeeeuorum  Apo* 
ttoiicus  detlruere  non  debet, 

Idem  Felici  Epitcopo ,  lib.  XIL  epiti.  31  **. 

$i  ea  destruerem ,  qus  anlecessores  nostri  sta- 

tbemnt ,  iion  constructor '%  sed  eversor  esse  juste 

comprobarer,  testante  veriiatis  voce «  qoae  ait  ** : 

Omne  regnum  in  te  ipto  **  divitum  non  ttabit^  et  oni- 

nis  BCieiitia  ei  lex  adversum  se  divisa  desiruetur. 

C.  Y.  Metropolitanut  digniiatit  tibi  traditce  antiqui" 
lut  jut  intemeratum  obtineat, 

hem  Leo  Papa  epitt,  LXXXil,  al,  LXXXIV,  ad 
Anattatium »  c,  2  ^K 

Igitnr  secundum  sanciorum  Patrum  canonest  spi- 
ritu  Dei  condiios  ci  toiius  niundi  reverentia  coiise- 
eratos,  meimpolitanos  singularuin  provinctoruni  epi- 
Mopos ,  quibus  ex  delegatione  nosira  fraierniiaiis 
tuae  cura  pn^lendiiur '*,  jus  iraditae  sibi  nniiquitus 
dignttaiis  iiitemeraium  habere  decrevimus  '*  iia,  ut 
a  regulis  praestitutis  *'  nulla  aut  negligeniia  aut 
praesumiione  discedant. 

C  Yl.  Privilegia  metropolitanorum  tnconvutta  tervari 

oportet, 

Item  Hormisda  Papa  in  epittola  ad  Joannem 
Epitc»  ■• 

Servatis  privilegiis  meiropoliianorum  vices  vobis 


sive  quae  in  nosira  prxsentia  videiiuir  **  etse  dispo- 

siia,  nec  a  quoquain  pontiflcum  in  totum  vcl  iii 

partem  ea  qualibet  occasione  conTelii  decernimus  ^ 

vel  niulari  '*.  Nam  nimis  est  aspenim ,  et  praeclpiie 

bonis  sacerdoium  moribiis  inimicum,  niti  quempiam 

quacunque  "  raiionis  excusatione  *  et  *  quae  bene 

suni  ordinata  rescindere ,  «i  exeroplo  *  suo  *  doeera 

ceieros  sua  quandoque  posi  se  ^  constiiuta  diasol- 

vere  ". 

C.   YIll.   Privilegia  eccleMrum  ApoUoUeut  iMff 
tervare  illata. 

Idem  Dominico^  Carthaginenti  EpiuopOp  lib^  Ji^ 
Indict.  10 ,  epiti.  59  *^ 

Oe  ecclesinsiicis  privilegiis  quod  vestra  fraiemi- 

C  tas  scribii,  boc  posiposita  dubiiatione  leneai,  quia, 

sicut  nostra  defendimus,  iia  siiigulis  quibusqiie  ec- 

clcsiis  sua  jura  scrvamus,  nec'^  cuilibei  favente 

graiia  ultra  quain  mereiur  iinperiior,  iiec:  ulli  huc, 

quod  sui  juris  est,  ambiiu  stiinulante  derogabo :  sed 

fratres  meos   per  omnia  honorare  cupio,  sicque 

*siudeo*  honore  singulos  subvehi,  dummodo  iion 

sit  quod  alteri  jure  ab  aliero  possil  opponi. 

C.  IX.  Quod  rationabiliter  diflinitum  ett  in  muiio 
debel  violari, 

Idem  ^Virgilio  >*,  Arelatenti  Epitc, ,  lib.  VII. 
ep,  117. 


C.  III.  •  Perverti 


Quum  plae  deslderium  voluniaiis,  el  iaudandae  de- 
votionls  ^  intenlio  sacerdoulibus  sii  semper  studiis 

•    NOTATIONES  CORRECTORUM. 
Addita  sunt  haec  ex  originali  **. 


QUiBST.    II.  C.  III.    *  Ep.  64,   (scr.  A.  601),   L  11.  Rd.  Maur.  —  cf.  ad   c.   1.    D.  5.  —  Ans. 

I.  6,  c.  97  (94).  *  epiuopit :  Aus.  —  Edd.  colL  o.  pr.  Lngdd.  11,  III.  *  uoilroriim  :  Edd.  coll.  o. 
*  Arelatentiim  :  £d.  B.is.  ^*  nec :  Edd.  coll.  o.  pr«  Bas.  Par.  Lugdd.  "  inveneril  :  Edd.  eoll.  o.  "  tn- 
ducti :  Ed.  Bas.  *'  et  in{, :  Edd.  Lugdd.  U,  III.  '*  noii  siint  ap.  Ans.  =  C.  IV.  >^  Non  desunt,  qnl 
hanc  ep.  supposiiam  esse  dicaut.  in  quoruin  paries  nobis  et  ipsis  videiur  eundum  esse.  —  In  Ed.  Jlaur. 
eiiep.  17,  lib.  U,  (A.  604.)  — Coll.  tr.  p.  p.  1,  i.  55,  c.  7.  ^*  dettructor  :  Ed.  Bas.  >*  Luc.  c.  II, 
▼.  17.  "  te  ipsum  div,  detolabitur  ;  Yuig.  —  Eil.  B^is.  =  G.  Y.  '*  Ep.  14.  Ed.  B«ller.  scr.  A.  446.  — 
Ivo  L>ecr«  p.  5,c.  546.  ^^ protenditur,  —  tradiium  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ^  decernimtu:  Edd.  Lugdd. 
U,  iU.  *'  prmstitit  :  Edd.  coll.  o.  =:C.  VI.  "  scr.  A.  517.  -  Coll.  ir.  p.  p.  1,  t.  49,  c.  1.  *■  m  tpecu* 
iit  titit  et  :  Coll.  Hisp.  *^  pert.,  et  a  nob,  :  ih.  '*si  quid  :  ib.  **  dignum  relatione  :  ib.  "  contigerii  : 
ib. —  Edd.  coll.  0.  |ir.  Arg.  Mor.  —  add.  :  nttncfAn  :  easd.  pr.  Bas.  =  C.  VU.  ***  Ep.  14,  (scr.  A.  598), 
i,  8.  Ed.  Manr.  —  Ans.  h  4,  c.  5.  Polyc.  I.  5,  i.  15.    **'Constitutionit  :  orig.    **  videuntur  :  Edd.  Lugdd. 

II,  III.  "  decrevimus  :  Eidd.  coll.  o.  pr.  Bas.  Ltigdd.  II,  III.  '*  immutari  :  Edd.  coll.  o.  **  ^Kanlacnn- 
aue  :  exd.  ^  poste  :  esd.  —  Ans.  **  dt<$o/rt :  Ans.  =  C.  YIU.  **  Ep.  47,  (sor.  A:  592),  1.2.  Ed.Maor. 
—  Ans.  I.  5,  c.  6.  Potyc.  ib.  **  add.  :  enim :  Ed.  Bas  =:C.  IX.  *•  Ep.  111,  tscr.  A,  599),  1. 9.  Ed.  Maor. 
*-  Aus.  I.  4,  c.  7.  Poiyc.  ib.    **  VigUio  :  Ans.  —  Edd.  coll.  o.    ^*  difinitionit :  Edd.  coll.  o. 


U29  DRGRETI  PARS  SBCUNDA.  CAUSA  XXV.  QDiEST.  II.  1330 

odjiivanda ,  cura  est  soliciludinis  adliibenda ,  ui  ca ,  A      C.  XV.  Impp.  Theoilosiiis  ct  Valentihianus  •*. 

Rescripla  contra  jus  elrciia  ab  omnrbus  jiidicibus 


qusc  pro  quiete  *  monacliorum  *  ^*  religiosaeque  ** 
conYersaiionis  *•  fuerinl  **  ordinaia  »*,  nec  dissimu- 
latio  negligere,  nec  quaedam  valeal  prxsumlio  per- 
turbare :  sed  sicut  hoc,  quod^*  ratio  exigebat  utilira- 
lis  »%  oporiuit  ^  diffiniri,  ila  quod  deOnitum  est  [nisi 
forle<i  ubi  major  est  auctoritas]  non  debel  violari. 
C.  X.  Sibi  injuriam  faeit  qui  frairum  $uorum  jura 

periurbat, 
Idem  ad  Naialem  Episcopum ,  Hb.  Il^  epia.  37  **. 
Quod  vero  dicitis  '*«  nostris  lemporibus  debere 
•erYari  quae  a  nieis  quoque  praedecessoribus  *^  tra- 
dita  atque  **  custodila  suni»  absit "  a  me,  ut  slatutt 
majorum  consacerdotibus '» meis  in  qualibel  ecclesia 
Infringain  y  quia  milii  injuriam  facio,  si  fralrum 
ineorum  jura  perlurbo» 

G.  XI.  JVii//a  prm$umtione  violentur  auai  ab  Apo$loli$ 
il  eorum  $ucce$$oribu$  sunt  tn$tituta. 

Iiem  Julius  Papa  epi$t.  /,  ad  Orientale$  ,  r.  4  **. 

Amputato  totius  usurpatiouis  excessu  nullus  de» 
bel  **  praesumere  quae  sibi  non  videntur  esse  con-* 
oessa.  Et  infra  :  §  1.  Ea  *'  quae  sunl  ab  Apostolis 
eorumque  successoribus  instituta,  nulla  desidia  ne- 
gligantur,  nulla  dissensione  violentur,  nuNa  concer- 
tatione  lurbeiitur. 

G.  XII.  Qute  rationabiliter  ordinata  $unt  nulla  debent 
refragatione  turbari. 

item  Gregorlus  Papa,  lib.  VII,  Indict.  2,  epi$t.  60, 
Prarecti  IHu$tri  •*. 
Ecclesiasiicae  inoderationi  est  omnino  convenieiit» 
ttt  quse  ordinala  fuerint,  vel  ralionabillter  •  decisa, 
nnlla  in  posterum  debeant  refragalione  turbari. 
G.  XIII.  QucB  contra  Uge$  fiunt  pro  infeciie  habentur. 
Item  in  Regeslo,  lib.  VU,  Indict.  2,  epi$t.  7,  Jw 
nuario  Caraliiano  ". 
Iniperiali  constilulione  **  aperte  sancitum  est,  ut 
ca,  qua!  coiitra  leges  fiuiit,  non  solum  inutilia,  sed 
•tiaro  pro  infeclis  babenda  sint  *^ 

C.  XIV. 
CiHi.  lib.  I ,  tit.  de  precibus  imperatori  offerendit , 
linperalor  Conslantiuus  **. 
Nec  damnosa  fisco ,  nei:  juri  conlraria  postulari 
oportet. 


praecipimus  refiutari ,  nisi  forle  aliqoid  est  *^,  quod 
non  laedat  alium,  et  prosii  peienti ,  vcl  crimen  sup* 
plicanlibus  *'  iiidulgeat. 

C.  XVI.  Retcriplum  meretur  effectum^  quod  cumjurii 
et  legum  ratione  concordat, 

Item  Pelagius  Papa  Joanni  Comiti  **. 
Dicenti,  sacras  jussiones  se  habere  pru)  inanibns, 
respondiinus  sclre  illuni  oporlere,  quod  ipse  cln- 
inentissiinus  princeps  generalibus  legibus  conslitue- 
rit*',  illa  sacra  uniuscujusque  supplicanlis  desiderio 
coiicessa  praevalere  et  effeciui  *'  inancipari  **,  quae 
cam  juris  et  legum  ^*  ratione  concordant ;  ea  vero , 

1%  quae  subreptione  vel  falsis  precibus  forsilan  impe- 
trantur,  nullum  supplicantibus  ferre  remedium. 

Gralian*  Reecripta^  $ive  $int  adnotationes  sim 
pfifmaticiB  $anctione$ ,  expre$$am  debent  in  $e  ha^ 
bere  conditionem  :  Si  prece$  veritate  niiantur.  Mendax 
enim  precator  debet  carere  impetratis,  et  quibu$  seripki 
diriguntur  $unt  puniendi ,  $i  precum  mendacia  vetue" 
rintargui.  Vnde  impp.  Diocletianu$,  et  Maximianue^ 
et  Constantiu$  tib.  /,  Cod.  tit.  $i  contfa  ju$  vel  uiili" 
tatem  pubiicam''*  :  §  1.  Praescripiione  niendaciorum 
opposila,  sive  in  juris  narratione  mendacium  repe- 
rialur,  sive  in  farti,  sive  in  lacendi  fraude,  pro  te- 
iiore  verilaiis,  non  deprecantis  affirmalione,  da^cm 
jiidicein  cognoscere  debere ,  et  seciindum  hoc  de 
causa  convenit  ferre  senlentiain.  Item  Imp.  Cun- 

Q  slanttiitts^*:82.Puniri jubemus^^df^cem libraruin auri 
inulcia  jiidices,  qui  vetuerini  ^^  precum  argui  fulsi- 
taiem.  Item  Impp.  Theodo$iu$  et  Valentinianu$  ^' : 
S  3.  Ei  61  legibus  consentaneum  sacrum  oraculun 
mendax  precator  attulerit,  *  precaior  *  careat  peni*» 
tus  iinpetralit,  et,  si  niinia  meutientis  inveniaiur'* 
iinprobitas ,  etiam  severitati  subjaceat  judJcantis. 
Iiem  Imp.  Con$tantinu$  '^ :  §  4.  Et  si  non  cognilio» 
sed  exseculio  mandalur,  de  verilaie  precuni  inquirt 
oporlet,  iit,  si  Iraiis  inlervenit",  de  omni  ^*  negolio 
cognoscattir.  Item  Imp.  Ana$ta$iu$  **  :  §  5.  Omnes 
cujuscunque  majoris  vel  minoris  administralioois 


NOTATIONES  COUHECTOUUM. 
C.  IX.  «  iVfft  forie :  Excepiio  h«c  abest  a  ple-  C.  XII.  •  Raiionabiliter :  Vox  Ista  abest  a  p!e- 
risque  vetuslis',  et  Anselino  ei  codicibus  Gregorii  "  risque  innnuscriplis  **,  ei  a  codicibiis  B.  Gregoriip 
iinpreisis  et.maiiuscripiis.  In  uno  aiitem  Gratiani  nec  reperitur  infra  35,  q.  9.  Omtiibu$  modi$,  Sed  non 
apposila  est  lauquam  glossa,  el  legllur  supra  6,  est  inducfa»  quia  omnia  Graiiani  exeniplaria  habent 
q.  4.  islain  vocem,  etiain  in  rubrica. 

UOJKST.  II.  C.  IX.  *«  abest;ib  Ans.  *•  reltgtn^ce  :  id.  —  Edd.  coll.  o.  *•  LOHKer$ationi :  E^l.  Bas.  **  $unt  : 
Ans.  —  Edd.  coll.  o.  *'  add. ;  vet  disposiia  :  Ivld.  coll.  o.  ***  quia:  e;ed.  pr.  Arg.  Bas.  "  utiliter  :  orig. 
— Ans.  —  Edd.  coll.  o.  *•  obtinHH :  eaid.  *  et  Edd.  Arg.  Bas.=:  C.  X.  •*  Ep.  52,(.scr.A.  592),l.  2.  Ed.  Maiir. 
•*  dici$  :  Edd.  Arg.  INor. Ven.  I,  II.  •»  decest.  :  E«l.  IJag.  ■■  vel :  Cdd.  roll.  o.  ■»  add.  :  hoc  :  eaMl.--  oi  ig. 
•*  cum  $ac. :  Edil.  coll.  o.  =  C.  XU  ••  Cap.Pscmloihidon.  —  Aiis.  I.  (J,c.  127  (132).  Polyc.  ib.  •«  pr(B$umat  : 
Edd.  coll.  0.  •T  Et:  Edd.  Lngdd.  II.  III.  sa  C.  XII.  ■•  Ep.  57,  (scr.  A.  599.  Pra?jeci«  llluslri).  I.  9.  Ed. 
Maur.— Ans.  I.  4,  c.  9. -•  cf.  C.  56,  qn.  9,c.  i.  *•  el  Eil».  Arg.  Bas.  =  C.  XIII.  •*  Ep.  7,  (ser.  A. 
599),  !•  9.  Ed.  Maiir.  —  Deiisded.  p.  t  ei  5.  «*  conititntuin  —  e^t  ettnctione  :  Edd.  coll.o.  pr.  Bas.  "  /la- 
benntur:  Ed."B.is.=z=G.  XI Y.  «■  dal.  A.  554.  —  Co.l.  Just.  I.  I.  i.  19.«!.  3.  =C.  XV.  «*  dat.  A.  426.— 
Cod.  ib.  c.  7.    •*  $H  :  Edd.  coll.  o.    «•  $upplicanti :  Ed.  Bas.  =  C.  XVI.    «« Ivo  Decr.  p.  4,  c.  i9i,  — Ep, 

:oll.o.  pr.  Bas,  Lugdd.  II,  III.     **  e/fectuni 


teuiporis  iiicerti^    «^  constiiuit :  Edd.  coll.o.  pr, 


,c.  i. 


«•  mancipare  :  cajd.  pr.  Lugdd.  U,  III.    '•  iegis  :   Ed.  Bas 

"  debemue  :  Edd.  Veii.  1,  11.    '*  veiuerunt :  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.    ''»  Cod.  ib.  c.  5.    ^«  inveniiur: 

Edd.  coll.  0.      "  Cod.  ib.  c.  4.    *«  intervenerii :  orig,  —  Edd.  coll.  o. 

c.  6.  • 


tum  :  CTd.  pr.  Bas.   Lugdd. 

^     "        3,  ib. 

Rirar; 

••   Cod.  ib. 


"  Cod.  Jusi.  1. 1,  l. 
III.    '*i 
»*  abest  ab  E::.  B«<. 


^l                             DECR£T1  PARS  SECUNOA.  CAUSA  IXV.  {)VjJE&T.  II.  433S 
uiiiverB»  'iiostne*  reip.  judices  moneiitus»  ul  nuU  .  Jiem  Ni(*olaits  Papn,  umtenali  minod^  f^rmsid^M*  , 

lum  rescripiUDi,  nullam  pragmaiicam  sanctionem ,  '''^'  '**  ConcHio  Romano^  c.  ulu  '  '* : 

lollam  sacram  adnouiionem ,  qux  ffenerali  juri  ?el  ^*  XVlll.  Anaihema  eit  qui  mandala  vel  deereta  Ao- 

utililati  public»  adversa  esse  videalur  •«,  in  disce-  '""''^'''*''*  Pontificum  iervare  comemserit. 

ptaiionem  ••  cujuslibet  litigii  patiantur  proferri :  sed  ^'  ^"'*  ^'''«"'^^'  mandata,  inlerdicla,  sanctianes 

generalessacrasconstltutionesmodisoranibus  non  ^*-'  ^^'^'^  P'^  caihoQcas-^  lldei  discipliiia,   pro 

dubitent  obserfandas.  Cod.  lit.  de  diven.  reseript  ^••'«^^^^"e  ••  •  fidelium,  pro  emendatione  scelera- 

/mpp.  DiocUtianue  et  Maximianus  •« :  §  6.  Sanciinus!  ^'""  •  ^^*  inlerdiclione  •  immineolium  vel  fuiaro- 

ut  autheiitica  ipsa  a^ue  originalia  rescripia ,  et  •*  """  '"^*^"""  *  •^****  aposlolice  PnEsiile  salubriier 

nostra  etiam  manu  subscripu ,  non  exempia  eorum  P"^™"'»»**  contemserit,  anaihema  siu 

insinuentur.  Jmp.  Constantinu$  *•  :  §  7.  Si  qua  be-  ^'^*"  Gelasiiis  Cretcomo  et  Joanni,  Metalim  Epitao» 

oeficia  personalia  sine  die  et  consule  fuerint  depre-  ^*  *  '"'^  eeieta     : 

bensa,  aucloritate  careanL  Imp.  Zeno  f  :  §  8.  Uni-  C-  XIX.  Stalula  priorum  $ucce$iore$  lertare  oportef, 

▼ersa  rescripu ,  sive  in  personam  precaniiuni  sive  Decessorum  siatuia  sicut  legitima  et  justa  siic- 

ad  quemlibet  judicem  manaverint,  qux  vel  adnota-  cessorem  custodire  convenit,  iu  debet  etiam  niaie 
lio,  vel  quaevis^*  pragmatica  sanctio  nominetur  •%  ^  ^^cta  corrigere. 

sub  ea  condiiione  proferri  praecipimus,  si  preces  ve-  ^'"^  etiam  Arcadius  et  Honorios  in^ttKiif  •*  : 

riuie   nitantnr",  nec  aliquem  fructum  prpcaior  C.  XX. 

oraculi  percipiat  impeirati ,  licet  in  judicio  asseve-  Qiiacunqiie  a  parentibus  nosiris  diversis  sunt  su- 

ret  ••  veritaiem,  nisi  quaestio  fidei  precum  iinperiali  tiiu  temporibns,  manere  inviolala  atque  incorrupta 

beneficio  monstrelur  inseria.  Nam  et  vir  niagnilicus  circa  sacrosanctas  ecclesias  praecipiinus.  Nibil  igi- 

qusestor,  et  viri  spectabiles  magistri  scrinioruin,  qui  liir  a  ••  privilegiis  immutetur,  omnibosqiie,  qui  ec- 

sine  praefau  adjectione  qoalecunque  divinum  res-  clesiis  deserviunt,  tuiiio  deferatur,  quia  tempori- 

ponsom  dicuverint,  et  judices,  qui  susceperint,  re-  biis»*  noslris  addi  potius  reverentiae  *••  cupimus, 

prebensiooem  subibunt,  et  qui  illicite  dicuu  scri-  qnamei  his»quaeolim  prae8titasunt,immuuri./ti/M 

bere  ausi  fuerint  cujuscuoque  scrinii  menioriales,  /4*9.  30  *•* :  §  1.  Non  taro  novum  aliquid  praeseni! 

seu  pragmalicarii,  vel  adjutores  priiuicerii,  amis-  sanctione  praeeipimus,  quam  iila,  quae  olim  videntur 

sione  cinguli  feriantur  ••.  Indulu ,  ftrmamus.  Privilegia  igitur***.  qu«  olim 

C.\SJLPri9iUq%aeccle$iarumnulladebenlimproki'  reverentia  religionis  *••  obtinuit,  mulilari '•^  siib 

late  convelli.  poenae  eiiam  inierroinatione  prohibemus   iu ,  ot  lii 
Jtem  Leo  Papa  epi$t.  LJJ^  al.  LJY^  ad  Mareiauum  ^  quoque,  qui  eoclesiae  oblemperant,  ipsius  *••  benc- 

Ati^iiflnm  •».  ficiis  perfruantur.  Jidem  Ug.  34  *•• :  §  2.  Si  ecclesi» 

Privilegia  ecclesiarum,  sancloruni  *  Patrum  *  ca-  venerabilis  prrvilegia  cujuscunque  '•^  fuerinl  vel  t»- 

Donibus  instituU,  et  venerabilis  Nicaenae  synodi  fixa  meriute  violata,  vcl  dissiniulatione  negiecta,  coiu- 

deeretis,  nulla  possunt  improbiuie  coovelli,  nulla  ••  niissuni.duodeclm  >  librarum  auri  (sicut  etiam  prius 

ovitate  mutari.  constiiutumest)condemnatronepIecuturt.  Ipsaaue^ 

NOTATIONES  CORRBCTORUM. 

C.  XVfll.  f  Caput  boc  exsUt  in  coneilio  Romae  b  lp$aque :  Hasc  iisque  ad  fioem  non  sunt  in  lege 

babito,  in  qiio  Nicolaus  Papa  1.  Tbielgandum  et  illa  ,  sed  lionim  loco  in  Tbeodosiaiio  habentur  isu  : 

GunUriuin  euiscopos  deposuit.  Quod  conciliiim  iin-  Si  quid  igilur  conlra  eccle$ia$  vel  cUrico$  per  obre^ 
pressum  esl  Komae  post  epistnlas  ipsius.                    0  ptionem ,  tel  ab  fuereticii ,  vel  ab  huju$cemodi  homi- 

C.   XX.  s  Duodecim  :  In  lege  ipsa   um  codicis  ni6fa  (uerit  eontra  Uge$  impetratum,  hujus  $anctioni$ 

Theodosiani ,  quain  Justiniani  legitur  :  quinque  /i-  auctorilate  vacuamus. 
brarum  auri. 

OujcsT.ll.C.  XVI.  •<  itVeafi<ur;Edd.  coIl.o.pr.Bas.  •' dtsrepra/toiterEad.coll  0.  ••  CoJ.L  I,  t.25.  c.5. 
•♦  altest  ab  Edd.  Luffdd.  II,  III.  —  ex  :  Edil.  reil.  ••Co.l.  ib.  c.  4.  f  ib.  c.  7.  ••  abesi  ab  Edd.  coll.  o. 
pr.  B:is.  Lu^dd.  II,  111.  •'  nominentur  :  Edd.Ven.  I,  II.  Par.  Lugdd.ll,  lll.--<Bohm.  ••  niiunlur:  Edd.coll.o.  pr« 
l.ugdd.  11,111.  ••  a$$eral  :  orig.  ^ferienlur  :  Edd.coll.  o.=C.XVII.  ••  cf.  siipraad.  c.  «.— Ans.  I  4,c.t0. 
••  vel  :  EM\.  coll.  o.  =  C.  XVIII.  •»  hab.  A.  865.  —  Aiis.  I.  4.  c.  26,  I.  12,  c.  5  (4).  Deusded.  p.  4.  Ito 
Derr.  p.  5.  c.  35.  Pulyc.  I.  i  ,  l.  i7.  ^^procath.  fide  vel  eccl.  di$eiplina  :  Edd.  ci.ll.  o.  —  Aiis.  ••  cor^ 
reptione  ;  Aiis.  —  veriia  seqq.,  asteriscis  signata,  non  sunt  ap.  Ans.  I.  4.  =  C.  XIX.  ••Capilis  auctoreiu 
Benirdus  Cailistum  II  e£se  censuit,  in  cujus  ep.  (14),  ad  Ansericum  eadeni  verba  leguniur.  Iii  quo  egregic 
erravit;  reperilur  enim  cap.  et  in  coll.  Deusdedil,  L  i,  c.  92,  (cf.  Ball.  in  Opp.  Leoiiis  M.  t.  3,  p.CCCIV), 
et  lii  irart.  Ansetmi  conlra  Wiberluui  (ap.  Canis,  t.  5).  Apud  utrumque  leg.  :  Cre$c.^  Joanni  et  Me$$ala: 
Kpp,  =  C.  XX.  •'  Theod.  Cod.  I.  16,  t.  2.  c.  29,  dal.  A.  395.  —  Ans.  1.4,  c.  16.  »•  abest  ab  Ed  Bas. 
••  add.  :  e/iam  :  Eild.  coil.  o.  *••  rwrewfiam :  eaed.  *•*  Tlieod.  ctid.  eod.  —  Aiis.  ib.  c.  17.  ••*»iW; 
Ed.  Bas.  *••  rel.  et  ordini$  :  Edd.  Nor.  Ven.  I.  —  rel.  vel  ord.  :  Edd.  rell.  pr.  Aig.  Bas.  ^•^  mutUare  : 
Kdd  c-»ll.  o,  pr.  Lngdd.  11,111.  ^*^  hi$^  quibus  eccie$ia  ben.  :  orig.  *••  Tbcod.  cod.  cod.  — Cod.  Jusl. 
I*  I,  I.  3,  c.  13.  —  Aus.  I.  4,  c.  18.  ^^^  eujusquam  :  orig.  —  Aiis.  f  damnelur  :  £d.  Theod.  cod.  Ed. 
Gothofred. 


I5S5  DKGHETI  PARS  SECUNDA 

privilegia  nihilominus  plenissiqnum  per  omnia  obU-  A 
neanl  vigorein* 

Jtem  Pelagius  Amenlario ,  Magiilro  milHum  inter 
ceiera  "•  : 

C.  XXI.  f9on  licei  Ponlifici  ab  eeclesiiw  jure  dizcedere^ 
quod  documenlorum  auclorilate  firmalur. 

Posieaqiiani  ecclesiae  jura  documenloruih  quoque 
inlercedeniiuin  fueriiit  aucloriiate  firmala,  nullaie- 
nus  ab  his  discedendi  liberam  Pontifex,  vel  si  Yult  ***» 
permittatur  habere  licentiam. 

Gratian.  Si  ergo  privilegia  monastertorum  ve»  qua^ 
rumlibet  ecclesiarum  auctoritate  Leonis^  Gregorii^ 
Celasii  et  nonnuUorum  aliorum  Poniificum  sanctee 
Romanas  eeclesioe  iuviolala  tervantur;  si  ea^  qua: 
eontra  teges  fiuntf  pro  infectis  habendasunt;  si  Pon-- 
tifex  non  habet  Hcentiam  discedendi  a  documeniis ,  B 
quibus  jura  ecclesim  firmanlur  :  patet ,  quod  posle" 
riora  priviiegia  anliquioribus  derogare  non  possunt » 
nec  eorum  auctoritate  eis  aliqua  objicielur  exceplio , 
quum  eliamj  si  conira  illa  speciuliier  fierent^  pro  in- 
feciis  esseni  habenda, 

II.  Pars.  S  i.  His  ita  respondeiur :  Sancta  Romana 
eeclesia  sua  auctoritaie  congregala  valei  disjungere^ 
ei  disjuncla  congregare;  rationis  tamen  aequitate  con' 
siderata,  Unde  vel  pielatis^  vel  necessiiatis  intuiiu 
semel  a  se  concessa  valei  in  totum  vel  in  pariem  com^ 
mutare.  Pro  necessilale  namque  corrigendorum  vitio- 
rum  privitegia  ecclesiarum  multarum  vel  imminuuntur^ 
tet  penitus  immutanturf  sive  personaliler  sive  genera- 
liter.  §  2.  Personatiter  juxta  iltud  "*  :  Privilegium 
oinniiio  ineretur  anullere  qiii  permissa  sibi  abulilur  C 
potestaie. 

C.  XXII.  Quod  liabel  amittat  qui  qvod  non  accepit 

usurpat. 

Item  Silverius  Papa  Vigilio  Episcopo ,  ep.  /i  '*\ 

Sic  decet  fldem  sanciorum  Pairum  in  ecclesia 
lervuri  catholica,  ut  quod  babuit  amittal  qui  inipro- 
babili  temeritate  quod  non  accepit  assumserit. 

C*  XXlll.  Privilegium  amittit  qui  sua  polestate  non 
legiiime  utitur. 

Item  Siinplicius  Papa,  epist.  II ^  Joanni,  Episcopo 
Ravent{atensi ,  post  pauca »  quibus  ab  illiciia  eum 
ordinaiione  prohibuii  *". 

IlenDnciamus  autem,  quod  si  posthac  *^'  ouicquam 


.  CAUSA  XXV.  QUifiST.  H.  133A 

lale  praesumseris  r  et  aliquein  seu  epis  opum  ,  seu 
presbyterum,  seu  diaconum  invilum  lacere  forta 
crediderls»  ordinationes  tibi  Ravennatis  ecclesix  vel 
iEmiliensis  noveris  auferendas. 

C.  XXIV4  Jus   ordinandi  amiltunt  qui  immeritum 

consecrant. 
liem  Leo  Papa ,  epist,  LXXXV,  al.  LXXXVII,  oi 
Episcopos  Africanos  *^^. 
Si  qui  episcopi  lalem  consecraverint  sacerdotem, 
qualem  esse  non  licet,  eliamsi  aliquo  modo  dainnum 
proprii  honoris  evaseriol*  ordinalionis  *  tamen  *  jus 
ulierius  non  habebunt,  nec  uiiquam  ei  ^^'  sacramenlo 
intererunty  quod,  neglecio  divino  judicio,  immerlto 
praestilerunt. 

Gralian.  Generatiur^  vetuti  dum  eivitati  episcopatis 
dignitas  perpetuo  sublrahiturf  qua  suos  epiuopos  in» 
terimere  consuevit. 

Vnde  Gelasius  Papa  scribit  *  *^* : 

C.  XXV.  Episcopatis  dignilas  civilaii  subtrahiturf 
qucB  suo$  prmsutes  inieremit, 
lla  nos  Scyllacaenorum  '^^'caedes  geminata  poniifi- 
cum  horrendi  criminis  atrocitate  confuditff»  ut  diu 
constitutio  nostrae  dciiberaiionis  haesilaret ,  dum  et 
ingerere  quempiam  "•  parricidalibus  exemplis  de- 
lestaremur  "•  anlistitem,  et  "•  ecclesiam  uicunque 
deatitutam  non  usque  adeo  judicaremus  relinqueii- 
dam.  Quapropter  jam  velut  usum  consuetudinc.nque 
sacrilegam  declinantes,  eatenus  religioni  duxiinua 
consulendum,  ui  parochiae  vice  ^*'  ab  exlriiisecus 
posiiis  sacerdolibus  gubernetury  quae  ***  ibidem  com- 
maneiHes  ferro  didicit  '••  necare  pastores,  inaudi* 
toque  facinore  (quod  etiam  in  illis  provinciis  nus- 
quam  prorsus  legitur  accidisse"^  quae  bellorum 
continuis  diversisque  incursionibus  .ilBiguntur) 
haec  "•  sil  reporla  civilas ,  quae  praesules  mini 
strantes  "•  sibi  *"  fidei  Christian:e  sacramenta  *** 
sine  persecutore  prosiernat  *".  Curandum  esl  igitur, 
ulMllic'  funesta  pernicies  cessatione  propriorum 
sanetur  antistitum,  atque  ita  sallem  furoris  tanti 
materia  sublrahatur,  si  *••  in  quam  *•*  haec  possit 
acerbitas  perpetrari  consislens  ibidem  persona  de- 
fuerit,  eoque  modo  vel  il!a  civitas  "•,  dum  in  quos 
desaevial  non  hahebil ,  ab  hujusmodi  temeritale  de- 


NOTATIONES  CORRIXTORUM. 

C.  XXV.  i  In  PoIycarpo,et  apud  Anselinuui  et  Ivonem   coniiniio  seqniiur   c.   Coniperimus.  infra  de 
cons.  dist.  2. 


OoiBsT.  II.  C.  XXI.  •••  Cap.  leinporis  iiicerii.  —  Deiisded.  p.  I.  Ans.  conlra  Wiberlum  ap.  Cnnisium 
Lo.  «••i;Wi<:Aii8.— P.ll.  *'•  cf,  C.  H,  qu.  1,  c.  63.=:C.  XXll.  *"Cap.  apocryphum.— Ans.  I.  6,  c.  155 
(t  0).  Ivi»  Fhcr.  p.  U,  c.  73  =  C.  XXIII.  "•  c^f.  siipra  Dist.  74,  c.  7.  —  C()II.  Ir.  p.  p.  I,  t.  4d.  c.  2. 
"»  post  lule  tiic  atiquid  :  Ed.  Bas.  —  post  hoc  aiiqnid  iate  :  Edd.  rell.  1=  C.  XXiV.  cf.  ad    c.  45.  C.  1 , 


qii 


posl  lule  liic  atiquid  :  Ed.  Bas.  —  post  hoc  afiqnid .  ..      ^  j  ^         ,,c^ 

uu.  i.  ''•eidemi  Edd.  coll.  o.  =  C.  XXV.  »"  Majorico  el  Joanni  episcopis.  —  Deusded  p.  2,  c.  92, 
(ef.  Baller.  Opp.  Leonis  M.  t.  3,  p.  CCCIV.)  Ans.  l.  6,  c.  148  (144).  Ivo  Decr.  p.  10,  c  18.  Polyc.  I.  3, 
1.30.  *"  SquiUacinorum  :  Baller.  tx  Deusd.  —  quidem  iatinorum  :lvo.  —  SUlanorum  :  Edd.  Arg,  l>aSj.  — 
Svttan. :  Edd.  rell.  tf  confundii  :  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  »*•  quenquam  :  Ivo.  "»  deiestamur  :Et\.  Bas. 
itV g(—  retinqu. :  iion  suiil  ap.  iv.  »"bic«  :  Ivo.  —  vesirce  :  Edd.  coll.  o.  »•'  quia:  Ivo.  »"  didiwrwti : 
iiL  "*  ;;rr>r».  acciderii :  id.  —  Ans.  »"  ul  atiqua  :  Edd.  coll.  o.  »"  minisirando  fidem  Chrtst.  :  Ivo. 
—  mUiistranda  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  1, 11.  Par.  »"  abest  ab  iisd.  "»  abesi  ab  iisd.  el  Bas,  Lugd.  I. 
•••  prosterneret '  Edd.  coil.  0.  pr.  Bas.  »••  si  in  —  def.  :  oinissa  suuU  ab  Iv..»»*  qua  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Arg. 
Wor.  Ven.  I.  —  quem  :  Bohni.    *"  abesl  ab  Iv. 


<^  DECRCTI  PAftft  SECiJNDA.  CAUSA  XXVI.  QUiEST.   II.  1556 

sisiat ,  vel  alUs  imftandi "«  coDtagia  dira  ^^  w>nkd4  alknathne  rirnm  eceUsia$iicnrum  ieguamr  ud- 


prabeat.  Cgeai  ergo  episcoptlibos  subsidiit  sibimet 
aliunde  pensandis  ^*%  quae  sacraro  in  suo  gremio 
collocalam  fuso  crudeliter  maculat  sanguine  digni- 
tatem,  quia  "*  in  utroque  bac  est  uliione  plectenda, 
sive  insiinctu  domeslico  seu  furiis  incitata  *  nefas* 
boc  comniittit  externis '*\  Praebeai  ergo  dilectio 
▼eslra  in  boc  siatu  posita  ministerium  visilationis 
ecclesiae,  et  aut  conveniendo  pariier,  aut  vicissim, 
proul  qnalitas  rerum  causaque  poposcerit»  divina 
ministeria  "*  repnesentel  ingratis,  ne,  quum  devi- 
lamufc  ziiania  *",  dominica  vidcamur  prxlerire  fru- 
menta* 

lil.  Pars.  Gralian.  Hostililatii  quoque  vel  pauper- 
iaiii  neeeuUale  epiicopalei  eedes  vel  muianiur,  vel 


eeripta*  Vnde  dalur  inteltigi ,  quod  ea ,  qua  de  iure 
uniuieujuique  eeeleeia  vel  neeeaitatii^  iieut  peregri^ 
nii ,  vel  pietatii  intuHu ,  tieut  religioiii  domihui  ton^ 
feruntur,  non  perpelua,  eed  temporaliter  ab  m,  quibua 
eonferunlur,  iunt  poaidenda,  Quanquam  iUud  Sgm- 
machi  ad  neeetiitatii  intuitum ,  non  ad  pieiatii  pr^^ 
ipectum  poitit  referri^  videlicet^  ut  ea,  quee  peregrims 
vel  eaptivii  iargiri  necettitai  iuaiit ,  non  ea^  quee  re- 
lighiii  domibui  ob  quietem  religioue  eonvenatiowtM 
eonceua  sunt^  prohibeanlur  perpetuo  pouideri.  Vai 
potiui  de  utritque  intelligendum  ett,  videlicet^  ut  eicut 
necettiiatem  patientet  eeuanie  neceitiiate  beneficiia 
renufieiare  eoguntur,  qum  eii  miterationii  indultii 
intuiiut ,  iie  retigiote  viveniet ,  quum  a  religione  ee^ 


duee  in  unam  redigumur^  tieut  sicp.  in  lit.  de  nmla-  ^  taverint ,  privitegiit  exuantur^  quop  retigiota  conver-' 

iione  epiicoporum  B.  Gregoriui*^  feeitte  legitur. 

^on  ergo  privitegia  eccletiarum  tic  inviotaia  perma-- 

tiere  cenuntur,  ut  quibutdam  de  cautie  inlervenienti^ 

but  apoitotica  auctoriiale  eit  derogari  non  pottii; 

alioquin  muttiiudo  eccletiarum  ad  paucitatem  redige^ 

retur,  quum  innumerte  ecctetice  in  dieecetibut  aliarum 

frequenler  conditas  invenianlur.  Serventur  ergo  prtDi- 

tegia  ecctetiarum  eunctit  inconcuua  temporibui ,  ne 

videticet  preeter  ejut  auctoriiatem ,  a  quo  data  tunt , 

eontra  ea  ticeai  ire  atieui.  J  1.  Sed  objicitur  ittud 

Symmaclti  Papce  *^' :  Possessiones,  quas  unusqulsque 

ecciesiae  suo  reiinquit  arbitrio,  elc,  quof  *up.  in  <ti. 


tatio  meruit.  Priiitegia  ergoyquai  retigiotii  domibua 
eonferuntur,  vet  in  eo  catu  accipienda  tunt,  in  quo  iia 
eit  contutitur^  quod  nutti  aliquid  derogaiur,  videticet 
ut  ex  novatibuif  quorum  deeimationet  nulti  ouiguotee 
fuerani,  privitegiorum  aucioritate  decimoi  aliqui^ 
pertolvere  non  cogantur^  vet  si  propier  inetantem  iem- 
porit  neceitiiatem  eit  contuti  non  poierii ,  itist  a/its 
derogetur^^\  ita  privitegiorum  aueioritae  videatur 
ette  tervanda ,  ui  eorum  tubuniaiur  inopiee ,  noii  «< 
iuarum  divitiarum  augmenio^  ei  poueuionum  nom 
modica  exlentione  porrecta ,  baptitmatei  iMi  paro^ 
chiatet  ecctetias  peniiut  dettruantur. 


CAUSA  XXVI. 


GRATIANUS.  C 

Quidam  tacerdoi  iortitegut  ette  et  dtvinut  convin-* 
citur  apud  epiteopum ;  correctut  ab  epitcopo  notuii 
cettare;  excommnnicaiur ;  tandem  agem  in  exiremii 
reconciliatur  a  quodam  tacerdote  epitcopo  incontulto; 
indicitur  tibi  pmnitentia  tub  quantitate  iemporii  ca^ 
nonibui  prtefixa^  ^Qu.  1.)  Hic  primum  quasritur^  qui 
iini  ioriilegi  f  (Qu.  11.)  Secundo,  an  tit  pecceium  eiu 
tortitegum?  (Qu.  111.)  Terlio,  a  quibtu  gemt  divina* 
lionii  iumkii  exordium  f  (Qu.  lY.)  Quario ,  quot  tint 
genera  ditinaiiomif  (Qu.  Y.)  Qutnlo,  anioriitegi  vet 
divini  iint  excommunicandi ,  ti  ceuare  notuerituf 
(Qu.  VI.)  Sex:o ,  an  exeommunieatiu  ab  epiteopo 
poitit  reconcitiari  a  pretbgiero,  itto  ineoniutiof 
(Qu.  VII.)  Septimo,  ti  ntorientibue  ett  indicenda  pee-  d 
fitleiilia  sti^  fttaiilfiale  temporitf 


QUiESTIO  I. 

GRATIANUS 

Qui  iini  tortitegi ,  Isidorus  diffinii  Eigmologiarum 
tib.  YIH,  cap.  9 ,  ita  dicent  *  : 

C.  UN.  Qui  iint  tortiiegif 

Sortilegi  sunl  qui  sub  nomine  flclae  religionis  per 
quasdam ,  quas  sanctorum  *  sortes  vocant ,  diviua- 
lionis  scientiam  pronientur,  aul  quaruincunqLe 
scripturarum  inspectione  futura  promittuni. 

QU^STIO  II. 
GRATIANUS 
I.  Pars.  Quod  autem  toriei  exquirere  peccatum  non 
tit ,  et  exemptit  et  auctoritatibui  probatur.  Qiiam 
enim  Achar  ^  de  analhentate  furiim  iubripuitut ,  et 
ob  ejui  peecaium  poputut  cmtui  apud  Bag  \  hotti* 
bui  lerqa  dediiut ,  orwupii  Dominui  Joeue^  ul  sor- 


QU4IST.  II.  C.  XXV.  «»  imitantibui  :  id.  ••*  exemptum  non  preeb. :  Edd.  coll.  o.  *••  depentii :  Ans.  Ivo. 
-»  peutatii  :  Bd.  Bas.  *••  quee :  Edd.  coll.  o.  "^  exteriut  :  exd.  —  Ivo  (apud  quem  hic  capitis 
exiiQS  esl).    ^  Ntatleria  :  Edd.  Arg.  Bas.   Ven.  I    *'*   ntaniam  ;  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  P.  III.    '^ 


^MM.Vi»      ^rV9/m  VMWW.  V.  M.     .       ^.ww.      .a.n.       aww.  v  w...       m 

cf.  C.    7,  qu.   1,  c.  4i.  44.  C.  itf.   qu.   i  ,  c.   48. 
ftflfir  :  Bohm. 

Causa   XXVI.    QuAEST.  I.  C.  I.     *  Ivo   Decr.    p 
coll.  0. 

QujisT.  II.  P.  I.  *  Aehau  :  Vulg.    f  Nag  :  Ed.  Rom.  operarum  Ttlio — cr.  h    c.  7. 


»**   cf.  C.    16,   q«.  l,  c.   61.      "•  derog^- 
il ,    c.  22.      *  add.   :  teu  apoitoiorum  i  Edd. 


*»^  JWBCRETI  PAItS  SECUNDA.  CAUSA  XXYL  QUiEST.  II. 

ft^tts  exquheret ,  ^uo  peccante  populus  in  maMu$  K 


13» 

C.  III.  Ad  Mtularia  negolia  divina  oraeuta  non 
$unt  eonvertenda, 

Item  Auguslinos  ad  iwfuititiottet  JanuarH, 
epist.  CXIX  *V 

Hi  *\  qui  de  pagitiis  ^*  evangeiicis  sories  legnnt» 
eisi  opiaifdum  esl,  ul  id  potius  racianl ,  quam  ad 
d:fmonia  consulenda  concurranl,  lanien  eiiam  isia 
luibi  displicei  consiieiiido,  ad  negotia  sscularia  el 
ad  viiae  hujus  vaniialeni  *•  *  propier  «•  aliam  Tiiam 
loquemia  *  oracula  divina  velle  coiivertere. 

C.  iV,  Exempio  Uatihite  vel  Jonnf  non  est  indifo^ 
renter  $ortibu$  credendum. 
Jtem  Beda  super  Actu$  Apo$totorum,ad  c.  i  *•. 
Non  exeniplo  MaiUii»,  vel  qtiod  Joiias  propbeta 
sorte  depreiiensns  sit,  indiffisrenier   sonibus  est 
^  credendnm,  quum  privilegia  sjngulorum  (ut  Hiero- 
nyiniis  ait)  coiiiinunem  legem  facere  omnino  non 
possinl  *•.  Et  infra  :  §  i.  Si  qoi  lamen  nec^sssitalo 
aliqua  compulsi  Deum   putant  sortibus  exemplo 
Apostolorum  esse  consnlendnm ,  videant  hoc  ipsos 
Aposiolos  oon  nisi  collecto  ^Trairuni  coeiu»  etpre- 
cibns  ad  Deuni  fnsis  egisse. 

De  divinie  vero  eeribii  Angustinns  /i6.  Y  $uper 
Deuter.  c.  19.,  iia  dicen^  *•  : 

C.  V.  Non   $unt  observanda  quof   a  divinie  pra^ci'» 
piuntur^  quamvi$  ea  eonlingantf  qua  ab  ei$  prae^ 
nunciantur, 

Intelligl  voluit  Dominos  eliam  illa  qiisc  a  divi« 
nantibus  non  secundum  Deum  dicunior,  si  accide« 


hosiinm  cadere  meruerat.  Jo$ue  prmceptum  accipien$ 
mi$it  $orie$^  primum  $uper  tribue^  deinde  $uper  /a- 
milias,  demum  euper  per$ona$t  et  ita  cecidit  $or$  $uper 
Achar.  Saul »  quoque ,  quum  pugnane  contra  Phi" 
ii$ta!o$  jura$$etf  $e  interfeeturum  quicunque  ante$oli$ 
ocea$um  de  populo  comederet ,  $orte  deprehendit  Jo- 
natham  filium  $uum  mel  comedi$$e «  quod  $ceptro  ac^ 
ceperat^  quem  quum  morti  Iradere  veilet^  populo  $up' 
pticante  revocavit  eenlenliam»  Jona$  •  quoque ,  ^ttam 
a  facie  Domini  fugerel ,  a  nautie  $orte  deprehen$n$  in 
mare  dejeclue,  el  a  celo  e$t  ab$orptu$.  De  ^  Zacharia 
eliam  legitur,  quod  $orie  exiit,  ut  inceneum  poneret. 
Matthia$  •  vero  a  B.  Petro  $orte  in  apoetoiatum  et 
Judm  $ucce$$or  eligilur,  Quod  ergo  tantorum  exempiie 
probalur^  patet  malum  non  e$$e. 
Vnde  etiam  Auguslinus  ait  in  Ub.  Psalmorum ,  tii 

P$al4  XXX^  concione  2,  ad  vereic.  In  luaiiibus  luis 

sortes  • : 

C.  I. 

Sors  non  aiiqoid  mali  est,  sed  res  *  esl  *  in  duhU 
Isitione  buntaoa  divinam  judicans  vohintaieiu. 

II  Pars.  Gratian.  Hi$  ita  reepondetur  :  Ante' 
ifuam  evangetium  etareeceret ,  mtt//a  permittebantur^ 
qute  tempore  perfectiorie  di$cipiina  penitue  $unt  eli- 
minata.  Coputa  namque  $acerdotati$  vet  eou$angui' 
neorum  nec  tegali^  nec  evangetica,  vet  apo$iotica  au» 
cloritate  prohibelur,  eccte$ia$ti^a  tamen  tege  penitu$ 
iiiterdieitur.  Sic  et  $ortibu$  nihit  mali  ine$se  mon$lra' 
lur^  pruhibetur  tamen  fidetibns^  ne  $ub  hae  specie 

dirinaiionie  ad  antiquo$  idotolatrim  cultu$  redirent.  Q  "nlquaB  dlcunliir,  non  accipienda  sic,  ul  iiant  qiis» 
Vnde  quibuedam  con$tettalioiie$  et  futurorum  $igna 
cu$todientibu$  Apo$tolu$  ait^:  Dies  observalis,  ot 
inenses,  et  tenipora,  el  annos.  Unile  timeo,  ne  lorte 
sine  causa  laboraverim  In  vobis.  Sic  et  aelronomia , 
$eu  et  a$trotogia  apud  eathoticos  in  desuetudimm 
abiit ,  quia ,  dum  propria  curioeitate  hi$  nimi$  erant 
intenti ,  mjntts  vaeabant  hi$ ,  qum  $aluti  unimarum 
erant  aecommodata. 

Quod  autem  $ortibu$  credi  non  cportent ,  Hieronyiiius 
ie$taturf  $criben$  $uper  Jonam ,  c.  i  •  : 

C.  H.  Exempto  Jonce  vet  Matlhia  non  oportet  $ortibu$ 
credi. 

Non  statlm  debemos  snb  exempio  Jonsc  sorlibus 
eredere,  vel  illud  de  Aciibiis*  Apostolorum  boic 
lestimonio  copulare,  ubi  sorle  in  apostolalum  Mal-  D  caruin  arliuin,  quxquideiu  "  commeinorare  polius 
tbias  eligitur,  *  quum  privilegia  •  singulorutn  non  quain  docere  assolent  "•  poeta;.'  Ex  qiio  geiiero 
possiDl  legem  facere  commuDem  \  sunt,  sed  quasi   licentiori  vaniialc,  aruspicuin  et 

NOTATIONES  COaReCTOIlUM. 


proscipiunlur  ab  eis»  aut  colantur  qux  coliintur  ab 
eis. 

C.  Yl.  In$titutione$  hominum  qum  $int  $uper$titio$af 
vei  non. 

Idein  ftt  /.  U  de  doctrina  fhrietiana,  c.  19  et  20 
ei  il  «•. 
Illud,  qtiod  est  secniidum  iiisthutiones  bominumy 
partim  supersiitiosuni  est,  pariitn  superslitiosum 
uon  est.  Superstitiosum  esl  quicqtiid  inslitutum 
est  ab  liominibus  ad  facienda  ct  colenda  idola  per» 
tinens,  vel  ad  coleiidam  sicnt  Deiim  ••  creaturam, 
partemve  nllam  creatune»  vel  ad  coiisuUatioiies  et 
pacia  quaedam  sigui fi cationuni  com  dtf^monibus  pla- 
cita  atque  roederata,  qualia  sunl  niolimina  '^  niagi- 


Causa  XXVI.  Qurest.  II.  C.  II.  •  Ottiim  privite- 
gia  :  llaec  usoue  ad  fiiiem  stiiil  addita  ex  B.  Uiero- 


nynio.  Referiintiir  eiiini  a  Beda  ex  eodem  infra  ead. 
c.  Pion  exemplo. 


QofST.  II.  \i  Reg.  c.  ii.  *  Jon.  c.  I.  *  Liic.  c.  4.  •  Act.  c.  i.  •  Ivo  Pan.  1. 8,  c.  77.  =  P.  II.  C.  I. 
'  Gal.  c.  4,  V.  10.  •  IvoPan.  I.  8,  c.  73.  Decr.  p.  H,  c.  21.=:C.  U.  »  Act.  c.  i.  =  C.  III.  *•  Ep. 
55  (scr.  A.  400)  E<l.  Maiir.  ^'  Si  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  —  /t  :  Ed.  Nor.  —  Ivo  Pan.  "  paganis  : 
Edd.  Ven.  I,  II.  "  neee$$itaiem  :  Ed.  Bas.  ^^  verba  asicr.  signata  non  sunt  ap.  Iv.  =  C.  IV.  *•  Ivo 
Pan.  I.  8,  c.  78.  ^  cf.  siipra c.  i.  '•  possttitf  :  E^id.  Arg.  Bas.  "  in  coKectione  fratr.  ffteiu  :  ho  Pan. 
••  Ivo  Decr.  p.  il,  c.  10.  =  C.  VL  »"  Ivo  Diur.  p.  11,  c.  !o.  *•  Dotnini  :  Ed.  Bas.  "  ro* 
lumina  :  Edd.  Cijll.  t^.  pr.  Bas.  "  qnidam  :  e«d.  pr.  Bas.  Liig<ld.  II,  111.  *'  solcni :  eird.  pr.  Lugdd.  li,  111« 
—  Ivo. 


ns»  DECRETl  PAft^  SEGVNDA.  CAUSA  XXVI.  QUiCST    II.  1540 

aufunim  llbri.  §  I.  Ad  boc  gcnos  pertinent  omnes  A  testimonium  perhibiiit  Apostolis  Domini,  idco  Pau- 


B 


etiam  ligaturse  aique  remediay  qux  medicorum  quo- 

quc  disciplina  eondemnat,  sifc  in  pr»canlationibus, 

sive  In  quibusdam  noiis,  quas  characteres  vocanl, 

slve  in  quii»usdam*\rebussu$petidendiS2(queiigan- 

ilis,  vel  etiani  sailandis  quodauiinodo,  non  ad  lem- 

perationein  *'  corporum,  sed  aJ  qiiasdam  sigiiin- 

caliohes  aut  occulias,  aiit  eiiam  **  niauifestas,  qiiae 

ehainentiori  *^  noniiiie  pbysicam  vocanl,  ut  quasi 

ron  superstitioiieiii  **  implicare.  sed  naturae  **  pro- 

desse  vid«^anlur,  sicut  suiit  iiiaures  in  sumino  au-> 

riiim  stngiilarunif  aut  de  sirulhioniin  **   ossibus 

aiisulae   iii   digiUs,    aut  quum  libi  diciiur  singul- 

lienti,  ut  dexiera  manu  sinislrum  **  pollicem  te- 

neas.  Ilis  adjuiigutilur  miilia  iiiunissimariiin  **  ob- 

servaiionum,  st  membruin   aliquod  salieril,  sijun 

etiiii  **  ambulaniibiis  amicis  lapis  *  aut  canis*,  aut 

puer  medius  intervenerit.  Et  infra :  §  2.  Ilinc  sunl 

etiam  illa,  linien  calcare,  quum  anie  domuin  suani 

transil »  redire  ad  lectum,  si  quis,  dum  se  culceat 

sieriiutaverit;   redire  domain  "^,  si   procedeiis  ** 

offenderit ;  quum    **  vesiis  a  soricibns  rodilur  *', 

*  plns  tiinere  suspicionein  ruliiri  maii,  quain  pnr- 

sens  damnum  dolere  *.  §  3.  Neque  illi  **  ab  boc  ge- 

itere  supersiilionis  periiiciosa:  segregandi  sunl.  qui 

olim  geneUiliaci  propler  nalaliuin  **  dieruni  coiisi- 

derationes,  niinc  auiem  vulgo  ^*  malbeniatici  vo« 

cantur»  Nam  et  ipsi,  quamvis  veram  siellarum  po- 

sitionem,  qiinm  quisque  nasclliir,  conseciantiir  ^S 

61  aliquando  eliain  pervesligeni,  lamen  qiiod  indc  q  cromaiitia 

eonaniur  vel  actiones  nostras,  vel  aciioniim  eveii- 

la  *•  pra^dicere  **.  nimis  erranl,  *  et  venduiil  impe- 

ritis  liominibiis  miserabilem  servitulein  *.   Ei  infrg, 

c.  23  :  §  4.  Iloc  autem  genus  rornicatioiiis  aiiimae 

saliibriter  diviiia  scriplura  **  non  Ucuil,  neqiie  ab. 

ea^*  sic  delerriiil   aniniam,  ui  propterea  lalia  ne- 

garet  esse  sectanda  quia  falsa  dicunlur  a  ^  profes- 

soribiis  eoruni,  sed  ^*  etiamsi  dixerinl  tobi$,  inqiiit, 

et  ita  etenerit^  ne  credatis  ei».  Non  enim  quia  imago 

Samuelis  *•  iiorlui  Sauli  *  regi  * *•  vera  pneniincia- 

vit,  proplerea  talia  sacrilegia,  quibus  ilia  iniago  ** 

praesentaia  est,  ininnseisecranda  siint,  aiit  quia  in 

Aciibus  Aposlolonim  •*  remina  ventriloqua  vernm 


itts  apostolus  pepercit  illi  spiriiui,  ac  non  potius  fe- 
minaii:  illius  daemonii  correptione  •*  aique  exclu- 
sione  mundavil.  §  5.  Oinnes  igilur  artes  bujusinoiti 
vel  nugatoriae  vel  noxi;i  snperstilionis,  ex  quadam 
pestifera  socieiate  bominum  ct  da>inon:ini  quasi 
pacta  infidelis  et  dolosae  amiciiix  constiiuia,  peniius 
sunl  repudiaiida  •*  el  fugienda  Cbrisliaiio. 

C.  VII.  Non  eH  vila,  sed  mor$  inquisitio  rel  curalio, 
qufje  a  divini$  vel  magici$  expetitur  • 

Idein  in  lib.  de  citdlaie  Dei  •*. 

Qui  sine  Salvatore  saluiem  vull  habere,  ei  siue 

verasapientia  aestimat  prudentem  se  fieri  posse.  noii 

sanus,  sed  seger,  non  prudens,  sed  slultus  iii  aegri- 

tudine  assidua  laborabit,  et  in  ciRcitate  noxia  stiiltu« 

ac  deinens  permanebil.  Ac  proindeomnis  inquisitio, 

et  omnis  curatio,  qiiae  a  diviniset  magi&^*y.vel  ab 

ipsis  daemoniis  iii  idolonim  cultura  expetitur,  nM>rs 

poliusdicenda  est  quam  vita,  et  qui  ea  secuntur**, 

si  se  non  correxerint,  ad  aeternam  perditioneai  i«n- 

dunt,  Psalroista  dicente  •' :  Omnet  dii  ^tiMm  aumi 

dtBmonia,  qui  per  deceptos  bomiiies  alios  decipere 

quolidie  gesliunt,  ut  perdiliuiiis  siise  faciant  eoft 

esse  pariicipes.  Itaque  **  liaec  vanitas  inagicanim 

artium  ex  tradilione  angeloriim  malornm  in  tota 

orbe  terrarum  plurimis  saeculis  liiTaluit  per  qnaii- 

dam  scientiam  ruturorum  et  inrernorum,  et  per  iii- 

ventiones  •*  eoruin  inventa  sunt  ariispicia  ,  el  aa- 

guraiiones,  et  ipsa»  quae  dicuntur,  oracula,  et  n&^ 


C  VIII.  Chri$liana  et  vera  pieta$  planetario$  eipel- 

lit  el  damnai. 

Ideni  Confe$$ionum  lib.  IV,  c  Z  **. 

Illos  planetarlos  *',  quos  mathematicos  vocant» 

plane  consulere  non  desisiebam  **,  quod  quasl  iiuU 

him  esset  **  sacrilicium,  el  nuilu^  preccs  «id  ailijnem 

spirituui  ob  divinationem  dirigerentur.  Qnod  tamen 

Christiana   et  vera  pielas  consequenier  repeJlit  *^ 

et  dainnat. 

O.IX.  Cultura  e$i  idoloiatria:  augurta  tervuie,  ei  $iel' 
larum  requirere  cur$u$. 

Item  Hieronyinus  **. 

Sed   ei   illud  adde,  ononiam  qui  fornicatcir  in 


Qu.cST.  II.  C.  VI.  *^  qiubutque  :  Ivo.  —  quibn>cnnqne  :  Edd.  coll.  o.  "  reparationem  :  Ed. 
Ba*.  ••  abest  ab  Ivoiie  et  Kild.  roll.  o.  pr.  Lugdd.  il,  III.  "  miliore  :  orijr.  *•  %uper$liiio$0 : 
Ivo.  ••  natura  :  \t\.  *•  de$tmctionum  :  Eild.  B:is.  Vcn.  I,  II.  **  abesl  ab  Iv.  et  Edd.  coll.  o.  pr. 
Liigdd.  *•  fmm#fii?«xfnmrtrm  :  Edd.  e.Td.  **  $ejuncivm  :  Edd.  B:)s.  VtMi.  I,  li.  Par.  — $ejunciim  :  Kd« 
Arg.  —  $i  junctum  :  Ed.  Nor.  •*  ad  dom,  :  Edd.  coU.  o.  **  procident  :  exd.  pr.  Bas.  **  vel  »i  ;  Edd. 
coll.  o.  *'  rodniur  :  Edd.  Bas.  Lngild.  11,  III.  *•  ni>csi  .nb  Edd.  <-oII.  o.  |>r.  Liigdd.  11,  III.  ••  natura- 
linm  ;  Ed ).  ooll.  o.  pr.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  ^*  nbest  :ih  iisd.  pr.  Lugdd.  ili  III.  ^^  cnn$equunimr —  per-* 
Whiigent  :  Edd.  roll.n.  pr.  Liigdd.  *•  eventum  :  Kdd.  Bas.  Liigdd.  II,  III.  —  evenlu$  :  Etld.  rrll.  ^^pro- 
dueere  :  Edil.  roll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.  **  aucioriia»  :  Kdd.  coll.  o.  **  eo  :  Eti.  B:is.  **  etiam  n  :  cad. 
— rt  a  :  Edd.  r  11.  —  li  etiam  :  Ed.  Ba^.  *'  IHmu.  c.  i3,  v.  8.  **  i  Beg.  r.  28  ^*  abest  ab  Iv.  »*  abc>t 
«l»Ed.  B  s.  »»  A(i.  c.  16  ■•  correctione  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigd.  I.  »*  repudiandw —  fugiendas  :  Edd. 
eoll.  o.  =  i\.  Ml.  ^^  Ittio  Babanns ,  lib.  i\v.  niagoruiu  ptaestigiis.  —  tlidl.  tr.  p.  p.  5,  t.  til,  c.  15.  Burcb. 
I.  iO.  c.  il.  Im»  hi»cr.  p.  H,  c.  «fi.  »•  magici$  :  Edd.  coll.  o.  —  Bobni.  — adil.  ;  artibu$  :  Edd.  coll.  o. 
*^$ecleni«r  :  Ed.  Ba».  ■'  rs:il.  9.J.  v.  5.  "cf  Ibid.  Klyiii.  I.  8.  c.  9,  §  3.  »»  evocalione$  :  lsidor.r.i 
C.  Vlll.  **|yo  raii.  I.  8.  c.  71).  Decr.  p.  t|,c.20.  •*  lcgcndum  est  cuni  Aiig.  :  p/«iio«,  cu*uiin  plauM 
sycopbanias  dicetre  solrbam.  ••  detiitebani  :  Ivo  Paii.  —  Edd.  col.  o.  pr.  Lugdd.  **  «ii  euet  :  ho 
Deer.  —  ab  ei$  :  Liij«dd.  II,  IJi.  —  W«  :  K«fd.  icil.  —  ho  P;in.    **  expeilit  :  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  =t  C    IIL 


Imio  Origcnes  lumi.   o,    in  c.  o  Jusua;. 


lUl  DECmSTI  PAIiS  SfiCUNDA.  CAUSA  XXVL  QCiEST.  lil  ET  IV. 

ciirpiis  stium  peccat,  iion  isiud  ••  corput  solutti*  A  QDiESTIO  lll  ET  iV. 


ISift 


qaoJ  leiiipluiii  Dei  effectuin  est,  sed  et  illud,  quod 
dieitur,  quia  oinuis  ecciesia  corpus  Clirisii  est.  Ei 
in  omnem  ecclesiam  videtur  delinquere  qui  corpii» 
suum  maculaverii  *^«  quia  par  ununi  inenibnini 
macula  in  omne  corpus  diffunditur.  f  t.  Estet  il- 
Ittd  opprobrium  i£gypti,  quo4l,  si  negieieris,  eiiain 
post  Jordanis  trausitum,  ei  post  bapiismi  secundain 
circumcisioiiein  vetustae  consuetudinis  inuslioue 
suggeriiur,  observare  aiiguria ,  requirere  steilarum 
Gursus,  el  eventus  ex  iis  fiitiirorum  rimari,  *  ser- 
vare  somnia  *  ceterisqiie  hujusmodi  superslitioni- 
busimplicari  **.  Idololalria;  nainqiie  inaterestiEgy* 
tus,  ex  qua  cerlum  est  hiijusmodj  opprobria  pullii- 
lare,   qu»,  si  transilo*jam    *  Jordaiie  siisceperis. 


GRATIANUS.         , 

I  Pars.  k  quibus  antem  genus  divinationis  exor^ 
dium  sumseril,  vel  quol  sinl  genera  ejus,  Angusii- 
nus  *  expqnit  in  tlbro  de  natura  damonum,  ita 
dicens : 

C.  I.  DemuUijiliei  genere  divinationis, 

Igitur  genus  diviiiaiioiiis  a  Persis  ■  rertiir  alia* 
tum  '.  §  i.  Varro  aulein  dicii  divinaiioiiis  *  qualuor 
esse  geiiera,  lerrain,  aquam,  aeretn,  et  igiieui: 
binc  geomanliam,  hydrouianliam,  aeroniantiJm, 
pyroniantiam  dicta  ^  auuimat '.  §  2.  Divini  dicti 
sunt,  quasi  deo  pleni.  Diviniiaie  enim  plenosse  esse 
sininlant,  et  asluta  '  quiidaro  fraudnlentia  homini- 


et  liis  te  rursus  laqueis  illiKaveris  ••,   tecum  siiie  ^  ^"*  ^"^"''^  conjeciant.  Duo  aulcm  sunt  genera  divi- 


dubio  opprobria  iEgypti  trahis. 

III  Pars.  Gratian.  Hwe  auim  stmilegm  non  usqus 
ttdeo  sunt  dttestanda^  m,  si  aliquid  de  area  vel  torcu^' 
lari  d(emonibu$  {tterit  immolatum^  quod  reliquum 
ttt  ideo  credaiur  esse  immundum^  aut^  si  ipsum^ 
quod  oblatum  (uerat^  a  nobis  ignoraniibns  sumi  con- 
iigerilf  ideo  credamus.  nos/letiquisse. 

(Jnde  Aiigustinus  ad  Publicolam^  episl,  VLIV^ : 

G«  X.  Non  ideo  reliqua  sum  immunda^  quia  ab 
area  tel  torculari  aliquid  ad  dcsmonum  sacrificia 
lollitur. 


nationis,  ars  el  furor.  liicaiilalores  vero  vocati^ 
sunl  qui  ariem  verbis  peraguiit.  §  3.  Arioli  vocati 
sunt  propterea  \  quod  circa  aras  idoiorum  nefarias 
preces  emiuuul,  et  funesia  saciificia  ofleruut,  his» 
qiie  celebritaubiis  daeinonum  accipiunt  respoiisa. 
§  4.  llaruspices  nuncupali  *  quasi  horarum  inspe- 
cfores;  dies  eniin  et  horas  in  ageiKlis  negotlisope- 
ribusqne  custodiuiil,  et  quid  per  siiigiila  teinpoia 
observare  debeal  '•  hoino  inienduiil;  hi  cliam  exla 
pecuduin  inspiciuut,  et  ex  eis  futura  praedicunt. 
§  5.  Augures  sunt  qui  volalus  avium  etvoces  inien* 
duiit,  aliaque  stgna  rerum  vel  ohscrvaiiones  inipro- 
visas  hominibus  occurrenies  ferunt.  Iidein*'sunt  et 


Si  de  area  vel  turculari  lollaiur^*  aliquid  ad  sacrifi- 
cia  daemoniorumy  scienie  Christiano,  ideo  "**  peccal, 
quia  '»  fieri  permiilii,  ubi  prohibendi  poiestas  esl.  «  «"splcei,  nam    auspicia  "  snnt,  qua  iler  facientes 
Quod  si  faclum  non  comperit  »\  aul  prohiben.li      observani.  Dicia  aulem  sunt  aiispicia  qiiasi  aviura 


poieslateiii  non  babuit  ^',   ulilur  mundis  reliquis 
fructibus,  unde  illa  sublata  sunt. 

C.  XI.  Immunis  esi  a  reaiu  qui  emil  qnod  nescit 

idolis  immiflaium. 

Item  Ambrosius  in  primam  epistolam  ad  Corinlhios^ 

adc,  iO  '•. 


spicia  ",  et  auguria  '^  quasi  avium  garria,  id  est 


aviuin  '•  voceset  Iingu%.  liem  aiigurium  quasiavi- 
gerium,  quod  aves  geruni.  Duo  sunt  amem  geiiera 
auspiciorum,  ununi  ad  oculos,  alieruin  ad  anres 
pertinens:  ad  oculos  scilicei  volatus,  ad  aiires  voi 
avium.  §  6.  Pythones  "  a  PyUiio  Apolliiie  dicli  ", 
quod  is  auclor  fueriidivinandi.  Aslrologi  dicii  eo 
quod  in  astris  augurantur.  Geneihliaci  appellali 
sunt  propter  nntaliiiorum  con^ideraliones  dieruui. 
Geueses  enim  hominum  per  duodecim  coeli  signa 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

QUiEST.  llletlV.  C.l.  •  Persis  ;  6.  Augiisiinus  in  capilis  suni  in  libello  Rabani  de  magorum  pmisti- 

libro  6  de  civitate  Dei    cap.  55,  de  liydromanlia  giis,  qiiem  ipse  ex  variis  AuKusiini  el  Isidori  locis 

loquens,  sicscribii  :   Quod  genus  divinuaonis  idem  collegii,  ei  Cratianiissaspe  citai  sub  Aiigustini  iio- 

Varro  a   Persis  dicit  allatum.  Rcli([ua    vero  hujus  £)  iiiiiie. 


Licet  aliquid  poUuium  sit  per  accidenliam  ^\  id 
estohlaiioiiem  idoli,  quum  Mioc  '  tainen  nescit  qui 
emil,  nullum  palitur  scrupuluni,  et  apud  Dcuin  iin- 
inunis  est. 


Qu^ST.  II.  C.  IX.  «•  illnd  :  Eil.  Bns.  •'  commacnlaverit  :  Edd.  coll.  o.  ••  implicare  :  Edd.  ^or* 
Veii.  U.  ••  ttllKjaverts  ;  Edd.  Arg.  Bas.  ~  P.  III.  '•  Ep.  Al  E«l.  Maur.  scr.  A.  397.  —  Ivo  Dei:r.  p.  II,  c. 
98.  =  C.  X.  "  lolliinr  :  l\o.  —  Eild.  coll.  t).  "  ahesi  :id  orig.  ^»  si  :  orig.  —  Ivo.  '*  com- 
pererii :  E.l.  B:is.  "  hnbuerit  :  ea.l.  —  httbet  :  Edd.  rell.  =:  C.  XI.  "  Ivo  Decr.  p.  11,  c.  96.  "  acci- 
denlia  :  Edd.    <'olI.  o. 

QUiEST.  III  ei  IV.  P.  I.  <  \u\o  R;:banuslib.«!e  niagorum  prsesligiis,qniquideui  per  omnia  fere  Isidoii  (Etyin. 
i.  8,  c.  9),  vesutfia  pressil.  —  Hurch.  I.  10,  c  45.  Ivo  Pau.  I.  8.  c.  06.  Derr.  p.  11,  c.  68.  =C.  1.  •  esse 
inventitm  vel  all,  :  Ed.  Bas.  —  este  uU.  :  Edd.  rrll.  •  divinaiionitm  ;  Edd.  coil.  o.  *  diaas  .  Ed.^Lujjd. 
III.  —  dfc/cfm  :  orig.  ~  Burch  iv. —  Edd.  coll.  o.  pr.  Lii^d.  il.  Par.  ^  aHtnmdut  :  Edtl.  coll.  o.  — 
Ivo  Pan.     *  asiutin  —  et  fraudulenlia  :  Ivo  Pau.  — El.  Bas.  —  asiuta  —  fraitdnleHtia  :  Ed*l.  toU.   o.  — 


Bas. 
Iieni 
Edd. 


Burch.  Ivu.     ^  <iif/i :  orig.  —  Coll.  citl.  -  •  Edd.  coll.o.     ■  propier  :  onjr.  —  |vo.  —  ab.si  ab  VA 
•  nuncupantnr  :    Ivo.  —  Edd.  coil.  o.     ^*  debeanl  homines  :  El.  Has.     »»  Stint  etitnn  el  :  orig. 
ei  :  IvoPaii.  — /<im  et  :  Biiich.  —  Edd.  coll.  o.  pr.  Liigdd.  II,  l!l.  Par.     "  add.  :  et   :   Buich. 
coil.  0.     "  aspicia  :  orig.  —  Burch.  Ivo  Decr.    »^  verba  :  auijuria— augur.  ahsiinl  ab  EJ.  Arg.     "  abesl 
ab  Ed.  Bas.     "  Pyihonissco  :  Burch.  Iv.  —  Edd.  Liigdd.  II,  III.  — iu  E;id.  rell.esi  \cl  ;  Phitonissa:,  P*»* 
lonio,  vel :  Phgtonissff,  Pbytonio  (Phiton :  Ed.  Arg.)    *'  add. :  sunt  :  Edd.  toil.  o. 


ms  DECRETI  PARS  »CUNDA.  CAUSA  IXVl.  QUiESr  III  ET  It.  rUl 

desarllMinty  sideniiiiqiie  curso  **  nascentium  mores,  A  qoidsim,  qnibtts  senriani  et  qullNis  divinos  honores 


aetos,  et  ev^nius  pnedtcere  eonaniur,  id  esi  quis 
qualt  signo  fueril  natus,  ant  quem  effecium  habeat 
vltas  qui  nascllur  ".  Hi  sunl,  qui  vnlgo  roatbema- 
tici  vocanturt  ciijus  snperstitionis  genus  coustella* 
tiones  Latini  **  vocaiit»  id  est  notationes  slderum, 
quomodo  se  habeant,  quom  quisque  nascitur.  §  7. 
Primum  autem  iidem  '^  slellarum  interpreies  niagi 
nuncupabantur,  sicut  de  liis  legiiur  in  *'  evangelio, 
qoi  natum  Christnm  annunciavenint.  Posiea  hoc 
nomiiie  soli  maihemalici  dicii  suni.  Ciijus  artis 
Kientia  nsque  ad  evangelium  '*  fuil  concessa,  ut 
Christo  ediio  nemo  exinde  naliviialem  alicujus  de 
cceio  inierpretarelur  *^.  Horoscopi  **  dicti,  qiiod 
horas  nativitalis  hominuro  speculenlur  dissimili  et 


deferant,  arfoiirantur,  instigante  ^  maiime  viti» 
curiosilatis,  propter  amorem  fellcitatis  falsasalqoe 
terren:e,  et  excelleniiae  temporalis.  Ei  infra  t.  5  : 
$  1.  Nuiic  igilur,  quoniam  de  divinalione  dsmomiA 
qnaestio  esl,  primom  sciendum  est«  illos  ea  plenim« 
qne  **  praenonciare,  qo»  ipsi  factori  snnt.  Aceipionl 
enim  saepe  potestaiem  et  ^  morbos  ironittere,  et- 
ipsnm  aerem  vitiando  morbidom  reddere,  et  per- 
versis  et  amatoribos  terrenorum  commodomm  mo- 
lcfacla  suadere,  de  qtiorom  moribos  ceni  sont,  qood 
sint  eis  talia  suadenlibus  c^nsensuri.  Soadoit  a«- 
tem  **  miris  et  invisibiiibos  modis,  per  illam  subll- 
liiaiem  *  soorum  corponim '  corpora  bominam  ooa 
sentieiilium  penetraiido,  seseque  cogitaiionibos  < 


diverso  falo.  Sortilegi  siint  qui  sub  nomine  etc.  f.  *  rum  per  quaedam  imaginaria   visa  miscendo,  sive 


Vt  $upra  :  $  8.  Salilores  **  vocali  sunt,  quia  **,  dum 
eis  membrorum  qiiaecunqoe  partes  salieriiit,  ali« 
quid  sibi  exinde  prosperuni  sen  triste  signillcari 
prapdicunt. 

11  Pars.  Graiian.   QutBritur  aulem  de  natura  dw- 
monum^  cujuznaturiB  $int^  an  futura pratcinvaUant^ 
9el  quoi  modi$  fulura  prenoscanl  f 
De  hxs  ita  tcribit  Augusliiiiis  tn  eodem  tib.  de  dim- 
natione  dwmonum^  c.  3  **. 

C.  II.  Qttot  modis  dtcmonet  futura  prcenouant. 
Sciendum  est,  hanc  essc  naiiiram  daemonum^  ut 
aerii  corporis  seusu  terrenorum  cor|H)runi  sensum 
fncile  praecedant,  celeritate  eliani  propter  *ejusdem* 


vigilaniiuin  sive  dormiemium.  §  9.  Aliquando  ao- 
lein  non  qoae  ipsi  faciiint,  sed  quae  naturalibos  ti» 
gnis  futura  praenoscunt  ( qoae  signa  in  bominoA 
seiisos  venire  non  possnnl)  ante  pra^dicunt.  Neqoe 
ciiim,  quia  praevidet  medicns  quod  non  praevidet  ** 
ejiis  ^  arlis  ignarus,  ideo  jam  ^^  divinus  habendos 
cst.  Quid  aulein  rairum»  si,  quemadniodum  ille*iu  * 
^*  corporis  humani  pertarbaU  ^  vel  modi6cata  ^ 
temperle  seo  bonas  seo  ^  nalas  futonis  praetidei 
valetudines,  sic  dasmon  ^*  in  aeris  affectione  sibi 
iiota,  nobis  ignoia,  fuioras  praevidet  tempestates  7 
Aliquando  et  hominum  dispositiones  non  solom  voce 
prolatas,  verum  etiam  cogitalione  conceptas,  quom 


.lerii  corporis  siiperiorem  mobililalem   non  solum  C  s*S"3  qnaedam  ex  animo  exprimuntur  in  corpore. 


cursus  quorumlibct  **  hominum  vel  ferarum,  ve- 
rum  eliani  volatus  aviuro  incoiuparabililer  vincanL 
Quibus  doabus  rebiis,  quanlum  ad  aeriuni  corpus 
altinel,  praediii,  hoc  est  acrimoiiia  **'  sensus  et  ce- 
leritaie  moius,  iiuilio  anie  cognila  **  praeudnciant 
**»  vel  nunclant  quae  hoiiiiiies  pro  seiisus  lerreni 
Urdilaie  inirenlur.  Accessil  ciiam  daciuonibus  per 
tam  iongum  tempus,  quo  eoniui  vita  protendilur, 
rerum  loiige  major  experieiuia,  quain  poiest  homi- 
nibuspropterbreviiaieiu  viiac  proveniie.  Per  has 
eflicacias,  quas  aerii  corporis  natura  soriiia  est, 
non  soluin  muha  fiiiura  pra^dicunl  *'  daemones,  ve- 
rum  eiiam  mulla  *niira*  faciunt,  quae  quoniam  ho* 
luines  dicere  ac  *^  facere  i.vu   possunt,  eos  dignos 


toia  facilitaie  perdiscunt,  aiqiie  hinc  eiiam  mulia 
folura  prdenunciant,  aliis  videlicet  roira,  qui  ista 
disposita  non  novemnt.  Et  infra  c.  6  :  {  3.  Fallunt 
et  siudio  fallendi,  et  invlda  *^  volontate,  qoa  homi- 
num  errore  laetantur.  Sed  ne  apud  cuitores  soos 
pondus  auctoritaiis  amittant,  id  agunt,  ut  interpre- 
tibus  siiis  signorumque  snorum  conjecioribos  cuipa 
tribuatur,  qnando,  vel  ^  decepti  fuerint  vel  men- 
titt.  S  4.  Nonnunquam  **  vero  ipsi  maligni  spiritos 
et  iliusores  hominum  atque  salutis  eorum  invasores 
**  soient  pncdicere  dclectum  cullurae  suae  et  idolo* 
rum  ruinam,  quatenus  praescii  videantur  quid  in 
singulis  regnis  aut  locis  venturuin  *sil\  et  quid  ad- 
versi  soae  factioni  contingere  possit ;  quod   eiiam 


QvjEsr.  III  et  IV.  C.  I.  "  cursM  :  Diircli.  Ivo.  —  Edd.  co!l.  o.  pr.  Lugdd.  II,  «1.  ••  a.M. : 
in  tati  lempnre  :  Ivo  Pan.  —  inicrpretnntur  ;  Burch.  Iv.  —  Edd.  coll.  o.  *•  latine  :  Ed.  Bas.  *'  id 
eu  :  ho.  —  Edd.  roll.  o.  »*  Mauii.  c.  2.  *»  Chmtum  •  Edd.  coll.  o.  **  interpretetur :  ea^d.  - 
Coll.  iiit.  "  lloTospici  ;  Ed.  Bas.  f  siipr»  qu.  | ,  c.  un.  **  Satitatore$  :  orig.  —  Isid.  —  Coll. 
citt.  *»  qui :  Edd.  coH.  o.  —  P.  II.  *•  Inio  i«!en.  Rabaiius  I.  1,  qui  sua  fecit  qiiie  iii  llbrodi-Miv.  daein.  scri- 
gsit  Augusiiniis.  —  Burch.  I.  iO,  c.  i5,  46.  Ivo  Pan.-I.  S,  c.  €S  (usque  ad  §  i)  Derr.  p.  II,  c. 
iO,  71.  =  C.  II.  »•  add.  :  r^rttni  vel :  Ivo  Pan.  —  Edd.  col.  o.  *•  aeumine  :  ib.  **  cogiiata :  Edil. 
coIL  o,  pr.  Liigdd.  11,  III.  *•  cogn.  ifimc.,  qui^:  Edd.  Nor.  \en.  l,  II.  —  c.  prienunc.,  quw  :  fcdd.  ri-Ii. 
|T.  Aiig.  •*  adJ. :  homittlbus  :  Ed.  Bas.  »*  aiil  :  Edd.  coll.  o.  *■  intestiaante  :  Ed.  Bas.  *•  p/ttriiH»»m- 
que :  Ed.  Arg.  *»  abest  ab  E;l.  B;is.  *•  aliesl  ab  Ed.  Bas.  —  euim  :  Edd.  rell.  —  Ivo.  —  add.  :  eis  : 
Edd.  coll.  o  pr.  Arg.  Bas.  Nor.  »•  pra^tuiere  nescit  :  orig.  —  Burch.  Ivo.—  Edd.  coll.  o.  *•  hujus  : 
orig.  —  Coll.  citt.  —   Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  II,  III.    **  tamen  :  Edd.  easd.    *'  abest  a  Bohm.    ♦*  vei 

■      ' ^        :Edd.  coll.  o.    ^   se  :   Edd.  Nor. 


pert. :  orig.  —  Coll.  cill.  —  Edd.  Bas.  Lugdd.  II,  III.     ^  mortipcaia 

Ven.  1,  11.    *•  damones  —  notas  —  ignotas  —  prcevident  :  Edd.  coll.  c.         . 

Edil.  Bas.  Lugild.  II,  III.  ^  ipsi  :  Edd.  rell.     ^*  haec  sunl  ipsius  Uabani  verba,  qnae  per  errorcui  io  Ao- 
giistini  qiia&dain  ediiiontts  Maurin  t  priores  sunt  translaia.    **  inmoret :  orig.  —  Coll.  ciiu 


0.     *'  invidie  :  EA.  Bas.    ••  ipsi  maii : 


1515  BECRETl  PARS  SECliNDA.  CADSA  X1¥I.  QILEST.  Y.  m^ 

illi,  qui  gentilium  liislorias  leguiit,  noii  ignoraul.  A  illa  pngscire  facU.  Unde  E$aia$*  m  :  Priora  eino' 


Quid  ergo  mirum,  si,  jam  imminenie  lemplorum  el 
simiilacrorum  ayerdione,  quaro  Propheiae  Dei  sumiiii 
tanto  anle  praedixerant,  Serapis  daemon  alicui  cui- 
lorum  suorum  hoc  de  proxiino  prodidil,  ul  suam 
qiiasi  diTiniiatein  **  recedens  vei  fiigi«»n8  conimen- 
darei? 

II!  Pars.  Graliaii.  Quod  aulem  hominum  ditpo» 
sitiones  cogiiatione  conceptat  per  exieriora  eigna  diH" 
bolue  deprehendat ,  non  firma  ratione  videlur  appro- 
batum, 

Dndeidem  Augustinus  ah  in  lib.  11  relraclationum  ^ 
c.  30  •■: 

C.  III.  Quod  ex  corporeis  motibue  inlernat  animi 
cogitationet  diabolut  deprehendat^  occuiiissima 
re$  esL 

Qnodani  locodiii,  daemones  aliquando  *er  homi* 
num  disposiliones  nou  solum  Toce  prolatas ,  verum 
eliam  cogilalione  conceplas,  quum  signa  quaedam  ex 
animo  exprimuuiur  in  corpore  ,  lotu  faciiilate  per- 
discere.  Rein  dFxi  occuliissimam  audaciori  as^eve- 
ralione  "  quaiu  debui.  Nain  pervenire  ista  ad  iioli- 
tiain  dsemonum  per  nonnulla  etiam  experimenta 
compertum  est.  Sed  ulruin  qua^dam  signa  dentur  ex 
oorpore  co^itantium,  illis  sensibilia,  nos  auleiii  la- 
leniia ,  au  alia  vi  'et  ea*  spirilali  '^  ista  oogno- 
scnnt,  aut  difQcillime  potesi  ab  hominibus  aut  oni- 
iiino  non  polest  inveniri. 

QUiESTIO  V. 
GRATIANUS 
I  Pars.  fQuodautem  $ortilegieldivini,s^ce$$areno* 
tuerintf  excommunicandi  siitl,  ratione  et  auctoriiute 
.prqbalur.  E$t  enim  quoddam  genus  culturce  idolorum^ 
exdosmonumcomuUatiombu$  futura\pra'.dicere»  SictU 
enim  avaru$,quia  cultum  Deo  debitum  nummo  im» 
pendilf  idolorum  culior  ab  *  ApoUoio  nominatur  ^  $ic 
ilU  *,qui  futura^  quce  ex  Dei  oraculo  nonnunquam  re- 
vetata  inveniuntur ,  vet  dtemonum  contultalione  ,  vet 
quibuetibet  prip$tigii$  invenire  taborant  y  divinitatie 
.fur^  erealuris  attribuuul»  Futura  enim  prietcire  $0- 
tiu$  Dei  ett,  qui  in  $ui  contemplatione  etiam  angetot 


vissima  annunciate  inibi,  el  dicam,  qiiod  Dii  esiis* 
§  i .  CuUoret  vero  idolorutk  a  /idetium  communione 
teparandi  tunt.  Vnde  in  epist,  ad  Corinth.  Apoetottu 
ait  ^ :  Si  quis  frater  nomioalur  fornicator,  aut  ava- 
rus,  aui  idolis  serviens ,  cum  ejusmodi  nec  cibuoi 
tumere.  Hinc  etiam  in  decrelit  Gregorii  junioris»  in 
Conciiio  Bomano  priBtidenlitf  c- 12  legitur ' : 

G.  1.  Anathema  tit  qui  ariotot  vel  incantatoret 
obtervat, 

Si  qiiis  ariolos,  aruspices  vel  incantatores  obser-» 
vaverii ,  aut  phylacteriis  *  usiis  fuerit »  analbema 
sil. 

G.  II.  Quinquennio  paniteat  qui  divinationet  expelit. 
B        Item  ex  Concilio  Ancyrano,  c.  i3,  al.  24  *. 

Qui  divinaliones  expeiuni,  ei  morem  geniilium  • 
^subseqnunlur,  vel  in  doinos  suas  hujiisinodi  bomi- 
nes  introducunl,  exquirendii^aliquid  artetnalefica', 
aot  expiandi  cansa,  sub  regula  quinquenuii  jaceaiil 
secundum  gradus  poBuitentix  deflnilos»  *«;ic.* 

C.  in.  Etementa  colere,  tunee  aut  ttettarum  curtut 
ffi  tuit  operibut  Cttristianit  tervare  non  licei* 

Jtem  ex  Concilio  tfartini  P»pvR[idett^ex  Cap, 
Martini  Bracarenti^]  c.  72  ^*. 

Non  llceat  Christianis  tenere   iraditiones  genti* 

litim,  et  observare  vel  colere  eleinenia,  aut  liiiiaa 

aul  slellamm  cursus  *S  ani  inanem  signorum  ralla* 

ciam  pro  domo  fstcienda,  aut  propier   segetes  vel 

,  arborcs  plantandas,  vel  conjugia  socianda.  Scriptum 

'  est  enrm  '* :  Omnia,  qum  facitit  aut  m  verbo,  aut  ks 

opere ,  gmnia  in  nomrne  Domini  nottri  Jetu  C/irMlt 

facite,  gratiat  agentet  Deo.  §  i.  Nec  In  coUectioniT 

bus  *'  herharum,  quae  '^  medicinales  sunt,  aliquas 

observationes  aui  incaniationes   liceat  aiieudere» 

iiisi  tantum  cuin  synibolo  divino,  aut  "  oralione 

doroinica,  ut  tantum  Deus  creator  oiniiiuro  et  Do- 

minus  honoretur.  §  2.  Si  quis  aulem  f*  paganorom 

consuetudinem  sequens,  divinos  ct  sortilegos  in  do- 

mum  **  suam  iniroduxeril ,  quasl  ut  maium  foras 

inittant,  aul^maleflcia  Inveniant,  vel  lustralioues  pa- 

ganonim  faciani,    quinque  annis   poeniieniiam  ^' 

agaiit  ^*.  §  3.   Mulieribus  quoque  **  Ghristianis  non 


NOTATIONES  GORREGTORUM. 


QuJBST*  V.  G.  II.  ^  GentiliHm  :  \n  graeco  impresso 
esl :  xpovwv,  sed  in  \etiiSto  Valicano  et  apud  Balsa- 
nioneiu :  iMv 


>>  Exquirendi :GnRce  esl :  inl  anvpiati  fupfuamiA» 
id  estl:  ad  inrenienda  medicamenia. 


QciBST.  III  et  IV.  G.  II.    **  divinationem   :    Edd.  coll.   o. 
r=  G.  IIL**  attertione  :  Edd.  coll.  o.    •*  tpeciali :  Ed.  Arg. 


—  P.^lll-    "  cf.  cap.  proxime  superius. 


tium  :  Ed.  Bas.  •  mngica  :  Edd.  coll.  o.  -  Ivo.  =C.  III.  *•  c.  72,  74,  71,  75.  Cap.  Manini  Brac. 
—  Reg.  I.  2,  c.  548,  566— ft8.  Bnrcb.  I.  10,  c.  i5,20.  6,  i9.  Ivo  Decr.  p.  11,  c.  40,  47,  5i,  46, 
p.  8,  c.  550.  "  fiir«Mm  :  Coll.  Ilisp.  —  Coll.  cilt.  "  Coioss.  c.  5,  v.  i7.  »»  coUectione  :  Coll.  Hisp. 
--  Cbil.  citl.  »*  medicinalium  :  Coll.  cilt.  "  et  :  e»d,  f  abest  ab  iisd.  el  Goll.  Uisp.  "  domo  tna  2 
Coll.  Hisp.»'  peeniteat :  Biirch.  Ivo.     *•  agat :  Goll.  Uisp.    ••  abest  ab  eod. 


1341  DECRETI  PARS  SECUNDA. 

liceat  iii  suis  laninciis  \anilaiem  ol)Berfare ,  sed 
Deiini  iiivocetil  aJjuiorem,  qui  eis  sapientiain  lexen- 
di  ■•  (toiiaviu 

C.  IV.  Sacris  offtcih  dediti  magi  vel  incanlalores  non 
fiani, 

Item  ex  Concilio  Lnodicensi,  c.  36  '^ 
Mon  oporlei  sacris  officiis  (iediios  vei  "  clericos 
magos  aul  incaniatores  exsisiere,  aut  Tacere  phy- 
lacteria,  quae  animarum  suaruin  vinciila  conipro- 
baiitur  **.  Eos*^  autein  ^,  qui  talibus  rebnsutiintur, 
projici  ab  ecclesia  jnssiiriiis. 
€.  V.  lionore  pnvetur  epitcopm  vel  presbyter ,  gui 
mugos  vel  aruspices  coniuiit, 
liem  ex  Coiicilio  Toletano  IV,  c.  28  *'. 
Si  quis  episcopus,  aut  presbyter,  sive  diaconus  , 
vel  qnilibel  ex  **  ordine  clericorum  magos,  aul  *  *'' 
aruspices,  aiii  **  incantalores,  aui  arioioSp  aut  cerle 
aogures  vel  sorlilegos,  vei qui  pronienlur  artein  ma- 
gicam  ^,  aitt  aliquos  eorum  similia  exerceiites  coii- 
SQluisse  *'  lueril  deprehensos,  ab  lionore  digniiaiis 
SDX  suspensns  «  monasierii   curam  '  siiscipia(-|*, 
ibique  pcenitentiae  perpetiiac  dcditus  scelus  admissuin 
'^sacrilegii  solvat*'. 

€•  VI.  De  hi$,  qui  augurii$  ei  divinaiionibui 
$tudenl, 

llem  ex  Concilio  Agaihensi,  c.  42  **. 
Aliquanti  clerlci  sive  laici  student  augiiriis,et  siib 
iiomine  fictae  religionis  per  cas,  quas  sanctorum  ** 
sorles  vocant»  diviiiationis  scientiain  profileulur, 
aul  quarurocunque  scripturaruin  inspectione  futura 
proiHilluiil.  Ikec  *^  quiciinque  clericus  aut  laicus 
deterius  ruerit  vel  consulere  ve!  docere,  ab  ecciesia 
lialieatur  extraaeus. 


CAUSA  XXVI.  QU/EST.  V. 


4318 


A  C.  Vil.  Sors  nihil  aliud  qunm  divinatio  et  maUficium 
esse  decernilur, 

Item  Leo  iV,  Episcopis  Britanni^  c,  4  *  **• 

Sortos ,  quibus  cuncta  vos  *in*  vestris  'liscriuii- 

naiis  judiciis  **  (qiiod  Patres  damnavenmt),  nihil 

aiiud  (|uaiii  divinationes  ei  maleficia  esse  decerni- 

mus.  Quaniobretn  volunius  illas  omniiio  damtiari,  et 

inler  Cltristianos  ultra  nolumus  nomtuari ,  el   ne 

exerceantiir  ff  *8ub*  anathematis  inierdtcio  pro^ 

hiliemus  *'. 

C.  VIII.  Incantatores  et  sortUegos   vetut  Chri$li 
inimicos  inseqni  oportet. 

Item  Gregorius  lladriano  Notario,  lib,  /X, 
ep.  47  **.  * 

rervenil  ad  nos,  quodquosdamincantatoresaiqiie 

Q  sortilegos  fueris  insecuius,  et  omnino  nobis  soliei- 

liidinem  zelumque  tuum  grnlum  fuisse  **  cognoseas. 

Fa  infra  :  'Et  ideo*  studii  ^  tui  sit  solicite  quaerere, 

et,  quoscunque  hiijusmodi  Cliristi  iniinicos  invene- 

ris ,  districla  iiUioiie  corrigere. 

C.  IX.  Excommutticetur  clerieus^  monachu$^  laicu$ 
divinatiom$^  vel  auguria^  vel  $ortes  secutu$. 

//emexConcilio  Aurelianensi  I,  c.  32^*. 
Si  quis  clericus,  monacbus^*  vel  sxcularls  ^*  di- 
viiiaiionem  vel   augiiria  crediderit  ^^  observanda, 
vel  sortes»  quas  mentiuntiir  esse  sanclorum ,  qui- 
buscunqiie  putaverint  intimandas,  runi   his.qui 
eis  ^  credideriiit,  sb  ecclesiae  conimunione  pellsntur. 
C.  X.  Conlra  $ortHego$,  idolornm  euUore$  ,  cu$C:dia 
pastoraiis  invigilet, 
r  liem  Gregorius /t6.  V//,  epist.  66,  ad  januari&m 
^  '    Episcopum^^, 

Contra  idolorum  cultores ,  vel  aruspices  ^^  slque 


NOTATIONES  CORRECTORUM. 


C.  IV.  «  Eos  autem:  Qiior  aiUocediint  in  hoc  ca- 
pile  siiiit  ex  versioiie  nionysii;  qn;e  auleiii  sequiinlur 
sunt  ix  prisca  versiuiie  *,  qiia:  est  in  collectione 
Isidori. 

C  V.  d  Magicam  :  lii  antiqnioribiis  conciiiorum 
edilionihus.  diiohus  cndicibus  Vaiicanis,  et  Lucensi 
regin,  ei  INdycarpo  legiiiir  :  artem  aliquam. 

•  SuspensHs:  \n  oiiitiihiis  coiicilioruin  eiiiiionibus, 
et  liianuscripiis  exeiuplaribus,  qux  collata  sunt,  et 
Pnlycarpoest :  depositus  *\  Sed  ob  glossam  non  est 
nuitaluin. 

f  Curam:  Sic  in  vetusiioribits  concilionim  editio- 
nibuset  duobus  Vaticanis  codicibus;  sed  iu  recen- 


tiorihusCoIoniensibusest :  rensurfiin,  in  codice  sn» 
lein  regio  :  pQinam**\ 

C.  VIII  <  lu  epistola  Leonis  IV  (ciijus  pars 
exstal  iu  veliislo  codice)  c.  4 ,  Ikvc  leguntur : 
De  expeteniin  autem  divinationum  vel  maleficiorum 
$cripium  quidem  in  $acri$  habemu$  canonibuM,  ut 
ipsa  ponamus,  ita:  Qui  divinationes^  ete.  sup.  ead  ex 
conciliu  Anryrano.  Unde  ad  iltorum  similitHdinem 
$orte$^  quibus  vos  cuncta  in  vestri%  discrimiuati$  judi- 
ciis  ,  nil  altud,  quam  quod  ilii  l^atres  dammmruHl, 
divimliotte$  et  maleficium  eise  decernimus,  etc. 
^  C.  X.  i>  Caput  ihoc  locupleiatum  esl  ex  episloia 
'^  Gregorii,  cuin' vetustis  exeniplarihus  collsts. 


QoAST.  V.  C.  III.  ••  extendi  :  Edd.  Nor.Ven.I,  II.—  texendi  donaverit :  Edd.  colLo  pr.Ba8.=C.  IV. 
•»  hah.  inler  A.  347  et  381.— hiierpr.  DiQnysiana.  — Ivo  Pau.  I.  8,  f.  63  Decr.p.  H.c.3.  ••  abesl  ah Edd. 
Bas.  Lugdd.  II,  III.  *«  ;;ro6«iilur  :  Edd.  coli.  o.  pr.  Bas.  •*  Hos  :  Edd.  culL  o.  '  iion  suui  ap.  Iv.  =  C  V. 
••  liah.A.635.  -  Buich.  I.  10,  c.  48.  Ans.  I.  il,  c.  150.  Ivo  Pan.  I.  3,  c.  169, 1.8,  c.64.  Dtcr.  p.  41,  c.  5,et 
73.  Po»yc.  I.  6,  t.  ii.  ••  de  ordinibus :  EUd.  coll.  o.  •»  mug.  aui :  ahsuiil  ah  Iv.  Burch.  ••  aut  inr.,  ani  — 
aug.  :  ei  scqq.  :  tel  ^mag.  :  ahsunl  ab  Aiis.  •»  consulerei  Cull.  Ilisp.  **  ita  ead.  —  Burch.  Ivu  Decr.  Aiis. 
—  depuUns  :  Paii.  I.  3.  '*•  ila  Cull.  Hisp.  —  fc»itir«m  :  Ivo  c.  75.  —  ap.  Aiis.  et  Biirch.  est  :  ttionaile- 
rium  ingressus  ibique  eic.  +  excipiat  :  CoII.  Hisp.  —  Ivo  Pan.  I.  8.  Decr.  ••  admissi  :  Ans.  Ivo  Pan.  I.  8 
Decr.  •»  tuat :  Coll.  Hisp.  — Biirch.  Ans.  Ivo  Decr.  c.  73.=:C.  VI.  ••  liab.  A.  506.  —  Burch.  I.  10, 
e.  ilAso  P.III.  1.  8,  c.  69.  Decr.  p.  II,  c.  4 
Ivo.  —  hic  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  =  C 

c.  8.    ••  iiiortririts  :  Edd.  coll.  o.  —  Ivo.     f ,  ^  .  .       ^,. 

Paii.  •'  pnvcipimus  :  orlg.  =  C.  VIII,  ••  Ep.  55  (scr.  A.  601),  I.  11  Ed.  Manr.  —  Coll.  tr.  p.  p.  i.l.  o5, 
c.  84.  Bi«rch.  I.  io,  c.  4.  Ivo  Dutr.p.  il.  c.  33.  ■•  e$se  :  Ed.  Bas,  *•  add.  :  enim  :  Etid.  coU.  o.  s= 
C.  -IX.  ^^  hab.  A.  511.  *•  vei  mon. :  Ed.  Bas.  **  reguiaiis  :  Ed.  Arg.  *^  al»est  a  Cull.  Ili»p.  *'  /«« 
ei$  :  Edd.  Par.  Lugdd.  =  C.  X.  *•  Ep.  65  (scr.  A.  599),  I.  9  Ed.  Maur.  —  Burch.  L  10,  c.  13.  Ans.L  11» 
«.  13i,  (apud  qiiem  oinnia  fere  habenturqucniadmoduHi  ap.  Graliau.  aiite  corr.)  Ivo  Decr.  p.  ii»  c  vS» 
rt  35.     *'  iirN  /;iVti)ii  atqtte  sortitegorum  :  Burch.  Ivo  c.  3*. 


Biirch. 
■»  adfl.  :  poirtim   :    Ivo  Paii.  —  Edd.    cull.  o.     •*  hoc  : 

VU.    ••  scr.  A.  8.^0.  —  Ivo  Pan.  I.  8,  c.  70.  Decr.  p.  U, 

Edd.  coll.  o.  —  ivo.    tt  M'  ab$eindantur  :  orig.  —  Ivo   Decr.  —  ut  ab$cindatur  : 
-  '    - '^'  "     -         '^  " i.l.55. 


1M9                              DECRCTI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXYI.  QUiEST.  V.  1550; 

sortilegOB,   rraterniiatem   vesiram  ^*  vebeiiieiUius  A  siio  diaboli  sufTragisi  quserunt,  et  i<Je<«  a  laii  pmn 

pastoraii  liortamur  invigilare  custodia*  *alque  pu-  debelmundari  sancta  ecclesia.  §  1.  Illud  eliaiDnan 

blice  in  populo  conlra   liujus  rei  viros  sermonem  esl  omitiendum,  quod  quxdam  scelernta'  i^  mulieres 

facere,  eosque  a  tanii  labe  sacrilegii  etdivini  inieii-  retro  post  salanam  conversx,  daemonuin   illusloni* 

tioiie  **  judicii  ct  praesentis  viiae  periculo  adhorla-  biis  et  phantasmatibus  seductae,  creduuiut  profiieiH 

lione  suasoria  revocare*.  Quosiamen,  si  emendaie  lur,  se  nocturnis  horis  cum  Diana  dea  p;igauorum« 

sea  talibiis  'alque  corrigere*  nolle  repereris,  *fer-  vel  cum  Herodiade,  et  innumera  mullliudiiie  omi* 

venti  comprebendere  zelo  le  volumus  ,  et  'si  'qui-  licriim  equitare  superquasdambestias,  almiilurum 

dcm*  servi  sunl,  verberibus  *crucialibusque.  quilnis  icrrariim  spatia  intempestae  noctis  silenUo  pertraiis- 

ad  emendalionem   pervenire  valeanr,  casligare  ■%  ire,  ejusqiie  jussionibiis  velul  dominse  obedirc,ei 

si  vero  'sunt*  liberi ,  inclusione  digiia  •»  districia-  certis  nociibus ad  ejus  serviUitm  evocari,  Sed  ulinaoi 

qiie  "  sunl  in  pcenitenliam  ••  redigendi  •*,  -ul  qui  |,ag  ^^^  j„  pgrfluia  sua  periissent,  et  non  miillot 

salubria  ei  a  moriis   periculo  revocaniia   aiidiie  gccum  ad  infidelitaiis  inieritum  pertraxisseni.  Mam 

verba  conlemnuni,   crucialus   sallem  eos  corporis  imiumera  •'  muliitudo  liac  falsa  oplnioiie  decepUi 

ad  desideraiam  inenUs  valeai  reduceie  saniia-  haec  vera  esse  creduni,  el  credendo  a  recia  lide 
*^"*'*                                                                         ^  deviant,  et  errore  paganorujn  involvtiuUir,   quuin 

C.  XI.  Ab  eccleiia  separetur  augurns  et  incaniatiQm-  ^ij^^uij  diviniiaiis  aut  numinis  exlra  unum  Deiim 

-n       .,"n  "^*^*".^"*'  .  _„       ____  arbitrantur.  Quapropter    sacerdotes   per  ecclesiaa 

Hem  ex  Concillo  Carihaginensi  IV.  c.  89  ".  ^^^^  ^omm^;^  populoDei  omni  insUntia  p«dieare 

Augoriis  vel  incan tationibus  serv.eniem  ••  simi-  ^^^^^^  ^^  ^^^^^.^^  ^^^^  ^^^^^^  „  ^^,^^          ^^  ^^ 

liier  et  Judaicis  superstilionibus  vel  fen.s  ...h:eren.  ^  ^.^.^^^^  ^^^  ^  ^                       ^^,.^  phaniaam.la 

lem^a   conventu  eccIes.K    separa.idum    [pra^c.p..  „,cnUbus  Odelium  «•  irrogari  »•.  §  2.  Siquidem  i,i«5 

^^^^    ■                                                 ...  saianas,  qui  iransfigurat  se  iu  angelum  iiicis,  qiiuiii 

C.  XII.  ^r'^,;^:':^^^''^^  '»•""-  .nentem  c..i„sc««que  n,«Iierc»l«  »  ceperii.  ei  hane 

Iiem  tx  Concilio  Awi«irensi  ' .  c.  1  ".  »»»'  ^'  "'« JeliM.ie.n  subiug»Terii.  illico  iransronMI 

Episcopi.  eoru.nqae  minisiri  on..,ibus  moais  «  «  "'  diversarum  species  person.n.m  .ique  similiiu. 

el.bor.re  su.de.ni.  ut  perniciosam  el  a  di.bolo  -     '^»»";  «" "«»'«"1'  fl"""»  ~P'"«'"  '«'«^•«»  ««""•t 

_-•!  .  ii  »..i^».  ^»  ««~^     deludeiis,  modo  laeta,  modo  tnsiia,  roodo  coffuiias, 

inveiuam  sortilcgam  et  magicam  •*  arteni  ex  paro-  ...  .  »      •'» 

efaiis  s..i8  pe..ilns  eradice..i ".  e.  si  aliq..em  virum      "•«•"'  '"«"f"».'"   P^^»"''*  »*'«*".''«•»  •  P«'  <««*'» 

.ut  muliere.n  bujuscemodi  sceleris  secialorem  inve-  c  ?"*'";'«  !?«*'"''"•, *'« «»"""' ««''.'»  «P'^""*  '?«' P»'""^' 

•  .M    .              II         .  .        I.  ..« -^«k::o  c.ia  infidelis  mens*  hoc  non  in  aniii.o  ",  sed  .n  corpore 

iierint  ••,  turpiier  dehonesialum  de  parochiis  suis  ^                    ^  .       .            .            ,. 

.......     .      .  I     64    u      .•    _  i.^„.;«^-.  invenire  op.nalur.  Quis  eniin  non  in  somniis  ei  no^ 

e..ciant.A.len.m  Apostolus**:  HcBrencMm^owunem  ......          «    j    ..      »k     .        • 

,        ..   ^           .               .' 66  w-.,.i/,  cturnis  vision.bus  extra  se "  educitur  **,  el  miifta 

post  pnmam^*  et  secundam  correpttonem  ^"^  devua,  ,^       .       .      .                                i      /.!i    j    • 

'^  .           ,       ^                   *  ,    '         j-     »  c.i..,^..:  ▼idet  doriniendo,  qua»  nuiiquain  viderat  v.gllando ! 

»cien«,  flttiaitt6wrm««  «III /iii;i«mtfdie««.Subversi  '*             »                       » 

^  ,.  .   ,         .  .         /       ...  .^^..^o,^,.^     Ou.s  vero  tam  slultus  ei  hebessil.qiii  bseconmia, 
•unt  ei  a  diabolo  captivi  leneiilur  qui  rel.clo  crealore      ^  »  m  f 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  Xll.  i  Anrittf reini:  Sic  eliam  in  vetusUs.  Bur-  ubi  posiquam  aliqua   relala  siini  ex   synodo  Ro- 

chardiis  et  Ivo  liabeiil :  .4«ci/reii»f.  VeruinUm«ii  iu  ii»ana.  in  qua  Daiiiasus  Macedonmm  ei  Apollinarem 

concilio  Ancyrano  graeeo  aui  latino,  iieque  impresso  damnavit,  adjiingitur,  anatheinaiizalos  iu  ea  syiiodo 

nefliie  manuscripto.  esl  inventum ,  licel  qui  tomos  esse   maleficiis,  siipersliimnibus  el  incaniauouibus 

conciliorum  ediderunt  asseranl  liaberi  in  qiiodam  ijervieiites.  In  quibus  eliam  meniio  est  haruin  mu- 

ifetustocodicel6  libron.niparliali.im.  lierum,  qiiae   se  puiabant  nocluriio  sileiitio   cum 

k  S«/erff/(p:Fere  eadiin   habenliir  apud  B.  Au-  D  Herodiaile  et  lumiraera  muliiludme  muherum  super 

guslinuiii  iii  libro  de  spiriiii  el  aniiiia,cap.  28,  el  iii  beslias  equitare,  el  mulia  lerrarum  spatia  periraii$. 

vila  Damasi  Papoe  I,  qiia?  exslai  Roma;  in  perveluslo  ire, 
de  vitis  sanciorum  codice  sanclse  Mariae  majoris, 

OuisT.  V.  C.  X.  *»  tiium  :  Biirch.  Ivo.  —  Edd.  Coll.  o.  *•  intentatione  :  Ed.  Manr, 
••  crts/fflflii  i'o/umw«:  Ans.  —  Edd.  coll.  o.  »»  digni :  ib.  "  districtamque --pcenam  :  Edil.  coll. 
o  ^  diitricia  •'^  ptBnitentia:  Aiis.  "  pcBnitentia  :  Ivo  c.  52.  -  m  .pam/emi/i  :  Burch  Ivo  c. 
95  »*rfiiiaeiidi:  orig.  —  Ans.  Burch.  -  Edd.  coll.  o.  —  dis/ririflfent/i  :  Ivo  «•  52.  —  re/i^«iirff  : 
W  c  9r=C  XI.  ••c.SS.Slatl.  eccl.  anl.  cf.  adc.9.  D.  iS.^Burch.l.  10,  c.  7.  Ivo  Pan.  I.  8.C.72. 
Decr' p  H,c.  35.  •«  rf«mi<n«ew  :  Ed.  Bas.  «t  non  est  »n  orig.  el  apud  BiirclK-  rfewrmmttj  :  Ivo 
Decr'  ==  C.  XII.  »•  Suiiitum  esse  videlur  t»x  qiiodam  Capiiiilari  Regum  Francoriiin  inedilo.  --Proferiur 
a  Rei.  I.  2.  c.  364,  iiiscriplioiie  :  «iide  aupra,  qua  decepli  Burch.  I.  10,  c.  1.  Ivo  Decr.  p,  II,  c.  30. 
Pan.  I.  8.  c.  75,  conc.  Aiicyr.,  cujus  apud  Ueg.  c^«piil  pnecedil,  fo.item  esse  piilarunt,  ••  vtrtbui  :  Coll. 
ciit  -1  Edd  coll  0.  ••  Zalulo:  Ivo  riii.  —  Edd.  coll.  o.  "  maleficam  :  Cpll.  citt.  ••  eradant:  Rcg. 
^invemuni )  Edd.  «oll.  o.  «^  Til.  c.  5,  v.  10.  «•  ttiiam  :  Reg.  Biirch.  Ivo  Decr.  ••  admonilioitifm  : 
iid  -^eorrer/fonem:  IvoPan.^Edd.  coll.  o.  "  el  i»/i.  :  Edd.  coll.  o.  ••  ommmodi*  :  Reg.  Burcli. 
vo  i)tCT^"inlideUum  :  Reg.  Buich.  Ivo  Pan.  -  wfidelibus  :  Ed.  Arg.  '•  add. :  flrdilrentiir  :  yd.  Nor. 
UuS^n^  ''   ^ulieris:  Edd.  coll.  o.      f  wmiif«»  :  Bobm      "  «^*^.  • '«•• 

fcdd.  Bas!  Lugdd.  W»lll.  "  «ei^iim  :  Coll.  cili.  ^  Edd.  coli.  o.  '*  deduciiur  :  Edtl.  Ven.  I,  11.  Par. 
Liigdd. 


mi  DKCRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXTf.  QUJCST.  Y.  135« 

f  In  mIo  8p!rilit  nnnf,  etiam  in  corpore  accidere  A  lenliam  metuenles  talia  *'  fecisse  contigerit»  io  qno- 

rum  facto  plus  Iiumilitas,  qua  Deus  placatnr**, 
quam  inierni  livoris**  dolositas  declaratur.  {  1. 
Plerique'*  etiam  sacerdotufit  sauciati  inimiciliae 
dolo  missam  pro  requie  defunctorum  promulgataiti 
fallaci  volo  pro  vivis  sludent  celebrare  hominibug, 
*non  ob  aliud*,  nisl  ul  is,  pro  quo  ipsum  **  offertor 
sacrificium,  ipsius  sacrosancli  libaniinis  interventa 
tiiortis  "  incurrnt  periculum.  Proinde*^  nostrae 
elegit  unauimitalis  conventus,  ut,  sl  quis.**  dein- 
ceps  talia  perpetrasse  fuerit  detectus,  a  proprii  de- 
ponatur  ordinis  gradu,  el  tam  ipse  sacerdos  qnam 
eiiam  ille,  qui  euui  ad  talia  peragenda  iiicitasse 
perpendltur,  exsilii  perpetui  ergasiulo  religen- 
tiir  •«. 

III  Pars.  Gralian.  Ex  prtBmiuts  auetorilalibu$ 
coUigiluT,  quod  arioli,  arutpicei^  incaniatorei^  et  mt- 
tilegif  alque  celeri  hujunnodi  seciatorei  ab  eedeiia 
tufit  etiminandi,  el,  nttft  retipuerinl^  perpetuo exeom- 
municandi,  J  1.  Sed  quod  tn  ti/fimo  Anquirenti^ 
eapitulo  ea^  quas  fiunt  per  ineantatore$t  non  in  cor^ 
pore^  $ed  in  $piriiu  fieri  dicuntur,  Augustinos  in 
iibro  de  civitate  Dei  videtur  a$$erere,  ita  eu* 
cen$  « ••  : 


•rbhrelnr,  quum  Esecbiel  propheta  visiones  Domini 

lii  spiritu,  non  in  corpore  vldit  *ei  Joaiines  apostolus 

Apocalypsis  sacramentnm  in  spiritn,  non  in  corpore 

Tidtl*  etandivit,  sicul  ipsedicit  ^*  :  Sln/fm,  inquit, 

fui  in  $piriiu  ?  Et  Paulus  ^*  non  tudcl  dicere  se  ra- 

pttini  in  corpore.  Omnibus  itaque  publice   annun- 

ciaitdum  est,  qiiod  qiii  taiia  et  his  similia   credit 

fidem  perdidit'^,eiqui  fidem  rectam  in  Domino 

■OQ  bnbei,  lilc  non  est  ejus,  sed  illius ,   in  queni 

eredil,  id  est  diaboli.  Nam  de  Domino  nostro  scri- 

pUim  est  '•   :   Omnia  per  ip$um  facta  $unt,   etc, 

Ouis4|uis  ergo  *aliquid*  credii  posse  fieri,  *aur  aii- 

^am  crealuraui  in  *•  melius  aul  .in  deterius  immu- 

lari,  ani  iransformari  in  atiam  speciem  vel  ••,'siniili- 

iKdiiiem,  nisi  ab  ipso  creatore ,  qui  omnia  fecil ,  ei  ^ 

perquem  omnia  facta  sunt,  procoldubio  infidelis 

•ti,  et  •*  pagano  deterlor. 

U  Pars.  Gratian.  NonnuHi  inveniuntur,  qui  inlerno 

Hvare  permoti  in  pernieiem  $uorum  inimtcorum  alta- 

ria  $acri$  ve$tibu$  exuunt,  aut  te$lA  lugubri  aecin' 

guntf  9et  eon$ueta  tuminariomm  ob$equia  eccte$ii$ 

Bei  eubtrahunl,  vet  mi$$am  pro  requie  defunctorum 

promuigatam  pro  vivii  celebrant  hominibus. 

Qaarum  omfiitfm  maieficia  nequi$$ima    Toletanum 
Coiiciiinm  \i\i  condemnat,  dieen^c,  7  t  •* : 

C«  XIU.  Abpciatur  $acerdos  qui  huju$cemodi  maU" 
ficii$  operam  dederit, 

Quicunquesac.Tdoiiiin  vel  minislroruni  deinceps 

causa  cuju8libeidoloris*vel  aniaritudinis*  periuoliis 

aul  allare  *divinnm*  vestibus  sacris*'  exiiere  pne-  ^ 

•umserit,  aut  qualibet  alia  lugubri  vesie  accinxerit, 

seu  eiiani  si  '^  ciinsuela   Inminariorum  *saci'oruur 

obsequia  de  lempio  Dei  sublr»xerii,eL**  exstiiigui 

prxceperii»  si  eum  anlea  vera;  pcenitudinis  coram 

metropolilano  satisfactio  non  purgaveril  ••,  *ignobi- 

lilaii  perpeiuae  niancipatus  juxta  superiorem  sen« 

lenliain  domini*,  loci  •^  sui  digniute  se  noverit  et 

honore  privari ;  illis  proculdubio  personis  ab  bac 

oltioniim  senlenlia  separatis»  quae  aui  contamioa- 

lionein  sacrorum  ordinum»  vel  subversionem  sanclie 

fldei  itietuentes,   aul  hostiliuiem  vel  obsidionenl 

perfereiiies,  seu  eiiam  divinorum  judicioruin  sen* 


C.  XIV.  Quo!   magorum  prasstigiis  fiunt  non  vera^ 
sed  phantastica  es$e  probanlur» 


Ncc  mirum  de  ningoruin  prxsligiis,  qiiorum  in 
taniuin  prodiere  maleUcioruin  arles,  ut  etiani  Moys*. 
siinillimis^^  signis  resisterenl,  vertentes  virgas  in 
dracones,  el"*  aquas  "*  in  sanguinem***.Ferlur"^ 
eliain  in  gentiliuin  libris,  qiiod  quaedam  maga  *fa* 
inosissiina*  Circe  socios  Ulyssis  niuuverii  iu  be- 
stias.  Legilur  et  de  sacrificio '^S  quod  Arcades  deo 
suo  LycM  ^**  immolabant,  ex  quo  quicunque  suroe- 
rent  in  bestianim  forinas  convertebantur^**.  Sed 
haec  omnia  magicis  praestigiis  polius  Oogebaulur 
quam  rerum  veriute  complereniur.  Ut  ergo  ipsi 
errores  ignoranlibus  inaiiifesti  flanl,  de  eoroin 
proprieute  atque  iuventoribus  juxta  iraditiooem 
majorum  primum  dicere  congruuin  arbitraaiur.{i 
Magi  sonl  qui  volgo  malefici  ob  facinorom  magoi» 
tudinem  nuncupantur.  Ui  ^*^  permissu  Del  elemeDU 

NOTATIONES  CORRECTORUM. 

C.  XIII.  1  Principinm  hiijns  capituli  usque  ad  d  C.  XIV.  ■*  Capol  boc  integniro  babeior  in  libeUe 
▼erb.  P/^rtiyiie,  est  ex  13  conc.  Toletano,  c.  7.  Re-  Rabani  do  magoruro  praesligiis,  quein  ipse  ex 
li«iua  vero  siint  exl7.  ToleUno,  c.  5,  qiioruin  con*  variis  locis  AugusUni  ei  Isidori,  nt  aniea  dictom 
cilioruin  duo  exeniplaria  siiiit  babiu  ex  Hispania,  •  est,  confecit.  Burchardus  ciut  ex  diciis  Augostiiii. 
et  iiide  nonnnlla  bic  einendau  et  addiu. 


Qij»T«  V.  C.  XH.  "  Apocal.  c.  *,  v. «.  »« 1  Cor.  c.  42.  *^  perdU :  Burch.  Ivo.—  Edd.  coU.  o.  »•  Joan. 
e.  1 ,  v«  5.  ^^/lut  in :  Edit.  coll.  o.  ••  vet in  aliam :  eaed.  •^  et  ^  dat. :  abesl  a  Reg.— P.ll.  ••  hab.  A.  b83. 
ss  C.  Xitf.  ••  $acrati$  :  Coll.  Hisp.  •"  abesi  a  Boliin.  ••  vei :  Cull.  Hisp.  —  Ed.  Bas.  ••  purgnvit  :  fid. 
Bas.  •'  et  loc. :  Colt.  Hisp.  ••  hofc  :  Edd.  Lugd(L  11»  lU.  —  abesl  a  rell.  ••  placetur :  Coll.  liisp.  ••  /«- 
boris  :  tb.  **  c.  5,  coiic.  Tol.  XVII,  redactus  in  coiii|/endiuin.  •*  id  ip$. :  Colt.  Hisp.  •*  add.  ;  ae  per» 
diiimtis :  ib.  »♦  Obinde :  ib.  ••  add.|l  sacerdotum :  ib.  »••  rehgatt:  ib.  —  relegentur :  Edd.  coH. o.—  P.  111,  •• 
cf.  supra  c.  12.  =  C.  XIV.  ••  liiio  Rubanus  lib.  de  magoruin  prdestigiis.  —  Burch.  i.  10,  c.  ii,  U.  Ivo 
Pan.  I.  8,  c.65«  67.  I>fcr.  p.  11.  c.  67,  69.  ••  in  itli$  :  Ivo.—  Edd.  coll.  o.  <••  abesi  ab  orig.« 
CoU,  citl.  el  Edd.  coll.  o.  pr.  Lugdd.  H,  IH.  ««^  a^iuim  :  Edd.  coll.  o.  ••'  add. :  dieamur:  eaed.  pr.  Baa. 
U|iiid.  II,  Hl.  «••Oa«mf«ri«r.:Burcb.  *-I^^'car:Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ^*^  $a€rifieii$  :  Ed.  Bas. 
•••  Lieo :  Ivo  Pan.  —  Eild.  Arg.  Mor.  Veu.  1,  II.  —  Lego  :  Ed.  Bas.  *••  cooMrc#re«fiir  :  Coll.  «itU  — 
Edd.  coll.  0.    '•'  /t  $unt,  qni :  £dd.  Lugdd.  H,  Ul.  -*  Hi  $um,  qui  :  Edd.  rcU. 


ir?a5^  DKCRGTI  PARSSECDNDA. 

concmtunt,  iHrbanl  mcnles  liominiim  ininiis  couli- 
(Irnlltiin  in  Dco,  ac  sine  ullo  Tciicni  liaiislu  violeu- 
lia  laiiinm  carminis  ***  inlcriinunl.  Unde  Liitanus 
*^* :  3ien5  hausti  nuUa  ianie  poUuta  veneni,  (H^aii- 
taia  ^^*  ptrii,  Dxmonihns  cnim  acciiis  antlent  ven- 
lilnre,  ul  quiqiie'**  suos  periinanl*'*  malisartibtts 
iniinicos.  Ili  eliam  sanguine  ulunlur  et  viclimis, 
'ef  sx]ie  contingunt  inorliioniin  rorpora.  {  i.  Ne- 
cronianiici  sunt  qiiorum  pnecanlalionibus  vitlenlur 
resNscitnri  inortui,  divinare  et  ad  interrogata  ro^ 
fipontlcrt».  Ncxpoc  *^'  eniin  grxce  morlnus  **^,  fiovriric 
^*'  tlivinaiio  nuncupalur,  ad  qiios  suscilandos  c:i- 
daveri  sanguis  atijicitur.  Nam  amare  sanguinein 
«Ixmoncs  dicuntur«  ideoquc,  quoiiescnntiue  iiecro- 
mantia  lil,  cruor  aquaMniscclury  ul*^*  coloro  san- 
guinis  facilius  provoGenliir.  §  5.  Ilydromaiilici  ab 
aqua  dicti.  Cslenim  bydromaulia  in  aqnas'*^  inspe- 
clione  uiubrus  dxmonum  evocare,  cl  iuiagineas'** 
Itidiflcationes  eorum  vtdcrCt  ibique  ab  eis  aiiqita 
audire,  ubi  adbibilo  sanguiiie  etiani  inrcros  perbi- 
lienlur  siiscitare  »•  Ei  infra :  §  4.  Ad  lixc  •  otunia 
Mipradicta  pertinenlligatur»  cxsecrabiliiim  reme- 
dioruin,  t(ii;e  ars  medicorum  coudeiiinal  *^*,  scu  iu 
pra^canlatioiiibus,  seu  in  cbaracteribus  *vel  !u  qui- 
busque  -t*  rebus  *  suspendeiidis  atqiie  ligandis,  i:i 
«luibus  omnibus  ars  daemonuin  est,  ex  quadam  pe- 
stifera  societate  bominiim  et  angeloruin  nialorum 
exorta"*.  Untlecuncta  ***  viianda  sunt  cbristiano, 
ei  oinni  penilus  exsecratione  repudiantla  atquc 
tlaninanda.  §  5.  Auguria  "*  auiein  aviuiii  Pbryges 
'prinii  inveneruni.  §  G.  rnesiigium  vero  Mcrcurius 
primiis  ^'*  dicitur  invenisse.  Diciuin  est  auiem  pne-' 
silgittm  quod  pneslringat  aciem  oculorum.  |  7.  Ila- 
rnspicinam  "^  aulcin  *''priiiMis  lletruscis  tradidisic 
dicitur  quidam  Tages.  Hic  ex  ***  boris  bariispiciuaui 
ttictavit,  et  postea  iion  apparuit.  Naiu  dicitur  fubu- 
lose  arante  quodain  rusiico  subito  ex  glebis  cxsi- 
Itvisse,  et  baruspiclnam  dictasse,  qua  die  *el*  inor- 
tuus  est.  Quos  libros  Romani  ex  llclrusca  liiigua  in 
propriam  mutaverunt.  §  8.  Ilis  ergo  portciitis  per 


CA13SA  \\\\.  QUifiST.  Y.  Mttl 

A  dxmonum  fallaciam  illnditur  ciriotius  luimaiMi» 
t|iianclo  id  iinpudenter  appetunl  ^'^  scire,  qnod 
nulla  ratione  eis  compelit  investigare.  Ilasc  potesiiM 
inimundis  spiritibus  ideo  dalur,  ut  per  ^**  vasa  sibi 
apia,  hoc  esl  pravos  houiines,  seducani  illos  **•, 
qni  spernunt  veritaiem,  ct  credunt  meiidaciOt  ei 
jnxta  Pauli  sentcntiam  sanam  doctrtuam  non  iu- 
stinebuni  ^**,  sed  ad  sua  desideri^  coaGenrabttHt 
sibi  magisiros  prurienies  auribus,  el  a  veriiaie  qui* 
dem  auditum  avertent,  ad  fabulas  autem  converten- 
tur,  oiierati  peccatis  tluceiiinr  variis  ilesitlerii.s 
semper  discenies,et  nunt|uaiu  ad  scieiHiam  *'^  ve<- 
ritaiis  pervenientes.  Qiteinadmodum  auiein  Jamnie« 
et  Mauibres  restiterunt  Moysi,  ita  et  isii  resistnni 
vcritati,  bomines    corrupii    meute,   reprobi  circa 

B  fitlein ;  sed  nltra  non  proficietit,  insipientia  *enini* 
coru!u  nianiresia  crit  omnibus,  sicui  et  illorttm  fttit. 
§  9.  Nec  ideo  p  quisquam  credere  dcliet,  quoslibei 
magici^  ariibiis  aliqiiid  faccre  posse  sine  pennissn 
Dei  (qui  omnia,  qme  fiunl,  aul  jiisto  judicio  facit, 
aut  permissu  suo  ita  fieri  siiiit),  quod  pracdicli  lusigi 
leguntiir  similia  fecisse  Moysi,  qui  virgani  suaui 
projecil,  et  conversa  cst  iu  draconem,  projeceruni- 


tpie  ipsi 


singulas  ***  virgas  suus,  quae  versm 


hunt  in  dracoiies,  sed  devoravit  virga  (Aaron  ^*^  vir- 
gas  eorum.  Non  enim  fuerunt  creatorcs  draconum 
iiec  magl,  iiec  angeli  mali,  quibus  ministris  illa 
operabantor.  Insuiit  «i  eniin  rebus  corporeis  per 
omnia  elcmenta  *mundi'  qiiacdam  occultae  semiiia- 
risc  rationcs,  quibus  quumdata  fiierit  opportunitas 
'  tenipoialis  atque  causalis,  proniinpuiit  in  species 
debitas  suis  modis  el  flnibus  :  al  s'c  non  dicontnr 
aui^eri,  qui  istafaclunt,  animalium  creatores,  siciii 
nec  agricolas  scgetum  *vcl  arboruin*,  vel  quoruui- 
cunque  iii  lerra  gignentium  creatores  dicendi  8uni« 
quaiuvis  iioveriiit  prurbere  quasdain  visibiles  oppor- 
lunjtutes  et  causas,  ui  illa  nascaniur.  Quod  auieiii 
isti  raciuiit  visibiliter,  hue  iJli  invisibilitar.  Deus 
vero  solus  unus  esi  creator,  qoi  eausas  ipsas  el  ra^ 
liones  seujnarias  rebus  iiiseruit.  §  10.  Pncierea 


NOTATIONES  CORRECTOKUM. 

n  Suscitare  :  Aputl  Rabanum  bic  iiiterptmitnr  c.  D      p  Nec  ideo  .*  Similia  lcgunliir  apud  B.  Attgustiniim 
Legiiur,  supra  ead.  q.  3  et  4.  lib.  3,  de  Trinitaie,  c.  7. 

•  Ad  hfFC  :  Bona  pars  biijus  versiciili  babetur  <i  Insunt :  Usque  ad  vers.  Prtrlerea^  wint  magnaiii 

,  apud  B.  Augusl.  I,  2,  de  doct.  Cbrisl.  cap.  20.  paricui  verba  B.  Augustinl  in  lib.  quxsiioiimn  sii- 

per  Exod.  cap.  21» 


QvJEST.  V.  C.  XIV.  »••  atld.  :  homines  :  Ed.  Bas.  «•»el  Luc,  :  il>.  — orig.— Coll.  cilt.  »'•  excaniala  perii  : 
cf.  Lnc.  Pbars.  I.  6,  v.  457, 4&8.  "*  ^«1**7«^  :  Ivo  Decr.  -^qui^quis  :  biirdu^qnosaue  :  Ed.  Bas.  -  quos' 
cunque  :  EdJ.  rell.  —  Ivo  Paii.  **»  perimat  :  orlg.  —  Ivo  Decr.  Biinb.  *'^  nigro  :  Ivo  Paii.  -—  Ktld.  Ar^. 
Bas.— nttjfron  ;  Edd.  rell.  pr.  Lugdtl.  II,  III.  "*  add. :  latine  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arj?,— Ivo  Paii.  V'  mantio  i 
Edd.  Arg.  Bas.  Nor,  Vcn.  I.  —  mansio  :  Ed.  Ven.  II.  **•  ei—  provocaniur  :  orig.  —  Burcb.--V'Ed.  Bas. 
«"  aquarum  :  Ivo  Pan.  —  EtJd.  toll.  0.  "■  tmtitjrtnes  ludificalionis  :  CoU.  citt.— Etl.  Bas.  —  imagines  Udifi* 
canles  :  orig.  **•  commendat  :  Ivo  Decr.  —  non  commendat  :  Burcb.  Ivo  Pan.  —  Etld.  coll.  t).  f  quibus'' 
cunque  :  Boliin.  "•  oria  :  Eil.  Arg.  "'  atld.  ;  el  :  Ivo  Paii.  ■—  Ed.  Bas.  -  hcec  :  Etid.  reil.  "»  Aug. 
aulem  (abest  ab  Ed.  Bas.),  sunt  av.  Bwc  autem  Phr.  :  Cull.  ciit.  —  Etld.  c«dl.  o.  "*  prius  :  Ed.  Bas.  — 
primo  :  Edd.  Vt^n.  I.  II.  "^  Auruspicii  :  Ivo  Pan.  —  Aruspicime  s  orig.  —  Ivo  Decr.  —  EdiL  coll.  o.  "■ 
ariem  :  orig.  —  Coll.  ciiU  —  Edd.  coll.  o.  **•  £xaiiii}if«  :  Ivo  Pan.  —  Edd.  coll.  0.  pr.  Lugdd.  11,  III. 
•"  appeiil :  Ed.  Bas.  "*  perversos  sibi  captenl  :  Ivo.  Paii.  —  peners.  s.  appetent  :  £d.  Bas.  —  perters.  s^ 
aptent  :  Edd.  rcll.  •••atld.  :  scilicet  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Bas.  "•  (erutU  :  Edd.  coll.  0.  pr.  Liigdd.  II,  III 
—  cf.  iTini,  c.  4,  V.  5,  t,C.  2,  v.  7.  •**  scientix  veritatem  :  Edd.  coll.  0.  *»•  abesl  ab  Iv.  Pan.  *•* 
singuli  ;  orig.  —  Coll.  cill.  —  Etld.  coll.  0.  —  cf.  Exo  J.  c.  7.     "*  Moysi :  Ed.    Ba» 

Patroi..  CLXXXVll.  W 


fS8o 


DECVSTI  PAKS  SECUNDA.  CAUSA  \\\\.  QUiEST.  V.  13:» 

piilant,  quomodo  tcriplttni  iiar-  A  ilittoriciiH  eiiim  menlem  Saiil  et  hftbilum  ***  Sa . 


fti  ***  Py thonitsim  ^**  Samaelem  proplielain  siitci- 
laise  ad  colloquiom  Saul  implissimi  reyis,  st  pytlio- 
niea  divinalio  crrori  magics  arlis  deputanda  sit. 
Qoibas  Ita  responderi  potesl,  IndlgnMm  omnino  fa- 
ciuus  esse»  si  secundam  verba  hisloriae  commode- 
lor  ^*'  assensus.  Qiiomodo  enim  fteri  poierat  '**,  ut 
arte  magica  atirabereiur  vir  et  naiivliaie  ^**  san- 
cius,  et  vii»  operibns  jusius,  aut  ^^%  si  non  aura* 
eiusest,  con8ensiitt^Q<i<^<^  ulniroque  de  justo 
crcdere  adversum  est.  *SI  eiiim  '^*  inviius  adducdis 
esi*,nuUttm  soffragium  habet  jusiilia  ;  si  autem  '^* 
voluntahtts,  amisit  meritum  spiritale,  quod  posiius 
in  carne  qucsierai,  quod  valde  absurdum  csi,  quia 
qui   hinc  jttsliis    recedit  permanet  jiistus.  Torro 


nittelis  descripsit,  ca,  qux  dicla  '**  et  visa  sanl, 
eiprimens,  praetermitiens,  si  "^  vera  an  falsa  sinu 
Qold  '**  *enim*  attt  Audiem,  tn  ^iio  habitu  ewt 
exeitatui ,  intellexit^  inquit,  hune  e$se  Samuetem. 
Qttid'***iniellexerit  retuliiy  el,  quia  non  bcnein* 
lellexit,  coiitra  Scriptnram  alium  adoravitquam 
Deum,  et  pntans  Samuelem  adoravit  dlaliolHm,  ut 
frttctttm  fallaciae  suae  haberet  satanas.  Hoc  ***  enim 
nititur  ^**,  ut  adotetur  quasi  Deus.  Si  enim  illi  vere 
Saniuel  apparuisset,  non  uiiqee  vir  jastus  peruiisis- 
set  se  aJorari  ^**,  qui  praedicaverat  Deum  solnm 
esse  adorandum.  Et  quomodo  honio  Di*i,  qni  cum 
Abraliam  in  refrigerio  erat,  dicebat  '**  ad  virum 
pestilentiie,  dignum  **^  ardore  geliennae :  Crat  me- 


autem'  hoc  est  pnvstigium  '^'  8.ilanai,  quo,  ut  plii-  ^  ciim  erii  f  His  duobus   tituiis  subtilitatein  fallaei» 

riinos  fallat,  etinni  bonos  in  polestate  se    babere 

confiiigit.  Quod  Apostolus  iiiter  cetera  osiemlit,  di- 

cens  ^^^ :  Ipn  iatana$  ttam^gurat  te  xn  angelum 

tueii.  Utenini  errorein  faceret,  in  quo  gtorificareuir 

**%  in  habittt  viri  justi  ct  nomine  se  suboniavit»  ut 

nihll  proOcere  speni,  qiiain  praedicabaui  Dei  culto- 

res  ^^*,  mentirelur,  quando  hinc   exeunics  jusios 

inxit  in  sua  esso  potestate.  Sed  hoc  quosdaui  fallit, 

quod  de  morte  Saul  et  (llii  ejus  non  sit  meiiiitust 

quasl  maguuin  sit  diabolo  ^**  aute  occasum  mortem 

4^rporis  praevidere,  qiium  signa   quacdain  soleiiiit 

npparere  iiiorituris,  quippe  a  quibus  Dei  proteclio 

aiiiota  videtur,  qiiaiito  magis  diabolo  ^^,  quem  an- 


suae  prodidit  ***  improvidus  satanas,  quia  ***  et 
adorari  se  perinisil  siib  liabittt  ei  iiomiiie  Samuelis 
contra  legem,  et  virum  peecatis  pressuin,  qnuitt 
niagna  disUntia  peccatorum  et  iusiorura  sit,  com 
Samoele  justissimo  futttriim  roeniitos  est.  Yenin 
^"  potest  videri,  si  de  Samuelis  nomen  laceatur» 
quia  Saul  cpni  diabolo  futttrus  erai;  ad  Cttm  enim 
transniigravit,  quem  adoravit.  Semper  ergo  diabo* 
lus  sub  velamine  latena  prodlt  se,  duin  ea  conCn- 
git,  qu«  horreant  '**  personis  ^'*,  per  quas  falkre 
nititur.  |  il«  Si  autem  aliquis  "*  *mibi*  oppenii, 
et  dicit,  quomodo  eveniunt  illa,  qine  iHi  divini  prae- 
dtcuntfutura?  autqttomodo  possunt  argris  pnebere 


gclica  potesiale  sttblimein  propbetica  oracula  fuisse  q  medelain,  autsanis  immiitere  aei^ritudinem,  sl  ali- 

quid  propriae  virltttis  ac  polesutis  non  liabetitt? 
hoc  a  me  '^^  recipint  ^^'  responsum,  quoJ  ideo  qiiis- 
que  non  iebet  eis  credere,  quia  aliquamlo  eveniunt 
qtt»  praedicunt,  aut  sanare  videutttr  raiigutdos,  aul 
Ittdere  sanos,  qai;i  boc  permissu  Dei  (11«  ut  i|isi  "\ 
qui  haec  "^  andiunt  vel  vident,  probcniur,  et  appa- 
reat  "'  qua  *'*  fide  sint  vel  devotione  cTga  Ddim. 
Sicttt  in  Deuteronomio  Icgiiur  Moyses  verbo  ^  Do> 
mliii  populo  Dei  ***  praecepisse,  lu  dlcens  **• :  Si 
iurrexerit  tn  medio  lui  propketa ,  aut  qui  $ommum 


testaiitur,  de  ctyus  magiiitudine  Apostoltts  att  ^^* : 
ilii  if Jioraljs  altitudinem  satana  ?  Quid  roiruin  ergo, 
si  itumineutem  prope  mortem  potuit  pnevidere, 
qnaui  hoc  sil«  unde  rallit  et  se  in  Dei  potestuie  vult 
adorari?  Nani  UuU  hebetudine  demciis  elleitus  est 
Saul,  iit  ad  Pythotiissam  conftigeret.  Depravatus  cnim 
cansa  peccati  ad  haec  '**  se  conttilit,  qtio!"*  daioaa- 
verat.  Sed  si  quis  propter  historiam  *et*  ei,  qiias 
«erbis  espresst  aunl,  putct  non  praetermiilenday  ne 
ratio  historiae  inanis  sit,  recte  faciet  '**  qni Jem  :  si 
lameii  miniine  istud  ad  veri  rapial  *"  raiionein,  scd 
ad  visiim  "^  ci  intelleclum  Saul.  Meque  enitn  rc- 
ph>btta  iactits  poterai  bonum  inieUectum  haberc. 


dicat  $e  vidi$$e,  et  prcrdixerit  eignum  atque  ***  par^ 
tentum,  et  evenerit  quod  locutu$  eu ,  et  Hxepit  ti^i : 
Eamu$^  et  $eoHamur  deo$  a/teiiof ,  quo$  i^orae,  e$ 


Qt*£ST.  V.  (L  XIV.  ^'*  Harrai :  Bohm.  ***  In  Pan. et  Edd.  Arg.  Nor.  Bas.  Par.  Lugd.  1,  et  hic  e(  infra  est : 
Pkitom$$am.  —  iii  Edd.  Veii.  1, 11 ;  Pk}ftoni$$am.  '*^  commendetur  :  Ivo  Pan.  ^**  »ofMl:Ed.  Bas.  ***  a  ui.z 
£dd.  (*oll.  o.  >^  ilii ;  Ivo.  —  Ac  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  1«  11.  Par.  —  At :  Edd.  rell.  tt  coiiccMtf :  Edd.  Arig. 
Ven.  I,  II.  *^*  adil.  :  ^titm  :  Edd.  coll.  o. — vcrba  asteriscis  signala  hon  suut  ap.  Burch.  et  Iv.  Paiu  '^  a$ 
attractU4  aui  vo/Niiiffritis  roiiiciisiii  (abest  ab  Ed.  Bas.)  ami$it,  elc.  :Edd.  coll.  o.  *^  preeMium  :  Ed.  Arg. 
'**  i  Cor.  c.  !!,  v.  1 1.  '^  gloriaretur  :  orig.  —  Burch.  Ivo  Decr.  in  —  gtor»  :  iiou  suiii  in  Ed.  Arj. 
'^  rnltoribui  :  ori^'.  —  Coll.  citl.  —  Edd.  Bas.  Logdd.  II,  lU.  *^^  $aianee  :  Ed.  Bas.  '^  diabolu$  :  ong. 
-•rfffa6o/f  :  Ed  Arg.  ~  a  diab.  :  Edd.  relL  pr.  Ltigdd.  II,  111.  '"•  Avoc.  c.  2,  v.  24.  ^**  koc  :  Edtl.  Co».  o. 
•"gnod;  eaed.  pr.  Arg.  *"  faciat  :  Burch.  —  facit :  Edd.  eoll.  o.  *"  redeat  :  Ed.'  Bas.  «•*  11«««  :  ib. 
***  sfaf iim :  Edd.  colU  0.  *■*  prttdicta  :  Ed.  Bas.  '**  oerane :  Edd.  Lngdd.  II,  III.  '*•  ^ai :  Edd.  coll.  o. 
^cf.  i  Reg.c.  28,  V.  U.  '>•  ^aoii  inf e//extf  :  Ed.  Bas.  >^  Ad  koc  :  Edd.  coll.  0.  '«'  m^iififar  :  Ed. 
Arg.—  tnnififMr  :  Edd.  Ven.  II.  Lugd.  I.  Par.  '**  adorare  :  Eil.  Bas.  >**  diceret :  E.ld.  coll.o.  **^  ei 
dig.  :  Edd.  B.iS.  Lugdd.  II.  III.  ^**  prodit  :  Ed.  Bas.  ^**  qui  adorare  :  ib.  ***  Verum  poieu  dici.  uer. 
pof.  tid.  :  Edd.  coll.  o.  ^  akkorreant  :  Ivo  Pan.  —  k:rreant  :  Edd.  coll.  o.  ***  pei$on<e  :  orig.  *^ 
quiHket :  Bttrclu  Ivo  Decr.  —  Cdd.  d)II.  o.  ^  qmkn$tibet  :  Ivo  Pan.  t  kabeant  :  Cdd.  roll.  o.  *'*  vo- 
ki$  :  eaed.  -  Coll.  citt.  "*  rec4piant  :  Cdd.  Bas.  Lugd.  II,  III.  ''*  ki  :  Ed.  Bas.  "^  koc  :  Edd.  coH. 
-"  pr.  Lttgdd.  II,  ni.  ^'*  appareaut :  Edd.  colL  o  «'«  quaii  :  ColL  citt.  -^  Edd.  Arg.  Bas.  Nor.  Ven.  I. 
^"  ex  ttrbo  Dei :  Edd.  coU.  0.    ''*i>omim  ;  Cd.  Bas.    "'  Ucut.  c.  13,  v.  i— 4.    '••  a«f  :  Ed.  Ba> 


1357  DECKETl  PARS  SECUNDA. 

4«rvftfmais  eis :  non  andUi  verba  prophetm  *iUiu$* 
4IUI  $omniatoritf  qnia  Uniut  vo$  Dominiu  Deut  ve$ter^ 
«1  palam  fiat »  ulrum  4iligaii$  eum ,  an  non.  In 
iolo  cofde  ^'^  et  m  lota  anima  vestra  Doniinum 
Deum  9e$trum  $equimim ,  «l  ip$um  timete «  man- 
daia  ejtt$  cu$ladi(e^  el  audile  vocem  iliiue,  ip$i 
$ervieli$f  ei  ip$i  adktBretiti$^  elc.  Lbi  sane  inielligi 
'**  K>luil«  eiiani  ilis,  quaB  a  divinanlibus  non  s«>- 
riNidum  Deum  dicuntur  ,  si  acciderinl  '  quA  di- 
cuulur,  non  *'*  accipienda  bic,  ui  liant  quas  |)rx*ci- 
^iuutur  ab  eis,  aui  *'^  colaiiiur  qu»  coiuuiur  ab 
eis.  Nec  praeier  suani  poiesiaiem  Deus  osteudit  esse, 
quotl  ista  conlingunl,  sed  quasi  quaerereiur,  cur  ea 
perniiltat ,  causain  lenuiioms  exposuit ,  ad  co- 
gnosccndam  ^*'  uiique  eorum  dileciionein,  uirum 
•iun  babeant  erga  Deiim  suum,  cognoscendam  vero 
ab  ipsis  poiius,  quam  ab  illo,  qui  scii  omuia  anle 
i|uam  fiant. 

QU^STIO  VI. 

GRATIANUS. 

Otiad  autem  ab  epi$copo  excommuHicatu$  eo  in- 
€On$ulto  ab  alio  reconeiliari  non  po$$il,  ni$i  forte  per 
eju$  metropolitanum  vel  per  $ummum  Pontificem^ 
ratione  et  aucloriiale  probaiur.  Pre$byteri  namque 
pctettatem  exeommunicandi  vel  reconciliandi  ab  epi* 
$copi$  accipiuntf  non  epttcofn  a  pretbyterit,  atque  ideo 
exeommunicatot  a  $acerdotibtt$  reconcUiare  po^tunt, 
excommunicatot  vero  ab  epi$copi$  tacerdotet  recon- 
eiHare  non  postunt,  Beeonciliatio  namque  paniten' 
lium  epitcopalit  oficii  ett^  non  $acerdptali$. 
tndexw  Coniilio Carlbaginensi  II,  ',  c.  3.  Foriuna- 

tu$  *  Epitcoput  dixil : 

C.  1*  Pcenitentium  reconciliaiiot  chritmatit  tt  pueUa- 

rum  contecratio  a  pretbyierit  non  fiat. 

Si  jubel  sanctitas  vescra,  suggero.  Mam  iiieinini, 
ij)r^terito  *  concilio  ^fuisse^  slatutum,  ul  cbrisma, 
Vel  reconciiiaiio  poeniieniium,  nec  non  el  puellaruin 
consecratio  a  presbyleris  non  fiat  \  Si  quis  aulem 
'  emerserll  *  boc  faciens  ^,  quid  dc  eo  statuendum 
ftll?  Aureiius  *  episcopus  dixil :  Audivit  dignatio 
▼esira  suggestionem  fratris  et  coepiscopi  nostri 
Forlunaii  *,  ^id  ad  baec  diciiis?  Ab  imiversis 
episcopis  dicium  est :  cbrismatis  confeclio,  et  puel* 


CADSA  IWI.  QUifiST.  YI.  1SB8 

A  iarum  consecratio  a  presbyteris  non  Hat,  Wel*  re- 

coheiliare  quemquam  in  publica  missa  presbyiero 

non  licere  ^*.  Hoc  omnibns  placei. 

Gratian.  PueUarum    tamen  eontecratta  epitcopo 

contuUo  per  pretbyierum  fieri  valet, 

Unde  in  Cartbagineusi  Concilio  IH,  c.  56  "  : 

€.  II.  Permittione  epitcopi  viryinet  coneecrare  pre- 
$byter  valet* 

Presbyter  inconsulto  '*  episcopo  irirgines   non 
consecret;  cbrisma  vero  nunqnani  conficial. 
C.  III.  Siec  diacono  nvnistrare ,  nec  panitentem  tn 
eccleeia  benedicere  presbytero  Ucet. 

Item  ex  Coiicilio  Agatbensi,  c.  43  et  44  ". 
Ministrare  diaconus,   aul  consecrare  allare  pre- 
sbyler  non  pnesumat.  §  1.  Bcncdiclioneni  quoque 

Q  super  plebem  in  ecclesia  fundere,  aul  poeniienlem 
in  ecclesia  benedicere  presbylero  penitus  nou  li- 
cebil. 

Graiian.  Ecce^  quod  ab  epi$copo  excommunicaiu$ 
per  $acerdotem  recouciUari  non  potett,  Sed  ttolan- 
dum  ett,  quod  reconciUatio  aUa  e$t  pubUca,  aUa 
privata,  PubUca  reconciUatio  e$t,  quando  pcemtentee 
anle  eccle$i<B  ingre$$um  pubUce  reprieeentantur^  et  per 
impotiiionem  manut  epitcopaUt  eccietio!  pubUce  re^ 
conciUantur.  Uasc  tacerdotibut  videlur  ette  prohibiia^ 
Unde  circa  finem  ilUut  capituU  non  timpUciter  prohi* 
bentur  peenitentet  reconciUare^  $ed  in  pubUca  mitta» 
Privata  vero  reconciliatio  ett,  quando  de  occuUit  pec^ 
catit  p€enitente$  vel  in  extremit  agentet  ad  gratiam 
reconciUationit  acceduni.    Hwe  reconciUaiio  poteti 

C  fieri  per  tacerdotem. 

Unde  Evarislus  Papa  ait  ^^ : 

C.IV.  Ju$$ione  epitcopi  de  occultit  pucatit  pre$bffUri 
p<Bnitente$  reconcilient, 
Preshyleri  de  occuliis  peccalis  jussione  episcopt 
pcenitenies  recoucilient,  el,   ticut  supra  pnemisi- 
mus,  inflrniantes  absolvant  et  communicent. 
C  Y.  Si  epitcopue  ab$en$  f«l,  per  pre$byierttm  reeon" 
ciUetttr  in  periculo  conttitutut, 
Item  ex  Concilio  Curlbaginensi  II,  c.  4  **. 
Aurelius  ^'episcopus  dixit :  Si  quisquam  iupe- 
riculo  fuerit  conslitulus,  et  se"  reconciliari  divi- 
nis  allaribus  peiierii,  si  episcopns  absens  fuerit, 
debel   utique  presbyier  consulere  episcopum,  et 
sic  periclilantem  ejus  praeceplo  reconciliare.  Quam 


NOTATIONES  CORREGTORUH. 

r  Si  aeciderint :  Emendalus  est  bic  lociis  ex  B.  d  dieuntur  non  accipienda^  vel  etiam  ti  fiant  qnag  prie-* 
Augustino,  ut  habelur  sup.  ead.  q.  2.  fc.  ImeUigi»      cipiuntur  ab  eit^  vel  colantur,  elc.  *. 
Apud  Kabanum  vero  legilur:  ti  acciderint  quw 


QcjssT.  V.  C.  XIV.  ••*  add. :  vettro  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  11,  III.  »•»  cf.  supra  qu.  2,  c.  5.  *  iU 
fere  Burcb.  et  Iv.  Pan.  *•*  non  tint  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  '^^  nec  :  Edd.  Ven.  II.  Par.  Lugdd. 
*•'  co(^ROfrendifm  :  Ed.  Bas. 

QvMsr.  VI.  C.  I.  ^  liab.  A.  390. '— Cbll.  tr.  p.  p.  1  I.  16,  c.  2.  *  Numidiut  MaxuUtanut  :  Coll. 
Hisp.  *  preeterilit  conciUit  :  ib.  ^  fiant  :  Ed.  Bas.  '  abesi  ab  ead.  •  emiserit  :  Ed.  Lugd.  1.  *  facere: 
Coll.  Hisp.  •  GenecUut :  ib.  •  Numidii :  ib.  *•  ticeat  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  II.  "  h^^b.  A.  307.  "  non 
eontuUo  :  CoH.  Hisp.  =s  C.  IIL  "  bab.  A.  506.  —  Coll.  Ir.'  p.  p.  S,  L  48,  c.  41,  42.  =  C.  IV.  «•  Imo 
Herardus  Turoneiisis  in  C^pp.  c.  59.  —  Bnrcb.  1. 18, c.  16.  Ans.  l.  H,  c.  10.  Ivo  Oecr.  p.  to,  c.  38.— cf. 
Cap.  Reg.  Fr.  L^,  c.  206.  =  C.  V.  *•  hab.  A.  591).  —  Reg.  I.  l,c.  109.  Burch.  1. 18,  c.  75.  Ans.  I.  U, 
C.  12.  ivo  Decr.  p.  15,  c.-2.     '•  GenecUut  :  Coll.  Ilisp.    ^  t>se  ;  Bohm. 


1559            DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XXVI.  QL^ST.  M.            1»» 

rtm  debemas  salubri  consilio  roborare.  Ab  iiniver-  A  dam  ad   eam  saccrdos  inTilalus  ventl,  oppressus 

4ts  **  episcopis  dicium  est :  Piacei  qiiod  sanctiias  infirmiute  obmuiuerit  ve!  in  phrenesim  fersos  ** 

-vcstra  necessario  nos  instruere  dignala  est.  fwerii,  denl  testimoniutn  qui  eum  audierunt.etac- 

C  VI.  Qni  metu  tnorlh  reconcitiaiur  condaleteent  cipiai  poBnilenliam,  ct,  si  coniinuo  creditur  moriln- 

$ine  communione  fXBnilentiiB  impleat  temput.  nis  ,   reconcilietur  per  manns  impositionem  ,   K 

Jtem  ex  Conciiio  Martini  Bracareiisis,  c.  82  **.  iitnindatur  ori   ejus  eiicliaristia.  Si  superrixeril, 

Si  quis  de  corpore  exiens  novissimiim  ei  necessa-  admoncatur  a  supradictis  testibus  petilioni  soa  sa^ 

riuro communionis  viaiicum expeiit,  non  ei  denegetur.  Ugfactum  f,  et  subdatur  statutis  pcenitenliae  legibus, 

Quod  81  in  desperaiione   posiius    posi  accepiam  quamdiu  sacerdos,  qiii  pienitenliam  dedil ",  proba- 

coromunionem  iterum  sanus  fueril  faclus,    tanlum  y^^i^^  i^^^  c.  78  :  §  I.  Pt^nitentes,  qui  In  infimii* 

oraiione  ■•  parliceps  sii,  sacramenlnm  «»  vero  iion  ^^y^  viaticum  eucliarisiiaR  acceperint  *•,  non  se 

accipiat,  donec  conslilulum  "  pajiiilenliac  impieal  cred;inl  absoiulos  sine  maniis  impositione,  si  supcr- 

iempus.<}ui  ergo**in  exitu  morlis  sunl,   et  desi-  viserint. 

deranl  accipere  sacramentum,  ciim  consiileniiionc  (^.  ix.  Ciiro  et  probatione  epitcovi  morientet  reean- 

et  probaiionc  episcopi  accipere  debenu  cilientur. 

C.  VII.  Stn«  manui  impotUione  pwnitentet  recedentet  B  ^'*'"  ^*  ^"*«»"<^  concilio.  c.  li  b  %i. 

de  corpore  recoiicilienlur,  De  his  vero  qui  recedunl  ex  corpore,  anliqiic 

Item  ex  Conciiio  Arausico,  c.  3  *^.  legis  regula  observabilur  etiani  nunc  ibi,  ut,  si  forie 

Qui  recedunl  de  corpore  poeniientia  ncrepta,  p.a-  quis  ^'  recedit^'  ex  ^^corpore,  necessario  vit;e  siiae 

cuit  sine  reconciliatoria  manus  impositione  eos  "  viaiico  non  defraudetur.  Quod  sl  desperatus  aliquis 

eommunicare  **,  quod  moricniis  sufficil  reconcilia-  recepia  communione  supervixeril,  sit  iiiier  eos,  qui 

tioni  *  secundum  difliniliones  Patrum  ,  qui   hiijus*  sola  oratione  communicaut.   De  ^'  omnibus  enim 

modi  coinmunionem  congrne  **  viaticum  nomina-  his,  qui  a  corpore  recedunt,  iii  iradendo  ^*  eis  com- 

verunl.  Quod  **  si  snpcrvixerini,  stenl  in   ordine  munionem  curii  ei  probatio  sit  episcopi. 

paenilenlinm,   iit  **  ostensis  necessariis  pcenilen-  C.  X.  Non  ett  neganda  reconcitialio  hit^  qui  temporg 

tia»  fructibus  legitimam  conimunioncm  cum  recon-  necettitatit  eam  implorant. 

dlialoria  manus  impositione  rccipiant.  §.  1.  Clericis  ''*"  ^^  Episcopus  ad  Theodorum,  ep.  LIXXIX, 

qiioqiie  ••  desitleraniibus  poeniientia  non  esl  ne-  **'•  ^^^  **• 

ganda.  §  i.  Similiter  "  subito  obmutescens  (proiit  "»»»  <1"»  ^"  tempore  necessilalis ,  et  in  periculi 

staiulum  est)  baptizari,  aiit  poenitenlkim  accipere  "'^cnlis   inslantia   praesidium  pieniientiae,  et  mox 

potcst,  si  voluniatis  praeteriifle  "  lesiimoninm  alio-  ^  **  reconciliationis  implorant.  nec  satisfactio  inier- 

riimverbisbabei",  aiiipraesenllsinsuonuiu.  §5.  dicenda  est,    nec  reconciliatio  deneganda,  qoia 

Amcnlibus  eiiam  »*  quaecunque  pietalis  suntconfe-  misericordia  Dei  nec  mensuras  possunius  ponere, 

renda  *'  sunt.  "^^  teinpora   defiairc,  apud   quein   nullns  patitur 

C.  VIII.  Atiorum  tettimonio  moriturut  reconciiietnr,  ^eina! «  niorns  ronversio,  dicente  Dei  spiriiu  pcr 

M  ohmifiiil  vel  in  phrenetim  vertnt  ett.  Prophelain  ^*  :  Qitum   convertut  ingemuerit ,  fMiic 

Item  ex  Concilio  Cartbaginensi  IV,  c.  76  ".  talvut  erit,  Et  infra.  §  1.  Qiiod  si  aliqiia  aegrim- 

Is  ^  qui  pcenilentiam  in  inflrmitate  petil,  si  casu,  dine  ita  fueriiil   nggravali»    ul  qiiod  paulo  anle 

NOTATIONES  CORRECTORDM. 
QuJSST.  VI.  C.  VII.  •  Reconciliationi  :  In  ori-         C.  X.  «  Ve;it/r ;  Sic  in  concilionim  editionlbos, 

Sinati  impresso  ac   manuscripto,  et  apud  Burchar-      ei    apud  Ivonem,  el  infra  de    pcen.   dist.   1«  r. 
am  et  Ivonem  legitur  :  conso/Aftont  * ,  aut :  conto-      Multiptex,  ln  codice  atilein  epistolaruin  cum  aliis 
latione.  D  S.  Leoiiis  opusculis  impressarum,  et  apiid  Burchar- 

C.  IX.  >>  Canon  hic  esi  ex  prisca  vcrsione,  qu?e      dum,    ei  in  plerisque  vetustis   Graliani   legi;ar: 
est  in  collectionc  Isidori,  et  ibi  est  numero  it, ;      venire  morat  **. 
f  nece  taiiien  et  apud  Dionysium  est  i5. 

QuiBST.  VI.  C.  V.  ^*  omiit6its  :  Edd.  coll.  o.  =C.  VI.  ^*c.  i2,  conc.  Nic.  ex  inierpr.  Mar- 
tini  Brac.  —  ex  conc.  Mariini  Papa»  :  Edd.  coll.  o.  **  in  or,  :  eaed.  pr.  Bas.  —  Bobm.  —  ora- 
iionit  :  Coll.  Hisp.  *^  nam  non  acc,  tacr,  :  Coll.  Hisp.  '*  irutitutum  :  Edd.  coll.  o.  *'  rero  : 
Ed.  Bas.  =  C.  Vll.  «^  bab.  A.  441.  —  Burcb.  I.  18,  c.  17.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  58.  ••  eit :  ColK  Hisp. 
—  Burch.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o.  **  commimtcan  :  Coll.  Hisp.  *  iu  ead.  ^"^  congru9nier  :  ib. —  Ivo. — 
congptentem  :  Burch.  "  Ut :  Coll.  Hrsp.  —  Burch.  Ivo.  '*  et  ut  :  Edd.  Bas.  Lugdd.  H,lll.  **  erga 
cantidernntibut :  Ed.  Bas.  "  abest  a  Coll.  liisp.  *'  aut  pr.  :  ib.  **  habeal  :  ib.  '^  et^  et  sequ. :  tmnt  : 
desid.  ib.  *"  reconcdianda vel  conferenda  :  Ed.  Bas.  =  C.  VIII.  **c.  20,  21.  Sutt.  eccl.  anl.— cf.  ad 
c.  9.  D.  18.  --Burch.  1. 18,  c.  iO,  23.  Ans.  I.  il,  c.  18.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  8,  10.  Polyc.  i.  8,  1. 1.  •'  Si 
auit  :  Ed.  Arg.  **  convertut  :  Edd.  coU.  o.  —  verba  :  vel  —  fuer,  :  absunl  a  Burcb.  et  Ans.  —  f  *^^^*' 
faclurum^  et  te  tubdiiutum  :  Burch.  Ans.  **  dederit  :  Edd.  coll.  o.  ^*  aceipiunt  :  eaed.  pr.  Ba5.  =  C  IX. 
^*  bab.  A.  325.  —  Reg.  I.  1,  c.  107.  Burch.  1. 18,  c.  6.  Ans.  1.  11,  c.  23.  ivo  Decr.  p.  13,  e.  31,  omnesex 
Dionys.  ^'  abest  a  Coll.  Hisp.  "  recedat :  Edd.  coll.  o.  ^^  de  :  £d.  Bas.  ^«  de  hit  omn.  tanun  :  CoU. 
Ilisp.  ^  tradeuda  —  commttRfone :  ead.  =  C.  X.  "^  Ep.  108,  (scr.  A.  452.)  Ed.  Baller.  —  l\tg.  1.  I, 
c.  108.  Burcb.  I.  18,  c.  4.  Ans.  1. 11,  c.  13.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  29,  (omnes  iisqiie  ad  {  1.)  —  Coll.  Ir* 
p.  p.  2,  t.  48,  c.  38,  39.  —  cf.  Disi.  4,  de  poen.  c.  49.  ^*  modum  :  Edd.  Arg.  Nor.  Ven.  I,  II.  Par.  — 
munut  :  Edd.  rell.  **  iu  Reg.  et  Edd.  Arg.  Uas.  Ven.  I»  "  Euchielem  propk, :  Edd.coU.  o.  |ir.  Arf. 
"      "^'  "  "        '0,  v.  lo,  1       ""^ 


Bus.  »or.  — cf.  Ez.  c.  50,  v.  lo,  sec.  LXX. 


^^                             DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAOSA  XXVI.  QU^T.  VI.                            150» 
|)osceban!  ^  s„b  praescnlla  "  sacerdolis  signiTicare  A  telur  socio  turpUudiuM  crimitns  /U  dignut  veniaex 

iioii  valcanl,  testimoiua  eis  fldelium  et  •«  circam-  detiderio  eacerdotit,  curtimiliier  nomil  dignu$.  r«. 

staiUiMro  prodesse  "  debebunt,  *uV  simul  »*  el  conciliatione  ex  desideno  epitcopi  qui  sacerdoii  non, 

pceniienti»,   ei  reconcilialionis  bencficium  conse-  negatmaculam  sui  reatus?  Item  morientibus  pani- 

quantur  ■%  senrata  Umen  regula  canonum   •■  pa-  (eniiam  negare  presbyteri  non  debent. 

t«rnorum  ■•  circa  eorum  personas,  qul  in  Deum  «^  l/m/«  Julius  Papa  ait  ••  : 

a  fide  discedendo  peccarunt.  C.  XII.  Reus  est  animarum  presbyter,  qm  pmnitentiam 

C.    XI.  JVon    respuatur    ejus  oblaiio,    qui    fesli-  morientibus  abnegat. 

nans  ad  pwnitentiam  saeerdotem    invenire  non  ^i  presbyter  poenitentiam  morieniibus  abnegave- 

P^'""'  rit,  reus  erit  animarum  ,  quia  Dominns  dicil  «»  :. 

Item  ex  Concilio  Epaunensi  ••.  Quacunque  die  conversus  fuent  peccator,  vita  vivei^ 

St   aliquis  *excemmunieatus*  •  fuerit   mortuus,  ^<  ^on  morietur.  Vera  enim  confessio  ^  in  ullimo 

qui  jam  sit  conreasus,  et  testimonium  habet  bo^  lempore  esse  potest,  quia  Dominiis  non  solum  teni- 

nam,   et  nou  poterat   Tenire  ad  sacerdolem,  sed  P^ris,  sed  etiam  cordis  inspector  esl,  sicut  lalro  •• 

pracoccnpavii  euin  mors  In  doino  aut  in  via,  faciant  "nius  momentl  poeniteniia  meruit  esse  in  paradiso 
pro  eo  parentes  ejus  oblaiionem  ••  ad  altare,  et  dent  ^  >"  ^^^  ultima  confessionis. 

redemtionero  pro  capiivis.  item  Coelestinus  Papa  ait  in  epist.  II  ad  Episcopos 

Gratian.  Ecce  quod^  episcopo  prffcipienlef  poeni-  Gallim  •• ; 

Untes  de  oecuitis  peccatis,  sive  tn  periculo  eonstituH  ^*  ^ll^*  I^cenitentia  morientibus  non  est  deneganda^ 

per  presbyterum  possunt  reconciiiari.    %   i.  Sed  si  Agnovimus  ^  poBnitenliam  morientibus  denegari, 

neeessiiate  mortis  peecator  urgetur,  et  epiuopus  ita  nec  illorumdesideriis  annui,  qui  obitus  sui  tempore 

remotus  est^  quod  presbyter  eum  eonsulere  non  possit^  hoc  animae  so«  cupiuot  remedio  subveniri.  Horre- 

negabitur  panitentia  morientifet  bjeneficium  recon-  inus(rateor)  lanue  impielaiis  aliquem  inveniri  ••,  ut. 

eiiiationis  nonpressiabilurpcenitenti,  qvem  convenum  de  Dei  bonitate  ••  desperel,  quasi  non  possit  ad   se 

Ihus  reeipit  ad  veniam,  juxta  illud^* :  In  quacunque  quovis  lempore  concurrcnii  siiccurrere,  et  pericU* 

hora  peccator   coiiversus  ruerit  clc,  et  tfem  •' :  tantem  sub  onerepeccaiorum  bominem  redimere ',. 

Gonveriimini  ad  me,  el  ego  qonvertar  ad  vos,  ec-  quo  se  *•  expediri  desiderat  et  liberari.  Quid  ^*  lioc, 

etesia  sibi  reeoneUiare  negligetf  quem  Deus  intu$  rogo,  aliud  est  quam  roorienti  mortem  adderc,  ejus* 

euscitttvU  eeclesia  foris  absolvere  contemnet  ?  damna-  que  animam  sua  crudeliute,  ne  absoluta  e88e1)6ssit». 
bitabsentia  episcopi  quem  gratia  divince  prasenlicB  ^  occidere  ?  quum  Deus  '•  ad  subveniendum  paratissi- 

Ulustrat  per  tavaerum  regenerationis?  Morituris  suc'  mus  '*,  invilans  ^^  ad  poenitentiam,  sic  promlttat  '•^ 

eurriiur  etiam  a  laicis,  si  presbyteri  desunt.   Cur  peccaiori  ^^  Mnquiens*  : /n  ^Kacun^u^  <fie"*con- 

ergo  beneficio  reconeiUationis  per  presbytefum  ei  sub»  versus  fuerit,  peccata  ejus  non  imputabuntur  ei  * ,  et 

venirinon  poterit^  si  contigerit  episcopum  deeue ?  si  iterum  ^*  :  Nolo  morlem  peccatoris^  sed  tantum  '• 

suundum  Augustinum  qui  agens  in  extremis  confi-  converiaturf  et  vivat,  Salulero  ergo  homini  ••  adimit 

NOTATIONES  CORREGTORUM. 

*  Poseebant :  Quae  sequnntur  emendata  sunt  ex  Verum  in  Codice  canonum  impresso  el  uno  maiiu- 

aliquot   manuscriptis  bratiani ,  ei  ipso  orlginali,  scripto  inter  decreta  Coelestini   num.  45.  logiiur  : 

quiiin  in  vulffatis  paulo  aliter  haberet.  •  perdere.  In  recentiori  autem  Coloniensi  concilio- 

C.  XI.  •  kxcommunicaius  :  Addiiaesivox  istaex  D  ruin  edilione,  itenique  .apud   Burchardum  et  Ivo- 

caeieris  rollectoribus.  nem  est :  pondere  ' ,  quo  se  ille  expediri  deeiderat^ 

G.  Xni.  f  Redimere  :  Sic  etiam  est  in  manuscri-  liberare* 
piis,  et   in  vetustioribus  conciliorum  editionibus» 

QuiCST.  Vi.  C.  X.  ••  sub  praisenti  —  testimonio  :  Edd.  coN.  o.  •*  abest  ab  oris.  ap.  Ball. ,. 
CoII.  Ilisp.  et  Ed.  Bas.  •'  tesiimonium  prod,  debebit  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  ••  add.  :  tffineit :- 
(^oll.  Ilisp.  —  Edd.  cotl.  o.  —  sequ.  :  et  :  abest  ab  Edd.  coll.  o.  pr.  Bas.  "^  consequentur  :  £d. 
Btis.  ••  sanctorum  can.  :  Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  ••  nbest  a  Coll.  Hisp.  "  Dominum  :  ead.  —  in^ 
dominica  :  Ed.  Bas.  —  a  dominica  :  Edd.  Lugdd.  II,  III.  —  a  Domini  :  Edd.  rell.  =  C.  XI. 
••  Inio  ex  poen.  Roniano,  qiiod  est  ap.  Ilalitgarium,  c.  tO,  I.  6.  —  Reg.  I.  2,  c.  456.  Bureb. 
I.  ll,c.  51.  Ivo  Pau.  1.  5,  e.  120.  Decr.  p.  U,  e.  114. —  in  Ed.  Bas.  allegniur  ex  Hisoalensi.  —  in 
Pnn.  I.  V.  ex  conr.  Narbonetisi.  **  oblaliones  :  Ed.  Bas.  ••  Ezech.  c.  18»  v.  i7.  •«  Mal.  c.  3,  v.  7. 
==  C.  Xll.  ••  Haec  est  rutlis  eoruni  summ:i ,  qux  ap.  Coelest.  in  ep.  ml  Epp.  Galliae  legunlur, 
(cf.  cap.  sequ.)  —  Legitur  iii  paeitit.,  qiiod  lanqnain  sextnin  llalilgnrii  librum  edid.  Canisius  in  Lecil. 
:ihU  t.  2.  —  Burch.  I.  18.  c.  21.  \vo  Decr.  p.  15,  c.  43.  Pclr.  Lomb.  Senl.  I.  4,  disl.  20.  ••  Ezech. 
c.  18,  V.  27.  ••  conversio  :  Poen.  cit.  —  Burch.  Ivo.  ••  Luc.  c.  23.  —  C.  Xlll.  ••  scr.  A.  428.  —  Rab, 
poen.  c.  38.  Ans.  1.  11,  c.  20.  (oniissis  verss.  f  Horremus  —  Uberari  et  :  Vera  —  revelari).  Rurch.  I.  18, 
e.  22,  el  c.  1.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  44,  et  r  26.  •^  Cognovimus  :  Ed.  Bas.  ••  reperiri  :  Coll.  Hisp.  — 
Burcb.  Iv.  —  Ed.  Bas.  ••  pietate :  GoU.  Ilisp.  —  Burch.  Iv.  *  itn  Goll.  Hisp.  —  Burch.  Iv.  '•  se  velte  : 
Kdd.  coll.  0.  V'  add.  :  ergo :  Ed.  Bas.  ^*  Pominus  :  Edd.  coll.  o.  ^*  ut  parati  simus  :  Eil.  Bns.  ^^ 
invitet :  ead.  —  invitat  :  Edd.  reli.  '•  promitlU  :  Ed.  Bas.  —  promiltens  :  Ed<l.  rell.  —  proctamat :  Burcli. 
'•  Veccator,  inquit  :  dW.  Hisp.  —  cf.  Ezecb.  i\  33,  v.  15.  "  Ima  :  Edil.  coll.  o.  '•  Ezecli.  c.  18, 
V.  25.  '•add.  :  ut  :  Coll.  Hisp.  —  Burcb,  Ivo.  —  Bohni.  —  vt  magis  :  Edd.  coll.  o.  ••  hominum: 
i*£il.  pr.  Bas*. 


I5K5                             DECRETI  PARS  SECIjNDA.  CAUSA  XXVI.  UUiEST.  \II.  15C4 

4ttiM|uis  inorlis  tentpore  'sperauin*  "  poenilenliam  A  C.  I.  7n  perieuto  eontiiinti*  poittiieHtiamaniiiunoH 

"  denegarii  •»,  ei  desiHsral "  .lemisericordia  ••  Dei,  "'  i^V^nenda,  ud  innoteteenda. 

qui  «um  ad  subvenieudum  morlenU  sufflcere  vel  iii  *•>  "^*™»'»  "»  P<"«"'»  '"•■^»  P"'"»  *  I*'  «»'*- 

nMm.e«to  posse  non  credii  -.  Perdldissei "  lairo  in  »'»?'"««•  «»"'•  J»«l«'««*»  f '  «»'»•'«»«•  peecum.m. 

eruce  pr«mium  »d  Chrisli  dexteram  pendens.  sl  "••'  "•"«"  »"'»  "»?«»«"•»•  ?«»•»«'"«  P«n!«e«'». 

illam  unius  hor»  p<Bniieniia  non  juv.sset.   Quum  '^  »nnotescenda,  ei  cum  am.con.m  orat.oi..b..s  «t 

esset  in  pesna,  p<E..iluii.  el  per-  unius  sermonis  «'««'"osyn»""".  ""«•'«  pondus  pc»lie«t.«  soble- 

professio..em  habitaculum  paradisi  Deo-promit-  '*""'•""•.   «'    "  torw  m.Braverint.  ne  obl.gati  » 

•ente  promeruil.  Vera  ergo  ad  Deum  conversio  in  <•»?•»»'"•»''«  «  fo»»»"-»  '".«  flant  al.e«i.  A  qno 

mUmis  positorum  mente  potius  est  a»Umanda  -  perwulo  sl  d.v.n.lusereplus  convaluerll  p«nileBt« 

quam  ••  icmpore.  propheta  hoc  talilcr  asserente  ":  "'•«'•""  »  ""^«««'e  *  «'•"  '"»P«'Wm  <»««<«c«ler  ob- 

Qu«m  «on»*r.«  ingemueri»,  lunc  talvus  eri».  Quum  "'!*!'  f  "^«'>  •"^""•»'""  '"•««f"»»»*"'  eano«ic«... 

ergo  sit  Dominus  cordis  inspecior.  quovis  tempore  "•  '"'» J'"'!'»  P'«»»"»  «'•"*'  "*»»"'•  ""«'«nil^» 

..««  est  deneganda  ptenitentia  postuUnii.  quum  et  co..s«laiK)nib..s  ecclcslaslicis.  sacra  unctione  oiei 

ille  -  se  obliget  judici.  cui  oceulta  omnia  noveril  •*  """«^'     '  «««"»*:'"  »'»'"'»  *  »a»ctonim  P«tmm 
revelari                                                                   B  commiiiiionc  ▼lalici  refichinliir  . 

Gratian.  Cui  auum  pteniUnlia  uon  negatur .  nec  ""  '''l'*  ^"''''"\  *'"*  ""  >"•  *"•«'•"  1^'"* 

reeoneiliatio  «W  .<«.«9<.»<<a  «I.  /«co««/<o  ergo  epi-  "  P"''*""»'"^»  «^*»"<»  '«"P»™  F«l'«»««  -m- 

»«<»o  peenilenlem  pretbyler  reeoncitiare  non  debel,  !^. ",***„             ivvirn     ,   .»r.»     j  «• 

«i«-  «/«•«.«  ««««7«,  coqa,.  ""''' ^  ^'^  'P-  ^■^^^"'  "■  "^'^'  •"  *'*^ 

Pnrfe  in  Carthaginensi  Concilio  III,  c.  52,  ,.  ..    „      "^  «»"»«»/«•».  «•«•»: 

1    ..     t«  .  C.  II.  Pr<rwiiMii»m  «rfriuio  pr<r^9««(Nr  ImfMra 

«...,.           .  jMNiitBrfini». 

Se^LiSrnt  Sr  riTcoJirito;  ^empora  p«ui.«di..i.  habiU  moder.Uo«e  eo-Mi- 

dtbet.                                                 "  tueuda  sunl  luo  judicio»  proul  conversorum  aniM§ 

Presbyler,  inconsuJio  episcopo,  noo  reconciliei  perspexeris  esse  devoios«  pariier  eliaiu  habeas  * 

pieniiemem,  uisi  absenle  episcopo  uiiima  **  neites-  aet^ii»  MntHs  iDiuilum»  ci  periculorom  quoruuicun* 

aiias  ^  cogaL  Cujuscunque  *autem*  piBniienlis  po-  4ue»  aul  aegriiudiiiis  ^  respiciens  *  necessiuies.  la 

lilicum  el  vulgaiissimumcrimen  esl,  quod  universam  auibus  si  quls  iu  gravller  urgealur,  ul»  dom  adboc 

coinmoverii  ecdesiam  «,  anle  absidam  »•  manus  ei  panilci,  desaluie  ipsius  despereUir,  oponel  ei  per 
imponaiur.                                                            C  sacerdolaiein  necessiludiiiem '  coiniuunionis  graiia 

—  subveiiiri. 

ODJESTIOVl].  ^*  ^'^'  ^^  ^f^iitat  criminiB^  et  eontritio  ptemUntiwm 

*  in  taiUfaciioM  imponenda  a  iacerdote  coiistde- 

GRATIANUS.  retur. 

I.  Pars.  De  tempore  vero  gatitfaelionis^  an  tit  tm*  Item  Nicolaus  Psipa  '*. 

ponendum  moriiurit^  Tlieodorus  Caniuariensis  arcbi-  De  bis  vero,  qui  pro  criminibus  pcenilentiaro 

•piscopus  in  PeeniUntiali  tuo  ita  difinit  > :  egeruni  *\  el  ad  ciogulum  n.iliUse  reveclunlurt  eoo* 

NOTATIONCS  CORRECTORUM. 

C.XIV.  ^Eccletiam:  Anlea  eral  :  urbem'*,  Eineii-  dum  baptitmum  vel  metu  coaeli  tunt  uel  erroretra" 

daium  esl  ex  plcrisquc  concilionim  edilionibus,  ei  ducti^  et  nunc  te  contra  catkoUea  fidei  taeramenium 

doobus  coiiicibus  Valicanis,  ei  Soriensi  regio,  el  egitte  agnotcunt^  ea  cuttodienda  ett  moderatio^  qua 

Rurchardo  et  Ivoiie.  In  recentiore  aulem  Coloniensi  in  tocietatem  nottram  non  nisi  per  peBmlentite  teme* 
editione  esl :  quod  univerta  eccletia  noverit.               D  dium  et  per  impotitionem  epitcopatit  manut  eommu" 

QuAST.  VII.  C.  II.  •  In  epistoln»  ei  apud  Bur-  nionit  recipiantunitatem^temporitpaniiudinit  habiia 
chard.  el  Ivonem  bxc  anlecedunl :  Hit  vero,  de  qwbut,     moderatione  tuo  conttituenda  judicio^  pront,  ei]C«. 
dilectio  tua  not  credidit  contuleudot^  qui  ad  iierm- 

Qoj:st.  VI.  C.  Xlih  ■*  aliest  aColI.  Ilisp.  et  Burcb.  Iv.  *'a(id. :  tibi :  EdiJ.  niK.  o.  **  denegai :  cxd.  pr«, 
Bas.  ^^detpere^m  :  CoU.  llisp.  —  detperaverit :  Burcb.  Ivo.  —  Cd.  Bas.  <  detperet  :  Edd.  reil.  *'  cte^ 
mentia  :  CoU.  Hisp —  Burch.  Ivo.  **  credidit ,  Burcb.  Ivo.  —  crediderit  :  Cd.  Bas.  '*  add.  :  «n>ai€  ; 
Edd.  coll.  o.  pr.  Arg.  —  cf.  Luc.  c.  23.  ^  pro  —  confetsione  :  Edd.  coll.  o.  "*  eo  :  e»d.  **  exitti- 
mani/a  :  Edd.  Arg.  Bas.  **  qon  :CoU.  Hisp.  **  Ezech.  c.  18,  v.  53.  **t7/i:Coll.  Uisp.  —  Burcb. 
—  Edd.  Arg.  Bas.  «^  notuerit  :  Ed  Bas.  =  G.  XIV.  "  hab.  A.  397.  —  Burch.  I.  19.  c.  40. 
Aiis.  I.  ii,c.  21.  IvoDecr.  p.  15,  c.  4.  —  Peir.  Lomb.  ib.  '*abcsl  a  Coll.  Hisp.  ei  Biirch.  Aiis.  Iv. 
*^  necettitate  cogeute :  ib«  *'  ila  Cdd.  colL  o.  **  add. :  t.  e.  airium  (ante  atr.  :  Cd.  Bas)*  ecdcMv  : 
C'!d,  coll.  0. 

Qujv.sT«  VH.  C.  1.  *  Non  est  iiiler  rragro.  Thcoilori  ap.  Petil  el  D^Aclierium.  -*  Burcb.  I.  18,  c.  14. 
Ivo  Decr.  p.  15,  c.  36,  Pcir.  Loiiib.  lib.  4,  disi.  20.  *  tuo  confettore:  Burch.  Ivo.  *  animati  :  iid.  ^ 
canonica  ttat.  :  Ed.  Bas.  =C.  U.  »  Ep.  159,  (scr.  A.  458.)  Eil.  Baller.  —  Burch.  I.  4,  c.  48.  Coil.  tr.  p. 
p.  1, 1.  43,  c.  32.  Ivo  Decr.  p.  i,  c.  242.  Polyc.  I.  3.  1. 10.  *  habentet :  Burch.  Ivo.  —  Cdd.  coll.  o.  ^ 
«^riiiK/inaim :  Coll.  Hisp.  (iiec  unien  Baller.)  —  Burcb.  Iv.  —  Edd.  coll..  o.  '  retpicientet :  Burch.  — Edd. 
coll.  o.  ~  ditpicientur  :  Ivo.  *  totlicitudinem  :  CoU.  Hisp.  el  Baller.  —  Burch.  Ivo.  —  Edd.  coll.  o. 
:=C.  III.  *^  Ex  ep.  ad  Rudulphum  Biluriccnseui  scr.  A.  804.  —  CoU.  ir.  p.  p.  I,  t.  62,  c.  1}%.  **  «c- 
funt  i  wi^.  »  LIJ  H.ib. 


t'03  DFXKETl  PARS  SECUNDA.  CAUSA  WSL  QUiEST.  VIL  1396  • 

•lAl  eos  eontra  taeraa  regulas  agere.  Verum  quia  A  leges  iiij[unga(.  NegligeDtioret  vero  paiiiienlM  lar 


crimiiia  non  xqualia  sunt,  perbibesque  alios  horum 
propter  nimiam  bebetudinem  in  desperationein 
cecidisse,  alios  ob  boc  ad  paganos  fugisse :  tibi  boe 
coinmittimus  decernendiim ,  nimtnim »  qui  loca 
cl  tempora  religionis  ^*  illius,  et  modum  culp.T» 
nec  non  el  peenitentiam,  et  gemitus  hominum  ad 
confessionem  venientium  oraesens  positus  insplcere 
vales. 

C.  IV.  De  $odem. 
Item  ei  Concilio  Laodicensi,  c.  1.  '* 
His,  qui  diversorumpeccatorum  lapstis  incurrunl, 
«t  oratione  ^,  confessione  ac  peenitentia  malorum 
•uorum  perfectam  conversionem  ^^  deraonstrant  pro 
qualitate  peccaii  ptBnitentl»  tempus  atlribuendum 
esc  propier  misericordiam  et  bonitatem  Dei.  Qui  ergo 
biijusmodi  sunt  revocandi  et  ad  communionem  sunl 
applicandl. 

C.  V.  EpUcopt  arbitrio  pro  qualilate  peccati  pmniten* 
tias  tempora  diuribuantur, 

Item  ex  Conciilo  Carihaginensi  111,  c  31  "• 
Poenitenlibus  secundum   diflerentiam    peccato- 
nim  episcopi  arbitrio  poenitentix  tempora  decernan- 
tur  »•. 

C.  VL  Sine  personarum  acceptione  imploranti  posni- 
leniia  detur. 

Item  ex  Coiicilio  Carlbaginensi  IV,  c.  74.   [75,  80, 
82.81,64,79]". 
Sacerdos  poenilentiam  imploranti  absque  perso-  c 
iiarum  **  acceptatione  ^'  pcenitentiam  **  secunduin 


dius  reconcilienlur  *^  Oinni  lutem  '*  lempore  je|u* 
nii  manuspoenitentibus  a  sacerdoiibnsimponantur. 
Diebus  autem  remissionis  poeniientes  genua  flectant 
*\  et  mortuos  in  ecclesiam  «  afferant  *^,  et  ^peliant. 
Die  autem  dominico  '  non  jejunent.  Mam  qui  domi- 
nico  die  studiose  jejunat  non  crediiur  esse  cathroliciis. 
Poenitentes  vero,  qui  leges  poeniteniise  aitenm 
exseqnuntnr,  si  casu  in  itinere  vel  iii  mari  fue- 
rint  mortui,  ubi  eis  subveniri  non  potest*',  ine- 
moria  eoruin  et  oblatlonibus  et  orationibus  cotiw 
mendctur. 

Unde  in  VIII  Synodo  tegitur  •  <•: 

C.  VO.  Tempui  peenitenticB  pro  quaiitate  peccati  im^ 

pendatur. 

B     Pro  qualitate  delicti  tempus  poeniienti»  impeii^ 

datur. 

C.  VDI.  Tempui  et  modui  pcenitendi  delinquemibui 
vraaidentium  imponaiur  judicio. 

Item  f  ". 

IIoc  sil  m  judicio  positum  eorum,  qui  prxsutit, 
vei  quanlo  lempore,  vel  quali  modo  poenitere  de- 
bcanl  qui  delinquunt.quia  xlas  et  **  cruditio  imiltuin 
liaberi  Hicit  difTerentiatii  poeiio!. 

III  Pars.  Gratian.  Quo  a/fectu  pcsniientefn  tusci' 
pere  et  impainileiitem  abjicere  debeamuij  ex  ebdcni 
Synodo  ecidenier  oitenditur,  quum  dicitur  >  ** : 

C.  IX.  iKiimo  caritatii  agectu  pcenitentem  debemui 
iUicipere, 

Poenilentem  ex  conle  ita  oporiet  suscipl,  sicut 

Dominus  osiendil,  ouum  dicit,  ouia  convocavii  '* . 


NOTATIOiN£S  CORRECTORUM. 

C.  IV.  ^  Oratione  :  Kst  ir/90ff«KpTfpot}vr«c  Tq  np^9» 
iy>XV  "^^  i(ofic>07^o-ift>c  xeee  fMTavoiaCtquod  Dionysius 
verlit :  et  peneverantei  in  oratione  confeaionii  et 
pcenitentia:  *  ,  cujus  versio  propiiis  accedit  ad 
verbagrxca  etiain  in  ceteris  bujus  capilis  pariibiis, 
qiiain  prisca ,  quauivis  in  liac  etiani  sententia 
cunslet. 

C.  VI.  0  lneccleitam:^n  recenliore  Coloniensi  con- 
cJiorum  editione  legitur :  ecclciia  afferani.  In  anti« 
qiiioribus  vero  editioiiibus,  et  diiobiis  Vaticanis  co- 
dicibus  sic  babet  integer  locus  :  morf iioi  eccleiice 
pctniienlei  efferant  et  iepeliant  '^ 


cit:inlur. 

C.  VIII.  r  Capul  Itoc  babelnr  in  libtllo  R.  Basilil 
de  inslituiis  monacboruin,  Rufiiiio  iiilerpref^,  c.  1K>. 
Ibi  eniin  nltiina  interrogaiio  est  baec:  Qualibui  cor- 
reptionibui  uti  oportet  inter  frairex  ad  emendationem 
eorum  qui  delinquunt?  Responsio:  Hoc  iit  injndieio 
poiitum  eorum^  qui  prceiunt,  rel  quanto,  eic.  Iiaqu<i 
ex  iiiterrogatione  et  responsione  coiifectum  esi  boc 
capui,  sici|t  et  duo  sequentia,  qua^  apud  eundeui 
Riifliiium  leguntur. 

C.  IX.  s  Burchardus  et  Ivo  citant  ex  dictis  Basilii 
episcopi,  et  in  regulis  illius  brevloribus  nuinero  8, 


«1  Die  auiem  dominico :  Pro  bis  usque  ad  vocem  :  |v  est  senlentia  hujus  capilis,  quod  lainen  acceptuiii 
catiiolicuit  in  can.  64.  baec  leguiitur  :  Qui  dominico  videiur  ex  cap.  24.  ejiisdem  libelli  de  insiitulls  mo- 
die  itudioie  jejunal  non  credaiur  catholicui**\  iiacliorum.  Ubi   secunda   inierrogatio  sic  babet  : 

C.  VII.  «  Videri  potest  siimluin  ex  regiilis  bre-  PcBiiitenfes  ex  corde  quomodo.  debeni  iUicipi,  paterf 
vioribus  B.  Basilii  c.  106.»  quod  notatum  aliiii  licspoiisio  :  Sicui  Dominui  osienditt  quum  dirt/,  ^iii 
esl  eveuire  in   iis  capjtibus,  qu;c  ex  Vlll.  synoda      couvocavit,  etc. 

Qd^st.  VII.  C.  III.  '*  retfionii  :  ih.  --  Bobni.  =r:C.  IV.  '«  hab.  inter  A.  347,  et  381.— Burch.  1.19. 
c.  41.  Ivo  DtMT.  p.  15,  c.  56,  ex  Dioiiysio.  *  orationi  initfint^confenioni  et  potnitentite  —  demomtrflntei  : 
ColL  llisp.  *^  conversationem  :  Edd.  coll.  o.  =  C.  V.  *'  bab.  A.  397.— Reff.  1. 1«  c.  301.  Burch.  1.19« 
c.  4».  Coil.  ir.  p.  p.  «,  I.  17,p.  ^l.  Atis.  II,  c.  21.  ( ex  pcenit.  Rom. )y\o  DeCi-.  p.  15,  c.  3.  **  decer* 
nfttUtr  :  Ed.  Bas.  =  C.  VI.  »»  r.  18.  19,  63,  67,  66,  17,  ifi.  Slatt.  eccl.  ant.  —  cf.  ad.  c.  9.  D.  t8.  — 
Ueg.  1.  1,  c.  502,  508.  Biirch.  1.  19,  c.  35,  38,  (nicrque  usque  ad  :  reconc.)  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  6,  7,  12, 
13,  II,  (omissis  vors.  :  Omni,  el  Die—cathol.)  *•  penome  :  orig.  —  Coil.citt. —  Edd.  Arg.  Bas.  ■•  ac- 
cepiione  :  orig.  —  Coll.  citl.  —  Edil.  coll.  o.  —  Bohm.  ••  pcenitentia  tegei  :  orig.  --  Coll.  citt.  ■*  reci- 
piantnr  :  orig.  "  abesl  ab  rod.  — eiiam  :  Edd.  coll.  o.  "  re/tectant  :  Bohm.  **  ita  orig.  ap.  Baller., 
Coil.  llisp.  et  Ivo.  —  eccleiia  eff.  :  Ed.  Bns.  '^  auferant :  Ed.  Nor.  **'  ita  orig.  ap.  Baller.  et  Coll. 
Ilisp.  ■•  poiuii  :  ib.  —  po«tl :  Ivo.  —  Ed,  Bas.  —  verba  :  ubi  —  pot.  non  siinl  in  Ld.  Arg.  =  C.  VII. 
**  liiio  ex  Hasilio,  cui  seqq.  etiam  cnpita  (usqiie  ad  c.  II),  rereruiitur  in  :icceptuin.  (cl'.  Corr.)  —  Coll. 
iv.  p.  p.  2,  I.  14.  c.  9.  =  C.  VIII.  *^  Coll.  ir.  p.  lib.  c.  10.  "  ad  erudiiionem  :  Edd.  coll.  o.  =  C^  IX. 
"  Coll.  ir.  p.ib.  c.  II.  Reg.  I.  1,  e»  321.  Burcb.  19,  c.  39.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  35.  **  convocavi  —  wicoi: 
Eltl.  coll.  0.  —  Ltic.  c.  1.-^  V.  6. 


«65                             DECRETI  PARS  SECUNDA.  CAUSA  XI VI.  UUiCST.  VII.  I5C4 

^wMiuis  iiiortis  lempoK  'speraiam*  "  poenilentiani  A  C.  1.  /n  perieulo  eotuiiMit  petniieniiee  a»aniiiat  non 

-  denegaril  •».  et  d.«,ierat "  dejnisericordia  " Dei,  «'  imponend*.  ud  innoteteeniu. 

qui  «um  ad  aubvenieudum  morienii  sufflcere  vel  i.i  *»» «"«™«»  «"  P«''«"'«  "»'«•  P»""»     I*'  '»'*- 

n..me»toposse  non  credii  ••.  Perdidisset "  latro  in  ^1'^'^' P"r«  Inqmrend.  est  eonfessio peee.ton.m. 

eniee  pr»mium  .d  Chrisii  dexteram  pendens.  si  «»•»•«•»«  •"'»  ««npooenda  q«int.Us  peen.ieni».. 

illum  unios  lione  posnilentia  nou  juv.sset.  Quum  *f  tonolescenda,  et  cum  a»..eorum  orat.oRib..s  «t 

essei  in  p<Bn.,  p<E.,iiuii.  et  per"  unius  sermonis  e»ee;"Osynarnm  sind..s  pondu.  pfl«,ltent«  soWe- 

professiouem  babilaculuin  paradisi  Deo  *'  promil-  '.  ........ 

•^    .  ..    ,,  1  1^^ ^««^— :^  :«  comniuuione  et  conaorlio  ?eni»  fiant  alieni.  A  qiio 

lente  promeruii.  Vera  ergo  ad  Deum  conTcrsio  in  .......  .      ,  ,    ^. 

...    .         ..  .   ^^.-  «  ^«.  «.,.:«.««j«  ••  periculosidiviniiuserepittsconvaluerll,  poBnlleniwe 

vUimis  posiloruin  mente  poiuis  est  seslimaDda  **  *^    _,  .  .      .   ..^. .  .... 

...  I   .    I      .  i*.     ^  .^      .»••  modum  a  sarcdrdote*  sibi  imposiiam  diligcnler  ob- 

quam 'Mempore,  propheia  hoclalilcr  asserente**:  .  ^   ,  ®       . 

Quum  convertut  ingemuerit,  tune  tuhut  erit.  Quum  ""*!'  "  "^  »««^""«»""'  •"«'onutem  eam»...c«... 
ergo  sil  Dominus  cordls  inspector.  quovis  lempore  "•  '""  J""."»  P»»»»*"  «  »"*>  "*»""'•  «•»"•»'•«• 
.10,.  est  deneganda  pceniienii.  posiulanii.  quum  «i  «»"8'»>auonib..s  ecclcsiaslics.  Mcra  unciione  olei 
ille  -  se  obliget  judid.  cui  oceulta  oninia  noveril  •»  '"""«^"  . '  »"""«'".™  •"'"»»  *  •»••«»0""»  P*'""» 
revelari  B  «"nwntone  vialiri  reflchntnr  . 

Gn.lian.  Cui  uutem  pcenitentia  non  negalur .  nee         "'  *'""  G""»"-  /'•«  •^ro  pro  qualUait  paeeati 

reeoneiliatio  titi  deneganda  ett.  Incontulto  ergo  epi-      "  P'«'«'"«"««  "!>-»''  '«"»«»"•  F««"««'<«  -«««r- 

•«090  pflfMileni«m  prwftjlw  re«on«7ior«  non  d«*.l.      !!f*,V""o  fwi/ii     i   irr,«-     j  «• 

«««/«•«.«««««,/a.  co/«^  i;«rf«LeoPapa«^  LJflCVJi.o/.  LXXlX.ad  N.e,- 

Vnde  iu  Carlhaginensi  Concilio  III.  c.  52.  ,.  .     „      '*"•  *»«•«»'«•».  «•«••: 

•    ■.     ,(  .  C.  II.  PrKtidenltum  arhitrio  preefigmnlur  Umpara 

„    ,.„    .  .      lejuBr      .  pflwitudiiii.. 

SiiL&  u«  SSr  Sr  "coJirX'  Tempora  p«uit.di„i.  babiu  moderMione  eoiuti. 

dsbei.                                                 '  tueoda  sunt  tuo  JHdicio*  prout  conversorum  anlM§ 

Presbyter,   inconsulto  episcopo,  noo  reconciliet  perspexeris  esse  devotos,  pariter  etiaiu  habeas  * 

pieniientem,  nisi  absente  episcopo  ultima  **  nec4»-  aetatis  senilts  iDtuitum,  ct  periculorum  quonimcun* 

siias  •'  cogat.  Cujuscunque  •auiem*  piBniientis  pu-  ^"«t  *«l  agriiudinis  »  respiciens  •  necessiuies.  la 

blicum  eivuigatlssimumcrimen  est,  quod  universam  auibus  si  quis  iu  graviter  urgeatiir,  ut,  dom  adhac 

coinmoverit  ecclesiam  «,  anie  absidam  ••  manus  ei  P«nitet,  de  salute  ipsius  despereUir,  oportet  ei  per 

imponatur.  C  s^cerdotaiem  oecessitudiiiem  •  coiniuunioois  gratia 

—  subveiiiri. 

ODJESTIOVlIo  ^*  '^^'  ^'  i^aliias  crimum^  et  contritio  pcemieniiwm 

^                            -  *  in  iatitfactione  imponenda  a  iacerdoie  connd$- 

GRATIANUS.  reiur. 

I.  Pars.  De  tempore  vero  iatisfaeiionis,  an  sit  tm-  Item  Nicolaus  Psipa  **. 

|ioiieiii/ttin  mon<«rii,TheodorusCantuariensisarchi-  De  his  vero,  qui  pro  criiuinibus  pcenitenliaro 

•piscopus  in  Pcsnitenliali  sno  ita  diffinit  ^ :  egerunt  '*,  et  ad  cingulum  n*iliti«e  revertuntur,  eon* 

NOTATIONCS  CORRECTORUM. 

C.XIV.  <  Ecc/estam  :Anlea  erat :  urbem"*.  Eineii-  dum  baptismum  vel  nietu  coacti  sunt  vel  erroretra* 

datuin  est  ex  pierisquc  eonciliorum  editionibus,  et  ducti,  et  nunc  se  conlra  catkolica  fidei  sacramenium 

doobus  codicibus  Valicanis,  et  Soriensi  regio,  et  egisse  agnoscunt ,  ea  cuutodienda  est  moderatio,  qua 

Rurchardo  et  Ivoiie.  In  recentiore  autem  Coloniensi  in  societatem  nostram  non  ni$i  per  pcsmleniice  reme* 
cditione  est  :  quod  universa  ecctesia  noverit.               D  dium  et  per  imposiiionem  episcopalis  manus  commu" 

QvMsr.  YII.  C.  II.  *  In  epistola,  et  apnd  Bur-  nionis  recipiantunUatem^temporispcsttiindinii  habiia 
cbard.  et  Ivonem  bxc  antecedunt :  fit«  vero,  de  quibus,     moderatioue  tuo  constituenda  judicio^  proni,  eijC*. 
dilectio  lua  nos  credidit  consuleudos^  qui  ad  iiersn' 

QoiEST.  VI.  C.  XIII.  ■»  aliesl  aColI.  Ilisp.  el  Burch.  Iv.  •»add. :  sibi  :  Edd.  nill.  o.  "  deuegal ;  caed.  pr., 
Bas.  ^  despernoit  :  Coll.  Ilisp.  —  desperaverit :  Burch.  Ivo.  —  Ed.  Bas.  -  desperet  :  Cdd.  rell.  •*  cle^ 
mentia  :  Coll.  Hisp.  —  Burch.  Ivo.  ••  credidit ,  Burch.  Ivo.  —  crediderit  :  Ed.  Bas.  •*  add.  :  utique  : 
Edd.  coll.  o.  pr,  Arg.  —  cf.  Luc.  c,  23.  ••  pro  —  confessione  :  Edd.  coll.  o.  «•  eo  :  easd.  ••  «w«/i- 
mani/o  :  Edd.  Arg.  Bas.    •*  fion  :Coll.  Hisp.   •*  Ezech.   c.    18,    v.   33.    ••t7/i:ColI.    Uisp.  —  Burch. 

—  Edd.  Arg.  Bas.  •*  no/tt«ri<  :  Ed  Bas.  =:  C.  XIV.  •■  hah.  A.  397.  —  Burcli.  1.  19,  c.  40. 
Aiis.  i.  Ii,c.  21.  Ivo  Decr.  p.  15,  c.  4.  —  Pelr.  Lonib.  ib.  ••  abest  a  Coll.  Hisp.  <U  Burch.  Aiis.  Iv. 
•'  necessiiate  cogeuic  :  ib.  *'  ita  Edd.  coll.  o.  ••  add. :  t.  e.  uirium  (anle  atr,  i  Cd.  Bas),  ecclesia:  : 
Kld,  coll.  o. 

QUJV.ST.  VH.  C.  L  *  Non  est  inter  fragm.  Thcodori  ap.  Petit  et  D^Aclieriiim. -*  Burcb.  L  18,  c.  14. 
Ivo  Decr.  p.  15,  c.  38,  Peir.  Loiiib.  lib.  4,  (lisi.  20.  '  stio  confessore :  Burch.  Ivo.  ■  flmmatt  :  iid.  ^ 
rnjionfca  siai.  :  Ed.  Bas.  =C.  11.  •  Ep.  159,  (scr.  A.  458.)  E<l.  Baller.  —  Burch.  I.  4,  c.  48.  Coll.  tr.  p. 
p.  1,  t.  43,  c.  32.  Ivo  Decr.  p.  1,  c.  242.  Polyc.  L  3, 1. 10.  •  habentes  :  Burch.  Ivo.  ---  Cdd.  coll.  o.  ^ 
tf^ri/tti/inaim :  Coll.  Hisp.  (nec  lanien  Baller.)  —  Burch.  Iv.  —  Edd.  colL.  o.  •  respicientes  :  Burch.  —  Edd. 
coU.  o.  —  dispicientur  :  Ivo.  •  sollicitudinem  :  Coll.  Hisp.  et  Baller.  —  Burch.  Ivo,  —  Edd.  coll.  o« 
;=C.  111.  *•  Kx  ep.  ad  Kudulphum  Biluriceii.sein  scr.  A.  804.  —  Coll.  ir.  p.  p.  I,  t.  62,  c.  U%.  **  «c- 
riiiU  ;  urig.  —  LJ  B.i^. 


*5«5  DECUETI  PARS  SET.UiNDA.  C\USA  XX VI.  QUiEST.  VII.  I3C6* 

ttat  eos  contra  laeraa  regulas  agere.  Verum  quia  A  lagcs  iiij,uiigai.  Negligeniiores  vero  paiiitentes  tar 


crimiDa  non  OBqualia  sunl,  perliibesque  alios  liorum 
propier  nimiam  bebetudinem  in  desperationem 
cecidisse,  alios  ob  lioc  ad  paganos  fugisse :  libi  lioe 
commiltimus  decernendum,  nimirum,  qui  loca 
et  tempora  religionis  "  illius,  ei  modum  culpflp* 
nec  non  et  peenitenliam,  et  gemitus  hominum  ad 
confessionem  venientium  oraesens  posiliis  inspicere 
vales. 

G.  lY.  De  eodem. 
Iiem  ex  Goncilio  Laodicensi,  c.  1.  ** 
His,  qui  diversorumpeccatorum  lapsus  incurrunl, 
et  oratione  ^,  confessione  ac  peenitentia  malonini 
•Morum  perfectam  conversionem  ^^  demonstrant  pro 
qualttate  peccali  poBnitenti»  tempus  atlribuenduin 
est  propier  misericordiam  et  bonitaiem  Dei.  Qui  ergo 
liiijusmodi  suut  revocandi  et  ad  commonionem  siint 
applicandi. 

C.  V.  EpUeopt  arbitrio  pro  qualitale  peccali  pceniten' 
tim  tempora  diuribuantur, 

Item  ex  Concilio  Garth
Internet Archive Audio

Featured

Top

Images

Featured

Top

Software

Featured

Top

Texts

Featured

Top

Video

Featured

Top

Mobile Apps

Browser Extensions

Archive-It Subscription

Save Page Now

Full text of "Patrologiae cursus completus sive biblioteca universalis, integra, uniformis, commoda, oeconomica, omnium SS. Patrum, doctorum scriptorumque eccelesiasticorum qui ab aevo apostolico ad usque Innocentii III tempora floruerunt .."

See other formats
